احکام صنف تلفن همراه

مشخصات کتاب

سرشناسه : دایی چینی ، مرتضی ، ۱۳۴۵ -

عنوان و نام پدیدآور : احکام صنف تلفن همراه/ مرتضی دایی چینی.

مشخصات نشر : قم: معرو ف، ۱۳۹۳ .

مشخصات ظاهری : ۱۰۸ ص . ؛ ۹/ ۱۹×۵ سم .

شابک : 7- 28 - 6612 - 600 - 978

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

موضوع : تلفن همراه )فقه(

موضوع : تلفن همراه -- جنبه های اخلاقی

موضوع : تلفن همراه -- جنبه های اجتماعی

رده بندی کنگره : ۶/BP۱۹۸ ۱۳۹۳ ۲د ۸ت/

رده بندی دیویی : ۳۷۹ / ۲۹۷

شماره کتابشناسی ملی : ۳۷۰۰۹۹۰

اشاره

فهرست مطالب

سخن پژوهشکده ...............................................9

مقدمه .............................................................15

پیشینه تلفن همراه در جهان ................................17

پیشینه ی تلفن همراه در ایران ..............................19

بخش اول

معروفات تلفن همراه ............................................21

ادخال سرور در دل مؤمن .....................................23

صله رحم با پیامک ..............................................24

تبلیغ دین .........................................................25

استفاده کردن در آموزش......................................25

استفاده کردن در اطلاع رسانی..............................26

استفاده کردن در پزشکی .....................................26

بخش دوم

احکام مربوط به تولیدکنندگان.................................29

عدم ضرر رسانی به رقیب ....................................31

اصول اخلاقی......................................................32

بخش سوم

احکام مربوط به فروشندگان .................................35

انواع خرید و فروش . . . . . . . . . . .. .. ..................37

خیار در احکام داد و ستد ....................................38

تدلیس ...........................................................38

خیار غبن .........................................................43

زمان استفاده از خیار غبن...................................43

خیار عیب........................................................44

گارانتی ..........................................................45

وارانتی.............................................................45

فروش کالای سوخته.............................................50

کپی و تکثیر نرم افزار ...........................................50

مقدار سود حلال ...............................................51

معامله اینترنتی.................................................52

فروش کالا قبل از قبض ........................................54

معامله با افراد نابالغ .............................................54

فروش کالای نجس شده ......................................55

خرید و فروش تلفن همراه با روکش طلا . . .............55

فروش نقد و نسیه ...........................................56

معاملات سلف................................................57

تغییر بسته بندی کالا ......................................58

بخش چهارم

احکام تعمیرکاران .............................................59

تعیین دستمزد ................................................61

ضامن بودن تعمیرکار.........................................62

نگاه به عکس و فیلم ...........................................62

تعویض قطعات تلفن همراه با قطعات کهنه ...............64

اجناس کهنه به جای نو .......................................65

اجناس جای مانده از مشتری ...............................65

تأخیر در تحویل دادن کالا به مشتری .......................66

بخش پنجم

احکام مصرف کنندگان ... .....................................69

شارژ تلفن همراه از برق اماکن عمومی ..................71

فیلم برداری از حوادث .......................................71

تصویربرداری از حریم خصوصی دیگران....................73

ضبط صدای دیگران بدون اجازه ............................73

تفتیش وسایل فرزند ..........................................74

عقد و طلاق پیامکی...........................................74

سلام و جواب پیامکی ........................................74

قول و قرار پیامکی ...........................................75

پیامک دروغ به قصد شوخی ..................................76

برداشت از حساب کاربران جهت دریافت پیامک ...........76

کاربردهای نامشروع..............................................77

قمار............................ ....................................77

مسابقات پیامکی .................................................77

مسابقات فرعه ای (بخت آزمایی )...........................78

پیش بینی مسابقات ورزشی ...............................78

مجازات قماربازان و دایرکنندگان قمارخانه ................80

ماده ۷۰۵ .........................................................80

ماده 706 ...........................................................80

ماده 708 ............................... ..........................80

ماده ۷۰۹ ........................................................81

ارتباط پیامکی با نامحرم......................................82

مزاحمت تلفنی و پیامکی ...................................84

اشاعه فحشاء ................................................85

غیبت و تهمت پیامکی........................................86

تمسخر...........................................................89

تقلید از لهجه های مختلف...... ............................89

پیامک های قداست شکن..................................90

آلودگی صوتی ................................................91

بخش ششم

هشدار در میزان استفاده از تلفن همراه .................93

اعتیاد به تلفن همراه ...........................................95

تلفن همراه و کودکان ..........................................96

تلفن همراه و سلامتی جسم .................................99

تجمع میکروب روی تلفن همراه .................... .....100احساس ارتعاش ................................................100

حساسیت و آلرژی ............................................101

خطرات صدای بلند موسیقی ................................101

خطر بیدار شدن با زنگ موبایل ..............................102

تلفن همراه و رانندگی .......................................103

بخش هفتم

رایتل ..............................................................105

دلایل موافقان و مخالفان نسل سوم تلفن همراه .....108

بخش هشتم

آداب موبایل .......................................................102

فهرست منابع.................................................117

سخن پژوهشکده

فقه و زندگی و سبک زندگی اسلامی

اسلامی شدن زندگی اجتماعی سه گام دارد:

1- شناخت معروف و منکر در فعالیت‌های فردی و روابط انسان و خداوند عز و جلّ

2- شناخت معروف و منکر در حوزه روابط اجتماعی و معاملات اقتصادی.

3- شناخت معروف و منکر در روابط دولت و ملّت

در گام اول فعالیت‌های فقهی، اخلاقی پژوهشهای اخلاق مدار فراوانی توسط عالمان و محققان پدید آمده و اصلاح و تقویت روابط عبادی، عقیدتی و معرفتی انسان با

خداوند متعال را مورد توجه قرار داده است.

گام دوم یعنی شناخت معروف و منکر در روابط اجتماعی و معاملات اقتصادی، کاری است که با وجود برخی از آثار علمی و پژوهشهای ارزشمند با نگاه تخصصی به هر صنف مورد توجه قرار نگرفته است. سلسله کتابهای «فقه و زندگی» به پژوهش و نگارش در حوزه اصناف خاص توجه دارد و بایدها و نبایدهای فقهی و اخلاقی و آداب اسلامی هر اتحادیه صنفی و دست‌اندرکاران مشاغل مختلف تولیدی، توزیعی، و خدماتی را محور پژوهش و نگارش و اطلاع‌رسانی خویش می‌داند.

گام سوم در شناخت معروف و منکر به روابط مردم و حکومت‌ها اختصاص دارد، اسلامی شدن روابط دولت و ملّت بالاترین گام به سوی رضای خداوند متعال محسوب می‌شود و در سایه‌ی پیروی از رهبری الهی و تسلیم دولت و ملت در برابر قوانین قرآن و عترت امکان پذیر است.

در حدود سال‌های 1372 ش با آغاز فعالیت‌های ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر طرح پژوهشی «فقه و زندگی» توسط جناب حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمد حسین فلاح زاده، در پژوهشکده باقرالعلوم(علیه السّلام) قم، پی‌ریزی شد. هدف طرح، تألیف و تدوین مجموعه کتابهایی در زمینه آداب و احکام اسلامی برای اصناف و مشاغل گوناگون اقتصادی و بازاریان کشور بود. با هماهنگی این دو نهاد فرهنگی تألیف

حدود بیست جلد از این مجموعه در سال‌های آغاز کمک خوبی به بازاریان متدین در زمینه شناخت احکام شرعی و حلال و حرام مشاغل بشمار می‌رفت. اما مثل بسیاری دیگر از طرح‌ها این کار هم به دلایل مختلف ناتمام ماند و در زمینه‌ی احکام فقهی بسیاری اصناف اثری فراهم نیامد.

ضرورت اسلامی شدن بازار، علاقه‌ی بسیاری از کسبه‌ی محترم در بخش‌های تولید و توزیع و خدمات و پیگیری ریاست محترم ستاد احیاء حجۀ الاسلام و المسلمین زرگر دام عزه العالی سبب احیای مجدّد این طرح پژوهشی کاربردی در سال 1393 ش شد و تالیف و تدوین کتبی دیگر در زمینه فقه اصناف در دستور کار پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قرار گرفت.

در سالهای آغازین، این پژوهش‌ها با هدایت و حمایت ستاد و نظارت علمی و فقهی برادران گرامی حجج اسلام محمد حسین فلاح زاده و محمود مهدی پور شکل گرفت و بیست دفتر از آن فراهم آمد. اینک بار دیگر پس از حدود چهارده سال، این کار ناتمام و بر زمین مانده به توفیق الهی و یاری همان دو برادر و همکاری گروهی از فضلای حوزه علمیه قم در پژوهشکده امر به معروف پیگیری می‌شود.

همیشه اصناف محترم و صاحبان مشاغل در انجام

وظیفه خود نیاز به احکام و قوانین الهی دارند و لازم است معروف و منکرات صنفی را بشناسند. تحوّلات صنفی و دگرگونی‌ها در حوزه کسب و کار سبب می‌شود که احکام بر اساس نیازهای روز مورد بازنگری فقهی و علمی قرار گیرد و تفقه و اجتهاد جدید ضرورت یابد. از این رو بار دیگر با استفاده از فتاوی مراجع بزرگوار تقلید و قوانین مصوب شورای نگهبان موضوعات کار نشده در برنامه پژوهشی قرار گرفت و بیست اثر جدید تحقیق و تولید شد. عناوین پژوهش‌های سال 1393 ش بدین شرح است:

1- احکام صنف طلا و جواهر

2- احکام تلفن همراه

3- احکام بازی‌های رایانه‌ای

4- احکام صنف اتوبوس‌رانی

5- احکام صنف فرش و تابلو فرش

6- احکام صنف کیف و کفش سراجان

7- احکام صنف صید و صیادان

8- احکام صنف ناشران

9- احکام صنف پوشاک

10- احکام صنف نانوایان

11- احکام صنف اینترنت و رایانه

12- احکام صنف پرندگان و پرنده فروشان

13- احکام صنف اغذیه فروشان

14- احکام صنف پارک‌ها و مراکز تفریحی

15- احکام صنف قهوه‌خانه‌ها

16- احکام صنف الکتریکی

17- احکام صنف عطاری و داروگیاهی

18- احکام صنف صوتی و تصویری

19- احکام بیمه‌ها

این دفتر از فقه و زندگی که با تلاش برادر گرامی حجت الاسلام مرتضی دائی‌چینی پدید آمده به احکام صنف تلفن همراه اختصاص یافته است و امیدواریم محققان و بازاریان محترم با ارائه تجارب و مسائل شرعی خویش ما را در تکمیل این اثر یاری کنند.

با درخواست توفیق از خداوند دانا و توانا و یاری محققان حوزوی و همراهی اصناف کشور، بسیج اصناف و مسؤلان ستادهای امر به معروف، می‌توان به سوی اسلامی شدن بازار، آرامش روانی جامعه، کاهش جرم و تخلفات اقتصادی و کسب رضای حضرت حق گامهایی بلندتر برداشت.

امیدواریم با شناخت احکام الهی در تمام بخش‌ها و

اجرای آن در زندگی فردی و اجتماعی و در سایه فقه ناب اسلامی و با هدایت حضرت بقیه الله عجل الله تعالی فرجه الشریف، توحید و عدالت در سراسر حاکم گردد. ان شاءالله.

قم پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر

خیابان سمیه کوچه 12 پلاک 355

Fmaroof.ir

info@fmaroof.ir

مقدمه

خدای قادر متعال، انسان را موجودی اجتماعی خلق کرد و به او یاد داد برای رفع نیازها و تبادل اطلاعات از زبان گویای خود استفاده کند.⁽¹⁾

فطرت جستجوگر و خلاقی به او عنایت فرمود تا بتواند شیوه های دیگری هم برای ارتباط با دنیای اطرافش پدید آورد.

انسانهای اولیه با دمیدن در شاخ حیوانات، روشن کردن آتش، طبل زدن و ....پیام های خود را به نقاط دور دست می فرستادند. ابداع خط و الفبا، انسان را وارد عرصه تازه ای برای انتقال پیام ساخت.سپس انسان ها از طریق پیک نامه بر، پیغام های خود را به سرزمین های دور فرستادند.

با اختراع چاپ، سرعت پیشرفت بشر، دگرگون شد و انسان ها به مرحلۀ جدیدی گام نهادند.

با اختراع تلفن، انسان توانست برای اولین بار صدای خود را به نقاط دوردست بفرستد و تلویزیون تصویر بشر را در تمام دنیای خاکی گستراند.

پیشرفت ها ادامه داشت تا انسان به عرصۀ فناوری «صفر و یک »پا گذاشت و رایانه، اینترنت، ماهواره، دنیای ارتباطات را باسرعت غیر قابل باوری برای ساکنان کرۀ زمین در یک صده پیش روبه رو ساخت.

امروزه دو نفر در شرق و غرب جهان از طریق اینترنت می‌توانند چنان باهم صحبت کنند که گویا کنار هم هستند.

دست آورد جدید بشر در فناوری، تلفن همراه است که بسیاری از فناوری های پیشین را در خود جای داده است.

تلفن همراه وسیله ای مفید و سازنده است که می‌تواند زیان آور و مخرّب باشد؛ مانند چاقوی آشپزخانه که آشپز آن را در خدمت انسان قرار می دهد و زنگی مست آن را خطری برای جان انسان ها می سازد.

بنابراین، برای اینکه این چکیده فناوری روز دنیا در راه سعادت و اعتلای بشر قرار گیرد باید قانون و مقرراتی رعایت شود تا مانع سوق دادن انسان به‌سوی گمراهی و

تباهی شود و محکم ترین و استوارترین قوانین، قوانین الهی است که تضمین کنندۀ سعادت دنیا و آخرت انسان ها هستند.⁽¹⁾

در این نوشتار، قوانین الهی و اجتماعی مربوط به تلفن همراه و فرهنگ استفاده از آن گرد آمده است.

پیشینۀ تلفن همراه در جهان

فکر متحرک یا سیار کردن تلفن و بکارگیری آن در مکان های مختلف به منظور بهره گیری بیشتر از این وسیله ، از دهه ۱۹۶۰ میلادی در کشور های اسکاندیناوی (سوئد ، نروژ ، دانمارک و فنلاند) پا گرفت و در اواخر آن دهه ، اولین تلفن نقطه به نقطه به کار گرفته شد که نقطه عطفی در روند مخابراتی به شمار آمد.

تلفن سیار این سیستم بصورت لامپی و آنالوگ (غیر هوشمند) بود که پاسخگوی متقاضیان نبود. این سیستم با یک مرکز اصلی مرتبط بود و این مرکز محور ارتباط متقابل تلفنهایی بود که هر یک جداگانه باهمان مرکز و فرکانس توان مبادله داشتند و امکان وصل این سیستم به شبکه خودکار در سطح کل جامعه وجود نداشت.

در اوایل سال ۱۹۸۰ میلادی ، استفاده از تلفن های دیجیتالی در اتومبیل مورد توجه قرار گرفت.

درسال ۱۹۸۵ میلادی ، انستیتو (ETSI) ⁽¹⁾متشکل از ۱۷ کشور اروپایی درصدد طراحی و ابداع یک استاندارد مشترک برای تأسیس شبکه سلولی برآمد تا این استاندارد به صورت هماهنگ ، طرح تلفن سیار دیجیتال را اجرا کند ، این استاندارد (GSM) نام گرفت .

در سال ۱۹۸۶ میلادی ، شبکه جهانی اطلاع رسانی اینترنت ، فراگیرترین شبکه اطلاع رسانی بین الملل ، راه اندازی شد.

موبایل یا گوشی همراه یا تلفن سلولی وسیله‌ای است که برای اتصال به شبکۀ تلفن همراه به کار می‌رود. این وسیله اولین بار در تاریخ 3 آوریل 1973 میلادی با وزنی نزدیک به یک کیلوگرم توسط مارتین کوپر⁽²⁾که مدیرکل بخش سیستم‌های ارتباطی شرکت موتورولا بود، اختراع شد.

نسل اول تلفن های همراه در سال ۱۹۷۹ میلادی برای استفاده تجاری در آمریکا و ژاپن به کار گرفته شد.

این تلفن ها که از سیستم مخابرات سلولی استفاده

می کردند ، بعدها تکامل پیدا کردند که این تکامل منجر به پیدایش نسل دوم تلفن همراه و سیستم های دیجیتالی شد . تکامل این سیستم نیز که امکان شنود در آن کمتر بود و افزایش تعداد مشترکان را به همراه داشت ، باعث پدید آمدن نسل سوم تلفن همراه شد.

پیشینۀ تلفن همراه در ایران

بهره برداری از اولین فاز شبکه تلفن همراه کشور ، در مرداد ماه سال ۱۳۷۳ در شهر تهران با استفاده از ۱۷۶ فرستنده و گیرنده در ۲۴ ایستگاه رادیویی و با ظرفیت ۹۲۰۰ شماره آغاز شد . به دنبال استقبال غیرمنتظره و بی نظیر مشترکین از این پدیده ، شرکت مخابرات ایران درصدد گسترش پوشش آن از تهران به کل کشور بر آمد ، به طوری که در سال ۱۳۷۴ تعداد تلفن های فعال به ۱۵۹۰۷ شماره افزایش یافت و افزون بر تهران ، شهرهای مشهد ، اهواز ، تبریز ، اصفهان و شیراز نیز زیر پوشش شبکه تلفن همراه قرار گرفت.

گسترش شبکه ارتباطات سیار در سالهای بعد نیز ادامه یافت ، به طوری که در سال ۱۳۷۵ علاوه بر شهرهای یاد شده ، ۲۸ شهر دیگر به این شبکه پیوست . ضمن آنکه تعداد تلفن های دایر شده در این سال به ۵۹۹۶۷ شماره بالغ گشت و در پایان سال ۱۳۸۲ به ۳۴۴۹۸۷۸ شماره

رسید.

هم اکنون(سال92) شرکت ارتباطات سیار ایران حدود ۵۶ میلیون مشترک دارد و ۱۱۷۳شهر و بیش از ۷۰هزار کیلومتر از جاده های کشور را تحت پوشش قرار داده است . ضریب نفوذ این اپراتور حدود ۷۴ درصد و ارتباط رومینگ بین الملل آن با ۲۷۱ اپراتور در ۱۱۲ کشور جهان برقرار است.⁽¹⁾

بخش اول: معروفات تلفن همراه

اشاره

امروزه تلفن همراه یکی از ضروریات زندگی محسوب می شود و به جزئی از زندگی افراد در جامعه تبدیل شده است، البته می تواند وسیله ای بسیار مفید و کارساز باشد؛ رفاه و آسایش و گشایش در کارها به دنبال داشته باشد، این خود نعمتی است از نعمت های الهی و شکر این نعمت، آن است که در جهت درست و صحیح آن استفاده شود.

موارد ذیل از کارکرد های صحیح و مثبت تلفن همراهست.

ادخال سرور در دل مؤمن

در خلال کار روزانه یک پیامک کوتاه می تواند نقش مهمی در التیام بخشیدن، به خستگی اعصاب و روان، ایفا کند.یک شوخی و مزاح، که نه غیبتی در او باشد، نه تمسخر و استهزاء کسی یا قومی، باعث نشاط و شادی افراد می شود؛ این امری مباح و جایز، بلکه مستحب

است و امامان معصوم (علیهم السلام) مردم را سفارش به این کار می کردند و خود نیز با مردم مزاح می کردند.

صله‌رحم با پیامک

امیرالمؤمنین علی (علیه السلام):«صِلَةُ الرَّحِمِ تُدِرُّ النِّعَمَ وَتَدفَعُ النِّقَمَ؛»⁽¹⁾

«صله رحم نعمت ها را فراوان می کند و سختی ها را از بین می برد.»

مشکلات و گرفتاری های روزانه گاهی باعث می شود که صله رحم، فراموش شود و منجر به قطع رحم شود که در پیشگاه خدای متعالف گناه کبیره است و عقوبتی سخت دارد.⁽²⁾

در مقابل، صله رحم ،بسیار سفارش شده است و ثواب آن از ثواب همۀ طاعتها زودتر به صاحبش می‌رسد.⁽³⁾

صله رحم مصادیق متعددی دارد مانند رفتن به خانه بستگان ، برطرف کردن نیاز آنان، که باعث خوشحالی آنان شود، عیادت از بیمار، شرکت در مراسم عزا و عروسی، هدیه دادن و حتی تنها با سلام کردن ولو از طریق تلفن

باشد، با پیامک می توان احوال آنان را پرسید و آنها را یاد نمود.

تبلیغ دین

تبلیغ دین، روش های مختلفی دارد؛ یکی از این روش ها استفاده از تلفن همراه است .

تلفن همراه در گسترش آموزه های مذهبی و دینی، بسیار مفید و کارساز است.که چند مورد عبارتند از:

استفاده کردن در آموزش

تلفن همراه در مدارس ، آموزشگاهها و دانشگاه ها کاربردهای فراوانی دارد که تعدادی از آنها عبارتند از:

تبلیغ و اطلاع رسانی دوره های جدید به دانش آموزان از طریق پیامک.

ارسال پیامکهای آموزشی مانند لغات و ترجمه.

برگزاری نظرسنجی و ارزشیابی دوره ها و اساتید با ارسال پیامک.

امکان ارتباط مستقیم با والدین دانش آموزان و ارائه نمرات و…به آنها.

استفاده کردن در اطلاع رسانی

یکی از خدمات رایج و متداول تلفن همراه، اطلاع رسانی است مانند:

استفاده کردن در پزشکی

یکی دیگر از کاربرد های تلفن همراه استفاده کردن در امور پزشکی است مانند:

سیستم نوبت دهی غیرحضوری جهت بیماران بوسیله پیام کوتاه.

ارسال اطلاعات پزشکی و دارویی به بیمار.

اعلام جلسات کاری با همکاران و اساتید.

ایجاد ارتباط سریع و دو طرفه بین بیمار و بیمارستان با کمترین هزینه.

و همچنین در خیلی جاهای دیگر مانند صنعت، تجارت، خبر و... که ذکر همه آنها در اینجا مقدور نیست.

بخش دوم: احکام مربوط به تولیدکنندگان

اشاره

عدم ضرر رسانی به رقیب

س: گاهی در بازار رقابت برای جذب مشتری و یا فرار از ورشکستگی کارخانه‌ای اقدام به فروش کالایی زیر قیمت تمام‌شده می‌کند و یا یک شرکت داخلی با شرکت خارجی قراردادی ببندد که باعث ضرر و خسارت به تولیدکننده داخلی شودآیا این کار جایز است؟

ج: مفهوم عرفی ضرر یا خسارت را همه می‌دانیم. هر جا که نقصی در اموال ایجاد شود یا منفعت مسلمی از دست برود و باید دانست ضرری موجب مسئولیت مدنی می‌شود که واجد سه شرط اساسی زیر باشد:

در این موارد اگر ضرر مستقیم مربوط به اقدام کسی باشد او ضامن است ولی گاهی عدم النفع است و ضرر با عدم النفع تفاوت واضحی دارد⁽¹⁾

ص: 223 (و بین الضرر و عدم النفع فرق واضح، فإن الضرر هو انتقاص الشی‌ء الموجود، و عدم النفع إنما هو عدم تحقق الزیادة علیه)

مثلاً دو مغازه دار کنار هم رقابت می کنند و یکی با مدیریت و تنزل سودش، باعث شود مغازه بعدی سود نکند، در این گونه موارد، کسی ضامن نیست.

اصول اخلاقی

س: آیا برای فروش بیشتر و یا ماندن در بازار تجارت، می‌توان از نرم افزار و بازی های مناسب فرهنگ غرب استفاده کرد؟

ج: رعایت اصول و قواعد اسلامی مقدم بر سود است و هر آنچه باعث ترویج فرهنگ یا مذهب کفر شود حرام است.⁽²⁾

در جامعه اسلامی، افزون بر مردم، حکومت نیز وظیفه دارد جلوی حفظ، نشر و ترویج چیزهایی را که باعث ضلالت مردم می شود، بگیرد و با توجه به اینکه همواره

افرادی از این حکم سرپیچی کرده و چیزهایی را در جامعه منتشر می کنند که باعث اضلال مردم می شود، حکومت وظیفه دارد که جبران این تخلف را هم بکند، و به وسیله چیزهایی که مایه هدایت است، آن مشکلات و شائبه ها را حل کند و این حکم شرعی و فقهی است، نه سلیقه ای. حکومت وظیفه دارد که نگذارد این گناه در جامعه واقع گردد.⁽¹⁾

بنابراین دولت وظیفه دارد در ساخت نرم افزار و بازی های اسلامی سرمایه گزاری کند و متخصصان فن را به کار گمارد و این خلاء عظیم و خطرناک را پر کند.

امام خمینی (قدس سره) در ضرورت خودباوری و تکیه بر فرهنگ ایرانی اسلامی می فرماید: اول چیزی که بر ملت لازم است و بر دانشگاهها لازم است و بر دانشکده‌ها لازم است و بر همه ملت لازم است این است که این مغزی که حالا شده است یک مغز اروپایی یا یک مغز شرقی، این مغز را بردارند، یک مغز انسان خودمانی، انسان ایرانی- اسلامی، همان طور که آنها شستشو کردند مغزهای ما را، مغزهای بچه‌های ما را و به جای مغز خودشان مغز دیگری نشاندند، ما هم حالا عکس العمل نشان بدهیم و شستشو کنیم مغز خودمان و بچه‌های خودمان را و یک

مغز اسلامی- انسانی جایش بنشانیم، تا از این وابستگی فرهنگی و وابستگی فکری بیرون بیاییم. اگر ما از وابستگی فکری بیرون بیاییم، همه وابستگی‌ها تمام می‌شود.⁽¹⁾

رهبری در زمینه فرهنگ می فرماید؛ فرهنگ هویّت یک ملّت است. ارزشهای فرهنگی روح و معنای حقیقی یک ملّت است. همه چیز مترتّب بر فرهنگ است.

در زمینه‌ی هدایت فرهنگی جامعه. می فرماید؛ دولت و مسئولان موظّفند که توجّه کنند به جریان عمومی فرهنگ جامعه؛ ببینند کجا داریم میرویم، چه دارد اتّفاق می‌افتد، چه چیزی در انتظار ما است؛ اگر چنانچه مزاحماتی وجود دارد، آنها را برطرف کنند؛ جلوی موانع را، عناصر مخرّب را، عناصر مفسد را بگیرند.⁽²⁾

بخش سوم: احکام مربوط به فروشندگان

اشاره

مبانی محاسبه و قیمت‌گذاری در نظام توزیع کالاها دارای پیچیدگی خاصی است که از سوی کارشناسان وضع می شود؛ ولی در معاملات بین فروشنده و خریدار، صورت‌های مختلفی از بیع تحقق می‌گیرد که طرفین معامله لازم است به شرایط آن واقف باشند تا خدای‌نخواسته دچار ربا و بیع باطل نشوند.

بنابراین به‌طور مختصر چند نوع از این معاملات را که امروزه متداول است جهت آشنایی کسانی که اقدام به خریدوفروش تلفن همراه می‌کنند مطرح می‌شود

انواع خرید و فروش

البته هر کدام از این معاملات، اصول و قوانین ویژه ای دارد که بدون رعایت آن، معامله باطل است و گاهی ربا، طرفین معامله را تهدید می کند.

خیار در احکام دادوستد

خیار: حقّ به هم زدن معامله را «خیار» می‌گویند حق خیار این است که خریدار و فروشنده در شرایطی می‌توانند معامله را فسخ کنند.⁽²⁾

تدلیس

تدلیس: یعنی پنهان کردن عیوب کالا از مشتری⁽³⁾

ص: 71 ، کتاب‌فروشی مرتضوی، تهران – چاپ سوم، 1416 ق

در اصطلاح، «تدلیس» این است که فردی واقعیت را بپوشاند و دیگری را اغفال کند و خسارتی به او بزند.که در

سه صورت ممکن است نمایان شود:

1- کالا عیب پنهان دارد که فروشنده آن را به خریدار نمی گوید ؛

2- عیبی پنهان دارد و فروشنده آن را به خریدار نمی گوید؛

بلکه ضدّ آن را گوید و از کالا تعریف می کند؛

3- عیبی ندارد، امّا فروشنده صفت کمالی را برای آن می شمارد که فاقد آن است.

در این موارد، قصد تدلیس، شرط نیست؛ چون این موارد از اموری است که قصد در آن قهری است.⁽¹⁾

به چند پرسش فقهی در این زمینه توجه کنید

س: اگر کالا را به‌گونه‌ای تزیین کنندکه باعث جذب مشتری شود؛ مثلاً کالا را در بسته‌بندی‌های عالی و تزیینی یا در معرض نور لامپ‌های پرقدرت، قرار دهند، آیا این کار تدلیس است؟

ج: معیار تشخیص تدلیس، عرف است اگر کالا را به‌گونه‌ای بیارایند که مشتری به خرید او رغبت کند، این تدلیس نیست.⁽²⁾

س: گاهی فروشنده می‌گوید این کالا را به چه مبلغی

خریده‌ام و به چه مقدار سود می‌فروشم، آیا گفتن قیمت واقعی آن لازم است؟

ج: اگر فروشنده عمداً یاسهواً، دروغ بگوید ، خرید و فروش صحیح است؛ ولی خریدارحق فسخ دارد.⁽¹⁾بنابراین بهترین معامله، دادوستدی است که خریدار و فروشنده راضی به قیمت آن باشند؛ بی‌آن که خریدار بگوید من این کالا را به چه مبلغی خریده‌ام.⁽²⁾

س: گاهی مشتری کالایی را می خواهد بخرد که وصف خاصی دارد اما این صفت خاص هنگام معامله مجهول می‌ماند؛ مثلاً تلفن همراهی را می‌خواهد که فارسی‌ساز داشته باشد اما بعد از خرید آن متوجه می‌شود که فارسی‌ساز ندارد؛ آیا این معامله صحیح است؟

ج: یکی از شروط معامله این است که کالایی که فروخته می‌شود، آن دسته از صفات کالا که در ارزش‌گذاری و تمایل مردم در خرید آن مؤثر است، معین شود.⁽³⁾بنابراین اگر این صفت در خرید و تمایل مردم مؤثر است، مشتری

حقّ فسخ دارد⁽¹⁾

س: اگر هنگام معامله، کالا به رؤیت مشتری رسید و خریدار و فروشنده بر قیمت آن توافق کردند. ولی بعد از معامله، مشتری مدعی شد کالا فاقد آن صفتی است که باعث ترغیب خرید می‌شود؛ آیا این ادعا باعث فسخ معامله می‌شود؟

ج: یکی از شروط صحت معامله ،معلوم بودن مبیع و

رفع ابهام از آن است. مبیع نباید یک امر مجهول باشد و

ثمن باید در مقابل یک امر مجهول قرار بگیرد که معامله

به شکل قمار و بخت درآید. مثل اینکه انسان بسته ای

را بخرد که نمی داند داخل آن چیست یا اگر می داند،

نمی داند چقدر است. بنابراین باید حدود و مشخصات

مبیع معلوم باشد و الا معامله صحیح نیست.

امام «معلوم بودن مال » از سه جهت مطرح می باشد؛ به

عبارت دیگر رفع ابهام از مورد معامله از سه جهت ضرورت دارد:

1.تعیین جنس؛ مثلاً یک گلدان از جنس نقره است

و گلدان دیگر از جنس مس ومانند آن. و معامله ای که

جنس در آن مجهول باشد، به سبب «غرر کثیر » باطل

است.

البته گاهی استفاده وکار برد خاص ازکالایی ، هدف اصلی خریداراست مثلاً هدف اصلی خریدار است مثلاً خریدارانی وسایلی مانند کامپیوتر ، کمتر به جنس آن توجه می کننذ و به طور عمده ، هدف کاربردی آن مورد نظر است .

2.توصیف کیفیت ؛ مثلاً شرکت تولید کننده تلفن همراه باید مشخصات و تاریخ تولید ، مدل و نوغ آن را مشخص کند .اما جای این پرسش هست که اعلام اوصاف مورد معامله تاچه اندازه ضرورت دارد وچه مقدار باید اوصاف رابه تفصیل ذکر کرد .آن چه در معامله سبب ضرر جهت جهل به مورد معامله می شود، اختلاف قیمت وارزش مبادله کالا بین طرفین است که در نتیجه موجب جهل دو طرف معامله به عوض می شود.

بنابراین ، حدود اعلام اوصاف کیفی وکّمی مورد معامله تا اندازه ای است که به موجب آن ارزش و قیمت وانگیزه های طرفین معامله متفاوت و مختلف می شود.

البته ملاک این اختلاف ، عرف است به گونه ای که عرف نسبت به آن تسامح ننماید و قابل توجه باشد.بی گمان اشاره به همه اوصاف فرعی و جزیی از شرایط نفوذ و تعهد نیست ؛ زیرا همیشه احتمال دارد وصفی بی اهمیت از قلم بیفتد ودست آویزی برای بطلان معامله به وجود آورد.

3.مقدار و تعداد مبیع هم باید معلوم و مشخص

باشد.⁽¹⁾

خیار غبن

خیار غین: خیار غبن درجایی است که یکی از دو طرف معامله، کالا را به کمتر از ثمن (قیمت مثل جنس فروخته‌شده) بفروشد یا به بیشتر از آن بخرد. مغبون، خیار فسخ دارد.⁽²⁾

زمان استفاده از خیار غبن

س: تا چه زمانی می‌توان از خیار غبن استفاده کرد؟

ج: فردی که حقّ خیار غبن دارد اگر بعد از اطلاع بر غبن معامله را فسخ نکرد، در صورت جهل به‌حکم خیار، خیار او باقی است و در صورت علم به حکم خیار و تصمیم به فسخ، اگر تأخیر در فسخ برای غرضی بوده و موجب ضرری بر غابن نباشد، بازهم خیارش باقی است.⁽³⁾

س: گاهی مشتری پیش‌پرداخت به فروشنده می‌دهد که جنسی را به مبلغ معینی برای او تهیه کند؛ ولی هنگام تحویل جنس، فروشنده به علت بالا رفتن قیمت، از تحویل دادن کالا خودداری می‌کند, آیا فروشنده می‌تواند

به‌این بهانه که مغبون شده، از تحویل دادن کالا خودداری کند؟

ج: اگر معامله تمام‌شده، فروشنده حق به هم زدن معامله را ندارد و ترقی قیمت بعد از معامله، غبن و ضرر محسوب نمی‌شود.⁽¹⁾

خیار عیب

هرگاه کالای فروخته شده معیوب باشد، خریدار خیار دارد، یعنی می‌تواند معامله را فسخ یا آن را امضا کند و ارش بگیرد.⁽²⁾

چنان که در صورت معیوب بودن بهای پرداختی، فروشنده نیز حقّ خیار پیدا می‌کند⁽³⁾.

س: اگر مشتری در کالا تصرف کرد، آیا در صورت معیوب بودن کالا، خیار فسخ دارد؟

ج: تصرّف، قبل از آشکار شدن غبن، اسقاط خیار نمی‌کند و خیار برای مغبون ثابت است.⁽⁴⁾

س: اگر فردی پس از خرید جنسی، متوجه اختلاف زیاد قیمت آن جنس در بازار شود، آیا می‌تواند تفاوت

قیمت را از فروشنده مطالبه کند؟

ج: اگر محرز شود که یکی از طرفین معامله، مغبون شده است، می‌تواند معامله را فسخ نماید و حقّ دیگری ندارد.⁽¹⁾

گارانتی (Guarantee)

گارانتی یا ضمانت‌نامه، تعهدی کتبی است که سازندۀ کالا متعهد می‌گردد اگر کالا در مدت‌زمان معینی که در ضمانت‌نامه قید گردیده، دچار نقص یا ایرادی (بنا به تشخیص کارشناسان شرکت) گردد، رایگان آن را تعمیر کند.

وارانتی (Warranty)

وارانتی یا تضمین قطعات، تعهدی کتبی است که در آن سازنده کالا متعهد می‌گردد اگر بعد از اتمام گارانتی، دستگاه دچار نقص فنی گردد، قطعه آن را در عوض دریافت هزینه و اجرت تعمیردر اختیار بگذارد.

س: گارانتی از چه زمانی شروع می‌شود؟

ج: سه زمان برای شروع گارانتی وجود دارد:

قیدشده است.

س: اگر در معامله، فقط تضمین (گارانتی) تعمیر و تعویض وجود داشت و مشتری پس از معامله، عیبی در کالا دید، آیا مشتری حقّ فسخ معامله را دارد؟

ج: شرط ضمنی عقد، سالم بودن کالاست یعنی معامله بر اساس صحت کالا منعقد می شود ⁽¹⁾و

گارانتی یعنی اگر کالا در مدت‌زمان معینی که در ضمانت‌نامه قیدشده، دچار نقص یا ایرادی شد، توسط شرکت مربوطه تعویض یا تعمیر شود بنابراین؛ اگر از اول معیوب بوده، خریدار حقّ فسخ معامله را دارد.

س: مدت‌زمانی که مشتری به‌واسطه وجود عیب در کالا، می‌تواند برای فسخ معامله رجوع کند چقدر است؟

ج: فاصلۀ مشخصی اعتبار ندارد. هر وقت ثابت شود

که غبن بوده و سایر شرایط خیار هم موجود است حق فسخ ثابت است⁽¹⁾

س: در بعضی مغازه‌ها تابلویی نصب می‌کنند که جنس فروخته‌شده پس گرفته نمی‌شود، آیا این نوشته دلیل بر اسقاط خیار عیب است؟ یعنی اگر جنس معیوب بود، مشتری حقّ فسخ ندارد؟

ج: این تابلو در مورد اقاله معامله است، اقاله یعنی فسخ عقد از ناحیه هر دو طرف.

توضیح مطلب: در معاملات گاهی هر دو طرف پشیمان می شوند در این صورت فسخ و اقاله معامله معلوم است زیرا هر دو طرف همان طوری که با اراده خود معامله‌ای را انجام داده‌اند، با اختیار خود آن را به هم می زنند.

دراغلب موارد، فقط مشتری پشیمان می‌شود و فروشنده می‌گوید مالی که فروخته شد پس گرفته نمی‌شود؛ و بعضیها به صورت تابلو، این جمله را در مغازۀ خود نصب می‌کنند،در واقع فروشنده با گذاشتن این تابلو به مشتری می گوید که اقاله را رد می کند. هر چند در روایات رسیده از اهلبیت (علیهم السلام) برای پذیرفتن اقاله پاداش اخروی زیادی بیان شده است.که چند مورد آن بیان می شود.

امام صادق (علیه السّلام) فرمود:

« أَیُّمَا عَبْدٍ أَقَالَ مُسْلِماً فِی بَیْعٍ- أَقَالَهُ اللَّهُ عَثْرَتَهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ »؛⁽¹⁾

«هر عبدی که استقالۀ مسلمانی را پذیرفته و معامله را اقاله کند، خداوند در روز قیامت استقالۀ او را نسبت به لغزشهای او پذیرفته و اقاله می‌کند.»

و در حدیث دیگر از امام صادق (علیه السّلام) وارد شده است که: «أَرْبَعَةٌ یَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مَنْ أَقَالَ نَادِماً أَوْ أَغَاثَ لَهْفَانَ أَوْ أَعْتَقَ نَسَمَةً أَوْ زَوَّجَ عَزَباً.»⁽²⁾

«خداوند بزرگ در قیامت به چهار دسته نظر محبت و رحمت خواهد داشت:

1- کسی که معاملۀ پشیمانی را اقاله کند.

2- کسی که به کمک بیچاره‌ای بشتابد.

3-کسی که بنده‌ای را آزاد کند.

4- کسی که مجردی را تزویج کند.»⁽³⁾

س: اگر فردی چند دستگاه تلفن همراه به صورت عمده بخرد و بعد متوجه شود یکی از آنها معیوب است،

آیا مشتری حقّ دارد تمام آنها را پس بدهد و کل معامله را فسخ کند؟

ج: (خیار تبعّض صفقه) دارد. اگر بخشی از کالای فروخته‌شده به علّتی، همچون معیوب بودن یا ملک دیگری بودن، صلاحیت معامله را نداشته باشد، خریدار می‌تواند معامله را به هم بزند⁽¹⁾

در ماده 441 قانون مدنی آمده است: خیارتبعض صفقه وقتی حاصل می‌شود که عقد بیع نسبت به بعض مبیع، به جهتی از جهات باطل باشد. در این صورت مشتری حق خواهد داشت بیع را فسخ نماید یا به نسبت قسمتی که بیع واقع‌شده است قبول کند.و نسبت به قسمتی که بیع باطل بوده است ثمن را استرداد کند.

س: اگر فروشنده هنگام فروش تلفن همراه، باطری اصلی آن را عوض کند و به‌جای آن باطری دیگری که کیفیتش پایین‌تر است در آن قرار دهد؛ آیا مشتری حق فسخ دارد؟

یکی از موارد غش در معامله، موردی است که کالایی را به جای کالای دیگر تحویل دهد که در ماهیت با هم تفاوت دارند و اگر این ماهیت مقوّم مبیع است بیع باطل

است و اگر مقوّم مبیع نیست، مشتری حق فسخ دارد.⁽¹⁾

فروش کالای سوخته

س: تعمیرکار کالایی را به‌عنوان اسقاطی و سوخته می‌خرد ولی می‌داند که قابل تعمیر است و آن را تعمیر می‌کند و می‌فروشد آیا این کار جایز است؟

ج: اگر دروغ گفته باشد، جایز نیست چون یکی از کسب های حرام، کسب از طریق کذب و دروغ است⁽²⁾

کپی و تکثیر نرم افزار

س: آیا تولید نرم‌افزار حقّی برای تولیدکنندۀ آن ایجاد می‌کند؟

ج: امام خمینی(قدسّ سرّه): آنچه که متعارف شده از ثبت صنعت برای مخترع آن و منع دیگری از تقلید و تکثیر آن، شرعا اثری ندارد⁽³⁾

مقام رهبری،آیة الله خامنه ای: احوط این است که در نسخه برداری و تکثیر نوارهای کامپیوتری که در داخل

تولید شده است، حقوق صاحبانشان از طریق کسب اجازه از آنان رعایت شود و در مورد خارج کشور، تابع قرارداد است⁽¹⁾

آیة الله مکارم شیرازی: تمام افرادی که جان و مال آنها محترم است، حقّ امتیازات آنها نیز محترم است.⁽²⁾

مقدار سود حلال

س: معیار محاسبۀ میزان سود حلال چیست؟

در مقدار سود، حدّومرزی نداریم؛ ولی دو ملاک برای تعیین قیمت می‌توان ارائه کرد:

س: گاهی به دلیل چانه زدن بسیار مشتری، فروشنده قیمت کالا را مقداری بالا می‌برد و هنگام فروش، به اسم تخفیف،آن را به قیمت واقعی اش می‌فروشد، آیا این کار جایز است؟

ج: فی حد ذاته جایز است هرچند مکروه است ⁽¹⁾

س: گاهی گرانی به‌صورت موج در بازار به وجود می‌آید که فروشنده اگر گران نفروشد دیگر قدرت خرید نخواهد داشت، آیا گران فروختن جایز است؟

ج: اگر این موج گرانی توطئۀ دشمن برای بازار مسلمانان است و می‌خواهد به اقتصاد مسلمانان لطمه بزند گران فروختن جایز نیست، ولی اگر قیمت متعارف بازار باشد و قیمت فعلی جنس است اشکال ندارد⁽²⁾

س: برخی فروشندگان قیمت گوشی را پایین می‌آورند تا مشتری جنس را بخرد ولی در عوض قیمت نرم‌افزارها را بالا می‌برد یا نرم‌افزارهایی که غیرضروری هستند به‌عنوان ضروری به مشتری می‌فروشد، آیا این کار جایز است؟

ج: هر نوع دروغ و کلاهبرداری جهت فروش کالا جایز نیست و در صورتی که به حد اجحاف به مشتری نرسد، مانعی ندارد. ⁽³⁾

معامله اینترنتی

س: آیا معامله به‌صورت اینترنتی صحیح است یا خیر؟

ج: اگر شروط بیع را داشته باشد، صحیح است..⁽¹⁾

س: در معاملات اینترنتی، گاهی جنس خریداری‌شده توسط پیک ارسال می‌شود و بین راه آسیب می‌بیند یا تلف می‌شود ضامن کیست؟

ج: طبق قاعده فقهی؛ قبل از رسیدن کالا به دست مشتری اگر مبیع، معیوب یا از بین برود؛ فروشنده ضامن است. چون با از بین رفتن کالا، معامله از هنگام تلف فسخ می‌شود؛ بنابراین اگر فروشنده در نگهداری کالا کوتاهی کرده باشد،مثلاً در نوع بسته بندی و انتخاب شرکت حمل و نقل دقت نکرده باشد، ضامن است و باید جبران کند.⁽²⁾

و اگر هیچ اهمال و کوتاهی صورت نگرفته، بلکه به بلای آسمانی، کالا معیوب و یا از بین رفته باشد، با توجه به پرداخت هزینه بسته بندی، ارسال و انتخاب نوع مراسله توسط مشتری، این معنی را می رساند که تا این اندازه رساندن، با رضایت مشتری بوده، و این به منزله رسیدن جنس است، احتیاطاً مصالحه نمایند.⁽³⁾

فروش کالا قبل از قبض

س: آیا پس از خریدن کالا، می‌توان آن را قبل از تحویل گرفتن، به دیگران فروخت؛ مثلاً اینترنتی خرید و اینترنتی فروخت؟

ج: اگرکالا عین است، فروش آن قبل از تحویل گرفتن، جایز است؛ اگر معامله، سلف(پیش فروش) است، فروش آن قبل از مدت معین‌شده برای تحویل گرفتن کالا، جایز نیست.⁽¹⁾

معامله با افراد نابالغ

س: گاهی اقتضای شغلی ایجاب می‌کند که یکی از دو طرف معامله، غیر بالغ باشد، آیا معامله اشکال دارد؟

ج: درصورتی‌که در این‌گونه معاملات، غیر بالغ به‌منزلۀ واسطه در مبادلۀ عوضین(کالا و پول) باشد، مانعی ندارد و میزان تا حدّی است که عنوان واسطه بر او صدق کند.⁽²⁾

معامله با بچۀ نابالغ، باطل است، حتّی اگر ولی به او اجازه داده باشد؛ مگر این‌که طرف معامله، ولیّ طفل باشد و طفل وسیلۀ رساندن پول به فروشنده یا جنس به خریدارباشد.⁽³⁾

فروش کالای نجس شده

س: آیا فروش تلفن همراه نجس شده که قابل‌تطهیر نیست جایز است؟ آیا اعلان نجس بودن تلفن همراه واجب است؟

ج: شئ نجس از جهت امکان تطهیر، به دو صورت است:

و اگر قابل تطهیر باشد؛معامله جایز است، و اگر فروشنده بداند که خریدار، آن را در خوردن و آشامیدن استعمال می کند؛ باید نجاستش را به او بگوید.⁽²⁾

خرید و فروش تلفن همراه با روکش طلا

س: آیا خریدوفروش تلفن همراهی که تزیین به طلا

شده جایز است؟

ج: پوشیدن طلا، خواه حلقۀ انگشتری باشد یا غیر آن، برای مردان مطلقاً حرام است؛ هرچند به‌قصد زینت نباشد و از دید دیگران مخفی باشد.⁽¹⁾

بنابراین، پوشیدن طلا برای مردان جایز نیست ولی در مورد وسایلی که صدق پوشیدن نمی‌کنند، ملاک صدق زینت است، مثل اسلحه شکاری که روکشی از طلا داشته باشدکه بنابر فتوای مراجع تقلید، آیة الله سیستانی، آیة الله مکارم، آیة الله صافی : اگر زینت باشد جایز نیست.⁽²⁾

فروش نقد و نسیه

س: اگر در معامله نسیه، زمان پرداخت پول مشخص نباشد؛ آیا معامله صحیح است؟

ج: امام خمینی(قدس سره) : اگر مدت به طور دقیق تعیین نشود و نسیه معامله شود، معامله باطل است.⁽³⁾

آیة الله بهجت : در نسیه باید زمان مشخص باشد و اگر مدت تعیین نشود، معامله حالّ (نقد)است و فروشنده

هر وقت بخواهد می تواند مطالبه کند. ⁽¹⁾

معاملات سَلَف

س: آیا فروش کالایی که هنوز در کارخانه تولید نشده جایز است؟ مثلاً شرکتی تبلیغ کالایی را می‌کند که به‌زودی روانه بازار می‌کند و مشتری به فروشنده سفارش خرید کالا را به‌صورت بیع سلف می‌دهد، آیا این معامله جایز است؟

ج: اگر مشتری پول را بقصد تملیک به بایع داده و بایع هم بقصد تملک پول را دریافت نموده باشد، معامله صحیح است. ⁽²⁾

س: اگر خریدار گوشی تلفنی را خرید و از فروشنده بخواهد که جنس را برایش نگهداری کند، فروشنده تا چه زمانی باید آن را نگهدای کند؟

ج: اگر مشتری پول جنسی را که نقد خریده تا سه روز ندهد و فروشنده هم جنس را تحویل نداده باشد، و اگر مشتری شرط نکرده باشد که دادن پول را تأخیر بیندازد و شرط تأخیر جنس هم نشده باشد، فروشنده می‌تواند

معامله را به هم بزند (خیار تأخیر).⁽¹⁾

تغییر بسته بندی کالا

س: گاهی کالا از حالت بسته‌بندی اولیه درکارخانه، خارج می‌شود، آیا جایز است ظاهرش را مانند پلمپ کارخانه کرد و به همین عنوان فروخت؟

ج: یکی از موارد حرام در معاملات ، غش در معامله است یعنی هر معامله ای که در ثمن و مثمن فریب و خدعه ای باشد.

بنابراین اگر کالا صدق مال مغشوش نکند، و یا تصرف در بسته بندی مشهود باشد، معامله آن با همان عنوان اشکال ندارد⁽²⁾

بخش چهارم: احکام تعمیرکاران

اشاره

تعیین دستمزد

س: قیمت تعمیرات گوشی بر چه مبنایی است؟

ج: قیمت‌گذاری انواع تعمیرات در کشور، غالباً توسط اتحادیه ها صورت می‌گیرد و هر منطقه ای هم قیمت خاص خود را دارد؛ ولی ملاک و معیار کلی قیمت‌گذاری در هر تعمیری، بستگی به مدت‌زمانی که تعمیرکار برای آن‌وقت می‌گذارد و سختی کار و میزان ریسک و خطر خراب شدن گوشی، تعیین می‌شود.

س: آیا تعمیرکار با بازکردن گوشی و نظر کارشناسی دادن، بدون اینکه تعمیری صورت انجام دهد، تعمیرکار مستحق اجرت می‌شود؟

ج: هرگاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام بعملی نماید عامل، مستحق اجرت عمل خود، خواهد بود. ⁽¹⁾

در اجارۀ خود انسان برای کار؛ کارگر، استحقاق اجرت مثل کارش را دارد⁽¹⁾

ضامن بودن تعمیرکار

س: آیا تعمیرکاری که گوشی تلفن را خراب کرده، ضامن است؟

ج: هرگاه صنعتگر چیزی را که گرفته ضایع کند ضامن است.⁽²⁾

نگاه به‌عکس و فیلم

س: آیا نگاه کردن به عکس و فیلم خصوصی داخل گوشی برای تعمیرکار جایز است؟

ج: در حوزه زندگی انسان ،یک حریم خصوصی وجود دارد که انتظار دارد دیگران بدون رضایت او، به آن قلمرو وارد نشوند،نگاه و نظارت نکنند، به اطلاعات آن دسترسی نداشته باشند؛ اطلاعات داخل تلفن همراه، عکس، فیلم، جزء این قلمروست.⁽³⁾

بنابراین نگاه کردن به‌عکس و فیلم خصوصی، بدون اجازه صاحب آن، ورود به حریم خصوصی افراد است و حرمت آن عقلاً و عرفاً وشرعاً بر کسی پوشیده نیست و آیه 12 سوره حجرات که می فرماید: تجسس نکنید شامل این مورد هم می شود و روایات متعددی وارد شده که نهی می کند از ورود به حریم خصوصی افراد مانند روایت امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) که می فرماید: «نَهَی أَنْ یطَّلِعَ الرَّجُلُ فِی بَیتِ جَارِهِ» ⁽¹⁾

مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم - ایران، اول، 1409 ه ق

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) نهی کرد که کسی به خانۀ همسایۀ خودش سرک بکشد.

و همچنین می فرماید: مَلْعُونٌ مَنِ اطَّلَعَ عَلَی جَارِهِ ⁽²⁾(ملعون است کسی که به خانه همسایه سرک بکشد.)

در اینجا از تصرف در حریم خصوصی دیگران به معنای اطلاع و آگاهی از آن نهی شده است. اطلاع و آگاهی نوعی تصرف است.

اما چرا سرک کشیدن به خانه همسایه، حرام است؟ چون ممکن است، شخص اموری در خانه خود نگهداری

کند که مایل نیست دیگران باخبر شوند، یا در حال خاصّی باشد که نمی خواهد کسی او را در آن وضعیت مشاهده کند.

ممکن است این حکم شامل همه مکان هایی که خصوصیتی مانندخانه دارند، بشود؛ بنابراین اطلاعات خصوصی درون تلفن همراه، یکی از مصادق مسائل خصوصی است که باید از نگاه کردن بدون اجازه صاحبش اجتناب کرد.

و اما نگاه به عکس و فیلم و... نگاه کردن به هر چیزی یا هر کسی به قصد لذّت جنسی با خوف افتادن در گناه حرام است.⁽¹⁾

تعویض قطعات تلفن همراه با قطعات کهنه

س: یکی از کارهایی که در تعمیرات گوشی صورت می‌گیرد این است که قطعه خراب را با قطعه کارکرده و دست‌دوم تعویض می‌کنند و هزینۀ قطعه نو را از مشتری می‌گیرند، آیا این کار جایز است؟

ج: غشّ در معامله،حرام است، یعنی فروختن جنسی که با چیز دیگر مخلوط شده، در صورتی که معلوم نباشد و

فروشنده هم به خریدار نگوید⁽¹⁾

یکی از موارد غش در معامله، ذکر صفت پسندیده برای جنسی که این صفت را ندارد،⁽²⁾

مثلاً فروختن جنس کهنه را به جای جنس نو، اگر از مشتری پنهان کند در حکم غش در معامله است و اگر آن صفت مقوم کالا باشد، معامله باطل و اگر مقوم نباشد مشتری حق فسخ دارد.

اجناس کهنه به جای نو

پرسش :آیا می توان اجناس کهنه را رنگ کرد، به گونه ای که ظاهر و باطن آن با جنس نو تفاوتی نکند و آن را به جای جنس نو به مشتری فروخت؟

ج: اگر غشّ در معامله شود، جایز نیست.⁽³⁾

اجناس جای مانده از مشتری

س: حکم وسیله ای که از مدّتها پیش جهت تعمیر در نزد تعمیرکار می‌باشد و برای تحویل گرفتن آن هیچ اقدامی نشده است، چیست؟

چنانچه صاحبانش را می‌شناسد باید به آنها برگرداند و اگر نمی‌شناسد، باید تحقیق کند، هرگاه از پیدا کردن

صاحبانش مأیوس گردد می‌تواند آن را بفروشد و قیمت آن را به فقیر بدهد.⁽¹⁾

بهترین کار این است که تعمیرکاران به افراد رسید بدهند و شماره تلفن هم بگیرند. البته این کار واجب نیست ولی کار خوبی است و از زحمت و مشقت پیدا کردن صاحب مال جلوگیری می کند.

تأخیر در تحویل دادن کالا به مشتری

س: اگر تعمیرکار گوشی را در زمان تعیین‌شده تحویل ندهد، آیا مشتری حقّ فسخ دارد؟ اگر به مشتری از بابت این تأخیر ضرری برسد، آیا تعمیرکار ضامن است؟

ج: اگر در ضمن عقد، شرط کرده باشند که مشتری در زمان خاصی گوشی را تعمیر کند وتحویل بدهد، اگر تعمیرکار در آن زمان، گوشی را تحویل ندهد، مشتری به‌عنوان خیار تخلف شرط، حقّ فسخ دارد. ⁽²⁾

بنابر ماده 221 قانون مدنی، تعهد به جبران خسارت، چه بر اساس تصریح در قرارداد، چه بر اساس آنچه

عرف رایج مقرر می‌داند و چه در مواردی که قانون الزام کند، قابل مطالبه است؛ مشروط به اینکه طرف تعهد قرارداد، تعهدی را مبنی بر انجام یا عدم انجام کاری برعهده‌گرفته باشد.

بخش پنجم: احکام مصرف‌کنندگان

اشاره

شارژ تلفن همراه از برق اماکن عمومی

س: آیا شارژ تلفن همراه از برق اماکن عمومی، مانند مساجد، بیمارستان ها، اشکال دارد؟

ج: استفاده از برق مسجد برای کارهای شخصی جایز نیست⁽¹⁾

ص: 505 ، س 2048. ناشر:دفتر معظم له در قم، چاپ اول، 1424 ه ق

البته در بعضی از مکان‌های عمومی اجازه می‌دهند؛ حتی محلی برای شارژ گوشی در نظر می گیرند، ولی برای استفاده از برق مکان‌هایی که نمی‌دانیم اجازه داده اند یا خیر، باید اجازه گرفت.

فیلم‌برداری از حوادث

س: آیا فیلم‌برداری از اتفاقات و حوادثی که برای مردم می‌افتد جایز است؟

ج: در اسلام، یک قاعده کلی به نام قاعده «اصاله‌الحِلّ» وجود دارد. بر اساس این قاعده، تا زمانی که در شرع، دلیلی بر حرمت عملی نداشته باشیم؛ انجام آن عمل، حلال و جایز است؛ یعنی اصل اولیه در مورد هر

عملی، حلّیت است؛ مگر آن که خلاف آن ثابت شود؛ البته تشخیص این مورد، بر عهدۀ فقیه است و در نتیجه، دربارۀ بسیاری از اکتشافات، مشاغل و فنون جدید، وقتی از فقیهی پرسش می‌شود، وقتی دلیلی بر حرمت آن نیافت، جواب می‌دهد که «فی‌نفسه حلال است»؛ یعنی تا زمانی که حرام دیگری در ضمن آن واقع نشود، مشکلی ندارد. عکاسی هم جزء همین مقوله است؛ یعنی اصل عکاسی یا فیلم‌برداری، به خودی خود، حلال است؛ اما مهم، توجه در جزئیات و ریزه‌کاری‌های آن است.

اصل عکاسی، نیاز به رضایت افراد ندارد؛ اما اگر عکاسی، بدون اجازه که موجب اذیت افراد شود یا عکاسی از مکان‌های خصوصی افراد، مصداق تصرف در ملک آنها باشد، یا به قصد عیب جویی و انتشار آن باشد، جایز نیست حکم چاپ و تکثیر عکس هم همین است.

البته عکاسی از برخی مکان‌های دولتی و مراکز نظامی و... که بر اساس مقررات، ممنوع اعلام شده، به خاطر زیر

پا گذاشتن قانون و مقررات، جایز نیست.⁽¹⁾

تصویربرداری از حریم خصوصی دیگران

س: آیا تصویربرداری از منازل دیگران و انتشار آن، جایز است؟

ج: ورود به حریم خصوصی اشخاص بدون اجازه، شرعاً جایز نیست، اگر چه عنوان تجسّس بر آن منطبق نباشد؛ و گرفتن فیلم و عکس و مانند آن به صورت مخفیانه، شرعاً حرام و انتشار آن حرام دوم است.⁽²⁾

ضبط صدای دیگران بدون اجازه

س: آیا ضبط کردن صدای دیگران (بدون قصد هیچگونه استفاده سوء) نیازمند کسب اجازه و دادن اطلاع است؟ در مورد عکس و فیلم چطور؟

ج: موارد مختلف است، اگر صحبت و حضور در جلسه عمومی و در ملأ عام نباشد، ضبط صدا و برداشتن عکس و گرفتن فیلم بدون اجازه طرف جایز نیست.⁽³⁾

تفتیش وسایل فرزند

س: آیا پدر و مادر اجازه دارند وسایل شخصی فرزندشان را تفتیش کنند؛ مانند تفتیش محتویات گوشی؟

ج: اگر فرزند نابالغ باشد اشکال ندارد، و در صورت بلوغ اگر احتمال امر مهمی را می‌دهند که با سرنوشت فرزند ارتباط دارد و درصدد هدایت و نجات او باشند در این صورت پدر می‌تواند تفتیش کند.⁽¹⁾

عقد و طلاق پیامکی

س: آیا عقد و طلاق پیامکی صحیح است؟

ج: در عقددائم و موقت باید صیغه خوانده شود. بنابراین،عقد، پیامکی صحیح نیست.⁽²⁾

و در طلاق هم باید صیغۀ طلاق با لفظ عربی صحیح خوانده شود و دو مرد عادل آن را بشنوند، بنابراین، در طلاق پیامکی هم صحیح نیست.⁽³⁾

سلام و جواب پیامکی

س: آیا جواب سلام پیامکی واجب است؟

ج: در وجوب پاسخ به سلام کتبی یا با واسطه اختلاف است.

رهبری آیة الله خامنه ای می فرماید: احتیاط در جواب دادن است.⁽¹⁾

آیة الله مکارم می فرماید: در صورتیکه تولید مزاحمتی نکند، سلام را باید پاسخ گفت مگر اینکه ثابت شود او قصد جدّی برای سلام ندارد.⁽²⁾

آیة الله تبریزی می فرماید: واجب نیست.⁽³⁾

قول و قرار پیامکی

س: آیا عمل به قول و قرار پیامکی واجب است؟

ج: خلف وعده دو صورت دارد

پیامک دروغ به قصد شوخی

س: آیا ارسال پیامکی دروغ به قصد شوخی جایز است؟

ج: ارسال پیامک دروغ به صورت شوخی دو صورت دارد:

برداشت از حساب کاربران جهت دریافت پیامک

س: آیا شرکت مخابرات جهت ارسال پیامک تبلیغاتی می تواند مبلغی از حساب کاربرانی که پیامک را دریافت می کنند، برداشت کند؟

ج: بدون جلب رضایت کاربران برای دریافت پیامک تبلیغاتی، برداشت پول به هر عنوانی که باشد، جایز

نیست.⁽¹⁾

کاربردهای نامشروع

قمار

مسابقات پیامکی

نوعی مسابقه وجود دارد به نام مسابقات پیامکی. این مسابقات در قالب پرسش و جواب برگزارمی شود. روال کار در این گونه مسابقات بدین گونه است که افراد، با جواب دادن به پرسشی که اصولاً خیلی آسان طرح می‌شود؛ وارد مرحله قرعه کشی مسابقه می‌شوند. محل تأمین هزینه‌های جوایز برندگان این گونه مسابقات معمولاً از شرکت‌کنندگان اخذ می‌شود که باعث می شود مسابقه به قمار تبدیل شود.

اگر هزینه جوایزی که به برندگان اهدا می‌شود از محلی غیر از پول شرکت کنندگان در مسابقه باشد، به نظر می‌رسد شرکت در این مسابقات مشکل شرعی ندارد؛ اما معمولاً هزینه‌های جوایز از محل هزینۀ پیامک‌ها تأمین می‌شود که باعث عدم جواز شرکت در این مسابقات می‌شود.

مسابقات قرعه‌ای (بخت‌آزمایی)

اساس شکل‌گیری مسابقات قرعه ای ، احتمال است. شرکت‌کنندگان در این مسابقات به مهارت و فعالیت خاصی نمی‌پردازند؛ بلکه با پرداخت مقداری هزینه، شانس و اقبال خود را امتحان می‌کنند. بخت‌آزمایی که در اصطلاح انگلیسی به آن «لاتاری» گفته می‌شود، نوعی قمار دسته‌جمعی است که به علت جذابیت جوایز آن، در حال گسترش روزافزون است.

گاهی برگزارکنندگان این مسابقات برای تطهیر این نوع فعالیت، به‌صورت نمادین اقدام به اعمال عام‌المنفعه و خیرخواهانه می‌کنند که باعث از بین رفتن حرمت بخت‌آزمایی و قمار نمی‌شود؛. چون ماهیت این مسابقات، همان بلیت بخت‌آزمایی است.⁽¹⁾

پیش بینی مسابقات ورزشی

در برخی سایت‌های پیش بینی مسابقات ورزشی که در حال گسترش روزافزون است، افراد با عضو شدن و پرداخت مبالغی قادر به پیش‌بینی مسابقات ورزشی، به‌خصوص مسابقات فوتبال می‌شوند. معمولاً در این‌گونه پیش بینی‌ها که به‌صورت هفتگی، ماهیانه و سالیانه

برگزار می‌شود،افراد شرکت کننده درمسابقه به پیش بینی نتایج بازی های لیگ‌های داخلی و خارجی می پردازند.

شیوۀ عملکرد این سایت اینگونه است که افراد با پرداخت مبالغی به پیش بینی مسابقات می پردازند.و در صورت درست حدس زدن نتیجۀ مسابقه، در لیست قرعه‌کشی قرار می‌گیرند.

شرط بندی در مسابقات به این صورت که طرف‌های مسابقه قرار بگذارند هر کس بازنده شد چیزی را به برنده بدهد یا کاری برای او انجام دهد، چنین شرط‌بندی حرام است، همچنین اگر تماشاگران با همدیگر شرط‌بندی کنند حرام است. این حرمت برای شرکت‌کننده‌های مسابقات اسب‌دوانی و تیراندازی استثنا شده است. اگر دولت، ارگان، مؤسسه یا شخص سومی به‌عنوان هدیه، یا عنوان دیگر،جایزه ای به برنده بدهد، مسابقه، شرط‌بندی نیست و اشکالی ندارد. اما اگر ابتدا، مبلغی جهت انجام هزینه‌های مسابقه از طرفین مسابقه گرفته شود و بخشی از جایزه ازآن تأمین گردد، چون جایزه از اموال بازنده گرفته‌شده، شرط‌بندی و حرام است.

کسانی که وارد سایت می‌شوند و مبلغی پرداخت کرده و نتیجه مسابقات را پیش‌بینی می‌کنند؛ اگر نظر صحیح بدهند، مبلغی دریافت می‌کنند، مرتکب شرط بندی

حرام شده اند.و دادن مبلغی به مؤسسات خیریه توجیهی برای انجام دادن کار حرام نیست.⁽¹⁾

مجازات قماربازان دایرکنندگان قمارخانه

اشاره

شماری از مواد قانون مجازات اسلامی در جرم قمار، عبارت‌اند از:

ماده ۷۰۵

قماربازی با هر وسیله‌ای ممنوع و مرتکبین آن به یک تا شش ماه حبس و یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شوند و در صورت تجاهر به قماربازی به هر دو مجازات محکوم می‌شوند.

ماده ۷۰۶

هر کس آلات و وسایل مخصوص به قماربازی را بخرد یا حمل یا نگهداری کند به یک تا سه ماه حبس یا تا پانصد هزار تا یک‌میلیون و پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم می‌شود.

ماده ۷۰۸

هر کس قمارخانه دایر کند یا مردم را برای قمار به آنجا دعوت نماید به شش ماه تا دو سال حبس و یا از سه میلیون تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم می‌شود.

ماده ۷۰۹

تمام اسباب و پول‌های متعلق به قمار، حسب مورد، معدوم یا به‌عنوان جریمه ضبط می‌شود.⁽¹⁾

فتوای مراجع تقلید دربارۀ پیش بینی نتایج جام جهانی فوتبال:

آیة‌الله صافی گلپایگانی: به نظر این جانب، پول گرفتن در مقابل پیش‌بینی مسابقات، اکل مال به باطل است و جایزه نیست.

مقام رهبری آیة الله خامنه ای:این عمل که افرادی با پرداخت پول در مسابقه شرکت نموده و به افرادی که صحیح پاسخ داده‌اند، مبلغی پرداخت شود، حکم برد و باخت را دارد و جایز نیست.

آیة الله مکارم شیرازی: اگر از شرکت‌کنندگان در مسابقه پولی نمی‌گیرند، بلکه برگزارکنندگان مسابقه به برندگان جایزه می‌دهند، گرفتن جایزه اشکال ندارد.⁽²⁾

لازم به ذکر است که لازمه شرکت در مسابقات، فرستادن پیامک و پرداخت هزینۀ پیامک است.

آیت الله بهجت: اگر جوایز از اموال بازنده تهیه شود و به برنده داده شود، حرام است .⁽³⁾

ارتباط پیامکی با نامحرم

س: آیا ارتباط پیامکی با نامحرم اشکال دارد؟

قبل از هر چیز توجه به چند نکته لازم و ضروری است

به همین جهت جلوگیری از وسوسه های شیطانی در ابتدای امر و قدم اوّل آسان است چون هنوز موقعیت شیطان و غرایز شهوانی ضعیف است، ولی اگر فردی در قدم اول از شیطان و هوی و هوس تبعیت کند، موقعیت خود را در مقابله با آنها تضعیف نموده و باعث تقویت نیروهای شیطانی و غرایز شهوانی خواهد شد. و در آن صورت مقاومت مشکل تر خواهد شد. به عبارتی همیشه پیش گیری راحت تر از درمان است.

نتیجه این که بهتر است از رابطه داشتن با نامحرم

اجتناب کرد.

استفتایی که از دفتر مراجع عظام در این زمینه شده ، به شرح ذیل است:

همه مراجع: در صورتی که خوف فتنه و کشیده شدن به گناه وجود داشته باشد جایز نیست.

همه مراجع: اگر با قصد لذت (جنسی) باشد و یا بترسد به گناه بیفتد، جایز نیست.⁽¹⁾

تذکر نکته ای در پایان ضروری است: آن چه بیان شد یک حکم کلی است و از این جهت فرقی بین انواع شوخی( شوخی از طریق چت و پیام کوتاه و...) و بین انواع نامحرم ها (هم کلاسی ها و غیر آن)، وجود ندارد یعنی؛ اگر شوخی با نامحرم، به قصد لذت باشد یا خوف فتنه و کشیده شدن به گناه وجود داشته باشد، از حکم حرمت برخوردار است اگر چه آن نامحرم هم کلاسی باشد و این شوخی هم از طریق پیام کوتاه، انجام شده باشد.

مزاحمت تلفنی و پیامکی

گاهی نصف شب، پیامکی، خواب اهل خانه را آشفته می‌کند و وقتی متوجه می شوی که پیامک بازرگانی یا شوخی بی موقعی بوده، آشفته تر می شوی.

چنین مواردی، مصداق اذیت و آزار مؤمن است، که در پیشگاه خداوند متعال ، گناه بزرگی است.

امام صادق(علیه السلام) فرمودند:

مَنْ أَعَانَ عَلَی مُؤْمِنٍ بِشَطْرِ کَلِمَةٍ لَقِیَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مَکْتُوبٌ بَیْنَ عَیْنَیْهِ آیِسٌ مِنْ رَحْمَتِی⁽¹⁾

(هر کس با کلمه ای به مؤمنی زیان برساند، روز قیامت، خدا را در حالی ملاقات می‌کند که میان دو چشمش نوشته شده است: ناامید از رحمت من! )

ایجاد مزاحمت و مردم‌آزاری راه‌های مختلفی دارد که یکی از آنها پیامک های زننده و بدموقع است.

اشاعه فحشا

س: مصادیق اشاعه فحشا کدامند؟

ج: از مصادیق آن می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

کردن آن بین مردم؛

پخش شایعه

واژه « شایعه» از ریشۀ «شاع» به معنای پخش کردن است.

در قرآن درباره پخش شایعه می فرماید:

لَّئنِ لَّمْ یَنتَهِ الْمُنَفِقُونَ وَ الَّذِینَ فیِ قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَ الْمُرْجِفُونَ فیِ الْمَدِینَةِ لَنُغْرِیَنَّکَ بِهِمْ ثُمَّ لَایجُاوِرُونَکَ فِیهَا إِلَّا قَلِیلًا⁽²⁾ (اگر منافقان و آنان که در دل‌هایشان بیماری است، و آنان که اخبار دروغ و شایعات بی‌اساس در مدینه پخش می‌کنند، دست از کار خود برندارند، تو را بر ضد آنان می‌شورانیم، سپس جز مدت کوتاهی نمی‌توانند کنار تو

در این شهر بمانند. )

«مرجفون»، کسانی اند که شایعه پخش می کنند.

شایعه در اصطلاح، خبر یا اطلاعات تأیید نشده‌ای است برای ایجاد باور نزد دیگران، معمولاً از فردی به فردی دیگر به‌طور شفاهی و بدون هیچ‌گونه اطمینان و دلیل و مدرک کافی انتقال می‌یابد.

بیشتر شایعات اطلاعاتی مبالغه‌آمیز، نادرست و غیرمنطقی است که از فرد یا افرادی به فرد یا افرادی دیگر به‌صورت سلسه‌وار منتقل می‌شود. شایعه بیشتر به‌وسیلۀ افراد ساده‌لوح منتقل می‌شود.

ساختن و پخش شایعات از مهم‌ترین شاخه‌های «جنگ روانی» است. هنگامی‌که دشمن قادر نیست از طریق رویارویی، صدمه‌ای وارد کند، به پخش شایعات روی می آورد و از این طریق، افکار عمومی را نگران و از مسائل ضروری و حساس منحرف می‌کند. شایعه‌سازی، از سلاح‌های مخرب برای جریحه‌دار ساختن حیثیت نیکان و پاکان و پراکنده ساختن مردم از اطراف آنان است. در دهۀ اخیر، پخش شایعه از طریق فرستادن پیامک، شتاب بیشتری گرفته است.

غیبت و تهمت پیامکی

یکی از گناهان بزرگ، غیبت است که در فرهنگ

دینی، از آن نهی شده است. کیفرهای فراوانی برای غیبت کنندگان در قرآن و روایات ذکر شده است.

خداوند متعال در قرآن می فرماید: وَ لَا تجَسَّسُواْ وَ لَا یَغْتَب بَّعْضُکُم بَعْضًا أَیحُبُّ أَحَدُکُمْ أَن یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتًا فَکَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُواْ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِیم⁽¹⁾

(و از یکدیگر غیبت ننمایید، آیا یکی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده‌اش را بخورد؟ بی‌تردید [از این کار] نفرت دارید، و از خدا پروا کنید که خدا بسیار توبه‌پذیر و مهربان است.)

امام صادقؑ می فرماید: «وَ الْغِیبَةُ تَأْکُلُ الْحَسَنَاتِ کَمَا تَأْکُلُ النَّارُ الْحَطَبَ- أَوْحَی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَی مُوسَی بْنِ عِمْرَانَ ع الْمُغْتَابُ هُوَ آخِرُ مَنْ یَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِنْ تَابَ وَ إِنْ لَمْ یَتُبْ فَهُوَ أَوَّلُ مَنْ یَدْخُلُ النَّار»

غیبت کردن اعمال نیکوی آدمی را محو می‌کند چنان‌که آتش هیزم را می‌خورد. خداوند متعال به حضرت موسی ؑ وحی فرمود: شخص غیبت‌کننده آخرین کسی است که داخل بهشت می‌شود اگر توبه کند، و اگر توبه نکرد او نخستین کسی خواهد بود که داخل آتش شود⁽²⁾

اما اینکه چه چیزهایی صدق غیبت می کند باید گفت:

ذکر هر عیب و نقص از انسان، غیبت است؛ اعم از اینکه آن عیب و نقص در دین او باشد یا در دنیای او، صفتی از صفات او باشد یا فعلی از افعال او یا کلامی از او صادر شده باشد، یا در خلقت و جسم او.

معیار و ملاک صدق غیبت، عبارت است از کشف امر مستور، اگر مستور باشد، گفتن آن غیبت است. امّا اگر ظاهر باشد، صدق غیبت نمی کند.

مراد از ستر و کشف در اینجا، ستر و کشف برای خصوص مخاطب نیست، بلکه ستر و کشف عرفی است، مستور عرفی آن است که معمولاً کسی از آن عیب خبر ندارد یا بیشتر مردم اطلاعی ندارند.و مکشوف عرفی آن است که مردم معمولاً می دانند این شخص دچار این عیب یا نقص است؛ اگر چه عده ای هم بی اطلاع باشند بنابراین ذکر امری که مستور عرفی است، غبیت است و ذکر امری که مکشوف عرفی است حتی نزد کسانی که اطلاع ندارند هم غیبت نیست.⁽¹⁾

یکی از موارد غیبت ضبط مکالمات تلفنی به قصد ضبط وثبت خطای فرد ونشان دادن به دیگران است.

تمسخر

هر روز هزاران هزار پیامک درباره تمسخر افراد یا قومیّت ها ارسال و دریافت می شود.

تمسخر یعنی ریشخند کردن به معنای تحقیر فردی یا قومی یا باوری است.

برخی با ارسال پیامک های طنز، اصول و آموزه های دینی را بی ارزش جلوه می دهند و آن را تمسخر می کنند.

تقلید از لهجه های مختلف

تقلید از لهجه های مختلف، در صورتی که برای تمسخر و استهزاء باشد، در حرمت آن هیج شکی نیست؛ اگر چه غیبت نیست؛ چون این لهجه خاص، امر مستوری نیست. علاوه بر اینکه اصلاً عیب نیست؛ به همین سبب غیبت نیست. امّا اگر از روی تمسخر و استهزاء باشد، حرام است، فرقی نمی کند که لهجه منطقه ای را تقلید کند، یا شخص خاصی را، تنها تفاوت در این است که اگر غرض او تقلید لهجه عموم باشد، این اهانت به همه آن جمعیت می شود که طبعاً آثار خاص خودش را دارد؛ مثلاً اگر بخواهد طلب حلالیت کند، بایستی از یکایک آنها حلالیت بطلبد، ولی اگر تقلید لهجه برای تمسخر نیست،

حرام نیست.⁽¹⁾

پیامک‌های قداست شکن

برخی از شوخی‌ها متوجه موضوعات دینی و آموزه‌های سعادت‌بخش مذهبی می‌شود و هرچند که شاید انگیزه بهره گیرندگان از چنین شوخی‌ها و مزاح‌هایی، فقط تفریح و خنداندن مخاطب باشد، ولی در ماهیت آن‌ها وهن دین نهفته است.

برخی افراد به‌قصد تخریب اعتقادات مذهبی مردم، با ارسال پیامک های طنز به تمسخر عاشورا ، محرم، روزه و ..می پردازند. برخی نیز پس از دریافت این پیامک ها، فریب می خورند و فقط برای خنداندن دیگران، آنها را برای دوستان و آشنایان خود می فرستند و ناخواسته، آلت دست دشمنان دین می شوند. این روش، سیر، برخی کافران در صدر اسلام بوده است. قرآن کریم جهت مبارزه با آنان به مؤمنان دستور داد که از سیره نادرست آنان پرهیز کنند:

(یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الَّذینَ اتَّخَذُوا دینَکُمْ هُزُواً وَ لَعِباً مِنَ الَّذینَ أُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَ الْکُفَّارَ أَوْلِیاءَ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ) ⁽²⁾

(ای کسانی که ایمان

آوردید، کافران و اهل کتابی را که دین شما را به تمسخر گرفته و بازیچه‌اش پنداشته‌اند، دوستان خود مگیرید و از خدا بپرهیزید؛ اگر ایمان دارید. )

آلودگی صوتی

هر نوع صدایی که انسان تمایل به شنیدن آن نداشته باشد و به‌گونه‌ای نسبت به آن احساس آزردگی کند یا سبب ایجاد آسیب و اختلال اعصاب شنوایی شود، آلودگی صوتی شناخته و تعریف می‌شود.

هر فردی هنگام گوش کردن به صدای موسیقی، تلویزیون یا رادیو، باید مراعات حال اطرافیان خود را بنماید، چون شاید آنچه برای ما صدایی دل‌نشین است برای دیگری آزاردهنده باشد.

اگر فردی از هدست یا هدفن استفاده می کند یا در فضای بسته و محدود موسیقی پخش می‌شود (داخل اتومبیل)، حجم صدا باید کم باشد. اگر فردی که در ۹۰ سانتیمتری منبع صدا ایستاده، قادر به شنیدن صدای موسیقی از هدست یا هدفن باشد، صدای موسیقی دستگاه؛ بسیار بالاست⁽¹⁾

بخش ششم: هشدار در میزان استفاده از تلفن همراه

اشاره

اعتیاد به تلفن همراه

تلفن همراه ،همان‌قدر که مفید است، می‌تواند مضر نیز باشد. استفاده از این وسیله برای برخی افراد، حالت وسواسی پیداکرده است.

بر اساس تحقیقات انجام شده؛ ترس از جدا شدن از تلفن همراه، بیماری که در علم روانشناسی «نوموفوبیا nomophobia» نامیده می‌شود، در حال افزایش است.

در این تحقیقات نشان داده شده است که زنان بیشتر از مردان درگیر این بیماری هستند زیرا در مقایسه با 61 در صد مردانی که می‌ترسند از گوشی خود جدا شوند، 70 درصد زنان هستند که این ترس را در خوددارند. البته در مقابل این تحقیق نشان می‌دهد که بیشتر مردان هستند که تمایل دارند دوگوشی همراه خود داشته باشند، که اگر یکی از آن‌ها را از دست دادند دچار استرس زیادی نشوند.

داده‌های این تحقیق نشان می‌دهد بیشترین افرادی که هنگام جدا شدن از تلفن همراه عرق سرد روی پیشانی‌شان می‌نشیند نسل جوان هستند، زیرا 77 درصد افرادی که سنینی بین 18 تا 24 سال داشتند گفته بودند اگر بخواهند از تلفن همراه خود جدا شوند احساس نگرانی می‌کنند. البته به نظر می‌رسد این آمار بیشتر به خاطر این باشد که این نسل با تلفن همراه و وسایلی ازاین‌دست بزرگ‌شده‌اند.⁽¹⁾

تلفن همراه و کودکان

س: از چه زمانی برای بچه‌ها تلفن همراه بخریم؟

ج: توسعۀ فنّاوری همیشه مفید نیست. انیشتین می‌گوید: «من از روزی هراس دارم که فناوری از تعامل انسانی سبقت بگیرد. چنین روزی، دنیا نسلی از احمق‌ها خواهد داشت.

همه ما از فنّاوری استفاده می‌کنیم اما اگر قرار باشد فنّاوری همه زندگی ما را فرابگیرد، فاتحه انسانیت و مهربانی را باید خواند.⁽²⁾

حدود ۵۰ سال پیش در میان خانواده‌ها این تفکر رایج بود که باید از خانواده و فرزندان خودمان حفاظت

بکنیم. حفاظت در آن دوره و زمانه، به معنای دورنگه داشتن و تماس نداشتن بچه‌ها با چیزی بود که به نظر بزرگ‌ترها غلط یا اشتباه می‌آمد؛ مثلاً مردم تصور می‌کنند اگر فرزندشان را از سیگار دور کنند، به‌هیچ‌وجه سیگاری نخواهد شد اما در عصر کنونی، فنّاوری به حدی پیشرفت و گسترش داشته که دیگر امکان روبه رو نشدن بچه‌ها با آن به خواست والدین، وجود ندارد.ما امروز نمی‌توانیم فرزندان خود را از اینترنت، تلفن همراه یا سایر وسایل ارتباطی دورنگه داریم. بچه‌ها می‌توانند به‌سادگی درباره فنّاوری‌های جدید در محیط‌های دوستانه و حتی خانوادگی اطلاعات به دست بیاورند و دورنگه داشتن آنان از رایانه و تلفن همراه به معنای بی‌اطلاع ماندن آنان درباره چنین لوازم و امکاناتی نیست.

نمی‌توانیم به‌صراحت سنّی را برای خرید تلفن همراه برای کودکان مشخص کنیم و مثلاً بگوییم هر وقت فرزند شما به ۱۲ سالگی رسید، می‌توانید برایش تلفن همراه بخرید. ما باید به فرزندان خود اصول و روش صحیح استفاده از فنّاوری را بیاموزیم و به آنان بگوییم باید از وسایل ارتباطی مانند تلفن همراه یا رایانه به نحوی استفاده کنند که برای آنان و دنیای اطرافشان ضرری نداشته باشد و به کسی صدمه‌ای نزند. نیز والدین باید به این نتیجه

برسند که داشتن و استفاده از وسیله‌ای مانند تلفن همراه برای فرزندشان لازم است یا نه.

عده‌ای از والدین می‌گویند فرزندان آن‌ها تلفن همراه را برای بازی‌های هیجان‌انگیز آن می‌خواهند؛ در این صورت می‌توان به‌جای تلفن همراه یک وسیله مخصوص بازی برای آن‌ها تهیه کرد.

از سوی دیگر بچه‌هایی هم هستند که به دلیل جدا شدن پدر و مادرشان از یکدیگر، به برقراری ارتباط با پدر یا مادری که کنارشان نیست نیاز دارند، در چنین شرایطی داشتن تلفن همراه برای چنین بچه‌هایی نوعی حل مسئله محسوب می‌شود. متأسفانه چشم و هم‌چشمی‌ها به خرید تلفن همراه برای بچه‌ها هم رسیده است.

این چشم و هم‌چشمی و خرید بدون تدبیر تلفن همراه برای برخی بچه‌ها ،مانند چاقوی دولبه ای است که به‌طور حتم یک لبه آن،خود خانواده را تحت تأثیر قرار خواهد داد. به عبارت ساده‌تر، وقتی شما یک وسیله گران‌قیمت اما ناکارآمد برای فرزندتان می‌خرید، او را متوقع خواهید کرد و این توقع به‌مرورزمان سیر صعودی خواهد داشت.

گاهی ما برای بالا بردن اعتمادبه‌نفس فرزند خود برای او وسیله‌های گران‌قیمتی می‌خریم اما اگر این وسیله را گم یا خراب کند، سرزنش و تحقیرش می‌کنیم که این

باعث تخریب اعتمادبه‌نفسش خواهد شد. نتیجه اینکه تلفن همراه باید با توجه به توانمندی و کارایی برای بچه‌ها خریداری شود.⁽¹⁾

تلفن همراه، وسیله ای برای ارتباط با دیگران است. بنابراین، والدین هنگامی باید برای کودکان خود تلفن همراه بخرند که بخواهند با آنان در ارتباط باشند بنابراین ، نباید برای کودکانی که نیاز به تلفن همراه ندارند، نیاز کاذب درست کرد و تلفن همراه برای او خرید.

تلفن همراه و سلامتی جسم

س: مضرات تلفن همراه برای سلامت چیست؟

ج: در سال‌های اخیر، ترس و نگرانی عمومی در مورد پرتوهای ساطع‌شده از تلفن‌های همراه، به طرح نظریه‌های متعددی درباره تأثیرات این پرتوها بر سلامتی منجر شده است. ادعاهایی مثل خطر بالای سرطان مغز یا تولد کودکان آسیب‌دیده از مادران استفاده‌کننده از موبایل، با تحقیقات علمی، ردّ شده‌اند؛ اما تحقیقات، اثرات منفی دیگری را که موبایل ممکن است بر سلامتی انسان داشته باشد مطرح کر‌ده‌اند:

تجمع میکروب روی تلفن همراه

تحقیقات جدید حاکی از آن است که روی تلفن همراه، میکروب‌هایی شناسایی شد که برای سلامتی انسان خطرناک‌اند. در این تحقیقات 5/94 درصد موبایل‌های بررسی شده، آلوده به باکتری بودند. بعضی از این باکتری‌ها نسبت به آنتی‌بیوتیک‌های معمول مقاوم بودند. راه‌حل ارائه‌شده برای این مشکل، استفاده از دستمال یا اسپری ضدعفونی‌کننده برای حداقل یک یا دو بار در روز اعلام شد.

احساس ارتعاش

احساس ارتعاش توسط کاربران معتاد به موبایل می‌تواند از اثرات سوء آزاردهندۀ این وسیله باشد.

در تحقیقات آمده است که بسیاری از کاربران موبایل، حتی وقتی‌که تلفنشان در حالت بی‌صدا قرار داشت، احساس ارتعاش کردند.

دکتر بار، استاد دانشگاه نیویورک می‌گوید: «وقتی زیاد از موبایل استفاده کنید، این وسیله تبدیل به بخشی از شما می‌شود. انگار که در طول روز جوراب تنگی پوشیده باشید و وقتی آن را درمی‌آورید، هنوز آن را روی پایتان احساس می‌کنید.» افراد عادت می‌کنند شدت‌های کمتری از ارتعاش را تشخیص دهند تا سریع‌تر پاسخ دهند. با تکرار

آن، رابطه بین اعصاب محیطی و مغز قوی‌تر می‌شود و به پاسخ خودکار و خودبه‌خود کمک می‌کند. این تکرار باعث می‌شود که گاهی این پاسخ خودکار به محرکی داده شود که اصلاً وجود خارجی ندارد.

حساسیت و آلرژی

افرادی که نسبت به فلزات خاص، مثل نیکل، آلرژی دارند، ممکن است در اثر استفاده از موبایل، دچار درماتیت تماسی⁽¹⁾

شوند. این مشکل در سال‌های اخیر به‌طور فزاینده‌ای دیده‌شده است. نیکل، فلزی است که در محصولات متنوعی، مثل زیورآلات، قلاب کمربند و بند ساعت، به‌طور گسترده به کار می‌رود. این فلز شایع‌ترین علت درماتیت تماسی در جهان مدرن است. علایم واکنش به نیکل از قرمزی ساده تا جوش‌های پوستی یا حتی تاول متغیر است. بنابر تحقیقات، اغلب موبایل‌ها در اطراف دکمه منو، نزدیک محل آرم مدل، اطراف حاشیه صفحه گوشی یا روی بخشی از گوشی که رنگ آن ساییده شده، حاوی فلز نیکل بودند.

خطرات صدای بلند موسیقی

با پیشرفت فنّاوری و جمع شدن امکانات موردنیاز در یک وسیله، تعداد رو به رشدی از افراد از موبایلشان برای

ذخیره و گوش دادن به موسیقی موردعلاقه‌شان استفاده می‌کنند.اگر موسیقی را با صدای خیلی بلند گوش کنیم، به سلامتی ما آسیب وارد می شود.صداهای بلندتر از 85 دسی‌بل به شنوایی آسیب می‌زنند.

مکالمه معمولی حدود 60 دسی‌بل شدت صوتی دارد وبیشتر استریوی موبایل‌ها تا 100 دسی‌بل شدت صوتی خروجی دارند.⁽¹⁾

خطر بیدار شدن با زنگ موبایل

پزشکان توصیه می‌کنند بهتر است برای بیدار شدن از زنگ موبایل استفاده نکنید و آن را از خود دور نگه‌دارید.

بیدار شدن با موبایل باعث افزایش نبض و ضربان قلب می‌شود

نتایج مطالعات نشان می‌دهند افرادی که با زنگ موبایل از خواب بیدار می‌شوند، در طول روز احساس کسالت و خستگی بیشتری دارند و دچار سردرد و گاهی میگرن‌های عصبی می شوند.

پزشکان به افرادی که صبح‌ها سخت از خواب بیدار می‌شوند توصیه می‌کنند حتماً از ساعت برای تنظیم ساعت خواب خود استفاده کنند. ⁽²⁾

تلفن همراه و رانندگی

در تحقیقات دانشمندان، سه گروه راننده مقایسه شده‌اند.

گروهی که با تلفن‌همراه صحبت می‌کردند، گروهی که از مشروبات الکلی استفاده کرده بودند (به میزان مصوب قانون آمریکا یعنی 0/08 درصد) و گروه سوم رانندگان هوشیار و بدون استفاده از تلفن‌همراه.

نتایج این پژوهش نشان داد، افرادی که با تلفن حرف می‌زدند، بیش از 5 برابر افراد در حالت طبیعی تصادف کردند و تعداد تصادف گروه با تلفن‌همراه حتی از افراد مست بیشتر بود. نکته‌ای که در رفتارهای این دو گروه مشاهده شد، آن بود که افراد مست هنگام رانندگی حالتی پرخاشجویانه پیدا می‌کنند و علت اصلی تصادف آنها چنین رفتارهایی است و افرادی که زمان رانندگی از تلفن‌همراه استفاده می‌کنند، بیش از حد آهسته و محتاط می‌رانند و همین باعث حادثه می‌شود. مطالعه این گروه نشان داد استفاده از تلفن‌همراه زمان واکنش را 9 تا 19 درصد (بسته به موقعیت‌های مختلف) افزایش می‌دهد که زمینه‌ساز بروز تصادف خواهد شد. استفاده از تلفن‌همراه علاوه‌بر بالا بردن میزان تصادفات، با کم کردن سرعت راننده، هنگامی که می‌تواند سریع‌تر براند، باعث

اختلال در ترافیک و عبور‌ومرور خودروها می‌شود.

در تحقیقات، دو مدل گوشی معمولی و هندزفری، با هم مقایسه شدند اما تفاوتی بین این دو گروه از لحاظ میزان تصادفات دیده نشد. این بررسی نشان می‌دهد احتمالا مشکل تلفن‌همراه بیش از ایجاد اختلال فیزیکی در کنترل فرمان و دنده، کم کردن تمرکز فرد است که حتی در هنگام استفاده از هندزفری هم کماکان باقی می‌ماند.

در تحقیقات دانشمندان، مشاهده شد، فردی که از تلفن‌همراه استفاده می‌کند، 50 درصد صحنه‌هایی را که چشمش می‌بیند، مغزش پردازش نمی‌کند. یعنی در واقع فرد این صحنه‌ها دیده، ولی ندیده! آمار نشان می‌دهد 75 درصد تصادفاتی که روزانه در شهرها اتفاق می‌افتد، ناشی از انحراف توجه راننده است. البته با توجه به افزایش استفاده از تلفن‌همراه در کشور ایران ، می‌توان گفت موارد زیادی از این انحراف توجه‌ها به دلیل استفاده از تلفن‌همراه است.⁽¹⁾

بخش هفتم: رایتل

اشاره

س: شبکه مخابراتی نسل سوم یا 3G چیست؟

ج: نام‌گذاری نسل‌های تلفن همراه، عموماً به تغییر ماهیت بنیادی خدمت ارائه‌شده اشاره دارد. در سال 1981م.، نسل اول تلفن همراه با تلفن‌های همراه آنالوگ (غیرهوشمند) آغاز شد هنگامی‌که فناوری آنالوگ جای خود را به فناوری دیجیتال (هوشمند) می‌داد نسل دوم تلفن همراه در سال 1992 م. آغاز شد. در سال 2001 م.، یعنی زمانی که پشتیبانی از چندرسانه‌ای ها (مانند ارتباط تصویری) کلید خورد نسل سوم تلفن همراه شروع شد. انتظار می‌رود در سال‌های 2013 -2014 نسل چهارم «واقعی» تلفن همراه که پروتکل شبکه آن مبتنی بر اینترنت خواهد بود منجر به ایجاد امکان اتصال پهن باند چند گیگا بیتی شود؛ سرعتی که بیش از چهارصد برابر سرعت تعریف‌شده برای اینترنت

پهن باند در کشور ایران خواهد بود⁽¹⁾

عاملی که باعث تفاوت 3G و سیستم کنونی تلفن همراه است؛ شبکه‌های آن است. شبکه‌های 3G حجم بسیار وسیع‌تری از اطلاعات را منتقل می‌کنند. مانند ارسال ویدئو کلیپ، آهنگ‌ها، بازی‌ها و مانند آن

نسل سوم تلفن همراه یا 3G که در ایران به نام رایتل شناخته‌شده و نسل چهارم 4G نام‌گذاری شده است.

واژه «رایتل» از دو کلمۀ «رایت» به معنای هوش و خرد و «تل» به معنای تلفن تشکیل‌شده است که یک شرکت وابسته به تأمین اجتماعی، راه اندازی این پروژه را به عهده دارد.

امروزه اکثر قریب به‌اتفاق کشورهای جهان در حال استفاده از این سیستم یا در حال راه‌اندازی آن هستند. و با آمدن نسل چهارم باید بپذیریم که دنیای فنّاوری، منتظر اجازۀ فرد یا دولتی نمی ماند و اگر با آن پیشرفت نکنی، دیگر نمی‌توانی به قافله علم برسی چون علوم بسیار سریع پبشرفت می کند. بودن در مسیر توسعه علمی مجاهدتی عظیم می‌خواهد.

دلایل موافقان نسل سوم تلفن همراه

قدرت از آن کسی است که حرف اوّل را می‌زند.

دلایل مخالفین نسل سوم تلفن همراه

بنابراین ما سه گزینه در پیش روی داریم

استفتایی که از دفتر مراجع عظام در این زمینه شده ، به شرح ذیل است:

مقام رهبری آیة الله خامنه‌ای: چنانچه از آن،استفادۀ حرام و مفسده انگیز صورت نگیرد، اشکال ندارد و خرید و فروش آن تابع همین امر است.

آیة الله سیستانی: کسی که مطمئن نیست نگه‌داری

این سیم کارت سبب کشیده شدن او به استفاده از آن در کارهای حرام نمی‌شود نباید آن را نگه‌داری کند.

آیة الله نوری همدانی: در صورت استفاده صحیح و عدم وجود مفسده، بلامانع است.

آیة الله مکارم: به یقین مفاسد این کار از فوائد آن بیشتر است و منشأ مفاسد جدیدی در جامعه ما که متاسفانه درگیر مفاسد مختلفی است خواهد شد و با توجه به اینکه ضرورتی برای اصل این کار نیست بنابر این شرکتهای خصوصی و دولتی باید از آن خودداری کنند.»

بخش هشتم: آداب موبایل

درمکان‌های عمومی و اماکن خاص، مانند مسجد و کتابخانه، زنگ تلفن تمرکز انسان را به هم می‌ریزد و اگر باعث ضایع شدن وقت دیگران شود،جایز نیست.

در مکان‌هایی که جای استراحت است، ادب حکم می‌کند که وسیلۀ آزار دیگران را فراهم نکنیم و صدای تلفن همراه خود را در حالت سکوت قرار دهیم و هنگام مکالمه با صدای آهسته صحبت کنیم.

امروزه شاهد گسترش اضطراب در جامعه هستیم از این رو، هر روز شاهد مکالمۀ مردم با حالتی پرخاشگرانه هستیم. صحبت تلفنی در حکم صحبت حضوری است و از آداب و اخلاق اسلامی به دور است که چنین برخوردی با اطرافیان خود داشته باشیم.

یکی از معضلات و گرفتاری‌های امروزی، مکالمات طولانی و غیرمفید است که دامن‌گیر جامعۀ ما شده است و در گاه نوعی ناهنجاری به‌حساب می‌آید؛ مثلاً افرادی

به‌جای صلۀ‌رحم، ترجیح می‌دهند از طریق مکالمه طولانی با بستگان خود، این وظیفه را را انجام دهند؛ درحالی‌که صله‌رحمی که با دیدار حضوری محقق می‌شود هرگز مکالمه طولانی قابل قیاس نیست.

فهرست منابع

قم)چاپ 1425 ق

11.رساله آموزشی ، رهبری، فقه روز( وابسته به انتشارات انقلاب اسلامی)،چاپ اول 1392ش.

12.صحیفه امام خمینی ، ناشر: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ،تهران، چاپ: 1386 ش

13.فقه و حقوق (مجموعه آثار)، مرتضی مطهری.(نرم افزار فقهی نور)

14.حقوق مدنی ، حبیب الله طاهری، ، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،چاپ دوم، 1418 ق

15.فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جمعی از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمی شاهرودی ناشر: مؤسسه دائرة‌المعارف فقه، قم ، چاپ اول، 1426 ق

16.قاعدة لا ضرر و لا ضرار ، سید علی حسینی سیستانی،

(نرم افزار فقهی نور)

17.قواعد فقهیه، سید محمد بجنوردی، مؤسسه عروج، تهران چاپ سوم، 1401 ق

18.مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل؛ نوری، محدث، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، بیروت - لبنان، چاپ اول، 1408 ق

19.کتاب المکاسب ، مرتضی انصاری، مؤسسه مطبوعاتی دار الکتاب، قم ، چاپ سوم، 1410 ق

20.من لا یحضره الفقیه ، صدوق، محمّد بن علی بن بابویه - مترجم: غفاری، علی اکبر ، نشر صدوق، تهران ، اول، 1409 ه ق

21.مجمع البحرین، طریحی، فخرالدین، کتاب‌فروشی مرتضوی، تهران - سوم، 1416

22.مجمع المسائل ،گلپایگانی، سید محمد رضا موسوی ، دار القرآن الکریم، قم - ایران، دوم، 1409 ق

23.مجله اینترنتی برترین ها http://www.bartarinha.ir/fa/news

24.الکافی ، الشیخ کلینی، ناشر: دار الکتب الإسلامیة ،تاریخ نشر: 1407 ه ق نوبت چاپ: چهارم

25.کتاب النکاح ناصرمکارم شیرازی، مدرسه امام علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام، قم چاپ اول، 1424

26.وسائل الشیعة، محمد بن حسن، حرّ، عاملی، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم ،چاپ اول، 1409

27.سایت راسخون http://www.rasekhoon.net

28.سایت مقام رهبری، آیة الله خامنه ای

29.سایت آیة الله بهجت

30.سایت آیة الله مکارم

31.سایت آیة الله سبحانی

32.سایت تبیان http://www.tebyan.net

33.سایت اسلام کوئست http://islamquest.net

34.سایت پرسمان احکام orseman.mihanblog.com p

35.سایت همراه اول، http://www.mci.ir/mci-history

36.سایت نشریه الکترونیکی پرسمان http://www.porseman.org،

37.سایت مجله دکتر سلام http://www.hidoctor.ir

38.سایت پرشین پرشیا www.persianpersia.com

39.سایت جامع اطلاعت پزشکی ایران سلامت ( http://forum.iransalamat.com)

40.سایت ویکی‌پدیا http://fa.wikipedia.org/wiki

41.سایت پرسمان دانشجو.