رسانه ملی وترویج فرهنگ مهدویت

مشخصات کتاب

سرشناسه : شفیعی سروستانی، ابراهیم، 1343 -

عنوان و نام پدیدآور : رسانه ملی و ترویج فرهنگ مهدویت/ به کوشش ابراهیم شفیعی‌سروستانی.

مشخصات نشر : قم: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهشهای اسلامی، 1389.

مشخصات ظاهری : 68 ص.؛ 21×11 س م.

فروست : راهبرد رسانه؛ 2.

شابک : 10000 ریال: 978-964-514-151-4

وضعیت فهرست نویسی : فاپا

یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس.

موضوع : مهدویت-- انتظار

موضوع : تلویزیون و دین -- ایران

موضوع : رادیو و دین -- ایران

شناسه افزوده : صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. مرکز پژوهشهای اسلامی

رده بندی کنگره : BP224/4/ش7ر5 1389

رده بندی دیویی : 297/462

شماره کتابشناسی ملی : 2208181

اشاره

فهرست مطالب

مقدمه1

منشور راهبردی فرهنگ مهدویت3

مقدمه3

الف) مبانی نظری5

ب) راهبردها9

ج) سیاست‌ها12

بایسته‌های برنامه‌سازی15

الف) بهره‌گیری از پژوهش در ساخت برنامه‌ها19

ب) استفاده از کارشناسان و مجریان زبده و فهیم19

ج) تأمل و تدبر در تولید برنامه‌ها20

همراه با برنامه‌سازان36

الف) گفت‌وگو و میزگرد36

ب) گزارش و مستند43

پرسش‌های مصاحبه‌های مردمی45

ج) برنامه‌های ترکیبی46

د) برنامه‌های نمایشی (فیلم و مجموعه‌های داستانی)49

یک - موضوعات50

دو - ساختار نمایشی50

سه - گفتار‌ها و رفتارها52

ه-) مسابقه و سرگرمی54

پرسش‌های مسابقه‌ای55

و) پیشنهادها و یادآوری‌های کلی63

الف) مؤسسه فرهنگی موعود64

ب) پژوهشکده مهدویت و آینده‌پژوهی65

ج) بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود766

د) مرکز تخصصی مهدویت66

ه ) مؤسسه آینده روشن (پژوهشکده مهدویت)66

فهرست آثار مهدوی و آخرالزمانی مرکز پژوهش‌های اسلامی69

کتاب‌ها69

نشریات70

مقدمه

اقبال روزافزون مردم جامعه ما به فرهنگ مهدویت و انتظار و عطش رو به تزاید اقشار مختلف به ویژه جوانان برای فراگیری معارف ناب مهدوی اقتضا می کند که صدا و سیمای جمهوری اسلامی به عنوان فراگیرترین رسانه دیداری و شنیداری، با اهتمام بیشتری به این موضوع بپردازد، و با ساخت برنامه های متنوع و جذاب و در عین حال برخوردار از محتوای متقن و مستدل، نیازهای مخاطبان میلیونی خود را در این زمینه برآورده سازد.

شاید بر همین اساس بوده که موضوع «اعتقاد منجی» به عنوان یکی از زیرمجموعه های موضوعات نه‌گانه محتوایی در برنامه های سال 1389 سازمان صدا و سیما در نظر گرفته شده است.

البته باید توجه داشت که برنامه‌سازی در موضوع یاد شده اگر بدون توجه به بایسته های تبلیغ و ترویج فرهنگ مهدویت و انتظار باشد، چندان اثر مثبتی در جامعه نداشته

و خدای ناکرده ممکن است به برخی از دیدگاه‌های انحرافی یا افراطی و تفریطی نیز دامن بزند. ازاین‌رو مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما از سال‌ها پیش تلاش کرده است که با همکاری مراکز و مؤسسات مهدوی کشور؛ به‌ویژه مؤسسه فرهنگی موعود، چارچوب فکری و ویژگی های قرائتی از فرهنگ مهدویت و انتظار را که با اصول و مبانی مورد پذیرش حضرت امام خمینی= هماهنگی و همسویی دارد، تبیین و بر همین اساس، بایدها و نبایدهای گفت‌وگو از امام مهدی( ع)را تدوین کند.

آنچه در پی خواهد آمد، گزیده-ای از مباحثی است که در چند سال گذشته در این زمینه تدوین و منتشر شده است.

در پایان لازم می‌دانیم از همه عزیزانی که ما را در به ثمر نشستن این اثر یاری دادند، سپاس‌گزاری و برای همه آنها آرزوی موفقیت می‌کنیم. امیدواریم این مجموعه، در پرداختن عالمانه به موضوع مهدویت و انتظار، راهگشای مدیران و برنامه‌سازان رسانه ملی قرار گیرد.

اداره کل خدمات رسانه‌ای

مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما

زمستان 1389

منشور راهبردی فرهنگ مهدویت

با رویکرد پژوهشی، آموزشی و ترویجی

مقدمه

اشاره

در چند سال گذشته، شور و شوق ظهور منجی موعود در سراسر جهان و در میان همه اقوام، ملل و مذاهب، رشدی شتابان داشته و مباحث مربوط به آخرالزمان‌شناسی و منجی‌گرایی با سرعتی باورنکردنی گسترش یافته است. پیروان اهل‌بیت: در سرزمین اسلامی ایران نیز به مدد انفاس قدسی حضرت بقیه‌اللّه الأعظم - أرواحنا له الفداء - به موضوع مهدویت و انتظار، توجه روزافزونی داشته و عاشقان مهدی( ع)، گوشه گوشه این سرزمین را به مجالس ذکر یاد و نام آن عزیز تبدیل کرده‌اند.

امروزه در کشور ما کمتر مرکز علمی و آموزشی دیده می‌شود که در آن، محفل، انجمن، کانون، گروه یا نشریه‌ای با

هدف تبلیغ و ترویج باور مهدوی یا پژوهش در این زمینه شکل نگرفته باشد. رسانه‌های عمومی اعم از صدا و سیما، مطبوعات و پایگاه‌های اطلاع‌رسانی نیز از این قافله عقب نمانده و با سرعت روزافزونی به سمت تولید آثار دیداری، شنیداری و نوشتاری مرتبط با فرهنگ مهدویت به پیش می‌روند. از سوی دیگر، شاهد افزایش مراکز و مؤسسه‌های فرهنگی، تبلیغی و پژوهشی مهدوی در کشور هستیم.

شرایط به وجود آمده، موجب زنده شدن روح امید و سرزندگی در میان اقشار مختلف شده و باور به ظهور منجی موعود را بیش از پیش در میان اقشار مختلف زنده ساخته است. با این حال، بیم‌ها و نگرانی‌هایی را هم در میان صاحب‌نظران مباحث اعتقادی و فرهنگی ایجاد کرده است؛ زیرا فضای موجود، زمینه طرح اندیشه‌های انحرافی و دیدگاه‌ها و نظرهای افراطی و تفریطی را در حوزه باور مهدوی و فرهنگ انتظار فراهم ساخته است. ازاین‌رو، بیم آن می‌رود که عده‌ای به دلیل نشناختن درست این باور و فرهنگ، نداشتن بینش عمیق در این زمینه یا تحت تأثیر برخی دشمنان دانا و دوستان نادان، علاوه بر اینکه خود دچار آسیب و انحراف عقیدتی شوند، فرهنگ ارزشمند مهدویت را نیز دچار آسیب سازند.

ازاین‌رو، ضروری به نظر می‌رسد که مراکز و مؤسسه‌های فعال مهدوی با تدوین منشوری که در آن، اصول و چارچوب‌های فعالیت‌های پژوهشی، آموزشی و

ترویجی در حوزه مهدویت تبیین شده باشد، مقدمات ایجاد وحدت نظری و عملی را در این زمینه فراهم آورند و از آسیب‌ها و انحراف‌های احتمالی پیش‌گیری کنند. تنها در این صورت می‌توان امیدوار بود که جامعه شیعی ایران از یگانه دستاویز خود برای دست‌یابی به رستگاری دنیوی و اخروی به خوبی بهره جوید و با بهره‌گیری از فرهنگ مهدویت، از فتنه‌ها و آشوب‌های عصر غیبت به سلامت به درآید.

منشور حاضر با این هدف از سوی «مؤسسه فرهنگی موعود» و با همکاری مؤسسات مهدوی عضو «ستاد احیا و گسترش فرهنگ مهدویت» تهیه شده است و امیدواریم، به عنوان سندی برای فعالیت‌های مهدوی در کشور مطرح شود.

در همین‌جا از همه صاحب‌نظران و فعالان در حوزه مباحث مهدوی دعوت می‌کنیم با بیان دیدگاه‌های خود درباره این منشور، قدم مؤثری در راه اتقان و تکمیل آن بردارند.

الف) مبانی نظری

این معرفت، با مرگ جاهلی (مرگ در حال کفر یا شرک یا نفاق) برابر است.

6 . امام مهدی( ع) از پس پرده غیبت، اداره و ولایت امور جهان را بر عهده دارد و عنایت آن حضرت شامل حال مردم می‌شود.

8 . هدایت و سرپرستی امور سیاسی - اجتماعی مسلمانان در عصر غیبت، به فقیهی برگزیده از میان فقیهان جامع‌الشرایط سپرده شده است و مردم با پذیرش ولایت این فقیه می‌توانند جامعه خود را تا عصر ظهور امام

عصر( ع) به صورت شایسته‌ای که مورد رضای آن حضرت است، اداره کنند.

دهد که هر زمان اراده خدا به ظهور تعلق گرفت، بتواند با سربلندی در پیشگاه حجت خدا حاضر شود.

شفیعی سروستانی، معرفت امام زمان (علیه السلام) و تکلیف منتظران ، چاپ دوم :

. تهران، موعود عصر[، 1388 ، صص 125 220 و صص 223 33

ب) راهبردها

سلک منتظران موعود قرار گیرند که باطل زمان خویش را به درستی بشناسند و با تمام وجود از آن بیزاری جویند.

6 . تلاش برای پالایش اندیشه ناب مهدوی از هرگونه شایبه جعل و تحریف و زدودن این اندیشه از زنگارهای

جهل و خرافه، سخنان سست و بی‌اساس و هرگونه دیدگاه انحرافی مبتنی بر افراط یا تفریط.

8 . شناساندن معارف مهدوی به نسل جوان و نهادینه ساختن این معارف در متون آموزشی از دبستان تا دانشگاه.

ج) سیاست‌ها

چیزی جز تجدید پیمان با امام عصر( ع)، یادآوری تکالیف و رسالت‌های ما نسبت به آن امام، ترویج فرهنگ انتظار و آماده‌سازی جامعه برای ظهور یگانه منجی بشر نیست.

7 . پرهیز از دامن زدن به موضوع تشرفات و خودداری از طرح تشرفاتی که منبع و مستند محکم و قابل اعتمادی ندارند.

9 . بسنده نکردن به جنبه احساسی و عاطفی موضوع مهدویت و انتظار و تلاش برای بالا بردن سطح معرفت مردم در این زمینه.

بایسته‌های برنامه‌سازی

اشاره

در دو سه دهه گذشته، موضوع منجی‌گرایی، موعودباوری و آخرالزمان‌شناسی، به شدت مورد توجه رسانه‌های غربی به ویژه رسانه‌های دیداری و شنیداری قرار گرفته و در طول این سال‌ها، ده‌ها فیلم سینمایی و ویدئویی با موضوع‌هایی چون نبرد آخرالزمان (آرمگدون)،⁽¹⁾رویدادهای آخرالزمان، ظهور مسیح به عنوان منجی موعود آخرالزمان و حوادث و رویدادهای پیش از این ظهور در قالب برنامه‌های نمایشی و مستند ساخته و پخش شده است، به گونه‌ای که شما در یک جست‌وجوی ساده در اینترنت به اسامی ده‌ها فیلم با موضوع‌های یاد شده برخورد می‌کنید.

در مورد چرایی رشد و گسترش این مباحث در رسانه‌های تصویری غربی، دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است. بر اساس ادله و مستندات موجود می‌توان گفت که

دلیل این رشد و گسترش، توسعه دامنه نفوذ فرهنگی و سیاسی جریان مسیحیت بنیادگرا یا مسیحیت صهیونیستی در طول سال‌های اخیر است؛ زیرا این جریان، آموزه‌های آخرالزمانی کتاب مقدس را دست‌مایه فعالیت‌های سیاسی، نظامی و سلطه‌طلبانه در جهان قرار داده و همه تلاش خود را متوجه پیش‌گویی‌های کتاب مقدس ساخته است. از همین رو، از ابزار رسانه‌ها به بهترین شکل برای پیشبرد اهداف خود استفاده می‌کند.

این نکته را نیز باید در نظر داشت که سیاست رسانه‌ای این جریان، از یک‌سو تبلیغ و ترویج آموزه‌های آخرالزمانی کتاب مقدس و از سوی دیگر، مقابله با آموزه‌های آخرالزمانی اسلام و ترسیم چهره‌ای نامناسب از منجی موعود مسلمانان است.

رسانه ملی از حدود سال 1374 با ساخت برنامه‌ای با عنوان «انتظار سبز» که از صدای جمهوری اسلامی ایران پخش می‌شد، پرداخت رسانه‌ای به موضوع مهدویت و انتظار را آغاز کرد و از آن پس هم برخی شبکه‌های رادیویی همچون رادیو جوان و رادیو معارف به تولید مجموعه برنامه‌هایی در این زمینه پرداختند. در حوزه سیما نیز در سال‌های اخیر برنامه‌های مختلفی در این‌باره ساخته شده است که از آن جمله می‌توان به این برنامه‌ها اشاره کرد: مجموعه «پایان دوران» از شبکه اول سیما؛

مجموعه‌های «به سوی ظهور»، «چهل وادی تماشا»، «پرده عشق» و «مشق انتظار» از شبکه دو سیما؛ برنامه «سپهری دیگر» از شبکه چهار و برنامه «صبح امید» از شبکه قرآن.

با توجه به اقبال گسترده‌ای که در سال‌های اخیر در جامعه ما نسبت به مباحث مهدوی صورت گرفته است، این انتظار وجود دارد که رسانه ملی نیز هم‌گام با مردم، موضوع مهدویت و انتظار را بیش از پیش مورد توجه قرار دهد تا بتواند به نیازهای فرهنگی روزافزونی که در این زمینه احساس می‌شود، پاسخ گوید.

در تولید و پخش برنامه‌های دینی از جمله برنامه‌های مهدوی، حساسیت‌ها و ظرافت‌های خاصی وجود دارد که اگر نسبت به آنها بی‌توجهی یا کم‌توجهی صورت گیرد، آن برنامه‌ها نه تنها اهداف مورد نظر را محقق نخواهند ساخت، چه‌بسا ممکن است موجب ایجاد شبهه‌ها و پرسش‌های مختلفی نسبت به آموزه‌های دینی شوند.

مهم‌ترین بایسته‌های برنامه‌سازی در حوزه مهدویت و انتظار به شرح زیر است:

1. ارتقا و گسترش معرفت و ایمان روشن‌بینانه

اشاره

رهبر معظم انقلاب اسلامی در بیان نقش و مسئولیت صدا و سیما در حوزه دین، ارتقای «معرفت دینی» و «ایمان دینی» مردم را مورد توجه قرار داده است و می‌فرماید:

معرفت دینی باید ارتقا و گسترش پیدا کند، اما یک معرفت روشن‌بینانه و آگاهانه... . طبیعتاً از وظایف صدا و سیما، ارتقای معرفت دینی و ایمان دینی است؛ هر دو. معرفت و ایمان با هم تفاوت دارد. هم ایمان مردم باید تقویت شود، هم معرفت و شناخت مردم. شناخت دینی مردم باید ارتقا پیدا کند. در زمینه معرفت دینی باید توجه داشت که این ایمانی که مردم پیدا می‌کنند، سست، عوامانه، سطحی و قشری نباشد؛ به شدت از این پرهیز بشود. اکتفا نشود به تغلیط احساسات مردم و تشریفات افراطی. تأکید بر این چیزها به طور افراطی، هیچ مفید نیست؛ هیچ تبلیغ دین محسوب نمی‌شود. ⁽¹⁾

بر اساس این سخن مقام معظم رهبری، در برنامه‌های مهدوی صدا وسیما - همچون دیگر برنامه‌های دینی - باید به موضوع ارتقا و گسترش معرفت و ایمان مخاطبان رسانه ملی توجه کرد و تلاش شود که این‌گونه برنامه‌ها، هم شناخت مردم را از موضوع مهدویت افزایش دهند و هم ایمان و باور آنها را نسبت به این موضوع ارتقا بخشند.

بنابراین، باید تلاش کرد که در برنامه‌های مهدوی رسانه ملی از طرح مطالب سست، عوامانه، سطحی و قشری و همچنین مطالب صرفاً احساسی و عاطفی که جنبه معرفت‌افزایی ندارند، خودداری شود.

برای ارتقا و گسترش معرفت و ایمان روشن‌بینانه مردم در موضوع مهدویت و انتظار، کارهای متعددی می‌توان انجام داد که در اینجا به چند مورد از مهم‌ترین آنها اشاره می‌کنیم:

الف) بهره‌گیری از پژوهش در ساخت برنامه‌ها

هرگز نمی‌توان از برنامه‌ای که برای ساخت آن پژوهش و تحقیقی صورت نگرفته است و برنامه‌ساز صرفاً بر اساس اطلاعات محدود خود یا حداکثر استفاده از چند کتاب دست چندم، برنامه خود را سامان داده است، انتظار داشت که معرفت و ایمان مردم در زمینه باور مهدوی را ارتقا و گسترش دهد. ازاین‌رو، بر سازندگان برنامه‌های مهدوی رسانه ملی لازم است که در تهیه و تولید این‌گونه برنامه‌ها، به پژوهش بیش از پیش بها دهند و از طرح مطالبی که بر پژوهش و تحقیق مبتنی نیست، خودداری کنند.

ب) استفاده از کارشناسان و مجریان زبده و فهیم

یکی دیگر از عواملی که می‌تواند در افزایش سطح برنامه‌های مهدوی و در نتیجه، ارتقای معرفت و ایمان مخاطبان این برنامه‌ها مؤثر باشد، استفاده از آن دسته از

کارشناسان حوزوی و دانشگاهی است که در موضوع مهدویت به طور تخصصی کار کرده‌اند و صرفاً به ارائه اطلاعات عمومی نمی‌پردازند. بهره‌گیری از افراد آشنا به موضوع مهدویت برای اجرای برنامه‌های مهدوی نیز می‌تواند نقش مهمی در این زمینه داشته باشد.

ج) تأمل و تدبر در تولید برنامه‌ها

شتاب‌زدگی در ساخت برنامه‌های مختلف از جمله برنامه‌های مهدوی، آفت بزرگی است که مانع تحقق اهدافی چون معرفت‌افزایی و تعمیق ایمان و باور مردم می‌شود و برنامه‌ها را همواره در سطحی نازل از محتوا قرار می‌دهد. راه رهایی از این آفت، داشتن برنامه‌ریزی مناسب برای تولید این‌گونه برنامه‌هاست.

2. توجه به وجوه سه‌گانه فرهنگ مهدویت

فرهنگ و اندیشه مهدویت شیعی وجوه مختلفی دارد و بینش‌ها، گرایش‌ها و کنش‌های انسان‌ها را دربرمی‌گیرد. ازاین‌رو، در ترویج و گسترش این فرهنگ و اندیشه متعالی از طریق صدا و سیما باید به همه ابعاد وجودی انسان‌ها توجه شود. از یک‌سو باید تلاش کرد که مخاطبان به «شناخت عقلی» مناسبی نسبت به معارف مهدوی دست یابند و از این نظر کاملاً اقناع شوند و از سوی دیگر باید در

پی این بود که مردم از نظر عاطفی و احساسی نیز از این معارف اثر بپذیرند تا به «پیوند قلبی» مستحکمی با مهدی موعود دست یابند. همچنین باید تلاش شود شنوندگان و بینندگان از نظر رفتاری هم از معارف مهدوی متأثر شوند تا در نهایت به «همراهی عملی» شایسته‌ای با امام و مقتدای خود برسند و رفتار آنها رنگ و بوی مهدوی پیدا کند.

به بیان دیگر، در تبلیغ و ترویج فرهنگ مهدویت و انتظار باید «دانش‌افزایی»، «شورآفرینی» و «حرکت‌زایی» در کنار هم مورد توجه قرار گیرد تا همه وجوه این فرهنگ در جامعه محقق شود. البته این سخن به این معنا نیست که یک برنامه همه این وجوه را داشته باشد، بلکه مراد این است که برآیند کلی برنامه‌های صدا و سیما و حاصل تولیدات متعدد و متنوع رسانه در عرصه مهدویت باید به گونه‌ای باشد که تصویر جامعی از فرهنگ مهدویت و انتظار ارائه دهد و همه ابعاد وجودی انسان‌ها را از این فرهنگ متأثر سازد.

3. سرلوحه قرار دادن اندیشه امام خمینی= درباره انتظار

در جامعه ما دیدگاه‌ها و اندیشه‌های متفاوت و گاه متعارضی در زمینه مهدویت و انتظار وجود دارد. گروهی با برخورد «غیرفعال» با اندیشه انتظار، هرگونه حرکت اصلاحی را در دوران غیبت نفی می‌کنند و هیچ تکلیف و مسئولیتی را برای زمینه‌سازی ظهور متوجه منتظران

نمی‌دانند. در نگاه این گروه، حداکثر وظیفه منتظران، دعا برای فرج امام زمان( ع) و تلاش برای تشرف خدمت آن حضرت است. گروهی هم با اثرپذیری از اندیشه‌های امام خمینی= و با نگاهی «فعال» به مفهوم انتظار، انتظار فرج را «انتظار قدرت اسلام» ⁽¹⁾می‌دانند و بر این باورند که در عصر غیبت، شیعیان باید تلاش کنند که با تشکیل حکومت و گسترش عدالت و صلاح در جامعه، مقدمات ظهور امام مهدی( ع) را فراهم آورند. حال این پرسش مطرح است که برنامه‌های مهدوی صدا و سیما باید مروّج و مبلّغ چه دیدگاهی باشد و برآیند عمومی برنامه‌های تولید شده، مخاطبان را به کدام دیدگاه متمایل سازد؟

پاسخ این پرسش در نگاه اول آسان به نظر می‌رسد و همه اذعان می‌کنند که باید برنامه‌های صدا و سیما مروّج و مبلّغ دیدگاه دوم باشد، ولی مهم این است که در عمل چه اتفاقی می‌افتد و ساختار برنامه‌های تولیدی، بخش‌های مختلف آنها و فضای کلی حاکم بر برنامه‌ها کدام دیدگاه را تقویت و کدام دیدگاه را تضعیف می‌کند؟

به نظر می‌رسد در حال حاضر در بیشتر برنامه‌های مهدوی به وجه معرفتی موضوع مهدویت و انتظار، چنان‌که باید توجه نمی‌شود و رویکرد آنها بیشتر احساسی - عاطفی

است. در این برنامه‌ها از تکالیف و وظایف سیاسی، فرهنگی و اجتماعی منتظران در عصر غیبت کمتر سخنی به میان می‌آید. مباحث مطرح شده در این برنامه‌ها نیز با شرایط امروز جهان اسلام و تهدیدهای بالقوه و بالفعلی که کیان اسلام و شیعه را تهدید می‌کند، هیچ ارتباطی ندارند. بدین ترتیب نمی‌توان انتظار داشت این‌گونه برنامه‌ها در نهایت، مخاطبان را به سوی دیدگاهی رهنمون شود که برای انتظار، نقشی سازنده، تحول‌آفرین و زندگی‌بخش قائل است. بنابراین، مدیران و برنامه‌سازان رسانه ملی باید مراقبت کنند که با افزایش کمی و ارتقای کیفی برنامه‌های ویژه مهدویت، این‌گونه برنامه‌ها در عمل، مروّج و مبلّغ دیدگاه حضرت امام خمینی= یا همان انتظار فعال باشند.

4. شبهه‌زدایی از اندیشه‌ها

تنوع و تکثر مخاطبان رسانه و اختلاف سطح علمی، فرهنگی و اعتقادی آنها اقتضا می‌کند که طرح مباحث مهدوی به گونه‌ای صورت گیرد که خدای ناکرده برای کسی ایجاد شبهه و ابهام نکند. به یقین، نمی‌توان همه مطالب و مباحثی را که در یک جمع محدود از ارادتمندان حضرت مهدی( ع) بیان می‌شود - هرچند بسیار جذاب و شنیدنی باشد - در رسانه ملی مطرح کرد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز در دیدار با رئیس و مدیران سازمان صدا و سیما بر این موضوع تأکید کرده و فرمود:

برنامه دینی باید نسبت به دین شبهه‌زُدا باشد از ذهن شنونده؛ نه شبهه‌زا. من گاهی بعضی از بیانات دینی را از تلویزیون یا از رادیو گوش می‌کنم و می‌بینم شبهه ایجاد می‌کند! یک حدیث سستی، یک حرف نامعقولی، یک مطلبی که حالا در جمع مثلاً بیست نفره یا پنجاه نفره یک عده مؤمن مخلص، زدنش خوب است و ایمان آنها را زیاد می‌کند، در سطح میلیونی مردم به زبان آوردن، جز اینکه ایمان یک عده‌ای را سست کند و در ذهنشان تردید ایجاد کند، هیچ فایده دیگری ندارد؛ از این چیزها باید پرهیز کرد. بیان دینی و تبیین دینی باید شبهه‌زدا باشد؛ شبهه‌زا نباشد. ⁽¹⁾

بنابراین، در تولید برنامه‌های مهدوی همواره باید دو نکته را نظر داشت: نخست اینکه مطالب و مباحث مطرح شده در این‌گونه برنامه‌ها، شبهه‌ای را به ذهن بیننده یا شنونده القا نکند و دوم اینکه اگر برنامه به پاسخ شبهه‌ای می‌پردازد، پاسخ‌گویی به گونه‌ای باشد که کاملاً برای مخاطبان با همه اختلاف سطحی که دارند، قانع‌کننده باشد. در غیر این صورت، شبهه مطرح شده در ذهن مخاطب

باقی می‌ماند بی‌آنکه پاسخ مناسبی برای آن دریافت کرده باشد و این، همان شبهه‌زایی است که مقام معظم رهبری به آن اشاره فرمود.

گفتنی است با توجه به نکته یاد شده، برخی معتقدند اساساً رسانه حتی با هدف پاسخ‌گویی هم نباید به طرح شبهه‌ها بپردازد؛ زیرا این احتمال وجود دارد که مخاطب، اصل شبهه را به خوبی درک کند و ذهنش شبهه‌دار شود، ولی پاسخ شبهه را به خوبی درک نکند یا از آن قانع نشود.

5. نقد رویکردهای آخرالزمانی رسانه‌های غربی

در سال‌های اخیر، رسانه‌های غربی به ویژه سینمای هالیوود با تأثیرپذیری از اندیشه‌های مسیحیان بنیادگرا، به موضوع آخرالزمان و منجی‌گرایی توجه ویژه‌ای نموده و آثار فراوانی در قالب مستند و نمایشی دراین زمینه تولید و عرضه کرده‌اند که برخی از آنها در زمره پرفروش‌ترین فیلم‌های سال نیز بوده‌اند.

در این‌گونه آثار دو رویکرد کلی دنبال می‌شود؛ یکی تبیین و تحلیل رویکرد آخرالزمانی برگرفته از آموزه‌های کتاب مقدس و دیدگاه‌های افراطی مسیحیان صهیونیست و تلاش برای قبولاندن این رویکرد به همه جهانیان و دیگری تخریب رویکرد آخرالزمانی و

منجی‌گرایانه دین اسلام و ایجاد هراس در دل مردم در زمینه ظهور موعود اسلامی.

با توجه به این موضوع، ضرورت دارد که رسانه ملی، بازشناسی رویکردهای مذهبی جوامع غربی به ویژه ایالات متحده امریکا، به موضوع آخرالزمان و همچنین نقد و بررسی آثار سینمای غرب درباره آخرالزمان و منجی‌گرایی را در دستور کار قرار دهد و اذهان مخاطبان خود را در این زمینه روشن‌سازد. ⁽¹⁾

6. طرح مطالب درست و متقن

مخاطبانی که برنامه‌های مهدوی رسانه را برای خود انتخاب می‌کنند، ممکن است از نظر سن و سال یا سطح تحصیلات متفاوت باشند. مثلاً برنامه‌ای ویژه نوجوانان و برنامه دیگری برای فرهیختگان تولید شود، ولی در همه این برنامه‌ها این نکته باید مورد توجه قرار گیرد که مطالب کاملاً درست و متکی به منابع متقن باشد، اگرچه سطح این مطالب با هم متفاوت است و با توجه به مخاطب ممکن است ساده یا پیچیده باشد. رهبر معظم انقلاب در همین زمینه می‌فرماید:

درست است که ما تبیین دینی را در سطح نخبگان، در سطح متوسط و در سطح پایین و در سطح کودکان داریم، اما همان که در سطح کودکان است، مطلقاً باید صحیح باشد... آنچه ما به کودک یا به انسان عامی، در زمینه دین تفهیم می‌کنیم، مطلقاً نبایست غلط باشد که بعد در ارتقای معرفت دینی ببیند آن حرف، حرفِ نادرستی بوده است نه درست؛ منتها ساده. بنابراین، حرف دینی در همه سطوح بایستی صحیح باشد. ⁽¹⁾

با توجه به این سخن مقام معظم رهبری، رسانه ملی باید از طرح هرگونه مطلب سست، واهی و بی‌اساس در حوزه مهدویت - حتی اگر برای مخاطب جذاب و شنیدنی باشد - خودداری کند.

7. جاری کردن مفاهیم فرهنگ انتظار در برنامه‌های نمایشی

بی‌تردید، برنامه‌های نمایشی از پرطرفدارترین و تأثیرگذارترین قالب‌های برنامه‌سازی هستند و در صورت استفاده مناسب از آنها می‌توان بسیاری از ارزش‌ها و هنجارها را در جامعه نهادینه و بسیاری از ضدارزش‌ها و ناهنجاری‌ها را از جامعه برطرف کرد. با توجه به این قابلیت برنامه‌های نمایشی، بر مدیران و برنامه‌سازان رسانه لازم است که افزون بر فراهم آوردن زمینه‌های لازم برای ساخت برنامه‌های نمایشی با مضامین مرتبط با تاریخ و فرهنگ مهدویت،

همچون زندگانی نواب اربعه، زندگی برخی از تشرف‌یافتگان، زندگی علما و دانشمندانی که مورد عنایت امام عصر(علیه السلام) قرار گرفته‌اند، جنبش‌های اجتماعی که تحت تأثیر اندیشه انتظار در ایران ایجاد شده‌اند و... ، مفاهیم و ارزش‌های متعالی فرهنگ مهدویت و انتظار را نیز به گونه‌ای در ساختار برنامه‌های نمایشی یا گفت‌وگوهای بازیگران جاری سازند. مفاهیم و ارزش‌هایی چون عدالت‌گستری، ظلم‌ستیزی، امید به آینده، توسل به امام عصر(علیه السلام)، باور به حضور عینی امام در جامعه و شاهد و ناظر بودن آن حضرت نسبت به اعمال شیعیان، دستگیری امام از درماندگان و... .

8. استفاده نکردن از متن‌های بی‌محتوا یا کم‌محتوا

قالب ادبی اعم از شعر یا نثر، وسیله مناسبی برای انتقال مفاهیم دینی از جمله معارف مهدوی است و در ایجاد انس و ارتباط میان مردم و موعود منتظر بسیار اثر دارد. با این حال، باید توجه داشت که در استفاده از این قالب هم نمی‌توان نسبت به محتوا و مضمون بی‌اعتنا بود و از هر متنی صرفاً به دلیل زیبایی و داشتن آرایه‌های ادبی استفاده کرد.

متأسفانه بسیار دیده می‌شود که مجریان برنامه‌های صدا و سیما به ویژه در برنامه‌های زنده، شعر یا قطعه ادبی را با آب و تاب در مدح و ثنای امام عصر( ع) می‌خوانند، بی‌آنکه توجه کنند این شعر یا قطعه ادبی چیزی به معرفت

مردم اضافه می‌کند یا انس آنان را با امامشان بیشتر می‌کند یا خیر؟ سخنان رهبری در این زمینه خواندنی است:

گاهی انسان برنامه‌ای را می‌بیند که شخصی با شدّ و مدّ و مثل یک قطعه ادبی، فرضاً راجع به امام هفتم، موسی بن جعفر، حرف می‌زند: «در سرادق ملکوت!» که هیچ معنا ندارد و مثل پفک بزرگ است. این کارها نه ایمان کسی را زیاد می‌کند، نه لذتی دارد، نه هنر نویسندگی به معنای حقیقی کلمه در این کار به کار رفته. چرا ما این برنامه‌ها را پخش می‌کنیم؟... به جای صدای آن طوری، چند فضیلتِ درست، منطقی - با سند درست - از امام موسی بن جعفر نقل کند و زندگی او را شرح دهد؛ انسان گوش می‌کند، لذت می‌برد، معرفت و محبتش زیاد می‌شود، دلش از شنیدن مناقب این بزرگواران روشن می‌شود. ⁽¹⁾

بنابراین، نباید تصور کرد که رسالت صدا و سیمای جمهوری اسلامی در زمینه ترویج و گسترش معارف مهدوی تنها به این کار خلاصه می‌شود که در شب‌های جمعه یا آخرین ساعت‌های روز جمعه، دقایقی را به امام زمان( ع) اختصاص دهد و با پخش چند شعر و قطعه ادبی همراه با تصویرهایی ازمسجد مقدس جمکران، مردم را سرگرم کند. رسالت رسانه ملی آن‌گاه به طور کامل محقق

می‌شود که برنامه‌های مهدوی، معرفت و محبت مردم را نسبت به امام عصر(علیه السلام) افزایش دهد.

9. نوآوری در قالب و محتوا

با نگاه اجمالی به برنامه‌هایی که صدا و سیمای جمهوری اسلامی در سال‌های اخیر در زمینه موضوع مهدویت تولید و پخش کرده است، به روشنی می‌توان دریافت که این برنامه‌ها بیشتر در قالب گفت‌وگو، میزگرد، برنامه‌های ترکیبی و گاه مستند بوده است و نوآوری و ابتکار از نظر قالب و محتوا در این برنامه‌ها کمتر به چشم می‌خورد. این در حالی است که رسانه‌های رقیب برای تبیین، تبلیغ و ترویج معارف آخرالزمانی کتاب مقدس، از همه توان‌مندی‌های خود بهره می‌گیرند و با هوشمندی تمام از همه قالب‌های برنامه‌سازی استفاده می‌کنند.

بی‌تردید، برای احیا و گسترش فرهنگ مهدویت و انتظار در جامعه شیعی ایران و در سطح جهانی نیازمند بهره‌گیری از همه ابزارهای رسانه‌ای به ویژه صدا و سیما هستیم و تا زمانی که صدا و سیما نتواند معارف مهدوی را با استفاده از قالب‌های جذاب برنامه‌سازی به جامعه عرضه کند، نمی‌توان انتظار داشت این معارف چنان‌که باید و شاید، در میان همه اقشار به ویژه نسل جوان نهادینه شود.

با توجه به آنچه گفته شد، شایسته است که برنامه‌سازان متعهد رسانه ملی با بهره‌گیری از دیدگاه‌های

کارشناسان، در چگونگی عرضه معارف مهدوی از صدا و سیما، تحولی اساسی پدید آورند و به جای طرح مباحث تکراری در قالب‌های کلیشه‌ای، مباحث جذاب و شنیدنی مهدوی را با بهره‌گیری از قالب‌های متنوع برنامه‌سازی، از جمله قالب نمایش به مخاطبان خود عرضه کنند.

10. توجه ویژه به کودکان و نوجوانان

بهترین زمان برای آموزش و درونی‌سازی آموزه‌های دینی، کودکی و نوجوانی است. اگر نهادها و دستگاه‌های آموزشی و تبلیغی بتوانند معارف دینی را در قالب‌هایی زیبا و جذاب به مخاطبان خود در این سنین ارائه دهند، می‌توان امیدوار بود که این معارف برای همیشه در ذهن و دل آنها ماندگار شود. ازاین‌رو، صدا و سیمای جمهوری اسلامی که در پی احیا و گسترش فرهنگ مهدویت و انتظار در جامعه شیعی ایران است، در درجه اول باید به مخاطبان میلیونی کودک و نوجوان این سرزمین بیندیشد و سهم عمده‌ای از برنامه‌های مهدوی خود را به این گروه سنّی اختصاص دهد؛ چیزی که امروز در برنامه‌های صدا و سیما کمتر دیده می‌شود.

11. آسیب‌شناسی و آسیب‌زدایی مستمر

فرهنگ مهدویت و انتظار در جامعه ما دچار آسیب‌ها و آفت‌های متعددی شده است. بسیاری از خرافه‌ها و

اندیشه‌های واهی و بی‌اساس با آن درهم آمیخته و گسترش یافته است. ازاین‌رو، همه سازمان‌ها، نهادها و مؤسسه‌هایی که در پی تبلیغ و ترویج این فرهنگ هستند، باید با آسیب‌شناسی و آسیب‌زدایی پیوسته، معارف ناب مهدوی را به مردم ارائه دهند. صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز از این قاعده مستثنا نیست و مدیران و برنامه‌سازان رسانه ملی باید تلاش کنند با در پیش گرفتن تدبیرهای پیش‌گیرانه و نظارت دقیق بر ساخت برنامه‌های مهدوی رسانه، نه تنها این برنامه‌ها را از آسیب‌هایی چون عوام‌زدگی، سطحی‌نگری، خرافه‌گرایی، برداشت‌های نادرست و مانند آنکه این روزها، برخی مجالس، مراسم و آثار مهدوی به آنها دچار شده‌اند، حفظ کنند، بلکه این برنامه‌ها را به ابزاری قدرتمند برای مقابله با آسیب‌ها و آفت‌های موجود بدل سازند.

12. ترسیم تصویری زیبا از قیام جهانی امام عصر(علیه السلام)

یکی از رسالت‌های مهم صدا و سیما در زمینه تبلیغ و ترویج موضوع مهدویت و انتظار، زدودن غبار اوهام از چهره زیبای قیام جهانی و حکومت عدل امام مهدی(علیه السلام) است. متأسفانه به دلیل تبلیغات نادرست و اطلاعات غلطی که در اختیار جوانان و نوجوانان این سرزمین

قرار گرفته است، بیشتر آنها تصویر مناسبی از ظهور امام مهدی و پی‌آمدهای آن در ذهن ندارند و حداکثر چیزی که آنان از این قیام عدالت‌گستر می‌دانند، این است که آن حضرت با شمشیر قیام می‌کند، شمار زیادی از مردم را به قتل می‌رساند، چند سالی حکومت می‌کند و بعد هم به دست پیرزنی به شهادت می‌رسد، در حالی که می‌دانیم آن قدر زیبایی‌ها و لطافت‌ها در این حرکت اصلاح‌گرانه جهانی وجود دارد که همه انبیا و اولیا در آرزوی دیدنش بوده‌اند.

با توجه به آنچه گفته شد، دست‌اندرکاران رسانه ملی، باید بخش مهمی از برنامه‌های مهدوی را به تصویر جهان پس از ظهور، بیان زیبایی‌های آن و تبیین تحولات مثبتی اختصاص دهند که در عصر ظهور، در همه عرصه‌های زندگی انسان‌ها رخ می‌دهد.

13. بهره‌گیری از نمادها و جلوه‌های تصویری بدیع

تأثیر نمادها و جلوه‌های تصویری در ماندگار ساختن اندیشه‌ها و آرمان‌های متعالی در ذهن و دل مخاطبان رسانه بر هیچ‌کس پوشیده نیست. انتخاب و به کارگیری هوشمندانه یک نماد برای نشان دادن مفهومی والا و ارزشمند می‌تواند آن مفهوم را با همه ویژگی‌هایش، برای مخاطب تداعی کند و برای همیشه در خاطر او ماندگار سازد.

با وجود نقش و تأثیر فراوان نمادها و جلوه‌های تصویری، متأسفانه تاکنون تلاش درخوری برای طراحی نمادها و جلوه‌های تصویری که بتواند مفاهیم و درون‌مایه‌های ارزشمند فرهنگ مهدویت و انتظار را به خوبی برای مخاطب تداعی کند، صورت نگرفته است و سال‌هاست که سیمای جمهوری اسلامی به هنگام پرداختن به یاد و نام امام عصر( ع)، تنها به نشان دادن نمادهایی از مسجد مقدس جمکران یا اسب‌سواری که در بیابان می‌تازد، بسنده می‌کند. گویی که فرهنگ مهدویت و انتظار هیچ نماد و جلوه تصویری دیگری ندارد.

بی‌تردید، برنامه‌سازان رسانه ملی می‌توانند با بهره‌گیری از توانمندی‌های موجود در مراکز پژوهشی و آموزشی صدا و سیما؛ به کارگیری همه استعدادها و قابلیت‌های هنری موجود در رسانه و رایزنی مستمر با صاحب‌نظران حوزه مهدویت، نمادها و جلوه‌های تصویری ویژه فرهنگ مهدویت و انتظار را طراحی کنند تا از قابلیت‌ها و ظرفیت‌های رسانه برای انتقال مفاهیم ارزشمند دینی بیش از پیش استفاده شود.

امیدواریم رسانه ملی بتواند با توجه به بایسته‌های برنامه‌سازی یاد شده، نقش مهم و بی‌بدیل خود در گسترش و نهادینه‌سازی باور مهدوی و فرهنگ انتظار در ایران اسلامی را به خوبی ایفا و دین خود نسبت به

حضرت صاحب‌الزمان(علیه السلام) را به بهترین شکل ممکن ادا کند.

همراه با برنامه سازان

1. پیشنهادهای برنامه‌ای

اشاره

در این قسمت، متناسب با ساختارهای مختلف برنامه‌سازی در صدا و سیما پیشنهادهایی برای توسعه و تعمیق باور مهدوی و فرهنگ انتظار در برنامه‌های این رسانه ملی ارائه می‌گردد:

الف) گفت‌وگو و میزگرد

موضوعاتی که در قالب گفت‌وگو و میزگرد کارشناسی می‌توان بدانها پرداخت به شرح زیر است:

یادآوری

امام زمان(علیه السلام) و تکلیف منتظران، می‌توان ردیابی و جست‌وجو کرد.

ب) گزارش و مستند

اشاره

عناوین موضوعات مهدوی که در قالب برنامه گزارش و مستند می‌توان بدان‌ها پرداخت از این قرار است:

مرکز تخصصی مهدویت، کتابخانه تخصصی امام مهدی( ع) در اصفهان و...)؛

پرسش‌های مصاحبه‌های مردمی

6 . در زمان غیبت چگونه می‌توانیم با امام زمان(علیه السلام) ارتباط داشته باشیم؟

8 . مهم‌ترین کاری که می‌توان در نیمه شعبان انجام داد چیست؟

ج) برنامه‌های ترکیبی

برنامه‌های ترکیبی (شامل پلاتو، گزارش، مصاحبه با صاحب‌نظران، نماهنگ، نمایش) قالب مناسبی برای ارائه معارف مهدوی بوده و موضوعات متنوعی را در این قالب مورد بررسی قرار دارد که برخی از آنها به شرح زیر است:

موعودگرایی اسلامی و... در چند دهه اخیر در غرب ساخته شده است)؛

د) برنامه‌های نمایشی (فیلم و مجموعه‌های داستانی)

اشاره

با توجه به اهمیت و نقش بسزای برنامه‌های نمایشی در تعمیق باورها و رشد و گسترش فرهنگ‌ها، در اینجا در ضمن سه عنوان چگونگی پرداختن به باور مهدوی و فرهنگ انتظار در این قالب را بررسی می‌کنیم: 1.موضوعات؛ 2. ساختار دراماتیک (نمایشی)؛ 3.دیالوگ‌ها و رفتار هنرپیشگان:

یک - موضوعات

دو - ساختار نمایشی

خواب و رؤیایی حجت است»، «قیام امام مهدی(علیه السلام) همراه با کشتارها و خونریزی‌های فراوان است»، «حضرت تنها دل پاک می‌خواهند و کاری به اعمال ظاهری ندارند»، «ارتباط با امام مهدی(علیه السلام) کافی است و نیازی به فقها و مراجع نداریم»، «ما می‌توانیم وقت ظهور را پیش‌بینی کنیم» و...؛

سه - گفتار‌ها و رفتارها

یادآوری: گفتار‌های یادشده در شرایط و موقعیت‌های گوناگون بیان شود و محصور در خانه و خلوت نباشد.

ه-) مسابقه و سرگرمی

اشاره

رسانه ملی به دو صورت می‌تواند از قالب مسابقه برای ارائه و گسترش معارف مهدوی و ترویج و توسعه فرهنگ انتظار بهره‌برداری کند: الف) اجرای مسابقه در رسانه؛ ب)تدارک اجرای مسابقه در جامعه با مشارکت دیگر نهادها و مراکز فرهنگی و هنری، که در اینجا به برخی از انواع این مسابقات اشاره می‌کنیم:

ببینم...»، «نامه به امام زمان(علیه السلام)»، «تصور من از امام زمان(علیه السلام)»، «کسی که مثل هیچ‌کس نیست»، «چرا از ما غایب است» و...؛

پرسش‌های مسابقه‌ای

الف) پانزدهم شعبان سال 250 ق 

ج) پانزدهم شعبان سال 355 ق 

ب) پانزدهم شعبان سال 255 ق 

د) پانزدهم شعبان سال 265 ق 

الف) نرجس 

ج) صیقل 

ب) سوسن 

د) هر سه مورد صحیح است 

الف) مدینه  ج) مکه 

ب) کوفه  د) سامرا 

الف) از خاندان شاهان ایرانی 

ب) از نوادگان حواریون حضرت عیسی

ج) از خاندان قیصر روم 

د) هر دو مورد ب و ج صحیح است

الف) مهدی و اباصالح 

ب) مهدی و صاحب الزمان

ج) قائم و اباصالح

د) نام و کنیه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) 

6 . بانو «حکیمه» که بوده است؟

الف) دختر امام جواد(علیه السلام)

ب) عمه امام حسن عسکری(علیه السلام) 

ج) خواهر امام حسن عسکری(علیه السلام) 

د) هر دو مورد الف و ب صحیح است

الف) حضرت مسیح(علیه السلام) 

ب) حضرت یوسف(علیه السلام) 

ج) حضرت موسی(علیه السلام)

د) حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) 

8 . امام عصر(علیه السلام) به هنگام شهادت پدرشان چند ساله بودند؟

الف) هشت سال

ب) پنج ساله

ج) چهار ساله 

د) شش ساله 

الف) 260 ق. و 255 ق. 

ب) 260 ق. و 265 ق. 

ج) 265 ق. و 250 ق. 

د) 260 ق. و 250 ق. 

الف) سال 330 ق. 

ب) سال 328 ق. 

ج) سال 329 ق.

د) سال 339 ق. 

الف) مکتوب

ب) توقیع

ج) صحیفه 

د) حدیث 

الف) 5 نفر 

ب) 6 نفر 

ج) 4 نفر

د) 3 نفر 

الف) ابوعمر عثمان بن سعید عمری 

ب) ابوالحسن علی بن محمد سمری 

ج) ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی 

د) ابوجعر محمد بن عثمان 

الف) از زمان امام هادی(علیه السلام) 

ب) از زمان امام حسن عسکری(علیه السلام) 

ج) از زمان امام علی(علیه السلام) 

د) از زمان پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) 

الف) 313 نفر

ب) 1000 نفر

ج) به تعداد یاران بدر

د) مورد الف و ج صحیح است 

الف) حضرت مسیح(علیه السلام) 

ب) جبرئیل(علیه السلام) 

ج) حضرت خضر(علیه السلام) 

د) سید حسنی 

الف) مدینه

ب) کوفه 

ج) مکه 

د) سامرا 

الف) محمد بن علی بن بلال 

ب) احمد بن اسحاق قمی 

ج) ابوهاشم جعفری 

د) شیخ صدوق 

الف) جعفر عموی حضرت

ب) مادر امام حسن عسکری 

ج) دختر امام جواد(علیه السلام)

د) حکیمه دختر امام هادی(علیه السلام) 

الف) دلیل

ب) برهان 

ج) راهنما

د) هر سه مورد صحیح است 

الف) دعای ندبه

ب) دعای کمیل 

ج) دعای عهد

د) دعای فرج 

الف) شب عید فطر

ب) شب بعثت پیامبر

ج) شب نیمه شعبان 

د) شب عید غدیر

الف) شیخ صدوق، قرن چهارم

ب) شیخ مفید، قرن پنجم 

ج) شب نیمه شعبان

د) علامه حلی، قرن هشتم 

الف) شیخ طوسی 

ب) شیخ مفید 

ج) النعمانی 

د) مورد الف و ج هر دو صحیح است 

الف) محمدتقی موسوی اصفهانی

ب) شیخ طوسی

ج) سیدهاشم بحرانی 

د) میرزا حسین نوری 

الف) انتظار فرج 

ب) نماز و روزه استحبابی

ج) دعا برای سلامتی امام زمان(علیه السلام) 

د) تلاوت قرآن 

الف) پدرشان حضرت امام حسن‌عسکری(علیه السلام) 

ب) امام علی(علیه السلام) 

ج) امام رضا(علیه السلام)

د) جدشان پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله)

الف) امام خمینی= 

ب) حضرت آیت الله خامنه‌ای

ج) شهید آیت الله دستغیب 

د) شهید آیت الله بهشتی 

الف) یک فرزند

ب) دو فرزند 

ج) سه فرزند

د) چهار فرزند 

الف) مردم می‌توانند به نواب خاص امام عصر(علیه السلام) مراجعه کنند 

ب) ارتباط مستقیم مردم با حضرت مهدی(علیه السلام) قطع می‌شود 

ج) مردم می‌توانند به نواب عام امام عصر(علیه السلام) مراجعه کنند 

د) هر دو مورد ب و ج صحیح است 

و) پیشنهادها و یادآوری‌های کلی

آشنایی با مؤسسات مهدوی

الف) مؤسسه فرهنگی موعود

«موعود» مؤسسه‌ای مطبوعاتی، انتشاراتی، تحقیقاتی و اطلاع‌رسانی است که در سال 1374 با اهداف زیر تأسیس

شده است: بازشناسی وجوه مختلف اعتقادی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی باور مهدوی، احیا و گسترش فرهنگ انتظار و تلاش برای شناساندن نقش این فرهنگ در فرد و اجتماع؛ شناسایی وجوه مختلف فرهنگ و تمدن مغرب زمین و نقد بنیادین آن.

نشانی: تهران، صندوق پستی 8347 - 14155

تلفن: 66956167 نمابر: 66956168

پست الکترونیک:Info @ mouood.org

نشانی در اینترنت: www.mouood.org

ب) پژوهشکده مهدویت و آینده‌پژوهی

این پژوهشکده وابسته به پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم بوده و در سال 1378 تشکیل شده است. برخی از اهداف این موسسه عبارت است از: گسترش فرهنگ صحیح مهدویت و پیراستن اعتقاد به مهدویت از خطاها و انحراف‌ها؛ تبیین، تحلیل و اقدام عملی و فکری مناسب و مؤثر در پاسخ به پرسش‌های مطرح در جامعه به ویژه مسائل پیرامون مهدویت و موعودگرایی در ادیان و مذاهب؛ پژوهش و تدوین کتب و مقالات دینی و علمی بالاخص درباره وجود مبارک حضرت مهدی(علیه السلام).

نشانی: قم، صندوق پستی 3978 - 37185

تلفن: 7749973 نمابر 7749973

پست الکترونیک: monjee @ monjee.org

نشانی در اینترنت WWW. monjee.com

ج) بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(علیه السلام)

این بنیاد در سال 1379 تأسیس شده و مهم‌ترین اهداف آن به شرح زیر است: ترویج و معرفی بیشتر امام زمان(علیه السلام) و شناساندن فرهنگ مهدویت و آشنا ساختن جامعه خصوصا نسل نو با نقش امام زمان(علیه السلام) در زمان غیبت و در تعیین حکومت جهانی واحد و تحکیم پایه‌های امامت و ولایت.

نشانی: تهران، صندوق پستی 355 - 15655

تلفن: 4 - 88998601

نشانی در اینترنت: WWW.Imam Mahdi-s.com

د) مرکز تخصصی مهدویت

این مرکز که وابسته به بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(علیه السلام) است، در سال 1380 با هدف گسترش و تعمیق فرهنگ مهدویت در سطح جامعه، به ویژه نسل جوان و فرهیخته و تربیت مبلغ، پژوهشگر و مدرس مباحث مهدوی تشکیل شده است.

نشانی: قم، صندوق پستی 119 - 37135

تلفن: 7737801 نمابر 7737160

7738434

ه ) مؤسسه آینده روشن (پژوهشکده مهدویت)

موسسه آینده روشن، در سال 1383 با هدف تبیین و گسترش معارف و آموزه‌های بالنده مهدویت، در سطح داخلی و

بین‌المللی بنیان نهاده شد. این موسسه، اهداف و برنامه‌های زیر را سرلوحه فعالیت‌های خود قرار داده است:

نشانی: قم، خیابان شهدا، کوچه 23، پلاک 5.

تلفکس:46 و 7833345

پست الکترونیک info@intizar.ir

نشانی در اینترنت www.intizar.ir

فهرست آثار مهدوی و آخرالزمانی مرکز پژوهش‌های اسلامی

کتاب‌ها

1.آیین برنامه سازی در مهدویت، مهدی داود آبادی، 172صفحه، دی 1387.

2.از سبوی انتظار (واگویه ها و ندبه هایی در فراق امام زمان(علیه السلام))، محمدهادی فلاح و شهاب‌الدین رهنما، 102صفحه، شهریور 1382.

3.انتظار، بایدها و نبایدها (چگونه می‌توان از فرهنگ مهدوی گفتگو کرد؟)، ابراهیم شفیعی سروستانی، 167 صفحه، شهریور 1383.

4.پیامبر و امام مهدی[، مهدی لطفی، 65 صفحه، آبان 1386.

5.تو را گل های عالم دوست دارند، مریم سقلاطونی، 84 صفحه، مرداد 1382.

6.جریان‌شناسی روند تصویرسازی از وقایع آخرالزمان در غرب (گزارش نشست تخصصی)، 32 صفحه، مهر 1389.

7.در انتظار خورشید (سپیده امید)،سیدحسین اسحاقی، 147 صفحه، آبان 1378.

8.روح بهار (امام زمان در آیینه دعا)، منیره زارعان، 154 صفحه، آبان 1380.

9.صهیونیسم مسیحی، نقشه راه به سوی آرماگدون، استیون سایزر، ترجمه: حمید بخشنده و قدسیه جوانمرد، 496 صفحه، 1386.

10.فردا صبح است (مجموعه شعر مهدوی)، مریم سقلاطونی،137 صفحه، دی 1385.

11.معرفت امام زمان7 و تکلیف منتظران (2 جلد)، ابراهیم شفیعی سروستانی، 852 صفحه، آبان 1387.

12.مهدویت و انتظار از دیدگاه اهل سنت، عباسعلی حیدری، 151 صفحه، مرداد 1388.

13.نیک شهر قدسی، سید محمدعارف حسینی، 183صفحه، آبان 1382.

نشریات

1.گلبرگ، ش21 (ویژه نیمه شعبان)، 77 صفحه، مهر 1380.

2.ارمغان، ش 2 (ویژه اعیاد شعبانیه)، 176 صفحه، مرداد و شهریور 1386.

3.ارمغان، ش 7 (ویژه مهدویت)، 160 صفحه، مرداد 1388.