کتاب شناسی توصیفی زن وخانواده

مشخصات کتاب

سرشناسه : حبیبی، سلمان، 1345 -

عنوان و نام پدیدآور : کتاب‌شناسی توصیفی زن وخانواده/ سلمان حبیبی؛ تهیه کننده مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما [استان قم].

مشخصات نشر : قم: دفترعقل،مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، 1388.

مشخصات ظاهری : 329 ص.؛ 14×21 س‌م.

شابک : 978-964-2761-78-4

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

موضوع : زنان -- کتاب‌شناسی

موضوع : خانواده ها -- کتاب‌شناسی

شناسه افزوده : صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. مرکز پژوهشهای اسلامی استان قم

رده بندی کنگره : Z7961/ح2ک2 1388

رده بندی دیویی : 016/3054

شماره کتابشناسی ملی : 1820377

اشاره

کتاب‌شناسی توصیفی زن و خانواده

کد:

نویسنده: سلمان حبیبی

ویراستار: منیره ماشاءاللهی

ناشر: دفتر عقل

تهیه کننده: مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما

نوبت چاپ: اول / 1387

شمارگان:

بها: ریال

نشانی: قم، بلوار امین, مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما

پست الکترونیکی:

تلفن: 2919670 - 0251دورنگار: 2915510

شابک: 4-78-2761-964- 978 ISBN:

فهرست مطالب

دیباچه1

دفتر اول: کتاب‌شناسی توصیفی زن

پیشگفتار5

بخش اول: زن از دیدگاه اسلام9

8 . جستاری در هستی‌شناسی زن: زن درفرهنگ و اندیشه اسلامی(1)22

بخش دوم: حقوق زن47

بخش سوم: نقش و جایگاه زنان در اجتماع و تمدن اسلامی103

بخش چهارم: زن و حجاب145

نمایه اشخاص169

نمایه موضوعی174

دفتر دوم: کتاب‌شناسی توصیفی خانواده

پیشگفتار204

بخش اول: خانواده از دیدگاه اسلام204

بخش دوم: حقوق خانواده204

بخش سوم: روابط خانواده204

بخش چهارم: جامعه شناسی خانواده204

بخش پنجم: آسیب‌شناسی خانواده204

67.آسیب‌شناسی خانواده204

68.آسیب‌شناسی خانواده204

بخش ششم: خانواده و ازدواج204

نمایه اشخاص204

نمایه الفبایی موضوعی204

دیباچه

در نظام تربیتی اسلام، زن و خانواده از عناصر ارزشمندند. زن به عنوان مدیر خانواده و از ارکان اثرگذار جامعه دینی است. هم‌زمان در نقش‌های مادری، همسری، خانه‌داری و در زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی نقش‌آفرینی می‌کند. بانوان مسلمان ایرانی با پی‌بردن به ارزش و هویت دینی زن بر دو اندیشه افراطی و تفریطی واپس‌گرایی و فمینیسم افسار گسیخته خط بطلان می‌کشند و هویت اسلامی خویش را پاس می‌دارند.

از دیدگاه اسلام، زنان مؤمن و با همت می‌توانند پابه‌پای مردان، قله‌های معنویت و تهذیب نفس و تکامل روحی را فتح کند، اخلاق و فضیلت‌های انسانی را نهادینه سازند و ارزشمند و اثرگذار باشند. خدای متعال، زن را هم‌دوش همسر و مادر را تکیه‌گاه فرزند قرار داده است تا فرشته انس و الفت، آرامش‌بخش، روح‌افزا، کدبانوی خانه، معطرکننده فضای زندگی انسانی، خاستگاه دل‌گرمی و عاطفه و زیبایی خاطر شود.

از طرف دیگر، خانواده نیز به عنوان کوچک‌ترین و مهم‌ترین نهاد اجتماعی در رشد و شکوفایی افراد جامعه نقش به‌سزایی دارد و خانواده متعال و مطلوب، کانون آرامش و آسایش افراد، بستری مناسب برای برقراری روابط سالم اعضا، نخستین مرکز آشنایی افراد از حقوق متقابل یکدیگر و نیز اساسی‌ترین مکان آموزش و پرورش افراد جامعه است. با

این همه، این کانون گرم، پیوسته در معرض آسیب‌های بسیاری است که هر یک از آنها می‌توانند آن را از درون متلاشی سازند.

از این‌رو، به دست آوردن آگاهی و دانش افزایی درباره موضوع‌ها و مسائل این نهاد اجتماعی، وظیفه همگان است. یکی از بهترین راه‌ها، آشنایی با مسائل مربوط به محیط خانواده و زنان، مطالعه کتاب‌ها و پژوهش‌هایی است که در این زمینه وجود دارد. کتاب‌شناسی زن و خانواده این فرصت را فراهم می‌کند تا از طریق معرفی آثار منتشر شده با مسائل گوناگون زنان و خانواده بیشتر آشنا شویم. همچنین زمینه‌ای برای پژوهشگران عرصه خانواده و زن ایجاد می‌کند تا با مراجعه موضوعی به کتاب‌شناسی حاضر، با محتوای پژوهش‌های صورت گرفته آشنا شوند و در کمترین زمان بتوانند نیازهای پژوهش خود را برطرف کنند. افزون بر آن، پژوهشگر با بررسی این کتاب‌شناسی می‌تواند از کمبودها و کاستی‌های آثار منتشر شده آگاهی یابد و در صدد جبران و خلأهای پژوهشی بر‌آید.

این کتاب، یکی دیگر از سلسله پژوهش‌های عرصه زن و خانواده است که پژوهشگر ارجمند، جناب آقای سلمان حبیبی به تهیه و تنظیم آن همت گماشته است. با سپاس و قدردانی از تلاش ایشان، امیدواریم این اثر مورد استفاده برنامه‌سازان و برنامه‌ریزان به ویژه گروه‌های زن و خانواده رسانه ملی قرار گیرد.

انه ولی التوفیق

اداره کل پژوهش

مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما

دفتر اول: کتاب‌شناسی توصیفی زن

اشاره

پیش‌گفتار

میزان توجه دانشمندان و پژوهشگران به دانش اطلاع‌رسانی، از معیارهای توسعه فرهنگی در هر جامعه‌ای به‌شمار می‌رود. در جوامع پیشرفته، هر پژوهشگری پس از آگاهی از پژوهش‌هایی که پیش از او صورت گرفته است، می‌کوشد بر بار علمی پژوهش پیشینیان بیفزاید. دراین زمینه، پژوهشگر با رجوع به کتاب‌شناسی‌های موضوعی درمی‌یابد، در چه زمینه‌هایی پژوهش صورت گرفته یا این پژوهش‌ها در چه عرصه‌ای به تکرار و یکنواختی دچار شده و در چه موضوع‌هایی پژوهش مناسبی صورت نگرفته است.

دسترسی به مأخذشناسی‌های تخصصی، از هدر رفتن زمان جلو‌گیری می‌کند و در کمترین زمان می‌توان به همه مأخذهای مرتبط با موضوع دست یافت. همچنین، با فراهم بودن مأخذشناسی‌های جامع، مراکز آموزشی و پژوهشی فرصت می‌یابند، نارسایی‌های پژوهشی را به‌دقت شناسایی و برای جبران آن برنامه‌ریزی کنند.

به‌طورکلی، عمیق و علمی بودن درون‌مایه پژوهش‌ها و پیشرفت فرآورده‌ها و دستاوردهای علمی و فرهنگی هر عصر، به‌ویژه در عصر

انفجار و انباشت اطلاعات، به پیشرفت دانش اطلاع‌رسانی بستگی دارد. پیشینیان ما در هر عصری به تناسب امکاناتی که در اختیار داشته‌اند، مجموعه‌های اطلاع‌رسانی روزگار خود را سامان بخشیده‌اند. کتاب فهرست، اثر ابن ندیم و الذریعه فی تصانیف الشیعه، نوشته آقا بزرگ تهرانی، دو نمونه موفق در زمینه دانش اطلاع‌رسانی در حوزه فرهنگ اسلامی به‌شمار می‌روند.

گفتنی است دانش اطلاع‌رسانی در کشورهای اسلامی به‌ویژه ایران، در مراحل ابتدایی قرار دارد، به‌گونه‌ای که هنوز فهرست جامع کتاب‌های منتشر شده به زبان‌های فارسی و عربی، در دست نیست و فهرست‌های موجود نیز همه دوره‌های زمانی را دربر‌نمی‌گیرد. گذشته از این، نبود کتاب‌شناسی تخصصی و جامع، در بیشتر زمینه‌ها محسوس است. بنابراین، ضروری است برنامه‌ریزان فرهنگی کشورهای اسلامی برای تدوین مجموعه‌های اطلاع‌رسانی ملی، به بسیج علمی همگانی همت کنند.

جایگاه و نقش زن، همواره از جمله عمومی‌ترین مسائل بشر بوده است. در پیشگاه الهی، مقام زن و مرد تفاوتی ندارد؛ جز در عرصه سپردن مسئولیت‌ها و آنجا که ویژگی‌های ذاتی هر یک، تفاوتی را در مواضع اقتضا می‌کرده است. این موضوع از دیرباز از دغدغه‌های اندیشمندان، عالمان، دانشمندان، حق‌طلبان و مصلحان بوده و اکنون که اسلام رونقی دوباره یافته، بر اهمیت این مسئله افزوده شده و شایسته است تحقیق بیشتری در این زمینه صورت گیرد تا هرگونه ابهام دراین‌باره برطرف شود. اندیشمندان اجتماعی، همواره به موضوع زن، به دلیل اهمیت و جایگاه خاصش به‌ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی

ایران توجه داشته‌اند و در این عرصه، پژوهش‌های راهبردی و کاربردی فراوانی صورت گرفته و آثار بسیاری تألیف و تدوین شده است.

قلمرو تحقیق کتاب‌شناسی حاضر، زبان فارسی و کار بر روی کتاب‌های منتشر شده و در دسترس در ایران متمرکز شده است. ازاین‌رو، همه کتاب‌هایی را که در کتاب‌شناسی حاضر توصیف شده‌اند، در کتاب‌خانه‌های مهم و معتبرکشور می‌توان یافت.

کتاب‌شناسی حاضر از چهار بخش تشکیل شده است. در بخش نخست به آثاری درباره زن از دیدگاه اسلام پرداخته شده است. در بخش دوم، حقوق زن و در بخش سوم، نقش و جایگاه زنان در اجتماع و تمدن‌اسلامی بررسی می‌شود و بخش چهارم به زن و حجاب اختصاص دارد. در این کتاب، تعداد 112 اثر معرفی شده است که شامل همه منابع مکتوب درباره زن نیست. بی‌تردید، منابع یادشده نیز از میان ده‌ها کتاب، برای معرفی انتخاب شده‌اند و افزون بر این موارد، کتاب‌های ارزشمند دیگری نیز وجود دارد.

گفتنی است از آنجا که هدف گردآوری مجموعه حاضر، معرفی تمامی منابع موجود نبوده است، بیان نکردن برخی منابع، نقص و کاستی نخواهد بود. همچنین، بیان توضیح و توصیف بیشتر درباره برخی کتاب‌ها به معنای اهمیت بیشتر آنها نیست. در پایان این نوشتار، برای ارتباط آسان با پدیدآورندگان آثار، نمایه مؤلفان و نیز برای شناسایی آسان موضوع‌ها، نمایه جامع موضوعی فراهم شده است تا پژوهشگران ارجمند در سریع‌ترین زمان ممکن بتوانند از جزئی‌ترین موضوع‌ها در زمینه زن آگاه شوند.

بخش اول: زن از دیدگاه اسلام

اشاره

1. اسلام و زن

یمانی، احمدزکی، ترجمه: سید ضیاء مرتضوی، قم، انتشارات میثم تمار، چاپ اول، 1385، 248 صفحه، رقعی.

احمد زکی یمانی، همان شخصیت آشنای سیاسی عربستان است که حدود 25 سال وزیر نفت این کشور بوده و مقامی علمی - فرهنگی و نیز آثار علمی بسیاری دارد. دیدگاه زکی یمانی به موضوع زن، نشان می‌دهد او از نظر فکری و فرهنگی از جریان فکری - فرهنگی حاکم در کشور خود فاصله گرفته است. مترجم کتاب اسلام و زن، افزون بر ترجمه این اثر، توضیحاتی را نیز به متن افزوده و به نقد و بررسی دیدگاه نویسنده پرداخته است. مباحث کتاب در دو بخش و چندین فصل، این‌گونه سامان یافته است: بخش اول با نام «احکام عمومی زن مسلمان» دو فصل دارد. عنوان فصل اول، وضع زن در دوران نبوی است. این فصل شامل این عنوان‌هاست: آزادی زنان درمدینه؛ شرکت در جهاد؛ حضور در عرصه دانش و سیاست.

فصل دوم، نقش زن در دوره‌های پس از پیامبر نام دارد. در این فصل به نقش زن در عرصه‌های جهاد، سیاست، ادبیات، علوم دینی و روایت‌ها

و حکومت پرداخته شده است. فصل سوم، زن در چارچوب همسری و مقایسه آن با مرد نامگذاری شده است. یکی از مباحث این کتاب که مترجم، آن را «ازدواج به شرط طلاق» ترجمه کرده، گونه‌ای ازدواج است که در عربستان سعودی، ازدواج مسیار نامیده شده است. این نوع ازدواج، شبیه ازدواج موقت است و شیعه بدان اعتقاد دارد. زکی یمانی با استناد به فتوای برخی علمای اهل سنت، این ازدواج را حرام شمرده و مترجم، پس از نقد و بررسی این دیدگاه، یادآور شده است برخی علمای اهل سنت مانند صالح وردانی، از فقهای سنّی سلفی مصر، در کتابی حلال بودن آن را اثبات کرده‌اند.

نویسنده در این فصل، اهمیت شرعی موافقت زن و ازدواج، ازدواج با زنان اهل کتاب و مباحثی چون هم‌شأنی؛ حقوق زناشویی؛ کتک زدن همسر؛ کار کردن زن در خانه؛ جواز چند همسری؛ دخالت حکومت در این امر؛ چند همسری در قانون یمن و مصر؛ مسئله طلاق؛ حضانت؛ حق و سهم زن در ارث در مقایسه با مرد، و شهادت زن در داوری را تبیین کرده است.

بخش دوم با نام «ولایت عمومی زنان و شایستگی سیاسی آنان» دو فصل دارد. عنوان فصل اول، حکم ولایت عمومی زن در فقه قدیم و جدید است. نویسنده در این فصل، دیدگاه موافقان و مخالفان ولایت عمومی زن را بیان می‌کند و نظر بزرگانی چون ابوالاعلی‌مودودی، سید جمال‌الدین اسدآبادی، محمدابوزهره، محمد متولّی شعراوی و عباس محمود عقاد را می‌آورد. سپس دلایل موافقان و مخالفان را با توجه به قرآن، سنت نبوی، اجماع، قیاس، مصلحت و سد ذرایع بیان کرده است. در این فصل نیز مترجم، در بسیاری موارد به نقد و بررسی نظر عالمان

اهل سنت و دلایل آنان می‌پردازد. فصل دوم، وظایف سیاسی زن نام دارد و عنوان‌های مباحث این فصل عبارتند از: توحید؛ خاستگاه اصل برابری؛ عمومیت خطابات دینی؛ شایستگی و توانایی سیاسی زن و فقها و شایستگی سیاسی زنان.

2. اسلام و فمینیسم (مجموعه مقالات)

وکیلی، هادی(تهیه و تنظیم)، تهران، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، دفتر نشر معارف، چاپ اول، 1382، 368 + 372 صفحه، وزیری.

این اثر دو جلدی، دربردارنده گفتارها، مصاحبه‌ها و مجموعه مقاله‌های جمعی از دانشوران حوزه و دانشگاه است که در همایش اسلام و فمینیسم مطرح شده‌اند. نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری این همایش را در دانشگاه فردوسی مشهد و در زمستان 1379 برگزار کرد. این تلاش گامی بوده برای پاسخ‌گویی به پرسش‌هایی درباره تبیین نقش و جایگاه زن و مسئله فمینیسم در اندیشه اسلامی.

در جلد اول پس از مقدمه، این موضوع‌ها بررسی شده است: سخنان حجت‌الاسلام قمی، ریاست نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، درباره اهمیت بررسی مسائل زنان با تکیه بر دیدگاه اسلامی؛ مصاحبه با آیت‌الله جوادی آملی درباره تفاوت زنان و مردان؛ مصاحبه با خانم دکتر زهرا رهنورد درباره اُسوه‌های زن مسلمان؛ ایجاد تعادل در دیدگاه‌های مردسالارانه و زن‌سالارانه؛ دفاع از زنان و ریشه‌های قرآنی و روایی؛ مشارکت زنان در امور اجتماعی - سیاسی و ارزیابی جایگاه زن مسلمان ایرانی و فاصله آن با آنچه اسلام خواسته است و مصاحبه با آیت‌الله سیدمحمد موسوی بجنوردی درباره برداشت‌های تفسیری، روایی، فقهی و مسائل زنان.

بخش دوم جلد اول، شامل این مقاله‌هاست: تفاوت‌های رفتاری زن و مرد، اثر دکتر حمیدرضا آقامحمدیان و رضا پورحسین؛ اصول و نظریه‌های فمینیسم در غرب، نوشته دکتر علی‌رضا شیروانی؛ جایگاه خانواده از دیدگاه اسلام و فمینیسم، اثر حجت‌الاسلام حسین بستان؛ مقایسه حقوق اساسی و حقوق موضوعه مربوط به زن در ایران اسلامی، نوشته نادر پورارشد و شهناز محمودی؛ بررسی جنبش فمینیسم در غرب و ایران، از احمدرضا توحیدی؛ فمینیسم، اسلام و ایران، اثر عبدالرحمن حسنی‌فر؛ گمانه‌های نابرابری در ساختار اسلامی حقوقی زن، اثر دکتر سیدمرتضی حسینی؛ حقوق مختصه زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نوشته حسن خانجانی موقر؛ فمینیسم، علل و پی‌آمدها، اثر علی‌احمد راسخ؛ بررسی سه دیدگاه مختلف در مورد کارکرد اصلی ازدواج، از دکتر علی ربانی خوراسگانی؛ نگرش بر تفاوت‌های بیولوژیک زن و مرد، دکتر محمد ربانی؛ فمینیسم در جامعه اسلامی، اثر فاطمه رجبی، سیمای متفاوت شخصیت زن ...، نوشته دکتر حسین رزمجو، برخی موانع اشتغال زنان در بازار کار، اثر نادره عطاریان.

مقاله‌های جلد دوم نیز عبارتند از: تاریخچه فمینیسم در ایران، اثر فاطمه عطایی؛ طرح‌واره‌های ظریف تبعیض جنسی، از فرزانه غنیمی؛ گذری بر فمینیسم ایرانی، نوشته مجید کافی؛ نقش جنسیت در اشتغال و دیدگاه اسلام دراین‌باره، از ابوالفضل گائینی؛ موانع مشارکت سیاسی زنان در ایران پس از انقلاب اسلامی، اثر عباس محمدی اصل؛ فمینیسم اسلامی؛ ترکیب پارادوکسیال، نوشته حجت‌الاسلام جعفر مرادی؛ زمینه‌های ظهور فمینیسم در غرب، از دکتر حمیرا مشیرزاده، المرأه و کرامتها فی القرآن، اثر آیت‌الله

محمدهادی معرفت؛ بلوغ، نوشته آیت‌لله سیدمحمد موسوی بجنوردی؛ بررسی مزایا و معایب اشتغال خارج از منزل زن در خانواده، از شهناز ولکجی.

در بخش دوم جلد دوم، سخنرانی آیت‌الله محمدابراهیم جناتی؛ دکتر حسن‌رحیم‌پور ازغدی و میزگرد روز دوم همایش(با اجرای حجت‌الاسلام گلستانی) با حضور آقایان حسن رحیم‌پور و مهدی مهریزی و سیدعباس نبوی و خانم فاطمه رجبی، آمده است. در پایان جلد دوم، کتاب‌شناسی منابع فارسی و انگلیسی و نیز نمایه آیات و احادیث و اشخاص آورده شده است.

3. الگوی جامع شخصیت زن مسلمان (جلد نخست: تعاریف و ساختار)

سبحانی، محمدتقی، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، چاپ اول، 1382،152 صفحه، رقعی.

مقصد اصلی پژوهش، سامان‌دهی مطالعه‌های زن‌پژوهی دینی است. در فصل نخست به سه رویکرد اصلی اندیشمندان مسلمان درباره مسائل زنان؛ یعنی «سنت‌گرایی، تجددگرایی و تمدن‌گرایی» پرداخته و نشان داده شده است این سه گرایش را می‌توان از یکدیگر تفکیک کرد. در این فصل، روشن شده که لزوم طراحی الگوی شخصیت زن مسلمان، تنها براساس دیدگاه سوم(تمدن‌گرایی) قابل دفاع و پی‌گیری است. در دومین فصل، به مهم‌ترین مفاهیم الگوی شخصیت زن پرداخته و درباره واژه‌هایی چون نظام، الگو، شخصیت و جامعیت، بحث و بیان شده است که الگوی شخصیتی در تمایز با دو مقوله دیگر؛ یعنی نظام شخصیت و برنامه عمل زنان، مقوله تازه‌ای است که فراتر از اجتهاد فقهی و کارشناسی علمی، به تخصص و پژوهش افزون‌تری نیازمند است.

در فصل سوم ساختار الگوی شخصیتی زن و مراحل رسیدن به این نتیجه، درحد توان بررسی شده است. چگونگی ارتباط میان الگو و نظام از یک سو و رابطه الگو با ظرفیت‌های اجتماعی و تاریخی از دیگر سو، از حساس‌ترین مباحث این فصل است. نظام شخصیت زن ثابت و بر روش‌شناسی اجتهاد مبتنی است، در حالی که الگوی شخصیت، با تحول در ظرفیت‌های اجتماعی تغییر می‌پذیرد. در این فصل نیز درباره چرایی تحول در الگو و ضرورت نگرش توسعه‌ای به مقوله الگوسازی بحث شده و توسعه اجتماعی دینی در گرو توسعه‌پذیری الگو خوانده شده است. این کتاب یازده نمودار، فهرست منابع و نمایه موضوعی دارد.

4. برنامه‌ریزی راهبردی مسائل زنان در نهج‌البلاغه

بهزادپور، سیمیندخت، تهران، روابط عمومی شورای فرهنگی اجتماعی‌زنان، چاپ اول، 1384، 176 صفحه، رقعی.

بی‌شک، یکی از مباحث اساسی مدیریت اسلامی در نهج‌البلاغه، بررسی و تحلیل شخصیت زن و شیوه کارگزاری اوست. نویسنده با هدف طرح الگویی جامع از مدیریت اسلامی در مسائل زنان، اهداف طرح مباحث زنان درنهج‌البلاغه را در چهار مورد معرفی می‌کند:

ایجاد حصول اطمینان نسبت به درک مشترک در مسائل زنان؛ ایجاد مرجع و مأخذی برای اطلاعات مباحث زنان؛ ایجاد زمینه جهت تفهیم مباحث زنان به همه برنامه‌ریزان متعهد؛ و تفهیم و توسعه تحلیل مباحث زنان به همه مردم به ویژه زنان و جلب حمایت آنان.

با توجه به اینکه مولای متقیان، حضرت علی علیه السلام در کتاب ارزشمند نهج‌البلاغه، برنامه‌ریزی حکومتی خویش را درمسائل زنان، تنها به بخش

زنان معطوف نکرده و به فعالیت مردان در‌این‌باره نیز توجه کرده، مؤلف نیز کتاب را به دو بخش اساسی «برنامه‌ریزی راهبردی مسائل زنان» و «برنامه‌ریزی استراتژیک(راهبردی) فعالیت مردان در رابطه با مسائل زنان» تقسیم کرده است. در این کتاب، همه مباحث نهج‌البلاغه در پنج محور مطالعات استراتژیک یا راهبردی، شامل مأموریت؛ استراتژی؛ تجزیه و تحلیل استراتژی؛ اهداف بلندمدت و برنامه‌ریزی تلفیقی، تدوین و به دو دسته فعالیت زنان و مردان تقسیم‌بندی شده است.

با توجه به اینکه نقطه شروع فرآیند همه برنامه‌ریزی‌ها در کلان مدیریتی را «مأموریت» می‌گویند، نویسنده در بخش اول، مأموریت زنان را در دو قسمت با توجه به فطرت در برنامه‌ریزی و رعایت تعادل درمعاشرت و وظایف تبیین می‌کند. در بخش دوم کتاب نیز که برنامه‌ریزی استراتژیک(راهبردی) فعالیت مردان درباره مسائل زنان است، «غیرت» به‌عنوان مأموریت مردان معرفی و در ادامه، انواع غیرت، منشأ، حدود، ایجاد غیرت و نتایج فردی آن و نیز غیرت نابجا در کلام حضرت علی علیه السلام توضیح و تشریح شده است.

مبحث بعدی در این بخش، مطالعات استراتژیک و استراتژی زنان و مردان در مسائل زنان است. ازآنجاکه استراتژی هر سازمان، نشان‌دهنده جهت‌گیری کل سازمان است، نویسنده در بیان استراتژی حاکم بر نظام ولایی حکومت حضرت علی علیه السلام، استراتژی آن حضرت درحوزه مسائل زنان را شامل همسرداری، نقش زنان در تعامل نسل، قدرت تربیت زن و رشد زن و از شاخصه‌های مهم توسعه می‌داند. همچنین، درحوزه فعالیت مردان در مسائل زنان، اصلاح نگرش، اصلاح رفتار و برنامه‌ریزی خانواده

را استراتژی مردان دراین‌باره معرفی می‌کند. نویسنده همچنین درتجزیه و تحلیل استراتژیک مردان درمسائل زنان، به آسیب‌پذیری مردان و کشش آنان به زنان اشاره کرده و راهکارهای حضرت در ایجاد تعادل و تأکید برتقوا در رویارویی با زنان را توضیح داده است.

5. جایگاه زن در اسلام

عطیه الابراشی، محمد، ترجمه: بهجت افراز، تهران، انتشارات امید آزادگان، چاپ اول، 1378، 159 صفحه، رقعی.

این کتاب به مباحثی درباره جایگاه زن در بین اقوام پیش از اسلام و پس از اسلام در میان مسلمانان پرداخته و نشان‌دهنده آن است که اسلام به زنان به جای توهین‌ها و اعمال خفت‌بار دوران جاهلیت، احترام و ارج بخشید و آموزه‌های اسلامی، زنان را از هلاکت و حقارت رهانید و حقوق زنان را به رسمیت شناخت که اعطای عدالت، لغو کشتن نوزاد دختر، حق تحصیل علم، ازدواج، طلاق، تربیت، مالکیت و ارث، مشارکت در امور اجتماعی مانند جنگ، جایگاه ممتاز و برتر مادر، اشتغال و تربیت فرزندان از آن جمله است.

نویسنده این اثر جایگاه زن در اسلام را مناسب، طبیعی و عادلانه می‌داند و این جایگاه را در مقایسه با دیگر ادیان و مذاهب، برتر می‌بیند و به انتقادهایی که درباره میراث زن، تعدد زوجات و مانند آن در اسلام بیان شده است، پاسخ می‌گوید. همچنین، توفیق اسلام در ارتقای زنان را با مراجعه به تاریخ نشان می‌دهد. در دو فصل پایانی کتاب، با عنوان اسلام منادی آموزش زنان، و آموزش زن در اسلام نیز دراین‌باره به تفصیل بحث شده است.

6. جایگاه زن در اسلام

عالمی، سید اسلم، پایان‌نامه کارشناسی ارشد فقه و معارف اسلامی، استاد‌راهنما: اسدالله جمشیدی، قم، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی و مرکز جهانی علوم اسلامی، 1384، 175 صفحه.

مسئله «جایگاه زن در اسلام» از موضوع‌های مهمی است که همواره توجه اندیشمندان و نویسندگان را به خود جلب کرده است و نویسندگان مسلمان در حوزه فرهنگ و اندیشه اسلامی آثار بسیاری نگاشته‌اند. با وجود این، اهتمام به پژوهش بیشتر در این زمینه همچنان ضروری است. ازاین‌رو، نویسنده رساله حاضر به پژوهش در زمینه جایگاه زن در اسلام پرداخته و با بهره‌گیری از منابع قرآنی و روایی و با توجه به برخی پرسش‌ها و شبهه‌ها، مجموعه حاضر را نگاشته است. به سبب گستردگی دامنه این موضوع، به بررسی همه موارد آن در یک رساله نمی‌توان پرداخت. ازاین‌رو، بحث در این زمینه بر موضوع‌های مهم‌تر متمرکز شده است.

پس از بیان کلیات تحقیق، بخش اول به بررسی «جایگاه زن در آ‌فرینش» اختصاص یافته که این موضوع در دو فصل با نام‌های اشتراکات تکوینی زن و مرد، و تفاوت‌های تکوینی زن و مرد بررسی شده است. در بخش دوم نیز نویسنده به بررسی «جایگاه زن در نظام ارزشی اسلام» پرداخته است. در این بخش، نقش، جایگاه و حقوق زن در خانواده اسلامی و نیز نظر اسلام درباره جایگاه، حقوق و تکالیف وی در خانواده مطرح شده است.

در این نوشتار، برای تبیین بهتر جایگاه زن در خانواده، نخست دیدگاه اسلام درباره ازدواج و سپس چهار هدف از اهداف مهم ازدواج از منظر اسلام بیان شده است که عبارتند از: پاسخ به ندای فطرت؛

گسترش و تداوم نسل انسانی؛ سکون و آرامش؛ و تربیت نسل. مباحث این بخش نیز به چهار فصل تقسیم شده است. نویسنده در فصل اول به بررسی جایگاه زن در خانواده پرداخته و جایگاه وی چه به‌عنوان فرزند، چه در نقش همسر و چه در مقام مادر در خانواده اسلامی را نیز ارزیابی کرده است.

در فصل دوم نیز درباره سرپرستی خانواده مطالبی آمده و در آن، از ادلّه ثبوت سرپرستی مرد در خانواده و مبنای سرپرستی مرد و حدود آن بحث شده است. نویسنده در فصل سوم و چهارم نیز به بررسی دو حق از حقوق خانوادگی زن (مهر و نفقه) می‌پردازد.

7. جایگاه زن در خانواده و اجتماع در اسلام و یهودیت

جلیلی، محمدرضا، تهران، انتشارات دستان، چاپ اول، 1383، 276 صفحه، رقعی.

بنابر ادعای نویسنده، تحقیقات جامع و گسترده‌ای که در این زمینه نگارش و تدوین یافته، بیشتر جایگاه زن را به صورت جداگانه بررسی کرده‌اند، به این شکل که موقعیت او را در عرصه خانواده یا اجتماع مطالعه کرده و درباره نقش دو جانبه و جایگاه وی، هم درخانواده و هم در اجتماع بسیار کم تحقیق شده است. ضمن آنکه بیشتر این پژوهش‌ها از دیدگاه اسلام صورت گرفته است.

در این نوشتار جایگاه زنان در خانواده و اجتماع در دین اسلام و شریعت یهود بررسی و مقایسه شده است. مباحث کتاب در پنج بخش سامان یافته است: بخش اول با عنوان «آفرینش و ارزش زن»، دربردارنده موضوع‌هایی

چون نگاهی به زن در ادوار تاریخ (زن در یونان باستان، زن در رم باستان، زن در هند، زن در چین، زن در استرالیا، زن در فرانسه، زن در ایران باستان، زن در اعراب جاهلیت، عقیده کشیشان مسیحی درباره زن)؛ آفرینش زن در اسلام؛ آفرینش زن در یهود؛ فضیلت زنان در اسلام؛ فضیلت زنان در یهود؛ مشورت با زن در اسلام؛ مشورت با زن در یهود؛ فضیلت زنان مسلمان در اخلاق و عبادت؛ و فضیلت زنان یهود در اخلاق و عبادت است.

در بخش دوم با عنوان نقش «زن در شکل‌گیری خانواده و اجتماع»، مسائل زیر بررسی شده است: ازدواج و تشکیل خانواده در اسلام؛ ازدواج و تشکیل خانواده در یهود؛ معیارهای انتخاب همسر در اسلام و یهود؛ اصالت خانوادگی در اسلام؛ اصالت خانوادگی در یهود؛ نقش حجاب در خانواده و اجتماع؛ حجاب در اسلام؛ حجاب در یهود؛ نقش زن در تزلزل خانواده و اجتماع؛ زنا و تزلزل خانواده و اجتماع در اسلام و یهود؛ طلاق در اسلام و یهود.

در بخش سوم با عنوان «حقوق زن در خانواده و اجتماع» نیز از مباحثی چون حقوق مادی زن درخانواده و اجتماع؛ حقوق زن درخانواده و اجتماع در اسلام و یهود؛ مهریه درآیین اسلام؛ مهریه در آیین یهود؛ نفقه در اسلام، نفقه در یهود، ارث در اسلام و در یهود؛ حقوق معنوی زن در خانواده و اجتماع؛ حقوق معنوی زن در اسلام و در یهود؛ تعدی به حقوق زن در خانواده و اجتماع؛ تعدی به حقوق زن در اسلام و در یهود؛ تبعیض حقوق زن در اسلام و در یهود؛ و تعدد زوجات سخن به میان آمده است.

«مشارکت زنان در اجتماع»، عنوان بخش چهارم و دربردارنده این مطالب است: حضور زنان در اجتماع از نظر اسلام؛ حضور زنان در اجتماع از نظر یهود؛ موانع حضور زن در اجتماع از نظر اسلام؛ موانع

حضور زن در اجتماع از نظر یهود؛ معاشرت زنان با بیگانگان در اسلام؛ معاشرت زنان با بیگانگان در یهود؛ بی‌حجابی زنان درجامعه اسلامی؛ بی‌حجابی زنان درجامعه یهود؛ مشارکت زنان برای اشتغال درجامعه اسلامی؛ مشارکت زنان برای اشتغال زنان درجامعه یهود؛ مدیریت و رهبری زن در اجتماع اسلامی و در اجتماع یهود... .

در بخش پنجم، دیدگاه اسلام و یهود درباره برخی زنان وابسته به پیامبران مانند همسر آدم علیه السلام (حوا در اسلام، حوا در یهود)؛ همسر نوح علیه السلام (زن نوح در اسلام، زن نوح دریهود)؛ سارا و هاجر در اسلام و در یهود؛ مادر موسی علیه السلام در اسلام و در یهود؛ همسر موسی علیه السلام در اسلام و در یهود؛ خواهرموسی علیه السلام در اسلام و در یهود؛ همسر لوط علیه السلام در اسلام و در یهود؛ دختران لوط علیه السلام در اسلام و در یهود؛ زلیخا در اسلام و در یهود؛ و ملکه سبا(بلقیس) در اسلام و در یهود بیان شده است. در پایان کتاب، خلاصه تحقیق و نیز فهرست‌هایی چون فهرست آیات و روایات، فهرست منابع و فهرست مقاله‌ها و مجله‌ها آورده شده است.

8 . جستاری در هستی‌شناسی زن: زن درفرهنگ و اندیشه اسلامی(1)

جمشیدی، اسدالله، غلام‌علی عزیزی‌کیا، حسن زارع و احمد طاهری‌نیا، قم، مرکز انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله، چاپ اول، 1382، 271 صفحه.

مؤلفان این اثر با هدف بازپژوهی و کاوش بیشتر درباره موضوع زن در فرهنگ و اندیشه اسلامی، بنابر آیات و روایات مربوط به آن، به تبیین دیدگاه‌های اسلام درباره زن می‌پردازند. کتاب حاضر در دو محور کلی مشترکات و تفاوت‌های تکوینی مرد و زن تدوین شده است. اشتراک زن

و مرد در برخورداری از گوهر انسانی؛ اشتراک زن و مرد در هدف غایی آفرینش؛ هم‌گونی کمال انسانی زن و مرد و بررسی شبهه‌های نقصان معنوی زن، عنوان‌های برخی مطالب فصل نخست با نام مشترکات تکوینی زن و مرد است.

نویسنده در فصل دوم کتاب با نام تفاوت‌های تکوینی زن و مرد، با توجه به متون دینی و آیات و روایات، به مباحثی چون تفاوت‌های زن و مرد در ادراک؛ ضعف عقل نظری و تجربی؛ تفاوت زن و مرد در عواطف و انفعالات؛ فلسفه زوج‌آفرینی انسان؛ تفاوت زن و مرد در میل و گرایش؛ و تفاوت زن و مرد در غریزه جنسی می‌پردازد. این مجموعه در پایان نتیجه می‌گیرد، نقش‌هایی که طبیعت بر عهده زن و مرد گذاشته، متفاوت است. ازاین‌رو، باید ابزار جسمی - روانی ایفای نقش‌ها را در اختیار آنان قرار داد و در تشریع و هرگونه برنامه‌ریزی برای زنان و مردان به این تفاوت‌ها توجه کرد.

9. چهره زن در آئینه اسلام و قرآن

فهیم کرمانی، مرتضی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1374، 216 صفحه، رقعی.

این کتاب تحقیقی است درباره سرگذشت تعدادی از زنان مسلمان صدر اسلام و نیز زنانی که نامشان در قرآن بیان شده و خداوند آنان را ستوده است. نویسنده با هدف تبیین جایگاه حقیقی زن در اسلام و با استناد به قرآن کریم و پاره‌ای از تفاسیر معتبر شیعه و سنّی، زن را موجودی هم‌رتبه با مرد معرفی می‌کند و معتقد است اسلام همه حقوق و آزادی‌های او را تأمین کرده است. وی همچنین، سلطه مرد بر زن را

نمی‌پذیرد و معتقد است مسائل میان زن و شوهر و امور مربوط به زندگی مشترک آنان باید با توافق هر دو صورت گیرد و مرد حق تصمیم‌گیری فردی در اینگونه امور را ندارد. نویسنده اظهار می‌دارد قرآن در بیش از ده سوره، درباره زن سخن گفته و حتی دو سوره نساء و طلاق که در اصطلاح، سوره نساء کبری و نساء صغری نامیده می‌شود، به نام زن نام‌گذاری شده است. وی در ادامه، چکیده‌ای از دیدگاه‌های این ده سوره را مطرح می‌کند و نتیجه می‌گیرد زن و مرد، هر دو منشائی واحد و حقوق و تکالیفی یکسان دارند.

10. درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام(بررسی مقایسه‌ای دیدگاه اسلام و غرب)

زیبایی‌نژاد، محمدرضا و محمدتقی سبحانی، [برای] دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، قم، مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران، انتشارات دارالنور، چاپ دوم، 1381، 246 صفحه، وزیری.

تبیین و تدوین نظام شخصیت زن در اسلام، نه تنها از بایسته‌های علمی و پژوهشی، بلکه از ضرورت‌های عملی و اجتماعی روزگار ماست. منظور از «نظام شخصیت زن»، تصویری جامع است که دین اسلام در زمینه توصیف‌ها، ارزش‌ها و حقوق، از شخصیت مطلوب زن مسلمان ارائه داده است. نویسندگان در کتاب حاضر که به سفارش مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران تدوین شده است، می‌کوشند با نگاهی اجمالی به پیشینه و پیش‌فرض‌های مباحث زنان، در مجموع، طرح کلی نظام شخصیت زن در اسلام را ارائه کنند.

مطالب این مجموعه از سه بخش اصلی و یک ضمیمه تشکیل شده است. نخست، اصول و مبانی فلسفی در نگرش به هویت زن مطرح می‌شود. در حقیقت، آنچه امروز به‌عنوان مباحث زنان بدان توجه و جایگاه فردی و اجتماعی آنان را نقد و بررسی شده است، بیشتر به اختلاف‌های موجود در مبانی فلسفی و انسان‌شناختی بازمی‌گردد تا مسائل حقوقی و اجتماعی. ازاین‌رو، در همین بخش برای روشن شدن نقاط تمایز تفکر اسلام و غرب، نخست به بنیان‌های اندیشه غرب و تأثیر آن در ترسیم چهره زنان و سپس به تبیین مبانی اسلام پرداخته شده است. در ادامه این بخش، اصول اساسی شخصیت زن در اسلام، با عنوان‌هایی چون اشتراک زن و مرد در انسانیت؛ آفرینش اصیل زن؛ گوناگونی راه‌های کمال؛ تفاوت‌های تکوینی زن و مرد؛ زن و مرد، دو موجود مکمل؛ و خانواده، رکن اساسی و محوریت اخلاق مطرح شده است.

بخش دوم کتاب نیز به جریان‌شناسی نهضت زنان اختصاص دارد که همراه با تبیین تاریخچه نهضت زنان در غرب و ایران، به معرفی و نقد دیدگاه‌های زن‌گرایانه غربی با عنوان‌هایی چون جریان‌شناسی نهضت زنان در غرب(گرایش‌های فمینیستی، انتقاد از فمینیسم) و جریان‌شناسی نهضت زنان در ایران(دوران قاجار، پهلوی اول و مسئله کشف حجاب، مسائل زنان در حکومت پهلوی دوم، جریان‌های مدافع حقوق زنان پس از انقلاب) می‌پردازد. ضمیمه کتاب با عنوان «منشور زن مسلمان» نیز شامل متن سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت تولد حضرت‌زهرا علیها السلام و روز زن، در ورزشگاه آزادی تهران(30/7/1376) است.

در پایان کتاب نیز فهرست‌هایی چون فهرست آیات، احادیث و روایات، فهرست نمایه‌های موضوعی، فهرست عنوان‌ها و اصطلاحات،

فهرست اعلام، فهرست کتاب‌ها، مقاله‌ها و نشریه‌ها(مجلات، روزنامه‌ها)، فهرست اعلام انگلیسی و فهرست منابع فراهم آمده است.

11. زن: از اسلام چه می‌دانیم؟

مهریزی، مهدی، قم، نشر خرم، چاپ اول، 1377، 242 صفحه، رقعی.

نویسنده در این کتاب که برای استفاده نسل جوان و به‌صورت مجموعه‌ای با نام «از اسلام چه می‌دانیم؟» نوشته شده است، به بررسی دیدگاه اسلام درباره شخصیت زن، زن و خانواده، مسئله مشارکت زنان در حیات اجتماعی و نیز حجاب و عفاف زنان می‌پردازد. این کتاب شامل شش بخش است. در بخش نخست، شخصیت زن از دیدگاه قرآن کریم و سنت معصومان علیهم السلام و باور پنهان مسلمانان بررسی شده است. بنابراین، تفاوتی اساسی در نهاد زن و مرد وجود ندارد، توان رشد و کمال‌جویی برای هر دو یکسان است، هر دو می‌توانند به مراتب والای معنوی و انسانی دست یابند و هیچ‌کدام طفیلی دیگری نیست. در پایان این بخش، به دو پرسش بزرگ «دایره تفاوت زن و مرد تا چه اندازه گسترده است» و «درباره برخی تعابیر دینی که حاکی از نقصان عقل زن و نقص ایمان است، چه باید گفت؟» پاسخ‌هایی کوتاه داده شده است. پاسخ نویسنده به پرسش اخیر که با ایجاز بسیار بیان شده، شامل این بندهاست:

الف) برخی احادیث به درستی معنا نشده‌اند و حقیقت آن با تأمل و دقت معنایی روشن خواهد شد.

ب) برخی احادیث قابل انتساب به پیشوایان دینی نیست، بلکه با اثرپذیری از فرهنگ‌های غیردینی و انگیزه‌های گوناگون جعل شده است.

ج) برخی دیگر از احادیث و روایات، ناظر به شرایط ویژه است و نمی‌توان مفاد آن را تعمیم داد.

بخش دوم کتاب با عنوان «کمالات انسانی»، به بررسی مراحل تکامل زنان در دو عرصه دانش و سلوک معنوی اختصاص یافته است. این دو عرصه براساس متون و منابع دینی؛ یعنی قرآن و سنت و نیز بر پایه شواهد تاریخی و خارجی بررسی شده‌اند. در مبحث دانش‌طلبی زنان به انواع پرسش‌ها (زنان پیامبر، زنان از صحابه، صحابه از زنان و زنان از زنان) اشاره شده است.

در بخش سوم کتاب با عنوان «زن و خانواده»، نویسنده به دیدگاه اسلام از ازدواج و نیز جایگاه زن در خانواده پرداخته است. وی با توجه به متون دینی، هدف اسلام از ازدواج را چنین بیان می‌کند: بقای نسل انسان؛ سکونت و آرامش؛ ارضای غریزه جنسی؛ مشارکت در حیات معنوی؛ مشارکت در حیات مادی؛ و تربیت نسل.

نویسنده در بخش چهارم به مسئله مشارکت زنان در حیات اجتماعی پرداخته و به جلوه‌های گوناگون این مشارکت توجه و اشاره کرده است. جواز مشارکت، انگیزه‌های مشارکت، و آداب مشارکت اجتماعی، عنوان‌های سرفصل‌های این بخش است.

بخش پنجم کتاب، ویژه حجاب و عفاف است که در آن مباحثی درباره فلسفه پوشش، شرایط عمومی پوشش، زینت و اختلاط، طرح و بررسی شده است. بخش پایانی کتاب نیز به کتاب‌شناسی توصیفی مجموعه‌هایی درباره زنان اختصاص یافته است. نویسنده در این بخش، پس از مقدمه‌ای درباره سابقه تألیف و تدوین در زمینه مسائل زنان، به نقد و بررسی اجمالی چند مجموعه عربی زبان درباره «فقه المرأه»

پرداخته است. این مجموعه‌ها عبارتند از: المفصل فی احکام المرأة و البیت السلم؛ تحریر المرأة فی عصر الرسالة؛ مسائل حرجه فی فقه المرأة؛ المرأة فی الفکر الاسلامی؛ و جامعة مسانید النساء.

12. زن از دیدگاه نهج‌البلاغه

علایی رحمانی، فاطمه، تهران، معاونت پژوهشی سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، 1372، 262 صفحه.

طرح موضوع زن در نهج‌البلاغه، در واقع ترسیم بُعدی از سیمای کامل زن در قرآن کریم است. مؤلف در این کتاب در جست‌وجوی آن است که به تصویرحقیقی کلمات نهج‌البلاغه درباره زنان دست یابد و با این کار، بذر اطمینان را در قلوب زنان مسلمان بیفشاند. وی در مقدمه‌ای مفصل کوشیده است، مسائلی چون هویت و عظمت زن؛ طبیعت ثانوی؛ تفاوت‌های زن و مرد؛ سیمای جدایی‌ناپذیر زن و مرد از نظر هویت انسانی در قرآن؛ وزانت اجتماعی زن؛ احکام مشترک و اختصاصی زن و مواردی مانند آن را بررسی کند.

محورهای بحث پیش‌گفتار کتاب شامل این موضوع‌هاست: روش مطالعه در نهج‌البلاغه؛ پیوند تنگاتنگ نهج‌البلاغه با قرآن؛ مناسبت‌های تاریخی؛ تساوی آری، تشابه نه؛ قضایایی که در زمینه‌های مقام و شخصیت زن در نهج‌البلاغه آمده است؛ خطاب‌های نهج‌البلاغه؛ ارزش و اعتبار اسناد و مدارک نهج‌البلاغه، و نکوهش نهج‌البلاغه از افراد بی‌لیاقت، چه زن و چه مرد.

این کتاب در نه فصل تدوین شده است. نویسنده در نخستین فصلِ اسناد و مناسبت‌های تاریخی، خطبه 80 نهج‌البلاغه را که به

نکوهش زنان اختصاص دارد، بررسی کرده است. به گفته مؤلف، هدف این خطبه سرزنش زنان به دلیل کمی عقل و کمبود آنان از بهره ایمان نیست، بلکه منظور فرد خاصی است که غائله جمل را پدید آورد یا هر زنی است که در تشخیص اجتماعی خویش دچار اشتباه شود.

در فصل دوم با عنوان نقصان ایمان، نویسنده، اولین قسمت خطبه 80 را که به نقص ایمان زن اختصاص دارد، بررسی می‌کند.

بررسی دومین بند خطبه 80 نهج‌البلاغه درباره نقص عقل زن، موضوع فصل سوم کتاب است. در این قسمت، نویسنده با بررسی آیات و روایات و نقد و بررسی نظر برخی دانشمندان مسلمان، حقایقی را درباره خردمندی زنان بیان می‌کند.

نقصان بهره زن در مسائلی چون ارث و مالکیت، موضوع چهارمین فصل کتاب است. نتیجه‌گیری حضرت علی علیه السلام از آنچه در قسمت‌های پیش بیان شد، در فصل پنجم کتاب آورده شده است. بررسی تطبیقی خطبه 80 نهج‌البلاغه و مقایسه آن با خطبه‌های 13 و 155 نهج‌البلاغه نیز موضوع فصل ششم را تشکیل می‌دهد. موضوع‌های دیگری که در ارتباط با زن در نهج‌البلاغه یاد شده است و نیز نمونه‌هایی از شخصیت‌های عالی در جامعه زنان و صفات نیک زن در احادیث، به‌ترتیب، موضوع فصل‌های هفتم، هشتم و نهم کتاب است. فهرست آیات، مصادر کتاب و منابع و مآخذ نیز در پایان کتاب آمده است.

13. زن در آیینه جلال و جمال

جوادی آملی، عبدالله، تهران، مرکز نشر فرهنگی رجا، چاپ چهارم، 1374، 431 صفحه، وزیری.

این کتاب، چکیده مباحثی است که حضرت آیت‌الله جوادی آملی در سال تحصیلی 1368 - 1369 در جامعه الزهرای قم تدریس کرده است. حاضران جلسه‌های این مباحث خواهران طلبه‌ای بوده‌اند که از نظر بهره‌مندی از علوم معقول و منقول، در سطح عالی قرار داشته‌اند. نقد برخی شبهه‌های فقهی و تفسیری که در کتاب درج شده، با همکاری این خواهران صورت گرفته است. آنان مطالب را از نوار بر روی کاغذ پیاده کرده‌اند و ویرایش نهایی، اصلاحات و نظارت بر این کار را حجت‌الاسلام محمود لطیفی انجام داده است.

حدود چهل صفحه از این کتاب به مقدمه‌ای مفصل اختصاص دارد. بخش مهم مطالب این مقدمه، محصول همایشی است که مسئولان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران درباره اعتلای زن؛ سیرت و سنت اسلامی وی در رفتار و گفتار و نوشتار؛ ارائه هنر ممدوح؛ ایجاد مِهر و انعطاف در جامعه با کمال اجتناب از تهتک و نهایت تنزه از غرب‌زدگی برگزار کردند. بخش دیگری از مباحث مقدمه، پاسخ به چند سؤال علمی است که مرکز مطالعات مسائل زنان آن را مطرح کرده است.

آیت‌الله جوادی آملی در پیش‌گفتار، پس از بحث مفصلی درباره مظهر جلال و جمال الهی، بیان می‌کند که در مسائل معنوی، عبادی و کمالات

انسانی هیچ تفاوتی میان زن و مرد وجود ندارد، جلال زن در جمالش نهفته است و جمال مرد در جلال او جلوه‌گر می‌شود. این توزیع کار، نه نکوهشی است برای زن و نه ستایشی است برای مرد، بلکه رهنمودی برای هر دوی آنهاست. زن و مرد از یک گوهر آفریده شده‌اند و در بنیان‌گذاری خانواده، تأمین نیازهای عاطفی به عهده زن است. مرد به‌دلیل مدیریت، کارهایی چون تأمین هزینه و تعهد کارهای اجرایی خانواده را بر عهده دارد.

مؤلف می‌افزاید: منشأ گرایش مرد به زن و آرمیدن مرد در سایه انس به زن، همان مودت و رحمتی است که خداوند میان آنان قرار داده است. به اعتقاد مؤلف، نگرش اسلام به زن و تنظیم حقوق او این است که حیثیت وی جنبه حق‌الله دارد، نه حق‌الناس و هتک حرمت او بر هیچ کس روا نیست. ازاین‌رو، همگان موظف به پاسداری از حرمت و مقام زن هستند و این نکته در خلال احکام دینی و موازین شرعی به طور کامل مشهود است.

کتاب حاضر در چهار فصل تدوین شده است. در فصل اول، موضوع زن در قرآن بررسی تحلیلی شده است. نویسنده در این قسمت یادآور می‌شود، ذات اقدس الهی در آیاتی از قرآن کریم، تعلیم و تربیت را به روح استناد می‌دهد و روح، نه مؤنث است و نه مذکر. همچنین، آیات قرآن از راه حس، بُرهان و مسائل قلبی و شهودی مطالبی را یادآوری می‌کند و نمونه‌هایی از زنان و مردانی را برمی‌شمارد که این راه‌ها را پیموده‌اند. به باور آیت‌الله جوادی آملی، با توجه به آیات قرآن، خداوند انسان‌ها را به همان کرامت که صفت فرشته‌هاست، ستوده و آنان را به

این خصلت دعوت کرده و این نمودار آن است که انسان‌های صالح می‌توانند با کمالات علمی و عملی، خود را فرشته‌صفت کنند. فرشتگان نه مذکرند و نه مؤنث و کسی که به آنان تأسی و اقتدا می‌کند، نه زن است و نه مرد، بلکه انسان است که ارزش او به تزکیه درون و تهذیب باطن وابسته است، نه نوع انسانی. نویسنده با بیان شواهد قرآنی و معرفی نمونه‌هایی از زنانی که قرآن، آنان را اسوه و الگوی افراد شایسته می‌خواند، بحث را پی می‌گیرد.

زن در عرفان، موضوع مورد بحث در فصل دوم است. چکیده مطالب این فصل از کتاب، شامل این موضوع است که از دو راه می‌توان به معارف الهی دست یافت: ذکر و فکر(راه دل و راه عقل) که در آیات قرآن، به راه دل یا فطرت، بیشتر بها داده شده است. بر این اساس، بسیاری از افراد که حتی درس نخوانده و به حوزه و دانشگاه نرفته‌اند، می‌توانند از راه موعظه و تزکیه درونی به مقامات معنوی عالی دست یابند.

انسان چه مرد باشد، چه زن، می‌تواند از راه دل به درجات والا برسد و با نماز، دعا، مناجات و ذکر، به بصیرت، معرفت و یقین قلبی دست یابد و در این مسائل میان زن و مرد تفاوتی نیست. بنابراین، مهم‌ترین راه؛ یعنی پای‌بندی به اعمال صالح و عبادت‌ها، میان زن و مرد مشترک است. در ادامه، نویسنده شرح حال برخی زنان را که ذوق عرفانی داشته و آثاری در این زمینه از خود به یادگار گذاشته‌اند، بیان می‌کند.

در فصل سوم درباره «زن در بُرهان» بحث می‌شود. به باور نویسنده، براساس شواهد قرآنی و روایی، از نظر مسائل عقلی، میان زن و مرد در

اصل کمال تفاوتی نیست. اگر کسی بگوید زنی مانند پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نشد و به مقام او نرسید، باید گفت بسیاری از پیامبران دیگر نیز مانند او نشدند و این نقص نیست.

زن‌ها در طول تاریخ با شکوفایی استعدادها و خلاقیت‌هایی که داشته‌اند، در بخش‌های علمی، معرفتی، سیاسی، نظامی و اجتماعی به مقام‌هایی دست یافته و به‌عنوان دانشور، صاحب‌نام و ادیب، مشهور و معروف شده‌اند.

فصل چهارم این نوشتار به «حل شبهات و رفع تعارض بین روایات» اختصاص یافته و پاورقی مربوط به هر فصل در پایان آن آمده است. این کتاب از فهرست منابع و مآخذ و فهرست اعلام و اشخاص، مکان‌ها، کتاب‌ها و قبایل بی‌بهره است، ولی در چاپ جدید که در مرکز نشر اسراء صورت گرفته، ضمن ویرایش جدید، فهرست‌هایی چون فهرست آیات و روایات، فهرست اشعار، فهرست اعلام، فهرست کتب و فهرست منابع نیز به آن افزوده شده که راه پژوهش را برای پویندگان آن هموارتر کرده است.

14. زن در چشم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم: پژوهشی درباره رفتارشناسی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم با زنان

طیبی، ناهید، قم، انتشارات بهشت، چاپ اول، 1386، 244 صفحه، وزیری.

بررسی همه‌جانبه رفتار پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم، الگوی نیکوی همه جهانیان، امری مهم و ضروری است.این کتاب با هدف تحلیل و بررسی رفتار

پیامبر با زنان و بیان دیدگاه واقعی آن حضرت درباره شخصیت و جایگاه زن درجامعه اسلامی و با بهره‌گیری از سیره نبوی و گزارش‌های مستند تاریخی که، شیعه و سنّی بر آن اتفاق‌نظر دارند، به گردآوری رفتارها و طبقه‌بندی آنها و سپس به بررسی و استخراج نکته‌های تربیتی، اخلاقی و سیاسی پرداخته است. کتاب حاضر نه فصل دارد. در فصل اول با عنوان کلیات، مباحثی چون طرح مسئله، ضرورت بحث، دیدگاه پیامبر درباره زنان در سیره و سخن آن حضرت، جامعه‌شناسی عصر جاهلی و جایگاه زن بررسی شده است.

در فصل دوم با عنوان پیامبر، دختران و فرهنگ مهرورزی، رفتارهای پیامبر با دختران مانند هدیه دادن، اعطای حق انتخاب همسر، احترام به دیدگاه‌های آنان و مانند آن تبیین شده است. در فصل سوم نیز رفتار پیامبر با همسران آن حضرت بررسی و پیش از آغاز بحث، مطالبی درباره علل تعدد زوجات و برخی دیدگاه‌های آن حضرت آمده و به نمونه‌هایی از رفتارهای عدالت‌آمیز و مهرانگیز پیامبر اشاره شده است.

در فصل چهارم برخورد پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم با زنان اسیر و تکریم آنان، با بیان نمونه‌هایی بررسی و به شبهه‌هایی درباره برخی رفتارهای آن حضرت پاسخ داده شده است. در فصل پنجم نیز رفتار آن حضرت با زنان خطاکار در دو مبحث رفتار‌های مهرآمیز و قهرآمیز با بیان نمونه‌ها و تحلیل‌های علمی، بررسی و جنبه‌های ناگفته آن بازگو شده است. فصل ششم کتاب نیز به بررسی رفتار پیامبر با زنان مصیبت‌دیده و آسیب‌پذیر مانند زنان مطلقه اختصاص یافته و نمایی از رفتار اسلامی ترسیم شده است تا برای مسئولان عصر حاضر، الگوی رفتاری معیّنی شود.

در فصل هفتم کتاب، توجه ویژه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به بهبودسازی روابط زوجین و بیان حقوق متقابل همسران و نوع رفتار آن حضرت با گونه‌های مختلف زنان متأهل بررسی و نمونه‌هایی از این موارد بیان شده است. در فصل هشتم با عنوان پیامبر، زنان، حریم‌ها و حرمت‌ها، به ارتباط پیامبر با زنان خویشاوند اعم از محارم و غیرمحارم و زنان دیگری که به لحاظ موضوع در فصل‌های پیشین گنجانده نمی‌شوند، پرداخته شده است. فصل نهم، زنان، اشتغال و دانش‌آموزی نام دارد. در این فصل به حضور اجتماعی زنان و دیدگاه اسلام، با دقت در گزارش‌هایی که از رفتار پیامبر با زنان شاغل موجود است، اشاره شده است. همچنین، در این فصل برخی مصداق‌های مربوط به رفتار پیامبر با زنان دانشمند و فرزانه بیان شده است. در پایان و در نتیجه‌گیری از بحث، نویسنده معتقد است رفتار پیامبر با زنان، براساس شناخت موقعیت ویژه جنسیتی آنان و مقام اجتماعی و نیز تابع مصالح عامه و در پاره‌ای موارد، مشمول حکم حکومتی و همواره مهرآمیز و همراه با گذشت و بخشش بوده است.

15. زن در سخن و سیره امام علی علیه السلام

مهریزی، مهدی، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، چاپ اول، 1381، 415 صفحه، وزیری.

در این مجموعه، احادیثی از قول حضرت علی علیه السلام درباره زنان، همراه با مطالبی مرتبط با آنان، در چهار بخش به چاپ رسیده است. بخش نخست، شامل متن عربی سخنان، خطبه‌ها و احادیث حضرت علی علیه السلام درباره زنان، همراه با ترجمه و توضیحاتی مختصر است. در بخش دوم،

سیره آن حضرت درباره زنان بیان شده است. این بخش به موضوع خانواده، قضاوت‌های حضرت علی علیه السلام درباره زنان و نیز نقش آنها در دو جنگ جمل و صفین اختصاص دارد.

بخش سوم حاوی دوازده مقاله کوتاه از نویسندگان داخلی و خارجی است که در آن، نظر و دیدگاه‌های امیرمؤمنان، علی علیه السلام درباره زنان بیان شده است. عنوان‌های برخی از این مقاله‌ها عبارتند از: زن در نهج‌البلاغه، نوشته رضا انصاری‌راد؛ امام علی علیه السلام در خانه، نوشته عباس محمود عقاد؛ زنان، تألیف محمد فروخ و محمدجواد مغنیه؛ و زن وسیاست، اثر محمد حسین مشایخ.

در بخش چهارم با عنوان «امام علی از نگاه زنان»، دیدگاه‌های برخی زنان صدر اسلام(ام سلمه، عایشه و سوده) و زنان معاصر(سپیده کاشانی، سیمین‌دخت وحیدی و عصمت رفعتی) درباره حضرت علی علیه السلام بیان شده است.

16. زن در قرآن، سرگذشت جمعی از زنان خوب و بد

دوانی، علی، قم، دفتر نشر اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ یازدهم، 1375، 108 صفحه، رقعی.

این کتاب شامل زندگی‌نامه تعدادی از زنان و قصه‌هایی درباره آنان است که نام آنها در قرآن کریم آمده است. هدف نویسنده، آگاهی دادن به دختران و زنان مسلمان برای شناخت زنان خوب و بد است. قصه‌ها کوتاه و ساده است و بیشتر به عبرت‌گیری از سرانجام این زنان توجه و تأکید شده است. ایمان والا، یاری پیامبران و دوری از شرک و فریب، مهم‌ترین درسی است که از قصه زنان در قرآن می‌توان آموخت. در پانوشت صفحه‌ها، آیات

مربوط به قصه‌ها آمده و درباره حوا، زن نوح، زن لوط، هاجر، ساره، آسیه زن فرعون، مادر و خواهر حضرت موسی، دختران شعیب، زلیخا، بلقیس، مریم و مادرش، زن ابولهب؛ زنی که به خدا شکایت کرد، زینب، دختر عمه پیامبر و همسران پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم (ماریه قبطیه، عایشه و حفصه).

17. زن در نهج‌البلاغه

نجوی صالح، جواد، ترجمه: ورود سلامی، قم، انتشارات زمزمه زندگی، چاپ اول، 1384، 288 صفحه، وزیری.

کتاب زن در نهج‌البلاغه، تألیف نجوی صالح الجواد، ترجمه ورود سلامی و با مقدمه سیدمحمد بحرالعلوم، از جمله آثاری است که با هدف دفاع از حریم نهج‌البلاغه و در توجیه و تبیین دیدگاه‌های حضرت علی علیه السلام درباره زنان، به رشته تحریر درآمده است. مقدمه کتاب که سید محمد بحرالعلوم، از دانشمندان عراقی و مقیم لندن آن را نگاشته، درباره شرح حال آشنایی ایشان با نویسنده این کتاب و چگونگی شکل‌گیری و تدوین آن است.

کتاب، یک دیباچه و دو بخش اصلی دارد. دیباچه تا حدی مفصل، در دو فصل تنظیم شده که در فصل اول به زندگی و فضیلت‌ها و منقبت امیرمؤمنان، علی علیه السلام نگاهی اجمالی شده است. در فصل دوم، نهج‌البلاغه به اختصار، معرفی می‌شود و می‌کوشد به برخی شبهه‌ها درباره استناد نهج‌البلاغه به آن حضرت یا سید رضی پاسخ داده شود.

محور مباحث در بخش اول زن از دیدگاه نهج‌البلاغه، قرآن و سنت نبوی است که در آن اطلاعاتی درباره زن در نهج‌البلاغه و نصوص قرآنی دراین‌باره و زن در سنت نبوی و سیره مسلمانان آورده شده است. بخش

دوم کتاب درباره چگونگی برداشت از کلام امام علی علیه السلام با موضوع زن است. در پایان نیز سیره آن حضرت و زنان آن عصر بررسی شده است.

18. زن در تاریخ و اندیشه اسلامی

فتّاحی‌زاده، فتحیه، قم، مرکزپژوهش‌های صدا و سیما، چاپ اول، 1383، 256 صفحه، رقعی؛ بوستان کتاب قم، چاپ اول، 1386، 328 صفحه، رقعی.

زن، نیمی از پیکره اجتماع انسانی است و بی‌گمان، شخصیت، رفتار، فرهنگ و اندیشه او نقش مهمی را در شکل‌گیری جامعه انسانی ایفا می‌کند. مکتب‌ها وآیین‌های مختلف از روزگاران کهن تاکنون، دراین‌باره دیدگاه‌های گوناگونی داشته‌اند. اثرحاضر، همه دیدگاه‌های تاریخی و دینی را درباره این موضوع با استفاده از تفسیرهای المنار؛ الجواهر؛ فی ضلال القرآن؛ المیزان و نمونه، در هفت بخش مطرح کرده است.

در بخش اول با عنوان «زن درگذرگاه تاریخ»، نخست شخصیت زن از نگاه تمدن‌های گوناگون بشری و آیین‌های مختلف چون تمدن یونان، سومر، مصر، هند، چین، ژاپن، ایران باستان و زن درآیین یهود و مسیح بررسی شده است. سپس درباره زن در دوره جاهلیت نخستین، مطالبی آمده و با نگاهی به مقوله زن در جاهلیت مدرن، می‌کوشد وضع زن در رویکرد فمینیستی، چگونگی این اندیشه و پی‌آمدهای آن را شرح دهد.

نویسنده در بخش دوم به تبیین «نقش تاریخی اسلام در احیای شخصیت زن» می‌پردازد و بخش سوم به «مبانی شخصیت زن از دیدگاه اسلام» اختصاص یافته است. بخش چهارم با عنوان «تفاوت‌ها و تمایزها»، تفاوت‌های زن و مرد را در جنبه‌های گوناگون جسمانی، روانی و استعدادی

با تکیه بر نظر‌های روان‌شناختی بررسی می‌کند. در بخش پنجم، مهم‌ترین «علل تنزل شخصیت و مقام زن درجوامع اسلامی» بررسی می‌شود. در بخش ششم نیز «تجلی شخصیت زن در تاریخ انبیا» بررسی شده است و زنانی که نقش برجسته‌تری درتاریخ بشر ایفا کرده‌اند، معرفی شده‌اند.

بخش پایانی پژوهش حاضر نیز به «کاربست الگوی صحیح در رسانه» اختصاص یافته است. در این بخش، رسالت رسانه درتبیین شخصیت زن از دیدگاه اسلام و نارسایی‌ها و خلأ‌های موجود درباره جایگاه زن بررسی می‌شود. همچنین، راهکارهایی که به بهبود وضع موجود می‌انجامد، به همراه پیشنهاد چند برنامه برای رسانه در قالب‌های گوناگون مطرح می‌شود.

19. زن و فرهنگ دینی

مهریزی، مهدی، تهران، انتشارات هستی‌نما، چاپ اول، 1382، 224صفحه، رقعی .

امروزه پرسش‌های فراوانی در زمینه مسائل زنان در عرصه مطالعات اسلامی مطرح است و این امر، سبب رویکرد‌های متفاوت متفکران مسلمان به مسئله زن می‌شود. گروهی به خانه‌نشینی او حکم می‌کنند و برخی، از برابری کامل او با مرد سخن می‌گویند و در این میان، دیدگاه‌های معتدل‌تری نیز وجود دارد. مجموعه زن و فرهنگ دینی، برخی دغدغه‌های نویسنده در این عرصه است که با حفظ اصول و قواعد دین‌شناسی می‌کوشد برخی ابهام‌ها را بزداید، پاره‌ای از ایده‌های حقوقی و معرفتی را مطرح کند و دانش و آگاهی عمومی را دراین‌باره بالا برد.

این اثر در سه بخش به بررسی مسائل حقوقی و اخلاق زنان در اسلام پرداخته است. در بخش اول، شش مقاله با این عنوان‌ها به چاپ رسیده است: زن در فرهنگ دینی؛ پیامبری زنان؛ تأملی در احادیث نقصان عقل زن؛ زن وسیاست؛ زن و استقلال مالی؛ و مطلاق بودن امام مجتبی علیه السلام . در بخش دوم، سه کتاب معرفی و خلاصه آن بیان شده است. عنوان‌های این کتاب‌ها عبارتند از: الجهود العلمیه للمرأه، قرائه جدیده لفقه المرأه الحقوقی و عقود الجمان فی جواز تعلیم الکتابه للنسوان. بخش سوم کتاب به پرسش و پاسخ‌هایی با نویسنده کتاب، با عنوان‌های زن درآثار استاد مطهری و منزلت زن در فقه اسلامی اختصاص دارد.

20. سیمای زن در قرآن: مجموعه سخنرانی‌های استاد سید علیرضا موسوی مدنی

تدوین: اعظم رام‌پناهی، ناهید، تهران، روابط عمومی شورای فرهنگی اجتماعی زنان، چاپ اول، 1385، 192 صفحه، رقعی.

از آنجا که قرآن کریم، حبل متین و فرقان محکم و مبیّن آموزه‌های حقه اسلام در حوزه علوم نقلی و عقلی به شمار می‌رود، نویسنده به مدد آیات نورانی قرآن و با بهره‌گیری از یک سلسله مباحث معرفتی و اصولی، در سه فصل درباره چارچوب اصلی دیدگاه قرآن درباره جایگاه زن بحث کرده است. در فصل نخست، جایگاه زن در نظام خلقت بررسی و فرآیند خلقت انسان به بیان قرآن و نیز تساوی جایگاه زن و مرد در خلقت مطرح شده و هدف از خلقت، ازدواج در جهان آفرینش بیان شده است.

فصل دوم، جلوه‌های حیات فردی، خانوادگی و اجتماعی زن در قرآن نام گرفته و حیات فردی و اجتماعی زن با هم مقایسه شده و درباره وی و جایگاه مادری‌اش در آفرینش مطالبی آمده است. در این فصل مباحثی نیز مانند زن و شأن ولایت و اسرار حجاب در قرآن مطرح می‌شود. فصل پایانی کتاب به معرفی زنان اسوه در قرآن اختصاص دارد و منزلت حضرت مریم علیها السلام و حضرت زهرا علیها السلام در قرآن را تبیین می‌کند.

21. فمینیسم سیاسی و رسالت زن مسلمان: جزوات آموزشی(3) جریان‌شناسی: فمینیسم

بادامچیان، اسدالله، تهران، انتشارات اندیشه ناب، چاپ اول، 1385، 60 صفحه، رقعی.

این جزوه آموزشی، به زبان ساده و با محور اساسی دو مقوله «زن در اسلام» و «زن‌گرایی غربی» نگاشته شده است. در این اثر، نگارنده نخست به دو رسالت زن مسلمان در دوران اخیر اشاره می‌کند که این دو رسالت عبارتند از: درک خطر زن‌گرایی غربی(با عنوان فمینیسم) و درک موقعیت و جایگاه زن در نظام فکری اسلام و تبلیغ صحیح آن برای نجات زنان مظلوم جهان.

به تصریح نگارنده، اکنون که تهاجم همه‌جانبه غرب استعماری بر ضد زنان مسلمان شدت یافته است، آنان باید دریابند رسالت بیشتری بر عهده آنهاست. ازاین‌رو، باید توطئه دشمنان اسلام و برنامه‌های آنان را که با عنوان فمینیسم برای زنان جهان طراحی شده است، برای زنان مسلمان شرح داد و آنها را از خطری که در آینده متوجه آنهاست،آگاه ساخت. این وظیفه و رسالت تک‌تک بانوان مسلمان است و بدیهی است تشکل‌های اسلامی زنان، رسالت بیشتری به عهده دارند.

برخی مباحث کتاب عبارتند از: دو مشکل بزرگ زن غربی؛ کالا‌گونگی زن غربی؛ سوء استفاده استعماری از زن؛ نفی تفاوت‌های طبیعی جسمانی؛ جداسازی زن؛ فمینیسم و دولت؛ شکست فمینیسم؛ فمینیسم استعماری؛ دفاع از دیدگاه اسلام درباره زن؛ اسلام و زن؛ روابط زن و مرد در اسلام؛ عزت و عظمت زن در اسلام؛ زن در خانواده؛ استقلال زن؛ و زن در اجتماع.

22. معاشرت زنان و مردان از دیدگاه اسلام

صادقی، حسن، مرکز پژوهش‌های صدا و سیما، چاپ اول، 1382، 143 صفحه، رقعی.

انسان، موجودی اجتماعی است که روحیات و نیازهای او، مانع از روی آوردن او به زندگی فردی و دور از جمع می‌شود. معاشرت و ارتباط با دیگران، از ضرورت‌های اجتناب‌ناپذیر زندگی اجتماعی است. معاشرت انسان‌ها با یکدیگر، آداب واحکام ویژه‌ای دارد که معاشرت زنان و مردان به‌ویژه زن و مرد نامحرم و بیگانه از حساسیت خاصی برخوردار است و رعایت آداب معیّنی را از سوی دو طرف می‌طلبد که به‌کارگیری یا ترک آنها، در حسن روابط، مؤثر است.

نویسنده در این نوشتار، طی چهار فصل برآن است تا با تأکید بر ضرورت معاشرت و بیان شیوه‌های ارتباط، به آسیب‌شناسی آن و راه‌های پیش‌گیری از پیدایش این آسیب‌ها بپردازد. همچنین، با استفاده از دو منبع قرآن و سنت، دیدگاه اسلام را در این موضوع تبیین و دیدگاه‌های گوناگونی را که درباره معاشرت زنان و مردان وجود دارد، نقد و بررسی می‌کند.

در فصل اول، نخست به مفهوم معاشرت در لغت و اصطلاح و ضرورت معاشرت و بیان شیوه‌های ارتباط و معاشرت اشاره و سپس به آسیب‌شناسی آن و راه‌های پیش‌گیری از این آسیب پرداخته شده است.

در فصل دوم با عنوان دیدگاه‌های گوناگون درباره معاشرت مردان و زنان، در کنار دو دیدگاه افراطی و تفریطی مطلق‌نگرانه درباره آزادی یا محدود کردن ارتباط زنان و مردان، نظر اسلام در این زمینه بیان شده و به نمونه‌هایی از حضور زنان در اجتماع با عنوان‌هایی چون اسلام وحضور زن دراجتماع؛ قرآن وحضور زن دراجتماع؛ تاریخ وحضور زن دراجتماع؛ زنان نمونه در تاریخ گذشته؛ زنان نمونه در تاریخ معاصر؛ وحضور زن در جامعه کنونی اشاره شده است. نویسنده در فصل سوم با عنوان اسلام و روش‌های معاشرت، به دیدگاه اسلام درباره مسائلی چون نگاه، حجاب، گفت‌وگو، دست دادن و روابطی مانند آن می‌پردازد. در فصل پایانی نیز با عنوان همراه با برنامه‌سازان، نکته‌هایی در زمینه گسترش فرهنگ اسلامی در معاشرت زن و مرد از راه رسانه ملی صدا و سیما، برای برنامه‌سازان بیان شده است.

23. مقدمه‌ای بر دیدگاه تحولی موضوع زن در قرآن

تابنده، احمد، تهران، انتشارات قلم، چاپ اول، 1360، 144 صفحه، رقعی.

موضوع این کتاب، بررسی تحلیلی و مستند موضوع زن و مباحث مربوط به آن در قرآن کریم است. نویسنده، نخست وضعیت اعراب جاهلی و رفتار آنان با زنان را بررسی و بیان کرده که در آن نظام اجتماعی، سنت‌هایی برخلاف سنت الهی برقرار بوده و زن، موجودی پست شمرده می‌شده که باید سخت‌ترین کارها را انجام می‌داده است.

وی با آ‌وردن نمونه‌های قرآنی مانند مادر موسی، مریم و همسر فرعون، رفتارهای طاغوت‌ستیزانه آنان و آثار و نتایج آن را بیان می‌کند.

نویسنده با بررسی آیات نازل شده درباره زن در طول بیست و سه سال، نموداری برای آن ترسیم و آن آیات را در سه مرحله دسته‌بندی می‌کند که عبارتند از: مرحله اول: بیان حرمت زن و نفی نظام جاهلی(با بیان آیاتی درباره حرمت زن، نفی زنده به گور کردن دختران، زاده شدن مرد و زن از دو نفر انسان)؛ مرحله دوم: ایجاد انقلاب در دیدگاه‌ها (قرار دادن مؤمنان در کنار مؤمنات و تجلیل از زنان برجسته پیشین) و مرحله سوم: قانون‌گذاری درباره زنان(پسرخواندگی، ارث، متعه و ازدواج موقت، ازدواج و حجاب).

24. منزلت زن: گزیده‌ای از مقالات و سخنرانی‌های سمینار احیاء شخصیت زن

واحد خواهران دفتر تبلیغات اسلامی(گردآورنده)، قم،انتشارات دفترتبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1371، 287 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر، مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و مقاله‌های شخصیت‌های علمی است که در سمینار احیای شخصیت زن مطرح شده است. هدف این کتاب، تبیین ارزش‌های حقیقی زن و بازشناسی اسوه‌هایی است که می‌تواند در مقابل تهاجم فرهنگی غرب، برای زنان آموزنده باشد. همچنین، مطالبی با هدف شناخت موقعیت و مقام زن و وظایف مهم آنها و بازشناسی اسوه‌های عفاف، نکته‌های تازه‌ای بیان شده است.

در این نوشتار، نخست مختصری از زندگی آموزنده حضرت زهرا علیها السلام مطرح و سپس مطالب آن در سه بخش تدوین شده است. بخش اول شامل

دیدگاه‌های حضرت امام رحمه الله و حضرت آیت‌الله خامنه‌ای و استاد مطهری است که در آنها مقام والای زن از نظر اسلام بیان و شیوه‌های غربی درباره زن و پیرایه‌های تحقیرآمیز آن بررسی شده است.

در بخش دوم، نویسنده با آوردن سخنرانی‌هایی از اندیشمندانی چون آیت‌الله سبحانی، نظر اسلام را درباره رفیع بودن مقام زن و قابل رشد بودن او و ارزش‌های معنوی‌اش، تا آنجا که می‌تواند الگو باشد و تفاوتی(جز در مواردی که ویژگی‌های طبیعی‌اش اقتضا می‌کند) با مرد نداشته باشد، بیان کرده و طفیلی بودن او را خلاف نظام حکیمانه خدا دانسته و الگو بودن حضرت زهرا علیها السلام در جنبه‌های گوناگون را تجزیه و تحلیل کرده است.

در بخش پایانی، نویسنده به پاره‌ای از حکمت‌های احکام شرع اشاره می‌کند که در آنها میان زن و مرد تفاوت به چشم می‌خورد و با بررسی اسوه‌هایی از زنان در قرآن و اسوه کامل بودن حضرت زهرا علیها السلام به بحث‌ها پایان می‌دهد.

25. موقعیت زن در قرآن

انتصاری، فاطمه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: محمد رادمنش، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی و تعاون، 1361، 177 صفحه.

در این پژوهش، مطالب زیر بررسی شده است: مقام و موفقیت زنان از نظر ارزش انسانی و آیا زنان از نظر آفرینش و سرشت با مردان همسان و برابرند یا بنابر افکار عمومی گذشته، زنان موجودی پست‌ترند که فقط برای آسایش مردان خلق شده‌اند. برای روشن‌شدن این مطالب، آیات قرآن در ارتباط با آ‌فرینش انسان‌ها مطالعه و نقش و موفقیت آنان

در داستان‌ها و زبان قرآن(قصص) نیز بررسی شده است. با مراجعه به آیات قرآن، درباره حقوق زنان، نقش همسر، مادر و دختر نیز سخن به میان آمده است.

روابط متقابل زن و شوهر در خانواده و مسائل و مشکلات خانوادگی مانند طلاق و مطلب بحث‌انگیز تعدد زوجات نیز بررسی شده است. همچنین، مسئله «نشوز» و راه‌های پیشنهادی قرآن برای مبارزه با آن(ابتدا پند، سپس ترک خوابگاه زن و در مرحله آخر زدن زن) از جمله مطالبی است که درباره آن بحث و بررسی شده است. درباره پایگاه زن در جامعه و موقعیت او به‌عنوان عضوی از امت اسلامی، نقش او در امور سیاسی، اجتماعی، امر به معروف و نهی‌ازمنکر و هجرت، همچنین نقش او در برابر مشکلات اقتصادی جامعه و برقراری بینش توحیدی به‌منظور رفع تمایزها و تبعیض‌های طبقاتی نیز تحقیق‌هایی صورت گرفته است.

بخش دوم: حقوق زن

اشاره

26. آشنایی با وظایف و حقوق زن(جوان و باورها 5)

امینی، ابراهیم، قم، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ اول، 1384،232 صفحه، رقعی.

این کتاب، جلد پنجم از مجموعه شش جلدی «جوان و باورها»، با هدف تبیین باورها و ارزش‌ها به نسل جوان است که با نثری روان و شیوا نگاشته شده است و استادان و جوانان می‌توانند، از آن به‌عنوان کتابی کمک آموزشی استفاده کنند. این کتاب از دو بخش«حقوق و وظایف زن در اسلام» و «حقوق و وظایف زن در آیینه پرسش و پاسخ» تشکیل شده است. بخش نخست کتاب، آیاتی درباره ارزش انسان دربردارد که به زن یا مرد اختصاص ندارد، بلکه هر دو جنس را در ویژگی ها و ارزش‌های انسانی مشترک می‌داند و هیچ تفاوتی برای آنان در این زمینه قائل نیست. در این قسمت، نویسنده با بیان آیاتی این مسئله را تبیین کرده است.

در قسمت دیگری از بخش نخست، مبحث زن و آزادی بررسی شده است. نویسنده در بیان مطلب آورده است: اگرچه اسلام آزادی انسان را محترم می‌شمارد، آزادی مطلق را نه ممکن می‌داند و نه طبق مصالح

فردی و اجتماعی انسان‌ها، بلکه ناعادلانه خواندن برخی محدودیت‌ها را معلولِ نداشتن شناخت صحیح انسان از مصالح واقعی خویش می‌داند. در این بخش، جنبه‌های آزادی انسان مانند آزادی در کار؛ آزادی در تملک؛ آزادی در ازدواج؛ آزادی در کسب علم؛ و آزادی در انتخاب مسکن، جزو نمونه‌های آزادی بیان شده است.

در قسمت دیگری از کتاب که با عنوان زن و حجاب مشخص شده، آیه‌های حجاب بیان و حدود حجاب، محارم و فلسفه حجاب نیز بررسی شده است. ازدواج و فواید آن، نام قسمت دیگری از کتاب است. نویسنده در این فصل به آیاتی که در آن به امر مقدس ازدواج تأکید شده، اشاره می‌کند. همچنین، پی‌آمدهای ازدواج که شامل ایجاد انس و محبت؛ راهی برای حفظ پاک‌دامنی و مصونیت از گناه؛ تأمین سلامت جسم و روان؛ کمک به سلامت محیط اجتماعی؛ بقای نسل؛ و لذت‌جویی است، بررسی می‌شود.

حقوق و وظایف متقابل زن و شوهر، نام قسمت دیگری از کتاب است. نویسنده در این فصل، نخست حقوق و وظایف مشترک زن و شوهر از جمله حسن معاشرت؛ جلب توجه همسر؛ کام‌دهی و نگه‌داری و تربیت فرزندان را برشمرده و سپس وظایف مخصوص شوهر را شرح داده که عنوان‌های آن عبارتند از: سرپرستی و قیمومیت خانواده؛ تأمین نفقه؛ و مراقبت‌های دینی و اخلاقی. آن‌گاه برخی وظایف زن را مانند اطاعت از شوهر در موارد مجاز؛ تمکین از شوهر در تمتعات جنسی؛ امانت‌داری و حفظ اموال شوهر؛ حفظ عفت و پاک‌دامنی؛ و کسب اجازه از شوهر در خروج از منزل بررسی می‌کند.

در فصل بعد، نویسنده به موضوع مهر زن و فلسفه آن پرداخته و با بیان آیات و روایاتی، این موضوع را توضیح داده است. وی در بیان فلسفه مهریه

می‌نویسد: «مرد برای اثبات علاقه باطنی خود و برا ی گرامیداشت همسر و به دست آوردن دل او، چیزی را به‌عنوان مهر به او تقدیم می‌کند».

یکی دیگر از علل تشریع مهر، تأمین آرامش و امنیت نسبی برای زنان بیان شده است. نفقه و فلسفه آن، عنوان فصل دیگری از کتاب است. فصل دیگر کتاب به مسئله «ارث زن در اسلام» اختصاص دارد که در این فصل، نویسنده به پرسشی درباره فلسفه دو برابر بودن ارث مرد نسبت به زن پاسخ می‌دهد.

درباره موضوع اسلام و چند همسری، فلسفه تجویز آن در اسلام و شرایط آن، در فصل دیگری سخن به میان آمده است. در فصل پایانی از بخش اول، نویسنده، طلاق در اسلام و فلسفه آن را بررسی کرده و عوامل طلاق را برشمرده و در پایان نیز توضیحاتی در این زمینه بیان کرده است. بخش دوم به پرسش‌هایی در زمینه حقوق و وظایف زن اختصاص دارد که مؤلف به این پرسش‌ها پاسخ داده است. فصل پایانی بخش دوم نیز به پرسش‌هایی درباره جنبه‌های شخصیتی حضرت زهرا علیها السلام به‌عنوان الگوی برتر زنان اختصاص دارد که نویسنده پاسخ‌های آن را در اختیار خوانندگان قرار داده است.

27. بازپژوهی حقوق زنان: بررسی قوانین مربوط به زنان در جمهوری اسلامی ایران(جلد اول)

ناصر قربان‌نیا و همکاران، تهران، مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری، انتشارات روز نو، چاپ اول، 1384، 361 صفحه، وزیری.

در این مجموعه، نویسندگان افزون بر بررسی مبانی نظری حقوق زنان و ضرورت تجدید نظر در آن، همه قوانین مربوط به زنان را با

بهره‌گیری از فقه شیعه و مطالعات تطبیقی و با توجه به زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی جامعه تبیین کرده‌اند. آنها کوشیده‌اند از این راه، گوهر‌های ناب احکام را براساس فقه پویای شیعه، از دریای بی‌کران منابع اصیل اسلامی استخراج کنند وعظمت و جاودانگی دین مبین اسلام را به تصویر کشند.

مباحث جلد اول از سه بخش و چندین فصل تشکیل شده است. نویسنده در بخش اول با عنوان «مبانی ضرورت تجدید نظر و اصلاح پاره‌ای از قوانین مربوط به زنان»، به بررسی این مباحث پرداخته است: نهضت دفاع از حقوق زنان؛ گذری بر وضعیت حقوق زنان؛ نهضت دفاع از حقوق زنان در دنیای اسلام؛ مبانی ضرورت اصلاح قوانین؛ توجه به شخصیت زن؛ عدالت؛ امکان دست‌یابی به عدالت ملموس‌تر در پرتو اجتهاد فقیهان و مبانی قانونی.

بخش دوم با « عنوان بررسی قانون مجازات اسلامی و تعزیرات» دربردارنده مطالبی درباره این موضوع‌هاست: سن مسئولیت کیفری دختران؛ تأملی بر نابرابری زن و مرد در قصاص؛ قتل فرزند توسط پدر و مادر؛ جایگاه زن در اتیان قسامه؛ دیدگاه فقهای شیعه؛ مستند نظر فقهای شیعه، روایات؛ دیه زن مسلمان؛ میزان دیه زن مسلمان در کلمات فقیهان؛ بررسی کلمات معصومین درباره دیه؛ تجزیه و تحلیل نظریه‌های ارائه شده از سوی فقیهان در میزان دیه؛ بررسی نظریه تساوی دیه زن و مرد؛ زن و حق گواهی دادن؛ پذیرش شهادت زن در حقوق‌الناس؛ ارزش شهادت زن در حدود؛ شهادت زنان در قصاص و دیات؛ تأسیس اصل؛ قتل در فراش؛ بررسی ماده 179 قانون مجازات عمومی؛ و مبنای فقهی حکم مندرج در ماده 630 قانون مجازات اسلامی.

«معاهدات بین‌المللی حقوق بشری مربوط به زنان و جمهوری اسلامی ایران»، عنوان بخش سوم است. مهم‌ترین مباحث مطرح‌شده در این بخش عبارتند از: ایران و معاهدات بین‌المللی حقوق بشری مربوط به زنان؛ پذیرش معاهدات؛ تعهد جمهوری اسلامی ایران نسبت به معاهدات سابق‌التصویب؛ نگاهی اجمالی به مفاد کنوانسیون محو انحای تبعیض علیه زنان؛ تعهدات دولت‌های عضو؛ جمهوری اسلامی ایران و کنوانسیون رفع اشکال تبعیض علیه زنان؛ اقدامات صورت گرفته در خصوص کنوانسیون؛ رویکرد عدم الحاق؛ سکوت؛ الحاق مشروط یا الحاق مطلق؟؛ حق شرط در معاهده 1969 حقوق معاهدات؛ و راهنمای قوانین.

28. بازپژوهی حقوق زنان: بررسی قوانین مربوط به زنان در جمهوری اسلامی ایران(جلد دوم)

ناصر قربان‌نیا و همکاران، تهران، مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری، انتشارات روز نو، چاپ اول، 1384، 350 صفحه، وزیری.

جلد دوم این مجموعه با هدف بررسی قوانین مربوط به زنان در جمهوری اسلامی ایران، در دو بخش کلی به نام‌های «بررسی حقوق زن در قانون مدنی» و «بررسی حقوق زن در قوانین مربوط به اشتغال زنان» تدوین شده است. نویسنده در بخش اول، در هشت فصل به تحلیل حقوقی موضوع‌هایی چون خواستگاری و نامزدی؛ ریاست و مدیریت خانواده؛ مهریه و نفقه؛ بررسی حق مالکیت و اشتغال زن؛ وضع حقوقی زن در انحلال نکاح از طریق طلاق؛ وضع حقوقی زن در زمینه حضانت

و سرپرستی کودک؛ اجرت‌المثل؛ نحله و تملک نصف دارایی شوهر و نابرابری زن و مرد در قواعد مربوط به تابعیت پرداخته و قسمت‌های مختلف موضوع‌های یادشده را از دیدگاه قوانین تبیین کرده است.

بخش دوم نیز در چهار فصل، به تحلیل حقوقی و فقهی موضوع‌هایی چون زن و تصدی مسئولیت ریاست جمهوری؛ استخدام زنان در مشاغل دولتی در نظام حقوقی ایران؛ زنان وحق قضاوت و حقوق کار و تأمین اجتماعی زنان اختصاص دارد. در بخش پایانی با عنوان«ضمیمه» نیز نویسنده به پیشنهاد لایحه اصلاح برخی قوانین مربوط به زنان پرداخته است.

29. بررسی اسناد بین‌المللی حقوق زنان: نقد و بررسی کنوانسیون رفع انواع تبعیض علیه زنان

مهدی‌زادگان، داوود، سیدمحمدعلی داعی‌نژاد و معصومه طاهری، تهران، روابط عمومی شورای فرهنگی اجتماعی زنان، چاپ اول، 1383، 136 صفحه، وزیری.

نویسنده این کتاب به تحلیل محتوایی کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان پرداخته و آثار اجرایی این کنوانسیون را نیز بررسی کرده و در سه فصل، دلایل مخالفت با الحاق به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان را شرح داده است. درفصل نخست، ابهام‌های مفهومی، ساختاری و مبنایی کنوانسیون و در فصل دوم چالش‌های کنوانسیون رفع انواع تبعیض علیه زنان از نگاه علم و خرد جمعی نقد شده است. سپس نویسنده هدف‌های پنهانِ مهم‌ترین سند سازمان ملل در زمینه حقوق زنان را بررسی کرده

است. اساسی‌ترین بحث درباره کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان درکشور ایران، الحاق شروط به این معاهده بین‌المللی و آثار و پی‌آمدهای آن است. ازاین‌رو، نویسنده در فصل سوم، درباره حق شرط پیشنهادی جمهوری اسلامی، نوع شروط دیگر کشورها، توصیه‌های کشورهای مختلف، توصیه کمیته رفع تبعیض علیه زنان برای اجرایی‌کردن این معاهده و همچنین ارزیابی دقیق‌تری از الحاق کنوانسیون مطالبی آورده است.در پایان نیز ضمیمه‌ای با عنوان «متن کامل کنوانسیون رفع انواع تبعیض علیه زنان» آورده شده است.

30. بررسی تطبیقی جایگاه زن در حقوق کیفری ایران و فقه عامه

اسدی تاجانی، فریبرز، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: محمدحسن مرعشی شوشتری، استاد مشاور: محمود آخوندی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، 1375.

هدف از تحقیق حاضر، تحلیل قوانین و مقررات کیفری درباره نقش زنان به‌عنوان مجرم یا مجنی علیها یا عامل اثبات‌کننده است. بی‌شک، در این نوشتار، فقط به قواعد خاص زنان توجه شده است. روش تحقیق در رساله حاضر، روش کتاب‌خانه‌ای بوده و مطالب تحقیق، به تقلید از روش مرسوم کتاب‌های فقهی، در چهار فصل و برمبنای انواع مجازات‌ها(حدود، تعزیرات، قصاص و دیات) تنظیم شده است. در فصل اول در هفت مبحث به‌ترتیب، حد زنا؛ جرم قذف؛ جرم مساحقه؛ جرم قوادی؛ جرم محاربه و فساد فی‌الارض؛ ارتداد و نقش زن به‌عنوان اثبات‌کننده جرم‌های مستوجب حد بررسی شده است.

نویسنده در فصل دوم با عنوان تعزیرات، پنج مبحث جرایم خلاف عفت؛ مجازات‌های تعزیری که عامل آن اهانت است؛ جرایمی که ازدواج در آن عامل یا هدف است؛ جرایم مربوط به سقط جنین و دیگر جرایم را بررسی می‌کند.

فصل سوم، به قواعد قصاص در مورد زنان، در شش مبحث اختصاص یافته است. در مبحث اول، قصاص مرد به خاطر قتل و جرح زن؛ درمبحث دوم، قتل زانی و زانیه به دست شوهر زانیه؛ در مبحث سوم قصاص پدر به دلیل قتل همسرش بنا بر مطالبه و تقاضای فرزند؛ در مبحث چهارم، قصاص زن حامله؛ در مبحث پنجم، محرومیت زوجه از حق قصاص و در مبحث ششم، راه‌های ثبوت قتل بررسی شده است. چهارمین و آخرین فصل، به دیات اختصاص دارد. نویسنده در این فصل در شش مبحث، عدم تساوی دیه زن و مرد؛ سقط جنین؛ دیه اعضاق؛ ارث زوجه از دیه؛ زن جزو عاقله نیست و اثبات جرایم موجب دیه توسط زنان را بررسی می‌کند.

براساس نتایج حاصل از تحقیق، منبع اصلی قانون‌گذار در تدوین قانون مجازات اسلامی در سال‌های 1361 و 1370، قول مشهور فقها به‌ویژه امام خمینی رحمه الله در تحریرالوسیله بوده است. با نگاه اجمالی به مطالب تحقیق، اشکال‌های ظاهری در قانون مجازات اسلامی آشکار می‌شود. برای مثال، درباره جایگاه زنان و مردان در امور کیفری، تفاوت‌ها و تبعیض‌هایی دیده می‌شود که در ادامه تحقیق مشخص می‌شود شارع، این تفاوت‌ها و تبعیض‌های ظاهری را در جای خود، به سود زنان جبران کرده که نمونه‌های برجسته آن مهریه و نفقه است.

افزون بر این، در امور کیفری نیز این‌گونه تفاوت‌ها همیشه به سود مردان نیست، بلکه در برخی موارد، این تبعیض‌ها به سود زنان تمام شده است. برای مثال، زنان، جزو عاقله که عهده‌دار پرداخت دیه در جنایت‌های خطای محض هستند، به شمار نمی‌روند. ایراد دیگری که ممکن است مطرح شود آن است که در اسلام، شهادت دو زن، برابر شهادت یک مرد پذیرفته شده و این نوعی تبعیض است. در پاسخ به این مسئله، تحقیق به دلیل نقلی متوسل می‌شود که چون در زنان، احتمال خطا و فراموشی بیشتر از مردان است، شهادت دو نفر از آنها برابر شهادت یک مرد فرض شده است. در قرآن و در سوره بقره نیز فلسفه چنین امری با همین تعبیر بیان شده است: «أَنْ تَضِلّ إِحْداهُما فَتُذَکِّرَ إِحْداهُمَا اْلأُخْری». (بقره: 282)

31. بررسی تمایزهای فقهی زن و مرد

جهانگیری، محسن، قم، بوستان کتاب، چاپ اول، 1385، 416 صفحه، وزیری.

تمایزهای فقهی زن و مرد چیست؟ چرا برخی از احکام درباره زن و مرد مختلف است؟ بی‌تردید، این تمایزها، فلسفه دقیق و حکیمانه‌ای دارد که پی بردن به آنها دین مبین اسلام را از اتهام بی‌عدالتی و تبعیض مبّرا می‌کند. نویسنده با انتخاب این موضوع، کوشیده است با کمک آیات و روایات و نیز دیدگاه‌های فقهی، در پنج فصل به تفصیل، این مسئله را بررسی کند.

در بخش نخست با عنوان «ضرورت‌ها»، تمایزهای فقهی زن و مرد، با نگاهی به رعایت اصل عدالت در پاره‌ای از تمایزهای فقهی احکام مرد و

زن از دیدگاه مکتب اسلام، بررسی شده است. ازاین‌رو، در این بخش به مباحثی درباره اصل عقلایی عدالت از دیدگاه حقوق، تمایز عدالت و مساوات پرداخته شده و در پایان، مجموعه‌ای از آیات قرآن کریم و روایات معصومان علیهم السلام در دفاع از عدالت و تشویق به ترویج و رعایت آن بیان شده است. مقایسه تکالیف زنان و مردان از نظر فقه شیعه، حقوق زن و مرد، مقایسه حقوق و تکالیف مردان و زنان و پاسخ به پاره‌ای از شبهه‌ها، دیگر عنوان‌های بخش‌های کتاب را تشکیل می‌دهد که نویسنده با بیان آرای فقهای شیعه درباره تفاوت‌های فقهی احکام زن و مرد، درستی یا نادرستی دلایل آنان را با بهره‌گیری از اندیشه‌های تابناک فقهای شیعه و آثار قدیم و جدید آنان ارزیابی و بررسی کرده است.

32. بررسی پدیده قاچاق زنان

رمضان‌نرگسی، رضا، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی، چاپ اول، 1383، 120 صفحه، رقعی.

امروزه قاچاق انسان، پدیده شومی است که در گستره جهانی نمود یافته است. این پدیده زشت به‌منظور استفاده از نیروی کار در کارگاه‌های سخت، کار خانگی یا کشاورزی، خرید و فروش زنان برای روسپی‌گری و کلوپ‌ها و هرگونه بهره‌کشی ستمگرانه از نظر جنسی و اقتصادی صورت می‌گیرد. در این میان، قاچاق زنان از دیرباز گریبان‌گیر جامعه بشری بوده، به‌گونه‌ای که درصدر اسلام تلاش‌هایی برای مبارزه با این پدیده شوم صورت گرفته است. خداوند در آیه 33 سوره نور، افراد را از این عمل نهی می‌کند.

در این تحقیق، نویسنده با استفاده از آیات، روایات و متون جامعه‌شناسی و روان‌شناسی کوشیده است، جنبه‌های این عمل شیطانی را بررسی و علل و عوامل گرایش عده‌ای به این شغل کثیف را روشن کند. همچنین، با نمایاندن پی‌آمدهای سقوط در دام این شیادان، برآگاهی انسان بیفزاید.

این نوشتار از سه بخش تشکیل شده است. دربخش اول، نویسنده با اشاره به کلیات موضوع، ضرورت، هدف تحقیق، پرسش‌های اساسی، روش تحقیق و پیشینه تحقیق درباره قاچاق زنان، به بررسی قاچاق زنان از جنبه‌های گوناگون چون آسیب اجتماعی، جنبه فرهنگی، اقتصادی، خانوادگی، شخصیتی و حقوقی پرداخته است.

بخش دوم به «بررسی ابعاد قاچاق زنان» اختصاص دارد و عنوان‌های مطالب آن عبارتند از: قاچاق زنان در متون دینی اسلام؛ تاریخچه قاچاق زنان؛ بررسی وضعیت قاچاقچیان و قربانیان آن در ایران؛ چگونگی قاچاق زنان ایرانی؛ علل مشترک قاچاق زنان؛ علل قاچاق زنان توسط قاچاقچیان(علل فرهنگی، علل اقتصادی قاچاق، علل حقوقی قاچاق)؛ علل قاچاق زنان از نظر قاچاق‌شونده (بررسی علل فرهنگی، خانوادگی، اقتصادی)؛ پی‌آمدهای فردی قاچاق زنان؛ وضعیت قوانین مربوط به قاچاق زنان و راهکارهای مؤثر برای مقابله با قاچاق زنان(راهکارهای حقوقی، فرهنگی، اقتصادی).

«همراه با برنامه‌سازان» نیز عنوان بخش پایانی کتاب است که در آن افزون بر نقد عملکرد رسانه درباره قاچاق زنان، پیشنهادهایی نیز بیان شده است.

33. پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم و حقوق زن

رضوانی، علی‌اصغر، قم، مسجد مقدس جمکران، چاپ اول، 1385، 112 صفحه، رقعی.

در این کتاب، با استناد به آیات و روایات، نخست به قانون زوجیت در طبیعت اشاره شده و پس از آن، دلیل زوجیت در آفرینش انسان بازگو گردیده، سپس وجه اشتراک اختلاف میان زن و مرد بیان شده است. توصیه‌هایی به زنان و برخی شبهه‌ها درباره زن و نیز علت تعدد همسران پیامبران نیز در ادامه بیان شده است. براین‌اساس، نگارنده با بیان مطالب یادشده، می‌کوشد براساس آموزه‌های اسلام، حقوق زن را مطرح کند.

34. تفاوت حقوق زن و مرد در نظام حقوقی ایران(مبانی و مصادیق)

کاظم‌زاده، علی، تهران، انتشارات میزان، چاپ اول، 1382، 208 صفحه، وزیری.

نویسنده از انتخاب این موضوع هدف‌هایی را دنبال می‌کند که عبارتند از: تبیین فلسفه تمایز و تفاوت حقوق زن و مرد در فقه و قوانین، پاسخ‌گویی معقول و منطقی به شبهه‌های مطروحه به‌ویژه شبهه‌های نسل جوان و پیرایه اسلام از تفاوت‌های ظالمانه‌ای که بر اثر خرافات و غیره به اسلام نسبت داده شده و به دین تحمیل گردیده است. با این هدف، کتاب از دو فصل تشکیل شده است. فصل اول آن با عنوان مبانی تفاوت حقوق زن و مرد در نظام حقوقی ایران، درباره مبانی فکری، تاریخی و طبیعی بحث می‌کند. در قسمت مبانی فکری این عنوان‌ها به چشم می‌خورد: حدود قلمرو بحث زن و مرد؛ فرق یا تبعیض؟؛ برابری و مساوات یا یکسانی و یگانگی زن و مرد؛ حقوق وتکالیف زن و مرد؛ و مقایسه زن و مرد از منظر و نگرش احساسی.

در مبانی تاریخی نیز به وضعیت زنان در جوامع پیشین نگاهی گذرا می‌شود. درباره مبانی طبیعی نیز در چهار گفتار بحث شده است که عبارتند از: اشتراک و تساوی؛ ویژگی و تمایز زن و مرد از لحاظ روحی و جسمی؛ وحقوق زن و مرد در تکالیف روحی و عبادی.

مصادیق تفاوت حقوق زن و مرد در نظام حقوق ایران، عنوان فصل دوم کتاب است که شامل بحث نکاح، طلاق و شهادت است. گزیده‌ای از عنوان‌های فصل دوم عبارتند از: ارث در نظام‌های حقوقی قبل از اسلام؛ ارث زن و مرد در نظام حقوقی اسلام؛ تفاوت در سهم ارث زن و مرد؛ چند همسری و تعدد زوجات؛ ممنوعیت ازدواج مسلمان با غیرمسلمان؛ و محدودیت ازدواج زن ایرانی با مرد غیر ایرانی.

35. تفاوت زن و مرد در دیه وقصاص (ماده 209 و273 قانون مجازات اسلامی)

شفیعی سروستانی، ابراهیم، تهران، انتشارات سفیرصبح، چاپ اول، 1380، 208 صفحه،رقعی.

تفاوت دیه و قصاص زنان و مردان، ازجمله موضوع‌های بحث‌برانگیز دوره‌های اخیر به‌ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی بوده و هست. تغییر ساختار جامعه و خانواده و تغییر در بینش‌ها و نگرش‌های عمومی درباره زن و مرد، پشتوانه جدی این‌گونه بحث‌هاست. کتاب حاضر به روش تحلیلی و با بهره‌گیری از آیات، روایات و نظرهای فقهای مذاهب اسلامی نوشته شده است.

نویسنده می کوشد درسه فصل، مبانی فقهی و روایی مواد 209، 273، 300 و301 قانون مجازات اسلامی، مصوب سال 1370 درباره تفاوت زن

و مرد در حکم دیه و قصاص را بررسی کند تا روشن شود آیا خدشه و چون و چرایی بر این مبانی وارد است یا خیر؟

فصل اول با عنوان زنان و قصاص، مشتمل بردو مبحث است:

زنان و دیه، عنوان فصل دوم است که دو مبحث را بررسی می‌کند:

عنوان فصل سوم، بررسی دیدگاه مدافعان برابری دیه و قصاص زن و مرد است. در گفتار اول این فصل با عنوان فقه ژورنالیستی، درباره دلایل کسانی که به برابری دیه زن و مرد معتقدند، بحث و مناقشه شده است.

درگفتار دوم نیز با عنوان تکثرگرایی (پلورالیزم) فقهی، دلایل مدافعان برابری زن و مرد در قصاص نقد و بررسی شده است. در پایان این کتاب نیز ترجمه چند راه‌حل حقوقی برای رفع مشکلات اجرایی مواد قانونی یاد شده بیان شده است.

36. جریان‌شناسی دفاع از حقوق زنان در ایران

شفیعی سروستانی، ابراهیم، قم، کتاب طه، مؤسسه فرهنگی طه، چاپ دوم(با تجدید نظر و اضافات)، 1385، 224صفحه، رقعی.

با توجه به اهمیت مسائل زنان که نیمی از پیکر اجتماع و جامعه بشری را می‌سازند و بنابر ضرورت شناخت جریان‌های مثبت و منفی حاضر در این عرصه، مؤسسه فرهنگی طه، موضوع «جریان‌شناسی دفاع از حقوق زنان در ایران» را در دستور کار خود قرار داده است. از آنجا که با پایان یافتن دهه سوم انقلاب، موج جدیدی به‌عنوان دفاع از حقوق زنان در کشور ما شکل گرفته و گروه‌ها وجریان‌های مختلف با صراحت و جسارت بیشتری به طرح دیدگاه‌های خود درباره مسائل زنان پرداخته‌اند. همچنین با گسترش روزافزون مباحث حقوقی، فرهنگی و اجتماعی مربوط به زنان در جامعه ما، ضرورت بازشناسی جریان‌های مختلفی که به نام دفاع از حقوق زنان ایرانی به صحنه آمده و مشغول فعالیتند، بیش از بیش احساس می‌شود. ازاین‌رو، نویسنده در این اثر کوشیده است با رویکردی دانش‌محور، به معرفی این جریان بپردازد و ویژگی‌های آنها را با بهره‌گیری از آثار مکتوب، اعم از نشریه‌ها و کتاب‌هایی که جریان‌های مختلف چند سال اخیر در زمینه مسائل زنان را منتشر کرده‌اند، بیان کند و به تحلیل و تجزیه و بررسی این جریان‌ها بپردازد.

این کتاب از دو بخش تشکیل شده است. در بخش اول، به‌عنوان بخش مقدماتی، تلاش غرب برای همسان‌سازی فرهنگ ملت‌ها، به تفصیل بررسی و نقش و جایگاه زنان در جریان همسان‌سازی فرهنگی تبیین شده است. عنوان‌های این بخش عبارتند از: زنان و سیاست جهانی؛ زنان و همسان‌سازی فرهنگی؛ اهداف غربی از همسان‌سازی فرهنگی؛ ابزارها و روش‌های همسان‌سازی فرهنگی؛ فمینیسم و همسان‌سازی فرهنگی و زنان و مقابله با اصول‌گرایی اسلامی. در بخش دوم کتاب نیز با تقسیم‌بندی جریان‌های فعال در عرصه دفاع از حقوق زنان به سه جریان عمده سیاسی، سکولار و دینی، ویژگی‌های هر یک از این جریان‌ها بررسی و ارزیابی شده است که برخی از عنوان‌های این مباحث عبارتند از: جریان‌شناسی دفاع از حقوق زنان؛ ویژگی‌های جریان سیاسی؛ جریان غیردینی (سکولار) دفاع از حقوق زنان؛ ارتباط با جریان سیاسی و سکولار؛ جریان دینی دفاع از حقوق زنان؛ ویژگی‌های گرایش فقهی؛ نقد و بررسی اندیشه تجددگرایان؛ ویژگی‌های طیف اصول‌گرا؛ و زنان و مسئولیت‌های نظام جمهوری اسلامی.

نویسنده در چاپ دوم این اثر در مقدمه‌ای طولانی، به این مباحث پرداخته است: جریان فرهنگی و جریان‌شناسی فرهنگی، ضرورت جریان‌شناسی فرهنگی؛ و دامنه و گستره جریان‌شناسی.

37. حدود مالکیت زن در اسلام

اکبرنیا، فرزانه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: احمد باقری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشکده الهیات، فلسفه و معارف اسلامی، 1380، 231 صفحه.

زنان در اسلام همانند مردان و در شرایط یکسان، برای کار و تلاش در اجتماع آزادند. براساس آموزه‌های دین مبین اسلام، زن در صورت

تمایل می‌تواند در اجتماع کار کند و مزدی که از این راه دریافت می‌کند، در آمد و ملک او به شمار می‌آید. با این‌حال، برای ایجاد آرامش و الفت بیشتر در خانواده، اسلام تأمین مخارج زن را به عهده پدر یا شوهر گذاشته و در مهر و ارث برایش سهمیه‌ای قرار داده است. مکتب انسان‌ساز اسلام در هیچ زمینه‌ای تلاش زنان را محدود نکرده است. اگر در جوامع اسلامی در پای‌بندی به این قوانین سهل‌انگاری دیده می‌شود، از کمبود قوانین اسلامی نیست، بلکه این جوامع در اجرای قوانین دچار نقص هستند.

رساله حاضر با عنوان «حدود مالکیت زن در اسلام»، شامل هفت فصل است که راه‌های کسب و کار و درآمد زن را مشخص می‌کند. فصل اول در تعریف مال و ملکیت است و فصل دوم به مهر و مقدار و چگونگی پرداخت آن در هفت مبحث می‌پردازد. در فصل سوم، درباره نفقه، میزان نفقه، ویژگی‌ها و نفقه زن بعد از انحلال ازدواج مطالبی آمده است و فصل چهارم در پنج مبحث، شرایط تحقق ارث زوجه و سهم‌الارث او و همچنین اموال موضوع ارث زوجه و دیگر حقوقی را که از راه ارث به زن می‌رسد، بررسی می‌کند. موضوع بحث فصل پنجم دیه زن و در فصل ششم جهیزیه است که زن مالک آن خوانده می‌شود. نویسنده در فصل هفتم نیز در دو مبحث، درباره قرآن و استقلال اقتصادی زن و همچنین منع زن از اشتغال سخن می‌گوید. در پایان درباره چگونگی تصرف زوجین در اثاثیه خانه(زمانی که میان زن و شوهر در تملک اثاث خانه اختلاف باشد) و نظر علمای شیعه و سنی در این مورد بحث شده است.

38. حقوق زن

کریمی، حمید، تهران، انتشارات کانون اندیشه جوان، چاپ دوم، 1385، 220 صفحه، رقعی.

باور به وجود آمدن حوا از دنده چپ حضرت آدم، در میان عوام بسیار رایج است، آنچه در قرآن آمده است، نه تنها این عقیده را تأیید نمی‌کند، بلکه آن را به صراحت نفی و باور عمیق‌تری را جای‌گزین آن می‌کند، چنان‌که در آیه هفت سوره اعراف آمده است: «او خدایی است که همه شما را از یک فرد آفرید و همسرش را نیز از جنس او قرار داد تا در کنار او بیاساید.» بااین‌حال، برخی قوانین شرع در اسلام این شبهه را پدید می‌آورند که اگر به‌راستی زنان و مردان در پیشگاه خداوند یکسان شمرده می‌شوند، چگونه است که در یک جامعه اسلامی حقوق زنان و مردان با یکدیگر برابر نیست؟ نویسنده در این کتاب در چهار فصل، با طرح پرسش یا بیان برخی شبهه‌ها در آغاز هر بخش، براساس آیات و روایات و فراخور بحث، با توجه به شرایط اجتماعی و اوضاع کنونی جوامع، به پاسخ‌گویی این پرسش‌ها می‌پردازد و برخی نظرها و سخنان در این زمینه را بررسی می‌کند.

فصل اول این کتاب با عنوان آفرینش زن، به مباحث آفرینش زن و مرد، عقل زن و تفاوت زن و مرد اختصاص دارد. فصل دوم با عنوان فلسفه احکام زنان، شامل ارث و دیه زن؛ قصاص زن و مرد؛ شهادت؛ مرجعیت؛ امامت زن؛ حکومت و قضاوت زن است. خواستگاری؛ ولایت پدر بر دختر؛ مهریه؛ نفقه؛ تعدد زوجات؛ شرایط اسلام درمورد چندهمسری و اشکالات آن؛ ازدواج موقت و دائم؛ حکمت ازدواج موقت؛ اشکالات ازدواج موقت؛ تأدیب همسر؛ تشریح طلاق؛ حق طلاق؛

انواع طلاق؛ و حضانت، عنوان‌های مباحث فصل سوم با نام حقوق مدنی زنان است. نویسنده در فصل پایانی با عنوان حجاب و مسائل دیگر، به مباحثی چون حکمت پوشش؛ حدود پوشش و نگاه و نیز بیان یک پرسش و پاسخ زیبا از پیامبر گرامی اسلام و رابطه زن و مرد می‌پردازد.

39. حقوق زن پس از طلاق

دهقانی نقندر، محمد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: علی مصلحی، دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 1376، 203صفحه.

این رساله در دو بخش، حقوق مالی و حقوق غیرمالی زن پس از طلاق را بررسی می‌کند. بخش اول به حقوق مالی زن پس از طلاق اختصاص دارد. در فصل اول و دوم این بخش، با عنوان‌های حقوق مالی زن پس از طلاق؛ نفقه و ارث زن پس از طلاق رجعی و طلاق بائن، افزون بر بررسی این دو نوع طلاق، نفقه و ارث زن پس از هر دو نوع طلاق به‌طور جداگانه تبیین شده است. مطالب فصل سوم و چهارم، در زمینه حقوق مالی زن پس از هر دو طلاق رجعی و بائن به‌طور مشترک است. در فصل سوم، درباره اجرت‌المثل و نحله زن پس از طلاق بحث شده و در فصل چهارم، نویسنده با بررسی مهر زن پس از طلاق، تبصره اخیرالتصویب ماده 1082 قانون مدنی و آثار آن بر خسارت تأخیر تأدیه و ربا را بررسی کرده است.

در بخش دوم، نوبت به حقوق غیرمالی زن پس از طلاق می‌رسد. مهم‌ترین حق غیرمالی زن پس از طلاق، حق زن در برابر حضانت فرزند

یا فرزندان است. اگر زن بتواند تباه شدن حقوق مالی خود را تحمل کند، نمی‌تواند نابودی حقش در زمینه نگه‌داری یا دیدن و در آغوش کشیدن کودکش را تاب آورد. ازاین‌رو، نویسنده در این بخش، در فصل اول حق زن در برابر نگهداری و تربیت فرزند را شرح و در فصل دوم حق زن در قبال ازدواج را بررسی می‌کند. هنگامی که از حق زن پس از طلاق سخن به میان می‌آید، فقط حقوقی به ذهن می‌رسد که از نکاح منحل شده قبلی برای او به یادگار مانده است.

با این‌حال، چون موضوع رساله حاضر به‌طور مطلق، حقوق زن پس از طلاق بوده و به حقوق ناشی از نکاح سابق اختصاص ندارد و با توجه به اینکه پس از طلاق، مشکلات فراوانی سر راه ازدواج دوباره زنان مطلّقه وجود دارد، نویسنده بر آن شده است تا به این امر مهم به‌عنوان یکی از حقوق غیرمالی زن پس از طلاق، بپردازد.

40. حقوق زن در قرآن و عهدین

نورحسن فتیده، طاهره، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: محمدتقی دیاری، دانشگاه قم، دانشکده علوم انسانی، الهیات و معارف اسلامی، 1378، 257 صفحه.

حقوق زنان و نقش شخصیت اجتماعی آنان که از جمله مسائل مطرح قرن اخیر است، قرن‌ها پیش توجه و تأکید ادیان الهی را به دنبال داشته، به‌گونه‌ای که بررسی کتاب‌های مقدس این ادیان، برای اثبات این مدعا کافی است. برهمین اساس، نویسنده در این پژوهش به بررسی مسائلی چون آفرینش زن و شخصیت اجتماعی و تکالیف او، اختیارات او در

ازدواج و طلاق و نقش او در محیط خانواده و جامعه در قرآن و عهدین پرداخته و به نتایجی دست یافته است.

زن در عهدین، با توجه به آفرینش طفیلی اش، شخصیت مستقلی ندارد و در مرتبه‌ای پایین تر از مرد قرار دارد و تقریباً از تمامی حقوق و مزایای اجتماعی محروم بوده و هرگونه قدرت انتخاب و آزادی عملی از او گرفته شده است. در مقابل، در قرآن کریم، زن آفریده‌ای مستقل، انتخاب گری آزاد و تصمیم گیرنده‌ای مختار و باکرامت است که برخلاف برخی توهم‌ها، از همه مزایای حقوقی و اجتماعی برخوردار است. وجود موارد مشابهی در عهدین و قرآن، در زمینه مسائل زنان مانند اهمیت عفاف و اطاعت از مادر و احترام به او، نشان‌دهنده همسویی ادیان الهی و خاستگاه واحد آنان است، هرچند عهدین به دلیل تحریف‌های بسیاری که در آنها صورت گرفته، خاصیت اصلی خویش را از دست داده‌اند. نکته مهم اینکه استواری و جامعیت احکام قرآن کریم در همه مسائل مربوط به زنان، به‌طورکامل ملموس و مشهود است و هر فرد منصفی را به حقانیت آن رهنمون می‌شود.

41. حقوق زن در کشاکش سنّت و تجدّد

حکیم‌پور، محمد، تهران،انتشارات نغمه نواندیش، چاپ اول، 1383، 494 صفحه، وزیری.

نویسنده در این کتاب کوشیده است روایت‌هایی تاریخی، کلامی، فقهی، حقوقی و اجتماعی از کشاکش تأویل‌ها یا تنزیل‌ها، در حقوق زنان بیان کند و سپس در پناه بررسی انتقادی روایت‌های مزبور، مبنایی برای

بازنگری در حقوق زنان و تنظیم آن بر دو پایه وحی و واقعیت فراهم سازد. در حقیقت، نویسنده در این کتاب، بر این نکته تأکید می‌کند که در جوامع مذهبی مانند ایران، گفتمان‌های مذهبی، بیش از دیگر عوامل در احوال و موقعیت زنان اثرگذارند. ازاین‌رو، اصلاح و بهبود احوال زنان و ارتقای موقعیت آنان نیز باید از راه اصلاح گفتمان مسلط و رایج مذهبی صورت گیرد یا پی‌گیری شود.

مباحث کتاب در چهار بخش کلی با این عنوان‌ها: «تمهیدات»؛ «زن در پیش از اسلام»؛ «زن در اسلام» و «زن در غرب» و در دوازده فصل تنظیم شده است. در فصل نخست، مبادی هرمنوتیک تأویل بررسی شده است تا خواننده به‌طورکلی، با فرآیند فهم، تفسیر و تأویل متون دینی - کتاب و سنت - آشنا شود. نویسنده در فصل دوم، دو گفتمان رایج زنان (سنتی و نواندیش) و نگره‌ها و ایستارهای آنها را گزارش می‌کند. فصل سوم به بررسی موقعیت و احوال زنان درجوامع قدیم اختصاص دارد. در فصل چهارم حقوق و جایگاه زنان در اوستا و کتاب‌های آسمانی قرآن، انجیل و تورات بررسی شده است.

نویسنده در فصل پنجم به بحث درباره نسبت جنسیت و حقوق زن از دیدگاه اسلام، همچنین تفاوت‌های جسمانی، زیستی و روانی زن و مرد پرداخته و آن‌گاه دلایل جعل پاره‌ای احکام متفاوت برای ایشان را در شریعت اسلامی تبیین می‌کند. در فصل ششم، درباره محورهای کلی حقوق زن از دو زاویه دید ارتدوکسی و نواندیشانه بحث شده است. نویسنده در فصل هفتم نیز بحث تاریخی، کلامی و فقهی ازدواج موقت از دیدگاه اسلام را بررسی می‌کند.

در فصل هشتم، نظر شریعت اسلام، درباره تعدد زوجات، محور بحث قرار گرفته است. در فصل‌های نهم و دهم، دیدگاه پیامبر اسلام درباره زنان و نیز طرز رفتار آن حضرت با همسرانش و دلایل ازدواج‌های متعدد ایشان بررسی شده است. همچنین، تجسم عینی حقوق زن در اسلام، در زندگی خصوصی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم - در مقام یک الگوی عملی کامل - نشان داده شده است.

موضوع فصل یازدهم، بررسی انتقادی فمینیسم در غرب است و فصل دوازدهم در دو قسمت، سیر تحول و حقوق زن در مغرب زمین و نیز بررسی اجمالی حقوق زن در غرب را پی می‌گیرد. پی‌نوشت‌های بخش‌ها، فهرست منابع و مراجع، نمایه اشخاص، فِرَق، اقوام و گروه‌ها، اماکن و کتاب‌ها جزو پیوست‌های کتاب است.

42. حقوق زنان، انقلاب اسلامی و فرآیند جهانی شدن

گلدانی، زهرا، ویراستار: فرحناز نعیمی، تهران، پژوهشکده امام خمینی رحمه الله و انقلاب اسلامی، معاونت پژوهشی، چاپ اول، 1383، 282صفحه، وزیری.

این کتاب، تحقیق و بررسی علمی و کارشناسانه در حوزه حقوق زنان در جهان و در جوامع اسلامی است. حقوق زنان از جمله مباحث مطرح در قرن بیستم است. در این قرن درباره این موضوع، بحث‌های مفصل و گاه ضد و نقیضی صورت گرفته است. در ایران نیز از چند سال پیش، موضوع حقوق زنان و پیوستن ایران به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان مطرح شد و به بحث‌ها و گفت‌وگوهای متعددی انجامید. با توجه به

حساسیت سازمان ملل به‌ویژه کشورهای غربی عضو کنوانسیون به حقوق زنان، در برخی موارد از آن به‌عنوان اهرم فشار برکشورهایی که هنوز به این کنوانسیون نپیوسته‌اند، استفاده می‌کنند.

این وضعیت در مورد کشور ایران ابعاد و اهمیت خاصی دارد؛ زیرا مسئله حقوق بشر و نقض آن در ایران، بارها درکمیسیون حقوق بشر سازمان ملل مطرح و قطع‌نامه‌هایی نیز علیه ایران صادر شده و نپیوستن جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان پی‌آمدهایی نیز داشته است. همچنین، نظرهای متناقضی درباره پیوستن یا نپیوستن جمهوری اسلامی ایران به این کنوانسیون، در سال‌های پس از انقلاب در داخل ایران و میان مراجع علمی و دینی و تصمیم‌گیری نظام وجود داشته و هنوز هم موافقان و مخالفان بسیاری در این زمینه وجود دارد.

نویسنده این کتاب در روشن کردن جنبه‌های مختلف مباحث موجود و شناساندن آگاهانه و علمی کنوانسیون و مبانی حقوق زن در اسلام و تطبیق آن دو کوشیده و راهکارهایی را نیز در این زمینه در پنج فصل بیان کرده است که عبارتند از: در فصل اول درباره روش‌شناسی تحقیق؛ ضرورت و اهمیت تحقیق؛ بیان مسئله؛ تعاریف و اصطلاحات و نیز ساختار کتاب بحث شده و در فصل‌های دوم و سوم، «بررسی تحلیلی اصول کنوانسیون» و «مبانی حقوق زن در اسلام» در ابعاد گوناگون بررسی شده است که عنوان‌های آنها عبارتند از: پیشینه کنوانسیون؛ بررسی تحلیلی مواد کنوانسیون؛ بررسی مواد محتوایی؛ تعهدات دولت‌های عضو؛ مکانیزم‌های اجرایی کنوانسیون؛ تحلیل‌های پسینی(تحلیل حق شرط کشورها، تحلیل مواد حق شرط کشورها، حق

شرط کشورهای اسلامی و غیراسلامی)؛ زن از دیدگاه اسلام؛ آفرینش زن؛ زن در مقام فرد انسان؛ ارتباط با مبدأ اصلی؛ زن به‌عنوان خانواده؛ زن در مقام عضو اجتماع؛ حقوق اختصاصی زن از نظر اسلام و تفاوت حقوق زن و مرد در اسلام(تفاوت در بعد حقوق اقتصادی، تفاوت در بعد اجتماعی و فرهنگی، تفاوت در حقوق مدنی).

نویسنده در فصل چهارم این کتاب به بررسی تطبیقی و مقایسه مفاد کنوانسیون و مبانی حقوق زن در اسلام پرداخته و کوشیده است، موارد هماهنگی و اختلاف را آشکارا بیان کند. در آخرین فصل نیز یافته‌ها و رهیافت‌هایی برای پیوستن به این کنوانسیون مطرح شده است. در پایان کتاب، فهرست اصطلاحات، فهرست اعلام(اشخاص)، فهرست منابع و ترجمه مواد کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان به همراه متن انگلیسی آن آورده شده است .

43. حقوق سیاسی - اجتماعی زنان قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران

طغرانگار، حسن، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، 1383، 288 صفحه، وزیری.

در کشور ایران، در جریان نهضت مشروطه و پس از آن، به حقوق سیاسی - اجتماعی زنان توجه شد و در دوران پهلوی اول و دوم، زن در سطح گسترده‌ای به مباحث سیاسی، حقوقی و اجتماعی وارد شد. آنچه در فاصله بین دو انقلاب(انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی)، در زمینه حقوق زن ایرانی اتفاق افتاد، خالی از مناقشه نبود. وجود فرهنگ و

ارزش‌های اسلامی، ملی و بومی از سویی و طرح دیدگاه‌های فمینیستی و متعارض طرف‌دار تساوی حقوق زن و مرد و رهایی زنان از سوی دیگر، عرصه‌ای برای بروز دیدگاه‌های مختلف و متعارض فراهم کرد.

پس از وقوع انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی، حقوق زنان در چارچوب ارزش‌های دینی و انقلابی طرح شد و متون قانونی به‌ویژه قانون اساسی در همین چارچوب، حقوقی برای زنان در نظر گرفتند و اجرای آن را تضمین کردند. نگرش کلی به‌ویژه نگرش دولتمردان نسبت به وضعیت سیاسی - اجتماعی زنان؛ حقوق سیاسی آنان شامل حضور زنان در انتخابات و مدیریت سیاسی؛ حقوق اجتماعی آنان شامل اشتغال، تأمین اجتماعی، بهداشت و درمان و حقوق فرهنگی شامل آموزش رسمی و غیررسمی و فعالیت‌های هنری و مطبوعاتی، موضوع‌هایی هستند که در دو مقطع پیش و پس از انقلاب اسلامی به تبیین و تحلیل ویژه‌ای نیاز دارند و مقایسه این دو، موضوعی است که در این کتاب به آن پرداخته شده است.

این کتاب مشتمل بر چهار بخش است. در بخش اول، در سه فصل به حقوق و جایگاه زنان در جهان، ایران و اسلام پرداخته شده است. نویسنده در بخش دوم کتاب نیز به حقوق سیاسی - اجتماعی زنان پیش از پیروزی انقلاب اسلامی می‌پردازد و درباره حقوق سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بحث می‌کند. در بخش سوم نیز حقوق سیاسی، اجتماعی و فرهنگی پس از انقلاب اسلامی بررسی می‌شود. موضوع بخش چهارم کتاب نیز بررسی مقایسه‌ای حقوق زنان، پیش و پس از انقلاب اسلامی است.

44. حقوق مالی زن: مطالعه تطبیقی در حقوق اسلام، ایران و کنوانسیون رفع تبعیض زنان

فهیمی، فاطمه، ویراستار: سید محمد صفوی، انتشارات دانشگاه قم، چاپ‌دوم، 1385، 296 صفحه، وزیری.

زنان نیمی از جمعیت هر جامعه را تشکیل می‌دهند. در طول تاریخ، به این گروه ستم‌های فراوانی تحمیل و نیز درباره نابرابری زن و مرد نسبت‌های ناروایی به مکتب اسلام داده شده است. از دیگر سو، محورهای حقوق زنان از جمله حقوق مالی آنان به‌خوبی بیان نشده و همه روزه تبلیغات مسمومی در این زمینه متوجه زنان جوامع اسلامی است و بانوان مسلمان در تیررس تهاجم فرهنگی قلم‌های مسموم قرار دارند. ازاین‌رو، لازم می‌نمود در دفاع از حقوق متعالی اسلامی و در مقابله با نسبت‌های ناروا به دیدگاه‌های اسلامی درباره حقوق مالی زنان، مطالبی منسجم و جامع به رشته تحریر درآید.

براین‌اساس، هدف این نوشتار، روشن کردن مبانی کامل حقوق اسلامی در مورد حقوق مالی زنان و مقایسه آن با کنوانسیون رفع تبعیض از زنان است. کتاب حاضر در سه بخش تنظیم شده که بخش نخست در سه فصل به بحث از کلیات و مبانی با این موضوع‌ها پرداخته است: پیشینه تاریخی حقوق زن؛ جایگاه زن در ادیان آسمانی تحریف شده و فرهنگ غربی و دیدگاه اسلام؛ بررسی کلی کنوانسیون رفع تبعیض از زنان؛ بررسی مقایسه‌ای اصول و مبانی نظام حقوقی اسلام و غرب؛ و تفاوت زن و مرد از دیدگاه اسلام و غرب.

بخش دوم نیز در دو فصل به «اصول حاکم بر حقوق مالی زن و مطالعه تطبیقی مصادیق این حقوق» و بخش سوم، به ضمیمه‌های مورد نیاز اختصاص دارد که عبارتند از:

در پایان کتاب فهرست منابع و مآخذ، فهرست نام‌ها و فهرست تفصیلی آمده است.

45. حقوق و مسئولیت‌های زن در نظام اسلامی: مجموعه مقالات(جلد اول)

جمعی از نویسندگان، دبیرخانه علمی کنفرانس(تدوین)، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، معاونت فرهنگی، چاپ اول، 1385، 248‌صفحه، وزیری.

تهاجم فرهنگی جهان غرب و توطئه‌های همیشگی حکومت‌های استکباری علیه زن، مقام و منزلت والای وی را در جامعه بشری تهدید می‌کند و به تضعیف بنیان خانواده می‌انجامد. ازاین‌رو، شناسایی این توطئه‌ها و ترفندهای شیطانی و نیز برنامه‌ریزی و طراحی راهکارهای مناسب برای مقابله با آنها لازم است. بدین ترتیب، طرحی جامع و هماهنگ با نظر بانوان اندیشمند و محقق جهان اسلام که از دیدگاه‌های متعالی و جهان‌شمول اسلام عزیز سرچشمه گرفته است، تنظیم و طرح منشور بین‌المللی حقوق زن مسلمان در جهان امروز تدوین شد. بر این اساس، اولین کنفرانس بین‌المللی حقوق و مسئولیت‌های زن در نظام اسلامی با مشارکت سازمان‌های داخلی و خارجی مرتبط با موضوع، با هدف توجه به مطالب بیان‌شده و دست‌یابی به اهدافی تشکیل شده است که عبارتند از:

عنوان‌ها و موضوع‌های مقاله‌ها و نام‌های نویسندگان مقاله‌های این مجموعه به این شرح است:

پیش‌نویس حقوق و مسئولیت‌های زن در نظام اسلامی، وضعیت زن مسلمان و نقش وی در اجتماع، از محمد علی تسخیری؛ وظیفه زن در برابر حمایت از هویت خانواده در نظام اسلامی، از محمد دسوقی؛ نقش و جایگاه زن در خلقت، اثر اقبال بریشاحدوقی؛ نظریه عزت نفس زنان و...، اثر محمد سعید عمر اسماعیل؛ حقوق و مسئولیت‌های فردی زنان ...، از فوزیه بیسمی؛ زنان در برهه‌ای از زمان، اثر کارین باربارا؛ نقش و جایگاه زن در خلقت، از ک. م. دوسا؛ حقوق زن و وظایف او در خانواده و جامعه، از رباب صدر؛ چالش‌های فراروی زن مسلمان در جوامع معاصر، اثر جعفر عبدالسلام ؛ خانواده از دیدگاه دین، از الطیب سلامه؛ و جایگاه زن در خلقت، از نازنین کریم.

گفتنی است این کتاب با عنوان «المرأه و مسئولیاتها فی النظام الاسلامی»، به عربی ترجمه شده و مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی آن را منتشر کرده است.

46. خوشرفتاری با زنان(نفی خشونت علیه زنان)

آیت‌اللهی، زهرا، تهران، شورای فرهنگی اجتماعی زنان، روابط عمومی، چاپ اول، 1381، 112 صفحه، رقعی.

موضوع این کتاب، مجموعه آیات و روایاتی درباره خوش‌رفتاری با زنان، مقابله با عوامل فرهنگی زمینه‌ساز خشونت علیه زنان و مصداق‌های این خشونت، حمایت از زنان آسیب‌پذیر و آسیب‌دیده جامعه مانند دختران بی‌سرپرست، زنان بی‌سرپرست خانواده، زنان سالمند و زنان ستم‌دیده در اجتماع و خانواده است.

روایت‌هایی نیز درباره موضوع مجازات خشونت جنسی، برخورد محبت‌آمیز با زنان خطاکار جاهل و نیز مجازات قانونی زنان مجرم بیان شده است. نویسنده در این کتاب کوشیده است، افزون بر بیان 129 آیه و روایت همراه با ذکر تفصیلی سند آنها، همانندی یا تفاوت نگرش اسلام با اسناد بین‌المللی در زمینه موضوع پرآوازه خشونت علیه زنان را با این عنوان‌ها بیان کند: خوش‌رفتاری با زنان؛ مخالفت با نگرش مردسالار؛ احترام به دختر و محبت به او؛ مبارزه با سنّت غلط ترجیح پسر بر دختر؛ تساوی جنسیت فرزند؛ رعایت مساوات در برخورد با فرزندان؛ نفی خشونت علیه زنان؛ رفتار با زنان در حکومت اسلامی؛ حمایت از زنان آسیب‌پذیر جامعه؛ حمایت از زنان آسیب‌دیده اجتماعی؛ مجازات خشونت جنسی؛ و مجازات قانونی زنان مجرم.

47. دفاع از حقوق زن

حکیمی، محمد، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، چاپ سوم، 1382، 175 صفحه، رقعی.

مؤلف در این کتاب، با اشاره به نظرهای مکتب‌های گوناگون درباره زن که مانند دیگر ره‌آوردهای فکری بشر دچار افراط و تفریط شده است، تحلیل جنبه‌های حیاتی زن را به‌عنوان تحلیل حیات انسان به شمار می‌آورد و شناخت زن و مقام و منزلت او را در حقیقت، شناخت انسان و کرامت او می‌داند و نظریه مردنمایی زنان (همانندسازی رفتاری با مردان) را سلب شخصیت واقعی زنان و مانع اوج‌گرایی انسانی آنان بیان می‌کند.

نویسنده می‌کوشد با بهره‌گیری از آیات قرآن و معارف اهلبیت علیهم السلام، برتری نگرش اسلام در اندیشه یکسانی و یگانگی ماهوی زن و مرد؛ تکامل‌پذیری و اوج‌گرایی ایمان و دین‌باوری؛ عقل؛ پایگاه و روابط اجتماعی و خانوادگی زن و مرد؛ روان‌شناسی؛ تعلیم و تربیت و مشورت و رایزنی زن و مرد را بر نگرش زن‌گرایانه مکاتبی چون فمینیسم آشکار سازد.

در پایان نیز به نمونه‌هایی از جانب‌داری‌های گسترده و اصولی از زنان و دختران در آموزه‌های اسلامی اشاره شده که بسیار والاتر از حق قانونی آنان است، نمونه‌هایی چون استحباب مهربانی و عطوفت بیشتر با دختران (نسبت به پسران)؛ تأکید بر بزرگداشت مادر نسبت به پدر، به‌گونه‌ای که موجب آمرزش گناهان و رحمت و مغفرت الهی و برتر از جهاد خوانده شده است.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و حضرت علی علیه السلام در واپسین لحظات زندگی به برخی مسائل سفارش می‌کنند که عبارتند از: جانب‌داری از حقوق زنان و

دفاع از حریم آنان؛ تأکید فرشته وحی (جبرئیل) بر جانب‌داری از زنان؛ نیکی به زنان و همسران؛ محترم شمردن احساس هنری و زیبایی‌شناسی زنان؛ و ارتباط رشد معرفت دینی با نوع رفتار با زنان.

عنوان‌های بخش‌های دوازده‌گانه کتاب عبارتند از: «آفرینش زن، اوج‌گرایی و تکامل زن؛ عقل زن؛ پایگاه اجتماعی زن؛ زن، محور خانواده؛ خشونت نسبت به زن؛ روان‌شناسی اختلافی؛ بالاترین لذت‌ها؛ رسالت زن؛ مشورت و رایزنی با زنان؛ سالارگری؛ و جانب‌داری افزون بر حقوق».

48. دفاع از حقوق زنان، ما و نظام بین‌الملل(مجموعه مقالات)

دفتر مطالعات و تحقیقات زنان(تهیه و تدوین)، قم، مؤسسه فرهنگی طه، چاپ اول، 1380، 160صفحه، رقعی.

این مجموعه، شامل سخنرانی‌ها و مقاله‌هایی است که در نشست تخصصی «دفاع از حقوق زنان، ما و دیدگاه بین‌الملل» و در آستانه تشکیل کنفرانس جهانی زنان در نیویورک، در چهارم خرداد سال1379 از سوی «دفتر مطالعات و تحقیقات زنان» برگزاری و بیان شده است. در این نوشتار، به نگاه دین به مقوله زن و خانواده و تبدیل مفاهیم دینی به الگوهای در دسترس توجه شده است. این نشست با حضور اندیشمندان اسلامی، نمایندگانی از نهادهای غیردولتی زنان، پژوهشگران مسائل زنان و فضلای حوزه علمیه خواهران برگزار و با سخنان حضرت آیت‌الله جوادی آملی آغاز شد و با سخنان آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی پایان یافت. در این جلسه، مباحثی در تحلیل دیدگاه بین‌المللی در زمینه‌های

اجتماعی، حقوقی، کلامی و فقهی مطرح گردید. عنوان‌های مقاله‌ها و نویسندگان آنها عبارتند از: سیاست‌های جهانی در مسائل زنان، نوشته سیدجعفر حق‌شناس، کنوانسیون و چالش‌های پیش‌رو، از عبدالرسول هاجری؛ حقوق زنان و «پکن + 5»، اثر احمدرضا توحیدی؛ کنوانسیون رفع تبعیض از دیدگاه حقوق بین‌الملل از محسن قدیر؛ فقه زنان و کنوانسیون محو تبعیض در نگاهی گذرا، اثر فریبا علاسوند؛ اجلاس‌های بین‌المللی زنان، از شعار تا واقعیت، نوشته زهرا تشکری؛ زنان، نظام بین‌الملل و رسالت ما، از محمدرضا زیبایی‌نژاد.

49. دنیای زن: در گفتگو با علامه سید محمد حسین فضل الله: از مجموعه آشنائی با حقوق زن(1)

فضل الله، سید محمدحسین، ترجمه: دفتر پژوهش و نشر سهروردی، تهران، انتشارات سهروردی، چاپ اول، 1383، 408 صفحه، وزیری.

حقوق زن از آغاز قرن بیستم تاکنون، همواره از مهم‌ترین مسائل و جدی‌ترین بحث‌های فیلسوفان و اندیشمندان مسلمان و غیرمسلمان در دنیای معاصر بوده است. زن به‌عنوان نیمی از پیکره بشر، از حقوق ویژه برخوردار و در بعد انسانی، برابر با نیمه دیگر خود؛ یعنی مرد است. علامه فضل‌الله، در کتاب دنیای زن که در قالب پرسش و پاسخ بیان شده و همین امر بر جذابیت آن افزوده، کوشیده است این واقعیت را نشان دهد و چهره حقیقی زن مسلمان را شجاعانه و براساس باورهای اصیل اسلامی ترسیم کند و حقوق مسلّم وی را که در گذشته و حال، در برخی جوامع و گاه با استناد به برخی برداشت‌های نادرست از دین، از او گرفته شده، باز شناسد.

وی همچنین کوشیده است، با گوشزد کردن قید و بندهایی که دنیای معاصر اولاً به بهانه احقاق حقوق از دست رفته زن و به نام آزادی بر گردن او نهاده و دوماً با پر رنگ جلوه دادن شخصیت زنانه وی و در نهایت، مبدل ساختنش به یک کالای مصرفی جنسی، او را به تباهی کشانده است، شخصیت انسانی و اسلامی وی را احیا سازد.

کتاب حاضر از شش بخش و فصل‌های متعدد تشکیل شده است. در بخش اول زن در اسلام؛ بینش‌ها و اشکالات؛ واقعیت زن در گذشته و حال؛ کار کردن زن و نقش او بررسی شده است. در بخش دوم نیز مباحثی چون زن و مرد در ترازوی حقوق؛ حقوق در چارچوبی ویژه؛ و حقوق در چارچوبی کلی تبیین شده است.

در بخش سوم، مطالبی درباره حجاب، هویتی ویژه؛ حجاب، واقعیت و اشکالات؛ و حجاب، مد و مسائل مربوط به آن سخن به میان آمده است. دربخش چهارم، رابطه دو جنس و مقدمات ازدواج؛ عشق و دوستی میان دو جنس مخالف؛ انتخاب شریک زندگی؛ نامزدی، معنا و شکل آن بیان شده و دربخش پنجم درباره مباحثی چون ازدواج؛ ضرورت و لوازم آن؛ ماهیت و اهداف ازدواج؛ عقد ازدواج؛ ضرورت و شرایط آن؛ مهریه؛ هدیه و رضایت دو جانبه؛ مراسم ازدواج یا جشن عروسی بحث شده است.

نویسنده در بخش ششم، این موضوع‌ها را بررسی کرده است: ازدواج موقت؛ اهمیت و مشکلات ازدواج موقت؛ حلیت یا حرمت؟؛ احیای ازدواج موقت؛ اهداف و اهمیت آن؛ مشروعیت ازدواج موقت و خطرهای احتمالی آن. گفتنی است کتاب حاضر، ترجمه کتاب «دنیا المرأه» است.

50. زنان در موازنه حق و تکلیف

علاسوند، فریبا، ویراستار: محمد بیطرفان، تهران، انتشارات بیطرفان، به سفارش دفتر امور بانوان وزارت کشور، چاپ اول، 1385، 160 صفحه، وزیری.

این کتاب به‌منظور پاسخ‌گویی به برخی پرسش‌ها و شبهه‌های مطرح‌شده در حوزه زنان، به سفارش دفتر امور بانوان وزارت کشور در سه فصل نگاشته شده است. در فصل نخست، نویسنده به بیان کلیات و توضیح پاره‌ای از اصول و مبانی حقوق اسلامی درباره زنان مانند هویت جنسی، رابطه و نسبت میان زن و مرد، خانواده، اخلاق و قانون پرداخته است.

فصل دوم با عنوان زنان در فقه اسلامی، به تبیین برخی حقوق متفاوت زنان و مردان از دیدگاه اسلام اختصاص دارد که در آن به موضوع‌هایی چون بلوغ؛ ازدواج؛ حضانت؛ خشونت علیه زنان؛ طلاق؛ تعدد زوجات؛ ارث؛ حجاب و پوشش؛ قوانین جزایی؛ قضاوت؛ اشتغال؛ و فعالیت‌های‌سیاسی زنان اشاره شده است.

در فصل سوم با عنوان زن در قوانین داخلی ایران نیز بخشی از تلاش‌های حقوقی صورت گرفته در نظام جمهوری اسلامی، درباره احقاق حقوق زنان و حمایت از آنها بیان شده است. در این فصل، نویسنده با استناد به قوانین داخلی ایران، به رویکرد مثبت و کمال‌گرایی ایران اسلامی و دولتمردان آن برای حل مسائل زنان اشاره کرده است. در خلال مطالب کتاب، به رهنمودهای امام‌خمینی رحمه الله و مقام معظم رهبری درباره زنان و حقوق آنان استناد شده است.

51. زنان و حقوق برابر: نقد و بررسی کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و سند پکن

علاسوند، فریبا، تهران، روابط عمومی شورای فرهنگی - اجتماعی زنان، چاپ اول، 1382، 152 صفحه، رقعی.

نگارنده با بررسی «کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان» و اعلامیه پکن(درباره حقوق و آزادی‌های زنان)، بر آن است افزون بر اشاره به نقاط مثبت، برخلاف میل خویش، جنبه‌های منفی آنها را آشکار کند. با این هدف، کتاب در سه بخش «کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و تراز اندیشه دینی»، «سند پکن و تراز اندیشه دینی» و «ضمائم» تنظیم شده است.

در بخش نخست، سابقه و مبانی کنوانسیون و همچنین دغدغه اصلی کشورهای مسلمان نسبت به تصویب کنوانسیون، در دو فصل بررسی و تعارض‌های کنوانسیون با فقه اسلامی در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی بیان می‌شود. در بخش دوم، سند پکن ارزیابی می‌شود و نویسنده واژه‌ها و محورهای اساسی در طراحی سند پکن(از جمله برابری‌- آزادی‌های بنیادین؛ زنان، فقر و اشتغال؛ آموزش و پرورش زنان؛ زنان و بهداشت؛ زنان، خشونت و مناقشات مسلحانه و زنان و حقوق بشر) را تحلیل و بررسی می‌کند و در پایان، چکیده‌ای از اعتراف‌های ضمنی در متن سند(از جمله اعترافات به تنوع فرهنگی ملل؛ اشاره به نقش قدرت‌های بزرگ در اشاعه فقر؛ تأکید بر نقش رسانه در مسائل زنان و لزوم تجدید آزادی با رویکردی جدید در مبانی لیبرالیسم و اعتراف بر تأثیر رهبران مذهبی) بیان می‌شود. حقوق و تکالیف زنان از دیدگاه دین و کارکرد عقل در حوزه شریعت نیز عنوان بحث‌های پایانی است.

52. سراج: نگاهی گذرا به مسایل اساسی و بررسی شبهات پیرامون زنان

حسینی، سید حسین، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی، چاپ اول، 1380، 294 صفحه، وزیری.

امروزه حقوق زنان، در لابه‌لای بحث‌های جدی با ماهیت سیاسی‌- دینی در جامعه مطرح شده و در نشست‌های داخلی و خارجی و مطبوعات و سخنرانی‌ها، حجم فراوانی از سخنرانی‌ها و مقاله‌ها را به خود اختصاص داده است. این پژوهش، با بررسی حقوق زن پیش از اسلام و در آیات قرآن، سیره و روایات معصومان علیهم السلام، به تعریف حقوق زنان و شبهه‌های موجود درباره آن و نیز حقوق اجتماعی زنان می‌پردازد.

نوشتار حاضر از چهار بخش و فصل‌های متعدد تشکیل شده است. دربخش اول، مفاهیم؛ تاریخچه و اهمیت حقوق زنان؛ پیشینه تاریخی حقوق زن؛ حقوق زنان در عربستان پیش از اسلام؛ حقوق زن درغرب؛ حقوق زن در اسلام(آیات قرآن مجید، سیره و روایات معصومان علیهم السلام، کلام بزرگان دین و دانش...) مطرح شده است.

نویسنده در بخش دوم شبهه‌های حقوقی درباره زنان را در سه گفتار بررسی می‌کند. در گفتار اول حقوق خانوادگی زنان(مرد و زن و سن بلوغ؛ مرد و زن و ولایت خانواده؛ پیشینه تاریخی ولایت در خانواده؛ ولایت خانواده از دیدگاه قرآن؛ ولایت در خانواده از منظر روایات؛ مسئله اذن و اجازه درخانواده؛ ولایت و سرپرستی خانواده در قانون ایران؛ طلاق و حق زن و مرد؛ پیشینه تاریخی طلاق؛ طلاق از دیدگاه اسلام؛ طلاق درقوانین ایران؛ ارث زن و مرد؛ دیدگاه اسلام درباره ارث زن؛ ارث زن در قانون مدنی؛ تعدد زوجات؛ پیشینه

تاریخی تعدد زوجات؛ دیدگاه اسلام درباره تعدد زوجات؛ مهریه زن؛ مهر از دیدگاه اسلام؛ نفقه زن؛ پیشینه تاریخی نفقه؛ نفقه از دیدگاه اسلام؛ نفقه در قانون مدنی؛ نماز قضای پدر و مادر...) بررسی می‌شود.

گفتار دوم به حقوق زن در مسائل کیفری (دیه زن و مرد؛ تاریخچه دیه زن و مرد؛ دیه زن و مرد از دیدگاه اسلام؛ دیه زن و مرد در قانون مجازات اسلامی؛ قصاص قتل در زن و مرد؛ پیشینه تاریخی قصاص؛ قصاص زن و مرد از دیدگاه اسلام؛ قصاص قتل زن و مرد در قانون مجازات اسلامی...) اختصاص دارد.

نویسنده در گفتار سوم، به حقوق سیاسی زنان(مرجعیت؛ اجتهاد و مشارکت سیاسی؛ بیان نظرها و دلایل مخالفان مرجعیت زنان؛ بیان نظرها و دلایل موافقان مرجعیت زنان؛ مشارکت سیاسی زن در اسلام؛ شروط مشارکت سیاسی اجتماعی زنان از نظر اسلام؛ مشاغل سیاسی‌- اجتماعی زنان در قوانین جمهوری اسلامی ایران؛ زن و مرد و مسئله قضاوت؛ ادله عدم جواز قضاوت برای زنان؛ و تصدی زنان به قضاوت در قوانین جمهوری اسلامی) پرداخته است.

در بخش سوم «حقوق اجتماعی زن»، مانند مسئله حجاب؛ حجاب در اسلام؛ نظرهای چند زن تازه مسلمان غربی درباره حجاب؛ حجاب در قانون مجازات اسلامی؛ شهادت زن و مرد؛ شهادت زن و مرد از دیدگاه اسلام؛ و زن و مرد و جهاد بیان شده است. در بخش پایانی با عنوان «رسانه و حقوق زنان» نیز نقش رسانه در زمینه مباحث زنان و عملکرد آن نقد و بررسی و سپس راهکارهایی پیشنهاد می‌شود.

53. سیمای زن در آیینه فقه شیعه(پژوهشی پیرامون احکام خاص زنان)

گواهی، زهرا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: کاظم مدیرشانه‌چی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، 1368، 245 صفحه.

نویسنده در این رساله که با عنوان «سیمای زن در آیینه فقه شیعه» تدوین شده، کوشیده است هر چند اندک، درباره احکام خاص زنان در بخشی از فقه شیعه تحقیق کند و با تکیه بر آیات و روایات و در حد امکان، از راز تفاوت‌های حکمی میان زن و مرد در اسلام پرده بردارد و غبار شک و ابهام و توهم را از چهره این مسئله مهم اسلامی بزداید. به گفته نویسنده، به علت وقت اندک و گستردگی فقه شیعه، بررسی همه مباحث فقهی میسر نبوده است. ازاین‌رو، فقط به مباحثی از فقه شیعه که احکام خاص زنان در آنها از دیگر مباحث بیشتر است، توجه شده است.

نویسنده نخست احکام خاص زنان را در موضوع‌هایی چون نماز، روزه، خمس و زکات فطره و زیورآلات، حج، نذر، کفاره و آداب لباس پوشیدن، از کتاب‌های معتبر شیعی نقل و سپس رساله‌ای در ده فصل گردآوری کرده است. در این فصل‌های ده‌گانه، افزون بر بحث درباره مباحث و موضوع‌های فقهی مربوط به هر فصل، احکام دیگری که با آنها ارتباط داشته نیز بیان شده است. برای مثال، در فصل ازدواج، افزون بر مسائل خاص این موضوع، از بحث رضا و اجرت شیردادن زن و در فصل امامت و اجتهاد، از رهبری، اجتهاد، مرجعیت و امامت زن در نماز سخن به میان آمده و در فصل زن و قضاوت، مسئله وکالت زنان و در فصل زن و نقص عقل، از حق وصایت زن بحث شده است.

گفتنی است چون هدف نویسنده، تنظیم و تألیف رساله‌ای بوده که عموم بانوان جامعه بتوانند از آن استفاده کنند، وی کوشیده است، مباحث را از دیدگاه اجتماعی، اخلاقی و تربیتی، با تکیه بر مبانی فقهی بررسی کند. ازاین‌رو، برخی از فصل‌های رساله مانند فصل زن و سیاست و حکومت با عنوان رایج اجتماعی نام‌گذاری شده است؛ گرچه با عنوان‌های کتاب‌های فقهی هماهنگ نیست. همچنین، از آنجا که در فقه، نقص عقل زن، علت بسیاری از تفاوت‌های احکام فقهی زنان خوانده شده است، بحث زن و نقص عقل به‌عنوان فصل مستقلی بیان شده است؛ هر چند با این نام، عنوان مستقلی در کتاب‌های فقهی وجود ندارد.

54. شخصیت و حقوق زن در اسلام

مهریزی، مهدی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی،1382، 42+ 503 صفحه، وزیری.

این کتاب شامل مقدمه و سه بخش و هر بخش شامل چند فصل است. مؤلف در مقدمه‌ای مفصل به بررسی زن در گذر تاریخ پرداخته است. سابقه پژوهش، ضرورت تحقیق و نقص در پژوهش‌های گذشته، مطالب بعدی مندرج در مقدمه را تشکیل می‌دهد. روش این تحقیق، بیشتر جنبه نظری دارد تا میدانی، و اهتمام مؤلف بر آن بوده است تا با مطالعه در منابع دینی؛ یعنی قرآن و سنت و تحلیل آن، آرای دین در دو قلمرو شریعت و حقوق زن را بیان کند. افزون بر این، مباحث موجود به صورت تطبیقی بیان شده؛ یعنی آرای مذاهب اسلامی با دیدگاه‌های جدید و رایج، مقایسه و مقارنه شده، البته بر پذیرش آرای مذهب خاصی

تأکید نشده است. همچنین، به شبهه‌ها و ایرادها در حد توان پرداخته و برای حل و دفع آنها تلاش شده است.

در بخش اول کتاب با عنوان «قواعد تحقیق در مطالعات دینی زنان»، این موضوع‌ها بررسی شده‌اند: اصول تحقیق در متون دینی مربوط به زن؛ معیار استفاده از روایات و متون دینی در مباحث انسان‌شناسی؛ نقد محتوایی احادیث؛ فرهنگ زبان متون دینی؛ عنصر زمان و مکان؛ تأثیر فرهنگ‌های برون دینی در جعل و تحریف حدیث؛ و برداشت‌های خاص از متون دینی که شامل عواملی چون فرهنگ جاهلی، افکار و اندیشه‌های یهودیان، فرهنگ و رسوم ایرانی و روحیه مردانگی است.

بخش دوم کتاب به بررسی «شخصیت انسانی زن» اختصاص دارد که مباحث آن در سه فصل تنظیم شده و عبارتند از: ارزیابی نظریه وحی در باب زن؛ نقد و بررسی ایرادها، و تفاوت‌های زن و مرد.

نیمی از محتوای کتاب را مطالب بخش سوم تشکیل می‌دهد که موضوع و محور اصلی آن «حقوق خانواده» است. مؤلف پیش از پرداختن به مباحث اصلی، دیدگاه دین درباره خانواده و جایگاهش در اسلام را نشان می‌دهد. نویسنده برای دست‌یابی به این منظور دو مطلب را بررسی می‌کند: تلقی اسلام از ازدواج، شامل مقاصدی چون بقای نسل، آرامش، ارضای غرایز جنسی، مشارکت در حیات معنوی، شرکت در حیات مادی و تربیت نسل است که هیچ‌یک از این هدف‌ها جای دیگری را نمی‌گیرد و همه این هدف‌ها برای زن و مرد منظور است. سپس به جایگاه زن در خانواده پرداخته و پس از این بحث‌های مقدماتی، حقوق خانواده در ده فصل ارزیابی شده است. در فصلی که موضوع آن سرپرستی است، پس از تبیین

اجمالی ریاست خانواده، درباره مسائلی چون حدود ریاست، مبنای انتخاب و دائمی یا متغیر بودن آن مطالبی آمده است.

در بررسی حدود سرپرستی نیز در مواردی چون خروج از منزل؛ سفر؛ قصد توطّن و قصد مسافرت؛ تنبیه بدنی؛ تصرفات مالی زن؛ نذر و قسم؛ عبادات مستحبی؛ سیادت و هاشمی بودن، و تمکین جنسی، دقت و تأمل صورت گرفته است. تمکین و نشوز؛ نفقه؛ مهریه؛ حضانت و ولایت بر کودکان؛ نکاح صغیره؛ بلوغ دختران؛ طلاق؛ تفاوت ارث زن و مرد؛ و تعدد زوجات نیز فصل‌های بعدی بخش سوم کتاب هستند. فهرست منابع شامل کتاب‌ها و مجله‌ها نیز در پایان آمده است.

55. قضاوت زن از دیدگاه فقه شیعه

موسوی سنگلاخی، سیدمحمد یعقوب، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، چاپ اول، 1385، 164 صفحه، رقعی.

فقه شیعه، در پرتو آموزه‌های مکتب اهلبیت علیهم السلام و اجتهاد، براساس قرآن، سنّت و تعقل، استحکام و پویایی ویژ‌ه‌ای یافته است. این امر سبب شده است، فقه شیعه در پاسخ‌گویی به مسائل و موضوع‌های گوناگون، توانایی مؤثری بیابد و در رفع ابهام‌ها و زدودن شبهه‌ها نقش مهمی ایفا کند. یکی از موضوع‌هایی که از دیرباز در فقه شیعه مطرح بوده و درباره آن همواره بحث و اختلاف نظر شده، مسئله «جواز و عدم جواز قضاوت زنان» است. نگارنده در این کتاب بر آن است، دیدگاه فقه امامیه درباره مسئله «قضاوت زنان» را به صورت شفاف، با دلیل و برهان بررسی کند و به این پرسش‌ها پاسخ دهد:

وی در پایان، نتایج بررسی‌های خود را این‌گونه بیان می‌کند: «نظریه بهتر، جایز نبودن قضاوت بانوان است؛ زیرا اولاً بر طبق روایت ابی‌خدیجه، تنها مردان به نصب عام برای تصدی منصب قضاوت منصوب شده‌اند و از قضاوت بانوان سخن به میان نیامده است... . ثانیاً روایاتی که قائلان به عدم جواز بدان استناد کرده‌اند، برخی از نظر سند و برخی از نظر دلالت، تمام و قابل استناد است و از مجموعه آنها، اطمینان به جایز نبودن قضاوت بانوان پیدا می‌شود. ثالثاً بر فرض که هیچ دلیل قابل استناد بر جایز نبودن قضاوت بانوان وجود نداشته باشد، عدم جواز قضاوت آنان مقتضای اصل است؛ زیرا ادله قائلان به جواز، تمام نیست، درحالی‌که قضاوت مردان، یقینی و قضاوت زنان مورد تردید است ... . افزون بر آن، قضاوت امر مهمی است و با اَعراض، دماء و نفوس مردم سر و کار دارد. ازاین‌رو، باید در آن جانب احتیاط را رعایت کرد و قول به جایز نبودن قضاوت زنان، موافق احتیاط است.

با این حال، استثناهایی در مسئله وجود دارد و در پاره‌ای موارد، از اشتراط مرد بودن در قاضی، می‌توان عدول کرد و آن را نادیده گرفت.

یکی از آن موارد، قاضی تحکیم است... . دومین مورد، قاضی منصوب از جانب ولی‌فقیه است که براساس ضرورت‌ها و مصلحت‌ها و احکام ثانوی، شرط مردم بودن در آن لحاظ نشده است. همچنین، در مقام مشاوره قضایی و فراهم آوردن مقدمات قضاوت، مرد بودن شرط نیست و زنان می‌توانند برای صدور حکم به مردان قاضی کمک‌های شایسته‌ای برای پیشبرد قضاوت ارائه کنند».

56. قوانین و مقررات ویژه زنان در جمهوری اسلامی ایران

آرتیدار، طیبه(گردآوری و تدوین)، تهران، انتشارات برگ زیتون، چاپ سوم، 1383، 480 صفحه، وزیری.

این کتاب که زیر نظر «مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری» تدوین شده، نمونه‌ای از تلاش‌هایی است که با هدف آگاهی دادن به زنان درباره قوانین ویژه خودشان صورت گرفته است. اهمیت این کتاب از آنجاست که زنان به‌طورعام، در چارچوب قوانین و مقررات جاری هر کشور، از حدود آزادی‌ها و مسئولیت‌های خود در جامعه آگاه می‌شوند. آگاهی یافتن آنان از آنچه در قوانین کشورشان برای آنان در نظر گرفته شده، آنها را متوجه حقوق خویش یا خلأهای موجود در قوانین مربوط به حقوق انسانی‌شان می‌کند.

نویسنده می‌کوشد، در این مجموعه افزون بر آشنا ساختن جامعه زنان از حقوق خویش، امکان بررسی خلأهای موجود ناشی از نقص قوانین یا درست اجرا نکردن آن را فراهم و برای دست‌یابی به جامعه‌ای مطلوب، نیازهای موجود را بهتر نمایان کند.

در این کتاب ضمن تقسیم‌بندی موضوعی قوانین و مقررات به صورت هم‌زمان، مطالب هر بخش از نظر تاریخی نیز تنظیم و به ترتیب بیان شده است.

این مجموعه شامل هفت بخش است و در هر بخش به ترتیب، موضوع‌های قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران؛ قوانین و مقررات حقوقی؛ قوانین و مقررات بین‌المللی؛ قوانین و مقررات استخدامی؛ قوانین و مقررات اجتماعی؛ و قوانین و مقررات فرهنگی بیان شده است. افزون بر آن، قوانین حقوقی، اجتماعی و استخدامی که بیشترشان خاص زنان نبوده، ولی به شکلی با آن مرتبط و به‌طورکلی، همیشه مورد نیاز بوده است یا گاه منشاء پاره‌ای از قوانین به شمار می‌رود، در چاپ دوم افزوده شده است.

در مجموعه حاضر، افزون بر قوانین، دستور‌های تازه تصویب و سیر تحولات قوانین و مقررات در ابتدای هر بخش گنجانده شده است. همچنین به‌منظور استفاده آسان از کتاب، واژه‌نامه اصطلاحات حقوقی برای آن تنظیم شده و نویسنده کوشیده است در این واژه‌نامه، تا حد امکان، اصطلاحات را ساده و روان تعریف کند، به‌گونه‌ای که مفهوم و معنای صحیح حقوقی آن را نیز برساند. در بخش پایانی کتاب نیز جدول مقررات منسوخ و بدون اعتبار، درج و نمایه عبارت‌ها یا اصطلاح‌های حقوقی به ترتیب حروف الفبا تنظیم شده است.

57. کنوانسیون زنان: بررسی فقهی و حقوقی الحاق یا عدم الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون رفع کلّیه اشکال تبعیض علیه زنان

رئیسی، مهدی، قم، انتشارات نسیم قدس، چاپ اول، 1382، 320 صفحه، وزیری.

سازمان ملل متحد در سال 1379، کنوانسیونی با عنوان «کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان»، را تصویب کرده است که تاکنون

168 کشور جهان به عضویت این کنوانسیون درآمده‌اند. از همان آغاز تصویب و اجرایی‌شدن این کنوانسیون، بحث الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون مزبور، در مجامع گوناگون داخلی رونق و در اوایل سال 1376 در دستور کار شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفت و پس از بحث و بررسی، سرانجام در مجلس شورای اسلامی مطرح و در اول مرداد 1382 به تصویب مجلس رسید. سپس براساس اصل 94 قانون‌اساسی، برای تأیید به شورای نگهبان فرستاده شد که در 27 مرداد، شورای نگهبان آن را رد کرد. آن‌گاه براساس اصل 112 قانون اساسی، برای اظهارنظر نهایی، به مجمع تشخیص مصلحت نظام فرستاده شد.

نویسنده در این کتاب، حقوق عمومی و خصوصی زنان، مواد کنوانسیون، نظر و ادله طرف‌داران الحاق، نظر و ادله مخالفان الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون رفع کلیه اَشکال تبعیض علیه زنان و نیز پی‌آمدهای الحاق یا عدم الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون ... را بررسی کرده است.

این کتاب چهار بخش و هر بخش چند فصل دارد. در بخش اول، کلیاتی درباره تاریخچه کنوانسیون رفع کلیه اَشکال تبعیض علیه زنان؛ مراحل تصویب آن؛ چگونگی الحاق به کنوانسیون؛ تعداد دول ملحق شده به کنوانسیون و بررسی اجمالی مواد و نیز مفاهیمی مانند الحاق و تبعیض آمده است. در بخش دوم، مواد کنوانسیون و موارد مطابقت و مخالفت مواد با قوانین داخلی و شرع(حقوق عمومی زنان) بررسی شده است. در بخش سوم، نویسنده به بررسی مواد کنوانسیون و موارد مطابقت و مخالفت مواد با قوانین داخلی و شرع(حقوق خصوصی زنان) پرداخته است.

بخش چهارم به بررسی الحاق یا عدم الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون و نظر و دلایل مطرح شده دراین‌باره اختصاص دارد که شامل دو فصل است. در فصل اول به نظر و ادله موافقان الحاق و پی‌آمدهای الحاق به کنوانسیون و در فصل دوم به نظر و ادله مخالفان الحاق و پی‌آمدهای عدم الحاق به کنوانسیون اشاره شده و در پایان، نویسنده نتیجه گرفته است که مصلحت و مقتضای جمهوری اسلامی آن است که به کنوانسیون ملحق نشود. در پایان کتاب، ضمائم شش‌گانه‌ای با این عنوان‌ها آمده است:

58. مالکیت زن در اسلام و ادیان الهی

روشن‌بین، خدیجه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: سید مصطفی محقق داماد، دانشگاه، مدرسه عالی شهید مطهری رحمه الله، 1378، 218 صفحه.

نویسنده در این رساله، در یک مقدمه و چهار فصل، درباره مالکیت زن در اسلام و ادیان زرتشت، یهود و مسیحیت بحث کرده است. تعریف مالکیت و انواع آن و مالکیت در اسلام نیز در مقدمه بررسی شده است. نویسنده در فصل اول، مراحل سه‌گانه موقعیت زن در قبایل غیرمتمدن

کشورهای جهان، در ایران قبل از اسلام و غرب را بیان و دیدگاه اسلام درباره زن را مطرح می‌کند.

حق مالکیت زن و حقوق زنان و استقلال اقتصادی آنان از نظر قرآن و غرب، موضوع فصل دوم است. در فصل سوم، شرایط و اهلیت حق استیفا و حق استیفای زن بررسی می‌شود. مالکیت زن نسبت به مهریه و احکام آن؛ هدایای نامزدی؛ جهیزیه؛ نفقه؛ شیربها و ارث و نیز درآمدهای ناشی از کار و موقعیت زن در دین زرتشت، یهود و مسیحیت در فصل چهارم تبیین شده است.

59. موجبات طلاق برای زن در حقوق ایران

نوری اصفهانی، علی محمد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: نادر مردانی، دانشگاه شیراز، گرایش حقوق و علوم سیاسی، 1377، 213 صفحه.

در حقوق ایران، حق طلاق به مردان سپرده شده است، ولی این امر بدین معنا نیست که زن هرگز نمی‌تواند برای طلاق و رهایی خود از زندگی زناشویی اقدام کند. این رساله درباره موجبات طلاق برای زن در حقوق ایران تدوین شده است. این موجبات عبارتند از: اموری که درصورت بروز هر یک از آنها زن می‌تواند تقاضای طلاق را به دادگاه صالح تقدیم کند و دادگاه نیز در صورت صدق ادعای زن، حکم طلاق را صادر خواهد کرد.

در این رساله پیش از ورود به بحث اصلی، برای آشنایی با تعریف طلاق و اثبات مشروعیت آن در دین اسلام، کلیاتی بیان شده و سپس به تحولات چند سال گذشته در ارتباط با موجبات طلاق برای زن توجه شده است. پس از طی این مراحل، آنچه در حقوق ایران به‌عنوان موجبات طلاق برای زن

شناخته می‌شود، به صورت تحلیلی بررسی شده و در مورد آنها با توجه به آرای دادگاه‌ها و نظرهای مختلف حقوق‌دانان بحث شده است.

60. نظام حقوق زن در اسلام

مطهری، مرتضی، تهران، انتشارات صدرا، چاپ بیست‌وهفتم، 1378، 365 صفحه، وزیری.

نویسنده در این کتاب که بیشتر به صورت سلسله مقالاتی با عنوان «زن در حقوق اسلامی»، در مجله زن روز منتشر شده، به تفصیل درباره فلسفه احکام اسلامی مربوط به زنان و حقوق زن در اسلام سخن گفته است. استاد مطهری، مقاله‌های مزبور را نخست به انگیزه نقد پیشنهاد قاضی ابراهیم مهدوی زنجانی، در آن مجله مبنی بر تغییر قوانین مدنی ایران تدوین کرد و سپس به تکمیل آن در شکل فعلی پرداخت.

از دیدگاه نویسنده، قوانین یادشده با ملاحظات دقیق روانی، طبیعی و اجتماعی همراه بوده و بهترین ضامن حسن روابط خانوادگی است. وی با نقل آرای برخی فلاسفه غرب از جمله ویل دورانت و برتراندراسل درباره حقوق زن، به‌منظور نقد یا استشهاد، نظام حقوق زن در اسلام و غرب و تاریخ بشر را به‌گونه تطبیقی بررسی و تحلیل و مباحثی چون آزادی زن و برابری حقوق زن و مرد را در موارد متعدد مطرح کرده است.

عنوان‌های مهم‌ترین مباحث کتاب عبارتند از: خواستگاری و نامزدی؛ ازدواج موقت(متعه)؛ مسئله حرم‌سرا؛ زن و استقلال اجتماعی؛ اسلام و تجدد زندگی؛ قوانین ثابت و متغیر در اسلام؛ مقام زن در قرآن؛ حیثیت و حقوق انسانی زن؛ مبانی طبیعی حقوق خانوادگی؛ تفاوت‌های زن و مرد

از لحاظ جسمی، روانی و احساسات؛ مهر و نفقه(در قرآن، اسلام، تاریخ، جاهلیت و اروپا)؛ مسئله ارث؛ حق طلاق(در ایران، غرب، تاریخ و اسلام)؛ طلاق قضایی؛ و تعدد زوجات.

61. نفقه زوجه از دیدگاه فقهی و حقوقی

ناظریان، ماه خاطره، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: کاظم مدیرشانه‌چی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، 1375، 183 صفحه.

تحقیق حاضر در پنج فصل و یک خاتمه تنظیم و در هر فصل، مطالب و مباحث به ترتیب، از نظر فقه امامیه و مذاهب چهارگانه اهل تسنن و قانون مدنی، به صورت گسترده بیان شده که توجه به نظرها و سخنان بزرگان امامیه در همه مباحث، محور اصلی تحقیق بوده است. نویسنده برای دست‌یابی به آرا و نظر بزرگان شیعه کوشیده است، از دیدگاه‌های فقهای بزرگ شیعه؛ چه متقدمین مانند شیخ طوسی، ابن براج و ابن ادریس، و چه متأخرین مانند علامه حلی، محقق حلی، شهید ثانی، صاحب جواهر و چه فقهای معاصر مانند آیت‌الله امام خمینی، آیت‌الله خویی، آیت‌الله اراکی به طور کافی و وافی استفاده کند. در هر مبحث، سخنان همه این بزرگان در کنار هم بیان شده است تا در کنار توجه به اتحاد و نیز اختلاف آرا و عقاید، حکم کلی امامیه از مجموع آنها به‌دست آید و در عین حال، به دقت نظر فقها در تک تک مسائل فقهی و نیز پویایی فقه شیعه توجه شود.

در بررسی نظر اهل سنت، از کتاب معتبر الفقه علی المذاهب الاربعه بیشتر استفاده شده و در برخی موارد نیز نویسنده برای آگاهی از اقوال

شافعی، به کتاب الام مراجعه کرده است. درباره بیان مسائل حقوقی مربوط به نفقه زوجه، از کتاب حقوق مدنی نوشته دکتر سید حسن امامی استفاده شده است. همچنین، ترجمه آیات قرآن در پاورقی آورده شده که با بیان یک ترجمه در موارد مشابه، از تکرار آن خودداری و برای این منظور به ترجمه مهدی الهی قمشه‌ای مراجعه شده است.

62. نقد الحاق: بررسی حقوقی الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان

سجادمنش، لطف‌الله، قم، مرکز انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله، چاپ اول، 1383، 247 صفحه، وزیری.

نویسنده در این کتاب، با توجه به نقش مهمی که معاهده‌های بین‌المللی در روابط کشورها ایفا می‌کنند، به موضوع الحاق جمهوری اسلامی ایران برای کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان می‌پردازد. وی در پی یافتن پاسخی مناسب به این پرسش اساسی است که آیا جمهوری اسلامی ایران با توجه به قانون و مقررات داخلی و فرهنگ اسلامی حاکم بر جامعه، می‌تواند به این کنوانسیون ملحق شود؟ ازاین‌رو، به تعریف مفاهیم، بررسی تلاش‌های بین‌المللی در مورد حقوق زن و تطبیق حقوقی قوانین و کنوانسیون یادشده می‌پردازد. همچنین، در این زمینه، به پرسش‌هایی درباره حقوق زن براساس قوانین جمهوری اسلامی، حقوق مد نظر کنوانسیون رفع تبعیض درباره زنان، تعهدات دول عضو و وجوه اشتراک و افتراق حقوق زن براساس قانون و مقررات جمهوری اسلامی و کنوانسیون مزبور پاسخ می‌دهد.

این کتاب شامل سه بخش و یک نتیجه‌گیری است. بخش اول به مفاهیم و کلیات اختصاص دارد. در قسمت مفاهیم، دو مفهوم «الحاق» و

«تبعیض» و در بخش کلیات، «تلاش‌های بین‌المللی به‌منظور حقوق زن»، همچنین «تاریخچه کنوانسیون رفع تبعیض و مفاد آن» بررسی می‌شود. بخش دوم به بررسی تطبیقی حقوق زن براساس کنوانسیون رفع تبعیض و قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران اختصاص دارد که در این بخش، در هشت فصل، حقوق گوناگون خصوصی زنان تبیین می‌گردد. نویسنده در بخش سوم، به بررسی تطبیقی حقوق عمومی زن براساس مواد مختلف کنوانسیون رفع تبعیض و قوانین جمهوری اسلامی ایران پرداخته که در این بخش نیز حقوق عمومی زن در نه فصل بررسی تطبیقی شده است.

همچنین روش طرح مباحث در این کتاب، بدین‌گونه است که پس از طرح حق مورد نظر، مستند آن در کنوانسیون و قوانین جمهوری اسلامی بیان و به موارد اشتراک و اختلاف آن اشاره و در پایان، راه‌حلی پیشنهاد خواهد شد. با توجه به اینکه منابع فقهی از منابع اصلی حقوق ایران است، از مباحث فقهی لازم نیز بهره گرفته شده است. نویسنده در پایان، با طرح ادله موافقان و مخالفان الحاق، اَشکال مختلف الحاق را بررسی کرده است و با توجه به روح کلی حاکم بر کنوانسیون و هدف تدوین‌کنندگان آن، عدم الحاق را نظر نهایی کتاب معرفی می‌کند.

63. نگاهی به حقوق زن در اسلام

عظیمی، زهرا، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا وسیما، چاپ اول، 1386، 158 صفحه، رقعی.

زنان، نیمی از پیکر اجتماع و از پایه‌های اساسی نظام خانواده هستند و همین موضوع، عامل اصلی در شکل‌گیری حقوق ویژه آنهاست. در دین اسلام، ارزش زن در مواردی چون رشد فردی و اجتماعی؛ انجام تکالیف در برابر خدا، جامعه و خانواده؛ قابلیت آموزش و پرورش؛ تملک و تصرف؛ و

حقوق سیاسی و اجتماعی، مانند مردان است و میان حقوق زنان و مردان، تفاوت‌هایی ناشی از ویژگی‌های آنان در نوع تخصص، تقسیم کار و مسئولیت وجود دارد. نگارنده در کتاب حاضر در هشت فصل، به حقوق زن به‌عنوان همسر درخانواده، از دیدگاه اسلام پرداخته است.

نویسنده در فصل نخست با عنوان کلیات، پس از تعریف حقوق و وضعیت زن در طول تاریخ و در برخی فرهنگ‌ها و تمدن‌ها(یونان، روم، ایران، هند وچین) حقوق زن در جاهلیت، در اسلام و در غرب را بررسی کرده است. در فصل دوم، «تفاوت‌های زن و مرد و برابری حقوق»آنها از نظر جسمی و روحی بیان شده است. فصل سوم به «حقوق زن در ازدواج» (تعریف نکاح، اهمیت ازدواج، هدف ازدواج، حق انتخاب همسر و اذن پدر، حق وضع شرط ضمن عقد، چندهمسری یا تعدد زوجات)، اختصاص دارد. در فصل چهارم، «حقوق اقتصادی زن» و نیز در فصل پنجم، «حقوق زن درطلاق» (تعریف طلاق، جایگاه طلاق، حق طلاق، حق فسخ نکاح، طلاق در ادیان گوناگون و طلاق در اسلام) تبیین می‌شود.

سفارش‌های مؤکدی در آیات و روایت‌های اسلامی درباره خوش‌رفتاری با زن وجود دارد و اسلام زن را انیس و مونس مرد و شریک زندگی او می‌داند و به مردان سفارش می‌کند، با احترام کامل با زنان رفتار کنند. ازاین‌رو، نویسنده در فصل ششم این کتاب به موضوع حق خوش‌رفتاری و حسن معاشرت (تعریف خوش‌رفتاری، مصداق‌های خوش‌رفتاری و حسن خلق، احترام به زن، محبت‌ورزی، پوشاندن عیب‌های همسر، گذشت، مدارا و مشورت) پرداخته است. در فصل هفتم، برخی «حقوق سیاسی و اجتماعی زن» مطرح و در پایان نیز عملکرد رسانه‌ها درباره موضوع زنان و حقوق آنها بررسی شده است.

بخش سوم: نقش و جایگاه زنان در اجتماع و تمدن اسلامی

اشاره

64. اشتغال زن از منظر قرآن و حدیث

روزبهانی، مهین، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: جعفر نکونام، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک(علوم قرآنی و حدیث)، 1378.

مباحث اصلی پایان‌نامه حاضر در شش بخش تدوین شده است که عبارتند از:

65. امام خمینی و الگوهای دین شناختی در مسائل زنان

مرتضوی، سیدضیاء، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم(بوستان کتاب)، چاپ اول، 1378، 168 صفحه، رقعی.

این کتاب با بیان الگوهای دین‌شناسی از دیدگاه امام خمینی رحمه الله، به عمده‌ترین «محورهای مسائل زنان» می‌پردازد و بایسته‌ترین نیازها در شناخت صحیح شخصیت انسانی حقوقی و جایگاه اجتماعی و خانوادگی بانوان را در سه بخش تبیین می‌کند.

در این نوشتار، آن دسته از معیارهایی بیان شده است که در نگرش به دین از نگاه امام، در حوزه مسائل زنان به دست می‌آید. از دیدگاه نویسنده، این الگوها سه حوزه را دربر‌می‌گیرند: کلام و انسان‌شناسی؛ خانواده و تربیت؛ جامعه و فرهنگ. در بخش اول با عنوان «انسان‌شناسی و کلام»، درباره موضوع‌هایی چون یکسان بودن حقیقت انسانی زن و مرد؛ انحصاری نبودن دست‌یابی به حیات طیبه؛ جزای احسن و عمل صالح؛ و باز بودن راه کمال برای همه اعم از زن و مرد و نیز درباره عاطفه، به عنوان نقطه عطف زندگی بحث شده است.

در بخش دوم با عنوان «خانواده و تربیت»، به این مسائل پرداخته شده است: زنان، زیربنای فضیلت‌های انسانی و ارزش‌های والای الهی؛ الگوطلبی و الگوسازی و نقش مهم آن در شکل‌گیری شخصیت زنان؛ معرفی جامع و درست و اصولی الگوها؛ ارزش و اهمیت و قداست خانواده به‌عنوان نهاد فراگیر اجتماعی؛ شأن مادری و شرافت و مسئولیتی

که زن در این جایگاه دارد و توجه ویژه‌ای که امام‌خمینی رحمه الله در سخنان خویش بدان معطوف داشته است.

بخش سوم کتاب را موضوع «جامعه و فرهنگ» تشکیل می‌دهد و دربردارنده این نکته‌هاست: نقش تکمیلی متقابل زن و مرد در نظام آفرینش و ساختار تکوینی زندگی آدمی، و توجه به ملاک‌های اصیل و معیارهای حقیقی در ارزش‌گذاری بانوان.

اراده و اختیار و آزادی عمل به همراه خرد و آگاهی زن، او را در تعیین سرنوشت خویش مسئول و متعهد می‌سازد و در این موارد، زنان با مردان مشترکند: مشارکت سیاسی؛ حضور در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و دفاعی؛ نظارت عمومی و نقش زنان؛ حفظ و رعایت جهات شرعی و توجه بانوان به عفاف و حجاب برای حضور در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی و اینکه تحصیل و تدریس فرصتی است که به جنس خاصی اختصاص ندارد و باید برای همه فراهم باشد.

ضمیمه کتاب، بحثی درباره «امام خمینی و راهبرد تهاجم» دربردارد که تأکیدی است بر سیره نظری و عملی امام به هنگام پیش‌دستی در مقابل دشمن در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی که این مهم درباره مسائل زنان ضروری‌تر است. فهرست آیات، روایات و کتاب‌نامه در آخر کتاب آمده است.

66. بررسی فعالیت اجتماعی زنان از دیدگاه قرآن مجید و سنت شریف

آساره، مجید، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: محمدحسن تبرائیان، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرکزی تهران، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، 1378، 187 صفحه.

این رساله به‌منظور آشنایی با دیدگاه قرآن کریم و سنت اهلبیت علیهم السلام، در زمینه حضور زنان در جامعه نگاشته شده است.

نویسنده با بیان تاریخچه‌ای از فعالیت اجتماعی زنان در جامعه صدر اسلام و فعالیت آنان در ایران، بر نقش مؤثر آنها در تعیین سرنوشت جامعه تأکید کرده و خواهان فراهم آوردن شرایطی مناسب برای حضور بیشتر آنان شده است. مهم‌ترین عنوان‌های مطرح شده در این پژوهش عبارتند از: بررسی وضعیت اجتماعی زن پیش از اسلام؛ زن در کلام قرآن‌کریم (خلقت زن، حقوق زن و زنان مشهور در قرآن کریم)؛ زن در احادیث و روایات؛ و تاریخچه‌ای از فعالیت زنان در جامعه ایران.

67. پیآمدهای تربیتی فعالیت اجتماعی زنان با تأکید بر متون اسلامی

نقوی، عبدالقادر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد (رشته فقه و معارف اسلامی)، استاد راهنما: محمدعلی حاجی‌آبادی، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، مرکز جهانی اسلام قم، 1384، 126 صفحه.

پی‌آمدهای تربیتی فعالیت‌های اجتماعی زنان برای افراد خانواده (فرزند و شوهر) و جامعه چیست؟ نویسنده در رساله حاضر، در صدد تحقیق در این زمینه و پاسخ‌گویی به این پرسش اساسی و محوری برآمده، چنان‌که در پاسخ به این پرسش، پی‌آمدهای تربیتی مثبت و منفی فعالیت‌های اجتماعی زنان بررسی و مطالب مربوط به آنها در چهار فصل بیان شده است.

در فصل اول با عنوان کلیات و مفاهیم، به بیان مسئله و تبیین مفهوم پی‌آمدهای تربیتی فعالیت‌های اجتماعی زنان، بیان ضرورت و پیشینه تحقیق در این موضوع پرداخته شده است.

فصل دوم درباره «مقام و منزلت انسانی زن از دیدگاه اسلام» که همان مقام و منزلت متعالی است و خداوند آن را حق همه انسان‌ها دانسته، تبیین شده است. مردان و زنان از یک گوهر و ذات آفریده شده‌اند، ازاین‌رو در کمال‌یابی و بالندگی و دریافت پاداش و کیفر اعمال یکسانند. زن و مرد، تساوی حقوقی بسیاری دارند؛ هر چند در برخی موارد، مشابه هم نیستند و تفاوت‌های تکوینی که سبب تکمیل و تکامل و درک متقابل آنان است، در میان آنان وجود دارد.

بی‌تردید، خانواده به‌عنوان اولین هسته مرکزی تشکیل‌دهنده جامعه بشری، نقشی مهم و اساسی در رشد و اعتلای انسان دارد. ازاین‌رو، در فصل سوم، درباره ماهیت و ساختار خانواده، اهداف تشکیل خانواده و کارکردهای آن و مهم‌ترین نقش‌های زنان در خانواده و آثار تربیتی آن، مانند تأمین نیازهای عاطفی همسر و فرزندان و ایجاد امنیت و شایستگی در کودکان بحث شده است.

فصل چهارم به تحلیل و بررسی فعالیت اجتماعی زنان در حوزه‌های گوناگون و تبیین رویکردهای عمده اندیشمندان و صاحب‌نظران جوامع اسلامی در دهه‌های اخیر، درباره مسائل زنان اختصاص دارد. همچنین، بیان آثار و فواید فعالیت‌های اجتماعی زنان که مهم‌ترین آنها بهداشت خانواده، سلامت فرزندان و تأمین نیازهای اقتصادی است و درنهایت، بیان پی‌آمدهای منفی فعالیت‌های اجتماعی زنان، مثل سست شدن کانون خانواده، بالا رفتن سن ازدواج و باروری، نابسامانی اجتماعی و مشکلاتی مانند آن، از جمله موضوع‌هایی است که در این فصل به آن پرداخته شده است. نتیجه‌گیری و راهکارها نیز در قسمت پایانی این رساله آمده است.

68. پیش‌نویس منشور جایگاه زن در فرآیند توسعه کشور

آکوچکیان، احمد، ویراستار: زهره نظری، تهران، انتشارات سوره مهر، چاپ اول، 1383، 122 صفحه، وزیری.

نگارنده در این کتاب کوشیده است، اصول و برنامه‌ای نظام‌مند درباره جایگاه واقعی زنان کشور، با هدف شناسایی نقش آنان، همچنین اقدام زنان در توسعه همه جانبه کشور فراهم آورد. ساختار پیشنهادی این منشور، دربردارنده سه حوزه مرسوم تحقیق وتوسعه، شامل حوزه مطالعات هنجاری در تبیین وضعیت مطلوب؛ حوزه مطالعات توصیفی وضعیت موجود در زمینه‌های تاریخی آن؛ و حوزه مطالعات تجویزی یا راهبردی در انتقال از وضع موجود به سوی وضع مطلوب است که به صورت قیاس عملی، شامل مقدمه‌ای ناظر به غایت، مقدمه‌ای دیگر ناظر به ابزار نیل به آن غایت و نتیجه، شامل ضرورت استفاده ازآن ابزار برای رسیدن به غایت مذکور تنظیم شده است.

موضوع‌های اصلی کتاب نیز عبارتند از: اصول مبادی نظری منشور زنان درتوسعه (مبادی معرفت شناختی و مبادی معرفتی درجه اول نظری زنان در توسعه و عناصر اساسی مفهوم توسعه انسانی، توسعه جنسیتی)؛ زنان، وضعیت مطلوب (زنان، آرمان برای همه زندگی و زنان، اصول مشارکت در وجوه سیاست انسانی توسعه) و سیاست‌ها و راهبردها برای زنان در فرآیند تحقیق و توسعه (در عرصه تعلیم و تربیت در توسعه، سیاست‌های مشارکت اجتماعی و راهبردی مشارکت درتدبیر اجتماعی).

69. تأملی برجایگاه زن: مجموعه مقالات فارسی( جلد اول)

جمعی از نویسندگان،تهران، ستاد برگزاری یکصدمین سال میلاد امام خمینی رحمه الله، کمیته بانوان، چاپ اول، 1379، 374 صفحه، وزیری.

درک بالا و شناخت عمیق حضرت امام خمینی رحمه الله از مسائل زنان و جایگاه ایشان، در دنیای بحران‌زده عصر ما، تحولی شگرف در باور و

اندیشه جوامع ایجاد کرد، به گونه‌ای که تعریف آن روح قدسی از جایگاه زن درمرتبه عالی انسانی و احیای شأن و منزلت حقیقی زنان، موجب طرد پندارهای باطل و برداشت‌های گاه مغایر با اندیشه دینی شد.

مجموعه حاضر، جلد نخست از کتاب تأملی برجایگاه زن و دربردارنده مقاله‌های فارسی است که درکنگره بین‌المللی «جایگاه و نقش زن از دیدگاه امام خمینی رحمه الله » به مناسبت بزرگداشت یک‌صدمین سال میلاد امام خمینی رحمه الله در تاریخ 6 تا 8 مهر 1378 عرضه شده است.

عنوان مقاله‌ها و نام‌های نویسندگان مقاله‌ها عبارتند از: جایگاه و نقش زن ازدیدگاه امام خمینی، زهرا شجاعی؛ جایگاه و مقام زن ازدیدگاه امام رحمه الله، حجت‌الاسلام اکبر هاشمی رفسنجانی؛ زن مسلمان و عنصر زمان و مکان، معصومه ابتکار؛ تربیت زن در ساحت عقلانی و عاطفی، احمد احمدی؛ امام، زن و رهایی از دو رویکرد، سیدجعفر اردبیلی؛ بررسی جامعه‌شناختی دیدگاه تربیتی حضرت امام رحمه الله درمورد نقش زن درخانواده، شهلا باقری؛ نقش اجتماعی زنان ازدیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله، باقریان؛ بازخوانی نقش سیاسی و اجتماعی زنان در اندیشه و سیره امام خمینی رحمه الله، اشرف بروجردی؛ زن و توسعه اجتماعی ازدیدگاه اسلام و امام‌خمینی رحمه الله، محمدعلی تسخیری؛ زن و مسائل اجتماعی و سیاسی از نگاه مبانی اجتهادی، اشرف جناتی؛ تساوی زن و مرد از نگاه قرآن، اشرف جناتی؛ زن و انقلاب از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله، مرضیه حدیدچی(دباغ)؛ امام خمینی رحمه الله و بیداری زن مسلمان، ربابه رفیعی طاری( فیاض بخش)؛ فاطمه زهرا علیها السلام، معنای بلند قدر، تفسیری عرفانی ازحضرت امام خمینی رحمه الله در شأن حضرت فاطمه علیها السلام، فاطمه ریعان؛ زن وعرفان حضرت فاطمه زهرا علیها السلام، مظهر انسان کامل، منظر سلطانی؛ زن،

هنر و ادبیات، مهری شریفیان؛ نقش زنان در دفاع از مملکت و انقلاب اسلامی ازدیدگاه و سیره عملی حضرت امام‌خمینی رحمه الله، فضل‌الله صلواتی؛ امام، زنان و زمان، جمیله کدیور؛ دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله در مورد زن با رویکرد فلسفی؛ و تبیین شخصیت و سیره حضرت زهرا علیها السلام و زنان بزرگ اسلام درکلام امام رحمه الله، طوبی کرمانی؛ حضرت فاطمه زهرا علیها السلام، الگوی زن مسلمان، فریده مصباحی؛ فقه و فقاهت در بینش و نگرش امام، مقدّم؛ و دیدگاه‌های تربیتی حضرت امام از بعد روان‌شناسی، شکوه نوابی‌نژاد.

70. تأملی بر جایگاه زن: مجموعه مقالات عربی و انگلیسی همراه با ترجمه(جلد دوم)

جمعی از نویسندگان،تهران، ستاد برگزاری یک‌صدمین سال میلاد امام خمینی رحمه الله، کمیته بانوان، چاپ اول، 1379، 295 + 163 صفحه، وزیری.

جلد دوم از کتاب تأملی برجایگاه زن، حاوی تعداد دیگری از مقاله‌هایی است که در کنگره بین‌المللی جایگاه و نقش زن از دیدگاه امام خمینی رحمه الله در تاریخ 6 تا 8 مهر 1378 عرضه شده است. عنوان این مقاله‌ها عبارتند از: دیدگاه فلسفی امام خمینی رحمه الله درمورد زنان، آشا عبدالابراهیم؛ دیدگاه امام خمینی رحمه الله درباره فعالیت سیاسی زنان، الهام باقر؛ نقش زن درمدیریت خانه، بتلا عبید؛ نقش زن در پرورش و تربیت نسل‌ها، توفیق یوسف الخطیب عبید؛ مفهوم زن نمونه در غزلیات و نامه‌های عرفانی - فلسفی امام خمینی رحمه الله، جمیله زهرا عبید؛ نظری برحجاب درون، خائولاناکاتا؛ دیدگاه امام خمینی رحمه الله از ابعاد نظری و عملی به زن، زینب جمعه؛ زن و کار در اسلام، زینب حکیم؛ دیدگاه‌های امام خمینی رحمه الله درمورد جایگاه زنان، سلینا پروین؛ قدرت انقلابی زنان

ایران، حقیقتی بزرگ و پنهان برای غرب، فانی اُچوآ اُچوآ؛ نگرش امام خمینی رحمه الله نسبت به زنان، با رویکرد فلسفی، محموده خاتون؛ نقش زن درخانواده، نازنین غلامحسینی؛ و نقش زنان درتحقیقات جامعه مدنی، نرجس زیدی که ترجمه عربی و انگلیسی این مقاله‌ها نیز بیان شده است.

71. تحلیلی بر سرگذشت تاریخی زن (با تأکید بر هویت تاریخی زن مسلمان)

ایروانی، شهین، تهران، انتشارات دریا، چاپ اول، 1384، 136 صفحه، رقعی.

برای تحقیق درهر زمینه‌ای، اشرافی نسبی به تاریخچه آن لازم است و بی‌تردید، گذشته هر موجودی برکیفیت حضور فعلی‌اش مؤثراست. انسان نیز متأثر از تاریخ خویش است. هر فرد، ازگذشته خود و اعضای خانواده خویش، همچنین از اندیشه‌ها و شیوه تربیت حاکم بر محیط و رفتار اعضای خانواده با یکدیگر متأثر است. انسان به همان نسبت، از خانواده بزرگش، جامعه و از تاریخ بشری نیز تأثیر می‌پذیرد. اگر این اثرپذیری را باور داشته باشیم، به ضرورت پرداختن به حیات تاریخی زن نیز پی می‌بریم. زن نیز مظهر تاریخ و گذشته نوع بشر به‌ویژه جنس خویش است. ازاین‌رو، برای دریافت موقعیت فعلی زن، باید به دریافت صحیحی از موقعیت تاریخی‌اش و آنچه بر او گذشته است، رسید.

این مجموعه با هدف یافتن جای پای تاریخ بر سرنوشت امروزی زن تدوین شده است. نویسنده برآن است تا با جست‌وجو درتاریخ، از نقل صِرف رویدادهایی که بر زن گذشته، فراتر رود و با شناخت پدیدارهایی که همواره با زندگی این جنس عجین بوده، به تحلیل آثار عمیق آنها بر شخصیت وی و چگونگی رویارویی مرد و جامعه با او، بپردازد تا امکان

یافتن پاسخ این پرسش مهم افزایش یابد که سهم تاریخ در ساخت هویت زن امروز به‌ویژه زن مسلمان چقدر است؟

با این هدف، این مجموعه درچند بخش تنظیم شده است. نگارنده، نخست سرنوشت زنان را با توجه به تفاوت‌ها و اشتراک‌ها در زندگی تاریخی، در سه دسته اصلی (زنان جوامع بدوی، زنان متمدن و زنان مسلمان) بررسی و شرایط آنها از گذشته تا حال را تحلیل کرده است. آن‌گاه درباره پدیده‌های تاریخی مؤثر برسرنوشت زنان چون (بردگی زن؛ اسارت و هتک حرمت از زن؛ روش برخورد و نحوه زندگی حکام و خلفا و گرایش آنها به زن‌بارگی، عیاشی و فساد اخلاقی؛ ایجاد فضای ناامن اجتماعی به‌دلیل گسترش فحشا درجامعه؛ پدیده «ازدواج مصلحتی و حکومتی»؛ پدیده «حرمسرا»؛ ناتوانی زن از شرکت در جنگ همپای مرد، به واسطه ضعف قوای جسمی؛ و نقش زن در سیاست) بحث شده است.

همچنین، آثار و پی‌آمدهای چنین پدیده‌های ریشه‌داری که زن تا دوره معاصر با آن روبه‌رو بوده، با عنوان‌هایی چون آثار روانی حوادث تاریخی بر زن؛ آثار حوادث تاریخی مربوط به زن بر مرد؛ آثار سیر حیات تاریخی زن بر اجتماع و دو چهره متفاوت از زن مسلمان (زن مسلمان و چهره رشدیافته او و روش اسلام در پا بر جا داشتن زن مسلمان) بررسی شده است. در پایان نیز به تحولات ناشی از ورود فرهنگ غرب به کشورهای مسلمان و در نتیجه وضعیت زن در ایران پیش و پس از انقلاب اسلامی به اختصار توجه شده است.

72. تربیت الگویی زنان درقرآن

حسین‌خانی، هادی، قم، مرکزپژوهش‌های صدا و سیما، چاپ اول، 1382، 204 صفحه، رقعی.

نویسنده در این تحقیق، در پی آن است که با مراجعه به آیاتی از قرآن‌کریم که شامل داستان‌هایی درباره زنان است، از جنبه‌های مختلف

دینی، اجتماعی، اخلاقی و تربیتی، الگویی کامل از زن را از دیدگاه آیات قرآن به تصویر کشد و راه تربیت زنان را با معرفی این الگوها هموار کند.

این پژوهش شامل پنج بخش است. در بخش اول، کلیات تحقیق مطرح شده است. بخش دوم تا چهارم، به تربیت الگویی زنان در جنبه‌های اعتقادی، عبادی، اخلاقی و اجتماعی با این عنوان‌ها اختصاص دارد: تربیت اعتقادی بانوان؛ به شیوه الگویی؛ ویژگی‌های الگویی در قلمرو روش اعتقادی بانوان؛ ویژگی‌های الگویی در قلمرو محتوای تربیت اعتقادی بانوان؛ تربیت عبادی بانوان به شیوه الگویی؛ تربیت اخلاقی بانوان و پرورش فرزند به شیوه الگویی؛ تربیت اخلاقی؛ عفاف؛ پرورش فرزند؛ تربیت معنوی کودک؛ تربیت الگویی بانوان در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و سیاسی؛ الگو در تربیت اجتماعی؛ تربیت خانوادگی؛ ویژگی‌های همسر شایسته؛ نقش زن درخانواده؛ تربیت در زمینه مشارکت اجتماعی؛ جواز مشارکت اجتماعی بانوان؛ الگو درتربیت اقتصادی؛ زن و فعالیت‌های سخت اقتصادی؛ الگو درتربیت سیاسی؛ اصل مشارکت سیاسی بانوان؛ مشارکت سیاسی بانوان به‌عنوان عضوی از امت؛ الگوی مثبت مشارکت سیاسی بانوان؛ و الگوی منفی مشارکت سیاسی بانوان. در بخش آخر نیز پس از نتیجه‌گیری از مباحث قبل، پیشنهاد‌های نظری و کاربردی در سطح رسانه مطرح می‌شود.

73. جغرافیای مجامع زنان در جهان اسلام(جلد اول)

پیشگاهی فرد، زهرا، تهران، شورای فرهنگی اجتماعی زنان، روابط عمومی، چاپ اول، 1384، 222 صفحه، وزیری.

مجموعه حاضر، گزارش مدون شده تحقیقی است با هدف شناسایی سازمان‌های زنان که در جنبه‌های بین‌المللی یا منطقه‌ای فعالیت می‌کنند.

سه هدف اصلی که شورای فرهنگی - اجتماعی زنان با اجرای این پژوهش پی‌گیری می‌کند، عبارتند از:

الف) سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای واقع در قاره‌های امریکا و اروپا: فعالیت این سازمان‌ها در سطح بین‌الملل یا در سطح یک منطقه وسیع جغرافیایی شامل چند کشور است، ولی پایگاه اصلی آنها در یکی از کشورهای اروپایی یا امریکایی است.

ب) سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای واقع در خاورمیانه، شمال افریقا و افریقا: فعالیت این سازمان‌ها در سطح بین‌الملل یا در سطح منطقه خاص جغرافیایی است، ولی مراکز آنها در یکی از کشورهای خاورمیانه یا قاره افریقاست.

ج) سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای واقع در قاره آسیا: سازمان‌هایی که نوع فعالیت آنها در سطح یک منطقه جغرافیایی یا بین‌المللی است و مراکز آنها در یکی از کشورهای آسیایی است.

د) سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای فرامرزی: سازمان‌هایی که قلمرو فعالیت آنها یک قلمرو جغرافیایی گسترده شامل یک قاره یا بخش‌هایی

از دو یا سه قاره است، ولی محل استقرار آنها یا مشخص نشده یا به‌شکل مجازی است.

74. جغرافیای مجامع زنان در جهان اسلام(جلد دوم)

پیشگاهی فرد، زهرا، تهران، روابط عمومی شورای فرهنگی - اجتماعی زنان، چاپ اول، 1384، 408 صفحه، وزیری.

شماره دوم از این مجموعه، به بررسی سازمان‌های ملی و محلی زنان اختصاص دارد که یا در کشورهای اسلامی فعالیت می‌کنند یا در کشورهای غیرمسلمان قرار دارند، ولی بنابر هدف‌های اسلامی سامان‌دهی شده‌اند، از جمله: شبکه زنان مسلمانان استرالیا؛ انجمن حقوق‌دانان مسلمان زن برای حقوق بشر(کرامه) و(امریکا)؛ سرویس مشاوره تلفنی زنان مسلمان(انگلیس)؛ مرکز اسلامی اهل‌بیت(ایرلند)؛ انجمن مسلمانان کانادا؛ شورای زنان مسلمان کانادا؛ اتحادیه زنان اردن؛ دانشکده زنان دبی؛ اتحادیه عمومی زنان سودان؛ اتحادیه عمومی زنان فلسطینی؛ مرکز زنان اورشلیم؛ کمیسیون ملی زنان لبنان؛ مرکز حقوق زنان مصر؛ سازمان حمایت از حقوق زنان باویاب(نیجریه)؛ سازمان‌های زنان کشور آذربایجان؛ جمعیت انقلابی زنان افغانستان و سازمان اسلامی فاطمیا(اندونزی)... . برخی از نتایج این تحقیق نیز عبارتند از:

در کشورهای غربی، دغدغه مشترکی میان زنان مسلمان وجود دارد که سبب تشکیل سازمان‌های غیردولتی با فعالیت‌های مشابه شده است و آن دغدغه، نگرانی از محو شدن اسلام و قوانین و احکام الهی در آینده است. این نگرانی، انگیزه زنان را برای ایجاد سازمان‌های غیردولتی زنان مسلمان تقویت کرده است.

چه در کشورهای اسلامی و چه در کشورهای غیراسلامی، گاه سازمان‌های غیردولتی زنان، افزون بر آنکه هدف‌های انسان‌دوستانه‌ای را برای پیشرفت زنان پیش گرفته‌اند، سازمان‌دهی بسیار قدرتمندی برای اجرای خواسته‌های خود دارند و توانسته‌اند در سطح ملی، چه در امور سیاسی و چه در امور اقتصادی و اجتماعی صاحب نفوذ باشند. از این نمونه سازمان‌ها، در کشورهای اسلامی آسیایی بسیار دیده می‌شود.

75. زن در نگاه روشنفکران

تشکری، زهرا، [برای] مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، قم، انتشارات طه، چاپ اول، 1381، 184 صفحه، رقعی.

اثر حاضر، مقدمه‌ای بر شناخت مسائل زنان از دریچه نگاه روشن‌فکران به‌ویژه از دیدگاه روشن‌فکران دینی ایران است. تحلیل و نقد و ارزیابی مواضع و دیدگاه‌های روشن‌فکران در زمینه مسائل زنان، به بررسی همه‌جانبه، گسترده و کارشناسانه نیازمند است. نویسنده در این نوشتار فقط به نقد و تحلیل موارد مهم و کلیدی دیدگاه‌های آنان پرداخته و تنها دریچه‌ای به سوی بازاندیشی و بازنگری در مبانی فکری روشن‌فکران می‌گشاید. همچنین، به آن بخش از مبانی نظری روشن‌فکران اشاره دارد که به‌گونه‌ای با مسائل زنان در آمیخته و بر تبیین و تفسیر آنها اثرگذار است.

مباحث این کتاب در سه بخش تنظیم شده است. در بخش نخست، به پیشینه جریان روشن‌فکری در مسائل زنان در غرب و ایران توجه شده است. نویسنده در بخش دوم به مبانی نظری روشن‌فکران در مسائل زنان

به‌ویژه روشن‌فکران دینی در سه محور (مبانی روش‌شناختی، مبانی دین‌شناختی و مبانی فلسفی) پرداخته است. در بخش سوم نیز مسائل زنان و راهکارهای بیان شده در این زمینه، از چشم‌انداز روشن‌فکران ایرانی در محورهایی چون مسائل فرهنگی، آموزشی، تربیتی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فقهی و حقوقی بررسی شده است.

نویسنده در مراجعه به منابع، افزون بر استفاده از کتاب‌ها و نشریه‌های داخلی، از نشریه‌های روشن‌فکران ایرانی خارج از کشور چون آوای زن، و نیمه دیگر که با موضوع زنان به چاپ می‌رسد، استفاده کرده است. در پایان کتاب، نمایه‌هایی مانند نمایه آیات و روایات؛ نمایه اشخاص؛ نمایه کتب و جزوات؛ نمایه مقالات (مصاحبه و گزارش)؛ نمایه نشریات؛ نمایه نهادها، سازمان‌ها و مؤسسات و فهرست‌هایی چون فهرست منابع؛ فهرست کتب؛ و فهرست مقالات آورده شده است.

76. زن و عدالت اجتماعی

هاشمی‌رفسنجانی، اکبر، تهران، انتشارات سفیر صبح، 1380، 248صفحه.

این کتاب درحقیقت، مجموعه‌ای مدون از سخنان مؤلف است که در خطبه‌های نماز جمعه تهران، در سال‌های 1364 تا 1365 ایراد کرده است. کتاب پنج بخش دارد. موضوع بخش اول، «زن و حقوق فردی» است. در این بخش، نویسنده پس از بررسی تاریخ زندگی زنان در سه دوره مشخص که جزو بدترین دوران‌هاست، به دیدگاه اسلام درباره زنان می‌پردازد و خاطرنشان می‌کند، اساسی‌ترین کار و پایه حرکت و فکر اسلامی درباره بانوان، مبارزه با متهم ساختن او به داشتن تفکر ناقص و

طفیلی و دست دوم بودن او در جامعه و شناخت زن به‌عنوان انسان مستقل کامل و برابر با مرد است. در ادامه، میان نگرش غرب و اسلام درباره حقوق زنان، مقایسه‌ای تحلیلی صورت گرفته است.

«زن و استقلال اجتماعی»، عنوان دومین بخش کتاب است که مسائلی چون انتخاب همسر، ازدواج و طلاق با توجه به آیات، روایات و مباحث فقهی و اخلاقی را بررسی کرده است.

در بخش سوم با عنوان «زن و استقلال مالی»، این مطلب بیان شده که یکی از جنبه‌های مظلومیت زنان در طول تاریخ، محرومیت آنان از حق مالکیت اقتصادی است. هیچ مکتب و حتی جریان قانونمندی، امروزه در دنیا مانند اسلام، برخورد عادلانه‌ای با این مسائل نداشته است.

میان فقهای شیعه اتفاق نظر است که وقتی بانوان به سن بلوغ و رشد می‌رسند، هیچ‌کس بر اموالشان ولایت ندارد و دارایی آنان به‌طورکامل در اختیار خودشان است. مسئله منابع مالی و اشتغال زنان نیز در ادامه این بخش ارزیابی شده است. تأکید مؤلف درباره شغل زنان، بر این امر است که باید در تقسیم کارها، اصولی را پذیرفت که در اسلام و منطق و عقل مطرح است. مصالح خانواده، جامعه، کشش و ظرفیت جسمی زن و مرد و در نظر گرفتن تناسب ارگانیزم وجودی و روحی متناسب با شغلی که زن می‌خواهد داشته باشد نیز حائز اهمیت است و شرط اصلی سپردن کار به بانوان در محیط اجتماعی، حفظ تقوا و پاک‌دامنی است.

نویسنده در ادامه، نمونه‌هایی از تلاش‌های زنان در عصر رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه علیهم السلام را بیان کرده است. براین‌اساس، در احکام اسلام هیچ شغلی برای زن‌ها حرام نیست و با رعایت احکام شرعی می‌توانند در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و علمی حضور یابند.

«جایگاه زن در تحکیم خانواده»، موضوع چهارمین بخش کتاب است. در این قسمت، بر این نکته تأکید شده است که از دیدگاه اسلام، خانواده به‌عنوان نهادی اصولی، طبیعی و ابدی شناخته شده و از زندگی انسان‌ها جدا نیست. در نهاد خانواده هیچ ستمی از این بدتر نیست که توانایی‌های روحی و بدنی و نیاز عاطفی مادر و کودک را نادیده بگیریم. به اعتقاد پدیدآورنده، با توجه به آیات قرآن، معاشرت در محیط خانواده به ویژه از سوی مرد باید با توجه به عواطف و احساسات موجود در خانواده‌ها باشد و مرد نیازهای روحی و طبیعی همسرش را نادیده نگیرند. زن نیز باید با رفتار خود آرامش مرد را در حد توان تأمین کند.

«زن و مسئله پوشش»، عنوان آخرین بخش کتاب است. نویسنده در این بخش یادآور می‌شود برای حفظ اصالت زنان و خانواده و استحکام جامعه و تأمین سلامت اخلاقی و معنوی افراد، در آیات قرآن و آموزه‌های اسلامی، به مسئله پوشش، حجاب و عفت توجهی ویژه و جدی شده است؛ زیرا برهنگی، روابط اجتماعی را تهدید و مناسبات انسانی را متزلزل می‌کند.

77. زن، دین، سیاست

آیت‌اللهی، زهرا، تهران، انتشارات سفیر صبح، چاپ اول، 1380، 195 صفحه، رقعی.

یکی از موضوع‌های مهم در حیطه مسائل زنان، مشارکت سیاسی آنان است که در قرن اخیر، در محافل گوناگون، درباره آن بحث و مناقشه‌هایی جدی صورت گرفته است. با وجود باور کلی بر اصالت و قدمت تمدن اسلامی، درباره دیدگاه اسلام در زمینه مشارکت سیاسی

زنان، تحقیقات گسترده‌ای که به‌صورت شفاف و روشن این موضوع را تبیین کند، صورت نگرفته است. همچنین، با توجه به مشترکات فراوان مذاهب گوناگون اسلامی و ویژگی‌های خاص عقاید شیعه، ضرورت بررسی موضوع مورد بحث، در منابع معتبر این مکتب ضروری به نظر می‌رسید. افزون بر آن، هرچند انقلاب اسلامی ایران فرصت مناسب و ویژه‌ای برای حضور زنان در مهم‌ترین امور سیاسی به وجود آورده، به‌دلیل بیان نشدن جامع مبانی نظری مشارکت سیاسی زنان، پرسش‌هایی اساسی دراین‌باره مطرح شده است.

نویسنده کتاب زن، دین، سیاست در پی آن است مبانی نظری مشارکت سیاسی زنان از دیدگاه شیعه را به روش تحلیلی و با بهره‌گیری از آیات و روایات ا هلبیت علیهم السلام و کتاب‌های تاریخی و تفسیری شیعه مطرح و بررسی کند. ازاین‌رو، موارد متعددی از رفتار‌های سیاسی بانوان که معصومان علیهم السلام آن را تأیید کرده‌اند،در این نوشتار بیان شده است. عنوان‌های اصلی مباحث کتاب عبارتند از:

در بخش‌هایی از این کتاب نیز به موضوع‌هایی چون «خشونت علیه زنان، مشارکت زنان عصر معصومان علیهم السلام و مشارکت سیاسی زنان به‌عنوان تکلیف الهی»، از دیدگاه دلایل دینی اشاره شده است. همچنین، حدود مشارکت زنان بررسی شده و با بیان نمونه‌های متعدد، دیدگاه شیعیان درباره عملکرد سیاسی زنان، درصورتی‌که واجد ویژگی‌های خاص باشند، تعیین گردیده است. مهم‌ترین ویژگی این کتاب، بیان آیات، روایات و سیره عملی معصومان علیهم السلام با استفاده از 79 منبع، برای اثبات مقصود نویسنده است.

78. زنان بت‌شکن

فهیم کرمانی، مرتضی، قم، انتشارات صحیفه خرد، چاپ اول، 1386، 168 صفحه،رقعی.

در این نوشتار، زندگی‌نامه و شرح مبارزات سیصد تن از زنان مبارز و فعالیت‌های سیاسی آنها داستان‌وار، با استفاده از گزارش‌ها و منابع تاریخی، استخراج و تحلیل شده است. این زنان از افراد نمونه و آگاه و موقعیت‌شناس هستند که افزون بر عمل به شریعت و آموزه‌های اسلامی، علیه ستمگران به‌ویژه علیه معاویه، یزید و بنی‌امیه قیام یا اعتراض و مخالفت کرده‌اند. اسامی برخی از زنان مبارز و حامی ولایت که در این کتاب، شرح زندگی و موضع‌گیری‌های آنان بیان شده است، عبارتند از: ام فروه؛ بکّاره هلالیه؛ زرقا؛ ام سنان، دختر خِیثمه؛ عِکرَشَه؛ دارمیّه حَجُونیّه؛

اَروی، بنت عبدالمطلب؛ دلوانیّه؛ امّ البراء؛ سوده؛ میسون؛ سُعدی؛ آمنه، بنت شرید؛ جروه بنت حلیمه سعدیه؛ زینب علیها السلام ؛ ام کلثوم علیها السلام و حضرت فاطمه علیها السلام ... .

79. زنان در حکومت امام زمان علیه السلام

طبسی، محمدجواد، قم، انتشارات مهدی موعود(عج)، چاپ اول، 1381، 36 صفحه، پالتویی.

در این کتابچه، نخست به رشادت‌ها و فداکاری‌های بانوان در صدر اسلام اشاره می‌شود. سپس احادیث و روایاتی درباره نقش زنان در حکومت امام زمان(عج) توضیح و تفسیر می‌گردد. در پایان نیز به اختصار به شرح حال زنانی اشاره می‌شود که براساس احادیث، در زمان حکومت امام زمان(عج) نقشی مؤثر دارند. اسامی برخی از این زنان عبارتند از: صیانه ماشطه؛ سمیه(مادر عمار یاسر)؛ نسیبه؛ ام‌امین؛ ام‌خالد؛ زبیده و قنواء.

80. زنان دین‌گستر درتاریخ اسلام(1) مجموعه مقالات برگزیده ششمین جشنواره پژوهشی شیخ طوسی رحمه الله)

روحانی، طاهره، قم، انتشارات مرکز جهانی علوم اسلامی، چاپ اول، 1382، 300 صفحه، وزیری.

زنان دین‌گستر در تاریخ اسلام، نخستین جلد از مجموعه مقاله‌های برگزیده ششمین جشنواره شیخ طوسی رحمه الله، ویژه طلاب و فضلای غیرایرانی است که با موضوع «شخصیت زن در اسلام» و در دو بخش برگزار شده است. بخش اول درباره «زنان دین‌گستر درمیدان علم» و شامل چهارفصل است. فصل اول درباره کلیات است و موضوع‌هایی

چون لزوم پرداختن به موضوع؛ اسلام، احیاگر حقوق زنان؛ برابری زن و مرد درآفرینش؛ تسویه و تعدیل درخلقت؛ برابری زن و مرد درکمال‌یابی و بالندگی؛ تفاوت زن و مرد از دیدگاه قرآن و چگونگی حضور زن در اجتماع بررسی شده است. درفصل دوم، نام «زنان محدث» از هر معصوم، غیر از امام زمام(عج) آورده شده است. فصل سوم، از زنان دانشمند با این عنوان‌ها یاد کرده است: زنان درمیدان علم؛ زنان معلم؛ زنان فقیه صحابی؛ زنان فقیه تابعی و زنان مبلّغ. فصل چهارم مشتمل بر مطالبی درباره زنان شاعر و حافظ قرآن است که در دو عنوان «زنان نابغه در شعر و ادب» و «زنان مدافع ولایت با خطابه و شعر» بررسی شده است.

«زنان دین‌گستر در میدان عمل»، عنوان بخش دوم کتاب و شامل پنج فصل است. در فصل اول، حضور زنان در بیعت، با چهار موضوع درعصر رسالت، بیعت جنگ، بیعت زنان و مردان مکه، و بیعت در غدیرخم بررسی شده است. عنوان فصل دوم، زنان و هجرت است که در این فصل درباره زنان مهاجر به حبشه و مدینه و نیز هجرت زنان پس از پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم و هجرت برای همراهی امام زمان(عج) بحث شده است. نویسنده در فصل سوم، نخست با عنوان زنان و امربه معروف و نهی از منکر، این موضوع را از دیدگاه قرآن و روایات درعصر معصومان علیهم السلام بررسی و سپس جایگاه ولایت زنان در روایت‌ها و نیز در عصر ظهور را بیان کرده است. وی درفصل چهارم با عنوان جهاد ودفاع، پس از بیان انواع جهاد زنان، به جهاد زنان در عصرظهور پرداخته است.

زنان مجاهد و مدافع ولایت، عنوان فصل پنجم و شامل این موضوع‌هاست: حافظان اسرار امامت؛ مدافعان ولایت درمقابل خلفای جور؛ مدافعان ولایت درمقابل مردم نادان وگمراه؛ زنان شهید در دفاع از

ولایت؛ زنان روایتگر حدیث ولایت؛ زنان و گزارش غدیر؛ و زنان مدافع ولایت با گزارش اخبارنظامی. در پایان کتاب، فهرست آیات و منابع و مآخذ و پی‌نوشت‌ها آورده شده است.

81. زنان نمونه در قرآن

موسوی، سید غضنفر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد فقه و معارف اسلامی، استاد راهنما: محمدجواد اسعدی، قم، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، مرکز جهانی علوم اسلامی، 1384، 198 صفحه.

در این پژوهش، درباره «زنان نمونه در قرآن» به‌طورکلی بحث و بررسی شده است. همان‌گونه که از نام پژوهش پیداست، از آیات و در برخی موارد از روایات استفاده شده است تا از این راه، دیدگاه قرآن درباره شخصیت‌های مثبت و منفی زنان نمونه بیان و روشن شود. در برخی از بخش‌ها نیز دیدگاه جامعه پیش از ظهور اسلام و پس از آن و در عصر جدید، در دو قسمت بیان شده است. بخش اول به تبیین کلیات مربوط به بحث اختصاص دارد و شامل چهار فصل است. در فصل اول از این بخش، درباره طرح تحقیق؛ اهمیت موضوع و فایده آن؛ اهداف تحقیق؛ پیشینه؛ مفاهیم واژه‌های کلیدی و روش تحقیق مباحثی بیان شده است.

در فصل دوم، معنای واژه‌ها و کاربرد قرآنی آنها مانند واژه اسوه، مَثَل، اتباع، عبرت، اقتدا و امام بیان شده و هر یک از این واژه‌ها در معنای نمونه به‌کار برده شده و در حد اشاره به معانی آنها بسنده شده است. همچنین به این نکته توجه شده که منظور نویسنده از اسوه، الگو و نمونه، یک مفهوم است و تفاوتی میان آنها نیست جز اینکه اسوه، کلمه‌ای قرآنی و عربی است که در فارسی به معنای الگو و نمونه به‌کار برده شده است.

در فصل سوم با عنوان نمونه و الگو از نظر قرآن، به مباحثی چون فلسفه نیازمندی به الگو و نمونه؛ ملاک‌های انسان نمونه در قرآن؛ تجسم نمودهای عینی در قرآن؛ تقسیم‌بندی نمونه‌ها (نمونه فردی، نمونه جمعی)؛ نمونه‌های معصوم و غیرمعصوم؛ فلسفه ذکر نمونه‌های غیرمعصوم در قرآن؛ نمونه‌های مطلق و نسبی؛ نمونه‌های صریح و غیرصریح؛ نقش الگودهی زنان در تربیت؛ معرفی الگو و نمونه در نظام تربیتی و ویژگی‌های بانوان نمونه پرداخته شده است.

در فصل چهارم نیز جایگاه زن پیش از ظهور اسلام در شبه جزیره‌العرب و پس از ظهور اسلام و زنده به گور کردن دختران و انگیزه‌های این جنایت و جایگاه زن در قرآن و نیز در فرهنگ محاوره قرآن به اختصار مطرح شده است.

بخش دوم که مهم‌ترین مبحث این رساله را در بردارد، به «زنان نمونه در قرآن» اختصاص دارد و مشتمل بر چهار فصل است. در فصل اول، نمونه خوبان و مشخصات و علت نمونه بودن زنانی چون حضرت آسیه و حضرت مریم به‌طور گسترده تبیین شده است. در فصل دوم از بانوانی که قرآن از آنها ذکر خیر و تمجید کرده، یاد شده و شرح‌حال هر یک از آنها به صورت جداگانه بررسی شده است. نکته قابل توجه در این بحث آن است که ذکر نام آنها در قرآن، موجب شهرت آنها و در نتیجه، الگوشدنشان برای جامعه می‌شود.

آنچه در این میان بر آن تأکید شده، این است که زنانی که در قرآن از آنها ذکر خیر شده، نمونه هستند که در این نوشتار از آنها با عنوان «زنان نیکوکار یا زنانی که قرآن از آنها ذکر خیر کرده»، یاد شده است. در پایان نیز شخصیت هر یک از بانوان نمونه و ویژگی‌های آنان و نیز علت نمونه بودن

آنها بیان شده است که عبارتند از: حضرت حوا، همسر آدم علیه السلام ؛ حضرت ساره و هاجر، همسران حضرت ابراهیم علیه السلام ؛ مادر و خواهر و همسر حضرت موسی علیه السلام ؛ همسر حضرت ایوب علیه السلام ؛ همسر زکریا علیه السلام ؛ همسر عمران علیه السلام ؛ بلقیس(ملکه سباء)؛ حضرت خدیجه3؛ و حضرت فاطمه زهرا علیها السلام .

نویسنده در فصل سوم به «نمونه بدان» و ویژگی‌های ناپسند برخی از زنان بد چون همسران حضرت نوح و لوط: پرداخته است. موضوع فصل چهارم این بخش، «زنان زشت‌کردار در قرآن و ویژگی‌های منفی آنان» است که برخی از این زنان عبارتند از: همسر عزیز مصر؛ همسر ابولهب و همسر حضرت هود علیه السلام و سرانجام، این رساله با یک نتیجه‌گیری کلی به پایان رسیده است.

82. سیمای زن در جامعه

مهروز، علی، شیراز، انتشارات ره‌آورد هنر، چاپ اول، 1385، 88 صفحه، رقعی.

نویسنده، به‌منظور پاسخ‌گویی به رفتارهای سنتی و یک‌سونگری برخی افراد جامعه و از طرفی تفکر تحقیرآمیزگروهی به‌ظاهر متمدن و پیرو جوامع غرب و غرب‌زده‌ها نسبت به طیف زنان و به‌منظور تجلیل از منزلت اجتماعی زن، با استفاده از آیات و روایات، سیمای زن و منزلت او را در جامعه بررسی کرده است. در این کتاب، نخست به ویژگی‌های فردی زن و سپس به منزلت زن در اجتماع اشاره می‌شود. مباحث بعدی کتاب عبارتند از: زنان الگو و ملکوتی؛ زن و آزادی؛ زن و حجاب؛ تکریم حقوق زن در خانواده؛ وظایف زن در امر شوهرداری؛ نگاه تحقیرآمیز به حقوق زن در جامعه؛ ازدواج و مراتب معاشرت زنان و مردان؛ و فلسفه اختلاف زن و مرد.

83. طبقات نسوان یا زنان نامی در تاریخ، فرهنگ و تمدن اسلامی: شرح حال 1500 تن از بانوان مسلمان

عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، قم، دفتر نشر نوید اسلام، چاپ اول، 1382، 844 صفحه، وزیری.

در مجموعه حاضر، زندگی‌نامه کوتاهی از 1500 تن از زنان نامی ایران که در عرصه‌های گوناگون فعالیت داشته‌اند، آورده شده است. نام‌های این افراد در قالب این موضوع‌ها آمده است: زن در عرصه قرآن و تفسیر؛ زن در عرصه حدیث و روایت؛ زن در عرصه عرفان و سلوک؛ زن در عرصه ادبیات؛ زن در عرصه علم و دانش و بینش؛ زن در عرصه تألیف و تحقیق و نگارش؛ زن در عرصه خط و هنر و خوشنویسی؛ زن در عرصه سیاست و فرهنگ و اجتماع؛ زن در عرصه تربیت و پرورش مردان بزرگ؛ زن در عرصه رزم و جهاد و شهادت؛ زن در عرصه نیرو و ایثار و نیکوکاری؛ زن در عرصه فقه و فقاهت و اجتهاد؛ زن در عرصه پزشکی و پرستاری؛ زن در عرصه سازندگی و عمران و آبادی؛ و زن در عرصه انقلاب‌ها و تحولات اجتماعی.

84. مجموعه مقالات هم‌اندیشی بررسی مسائل و مشکلات زنان، اولویت‌ها و رویکردها(جلد 1 - 2)

قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، چاپ اول، 1380،1049 صفحه، وزیری.

در بهمن سال 1379، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان (وابسته به مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران)، نخستین هم‌اندیشی بررسی مسائل و مشکلات زنان، اولویت‌ها و رویکردها را در شهر مقدس قم و با حضور اندیشه‌وران حوزه و دانشگاه برگزار کرد. این همایش برای حوزه

علمیه، فرصت مناسبی فراهم کرد تا تلاش خویش را به‌منظور شناخت، ریشه‌یابی و اولویت‌گذاری مسائل زنان از یک سو و نیز بررسی رویکردها و راهبردهای اساسی از دیگر سو معطوف سازد.

یکی از هدف‌های این هم‌اندیشی، آگاهی از دیدگاه‌ها و نظرهای شخصیت‌ها، کارشناسان و دست‌اندرکاران مباحث زنان بوده است. در پی فراخوان هم‌اندیشی، حدود یک‌صد و پنجاه مقاله به دبیرخانه رسید که با احتساب مقاله‌های مشترک، دویست نفر در تدوین این مقاله ها سهیم بودند که از این میزان،60 درصد، از فضلا و طلاب حوزه‌های علمیه اعم از خواهران و برادران و حدود40 درصد، از دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور بوده‌اند.

پس از ارزیابی و بررسی‌های لازم از مجموعه مقاله‌ها، تعدادی از آنها انتخاب و در مجموعه‌ای دو جلدی چاپ شد. این مجموعه از نظر محتوا سه محور را دربر‌می‌گیرد: مقاله‌هایی که ضرورت تدوین الگوی جامع و راهبردی در حوزه مسائل زنان را موضوع خود قرار داده‌اند؛ مقاله‌هایی که به نقد و بررسی الگوها و برنامه‌های موجود پرداخته‌اند و مقاله‌هایی که به‌صورت مصداقی و کاربردی به مسائل و مشکلات زنان پرداخته و موضوعی خاص را بررسی کرده‌اند. مقاله‌های نوع اول و دوم، در جلد اول این مجموعه آمده‌اند و مقاله‌های دسته سوم در دومین جلد درج شده‌اند.

مقاله‌های جلد اول عبارتند از: حکومت اسلامی و بازشناسی مسائل بنیادین زنان در دنیای امروز، داوود مهدوی‌زادگان؛ ضرورت نگاه نظام‌مند به الگوی شخصیت زن مسلمان، چالش‌ها و بایسته‌ها، فریبا علاسوند؛ بررسی تحلیلی الگوی فعالیت زنان در جهان معاصر، علیرضا پیروزمند؛

زن، توسعه و لزوم برنامه‌ریزی جنسیتی، فرزانه نیکوبرش؛ برنامه‌ریزی جنسیتی، سیمین‌دخت بهزادپور؛ محدویت‌های مشارکت زنان، ریشه‌ها و پی‌آمدها، ام‌البنین چابکی؛ بازخوانی منزلت زن در رویکردی کلامی، عبدالحمید آکوچکیان؛ ضرورت نگرش جدید در شناخت جایگاه زنان، راضیه کشتکاران؛ تجددزدگی، مسئله اصلی زنان ایران، فاطمه رجبی؛ جایگاه اجتماعی زن از منظر اسلام، مهدی نصیری؛ بازنگری در بینش‌ها و باورها پیرامون مباحث زنان، سهیلا اصلاحی اصفهانی؛ تغییر نگرش‌ها و فرهنگ عمومی درباره زنان، کاظم کامران شرفشاهی؛ آسیب‌شناسی اصلاح‌گران، محمدرضا زیبایی‌نژاد؛ در کجا ایستاده‌ایم؟، فرنگیس آلمال و فمینیسم اسلامی، رضا متمسک.

عنوان‌های مقاله‌های مندرج در جلد دوم نیز عبارتند از: بررسی تحلیلی حقوق زنان و شیوه‌های برخورد با معاهدات بین‌المللی، پوراندخت فاضلیان و معصومه طاهری؛ عملکرد سازمان ملل در قلمرو حقوق زنان، احمدرضا توحیدی؛ مشکلات دختران دانشجو، اولویت‌ها و رویکردها، ناهید طیبی؛ تحلیلی بر روابط دختران و پسران دانشجو، امیرحسین بانکی‌پورفرد؛ نگرش دانشجویان دختر دانشگاه علوم پزشکی اهواز به آینده شغلی، ازدواج و تحصیلات تکمیلی، غلامحسین سفیدگران؛ مسائل و مشکلات زنان، ریشه‌ها و راه‌حل‌ها، کاظم حکمت‌آرا؛ مسائل زنان از نگاه خواهران حوزه‌های علمیه، سعید امیرکاوه؛ نیم‌نگاهی به مسائل زنان، خواهران حوزه علمیه زهرای اطهر، زینب کبرا و کوثر تهران؛ نگاهی به مهاجرت و تأثیر آن بر خانواده‌ها و زنان ایرانی، محمد پاریاب؛ نقش زن در سلامت تغذیه خانوار، فرشته گازرپور و فرید نجفی؛

بازتاب مسائل و مشکلات دختران در ادبیات کودکان و نوجوانان ایران، سیدعلی کاشفی خوانساری؛ بزهکاری زنان، آسیب‌شناسی، سبب‌شناسی و درمان، عزت‌الله مولایی‌نیا و همکاران؛ چشم‌اندازی به برخی از مسائل و مشکلات روانی زنان و علل آن، مریم معین‌الاسلام؛ تأثیر نگرش جامعه در احیای حقوق زنان، مرکز تحقیقات مدرسه علمیه فاطمیه نجف‌آباد؛ اشتغال زنان در جامعه، مسعود آذربایجانی؛ اشتغال زنان از منظر اسلام و غرب، محسن قدیر؛ و موانع و مشکلات در اشتغال زنان، الهه راستگو.

از محاسن کتاب حاضر این است که در پایان هر جلد از مجموعه گفت‌وگوها و مقاله‌ها، نمایه‌ای موضوعی در سه بخش: بررسی مسائل و مشکلات، رویکردها و بایسته‌ها و عنوان‌های متفرقه آمده است. گفتنی است مجموعه گفت‌وگوهای این هم‌اندیشی، در مجلدی جداگانه نیز آمده است.

85. مجموعه مقالات: همایش سراسری زنان، مسائل فرهنگی - اجتماعی و جهانی‌سازی(جلد اول): جهانی سازی

جمعی از نویسندگان، ویراستار: کورش گوهریان، قم، دفتر نشر معارف، چاپ اول، 1385، 478 صفحه، وزیری.

جلد اول این مجموعه، متضمن مقالات همایش سراسری زنان و مسائل فرهنگی - اجتماعی و جهانی‌سازی است که در سال 1383 در تهران و با تلاش دفتر امور خواهران نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها و حضور شخصیت‌های برجسته علمی داخلی و خارجی از کشورهای برزیل، بحرین، کانادا، مقدونیه، بوسنی و هرزگوین، لبنان، نیجریه، شیلی، عراق، کشمیر، سریلانکا و افغانستان برگزار شد. عنوان مقاله‌ها و نام‌های نویسندگان این مقاله‌ها عبارتند از: اثرات جهانی شدن

بر زنان(فرصت‌ها و تهدیدها) با تأکید بر تجربیات جهانی، مهدی طاهرخانی؛ تأثیر مبانی فلسفی اسلام و فمینیسم بر نمونه‌هایی از نظریات اجتماعی، مهدیه‌السادات مستقیمی؛ جهانی شدن فرهنگ و اقتصاد و تأثیر آن بر وضعیت زنان، لیلا سادات زعفران‌چی؛ عوامل انحطاط خانواده در جهان معاصر، بنت‌الهدی هاشمی‌نژاد؛ زن و تکنولوژی اطلاعات، پوراندخت فاضلیان؛ منزلت زن در اندیشه اسلامی و فمینیسم با تحلیل اسناد بین‌المللی، ابراهیم حسینی؛ نقد و ارزیابی فمینیسم از دیدگاه قرآن، سنت و فرهنگ اسلامی، ملیحه سادات سید رضا؛ اندیشه‌های سیاسی فمینیستی، مقصود رنجبر؛ اسناد حقوق بشر و زمینه حقوق زنان، مسعود راعی؛ گذری بر کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان، صغری عبدوس؛ زنان، جهانی شدن و گفتمان جهانی شیعه، مرتضی شیرودی؛ بررسی تفاوت‌های کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان با مقررات اسلام، عباس علی عظیمی شوشتری و زن در روند جهانی شدن، مریم بلول‌فر. در پایان کتاب نیز دو سخنرانی آورده شده که عنوان‌های آن عبارتند از: زن، رسانه، جهانی‌شدن، ناهید رام‌پناهی و زن و جهانی شدن، حسن عباسی.

86. مجموعه مقالات: همایش سراسری زنان، مسائل فرهنگی - اجتماعی و جهانی شدن(جلد دوم)

جمعی از نویسندگان، ویراستار: کورش گوهریان، قم، دفتر نشر معارف، چاپ اول، 1385، 254 صفحه، وزیری.

جلد دوم این مجموعه نیز شامل برخی دیگر از مقاله‌های همایش سراسری زنان با موضوع «تفکر سیستمی در مسائل زنان با تأکید بر دیدگاه‌های اسلامی» است. این مقاله‌ها عبارتند از: عملکرد عاطفی،

تربیتی و اقتصادی خانواده از منظر اسلام، طیبه ماهروزاده؛ اسلام و تفکر سیستمی در مسائل زنان، عزت‌السادات میرخانی؛ زن و قضاوت در فقه و حقوق موضوعه، لیلاسادات اسدی؛ زن در سنجش عقل و بینش دل، بهجت واحدی؛ زنان و تمدن اسلامی، اعظم رحمت‌آبادی؛ اسلام و تفکر سیستمی در مسائل زنان، ابراهیم پاکروان؛ و مقایسه وضعیت زن در عرصه سیاست در دوران قبل از اسلام، فاطمه کاشف‌الغطا.

در بخش دوم نیز سخنرانی‌هایی با این موضوع‌ها آورده شده است: زن، حسن رحیم‌پور ازغدی؛ دین و رابطه زن و مرد در بستر رشد عقل بشری برای رسیدن به جامعه مهدوی، علیرضا پناهیان؛ زن در اندیشه دینی، فریبا علاسوند؛ و احکام زنان در گذر زمان، امیر غنوی.

87. مجموعه مقالات: همایش سراسری زنان، مسائل فرهنگی - اجتماعی و جهانی‌سازی(جلد سوم)

جمعی از نویسندگان، ویراستار: کورش گوهریان، قم، دفتر نشر معارف، چاپ اول، 1385، 268 صفحه، وزیری.

جلد سوم این مجموعه شامل مقاله‌های همایش سراسری زنان است که با موضوع «وضعیت موجود مسائل زنان در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، سلامت» گردآوری شده است. برخی از مقاله‌ها عبارتند از: بررسی روند جهت‌گیری زنان در عرصه فراپسا نوین‌گرایی و چشم‌اندازهای تغییر نقش اجتماعی و فرهنگی آنان، راضیه محمدی و فاطمه محمدی؛ نقش زن در پژوهش‌های علمی در نشریه تخصصی «فصل‌نامه کتاب»، مرضیه بردستانی؛ آموزه‌های دینی درباره زن، راضیه

مرادی و زینب کوچکیان؛ نقش‌های دوگانه زنان، استرس و عواقب آن، ناصر بهروزی؛ شناسایی نیازهای آموزش زنان نو سواد نهضت سوادآموزی در بعد اعتقادی، عبدالله معتمدی؛ بررسی وضعیت سلامت روانی زنان زندانی در زندان زابل(سال1382)، الهه اسدی بیدمشکی، مژگان راهنما و سیدرضا مظلوم؛ زن در ادبیات داستانی بعد از انقلاب اسلامی ایران، ناهید رودافشان؛ نقش رسانه در گسترش انحرافات اجتماعی زنان، محبوبه فراهانی بقایی؛ و زنان و مدیریت، محمود اشراقی و الهام پوربابایی.

88. مجموعه مقالات: همایش سراسری زنان، مسائل فرهنگی - اجتماعی و جهانی‌سازی(جلد چهارم)

جمعی از نویسندگان، ویراستار: کورش گوهریان،قم، دفتر نشر معارف، چاپ اول، 1385، 178 صفحه، وزیری.

جلد چهارم از این مجموعه، مشتمل بر مقاله‌های دیگری از همایش سراسری زنان با موضوع «مقالات خارجی» است. این مقاله‌ها عبارتند از: زن مسلمان در فرآیند جهانی‌سازی، خوجه میروشه؛ زن مسلمان و چالش‌های جهانی شدن، عفاف الحکیم؛ زنان و جهانی شدن، فاطمه باربوسا؛ بررسی تطبیقی تفکر اسلامی و سایر تفکرهای نظامند در مسائل زنان، نبنت یاروذکری؛ حقوق زن در اسلام، تحفه البحاری؛ اصولی از دیدگاه نظام اسلامی نسبت به امور زنان، زیبا خیامی؛ زن و جهانی‌سازی، صدیقه آودیج؛ فمینیسم و پی‌آمدهای آن، سمیه‌سادات فاضل فیض‌آبادی و عوامل انحطاط خانواده در جهان معاصر، فاطمه‌سادات مصباح.

89. محدّثات شیعه

غروی نائینی، شهلا، تهران، دانشگاه تربیت مدرس، چاپ اول، 1375، 372 صفحه.

از گذشته‌های دور، نویسندگانی که به معرفی اصحاب رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه هدی: پرداخته‌اند، حجم اندکی از آثار خود را به معرفی زنانی اختصاص داده‌اند که از معصومان علیهم السلام نقل حدیث کرده‌اند. در کتاب‌های رجالی شیعه مانند رجال شیخ طوسی و نجاشی و برقی، در معرفی زنان صحابه پیامبر و امامان به نام تعداد اندکی از آنان اشاره شده است. متأخران از جمله مرحوم قهپائی در مجمع‌الرجال و آیت‌الله خویی در معجم رجال الحدیث نیز از روش متقدمان پیروی کرده‌اند.

از کتاب‌هایی که به تازگی به چاپ رسیده است، می‌توان موسوعة «حیاه الصحابیات»، اثر محمدسعید مبیض را نام برد که نویسنده در آن به معرفی بانوان صحابی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم پرداخته، ولی نه ترتیب حروف الفبا در آن رعایت شده است و نه فهرست اعلام دارد. این وضع از یک طرف و توجه به تلاش‌های علمی و فرهنگی بانوان پس از پیروزی انقلاب اسلامی و نیز ابتکار ویژه امام خمینی رحمه الله در این مورد از دیگر سو، این انگیزه را در خانم دکتر شهلا غروی نایینی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس ایجاد کرد تا کتابی در شناخت بانوان نقل‌کننده احادیث و فضایل رسیده از پیامبر و عترت او بنگارد و در زمینه معرفی بانوان محدثه، فاضل و فداکار گامی برداشته شود.

هدف مؤلف در معرفی زنان محدثه آن بود که نشان دهد این بانوان به‌عنوان اسوه‌های شایسته، سهم مؤثری در انتقال فرهنگ اسلامی و سخنان رسول‌اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و خاندان او داشته‌اند. به عقیده مؤلف ازآنجا‌که در

طول تاریخ همواره به شیعه ستم شده است و بیشتر مورخان و نویسندگان نیز به محو مفاخر آنان همت گماشته‌اند، در این اثر از میان راویان حدیث، فقط راویان شیعه برگزیده شده‌اند. مؤلف افزون بر راویان شیعی که از معصومان علیهم السلام نقل حدیث کرده‌اند، زنانی را که پس از حیات ائمه هدی: می‌زیسته‌اند و از مشایخ و استادان خود حدیثی روایت کرده‌اند نیز معرفی کرده است.

پدیدآورنده، نخست اسامی زنان محدث را از کتاب تنقیح المقال اثر علامه مامقانی استخراج و با استفاده از دیگر آثار رجالی، تاریخی و سیره، این اسامی را کامل کرده است. در این کتاب اسامی بانوان براساس حروف الفبا آمده و چون مؤلف درصدد بوده نام مبارک حضرت زهرا علیها السلام را در آغاز کتاب قرار دهد، از آن حضرت با لقب «ام‌ابیها» یاد کرده است. سپس هر کدام از افراد پس از مشخصات خانوادگی و روابط خویشاوندی، در شرح حالی کوتاه معرفی شده‌اند و امتیاز، ویژگی‌های اخلاقی و فضایل آنان بیان شده است.

این کتاب شامل شرح حال 195 بانوی محدثه است. شرح مختصری از اعلام مندرج در متن، فهرست اعلام(اشخاص) و منابع و مآخذ نیز جزو پیوست‌های کتاب است.

90. مشارکت اجتماعی زنان «زنان و مشارکت(1)»

شادی طلب، ژاله، تهران، ]به سفارش[ مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری، شرکت انتشارات سوره مهر، چاپ اول، 1383، 28 صفحه، خشتی.

در این کتابچه، خلاصه‌ای از تحقیق درباره «مشارکت اجتماعی زنان» درج شده است. شناخت انواع مشارکت‌های اجتماعی زنان و عوامل مرتبط با آن، هدف این پژوهش است که براساس یافته‌های پژوهشی در شهر تهران تدوین شده است.

در مجموع، شش نوع مشارکت؛ یعنی مشارکت مدنی؛ مشارکت حمایتی؛ مشارکت فرهنگی؛ مشارکت محلی؛ مشارکت مذهبی - خیریه‌ای و شرکت در فعالیت‌های انقلابی شناخته شده است. میانگین مشارکت مدنی، پایین‌تر و میانگین مشارکت مذهبی - خیریه‌ای بالاتر از دیگر انواع مشارکت‌هاست، ولی به‌طور کلی، میزان مشارکت اجتماعی زنان شهر تهران در سطح پایین قرار دارد. کارفرمای این تحقیق، مرکز امور مشارکت زنان و مجری آن، دانشگاه تهران بوده است.

91. مشارکت سیاسی زنان در ایران

مصفا، نسرین، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه، چاپ اول، 1375، 210 صفحه، وزیری.

نویسنده، بهبود وضعیت زنان و به تبع آن جامعه را در کنار عوامل ساختاری، با مشارکت زنان به‌ویژه در تصمیم‌گیری‌ها، از پایین‌ترین تا بالاترین سطوح، مرتبط می‌داند. به عقیده وی، مشارکت، معیاری ارزشمند در مقیاس جهانی است و برای شهروندان(مرد و زن) عنصری حیاتی در رسیدن به تعالی اجتماعی به‌شمار می‌رود. برای درک ارزش و جایگاه مشارکت در هر جامعه با فرهنگ‌های متفاوت، همکاری میان محققان و دست‌اندرکاران اجرایی ضروری است. به عقیده ایشان، برای تعالی زن ایرانی می‌توان قدم‌هایی برداشت که برخی از آنها عبارتند از:

این کتاب در پنج بخش تدوین شده است. بخش اول به «کلیات» اختصاص دارد. در این بخش، طرح مشارکت سیاسی زنان در ایران و پرسش اساسی تحقیق درباره رابطه میان توانایی تنظیمی نظام جمهوری اسلامی ایران در ایجاد مشارکت سیاسی زنان بیان می‌شود. موضوع بخش دوم، «بررسی مبانی نظری مشارکت سیاسی» و مروری کلی بر نوشتارهاست. بخش سوم درباره «مشارکت سیاسی زنان» است که در این بخش، به فرآیند اعطای حقوق سیاسی به زنان توجه شده است. امروزه زنان با وجود برخورداری از حقوق مساوی در قوانین اساسی، هنوز به‌طور کامل و حقیقی در صحنه سیاسی کشورها فعال نیستند که در این بخش دلایل این امر نیز بیان می‌شود.

بخش چهارم به «تحلیل مشارکت سیاسی زنان در ایران» اختصاص دارد که این مشارکت، با توجه به عوامل مؤثر در محیط داخلی و نقش زنان در فرایند سیاسی نظام سیاسی بررسی می‌شود. موضوع بخش پنجم نیز بررسی نتایج مطالعه میدانی حاصل از 150 پرسش‌نامه توزیع شده در میان زنان است.

92. نتایج انقلاب اسلامی ایران در پرتو نظریات توسعه سیاسی، مشارکت سیاسی زنان

مصفا، نسرین، رساله دکترا، استاد راهنما: عبدالعلی قوام،دانشگاه آزاد اسلامی تهران، واحد علوم و تحقیقات، علوم سیاسی، 1374.

موضوع رساله حاضر، بررسی وضعیت مشارکت سیاسی زنان پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در پرتو نظریه‌های توسعه سیاسی است که

در پنج بخش تدوین شده است. بخش اول به «کلیات» اختصاص دارد. در این بخش افزون بر طرح مشارکت سیاسی زنان در ایران، فرضیه اصلی رساله، رابطه میان توانایی تنظیمی نظام جمهوری اسلامی ایران و مشارکت سیاسی زنان بیان شده است. بخش دوم، به «بررسی مبانی نظری مشارکت سیاسی» و مروری کلی بر نوشتارها اختصاص دارد.

بخش سوم، «مشارکت سیاسی زنان» است. در این بخش به فرآیند اعطای حقوق سیاسی به زنان، اشاره شده است. سپس دلیل اینکه با وجود بهره‌وری یکسان مرد و زن از حقوق مساوی در قوانین اساسی، زنان هنوز مشارکت‌کنندگان کامل و واقعی در صحنه سیاسی کشورها نیستند، بیان می‌شود. همچنین، عوامل مهم بین‌المللی از جمله اثر نوگرایی و نظام اقتصادی - اجتماعی سرمایه‌داری و فعالیت‌های سازمان ملل متحد در این زمینه بررسی می‌گردد. بخش چهارم «به تحلیل مشارکت سیاسی زنان در ایران» اختصاص دارد که با توجه به عوامل مؤثر در محیط داخلی و نقش زنان در فرآیند نظام سیاسی بیان می‌شود. موضوع بخش پنجم نیز «بررسی نتایج مطالعه میدانی حاصل از 150 پرسش‌نامه توزیع شده در میان زنان» است.

93. نقش زن در تربیت انسان

خیراللهی، زهرا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: علی قائمی، دانشگاه قم، مرکز تربیت مدرس، 1373، 275 صفحه.

«نقش زن در تربیت انسان»، موضوع این رساله است. معرفی شخصیت و حیثیت زن از دیدگاه اسلام؛ معرفی الگوهای الهی و راستین زن؛ ایجاد انگیزه تحول ریشه‌ای در زنان مسلمان پس از انقلاب اسلامی؛

نقش تربیتی زن در مورد همسر و فرزند و نیز نقش سازنده وی در حیات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، از موضوع‌هایی است که در این رساله بدان‌ها پرداخته شده است. نتایج حاصل از این پژوهش عبارتند از:

بررسی نقش تربیتی، هنری، فرهنگی و سیاسی زن در اجتماع، فصل‌های دیگر این پژوهش را به خود اختصاص داده است.

94. نقش زنان در جهاد دفاعی

محمدی، محمدحسن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد فقه و معارف اسلامی، استاد راهنما: محمدجواد حیدری کاشانی، قم، مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی، مرکز جهانی علوم اسلامی، 1383، 149 صفحه.

یکی از احکام اجتماعی اسلام و از ضروریات شریعت اسلامی، جهاد است. یکی از اقسام جهاد، جهاد دفاعی است که به مقتضای ماهیت خود، در میان همه فرهنگ‌ها و اقوام و ادیان، به‌عنوان طبیعی‌ترین حق حیات اجتماعی به‌شمار می‌رود.

در این تحقیق که از یک پیش‌گفتار و یک مبحث مقدماتی و شش فصل تهیه و تدوین شده، نویسنده به بررسی ایفای نقش زنان در جهاد دفاعی و اینکه آیا زنان در جهاد که یکی از سخت‌ترین کارهای اجتماعی است، نقش دارند یا نه، پرداخته است.

در پیش‌گفتار، طرح مسئله؛ بیان موضوع؛ ضرورت موضوع؛ پیشینه تاریخی؛ متدولوژی(روش تحقیق)؛ موانع تحقیق؛ سؤال‌های اصلی و فرعی و فرضیه‌ها به طور خلاصه بیان شده است. در مباحث مقدماتی نیز درباره شخصیت و هویت انسانی زن و حقوق او در اسلام، با استفاده از آیات و روایات و کلام امام‌خمینی رحمه الله و برخی شخصیت‌های دیگر بحث شده است.

در فصل اول این کتاب، جهاد از نظر لغت و اصطلاح و نیز اهداف و انگیزه‌های جهاد و تشریح و جایگاه آن در اسلام بررسی شده است. در فصل دوم، انواع جهاد و نقش زنان در آنها بیان شده است. فصل سوم به نقد و بررسی شبهه‌های موجود درباره اصل جهاد و لزوم آن، وجوب جهاد بر زن‌ها و حضور آنان در میدان‌های جهاد پرداخته شده است. موضوع فصل چهارم دفاع مشروع از نظر اسلام و ادله مشروعیت آن است.

نویسنده در فصل پنجم به نحوه مشارکت زنان در جهاد پرداخته است. در فصل ششم به حماسه‌ها و فعالیت‌های زنان قهرمان و نامدار به‌ویژه حضرت خدیجه، حضرت زهرا و حضرت زینب کبرا(سلام‌الله علیهما) در میدان‌های دفاع و مبارزه، برای حفظ دین و مکتب به‌ویژه دفاع از امامت و ولایت، اشاره شده است.

95. نقش زنان در نهضت امام خمینی رحمه الله

طهماسبی کهیانی،ساسان، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،چاپ اول، 1385، 228 صفحه، رقعی.

این پژوهش در چهار بخش تنظیم شده است. در بخش اول با عنوان «سابقه مبارزات زنان، قبل از نهضت امام خمینی رحمه الله »، نقش سیاسی و اجتماعی زنان پیش از دوران پهلوی مطرح شده است. همچنین، عوامل سیاسی و فرهنگی مؤثر در حضور زنان در نهضت برشمرده شده است و مهم‌ترین احزاب سیاسی اثرگذار در جامعه‌پذیری سیاسی زنان، معرفی شده‌اند که از آن جمله است: جبهه ملی و حزب توده. نویسنده در بخش دوم کتاب به بررسی دیدگاه‌های امام خمینی رحمه الله درباره نقش سیاسی و اجتماعی زنان و نقش آنان در قیام 15 خرداد سال 1342 پرداخته است.

«مبارزات سیاسی زنان در سال‌های 1343 - 1357»، مبحث بخش سوم کتاب است که در این بخش، فعالیت‌های فرهنگی رژیم با رویکرد غرب‌گرایانه و نقش زنان در تظاهرات در این مقطع، بازگو شده است. در مبحث پایانی کتاب با عنوان «اوج‌گیری انقلاب اسلامی و حضور زنان»، به تفصیل درباره حضور زنان در ایام مختلف انقلاب در سال 1357 تا پیروزی انقلاب مطالبی آمده است.

96. نقش زنان صالحه در اصلاح جامعه

حسینی، سید نعمت‌الله، قم، انتشارات عصر انقلاب، چاپ اول،1384، 556 صفحه، وزیری.

نگارنده در این مجموعه با بیان آیات و روایات داستانی، نقش زنان صالحه در اصلاح جامعه را با این ویژگی‌ها شرح داده است:

بخش چهارم: زن و حجاب

اشاره

97. آسیب‌شناسی شخصیت و محبوبیت زن

کوهی، محمدرضا، قم، انتشارات اتقان، چاپ دوم، 1384، 376 صفحه، وزیری.

نویسنده در پژوهش حاضر و در فصل‌های مختلف، با شیوه‌ای جدید و با نگاهی عمیق، کوشیده است با تشریح جنبه‌های فطری و وجودی زن و مطابقت آموزه‌های اسلام با آنها، برتری این دین را به‌ویژه در بُعد عفاف و حجاب اسلامی آشکار سازد. همچنین، وی در پرتو استدلال‌ها و هشدارهای مفید و مشفقانه متعدد به زنان به ویژه دختران جوان، ضرورت رفتار و پوشش عفیفانه و نیز آسیب‌هایی که بر اثر بدحجابی و بی‌قیدی، حریم ارزشمند شخصیت و پاک‌دامنی آنان را به خطر می‌اندازد، به تفصیل توضیح می‌دهد و با تشریح روش‌های درست کسب محبوبیت و مقبولیت در نظام خانواده و اجتماع، دام‌های فریب‌کاران را به آنان می‌نمایاند.

اثر حاضر با این هدف، در هشت فصل با این عنوان‌ها تنظیم و تدوین شده است: شخص و شخصیت؛ پی‌آمدهای ناگوار لاقیدی و بدحجابی بر فرآیند رشد و تکامل انسان؛ پی‌آمدهای ناگوار بدحجابی بر خانواده و اجتماع؛ ابزارهای کارآمد زن در تحکیم شخصیت و ازدیاد محبوبیت در نظام خانواده؛ نقش لا‌قیدی و بدحجابی در ناکارآمد ساختن ابزارهای شخصیتی

زن؛ نقش لاقیدی و بدحجابی در بروز ناهنجاری‌های تربیتی خانواده؛ حریم‌های عفاف در قرآن یا عوامل حفظ شخصیت و محبوبیت زن؛ شیوه‌های شناخت حقانیت حجاب؛ و بطلان بی‌قیدی و بدحجابی.

98. تأثیر پوشش اسلامی در مهار غریزه جنسی

مهدی‌زاده، حسین، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی، چاپ اول، 1383، 106 صفحه، رقعی.

بر اساس آیات شریف قرآن، اصل پوشش، امری ذاتی و فطری برای انسان اعم از زن و مرد است و درمقابل، برهنگی از فتنه‌های شیطان است که انسان بر اثر وسوسه‌های شیطانی به آن دچار می‌شود و خود و افراد جامعه را در گرداب آسیب‌های غریزه جنسی فرومی‌برد. غریزه جنسی که از غرایز مهم در زندگی انسان است، با محرک‌های گوناگونی تحریک می‌شود. البته از دیدگاه اسلام، راهکارهای طبیعی چون ازدواج و پوشش، نقش مؤثری در مهار غریزه جنسی دارند.

نویسنده در این کتاب در پی آن است که بر اساس منابع اصیل اسلامی؛ یعنی قرآن و حدیث، به بررسی جلوه‌های تأثیر پوشش در مهار غریزه جنسی بپردازد. وی با توسعه مفهوم حجاب به‌گونه‌ای که هم جلوه‌های ظاهری مانند مانتو و چادر و هم جلوه‌های باطنی مثل حیا و عفت و پاک‌دامنی را دربرگیرد، کوشیده است در ترویج فرهنگ حجاب و شناخت آسیب‌های بی‌حجابی و نیز راهکارهای اصلاحی آن گام بردارد.

این پژوهش در سه بخش تنظیم شده است. بخش اول، کلیاتی درباره موضوع (مفهوم غریزه جنسی و رویکردهای مهم به آن، مفهوم پوشش اسلامی و برخی مصداق‌های مهم آن) است. نویسنده در بخش دوم، در

دو فصل برخی جلوه‌های باطنی و ظاهری تأثیر پوشش اسلامی را با این عنوان‌ها بررسی کرده است: پوشش‌های بدنی مطلوب و نامطلوب(ناپسند بودن پوشش شفاف و نازک، ناشایست بودن لباس و پوشش تنگ، ناشایست بودن استفاده زنان و مردان از پوشش‌های اختصاصی یکدیگر، پوشیدگی زینت از نامحرم، پوشش چشم و نگاه از نامحرم، نداشتن تماس جسمی با نامحرمان)؛ پوشش‌های محیطی مطلوب و نامطلوب (مطلوب بودن جداسازی محل خواب افراد، جداسازی محل خواب والدین از فرزندان، نامطلوب بودن خلوت با نامحرم، نامطلوب بودن استعمال عطر‌های تند و تحریک‌کننده، نامطلوب بودن راه رفتن در وسط خیابان).

در بخش آخر نیز مسائلی برای برنامه‌سازی درباره موضوع بیان شده است.

99. چادر و مقنعه از دیدگاه قرآن و حدیث

دهقانی، اکرم‌السادات، قم، مرکز پژوهش‌های صدا و سیما، چاپ اول، 1384، 162صفحه، رقعی.

لباس و پوشش، از نعمت‌ها و هدیه‌های الهی است که با ویژگی‌های روحی و جسمی بشر هماهنگ است و وی به‌طور فطری به آن گرایش دارد. به گواهی تاریخ، از آغاز پیدایش انسان، وی همواره کوشیده است پوشش مناسبی برای خود تهیه کند. در میان پوشش‌ها، چادر و مقنعه به‌دلیل هم‌خوانی کامل با ارزش‌ها و الگوهای فرهنگی حاکم بر جامعه‌های اسلامی، بهتر می‌تواند به طبع زیباجویی بانوان در حوزه مصالح فردی و اجتماعی پاسخ دهد.

چادر، برترین نمود حجاب اسلامی در عصر حاضر است که در سیره زنان برگزیده به‌ویژه فاطمه زهرا علیها السلام ریشه دارد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، چادر را

جزو کالاهای ضروری جهیزیه دخترش زهرا علیها السلام قرار داد. در این میان، چادر سیاه، بهترین و سالم‌ترین پوشش زن مسلمان است که سراسر حجم بدن او را می‌پوشاند و به او وقار و متانتی خاص می‌بخشد. در این اثر که از شش فصل تشکیل شده است، نویسنده چگونگی پوشش، اندازه و رنگ مقنعه و چادر را از دیدگاه آیات و روایات اسلامی بررسی می‌کند. در فصل اول به مفهوم‌شناسی واژه‌های چادر و مترادف‌های آن(جلباب، ازار، حبره، ملحفه، عبائه، رداء، کساء) و مقنعه و مترادف‌های آن(خمار، قناع، معجر) در لغت عرب پرداخته شده است.

موضوع فصل دوم نیز بررسی «ادله لزوم پوشش بیشتر زن نسبت به مرد» است. فصل سوم و چهارم به بررسی «مقنعه و روسری از منظر قرآن واحادیث» و «چادر از منظر قرآن و احادیث» و جنبه‌های گوناگون از جمله کیفیت، کارکرد، رنگ مقنعه و چادر از منظر آیات قرآن و روایات معصومان علیهم السلام اختصاص دارد. در فصل پنجم، نویسنده برخی شبهه‌های موجود درباره حجاب برتر را مطرح کرده و به آنها پاسخ داده است. در فصل ششم نیز با توجه به رسالت خطیر صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مطالبی درباره شیوه‌های ایفای نقش آن رسانه در زمینه ترویج پوشش صحیح و سالم شرعی بیان شده است.

100. حجاب

مهریزی، مهدی، تهران، انتشارات کانون اندیشه جوان، چاپ چهارم، 1385، 73 صفحه، رقعی.

حجاب، سنگر سعادت و رستگاری زنان جامعه است که اسلام از آن به‌عنوان یک ضرورت یاد کرده است. چنانچه این سنگر آسیب ببیند و

فرو ریزد، عوامل سعادت، پاک‌دامنی و شرافت فرومی‌ریزد و زن و جامعه به سراشیبی سقوط و انحراف می‌افتد. منظور از این حجاب نیز خانه‌نشینی و پنهان‌سازی زن در پس‌پرده نیست، بلکه مبارزه‌ای در برابر هرزگی و خودآرایی نادرست است که این حجاب، مایه وقار و شخصیت زن به‌شمار می‌آید.

تاکنون شبهه‌های بسیاری درباره پوشش اسلامی مطرح شده که مهم‌ترین آنها عادت غیراسلامی و وارداتی دیگر امت‌ها به اسلام و دیگری، تفاوت حجاب زن و مرد و ریشه‌های آن است.

کتاب حاضر که از دو فصل تشکیل شده، پاسخی است به پانزده شبهه درباره حجاب که همراه نقد و بررسی بیان شده و عنوان‌های آنها عبارتند از:

فصل اول: شبهات؛ درباره دینی بودن حجاب(حجاب، واجب دینی نیست؟؛ حجاب ویژه زنان پیامبر است؛ حجاب، عادتی غیراسلامی است؟؛ حجاب، شعار سیاسی است؟؛ حجاب، برخاسته از عقده‌های جنسی ...)

فصل دوم: شبهات، درباره حجاب دینی(حجاب، دلیل منطقی ندارد؛ حجاب، یا هویت جنسی زن؛ حجاب و نظریه تزریق ایدئولوژی؛ حجاب، مانع پیشرفت و عامل رکورد؛ حجاب، عامل دل‌مردگی زنان؛ حجاب، سلب آزادی زن؛ بی‌حجابی، بی‌حیایی نیست؟؛ تفاوت حجاب مرد و زن چرا؟ و حجاب و افزایش التهاب).

گفتنی است این کتاب، پیش‌تر با این مشخصات به چاپ رسیده است: آسیب‌شناسی حجاب، تهران، انتشارات جوانه رشد، چاپ اول، 1379، 88 صفحه.

101. حجاب از دیدگاه قرآن و سنّت

فتاحی‌زاده، فتحیه، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ دوم، 1376، 216صفحه، وزیری.

مهم‌ترین موضوعی که در تبیین و تعیین حدود حضور زن در جامعه و چگونگی آن اثر خواهد داشت، پوشش اوست. چگونگی حجاب، به‌گونه‌ای مستقیم در حضور داشتن یا حضور نداشتن زن در جامعه اثر دارد. مباحث کتاب حاضر اگرچه نقلی است، ولی بررسی آرای مفسران و فقها، استناد به منابع معتبر و جست‌وجو در مآخذ مطمئن، به بحث‌های کتاب جاذبه‌ای ویژه بخشیده است. مؤلف کوشیده است در حد توان، از آوردن مطالب، بدون استناد دقیق، خودداری و از اِعمال سلیقه شخصی و ذوقی دوری کند و در عرصه‌های برهانی نیز پای احساسات و عواطف را به میان نکشیده است. همچنین، سیر تاریخی دیدگاه‌ها تا آنجا که امکان داشته، رعایت شده و نویسنده از مراجعه به کهن‌ترین منابع غفلت نورزیده است.

کتاب در نُه فصل نگاشته شده که بررسی تاریخچه حجاب و پوشش در میان دیگر اقوام و ادیان، موضوع نخستین فصل آن است. در فصل دوم واژه‌هایی چون «زینت، جلباب، خِمار، جَیب و تبرّج» بررسی می‌شود. برخی زمینه‌های گسترش عفت و حفظ پوشش؛ فلسفه پوشش؛ حدود و کیفیت پوشش؛ حجاب و اهل بیت:؛ پوشش زن در اجتماع؛ و عوامل بدحجابی و بی‌حجابی به ترتیب، محور اصلی بحث در فصل‌های سوم تا نهم است.

102. حجاب و آزادی: مقالات کنگره اسلام و زن

تهران، معاونت پژوهشی سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ چهارم، 1371، 274 صفحه. رقعی.

با توجه به هویت انسانی یکسان مردان و زنان در اسلام و ملاک برتری آنها بر اساس تقوا، این آیین مقدس اعلام می‌کند زن در میدان مسابقه

زندگی، به منظور رسیدن به کمالات شایسته انسانی، می‌تواند همه مراتب معرفت، فضیلت و تقوا را طی کند و به مقام قرب حق توفیق یابد. این بینش، اصیل‌ترین و مقدس‌ترین دیدگاه است و در آیات و روایات، نکته‌هایی بکر و بدیع در تبیین همین حقیقت بیان شده، ولی کمتر به آنها توجه شده و آن‌گونه که باید، در معرض قضاوت اهل نظر قرار نگرفته است.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولان فرهنگی نظام، توجه خویش را به این امر مهم معطوف داشتند و ضرورت بررسی دقیق و همه‌جانبه را در این زمینه ضروری دانسته و کوشیده‌اند، شرایط کار به گونه‌ای مطلوب فراهم شود. برهمین‌اساس، معاونت فرهنگی سازمان تبلیغات اسلامی، با الهام از رهنمودهای رهبر و مسئولان بلندپایه نظام، اساس نخستین کنگره اسلام و زن را بنا نهاد و برای دست‌یابی به این آرمان مقدس، به مناسبت زادروز فرخنده حضرت فاطمه زهرا علیها السلام و روز زن، این کنگره را برگزار کرد که اقشار گوناگون جامعه به‌ویژه بانوان از آن استقبال بی‌نظیری کردند.

نخستین کنگره اسلام و زن، با سخنان حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در زمان ریاست جمهوری ایشان افتتاح شد که تا پنج روز ادامه داشت و در طول این پنج روز، پژوهشگران زن و مرد، مقاله‌ها و پژوهش‌های خود درباره حجاب را عرضه کردند و به پرسش‌های مطرح شده، پاسخ دادند. همچنین، مسئله حجاب، منافع و ضررهای احتمالی آن و نقش مهمی که در استحکام خانواده به‌عنوان واحد اجتماع ایفا می‌کند، موضوع‌هایی بود که در دو میزگرد، با حضور جمعی از خواهران و برادران صاحب‌نظر بررسی شد.

پایان‌بخش این مجموعه نیز سخنان آیت‌الله جنتی، رئیس وقت سازمان تبلیغات اسلامی بود. مجموعه حاضر، دربردارنده مطالبی است که ستاد برگزاری کنگره از میان مقاله‌های رسیده، برگزیده است.

کتاب، دو بخش جداگانه دارد. نخست مقاله‌هایی که در کنگره عرضه شده که به همان ترتیب درج شده است. در قسمت دوم نیز مقاله‌های منتخب، از نظر علاقه‌مندان می‌گذرد. فهرست مقاله‌های کتاب عبارتند از: زن در نگرش اسلام و دیگران، مقام معظم رهبری؛ حجاب زن در قرآن، دکتر احمد بهشتی؛ حجاب و حفظ ارزش‌های زن، آیت‌الله عمید زنجانی؛ حاکمیت فرهنگ سلطه، مهم‌ترین عامل ترویج فساد، منیره نوبخت؛ مبانی فکری زن مسلمان درباره حجاب، سیدجواد مصطفوی؛ حجاب و آزادی زن، دکتر علی شریعت‌مداری؛ در فرهنگ ارزشی اسلام، زن همدوش مرد است، استاد محمدتقی فلسفی؛ عوامل بی‌حجابی و بدحجابی در جهان و ایران، زین‌العابدین قربانی؛ حجاب و شخصیت زن، مریم بهروزی؛ پوشش و حجاب در قرآن، دکتر عبدالکریم بی‌آزار شیرازی؛ اسلام، شخصیت انسان‌ها را یکسان می‌داند، آیت‌الله جنتی؛ حجاب و شخصیت زن در اسلام، محمدتقی رهبر؛ حجاب‌گرایی، خواست فطری، مسلم صاحبی؛ و زن در عراق، خواهر ام‌الابرار. در پایان کتاب نیز قطع‌نامه کنگره بیان شده است.

103. حجاب و عفاف در سیما؛ آسیب‌ها و راهکارها

پیشوایی، فریده و مریم رضایی، قم، مرکزپژوهش‌های صدا و سیما، چاپ اول، 1386، 66 صفحه، رقعی.

در دو دهه اخیر، مسئله حجاب و عفاف، همواره از مسائل مهم فرهنگی - اجتماعی جامعه بوده که توجه صاحب‌نظران، کارشناسان و مسئولان دستگاه‌های فرهنگی جامعه را جلب کرده است. در این میان، وسایل ارتباط جمعی از جمله رسانه‌های دیداری، شنیداری(داخلی و خارجی) و مطبوعات نقش انکارناپذیری در ترویج فرهنگ حجاب و عفاف یا تضعیف ومحدودیت آن در سطح جامعه داشته‌اند.

یکی از رسالت‌های انقلاب و دستگاه‌های فرهنگی - تبلیغی جامعه از جمله سیما، گسترش و تقویت حجاب و عفاف بوده است. بر‌این اساس، این پرسش مطرح می‌شود که با توجه به پیچیدگی‌ها و ظرافت‌های این ابزار هنری، وظایف و مسئولیت‌های سیما به‌عنوان یک نهاد فرهنگ‌ساز، در برابر فرهنگ ترویج حجاب و عفاف و مقابله با بدحجابی چیست و راهکارهای اجرایی آن وظایف کدامند؟ در این نوشتار که در پنج فصل تدوین شده است، مسئله حجاب و نقش تلویزیون(سیما) بررسی شده و به این منظور، نخست اهمیت نقش رسانه‌های جمعی به‌ویژه تلویزیون و ضرورت پرداختن سیما به حجاب و عفاف بیان شده است. همچنین، در این نوشتار افزون بر تبیین مفاهیم کلیدی، جایگاه حجاب در فرهنگ اسلامی و تاریخچه ورود برهنگی به سیما، کارکردهای سیما درباره حجاب و عفاف و نیز عملکرد سیما درباره حجاب و عفاف بررسی شده و در پایان، سیما راهکارهایی درباره فرهنگ‌سازی در زمینه حجاب و عفاف پیشنهاد کرده است.

104. زن، حجاب و حقوق - نگاهی دیگر

محمدزاده، علی و زهرا خلیل سلیمانی، زیر نظر دکتر محمدمهدی مظاهری، تهران، انتشارات فردوس، چاپ اول، 1384، 202 صفحه، رقعی.

زن، در اسلام و نگرش اسلامی جایگاه ممتازی دارد و به‌عنوان رکن مکمل جامعه انسانی شمرده شده است و بر اساس آموزه‌های اسلامی و غیرت ملی ایرانیان، همواره باید حریم عفت او حفظ گردد. با این‌حال، به‌دلیل گسترش تبلیغات کاذب و همه‌جانبه، تردیدهایی هر چند سست‌بنیان، ولی قابل تأمل درباره نگرش اسلام به زن، حقوق او در اسلام، همچنین

کیفیت آموزه‌های اسلامی درباره صیانت از این جنس لطیف در برابر هجمه‌های مختلف شخصی، روحی و اجتماعی، به گوش می‌رسد، امری که توجه به آن برای اصلاح و روشن کردن افکار نسل جوان نسبت به اسلام و آموزه‌های متعالی آن، در شرایط جدید بسیار ضروری است.

هدف اصلی پژوهش حاضر، متوجه ساختن اذهان پیروان اسلام به‌ویژه نسل جوان به آموزه‌های اصیل اسلامی از یک‌سو و در عین حال، تبیین ستم‌هایی است که در پوشش معرفی دیدگاه اسلام به‌عنوان نگرش فرودستانه به زن، هجمه علیه حجاب اسلامی و اهمیت آن، بی‌منطق نشان‌دادن وضع حقوقی زنان در اسلام و مواردی از این دست، مطرح شده است.

کتاب حاضر به روش تحلیلی - تاریخی، در چهار بخش اول و روش پیمایشی، در بخش پایانی تدوین شده است. در بخش اول کتاب، «جایگاه زن در اسلام و غرب»، بررسی و دلایل اختلاف این دو مطرح می‌شود. در بخش دوم، «وضعیت حجاب زن پیش از اسلام و پس از اسلام»، تبیین و ارزش آن بیان می‌گردد. بخش سوم، به «تبیین تاریخچه و گونه‌های مختلف فمینیسم و آسیب‌شناسی آن» و بخش چهارم به «حقوق زن در اسلام» اختصاص دارد. بخش پنجم، شامل خلاصه یافته‌های یک تحقیق درباره وضعیت پوشش دانشجویان دختر در یکی از دانشگاه‌های تهران و عرضه راهکارهایی برای سامان‌دهی وضع مطلوب پوشش است.

105. فقه و پوشش بانوان

کلانتری، علی‌اکبر، قم، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ دوم، 1384، 224 صفحه، رقعی.

پژوهشگران، به مسئله «حجاب» از جنبه‌های گوناگونی نگریسته‌اند، ولی تحقیق مستقل فقهی متناسب با شرایط روز، دراین‌باره صورت

نگرفته است. کتاب حاضر با توجه به این موضوع از جنبه‌های مختلف و با استفاده از منابع و مآخذ متعدد و معتبر فقهی به آن پرداخته است. نویسنده کتاب، با برشمردن ضرورت‌ها و اهداف این تحقیق، کاستی تحقیقات در داشتن رویکرد کاملاً فقهی و اجتهادی را مهم‌ترین علت این پژوهش دانسته و به بررسی پوشش بانوان از نگاه «فقه»، با کنجکاوی همه‌جانبه در مبانی و فروع فقهی آن می‌پردازد.

مؤلف، پس از طرح بحث و بیان ضرورت‌ها و اهداف، پیشینه حجاب، واژه حجاب و مانند آن در پیش‌گفتار، فصل نخست کتاب را به پوشش بانوان در برابر مردان نامحرم اختصاص داده و اصل وجوب پوشش، اقوال فقها در کتاب نکاح؛ نصوص قرآنی و روایی؛ پوشش چادر؛ پوشش بانوان در برابر خواستگاران؛ پوشش زنان پیر و سالخورده؛ پوشش بانوان در برابر غلامان و خدمتکاران خود؛ پوشش بانوان بیابان‌گرد و بادیه‌نشین؛ پوشش زنان غیر کتابی؛ پوشش بانوان غیرمسلمان؛ پوشش زنان و دختران دیوانه؛ و پوشش بانوان در عکس و فیلم را بررسی می‌کند.

فصل دوم کتاب با عنوان «پوشش بانوان در برابر مردان محرم»، شامل مباحث محرمان نَسَبی و فتوای مشهور فقها؛ دلایل و اشکالات آن؛ محرمان سببی و فتوای مشهور فقها؛ پوشش مادرزن در برابر داماد؛ سیره عملی مسلمانان و پوشش بانوان در برابر همسران است. فصل پایانی کتاب نیز با عنوان «مباحث گوناگون»، به موضوع‌هایی چون پوشیدن لباس مردان توسط بانوان؛ بررسی و نقد روایات لباس شهرت؛ شنیدن صدای بانوان؛ حکم آشکار کردن زینت و آرایش؛ پوشش بانوان در برابر بانوان و پوشش مردان در برابر بانوان می‌پردازد.

106. کشف حجاب: زمینه‌ها و واکنش‌ها

صلاح، مهدی، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ اول، 1384، 392 صفحه، رقعی.

نویسنده در این اثر کوشیده است، سیر کشف حجاب در ایران در عصر رضاشاه را با تکیه بر منابع اصلی بررسی کند که این بررسی در شش فصل دنبال می‌شود. نویسنده در مقدمه کتاب، به بحثی نسبتاً مفصل در معرفی انتقادی منابع تحقیق می‌پردازد. در فصل اول نیز مسئله کشف حجاب از دیدگاه تجددطلبان و نظر آن دسته که در نوشته‌های خود از کشف حجاب سخن به میان آورده‌اند و تأثیر این افکار بر پوشش زنان و مردان عصر قاجار بررسی می‌شود.

فصل دوم به بررسی زمینه‌ها و مقدمات اعلام کشف حجاب در دوره رضاشاه اختصاص یافته است. در این فصل، نخست به زمینه‌سازی‌های فکری داخلی و خارجی این جریان اشاره شده، آن‌گاه فعالیت‌های رضاشاه برای رسمیت بخشیدن به این جریان تحلیل شده است.

در فصل سوم، به اعلام کشف حجاب در ایران و اقدامات سازمان‌یافته دولت و دستگاه‌های اجرایی کشور به‌منظور پیشبرد آن اشاره می‌شود. فصل چهارم، بر پایه اسناد موجود سیر کشف حجاب در ولایات تا پس از شهریور 1320 تبیین شده است. در فصل پنجم، واکنش‌های اجتماعی در برابر کشف حجاب بررسی می‌شود و فصل ششم شامل پی‌آمدهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کشف حجاب است.

107. مروارید عفاف: کاوشی در حیا، غیرت و حجاب

اسحاقی، سیدحسین، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی، با همکاری دفتر امور زنان و خانواده سازمان صدا و سیما، چاپ اول، 1386، 82 صفحه، رقعی.

هدف از نوشتار حاضر، تبیین مسئله عفاف و حجاب به‌ویژه در امر برنامه‌سازی و حفظ حدود و مرزهای عفاف و حجاب و تأثیر مثبت این

مهم بر افکار مخاطبان و نیز بررسی برخی آسیب‌ها و ناهنجاری‌های اجتماعی و خانوادگی و بحران‌های ناشی از چشم‌پوشی از این نماد عزت و سرافرازی است که در شش فصل تدوین شده است. در فصل اول، بایسته‌های پوشش و عوامل بی‌حجابی چون پرهیز ازتحریک مردان؛ تأثیر حیا بر پوشش بانوان؛ ضعف ایمان؛ هوس‌رانی؛ جلب توجه دیگران؛ دیگرآزاری؛ غرب‌زدگی؛ پل زدن به ازدواج؛ فخرفروشی؛ تبلیغات استعماری؛ وسوسه‌های شیطانی؛ سرزنش دیگران؛ مدگرایی؛ ضعف غیرت؛ عدم نظارت سیاست‌گذاران فرهنگی؛ خانواده سهل‌انگار؛ و ضعف حیا مطرح شده است.

در فصل دوم، از تأثیر حیا بر پوشش بانوان؛ مفهوم‌شناسی حیا؛ ضرورت حیا برای بانوان؛ آثار و فواید حیا؛ عوامل تضعیف حیا و ارتباط پوشش و حیا سخن به میان آمده است. در فصل سوم ضرورت‌ها و بایسته‌های غیرت‌مداری؛ معنای غیرت؛ غیرت به‌عنوان یکی از جلوه‌های مردانگی؛ غیرت اجتماعی؛ میانه‌روی در غیرت؛ وظیفه مسلمانان در پاسداری از زنان و دختران؛ غیرت‌مداری در روایات و سیره معصومان علیهم السلام و اقسام غیرت بررسی شده است. در فصل چهارم عوامل مؤثر در سست شدن فرهنگ حجاب و پی‌آمدهای آن و نیز مهم‌ترین آسیب‌ها و پی‌آمدهای بی‌حجابی بیان شده است.

در فصل پنجم، مباحثی درباره «بایسته‌ها و راهکارهای ترویج فرهنگ حجاب» چون آموزش حجاب در مدارس؛ تشویق؛ فعالیت‌های علمی؛ فرهنگی و هنری؛ تقویت فرهنگ غیرت؛ نظارت بر رسانه‌های جمعی؛ فعالیت قوای سه‌گانه؛ احیای امر به معروف و نهی از منکر؛ معرفی پوشش‌های متناسب، تقویت باورهای دینی با احیای فرهنگ ناب

اسلامی؛ معرفی و شناساندن الگوهای زن مسلمان؛ توجه دادن به مسئولیت انسان در برابر اعمال خویش؛ و بازنمایی فواید و مصونیت‌های حجاب مطرح شده است. در فصل پایانی، با عنوان سخنی با زنان و دختران مسلمان، مطالبی درباره شیوه سخن گفتن، نحوه لباس پوشیدن زن در بیرون ازخانه، کفش زنان مسلمان؛ و پاسداری از دیدگان خود و نگاه دیگران بیان شده است.

108. نیازها و حجاب دختران و زنان

ماجراجو، محسن، قم، انتشارات عطر یاس، چاپ اول، 1385، 192صفحه، رقعی.

مهم‌ترین بحثی که نقشی بنیادین در تبیین و تحدید حضور زن در جامعه و چگونگی آن خواهد داشت، مسئله حجاب است. چگونگی این مسئله می‌تواند به‌گونه‌ای مستقیم در حضور یا حضور نداشتن زن در جامعه اثرگذار باشد. نگارنده در این کتاب، در پنج فصل، با استناد به آیات و روایات و با استفاده از متون تاریخی و مراجعه به آرا و دیدگاه‌های اندیشمندان در فصل نخست، با عنوان گسترش عفت در حفظ پوشش، نخست تاریخچه حجاب و اهمیت آن را بازگو و سپس مباحثی درباره حدود پوشش و دلایل آن و کیفیت پوشش، اجتماع و پوشش و فلسفه پوشش بیان کرده است.

وی در فصل دوم، حجاب از دیدگاه قرآن؛ اهلبیت علیهم السلام ؛ مراجع تقلید؛ حضرت امام خمینی رحمه الله ؛ مقام معظم رهبری و متفکران غربی و دیگر ادیان و ملل را بیان کرده است. افزون بر آن، در فصل سوم و چهارم، «عوامل بدحجابی و بی‌حجابی» و «راه‌های مبارزه با آن» مطرح شده است و در

پایان، سخنانی از حضرت فاطمه زهرا و حضرت زینب علیهما السلام، با عنوان «سخنان دختران پیامبر»، درباره موضوع بیان شده است.

109. حجاب؛ مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی (جلد اول) مقالات فقهی و حقوقی

شفیعی سروستانی، ابراهیم، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلام، چاپ اول، 1378، 698 صفحه، وزیری.

گسترش پدیده بدحجابی در جامعه ما به ویژه در دو دهه گذشته، سازمان‌ها، نهادها و مراکز فرهنگی، اجتماعی، قضایی، انتظامی و... را به چاره‌اندیشی برای مهار این ناهنجاری اجتماعی و مقابله با رشد و گسترش آن واداشته است. در این میان، هر دستگاه و سازمانی با نگاه خاص خود، به این موضوع پرداخته و به جنبه‌ای از جنبه‌های آن توجه کرده است.

با این حال، به نظر می‌رسد در این سال‌ها به جنبه فقهی - حقوقی این موضوع، به ویژه در حوزه حدود اختیارات و مسئولیت دولت اسلامی در زمینه پوشش بانوان، کمتر پرداخت شده است، در حالی که این بحث، مبنایی و بنیادی است و می‌تواند دیگر مباحث را تحت‌الشعاع خود قرار دهد.

برای گسترش فرهنگ حجاب و عفاف در جامعه و پاسخ گویی به پرسش‌های گوناگونی که در اذهان جوانان و نوجوانان ما در مورد حجاب مطرح است، باید کارهای مختلفی صورت گیرد؛ هم در زمینه تبیین حدود شرعی حجاب و هم در زمینه فلسفه آن. بی‌تردید، ما نیازمند تبیین مسائلی همچون حدود و فلسفه حجاب، با بهره‌گیری از همه توان‌مندی‌های علمی، هنری و رسانه‌ای خود و استفاده از قالب‌های جذاب نوشتاری، دیداری و شنیداری هستیم. با این وصف،باید توجه داشت تا زمانی که مبانی فقهی - حقوقی مسئولیت‌ها و اختیارات دولت

اسلامی در زمینه گسترش فرهنگ حجاب و عفاف و مقابله با بدحجابی تبیین نشود و نظام اسلامی با برنامه‌ای جامع به این موضوع نپردازد، دیگر اقدامات، آثار چندان گسترده و دیرپایی نخواهد داشت.

با توجه به موضوع یاد شده، در سال 1384، انجام پژوهشی در زمینه حدود مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی در موضوع پوشش بانوان در دستور کار گروه پژوهشی موضوع‌ها و مسائل فقهی پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قرار گرفت. پس از مدتی بحث و گفت‌وگو این نتیجه به دست آمد که انجام پژوهشی به سبک و سیاق دیگر پژوهش‌های فقهی - حقوقی، در این موضوع کفایت نمی‌کند؛ زیرا این موضوع، لایه‌ها و جنبه‌های گوناگونی دارد که شاید یک پژوهشگر به تنهایی از عهده تبیین و توضیح آنها برنیاید. ازاین‌رو، برای رسیدن به نتایج مطلوب‌تر و بهره‌گیری از اندیشه‌های بسیاری، هم‌اندیشی «حجاب؛ مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی» برگزار کردند که ثمره آن، انتشار سه مجلد کتاب از مقاله‌های آن است.

کتاب حاضر، نخستین جلد از آثار هم‌اندیشی «حجاب؛ مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی» است که دربردارنده تعدادی از مقاله‌های ارائه شده در این هم‌اندیشی است. در این جلد بیست مقاله از مقاله‌های برگزیده این هم‌اندیشی که با گرایش فقهی - حقوقی نگاشته شده‌اند، در چهار بخش به شرح زیر ارائه شده است: 1. بررسی فقهی گسترش حجاب در دولت اسلامی؛ 2. بررسی فقهی جلوگیری از بدحجابی در دولت اسلامی؛ 3. بررسی حقوقی حجاب در دولت اسلامی؛ 4. حجاب اتباع بیگانه در دولت اسلامی.

مهم‌ترین ویژگی مقاله‌های ارائه شده در این مجموعه این است که در آنها، برای نخستین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مبانی فقهی -

حقوقی مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی در زمینه جلوگیری از بدحجابی و گسترش فرهنگ عفاف و حجاب، به تفصیل بررسی شده و دیدگاه‌های موجود در این زمینه ارزیابی علمی گردیده است. افزون بر مباحث نظری و بررسی مبانی فقهی و حقوقی، بن مباحث اجرایی و عملی نیز توجه و قوانین و مقررات و رویه‌های قضایی موجود، بررسی و آسیب‌شناسی شده است. همچنین، در بیشتر مقاله‌های این مجموعه، مسئولیت و اختیار دولت اسلامی در موضوع عفاف و حجاب، با بهره‌گیری از ادله امر به معروف و نهی از منکر، امور حسبه و تعزیرات و نیز براساس مبانی اهداف و وظایف کلی حکومت اسلامی به اثبات رسیده است. ضمن آنکه اصل دخالت دولت در این موضوع، نه تنها جایز، بلکه لازم معرفی شده است و بر ضرورت دخالت دولت برای جلوگیری از بدحجابی و گسترش فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه با استفاده از راهکارهای فرهنگی و آموزشی و فراهم آوردن زمینه‌های لازم تأکید گردیده است و بهره‌گیری از قوانین و مقررات کیفری را در موارد خاص و به‌عنوان آخرین چاره، جایز شمرده‌اند.

عنوان‌ها و موضوع‌های بخش‌های چهارگانه کتاب عبارتند از: مبانی مسئولیت حکومت اسلامی در ترویج حجاب، حسن‌علی علی‌اکبریان، درآمدی بر مبانی کلی فقهی حجاب و مسئولیت دولت اسلامی، سیدضیاء مرتضوی؛ مبانی مسئولیت دولت اسلامی در زمینه حجاب بانوان، سیدجواد ورعی؛ مبانی مسئولیت دولت در ایجاد شرایط مطلوب حجاب و عفاف در جامعه، سیدحسین همایون مصباح؛ رابطه حجاب با حکومت و مصلحت نظام، الهه هادیان رسنانی؛ مبانی و راهکارهای قرآن برای گسترش عفاف و حجاب، سیدجعفر حق‌شناس؛ مبانی اختیارات نظام اسلامی در زمینه جلوگیری از بدحجابی، سعید ضیایی‌فر؛ مبانی اختیارات

نظام اسلامی برای جلوگیری از بدحجابی در جامعه، رمضان‌علی رفیعی؛ وظیفه حکومت اسلامی در زمینه پوشش بانوان، محمدهادی مفتح؛ نقد و بررسی ادله فقهی الزام حکومتی حجاب، سید محمدعلی ایازی؛ اخلاقی یا حقوق بودن پوشش اسلامی زنان، سیدحمید مشکات؛ حجاب؛ حوزه خصوص و مصلحت عمومی، مصطفی میراحمدی‌زاده؛ مقایسه رویکرد قرآن کریم و سیاست جمهوری اسلامی در طرح موضوع حجاب، مریم حاج‌عبدالباقی؛ نقد سیاست جنایی جمهوری اسلامی ایران در برخورد با بدحجابی، سیدحسین هاشمی؛ نگاهی به جایگاه بزه «رعایت نکردن حجاب شرعی» در نظام حقوقی ایران، محمدهادی ذاکر حسین؛ نگرش جرم‌شناسی به پدیده بدحجابی، قدرت الله خسروشاهی؛ بررسی مفاد فقهی و حقوقی جرم بی‌حجابی، فائزه عظیم‌زاده اردبیلی؛ بررسی موردی عملکرد نهادهای حکومتی در جلوگیری از بدحجابی، محمدابراهیم شمس ناتری؛ محدوده حجاب جهان‌گردان و اتباع بیگانه در کشورهای اسلامی، محمد روشن؛ نگاهی دوباره به پوشش زنان جهان‌گرد، سهیلا صلاحی اصفهانی و اعظم فراست.

110. حجاب؛ مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی (جلد دوم) مقالات فرهنگی - اجتماعی

شفیعی سروستانی، ابراهیم، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 752 صفحه، وزیری.

کتاب حاضر، دومین جلد از مجموعه آثار هم‌اندیشی «حجاب؛ مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی» است که دربردارنده تعدادی از مقاله‌های ارائه شده در این هم‌اندیشی است.

در این جلد بیست و دو مقاله از مقاله‌های برگزیده این هم‌اندیشی که با گرایش فرهنگی - اجتماعی نگاشته شده‌اند. در چهاربخش به شرح زیر ارائه

شده است: 1. «بررسی تاریخی - اجتماعی حجاب در ایران»؛ 2. «زمینه‌ها و عوامل گسترش بدحجابی در ایران»؛ 3. «حجاب و کارکردهای دولت اسلامی»؛ 4. «راهکارها و بایسته‌های گسترش حجاب». عنوان‌ها و موضوع‌های بخش‌های چهارگانه کتاب عبارتند از: «زمینه‌ها و عوامل فرهنگی، سیاسی و تاریخی گسترش بدحجابی در تاریخ معاصر ایران، مرادعلی توانا؛ بررسی وضعیت حجاب در ایران از سال‌های آخر حکومت پهلوی دوم تا پایان جنگ تحمیلی، رضا رمضان نرگسی؛ جامعه‌شناسی حجاب (بررسی تحلیلی وضعیت حجاب در ایران)، مهدی مالعیر؛ تحلیل جامعه شناختی از جایگاه پوشش زنان ایران در دوره جمهوری اسلامی، رضا عیسی‌نیا؛ نقش حجاب در شکل‌گیری هویت ملی و دگرگونی‌های سیاسی در ایران، سعید زاهد؛ بررسی نگرش دانشجویان دختر به حجاب، امیر رستگار خالد؛ آسیب‌شناسی تربیتی مسئله حجاب در دانشگاه، فرشته ندری ابیانه؛ ریشه‌یابی جامعه‌شناختی بی‌حجابی، سیدحسین شرف‌الدین؛ تحلیل برخی زمینه‌ها و عوامل فرهنگی و اجتماعی گسترش بدحجابی، سعید معیدفر و مرضیه دهقانی؛ هست‌ها و بایدهای فرهنگ حجاب و عفاف، سیدحسین اسحاقی؛ بررسی و تحلیل علل فردی، خانوادگی و اجتماعی گسترش بدحجابی، اعظم‌السادات سیدی‌تبار؛ آسیب‌شناسی نهادهای فرهنگی در زمینه فرهنگ حجاب، مسعود پورفرد؛ آسیب‌شناسی نظام اجرایی کشور در ترویج حجاب، سیمین دخت بهزادپور؛ رسانه ملی و بایسته‌های ترویج حجاب و عفاف، فریبا پیشوایی...؛ طرح‌های ساماندهی حجاب و عفاف در ایران، بیتا ضیایی؛ نظام اسلامی و مسئله پوشش زنان، محمدرضا زیبایی‌نژاد، راه‌کارهای نهادینه‌سازی، گسترش و پاسداری فرهنگ عفاف و حجاب، ناهید طیبی؛ به رسمیت شناخت هویت فردی و حقوق انسانی زن، راه‌کار گسترش حجاب، فریبا ابتهاج...؛ بررسی اجمالی رابطه حجاب با تکامل

اجتماعی، شیده صادقی؛ بایسته‌های فرهنگی و اجتماعی گسترش فرهنگ حجاب و عفاف، کبری مجیدی بیدگلی؛ نقش حاکمیت اسلامی در تربیت دینی حوزه حجاب، مهدیه‌السادات مستقیمی؛ نقد و بررسی الگوهای حجاب اسلامی در سه دهه اخیر، فروغ نیلچی‌زاده.

111. حجاب؛ مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی (جلد سوم) دیدارها، گفت‌وگوها و سخنرانی‌ها

شفیعی سروستانی، ابراهیم، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1378، 352 صفحه، وزیری.

کتاب حاضر، سومین جلد از مجموعه آثار هم‌اندیشی «حجاب؛ مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی» است که به دیدارها، سخنرانی‌ها و گفت‌وگوها اختصاص دارد و در سه بخش سامان یافته است. عنوان‌ها و موضوع‌های آن عبارتند از:

بخش اول: «دیدارها»

اهداف استعمار در مبارزه با حجاب، دیدار با آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی؛ حساسی حجاب در دنیای امروز، دیدار با آیت‌الله العظمی موسوی اردبیلی؛ فرهنگ‌سازی برای گسترش حجاب، دیدار با آیت‌الله العظمی نوری همدانی؛ حجاب سمبل اسلام، دیدار با آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی.

بخش دوم: «سخنرانی‌ها»

پوشش بانوان از منظر فقهی و سیاسی، سخنرانی حضرت آیت‌الله جعفر سبحانی؛ چرا حجاب در جامعه اسلامی ایران مورد سؤال واقع شد؟، سخنرانی دکتر زهره طبیب زاده... ؛ حجاب و عفاف از منظر امنیت اجتماعی، سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی.

بخش سوم: «گفت‌وگوها»

مجلس شورای اسلامی و طرح ساماندهی مد و لباس، گفت‌وگو با فاطمه آلیا...، دولت اصلاحات و مسئله حجاب، گفت‌وگو با دکتر معصومه ابتکار...؛ نگرش جامعه‌شناختی به پدیده بدحجابی، گفت‌وگو با دکتر عماد افروغ...؛ سیاست‌های کلان فرهنگی و مسئله حجاب، گفت‌وگو با مهندس حسن بنیانیان ...؛ حجاب و مسئولیت‌های رسانه ملی، گفت‌وگو با علی‌رضا پویا...؛ نیروی انتظامی و مقابله با پدیده بدحجابی، گفت‌وگو با امجد زین‌الدین...؛ ضرورت بسیج همگانی برای اصلاح وضع موجود حجاب، گفت‌وگو با فرشته ساسانی...؛ آسیب‌ها و موانع گسترش فرهنگ عفاف و حجاب، گفت‌وگو با دکتر زهره طبیب‌زاده...؛ حجاب در دانشگاه‌ها، گفت‌وگو با نیره قوی...؛ طرح‌های ساماندهی حجاب و عفاف، گفت‌وگو با بتول محتشمی...؛ ضرورت نگاه علمی به موضوع حجاب، گفت‌وگو با دکتر شکوه نوابی‌نژاد ...، حجاب و مصوبه‌های اجرا نشده، گفت‌وگو با منیره نوبخت...؛ شورای فرهنگ عمومی و عزم ملی برای مهار بدحجابی، گفت‌وگو با منصور واعظ...؛ نگاه فرهنگی به موضوع حجاب، گفت‌وگو با حسین هراتی.

یادآور می‌شود، در پایان کتاب نمایه‌های آیات، اصطلاحات، اعلام، کتاب‌ها و نشریات، مکان‌ها، نهادها، سازمان‌ها و مراکز فراهم آمده است.

112. حجاب در فرهنگ اسلامی

میرخندان، حمید، تهران، مرکز امور زنان و خانواده نهاد ریاست جمهوری، چاپ اول، 1387، 184 صفحه، رقعی.

پوشش زنان ابعاد گوناگونی دارد که می‌توان آن را از جنبه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و حتی اقتصادی مطالعه و بررسی

کرد. باید گفت که ادیان الهی، همگی حقیقت پوشش زن را تأیید کرده‌اند. در این میان، واقعیت بیین شده از دیدگاه دین، بیانگر آن است که حجاب، کلید تعدیل تمایلات جنسی و کنترل فضای ارزشی در جامعه است و این در حالی است که رابطه مستقیم رعایت حجاب و عفاف در سلامت روحی فرد و انسجام خانواده، حقیقتی انکارناپذیر است.

مجموعه حاضر به همت مرکز امور زنان و خانواده به منزله ستادی سیاست‌گذار در امر تحکیم خانواده، به دلیل اثر و نقش مستقیم حجاب در این امر مهم با عنوان‌ها و موضوع‌های زیر تألیف شده است: مفاهیم (حجاب، لباس، پوشش)، تاریخچه پوشش زنان، تشریح پوشش زنان در اسلام (آیه عدم تبرج، آیه حجاب، آیه جلباب، آیه آشکار نکردن زینت «عدم ابداء»)، بسترها و زمینه‌ها، احکام و آداب (استثناءها، محارم، خواستگارها، مرد معالجم (پزشک)، کودکان، زنان مسلمان، مردان سفیه، پوشش عبادی)، تنوع‌پذیری و پوشش (نوع، رنگ)، آثار پوشش اسلامی (حفظ شخصیت انسانی، آرامش جنسی، ایجاد امنیت، سالم‌سازی فعالیت‌ها، تحکیم خانواده و تأثیر سیاسی)، حکومت و پوشش زنان (امر به معروف و نهی از منکر، حقوقی یا اخلاقی بودن پوشش اسلامی، قاعده تعزیر و مصالح نظام اسلامی)، انتقادها از پوشش اسلامی (عفاف؛ نه پوشش اسلامی، افزایش التهاب جنسی، آزادی زنان،رکود فعالیت‌ها)، عوامل گریز از پوشش اسلامی (علل سیاسی، روش، افراط و تفریط، حال و گذشته تاریخی، الگوی فعالیت زنان)، ارتقای فرهنگ پوشش اسلامی (آیا امیدی هست؟، نگاه جامع، تلقی مشترک، روش).

نمایه اشخاص



آرتیدار، طیبه 56

آساره، مجید 66

آکوچکیان، احمد 68

آلیا، فاطمه 111

آیت‌اللهی، زهرا 46، 77

ابتکار، معصومه 111

ابتهاج، فریبا 110

اسحاقی، سید حسین 107

اسحاقی، سیدحسین 110

اسدی تاجانی، فریبرز 30

اعظم رام‌پناهی، ناهید 20

افروغ، عماد 111

اکبرنیا، فرزانه 37

امینی، ابراهیم 36

انتصاری، فاطمه 25

ایازی، سید محمدعلی 109

ایروانی، شهین 71

بادامچیان، اسدالله 21

بنیانیان، حسن 111

بهزادپور، سیمیندخت 4، 110

پورفرد، مسعود 110

پورمحمدی، مصطفی 111

پویا، علی‌رضا 111

پیشگاهی فرد، زهرا 73، 74

پیشوایی، فریبا 110

پیشوایی،فریده 103

تابنده، احمد 23

تشکری، زهرا 75

توانا، مرادعلی 110

جلیلی، محمدرضا 7

جمشیدی، اسد الله 8

جواد، نجوی صالح 17

جوادی آمُلی، عبداللَّه 13

جهانگیری، محسن 31

حاج عبدالباقی، مریم 109

حسین خانی، هادی 72

حسینی، سید حسین 52

حسینی، سید نعمت‌الله 96

حق‌شناس، سیدجعفر 109

حکیم‌پور، محمد 41

حکیمی، محمد 47

خسروشاهی، قدرت‌الله 109

خلیل سلیمانی، زهرا 104

خیراللهی، زهرا 93

داعی نژاد، سید محمدعلی 29

دوانی، علی 16

دهقانی نقندر، محمد 39

دهقانی، اکرم‌السادات 99

دهقانی، مرضیه 110

ذاکر حسین، محمدهادی 109

رئیسی، مهدی 57

رستگارخالد، امیر 110

رضایی، مریم 103

رضوانی، علی‌اصغر 33

رفیعی، رمضان‌علی 109

رمضان نرگسی، رضا 32، 110

روحانی، طاهره 80

روزبهانی، میهن64

روشن، محمد 109

روشن‌بین، خدیجه 58

زارع، حسن 8

زاهد، سعید 110

زیبایی‌نژاد، محمدرضا 10، 110

زین‌الدین، امجد 111

ساسانی، فرشته 111

سبحانی، آیت الله جعفر 111

سبحانی، محمدتقی 3، 10

سجادمنش، لطف‌الله 62

سیدی‌تبار، اعظم‌السادات 110

شادی طلب، ژاله 90

شرف‌الدین، سیدحسین 110

شفیعی سروستانی، ابراهیم 35، 36، 110، 109، 111

شمس ناتری، محمد ابراهیم، 109

صادقی، حسن 22

صادقی، شیده 110

صافی گلپایگانی، آیت الله 111

صلاح، مهدی 106

صلاحی اصفهانی، سهیلا 109

ضیایی، بیتا 110

ضیایی‌فر، سعید 109

طاهری نیا، احمد 8

طاهری، معصومه 29

طبسی، محمد جواد 79

طبیب‌زاده، زهره 111

طغرانگار، حسن 43

طهماسبی کهیانی، ساسان 95

طیبی، ناهید 14، 110

عالمی، سید اسلم 6

عزیزی کیا، غلام‌علی 8

عطیه الابراشی، محمد 5

عظیم‌زاده اردبیلی، فائزده 109

عظیمی، زهرا 63

عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم 83

علاسوند، فریبا 50، 51

علایی رحمانی، فاطمه 12

علی اکبریان، حسن‌علی 109

عیسی‌نیا، رضا 110

غروی نائینی، شهلا 89

فتاحی‌زاده، فتحیه 18، 101

فراست، اعظم 109

فضل‌الله، سید محمدحسین 49

فهیم کرمانی، مرتضی 9، 78

فهیمی، فاطمه 44

قربان‌نیا، ناصر 27، 28

قوی، نیره 111

کاظم‌زاده، علی 34

کریمی، حمید 38

کلانتری، علی‌اکبر 105

کوهی، محمدرضا 97

گلدانی، زهرا 42

گواهی، زهرا 53

ماجراجو، محسن 108

مالعیر، مهدی 110

مجیدی بیدگلی، کبری 110

محتشمی، بتول 111

محمدزاده، علی 104

محمدی، محمد حسن 94

مرتضوی، سیدضیاء 1، 65، 109

مستقیمی، مهدیه السادات 110

مشکات، سیدحمید 109

مصفا، نسرین 92، 91

مطهری، مرتضی 60

معیدفر، سعید 110

مفتح، محمدهادی 109

مکارم شیرازی، آیت الله 111

موسوی اردبیلی، آیت الله 111

موسوی سنگلاخی، سیدمحمدیعقوب 55

موسوی، سید غضنفر 81

مهدی زادگان، داوود 29

مهدی زاده، حسین 98

مهروز، علی 82

مهریزی، مهدی 11، 15، 19، 54 و 100

میراحمدی زاده، مصطفی 109

میرخندان، حمید 112

ناظریان، ماه خاطره 61

ندری ابیانه، فرشته 110

نقوی، عبدالقادر 67

نوابی نژاد، شکوه 111

نوبخت، منیره 111

نورحسن فتیده، طاهره 40

نوری اصفهانی، علی محمد 59

نوری همدانی، آیت الله 111

نیلچی زاده، فروغ 110

واعظ، منصور 111

ورعی، سیدجواد 109

وکیلی، هادی 2

هادیان رسنانی، الهه 109

هاشمی، سیدحسین 109

هاشمی‌رفسنجانی، اکبر 76

هراتی، حسین 111

همایون مصباح، سیدحسین 109

یمانی، احمد زکی 1

نمایه موضوعی

آثار اجرایی کنوانسیون 29

آثار حوادث تاریخی مربوط به زن؛ برمرد 71

آثار روانی حوادث تاریخی بر زن 71

آثار و پی‌آمدهای تربیتی فعالیت‌های اجتماعی زنان 67

آثار و فواید فعالیت‌های اجتماعی زنان 67

آثار سیر حیات تاریخی زن براجتماع 71

آثار و فواید حیا 107

آداب حضور زنان در محل کار 64

آداب لباس پوشیدن 53

آداب و رسوم همسرداری 96

آراء برخی فلاسفه غرب از جمله ویل دورانت و برتراند راسل درباره حقوق زن 60

آرامش 54

آرای دین در دو قلمرو شریعت و حقوق زن 54

آرای فقهای شیعه در تفاوت‌های فقهی احکام زن و مرد 31

آزادی در ازدواج 26

آزادی در انتخاب مسکن است 26

آزادی در تملک 26

آزادی در کار 262

آزادی در کسب علم 26

آزادی زن 60

آزادی زنان درمدینه 1

آزادی یا محدود کردن ارتباط زنان و مردان، نظر اسلام 23

آزادی‌های بنیادین51

آسیب‌پذیری مردان و کشش آنان نسبت به زنان 4

آسیب‌شناسی معاشرت و راه‌های پیش‌گیری از پیدایش آسیب‌ها 103

آسیب‌ها و راهکارها 103

آسیب‌های بی‌حجابی 98

آسیب‌های غریزه جنسی 98

آسیب‌شناسی حجاب 100

آسیب‌شناسی شخصیت و محبوبیت زن 971

آسیه، زن فرعون 16

آشنایی با حقوق زن 49

آشنایی با وظایف و حقوق زن 26

آفات اشتغال زنان و راه‌های رفع آنها 64

آفرینش اصیل زن 10

آفرینش زن 38، 42، 47

آفرینش زن در یهود 7

آفرینش زن در اسلام 7

آفرینش زن و شخصیت اجتماعی و تکالیف او 40

آفرینش زن و مرد 38

آفرینش زن و مرد از یک گوهر است 13

آفرینش و ارزش زن 7

آگاهی دادن به زنان نسبت به قوانین ویژه خویش 56

آموزش حجاب در مدارس 107

آموزش رسمی و غیررسمی زنان 43

آموزش زن در اسلام 5

آموزش و پرورش زنان 51

آموزه‌های دینی درباره زن 87

آیا ادله اربعه بر عدم جواز قضاوت بانوان دلالت دارد؟ 55

آیا زنان از نظر آفرینش و سرشت، با مردان همسان و برابرند؟ 25

زنان در جهاد که یکی از سخت‌ترین کارهای اجتماعی است، نقش دارند یا نه؟ 94

آیا مطابق قواعد و اصول عملیه، تنها مردان صلاحیت قضاوت دارند؟ 55

آیا ولی‌فقیه می‌تواند به دلیل ضرورت، زنان را به قضاوت بگمارد؟ 55

آیات نازل شده درباره زن 23

آیات و روایات پیرامون خوش‌رفتاری با زنان 46

آیاتی درباره حرمت زن 23

ابزارها و روش‌های همسان‌سازی فرهنگی 36

ابزارهای کارآمد زن در تحکیم شخصیت محبوبیت در نظام خانواده 97

ابعاد شخصیتی حضرت زهرا علیها السلام به‌عنوان الگوی برتر زنان 26

ابعاد قاچاق زنان 32

ابهامات مفهومی ساختاری و مبنایی کنوانسیون 29

اتباع 81

اتحادیه زنان اردن 74

اتحادیه عمومی زنان سودان 74

اتحادیه عمومی زنان فلسطینی 74

اثبات جرایم، موجب دیه توسط زنان 30

اثرات جهانی شدن بر زنان(فرصت‌ها و تهدیدها) 85

اجتماع و پوشش 108

اجتهاد زنان 52

اجرت‌المثل 28

اجرت شیردادن زن 53

اجرت‌المثل و نحله زن پس از طلاق 39

اجلاس‌های بین‌المللی زنان، از شعار تا واقعیت 48

احترام به دختر و محبت به او 46

احترام به دیدگاه‌های دختران 14

احترام به زن 63

احترام کامل با زنان 63

احزاب سیاسی تأثیرگذار در جامعه پذیری سیاسی زنان 95

احقاق حقوق زنان و حمایت از آنها 50

احکام خاص زنان در فقه شیعه 53

احکام خاص زنان در موضوعات نماز، روزه، خمس و زکات فطره و زیورآلات، حج، نذر، کفاره 53

احکام زنان در گذر زمان 86

احکام عمومی زن مسلمان1

احکام مرد و زن از دیدگاه اصل عقلایی 31

احکام مشترک و اختصاصی زن و ... 12

احیای امربه معروف ونهی ازمنکر 107

اختلاف بین زن و شوهر در تملک اثاث خانه و نظرات علمای شیعه و سنی 37

اختیارات زن در ازواج و طلاق 40

ادله طرف‌داران الحاق 57

ادلّه لزوم پوشش بیشتر زن نسبت به مرد 99

ادله مخالفین الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان 57

ادله موافقان و مخالفان الحاق 62

ادله موافقین الحاق و پی‌آمدهای الحاق به کنوانسیون 57

ادله عدم جواز قضاوت برای زنان 52

اراده و اختیار و آزادی زن65

ارائه الگویی جامع از مدیریت اسلامی درمسائل زنان 4

ارتباط با جریان سیاسی و سکولار36

ارتباط پوشش و حیا 107

ارتباط پیامبر با زنان خویشاوند اعم از محارم و غیر محارم 14

ارتباط رشد معرفت دینی با نوع رفتار با زنان 47

ارتباط میان زنان کشورهای اسلامی 73

ارتداد و نقش زن به‌عنوان اثبات‌کننده جرم‌های مستوجب حد 30

ارث در نظام‌های حقوقی قبل از اسلام 34

ارث در اسلام 7

ارث دریهود 7

ارث زن 38

ارث زن در قانون مدنی 52

ارث زن و مرد 52

ارث زن و مرد در نظام حقوقی اسلام 34

ارث زوجه از دیه 30

ارث50، 23

ارزش شهادت زن در حدود 27

ارزش و اعتبار اسناد مدارک نهج‌البلاغه 12

ارزش و اهمیت و قداست خانواده 65

ارزش‌ها و حقوق از شخصیت مطلوب زن مسلمان 10

ارزش‌های حقیقی زن و بازشناسی اسوه 24

ارزیابی جایگاه زن مسلمان ایرانی 2

ارزیابی دقیق‌تری نسبت به الحاق کنوانسیون 29

ارزیابی سند پکن 51

ارزیابی نظریه وحی در باب زن 54

ارضای غریزه جنسی 11، 54

اَروی، بنت عبدالمطلب 78

ازدواج 5

ازدواج با زنان اهل کتاب 1

ازدواج به شرط طلاق 1

ازدواج شبیه «ازدواج موقت» 1

ازدواج مجدد زوجات مطلقه 39

ازدواج مسیار 1

ازدواج مصلحتی و حکومتی 71

ازدواج موقت(متعه) 61

ازدواج موقت 49

ازدواج موقت و دائم38

ازدواج و تشکیل خانواده در اسلام7

ازدواج و تشکیل خانواده دریهود 7

ازدواج و طلاق با توجه به آیات و روایات 76

ازدواج و طلاق با توجه به مباحث فقهی و اخلاقی76

ازدواج و فواید آن 26

ازدواج، ضرورت و لوازم آن 49

ازدواج50، 23

اسارت و هتک حرمت از زن 71

اساسی‌ترین بحث پیرامون کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان درکشور ایران 29

استحباب نرم‌دلی و عطوفت بیشتر با دختران (نسبت به پسران) 47

استخدام زنان در مشاغل دولتی در نظام حقوقی ایران 28

استراتژی امام علی علیه السلام درحوزه مسائل زنان 4

استراتژی زنان و مردان درمسائل زنان 4

استفاده از نخبگان زنان 91

استفتائات مقام معظم رهبری (درباره کنوانسیون) 57

استقلال زن 21

اسرار حجاب در قرآن 20

اسلام، احیاگر حقوق زنان 80

اسلام، منادی آموزش زنان 5

اسلام و تجدد زندگی 60

اسلام و تفکر سیستمی در مسائل زنان 86

اسلام و چند همسری، فلسفه تجویز آن در اسلام و شرایط آن 26

اسلام و روش‌های معاشرت 22

اسلام و زن 1،21

اسلام و فمینیسم 2

اسلام و حضور زن دراجتماع 22

اسناد بین‌المللی حقوق زنان 29

اسناد حقوق بشر در زمینه حقوق زنان 85

اسوه کامل بودن حضرت زهرا علیها السلام 24

اسوه‌های عفاف 24

اسوه‌هایی از زنان در قرآن 24

اُسوه‌های زن مسلمان 2

اشتراط مرد بودن در قاضی 55

اشتراک زن و مرد در انسانیت 10

اشتراک زن و مرد در برخورداری از گوهر انسانی 8

اشتراک زن و مرد در هدف غایی آفرینش 8

اشتراکات تکوینی زن و مرد 6

اشتغال زن، از منظر قرآن و حدیث 64

اشتغال زنان 43

اشتغال زنان از منظر اسلام و غرب 84

اشتغال زنان در جامعه 84

اشتغال زنان در محیط کار 64

اشتغال زنان و وظایف تربیت فرزند 64

اشتغال زنان و وظایف خانوادگی 64

اشتغال زنان و وظایف شوهرداری 64

اشتغال و فعالیت‌های سیاسی زنان 50

اشتغال و تربیت فرزندان 5

اشکال مختلف الحاق62

اشکالات ازدواج موقت 38

اشکالاتی ظاهری در قانون مجازات اسلامی 30

اصالت خانوادگی در اسلام7

اصالت خانوادگی در یهود 7

اصل پوشش، امری ذاتی و فطری در انسان، اعم از زن و مرد است 98

اصل مشارکت سیاسی بانوان 72

اصل وجوب پوشش 105

اصلاح رفتار و برنامه‌ریزی خانواده 4

اصلاح و بهبود احوال زنان و ارتقاء موقعیت آنان 41

اصول کنوانسیون و مبانی حقوق زن در اسلام42

اصول اساسی شخصیت زن در اسلام 10

اصول تحقیق در متون دینی مربوط به زن 54

اصول حاکم بر حقوق مالی زن و مطالعه تطبیقی مصادیق این حقوق 44

اصول و روش خانه‌داری 96

اصول و مبانی حقوق اسلامی درباره زنان 50

اصول و مبانی فلسفی در نگرش به هویت زن 10

اصول و نظریه‌های فمینیسم در غرب 2

اصولی از دیدگاه نظام اسلامی نسبت به امور زنان 88

اطاعت از شوهردر موارد مجاز26

اطاعت از مادر و احترام به او 40

اطلاق سفارش به کار برای مردان و زنان 64

اطمینان نسبت به درک مشترک در مسائل زنان 4

اعتلای زن، سیرت و سنت اسلامی وی در رفتار و گفتار و نوشتار 13

اعطای حق انتخاب همسر 14

اعلام کشف حجاب در ایران 106

اعلامیه پکن 51

اقتدا 81

اقدام زنان درتوسعه همه جانبه کشور 68

اقدامات صورت گرفته درباره کنوانسیون 27

اقدامات فرهنگی رژیم با رویکرد غرب‌گرایانه و نقش زنان در تظاهرات 95

اقسام جهاد 94

اقسام غیرت 107

اقوال فقها در کتاب نکاح درباره پوشش 105

امّ البراء 78

ام خالد 79

ام سنان دختر خِیثمه 78

ام فروه 78

ام کلثوم علیها السلام و یزید 105

امام خمینی رحمه الله و بیداری زن مسلمان 69

امام خمینی و الگوهای دین شناختی در مسائل زنان 65

امام خمینی و راهبرد تهاجم 65

امام علی علیه السلام در خانه 15

امام علی از نگاه زنان 15

امام، زنان و زمان 69

امام، زن و رهایی از دو رویکرد 69

امامت زن 38

امانت‌داری و حفظ اموال شوهر 26

امر به معروف و نهی از منکر 25

امرار معاش خانواده‌های بی‌سرپرست 64

امکان دست‌یابی به عدالت ملموس‌تر در پرتو اجتهاد فقیهان و مبانی قانونی 27

آمنه، بنت شرید 78

اموال موضوع ارث زوجه 37

انتخاب شریک زندگی 49

انتخاب همسر 76

انتقاد از فمینیسم 10

انجمن حقوق‌دانان مسلمان زن برای حقوق بشر(کرامه)،(امریکا) 74

انجمن مسلمانان کانادا 74

اندازه و رنگ مقنعه و چادر از منظر آیات و روایات اسلامی 99

اندیشه تجددگرایان 36

اندیشه‌های سیاسی فمینیستی 85

انگیزه‌های مشارکت و آداب مشارکت اجتماعی 11

انواع جهاد و نقش زنان 94

انواع طلاق 38

انواع غیرت 4

انواع مجازات‌ها (حدود، تعزیرات، قصاص و دیات) 30

اهداف پنهان مهم‌ترین سند سازمان ملل در زمینه حقوق زنان 29

اهداف تشکیل خانواده و کارکردهای آن 67

اهداف طرح مباحث زنان در نهج‌البلاغه 4

اهداف غرب از همسان‌سازی فرهنگی 36

اهداف مهم ازدواج از منظر اسلام 6

اهداف و انگیزه‌های جهاد و تشریح و جایگاه آن در اسلام 94

اهداف و اهمیت ازدواج موقت 49

اهمیت ازدواج 63

اهمیت بررسی مسائل زنان با تکیه بر دیدگاه اسلامی 2

اهمیت شرعی موافقت زن و ازدواج 1

اهمیت عفاف 40

اهمیت نقش رسانه‌های جمعی به ویژه تلویزیون 103

اهمیت و مشکلات ازدواج موقت 49

اوج‌گیری انقلاب اسلامی و حضور زنان 95

اوج‌گرایی و تکامل زن 47

اولین کنفرانس بین‌المللی حقوق و مسئولیت‌های زن در نظام اسلامی 45

ایجاد امنیت و شایستگی در کودکان 67

ایجاد انگیزه تحول ریشه‌ای در زنان مسلمان، بعد از انقلاب اسلامی93

ایجاد تعادل در دیدگاه‌های مردسالارانه و زن سالارانه 2

ایجاد زمینه جهت تفهیم مباحث زنان به همه برنامه‌ریزان متعهد 4

ایجاد غیرت ونتایج فردی آن 4

ایجاد مرجع و مأخذی برای اطلاعات مباحث زنان 4

ایجاد مشارکت سیاسی زنان 91

ایران و معاهدات بین المللی حقوق بشری مربوط به زنان 27

بازپژوهی حقوق زنان 27، 28

بازتاب مسائل و مشکلات دختران در ادبیات کودکان و نوجوانان ایران 84

بازخوانی منزلت زن در رویکردی کلامی 84

بازخوانی نقش سیاسی و اجتماعی زنان در اندیشه و سیره امام خمینی رحمه الله 69

بازنگری در بینش‌ها و باورها پیرامون مباحث زنان 84

بازنمایی مصونیت‌ها و فواید حجاب 107

باطن‌گرایی و سیرت‌گرایی به صورت‌گرایی 107

بالا رفتن سن ازدواج و باروری 67

بالاترین لذت‌ها 47

بانوان به‌عنوان اسوه‌های شایسته 89

بانوان تحصیل و تدریس 65

بانوان که قرآن از آنها ذکر خیر و تمجید نموده 81

بانوان مسلمان 44

بایسته‌ترین نیازها در شناخت صحیح شخصیت انسانی - حقوقی بانوان 65

بایسته‌ها و راهکارهای ترویج فرهنگ حجاب 107

بایسته‌های پوشش 107

بدحجابی و لاقیدی 97

برابری 51

برابری حقوق زن و مرد 60

برابری زن و مرد درآفرینش 80

برابری زن و مرد درکمال‌یابی و بالندگی 80

برابری و مساوات یا یکسانی و یگانگی زن و مرد 34

برتری نگرش اسلام در اندیشه یکسانی و یگانگی ماهوی زن و مرد 47

برخورد پیامبر با زنان اسیر و تکریم آنان 14

برخورد محبت‌آمیز با زنان خطاکار جاهل 46

برخی از شبهات حجاب برتر 99

برخی از شبهات درباره زن 33

برخی جلوه‌های باطنی و ظاهری تأثیر پوشش اسلامی 98

برخی شبهات درباره استناد نهج‌البلاغه به امام علی علیه السلام 17

برخی موانع اشتغال زنان در بازار کار 2

برداشت‌های تفسیری، روایی، فقهی و مسائل زنان 2

بردگی زن 71

بررسی اجمالی حقوق زن در غرب 41

بررسی اجمالی مواد و نیز مفاهیمی مانند الحاق و تبعیض 57

بررسی انتقادی فمینیسم در غرب 41

بررسی تاریخی، کلامی، فقهی ازدواج موقت از دیدگاه اسلام 41

بررسی تحلیلی حقوق زنان و شیوه‌های برخورد با معاهدات بین‌المللی 84

بررسی تحلیلی مواد کنوانسیون 42

بررسی تحلیلی و مستند موضوع زن و مباحث پیرامونی آن در قرآن کریم 23

بررسی تطبیقی تفکر اسلامی و سایر تفکرهای نظامند در مسائل زنان 88

بررسی تطبیقی جایگاه زن در حقوق کیفری ایران و فقه عامه 30

بررسی تطبیقی حقوق زن بر اساس کنوانسیون رفع تبعیض و قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران 62

بررسی تطبیقی حقوق عمومی زن 62

بررسی تطبیقی حقوق عمومی زن براساس مواد مختلف کنوانسیون رفع تبعیض و قوانین جمهوری اسلامی ایران 62

بررسی تطبیقی نظام حقوق زن در اسلام و غرب و تاریخ بشر 60

بررسی تطبیقی و مقایسه مفاد کنوانسیون 42

بررسی جامعه شناختی دیدگاه تربیتی حضرت امام رحمه الله درمورد نقش زن در خانواده 69

بررسی جنبش فمینیسم در غرب و ایران 2

بررسی سه دیدگاه مختلف در مورد کارکرد اصلی ازدواج 2

بررسی فقهی و حقوقی الحاق یا عدم الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان 57

بررسی کلی کنوانسیون رفع تبعیض از زنان 44

بررسی ماده 179 قانون مجازات عمومی 27

بررسی مقایسه‌ای اصول و مبانی نظام حقوقی اسلام و غرب 44

بررسی مقایسه‌ای حقوق زنان پیش و پس از انقلاب اسلامی 43

بررسی مهر زن پس از طلاق 39

بررسی مواد کنوانسیون و موارد مطابقت و مخالفت مواد با قوانین داخلی و شرع(حقوق عمومی زنان) 57

بررسی مواد کنوانسیون و موارد مطابقت و مخالفت مواد با قوانین داخلی و شرع (حقوق خصوصی زنان) 57

بررسی مواد محتوایی کنوانسیون 42

بررسی واژه‌هایی چون: زینت، جلباب، خِمار، جَیب و تبرّج 101

بررسی و تحلیل شخصیت زن و شیوه کارگزاری 4

برقراری ارتباطات دائمی زنان فرهیخته جهان اسلام 45

برنامه‌ریزی استراتژیک(راهبردی) فعالیت مردان در رابطه با مسائل زنان 4

برنامه‌ریزی راهبردی مسائل زنان در نهج‌البلاغه 4

برنامه‌ریزی راهبردی مسائل زنان 4

برنامه‌ریزی جنسیتی 84

برهنگی و عریانی، فتنه‌های شیطانی 98

بزهکاری زنان، آسیب‌شناسی؛ سبب‌شناسی و درمان 84

بطلان لاقیدی و بدحجابی 97

بقای نسل انسان 11

بقای نسل 54

بکّاره هلالیه 78

بلقیس(ملکه سباء) 81

بلقیس 16

بلوغ 2، 50

بلوغ دختران 54

بنیان‌های اندیشه غرب و تأثیر آن در ترسیم چهره زنان 10

بهداشت خانواده 67

بهداشت و درمان زنان 43

بهره‌کشی ظالمانه و ستمگرانه از لحاظ جنسی و اقتصادی 32

بی‌حجابی زنان درجامعه اسلامی 7

بی‌حجابی زنان درجامعه یهود 7

بی‌حجابی، بی‌حیایی نیست؟ 100

بیعت زنان در جنگ 80

بیعت زنان در غدیرخم 80

بیعت زنان درعصر رسالت 80

بیعت زنان و مردان مکه80

بی‌منطق نشان دادن وضع حقوقی زنان در اسلام 104

پاره‌ای از حکمت‌های تفاوت احکام شرع بین زن و مرد 24

پاسخ به ندای فطرت 6

پاسداری از دیدگان خود و نگاه دیگران 107

پایگاه اجتماعی زن 47

پایگاه زن در جامعه و موفقیت او به‌عنوان عضوی از امت اسلامی 25

پایگاه و روابط اجتماعی و خانوادگی زن و مرد 47

پدیده «حرمسرا» 71

پدیده قاچاق زنان 32

پدیده‌های تاریخی مؤثر برسرنوشت زنان 71

پذیرش شهادت زن در حقوق‌الناس 27

پذیرش معاهدات 27

پرسش‌ها در زمینه مسائل زنان 19

پرسش‌های زنان از زنان 11

پرسش‌های زنان از صحابه 11

پرسش‌های صحابه از زنان 11

پرورش فرزند 72

پژوهشی پیرامون احکام خاص زنان 53

پژوهشی درباره رفتارشناسی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم با زنان 14

پسرخواندگی 23

پل زدن به ازدواج 107

پوشاندن عیب‌های همسر 63

پوشش بانوان بیابان‌گرد و بادیه‌نشین 105

پوشش بانوان در برابر بانوان 105

پوشش بانوان در برابر خواستگاران 105

پوشش بانوان در برابر غلامان و خدمتکاران خود 105

پوشش بانوان در برابر مردان محرم 105

پوشش بانوان در برابر مردان نامحرم 105

پوشش بانوان در برابر همسران 105

پوشش بانوان در عکس و فیلم 105

پوشش بانوان غیرمسلمان 105

پوشش چادر 105

پوشش چشم و نگاه از نامحرم 98

پوشش در اقوام و ادیان دیگر 101

پوشش زن در اجتماع 101

پوشش زنان پیر و سالخورده 105

پوشش زنان غیر کتابی 105

پوشش زنان و دختران دیوانه 105

پوشش زنان و مردان عصر قاجار 106

پوشش مادر زن در برابر داماد 105

پوشش مردان در برابر بانوان 105

پوشش‌های بدنی مطلوب و نامطلوب 98

پوشش‌های محیطی مطلوب و نامطلوب 98

پوشش و حجاب در قرآن 103

پوشیدگی زینت از نامحرم 98

پوشیدن لباس مردان توسط بانوان 105

پی‌آمدهای فردی قاچاق زنان 32

پیامبر، زنان، حریم‌ها و حرمت‌ها 14

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم و حقوق زن 33

پیامبر؛ دختران و فرهنگ مهرورزی 14

پیامبری زنان 19

پی‌آمدهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کشف حجاب 106

پی‌آمدهای الحاق یا عدم الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون 57

پی‌آمدهای تربیتی فعالیت اجتماعی زنان با تأکید بر متون اسلامی 67

پی‌آمدهای تربیتی فعالیت‌های اجتماعی زنان 67

پی‌آمدهای تربیتی مثبت و منفی فعالیت‌های اجتماعی زنان 67

پی‌آمدهای عدم الحاق به کنوانسیون 57

پی‌آمدهای عدم پیوستن جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان 42

پی‌آمدهای ناگوار بدحجابی بر خانواده و اجتماع 97

پی‌آمدهای ناگوار لاقیدی و بدحجابی بر فرآیند رشد و تکامل انسان 97

پی‌آمدها و تبعات فعالیت‌های اجتماعی زنان 67

پیش‌نویس حقوق و مسئولیت‌های زن در نظام اسلامی 45

پیشینه تاریخی تعدد زوجات 52

پیشینه تاریخی حقوق زن 44، 52

پیشینه تاریخی طلاق 52

پیشینه تاریخی قصاص 52

پیشینه تاریخی نفقه 52

پیشینه تاریخی ولایت درخانواده 52

پیشینه تحقیق درباره قاچاق زنان 32

پیشینه جریان روشن‌فکری در مسائل زنان در غرب و ایران 75

پیشینه حجاب 105

پیشینه کنوانسیون 42

پیشینه و پیش‌فرض‌های مباحث زنان 10

پیوند تنگاتنگ نهج‌البلاغه با قرآن 12

تأثیر پوشش اسلامی در مهار غریزه جنسی 98

تاثیر پوشش در مهار غریزه جنسی 98

تأثیر حیا بر پوشش بانوان 107

تأثیر مادر از نظر وراثتی در تکوین شخصیت کودک 93

تأثیر مبانی فلسفی اسلام و فمینیسم بر نمونه‌هایی از نظریات اجتماعی 85

تأثیر نگرش جامعه در احیای حقوق زنان 84

تأدیب همسر 38

تاریخ زندگی زنان 76

تاریخ و حضور زن در اجتماع 22

تاریخچه حجاب و اهمیت آن 108

تاریخچه حجاب 101

تاریخچه دیه زن و مرد 52

تاریخچه فمینیسم در ایران 2

تاریخچه قاچاق زنان 32

تاریخچه کنوانسیون رفع تبعیض و مفاد آن 62

تاریخچه کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان 57

تاریخچه نهضت زنان در غرب و ایران10

تاریخچه و گونه‌های مختلف فمینیسم و آسیب‌شناسی آن 104

تاریخچه ورود برهنگی به سیما 103

تاریخچه‌ای از فعالیت اجتماعی زنان در ایران 66

تاریخچه‌ای از فعالیت اجتماعی زنان در جامعه صدر اسلام و فعالیت آنان در ایران 66

تاریخچه‌ای از فعالیت زنان در جامعه ایران 66

تأسیس اصل 27

تأکید فرشته وحی(جبرئیل) بر جانب‌داری از زنان 47

تأکید و تکریم و بزرگداشت مادر نسبت به پدر 47

تأملی بر نابرابری زن و مرد در قصاص 27

تأملی برجایگاه زن 69، 70

تأملی در احادیث نقصان عقل زن 19

تأمین اجتماعی زنان 43

تأمین نفقه 26

تأمین نیازهای اقتصادی 67

تأمین نیازهای عاطفی همسر و فرزندان 67

تبعیض حقوق زن در اسلام و یهود 7

تبلیغات استعماری 107

تجددزدگی، مسئله اصلی زنان ایران 84

تجددگرایی 3

تجزیه و تحلیل نظریه‌های ارائه شده از سوی فقیهان در میزان دیه 27

تجسم عینی حقوق زن در اسلام و در زندگی خصوصی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم 41

تجلّی شخصیت زن درتاریخ انبیا 18

تجلیل از زنان برجسته پیشین 23

تحصیل علم 5

تحقیق درباره وضعیت پوشش دانشجویان دختر، در یکی از دانشگاه‌های مستقر در تهران104

تحلیل ابعاد حیاتی زن 47

تحلیل حق شرط کشورها 42

تحلیل قوانین و مقررات کیفری در خصوص نقش زنان به‌عنوان مجرم یا مجنی علیه 30

تحلیل محتوایی کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان 29

تحلیل مواد حق شرط کشورها 42

تحلیل‌های پسینی 42

تحلیلی بر سرگذشت تاریخی زن (با تأکید بر هویت تاریخی زن مسلمان) 71

تداوم رسالت شهدا توسط بانوان 77

تربیت اخلاقی، عفاف 72

تربیت اخلاقی بانوان و پرورش فرزند به شیوه الگویی 72

تربیت اعتقادی بانوان به شیوه الگویی 72

تربیت الگویی بانوان درابعاد اجتماعی، اقتصادی و سیاسی 72

تربیت الگویی زنان درابعاد اعتقادی، عبادی، اخلاقی و اجتماعی 72

تربیت الگویی زنان درقرآن 72

تربیت درزمینه مشارکت اجتماعی 72

تربیت زن درساحت عقلانی و عاطفی 69

تربیت عبادی بانوان به شیوه الگویی 72

تربیت معنوی کودک 72

تربیت نسل 6، 11

تربیت 5

ترجمه کنوانسیون محو کلیه اشکال تبعیض علیه زنان 44

ترجمه مواد کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان42

ترک خوابگاه زن 25

ترویج فرهنگ حجاب 98

ترویج فرهنگ حجاب و عفاف یا تضعیف و محدودیت آن 103

تساوی جایگاه و منزلت زن و مرد در خلقت 20

تساوی جنسیت فرزند 45

تساوی زن و مرد از نگاه قرآن 69

تساوی زنان و مردان در گوهر انسانی 64

تسویه و تعدیل درخلقت 80

تشریح طلاق 38

تشویق 89

تصدی زنان به قضاوت در قوانین جمهوری اسلامی 52

تصرف زوجین در اثاثیه خانه 37

تصرفات مالی زن 54

تضعیف بنیان خانواده و لزوم شناسایی این توطئه‌ها و ترفندهای شیطانی 45

تعارضات کنوانسیون با فقه اسلامی در حیات فردی خانوادگی و اجتماعی 51

تعداد دول ملحق شده به کنوانسیون 57

تعدد زوجات 7، 38، 68،52، 54، 25، 60

تعدد زوجات و... در اسلام 5

تعدی به حقوق زن در خانواده و اجتماع 7

تعدی به حقوق زن در یهود 7

تعدی به حقوق زن در اسلام 7

تعریف حقوق زنان 52

تعریف حقوق و وضعیت زن در طول تاریخ 63

تعریف خوش‌رفتاری 63

تعریف طلاق و اثبات مشروعیت آن در دین اسلام 59

تعریف طلاق‌63

تعریف مالکیت و انواع آن 58

تعریف نکاح 63

تعزیرات 30

تعلیم و تربیت و مشورت و رایزنی زن و مرد 47

تعلیم و تربیت در توسعه 68

تعهد جمهوری اسلامی ایران نسبت به معاهدات سابق التصویب 27

تعهدات دولت‌های عضو 27،42

تغییر نگرش‌ها و فرهنگ عمومی درباره زنان 84

تفاوت ارث زن و مرد 54

تفاوت حجاب زن و مرد و ریشه‌های آن 100

تفاوت حجاب مرد و زن چرا ؟100

تفاوت حقوق زن و مرد در اسلام (تفاوت در بعد حقوق اقتصادی، تفاوت دربعد اجتماعی و فرهنگی، تفاوت در حقوق مدنی) 42

تفاوت حقوق زن و مرد در نظام حقوقی ایران (مبانی و مصادیق) 34

تفاوت در سهم ارث زن و مرد 34

تفاوت دیه و قصاص زنان ومردان 35

تفاوت زن و مرد 38

تفاوت زن و مرد از دیدگاه اسلام و غرب 44

تفاوت زن و مرد ازدیدگاه قرآن 80

تفاوت زن و مرد در حکم دیه و قصاص 35

تفاوت زن و مرد در عواطف و انفعالات 8

تفاوت زن و مرد در غریزه جنسی 8

تفاوت زن و مرد در میل و گرایش 8

تفاوت زن و مرد در دیه و قصاص 35

تفاوت زنان و مردان 2

تفاوت‌های جسمانی، زیستی و روانی زن و مرد 41

تفاوت‌های تکوینی زن و مرد 6، 8، 10، 67

تفاوت‌های زن و مرد از لحاظ جسمی، روانی و احساسات60

تفاوت‌های زن و مرد در ادراک، ضعف عقل نظری و تجربی8

تفاوت‌های زن و مرد و برابری حقوق 63

تفاوت‌های زن و مرد 12

تفاوت‌های کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان با مقررات اسلام 85

تفکر سیستمی در مسائل زنان با تأکید بر دیدگاه‌های اسلامی 86

تفکر قرآن نسبت به جایگاه زن 20

تفهیم و توسعه تحلیل مباحث زنان به همه مردم به خصوص زنان 4

تقویت ارتباط میان زنان کشورهای اسلامی 73

تقویت باورهای دینی با احیای فرهنگ ناب اسلامی 107

تقویت فرهنگ غیرت 107

تکامل‌پذیری و اوج‌گرایی ایمان، دین‌باوری و عقل 47

تکثرگرایی (پلورالیزم) فقهی 35

تکریم حقوق زن در خانواده 82

تلاش غرب برای همسان‌سازی فرهنگ ملت‌ها 36

تلاش‌های بین‌المللی به منظور حقوق زن 62

تلقی اسلام از ازدواج 54

تلقی اسلام از ازدواج 11

تلقی دین از خانواده و جایگاهش در اسلام 54

تمایز عدالت و مساوات 31

تمایزات زن و مرد در ابعاد مختلف جسمانی، روانی و استعدادی 18

تمایزهای فقهی زن و مرد، با نگاهی به رعایت اصل عدالت 31

تمایزهای فقهی زن و مرد چیست 31

تمایزهای فقهی زن و مرد 31

تمدن‌گرایی 3

تمکین از شوهر در تمتعات جنسی 26

تمکین جنسی 54

تمکین و نشوز 54

تناسب برخی از کارها با روحیات زنان 64

تنبیه بدنی 54

تهاجم همه‌جانبه غرب استعماری علیه زن اسلامی و زنان مسلمان 21

تهذیب اخلاقی زنان و به‌کارگیری نیمی از نیروی کار جامعه 64

توافق میان زن و شوهر و امور مربوط به زندگی مشترک 9

توجه به شخصیت زن 27

توجه به عفاف و حجاب 65

توجه دادن به مسئولیت انسان در برابر اعمال خویش 107

توجه ویژه پیامبر به بهبودسازی روابط زوجین 14

توحید، خواستگاه اصل برابری 1

توسعه پذیری الگو 3

توصیه کمیته رفع تبعیض علیه زنان جهت اجرایی نمودن این معاهده 29

توصیه‌هایی نسبت به زنان 33

ثبوت سرپرستی مرد در خانواده 6

جامعه شناسی عصر جاهلی و جایگاه زن 14

جامعه و فرهنگ 65

جایز نبودن قضاوت بانوان 55

جایگاه اجتماعی زن از منظر اسلام 84

جایگاه اجتماعی و خانوادگی بانوان 65

جایگاه حجاب درفرهنگ اسلامی 103

جایگاه خانواده از دیدگاه اسلام و فمینیسم 2

جایگاه زن به‌عنوان همسر 6

جایگاه زن به‌عنوان فرزند دختر 6

جایگاه زن در اتیان قسامه؛ دیدگاه فقهای شیعه 27

جایگاه زن در ادیان آسمانی تحریف‌شده و فرهنگ غربی و دیدگاه اسلام 44

جایگاه زن در اسلام 5، 6

جایگاه زن در اسلام در مقایسه با ادیان و مذاهب دیگر 5

جایگاه زن در اسلام و غرب 104

جایگاه زن در آ‌فرینش 6

جایگاه زن در تحکیم خانواده 76

جایگاه زن در خانواده 6، 11، 54

جایگاه زن در خانواده و اجتماع 7

جایگاه زن در خلقت 45

جایگاه زن در قرآن 81

جایگاه زن در میان اقوام قبل از اسلام و بعد از اسلام 5

جایگاه زن در نظام ارزشی اسلام 6

جایگاه زن در نظام خلقت 20

جایگاه زن درخانواده و اجتماع در اسلام و یهودیت 7

جایگاه زن قبل از ظهور اسلام در شبه جزیره‌العرب و بعد از ظهور اسلام 81

جایگاه زنان و مردان در امور کیفری 30

جایگاه طلاق 63

جایگاه فردی و اجتماعی زنان 10

جایگاه مادر در خانواده اسلامی 6

جایگاه ممتاز و برتر مادر 5

جایگاه و حقوق زن در خانواده اسلامی 6

جایگاه و نقش زن ازدیدگاه امام خمینی رحمه الله 69

جایگاه واقعی زن در اسلام 9

جایگاه واقعی زنان کشور 68

جایگاه ولایت زنان در روایات 80

جایگاه ومقام زن ازدیدگاه امام رحمه الله 69

جایگاه، حقوق و تکالیف زن در خانواده 6

جبهه ملی و حزب توده 95

جداسازی محل خواب والدین از فرزندان 98

جدایی‌سازی زن 21

جدول مقایسه‌ای مواد کنوانسیون و مغایرت آن با قوانین داخلی 57

جرایم خلاف عفت 30

جرایم مربوط به سقط 30

جرایمی که ازدواج در آن عامل یا هدف است 30

جرح زنان و دیه در فقه شیعه 35

جرم قذف 30

جرم قوادی 30

جرم محاربه و افساد فی‌الارض 30

جرم مساحقه 30

جروه، بنت حلیمه سعدیه 78

جریان دینی دفاع از حقوق زنان 36

جریان غیردینی (سکولار) دفاع از حقوق زنان 36

جریان فرهنگی و جریان‌شناسی فرهنگی 36

جریان‌شناسی دفاع از حقوق زنان در ایران 36

جریان‌شناسی دفاع از حقوق زنان 36

جریان‌شناسی فمینیسم 21

جریان‌شناسی نهضت زنان 10

جریان‌شناسی نهضت زنان در ایران (دوران قاجار، پهلوی اول و مسئله کشف حجاب) 10

جریان‌شناسی نهضت زنان در غرب 10

جریان‌های مدافع حقوق زنان پس از انقلاب 10

جزای احسن و عمل صالح و گشوده‌بودن راه کمال برای همه اعم از زن و مرد 65

جستاری در هستی‌شناسی زن 8

جغرافیای مجامع زنان در جهان اسلام 73، 74

جلال زن در جمالش نهفته است 13

جلب توجه دیگران 107

جلب توجه همسر 26

جلوه‌های حیات فردی، خانوادگی و اجتماعی زن در قرآن 20

جمال مرد در جلال او جلوه‌گر 13

جمعیت انقلابی زنان افغانستان 74

جمهوری اسلامی ایران و کنوانسیون رفع اشکال تبعیض علیه زنان 27

جهاد از نظر لغت و اصطلاح 94

جهاد دفاعی 94

جهاد زنان 80

جهاد زنان درعصرظهور 80

جهاد 94

جهانی شدن فرهنگ و اقتصاد و تأثیر آن بر وضعیت زنان 85

جهت‌گیری زنان در عرصه فراپسا نوین‌گرایی 87

جهیزیه که زن مالک آن است 37

جهیزیه 58

جواز اشتغال زنان 64

جواز چند همسری 1

جواز مشارکت اجتماعی بانوان 72

جواز مشارکت 11

جواز و عدم جواز قضاوت زنان 55

چادر از منظر قرآن و احادیث 99

چادر سیاه، بهترین و سالم‌ترین پوشش زن 99

چادر و مقنعه از دیدگاه قرآن و حدیث 99

چادر، برترین نمود حجاب اسلامی در عصر حاضر 99

چادر، جهیزیه حضرت زهرا علیها السلام 99

چادر و مترادف‌های آن (جلباب، ازار، حبره، ملحفه، عبائه، رداء، کساء) 99

چالش‌های کنوانسیون رفع انواع تبعیض علیه زنان از نگاه علم و خرد جمعی 29

چالش‌های فراروی زن مسلمان در جوامع معاصر 45

چرا پاره‌ای از احکام در مورد زن و مرد مختلف است 31

چرایی تحول در الگو 3

چشم‌اندازی به برخی از مسائل و مشکلات روانی زنان و علل آن 84

چگونگی ارتباط میان الگو و نظام 3

چگونگی الحاق به کنوانسیون 57

چگونگی برداشت از کلام امام علی علیه السلام درباره زن 17

چگونگی پوشش 99

چگونگی حجاب 101

چگونگی حضور زن در اجتماع 80

چگونگی قاچاق زنان ایرانی 32

چندهمسری در قانون یمن و مصر 1

چندهمسری و تعدد زوجات 34،63

چهره زن در آیینه اسلام و قرآن 9

حافظان اسرار امامت 80

الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان 62

الحاق شروط به معاهده بین‌المللی و آثار و پی‌آمدهای آن 29

الحاق مشروط یا الحاق مطلق؟ 27

الحاق یا عدم الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون 57

حاکمیت فرهنگ سلطه، مهم‌ترین عامل ترویج فساد 102

حجاب، هویتی ویژه 49

حجاب و نظریه تزریق ایدئولوژی 100

حجاب 100

حجاب از دیدگاه اهل‌بیت علیهم السلام 108

حجاب از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله 108

حجاب از دیدگاه قرآن و سنت 101

حجاب از دیدگاه قرآن 108

حجاب از دیدگاه متفکران غربی و ادیان و ملل 108

حجاب از دیدگاه مراجع تقلید 108

حجاب از دیدگاه مقام معظم رهبری 108

حجاب اسلامی 97

حجاب در قانون مجازات اسلامی 52

حجاب در اسلام 7

حجاب در یهود 7

حجاب زن در قرآن 102

حجاب، عامل دل‌مردگی زنان 100

حجاب، مایه وقار و شخصیت زن 100

حجاب، مبارزه‌ای در برابر هرزگی و خودآرایی ناصحیح 100

حجاب و آزادی 102

حجاب و آزادی زن 102

حجاب و افزایش التهاب 100

حجاب و اهل بیت علیه السلام 101

حجاب و پوشش50

حجاب و حفظ ارزش‌های زن 102

حجاب و شخصیت زن 102

حجاب و شخصیت زن در اسلام 102

حجاب و عفاف زنان 11

حجاب و عفاف 11

حجاب و مسائل دیگر 38

حجاب و عفاف در سیما 103

حجاب، ویژه زنان پیامبر است 100

حجاب، برخاسته از عقده‌های جنسی 100

حجاب، سنگر سعادت و رستگاری زنان 100

حجاب، واقعیت و اشکالات 49

حجاب، دلیل منطقی ندارد؟ 100

حجاب، سلب آزادی زن! ... 100

حجاب، شعار سیاسی است؟ 100

حجاب، عادتی غیراسلامی است؟ 100

حجاب، مانع پیشرفت و عامل رکورد 100

حجاب، واجب دینی نیست؟ 100

حجاب، یا هویت جنسی زن 100

حجاب 49، 23

حجاب‌گرایی، خواست فطری 102

حد زنا 30

حدود پوشش و دلایل آن 108

حدود پوشش و نگاه 38

حدود پوشش 101

حدود حجاب 26

حدود ریاست 54

حدود غیرت 4

حدود قلمرو بحث زن و مرد؛ فرق یا تبعیض؟ 34

حدود مالکیت زن در اسلام 37

حدود مشارکت زنان 77

حرمت زن و نفی نظام جاهلی 23

حریم‌های عفاف در قرآن 97

حُسن خلق 63

حُسن معاشرت 26، 63

حضانت 1،38، 50

حضانت فرزند یا فرزندان 39

حضانت و ولایت بر کودکان 54

حضرت آسیه 81

حضرت حوا، همسر آدم علیه السلام 81

حضرت خدیجه3 81

حضرت خدیجه3 در میدان‌های دفاع و مبارزه برای حفظ دین و مکتب 94

حضرت زهرا علیها السلام در میدان‌های دفاع و مبارزه برای حفظ دین و مکتب 94

حضرت زینب کبری3 در میدان‌های دفاع و مبارزه برای حفظ دین و مکتب 94

حضرت ساره و هاجر، همسران حضرت ابراهیم علیه السلام 81

حضرت فا طمه زهرا علیها السلام 81

حضرت فاطمه زهرا علیها السلام، الگوی زن مسلمان 69

حضرت مریم علیها السلام 81

حضور اجتماعی زنان و دیدگاه اسلام 14

حضور بانوان در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی 65

حضور در عرصه دانش و سیاست 1

حضور در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی و دفاعی 65

حضور زن در جامعه کنونی 22

حضور زن در جامعه و چگونگی آن 101

حضور زنان در اجتماع از نظر اسلام 7

حضور زنان در اجتماع از نظر یهود 7

حضور زنان در انتخابات و مدیریت سیاسی 43

حضور زنان در ایام مختلف انقلاب در سال 1357 تا پیروزی انقلاب 95

حضور زنان در جامعه 66

حضور یا عدم حضور زن در جامعه 101، 108

حفاظت از اسرار سیاسی 77

حفظ عفت و پاک‌دامنی 26

حفظ و رعایت جهات شرعی 65

حق انتخاب همسر و اذن پدر 63

حق خوش‌رفتاری 63

حق زن پس از طلاق 39

حق زن در میراث در مقایسه با مرد 1

حق زن نسبت به ازدواج مجدد 39

حق زن نسبت به نگه‌داری و تربیت فرزند 39

حق شرط پیشنهادی جمهوری اسلامی 29

حق شرط در معاهده 1969 حقوق معاهدات و راهنمای قوانین 27

حق شرط کشورهای اسلامی و غیراسلامی 42

حق طلاق (در ایران، غرب، تاریخ و اسلام) 60

حق طلاق 38،63

حق طلاق، در دست مردان 59

حق فسخ نکاح 63

حق مالکیت زن 58

حق مالکیت زنان 64

حق مالکیت و اشتغال زن 28

حق مالکیت و میراث 5

حق وصایت زن 53

حق وضع شرط ضمن عقد 63

حقوق اجتماعی زن 52

حقوق اجتماعی زنان 43، 52

حقوق اختصاصی زن از نظر اسلام 42

حقوق اقتصادی زن 63

حقوق خانوادگی زن (مهر و نفقه) 6

حقوق خانوادگی زنان 52

حقوق خانواده 54

حقوق زن 38

حقوق زن از آغاز قرن بیستم 49

حقوق زن از طلاق 39

حقوق زن بر اساس تعالیم اسلام 33

حقوق زن بر اساس قوانین جمهوری اسلامی 62

حقوق زن به‌عنوان همسر درخانواده از دیدگاه اسلام 63

حقوق زن پس از طلاق 39

حقوق زن در ازدواج 63

حقوق زن در اسلام 52، 63، 88، 104

حقوق زن در پیش از اسلام 52

حقوق زن در جاهلیت 63

حقوق زن در خانواده و اجتماع 7

حقوق زن در قانون مدنی 28

حقوق زن در قرآن و عهدین‌40

حقوق زن در قرآن و سیره و روایات معصومین علیهم السلام 52

حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد 41

حقوق زن در کلام بزرگان دین و دانش 52

حقوق زن در مسائل کیفری 52

حقوق زن درخانواده و اجتماع، در اسلام و یهود 7

حقوق زن در طلاق 63

حقوق زن در غرب 52

حقوق زن و وظایف او در خانواده و جامعه 45

حقوق زن و مرد در تکالیف روحی و عبادی 34

حقوق زن و مرد 31

حقوق زناشویی 1

حقوق زنان از جمله مباحث مطرح در قرن بیستم 42

حقوق زنان بر دو پایه وحی و واقعیت 41

حقوق زنان در جهان و در جوامع اسلامی 42

حقوق زنان در چهارچوب ارزش‌های دینی و انقلابی 43

حقوق زنان در عربستان پیش از اسلام 52

حقوق زنان در نقش دختر خانواده 25

حقوق زنان در نقش مادر 25

حقوق زنان در نقش همسر 25

حقوق زنان و «پکن + 5» 48

حقوق زنان و استقلال اقتصادی آنان از نظر قرآن و غرب 58

حقوق زنان و پیوستن ایران به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان 42

حقوق زنان و نقش شخصیت اجتماعی آنان 40

حقوق زنان، انقلاب اسلامی و فرآیند جهانی شدن 42

حقوق زنان 44

حقوق سیاسی - اجتماعی زنان در جریان نهضت مشروطه و پس از آن 43

حقوق سیاسی - اجتماعی زنان در دوران پهلوی اول و دوم 43

حقوق سیاسی - اجتماعی زنان قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران 43

حقوق سیاسی زنان 52

حقوق سیاسی و اجتماعی زن 63

حقوق سیاسی، اجتماعی زنان پیش از پیروزی انقلاب اسلامی 43

حقوق عمومی و خصوصی زنان - مواد کنوانسیون 57

حقوق غیرمالی زن پس از طلاق 39

حقوق فرهنگی زنان 43

حقوق کار و تأمین اجتماعی زنان 28

حقوق مادی زن درخانواده و اجتماع 7

حقوق مالی زن، مطالعه تطبیقی در حقوق اسلام، ایران و کنوانسیون رفع تبعیض زنان 44

حقوق مالی زن پس از طلاق 39

حقوق مالی زن پس از هر دو طلاق رجعی و بائن 39

حقوق مالی زنان 44

حقوق متفاوت زنان و مردان از نظر اسلام 50

حقوق متقابل همسران 14

حقوق مختصه زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران 2

حقوق مد نظر کنوانسیون رفع تبعیض درباره زنان 62

حقوق مدنی زنان 38

حقوق معنوی زن در خانواده و اجتماع 7

حقوق معنوی زن در اسلام 7

حقوق معنوی زن در یهود 7

حقوق و آزادی‌های زنان51

حقوق و تکالیف زنان از منظر دین و کارکرد عقل در حوزه شریعت 51

حقوق و جایگاه زنان در جهان، ایران و اسلام 43

حقوق و جایگاه زنان در کتب آسمانی قرآن، انجیل، تورات و اوستا 41

حقوق و مسئولیت‌های زن در نظام اسلامی 45

حقوق و مسئولیت‌های فردی زنان ... 45

حقوق و وظایف زن در اسلام 26

حقوق و وظایف زن 26

حقوق و وظایف متقابل زن و شوهر 26

حقوق و وظایف مشترک زن و شوهر 26

حقوق و تکالیف زن و مرد و مقایسه زن و مرد از منظر و نگرش احساسی 34

حقوق و وظایف زن در آیینه پرسش و پاسخ 26

حقوقی که زن از راه ارث می‌تواند به آن برسد 37

حکم آشکار نمودن زینت و آرایش 105

حکم ولایت عمومی زن در فقه قدیم و جدید 1

حکمت ازدواج موقت 38

حکمت پوشش 38

حکمت تفاوت قصاص زن و مرد 35

حکومت اسلامی و بازشناسی مسائل بنیادین زنان در دنیای امروز 84

حکومت و قضاوت زن 38

حل شبهات و رفع تعارض بین روایات 13

حل مسائل زنان 50

حلیت یا حرمت؟ احیای ازدواج موقت49

حماسه‌ها و فعالیت‌های زنان قهرمان و نامدار 94

حمایت از زنان آسیب‌پذیر جامعه 46

حمایت از زنان آسیب‌پذیر و آسیب‌دیده 46

حمایت از زنان آسیب‌دیده اجتماعی 46

حوا در اسلام 7

حوا در یهود 7

حوا 16

حوزه فعالیت مردان در مسائل زنان 4

حیا و عفت و پاک‌دامنی 98

حیات فردی و اجتماعی زن 20

حیثیت و حقوق انسانی زن60

خانواده 15

خانواده از دیدگاه دین 45

خانواده به‌عنوان اولین هسته مرکزی تشکیل دهنده جامعه بشری 67

خانواده، رکن اساسی و محوریت اخلاق 10

خانواده سهل‌انگار و ضعف حیا 107

خانواده و تربیت 65

خانواده، اخلاق و قانون 50

خرد و آگاهی زن 65

خروج زن از منزل 54

خرید و فروش زنان برای روسپی‌گری و کولوپ‌ها 32

خسارت تأخیر تأدیه و ربا 39

خستگی و کاهش قدرت انجام وظایف خانه 64

خشونت علیه زنان 50، 77

خشونت نسبت به زن47

خصوصیات فردی زن 82

خصوصیات و ویژگی‌های منفی زنان 81

خطاب‌های نهج‌البلاغه12

خواستگاری و نامزدی 28، 60

خواستگاری 38

خواهر موسی علیه السلام در یهود 7

خواهرموسی علیه السلام در اسلام 7

خوش‌رفتاری با زنان 46

خوش‌رفتاری با شوهر و بستگان 96

دارمیّه حَجُونیّه 78

دامنه و گستره جریان‌شناسی 36

دانش‌طلبی زنان به انواع پرسش‌ها 11

دانشکده زنان دوبی 74

دایره تفاوت زن و مرد تا چه اندازه فراخ است؟ 11

دخالت حکومت در امر چندهمسری 1

دختران بی‌سرپرست 46

دختران شعیب 16

دختران لوط علیه السلام در یهود 7

دختران لوط علیه السلام در اسلام 7

در فرهنگ ارزشی اسلام، زن هم‌دوش مرد است 102

درآمدهای ناشی از کار زن 58

درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام (بررسی مقایسه‌ای دیدگاه اسلام و غرب) 10

درباره برخی تعابیر دینی حاکی از نقصان عقل زن، نقص ایمان و ... 11

درباره حجاب دینی 100

درک خطر زن‌گرایی غربی (با عنوان فمینیسم) 21

درک موقعیت و جایگاه زن در نظام فکری اسلام 21

دغدغه اصلی کشورهای مسلمان نسبت به تصویب کنوانسیون 51

دفاع از حقوق زن 47

دفاع از دیدگاه اسلام درباره زن 21

دفاع از زنان و ریشه‌های قرآنی و روایی 2

دفاع حقوق زنان، ما و نظام بین‌الملل 48

دفاع زنان از اقتدار حکومت اسلامی و مقابله با تهاجم علیه آن (حضور در جهاد) 77

دفاع مشروع از نظر اسلام و ادله مشروعیت آن 94

دفتر امور بانوان وزارت کشور 50

دفتر امور خواهران نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها 85

دفتر مطالعات و تحقیقات زنان 48، 84

دلایل پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم برای ازدواج‌های متعدد 41

دلایل شورای نگهبان بر رد لایحه الحاق ایران به کنوانسیون 57

دلایل قائلین به برابری دیه زن و مرد 35

دلایل مخالفان مرجعیت زنان 52

دلایل مخالفت با الحاق به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان 29

دلایل مدافعان برابری زن و مرد در قصاص 35

دلایل موافقان مرجعیت زنان 52

دلوانیّه 78

دلیل زوجیت در خلقت انسان 33

دنیای زن 49

دو چهره متفاوت از زن مسلمان 71

دو مشکل بزرگ زن غربی 21

دیات 30

دیدگاه اسلام درباره حجاب 22

دیدگاه اسلام در خصوص زنان 76

دیدگاه اسلام در زمینه مشارکت سیاسی زنان 77

دیدگاه اسلام درباره ارث زن 52

دیدگاه اسلام درباره تعدد زوجات 52

دیدگاه اسلام درباره دست دادن 22

دیدگاه اسلام درباره شخصیت زن 11

دیدگاه اسلام درباره گفت‌وگو 22

دیدگاه اسلام درباره نگاه 22

دیدگاه اسلام نسبت به زن 58

دیدگاه اسلام و یهود پیرامون تعدادی از زنان وابسته به انبیا 7

دیدگاه امام خمینی رحمه الله از ابعاد نظری و عملی به زن70

دیدگاه امام خمینی رحمه الله درباره فعالیت سیاسی زنان 70

دیدگاه پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم درباره زنان 41

دیدگاه پیامبر نسبت به زنان در سیره و سخن آن حضرت 14

دیدگاه تحولی موضوع زن در قرآن 23

دیدگاه چند تن از صاحب‌نظران در زمینه حکمت تفاوت زن و مرد 35

دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله درمورد زن با رویکرد فلسفی 69

دیدگاه شیعیان نسبت به عملکرد سیاسی زنان 77

دیدگاه فقه امامیه در خصوص مسئله قضاوت زنان 55

دیدگاه فقهای شیعه در خصوص تفاوت زن و مرد در قصاص نفس و اعضا و... 35

دیدگاه فقهای مذاهب چهارگانه اهل سنت (زنان و قصاص) 35

دیدگاه فلسفی امام خمینی رحمه الله در مورد زنان 70

دیدگاه مدافعان برابری دیه و قصاص زن و مرد

دیدگاه مذاهب چهارگانه اهل سنت درخصوص تفاوت دیه زن و مرد در قتل .. 35

دیدگاه موافقان و مخالفان ولایت عمومی زن 1

دیدگاه‌های امام خمینی رحمه الله درمورد جایگاه زنان 70

دیدگاه‌های برخی زنان صدر اسلام (ام‌سلمه، عایشه، سوده) و معاصر درباره حضرت علی علیه السلام 15

دیدگاه‌های تربیتی حضرت امام از بعد روان‌شناسی 69

دیدگاه‌های فقهای متقدم و متأخر شیعه در خصوص تفاوت دیه زن و مرد در قتل 35

دیدگاه‌های گوناگون درباره معاشرت زنان و مردان 22

دیدگاه‌ها و نظریات شخصیت‌ها، کارشناسان و دست‌اندرکاران مباحث زنان 84

دیدگاه‌های استاد مطهری درباره مقام والای زن 24

دیدگاه‌های اسلام درباره زن 8

دیدگاه‌های امام خمینی رحمه الله درباره نقش سیاسی و اجتماعی زنان 95

دیدگاه‌های امام علی 7 درباره زنان 17

دیدگاه‌های حضرت امام(قدس سره) درباره مقام والای زن 24

دیدگاه‌های حضرت آیت‌الله خامنه‌ای درباره مقام والای زن 24

دیدگاه‌های نظام اسلامی درباره مسئولیت‌ها و حقوق زن 45

دیگرآزاری 107

دین و رابطه زن و مرد در بستر رشد عقل بشری برای رسیدن به جامعه 105

دینی بودن حجاب 100

دیه اعضا 30

دیه زن 38، 103

دیه زن مسلمان 27

دیه زن و مرد از دیدگاه اسلام 52

دیه زن و مرد در قانون مجازات اسلامی 52

دیه زن و مرد 52

رابطه الگو با ظرفیت‌های اجتماعی و تاریخی 3

رابطه بین توانایی تنظیمی نظام جمهوری اسلامی ایران و مشارکت سیاسی زنان 92

رابطه دو جنس و مقدمات ازدواج 49

رابطه و نسبت بین زن و مرد 50

راز تفاوت‌های حکمی میان زن و مرد در اسلام 53

راه کارهای حضرت در ایجاد تعادل وتأکید برتقوا درمواجهه با زنان 4

راه کارهای مؤثر برای مقابله با قاچاق زنان (راهکارهای حقوقی، راهکارهای فرهنگی، راهکارهای اقتصادی) 32

راهکارهایی درباره فرهنگ‌سازی در زمینه حجاب وعفاف توسط سیما 103

راهکارهای اصلاحی بی‌حجابی 98

راهکارهایی برای سامان‌دهی وضع مطلوب درباره وضعیت پوشش دانشجویان دختر 104

راه‌های ثبوت قتل 30

راه‌های کسب و کار درآمد زن 37

راه‌های مبارزه با بدحجابی و بی‌حجابی 108

رسالت رسانه درتبیین شخصیت زن از دیدگاه اسلام 18

رسالت زن مسلمان در دوران اخیر 21

رسالت زن 47

رسالت‌های انقلاب و دستگاه‌های فرهنگی تبلیغی جامعه 103

رسانه و حقوق زنان 52

رشادت‌ها و فداکاری‌های بانوان در صدر اسلام 79

رشد زن 4

رعایت مساوات در برخورد با فرزندان 46

رفتار با زنان در حکومت اسلامی 46

رفتار پیامبر با دختران مانند هدیه دادن 14

رفتار پیامبر با زنان عالم و فرزانه 14

رفتار پیامبر با زنان خطاکار 14

رفتار پیامبر با زنان مصیبت‌دیده و آسیب‌پذیر 14

رفتار سیاسی بانوان که مورد تأیید معصومین علیهم السلام بوده 77

رفتارپیامبر با همسران 14

رنگ مقنعه و چادر از منظر آیات شریف قرآنی و روایات معصومان علیهم السلام 99

رهبری، اجتهاد، مرجعیت و امامت نماز زن 53

رهنمودهای امام خمینی رحمه الله و مقام معظم رهبری در ارتباط با زنان و حقوق آنان 50

روابط دختران و پسران دانشجو 84

روابط زن و مرد در اسلام 21

روابط متقابل زن و شوهر در خانواده 25

روان‌شناسی اختلافی 47

روایات لباس شهرت 105

روش برخورد و نحوه زندگی حکام و خلفا و گرایششان به زن‌بارگی؛ عیاشی و فساد اخلاقی 71

روش مطالعه در نهج‌البلاغه 12

روش‌های صحیح کسب محبوبیت و مقبولیت در نظام خانواده 97

رویکرد عدم الحاق 27

رویکرد‌های متفاوت متفکران مسلمان به مسئله زن 19

رویکردهای عمده اندیشمندان و صاحب‌نظران جوامع اسلامی درباره مسائل زنان 67

ریاست خانواده 54

ریاست و مدیریت خانواده 28

زاده شدن مرد و زن از دو نفر انسان 23

زبیده 79

زدن زن 25

زدن همسر 1

زرقا 78

زلیخا در اسلام 7

زلیخا در یهود 7

زلیخا 16

زمینه‌ها و مقدمات اعلام کشف حجاب در دوره رضاشاه 106

زمینه‌های ظهور فمینیسم در غرب 2

زمینه‌های گسترش عفت و حفظ پوشش 101

زن: از اسلام چه می‌دانیم؟ 11

زن 86

زن ابولهب 16

زن از دیدگاه اسلام 42

زن از دیدگاه نهج‌البلاغه 12

زن از نگاه تمدن ایران باستان 18

زن از نگاه تمدن چین 18

زن از نگاه تمدن ژاپن 18

زن از نگاه تمدن سومر 18

زن از نگاه تمدن مصر 18

زن از نگاه تمدن هند 18

زن از نگاه تمدن یونان 18

زن، آفریده‌ای مستقل 40

زن، انتخاب گری آزاد و تصمیم‌گیرنده‌ای مختار و با کرامت 40

زن به‌عنوان خانواده 42

زن به‌عنوان نیمی از پیکره بشریت 49

زن، جزو عاقله نیست 30

زن در اجتماع 21

زن در احادیث و روایات 66

زن در ادبیات داستانی، بعد از انقلاب اسلامی ایران 87

زن در اسلام، بینش‌ها و اشکالات 49

زن در اسلام و زن در غرب 41

زن در اسلام 21

زن در اعراب جاهلیت 7

زن در اندیشه دینی 86

زن در ایران باستان 7

زن در آیینه جلال و جمال 13

زن در بُرهان 13

زن در پیش از اسلام 41

زن در چشم پیامبر 14

زن در حقوق اسلامی 60

زن در خانواده 21

زن در رم باستان 7

زن در روند جهانی شدن 85

زن در رویکرد فمینیستی 18

زن در سخن و سیره امام علی علیه السلام 15

زن در سنجش عقل و بینش دل 86

زن در شکل‌گیری خانواده و اجتماع 7

زن در عراق 102

زن در عرصه ادب و شعر تاریخ 83

زن در عرصه انقلابات و تحولات اجتماعی 83

زن در عرصه تألیف و تحقیق و نگارش 83

زن در عرصه تربیت و پرورش مردان بزرگ 83

زن در عرصه حدیث و روایت 83

زن در عرصه خط و هنر و خوشنویسی 83

زن در عرصه رزم و جهاد و شهادت 83

زن در عرصه سازندگی و عمران و آبادی 83

زن در عرصه سیاست و فرهنگ و اجتماع 83

زن در عرصه طب و طبابت و پرستاری 83

زن در عرصه عرفان و سلوک 83

زن در عرصه علم و دانش و بینش 83

زن در عرصه فقه و فقاهت و اجتهاد 83

زن در عرصه قرآن و تفسیر 83

زن در عرصه نیرو و ایثار و نیکوکاری 83

زن در عرفان 13

زن در عهدین باتوجه به آفرینش طفیلی او 40

زن در فرهنگ محاوره قرآن 81

زن در قرآن 16

زن در قرآن 13

زن در قوانین داخلی ایران 50

زن در کلام قرآن کریم(خلقت زن، حقوق‌زن، زنان مشهور در قرآن کریم) 66

زن در گذر تاریخ 54

زن در مقام عضو اجتماع 42

زن در مقام فرد انسان؛ ارتباط با مبدأ اصلی 42

زن در نگاه روشن‌فکران 75

زن در نگرش اسلام و دیگران 102

زن در نهج البلاغه 15، 17

زن در هند 7

زن در یونان باستان 7

زن دراسترالیا 7

زن درآیین مسیح 18

زن درآیین یهود 18

زن درتاریخ و اندیشه اسلامی 18

زن درجاهلیت مدرن 18

زن در چارچوب همسری و مقایسه آن با مرد 1

زن درچین 7

زن درغرب 63

زن درفرانسه 7

زن در فرهنگ دینی 19

زن در فرهنگ واندیشه اسلامی 8

زن در گذرگاه تاریخ 18

زن در نهج‌البلاغه 12

زن، شریک و همدم مرد 93

زن لوط 16

زن محور خانواده 47

زن مسلمان در فرآیند جهانی‌سازی 88

زن مسلمان و چالش‌های جهانی شدن 88

زن مسلمان و عنصر زمان و مکان 69

زن نوح در اسلام 7

زن نوح در یهود 7

زن نوح 16

زن و آزادی 26

زن و آزادی 82

زن و استقلال اجتماعی 60، 76

زن و استقلال مالی 76

زن و تصدی مسئولیت ریاست جمهوری 28

زن و تکنولوژی اطلاعات 85

زن و توسعه اجتماعی از دیدگاه اسلام و امام خمینی رحمه الله 69

زن و جایگاه مادری 20

زن و جهانی سازی 88

زن و جهانی شدن 85

زن و حجاب 26، 82

زن و حق گواهی دادن 27

زن و حقوق فردی 76

زن و خانواده 11

زن و شأن ولایت 20

زن و عدالت اجتماعی76

زن و فرهنگ دینی 19

زن و قضاوت در فقه و حقوق موضوعه 86

زن و قضاوت 53

زن و کار در اسلام 70

زن و مرد، دارای تساوی حقوقی زیادی هستند 67

زن و مرد در ترازوی حقوق 49

زن و مرد دو موجود مکمل 10

زن و مرد و جهاد 52

زن و مرد و مسئله قضاوت 52

زن و مرد، هر دو مکمل یکدیگرند 93

زن و مسئله پوشش 76

زن و نقص عقل 53

زن و استقلال مالی 19

زن و انقلاب از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله 69

زن و سیاست 15، 19

زن و عرفان حضرت فاطمه زهرا علیها السلام، مظهر انسان کامل 69

زن و فعالیت‌های سخت اقتصادی 72

زن و مسائل اجتماعی و سیاسی از نگاه مبانی اجتهادی 69

زن، توسعه و لزوم برنامه‌ریزی جنسیتی 84

زن، حجاب و حقوق 104

زن، دین، سیاست 77

زن، رسانه، جهانی‌شدن 85

زن، هنر و ادبیات 69

زنا و تزلزل خانواده و اجتماع در اسلام 7

زنا و تزلزل خانواده و اجتماع در یهود 7

زنان، اشتغال و دانش‌آموزی 14

زنان 15

زنان افراد نمونه و آگاه و موقعیت‌شناس 78

زنان الگو و ملکوتی 82

زنان بت‌شکن 78

زنان بی‌سرپرست خانواده 46

زنان پیامبر 11

زنان، جزو عاقله.. 30

زنان جوامع بدوی 71

زنان دانشمند 80

زنان در برهه‌ای از زمان 45

زنان در جوامع اسلامی 44

زنان در حکومت امام زمان(عج) 79

زنان در فقه اسلامی 50

زنان در موازنه حق و تکلیف 50

زنان در عصر ظهور 80

زنان در میدان علم 80

زنان دین‌گستر در تاریخ اسلام 80

زنان دین‌گستر در میدان علم 80

زنان دین‌گستردر میدان عمل 80

زنان روایت‌گر حدیث ولایت 80

زنان، زشت‌کردار در قرآن 81

زنان زیربنای فضیلت‌های انسانی و ارزش‌های والای الهی 65

زنان سالمند 46

زنان ستم‌دیده در اجتماع و خانواده 46

زنان شاعر و حافظ قرآن 80

زنان فقیه تابعی و زنان مبلغ 80

زنان فقیه صحابی 80

زنان مبارز وحامی ولایت 78

زنان متمدن 71

زنان مجاهد و مدافع ولایت 80

زنان محدث 80

زنان مدافع ولایت 80

زنان مدافع ولایت با خطابه و شعر 80

زنان مرجع 80

زنان مسلمان 71

زنان مسلمان صدر اسلام 9

زنان معلم 80

زنان مهاجر به حبشه و مدینه 80

زنان نابغه در شعر و ادب 80

زنان نامی در تاریخ 83

زنان نامی در فرهنگ و تمدن اسلامی 83

زنان نمونه در تاریخ معاصر 22

زنان نمونه در قرآن 81

زنان نمونه درتاریخ گذشته 22

زنان و بهداشت 51

زنان و تمدن اسلامی 86

زنان و جهانی شدن 88

زنان و حقوق برابر 51

زنان و حقوق بشر 51

زنان و دیه در فقه اهل سنت 35

زنان و دیه 35

زنان و سیاست جهانی 36

زنان و قصاص 35

زنان و قصاص در فقه اهل سنت 35

زنان و قصاص در فقه شیعه 35

زنان و گزارش غدیر 80

زنان و مدیریت 87

زنان و مشارکت 90

زنان و همسان‌سازی فرهنگی 36

زنان و امر به معروف و نهی از منکر 80

زنان و حق قضاوت 28

زنان و هجرت 80

زنان، جهانی شدن و گفتمان جهانی شیعه 85

زنان، خشونت و مناقشات مسلحانه 51

زنان، فقر و اشتغال 51

زنان، نظام بین‌الملل و رسالت ما 48

زنانی که در قرآن مورد تمجید خداوند قرار گرفته‌اند 9

زنانی که نامشان در قرآن ذکر شده 9

زنانی که در قرآن از آنها ذکر خیر شده 81

زنانی که نقش برجسته‌تری درتاریخ بشریت ایفاء کرده‌اند 18

زندگی آموزنده حضرت زهرا علیها السلام 24

زندگی‌نامه و شرح مبارزات 300 تن از زنان مبارز 78

زنده به گور کردن دختران 81

زن‌گرایی غربی 21

زنی که به خدا شکایت کرد 16

زینب علیها السلام 78

زینب، دختر عمه پیغمبر 16

زینت و اختلاط 11

سؤالاتی از فقها و علما پیرامون کنوانسیون و جواب آنها 57

سابقه و مبانی کنوانسیون 51

سابقه مبارزات زنان قبل از نهضت امام خمینی رحمه الله 95

ساختار الگوی شخصیتی زن 3

ساختار تکوینی زندگی آدمی 65

سارا و هاجردر اسلام 7

سارا و هاجر در یهود 7

ساره 16

سازوکارهای ساختاری مناسب برای ارتباط زنان با نظام سیاسی 91

سازمان اسلامی فاطمیا (اندونزی) 74

سازمان حمایت از حقوق زنان باویاب (نیجریه) 74

سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای زنان 73

سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای فرامرزی 73

سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای واقع در خاورمیانه، شمال آفریقا و آفریقا 73

سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای واقع در قاره آسیا 73

سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای واقع در قاره‌های امریکا و اروپا 73

سازمان‌های زنان کشور آذربایجان 74

سازمان‌های زنان کشورهای اسلامی 73

سازمان‌های ملی و محلی در کشورهای غیرمسلمان 74

سازمان‌های ملی و محلی زنان در کشورهای اسلامی 74

سالارگری و جانبداری افزون بر حقوق 47

سامان‌مند کردن مطالعات زن‌پژوهی دینی 3

سخنان، خطبه‌ها و احادیث امام علی علیه السلام درباره زنان 15

سخنان امام علی علیه السلام درباره زنان 15

سخنی با زنان و دختران مسلمان 107

سرپرستی خانواده 6

سرپرستی و قیمومیت خانواده 26

سرپرستی 54

سرزنش دیگران 107

سرگذشت جمعی از زنان خوب و بد 16

زندگی‌نامه از زنان ذکر شده در قرآن کریم 16

سرویس مشاوره تلفنی زنان مسلمان (انگلیس) 74

سست شدن کانون گرم خانواده 67

سُعدی 78

سفارش پیامبر و حضرت علی علیه السلام در واپسین لحظات زندگی بر جانب‌داری از حقوق زنان و دفاع از حریم آنان 47

سفارش‌های مؤکد آیات و روایت‌های اسلامی درباره خوش‌رفتاری با زن 63

سفر 54

سقط جنین 30

سکون و آرامش 6

سکونت و آرامش 11

سلامت فرزندان 67

سلب شخصیت واقعی زنان 47

سمینار احیای شخصیت زن 24

سمیه (مادر عمار یاسر) 79

سن مسئولیت کیفری دختران 27

سنت‌گرایی 3

سند پکن و تراز اندیشه دینی 51

سه رویکرد اصلی بین اندیشمندان مسلمان نسبت به مسائل زنان 3

سوء استفاده استعماری از زن 21

سوده 78

سیادت و هاشمی بودن 54

سیاست‌ها و راهبردها برای زنان در فرآیند تحقیق وتوسعه 68

سیاست‌های مشارکت اجتماعی 68

سیاست‌های جهانی در مسائل زنان 48

سیر تحول و حقوق زن را در مغرب‌زمین 41

سیر کشف حجاب در ایران عصر رضاشاه 106

سیر کشف حجاب در ولایات 106

سیره حضرت علی علیه السلام در ارتباط با زنان 15

سیره زنان برگزیده، به‌ویژه فاطمه زهرا علیها السلام 99

سیره عملی مسلمین درباره پوشش 105

سیره نظری و عملی امام در پیش‌دستی در مقابل دشمن در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی 65

سیره امام علی علیه السلام و زنان آن عصر 17

سیمای زن در آیینه فقه شیعه 53

سیمای زن در جامعه 82

سیمای زن در قرآن 20

سیمای زن و منزلت او در جامعه 82

سیمای غیر قابل انفکاک زن و مرد از نظر هویت انسانی در قرآن 12

سیمای کامل زن در قرآن کریم 12

سیمای متفاوت شخصیت زن 2

شأن مادری 65

شأن و منزلت حقیقی زنان 69

شایستگی و توانایی سیاسی زن 1

شبکه زنان مسلمانان استرالیا 74

شبهات پیرامون زنان 52

شبهات حقوقی پیرامون زنان 52

شبهات در مورد اصل جهاد و لزوم آن 94

شبهات درباره پوشش اسلامی 100

شبهات مطروحه در حوزه زنان 50

شبهه‌های موجود درباره زنان 52

شبهه‌های نقصان معنوی زن 8

شخصیت انسانی زن 54

شخصیت زن از دیدگاه قرآن کریم و سنت معصومین علیهم السلام 11

شخصیت زن ازنگاه تمدن‌های گوناگون بشری 18

شخصیت زن در اسلام 80

شخصیت سیره حضرت زهرا علیها السلام و زنان بزرگ اسلام درکلام امام رحمه الله 69

شخصیت هر یک از بانوان نمونه 81

شخصیت و حقوق زن در اسلام 54

شخصیت و هویت انسانی زن و حقوق او در اسلام 94

شخصیت 3

شخصیت‌های مثبت و منفی زنان 81

شرایط اسلام درمورد چند همسری و اشکالات آن 38

شرایط تحقق ارث زوجه و سهم‌الارث 37

شرایط عمومی پوشش 11

شرایط و اهلیت حق استیفا و حق استیفای زن 58

شرح حال 1500 تن از بانوان مسلمان 83

شرح حال 195 نفر بانوی محدثه 89

شرح حال محدثات شیعه 89

شرط اصلی سپردن کار به بانوان در محیط اجتماعی، حفاظت از تقواست 76

شرکت در جهاد 1

شرکت در حیات مادی و تربیت نسل 54

شرکت در فعالیت‌های انقلابی 90

شروط مشارکت سیاسی اجتماعی زنان از نظر اسلام 52

شکست فمینیسم 21

شناخت انواع مشارکت‌های اجتماعی زنان و عوامل مرتبط به آن 90

شناخت انسان و کرامت 47

شناخت زن به‌عنوان انسان مستقل کامل و برابر با مرد 76

شناخت زن و مقام و منزلت 47

شناخت زنان خوب و بد 16

شناخت عمیق حضرت امام خمینی رحمه الله از مسائل زنان 69

شناخت مسائل زنان از دریچه نگاه روشن‌فکران 75

شناخت موقعیت و مقام زن و وظایف مهم آنها 24

شناخت، ریشه‌یابی و اولویت‌گذاری مسائل زنان 84

شناسایی نیازهای آموزش زنان نوسواد نهضت سوادآموزی در بُعد اعتقادی 87

شنیدن صدای بانوان 105

شهادت 34

شهادت دو زن برابر شهادت یک مرد 30

شهادت زن در داوری 1

شهادت زن و مرد از دیدگاه اسلام 52

شهادت زن و مرد 52

شهادت زن 38

شهادت زنان در قصاص و دیات 27

شهیدان زنان در دفاع از ولایت 80

شورای زنان مسلمان کانادا 74

شیربها و ارث 58

شیوه‌های ایفای نقش رسانه در زمینه ترویج پوشش صحیح و سالم شرعی 99

شیوه‌های غربی در مورد زن 24

شیوه‌های شناخت حقانیت حجاب 97

صلاحیت و مقام مادری و تربیت فرزندان سالم 96

صیانه ماشطه 79

ضرورت اشتغال زنان 64

ضرورت پرداختن سیما به حجاب و عفاف 103

ضرورت تجدید نظر در حقوق زنان 27

ضرورت تدوین الگوی جامع و راهبردی در حوزه مسائل زنان 84

ضرورت جریان‌شناسی فرهنگی 36

ضرورت حیا برای بانوان 107

ضرورت رفتار و پوشش عفیفانه 97

ضرورت معاشرت وبیان شیوه‌های ارتباط 22

ضرورت نگاه نظام‌مند به الگوی شخصیت زن مسلمان، چالش‌ها و بایسته‌ها 84

ضرورت نگرش توسعه‌ای به مقوله الگوسازی 3

ضرورت نگرش جدید در شناخت جایگاه زنان 84

ضرورت‌ها و بایسته‌های غیرتمداری 107

ضرورت‌ها و اهداف حجاب 105

ضعف ایمان 107

ضعف غیرت 107

طبیعت ثانوی 12

طرح جامع و متفق الرأی بانوان اندیشمند و محقق جهان اسلام 45

طرح کلی نظام شخصیت زن در اسلام 10

طرح‌واره‌های ظریف تبعیض جنسی 2

طرز سلوک پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم با همسران متعددش 41

طلاق 25، 34

طلاق از دیدگاه اسلام 52

طلاق بائن 39

طلاق در ادیان گوناگون 63

طلاق در اسلام و فلسفه آن 26

طلاق در اسلام 7، 63

طلاق درقوانین ایران 52

طلاق در یهود 7

طلاق رجعی 39

طلاق قضایی 60

طلاق و حق زن و مرد 52

طلاق 5، 50، 54

عاطفه، نقطه عطف زندگی 65

عبادات مستحبی 54

عبرت 81

عبرت‌گیری از سرانجام زنان 16

عدالت 27

عدالت از منظر حقوق 31

عدم انحصاری بودن دست‌یابی به حیات طیبه 65

عدم تساوی دیه زن و مرد 30

عدم جواز قضاوت زنان، مقتضای اصل است 55

عدم سلطه مرد بر زن 9

عدم نظارت سیاست‌گذاران فرهنگی 107

عزت و عظمت زن در اسلام 21

عشق و دوستی میان دو جنس مخالف 49

عقد ازدواج 49

عقل زن 38، 47

عقیده کشیشان مسیحی درباره زن 7

عِکرَشَه 78

علت تعدد همسران پیامبران 33

علت و فلسفه تمایز و تفاوت حقوق زن و مرد در فقه و قوانین 34

علل تعدد زوجات و برخی دیدگاه‌ها 14

علل تنزل شخصیت و مقام زن درجوامع اسلامی 18

علل قاچاق به لحاظ قاچاق‌شونده (بررسی علل فرهنگی، علل خانوادگی، علل اقتصادی) 32

علل مشترک قاچاق زنان 32

علل وعوامل گرایش(قاچاق زنان) 32

عمده‌ترین «محورهای مسائل زنان» 65

عملکرد رسانه درخصوص قاچاق زنان32

عملکرد رسانه‌ها در باب موضوع زنان و حقوق 63

عملکرد سازمان ملل در قلمرو حقوق زنان 84

عملکرد سیما درباره حجاب وعفاف 103

عملکرد عاطفی، تربیتی و اقتصادی خانواده از منظر اسلام 86

عمومیت خطابات دینی 1

عناصر اساسی مفهوم توسعه انسانی، توسعه جنسیتی، زنان 68

عوامل انحطاط خانواده در جهان معاصر85

عوامل انحطاط خانواده در جهان معاصر 88

عوامل بدحجابی و بی‌حجابی 101، 108

عوامل بی‌حجابی پرهیز ازتحریک مردان 107

عوامل بی‌حجابی و بدحجابی در جهان و ایران 102

عوامل تضعیف حیا 107

عوامل حفظ شخصیت و محبوبیت زن 97

عوامل سعادت، پاک‌زیستی و شرافت 100

عوامل سیاسی و فرهنگی مؤثر در حضور زنان در نهضت 95

عوامل طلاق 26

عوامل مؤثر در محیط داخلی و نقش زنان در فرایند نظام سیاسی 91، 92

عوامل مؤثر در سست شدن فرهنگ حجاب و پی‌آمدهای آن 107

غرب‌زدگی 107

غریزه جنسی از غرایز مهم در حیات انسان 98

غیرت اجتماعی 107

غیرت‌مداری درروایات و سیره معصومین علیهم السلام 107

غیرت نابه‌جا درکلام امام علیه السلام 4

غیرت یکی از جلوه‌های مردانگی 107

غیرت 4

فاطمه زهرا علیها السلام از دیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله 69

فتوای برخی از علمای اهل سنت درباره حرمت ازدواج موقت 1

فخرفروشی 107

فرآیند اعطای حقوق سیاسی به زنان 91، 92

فرآیند خلقت انسان 20

فرهنگ دوره جاهلیت نخستین درباره زن 18

فساد اخلاقی و پرد‌ه‌دری 64

فضیلت زنان در یهود 7

فضیلت زنان در اسلام 7

فضیلت زنان مسلمان در اخلاق و عبادت 7

فضیلت زنان یهود در اخلاق و عبادت 7

فعالیت اجتماعی زنان از دیدگاه قرآن مجید و سنّت شریف 66

فعالیت اجتماعی زنان در حوزه‌های مختلف 67

فعالیت زنان و مردان 4

فعالیت قوای سه گانه 107

فعالیت‌های علمی 107

فعالیت‌های هنری و مطبوعاتی زنان 43

فقه زنان و کنوانسیون محو تبعیض در نگاهی گذرا 48

فقه ژورنالیسی 35

فقه و پوشش بانوان 105

فقه و فقاهت دربینش و نگرش امام 69

فقها و شایستگی سیاسی زنان 1

فلسفه احکام اسلامی مربوط به زنان 60

فلسفه احکام زنان 38

فلسفه اختلاف زن و مرد 82

فلسفه پوشش 11، 101، 108

فلسفه حجاب 26

فلسفه دو برابر بودن ارث مرد نسبت به زن 26

فلسفه ذکر نمونه‌های غیر معصوم در قرآن 81

فلسفه زوج آفرینی انسان 8

فلسفه نیازمندی به الگو و نمونه 81

فمینیسم استعماری 21

فمینیسم اسلامی 84

فمینیسم اسلامی، ترکیب پارادوکسیال 2

فمینیسم در جامعه اسلامی 2

فمینیسم سیاسی و رسالت زن مسلمان 21

فمینیسم علل و پی‌آمدها 2

فمینیسم و پی‌آمدهای آن 88

فمینیسم و دولت 21

فمینیسم و همسان‌سازی فرهنگی و زنان و مقابله با اصول‌گرایی اسلامی 36

فمینیسم، اسلام و ایران 2

فواید اشتغال زنان 64

قاچاق انسان 32

قاچاق زنان از جنبه‌های گوناگون 32

قاچاق زنان در متون دینی اسلام 32

قاضی تحکیم 55

قاضی منصوب از جانب ولی‌فقیه 55

قانون زوجیت در طبیعت 33

قانون مجازات اسلامی و تعزیرات 27

قانون‌گذاری درباره زنان 23

قتل در فراش 27

قتل زانی و زانیه توسط شوهر زانیه 30

قتل فرزند توسط پدر و مادر 27

قدرت انقلابی زنان ایران، حقیقتی بزرگ و پنهان برای غرب 70

قدرت تربیت زن 4

قرار دادن مؤمنان در کنار مؤمنات 23

قرآن در بیش از ده سوره در مورد زن بحث کرده 9

قرآن و استقلال اقتصادی زن 37

قرآن و حضور زن در اجتماع 22

قصاص پدر به خاطر قتل زن خود، بنابر مطالبه و تقاضای فرزند 30

قصاص زن حامله 30

قصاص زن و مرد 38

قصاص زن و مرد از دیدگاه اسلام 52

قصاص قتل در زن و مرد 52

قصاص قتل زن و مرد در قانون مجازات اسلامی 52

قصاص مرد به خاطر قتل و جرح زن 30

قصد توطن و قصد مسافرت 54

قصه زنان در قرآن 16

قضاوت زن از دیدگاه فقه شیعه 55

قضاوت‌های حضرت علی علیه السلام درباره زنان 15

قضاوت 50

قضایایی در زمینه‌های مقام و شخصیت زن در نهج‌البلاغه 12

قضیه کشف حجاب از دیدگاه تجددطلبان 106

قواعد تحقیق در مطالعات دینی زنان 54

قواعد قصاص در مورد زنان 30

قوانین ثابت و متغیر در اسلام 60

قوانین جزایی 50

قوانین حقوقی، اجتماعی، استخدامی 56

قوانین مربوط به زنان در جمهوری اسلامی ایران 27، 28

قوانین مربوط به اشتغال زنان 28

قوانین مربوط به زنان 27

قوانین و مقررات اجتماعی 56

قوانین و مقررات استخدامی 56

قوانین و مقررات حقوقی، قوانین و مقررات بین‌المللی 56

قوانین و مقررات فرهنگی 56

قوانین و مقررات ویژه زنان در جمهوری اسلامی ایران 56

کار زن در خانه 1

کار کردن زن و نقش او 49

کار و فعالیت زن در طول تاریخ 93

کارکردهای سیما درخصوص حجاب و عفاف 103

کالاگونگی زن غربی 21

کام‌دهی 26

کسب اجازه از شوهر در خروج از منزل 26

کشش و ظرفیت جسمی زن و مرد 76

کشف حجاب، زمینه‌ها و واکنش‌ها 106

کفش زنان مسلمان 107

کلام و انسان‌شناسی 65

کلمات معصومین علیهم السلام درباره دیه 27

کلمات نهج‌البلاغه درباره زنان 12

کمیسیون ملی زنان لبنان 74

کنفرانس جهانی زنان در نیویورک 48

کنگره اسلام و زن 102

کنوانسیون رفع تبعیض از دیدگاه حقوق بین‌الملل 48

کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و تراز اندیشه دینی 51

کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان 51

کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان 57

کنوانسیون زنان 57

کنوانسیون و چالش‌های پیش‌رو 48

کیفیت پوشش 108

کیفیت پوشش 101، 108

گذری بر فمینیسم ایرانی 2

گذری بر کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان 85

گذری بر وضعیت حقوق زنان 27

گذشت، مدارا و مشورت 63

گرایش‌های فمینیستی 10

گزارشی از دوگفتمان رایج زنان سنتی و نواندیش 41

گسترش عفت در حفظ پوشش 108

گسترش فرهنگ اسلامی در معاشرت زن و مرد به وسیله رسانه ملی 22

گسترش و تداوم نسل انسانی 6

گسترش و تقویت حجاب و عفاف 103

گمانه‌های نابرابری در ساختار اسلامی حقوقی زن 2

الگو بودن حضرت زهرا علیها السلام در ابعاد گوناگون 24

الگو درتربیت اجتماعی، تربیت خانوادگی 72

الگو در تربیت اقتصادی 72

الگو در تربیت سیاسی 72

الگو 3

الگوطلبی و الگوسازی و نقش مهم آن در شکل‌گیری شخصیت زنان 65

گوناگونی راه‌های کمال 10

گونه‌ای از ازدواج در عربستان سعودی (ازدواج مسیار) 1

الگوهای دین شناسی از منظر امام خمینی 65

الگوی جامع شخصیت زن مسلمان 3

الگوی شخصیت با تحول در ظرفیت‌های اجتماعی 3

الگوی فعالیت زنان در جهان معاصر 84

الگوی مثبت مشارکت سیاسی بانوان 72

الگوی منفی مشارکت سیاسی بانوان 72

لایحه اصلاح پاره‌ای از قوانین مربوط به زنان 28

لباس زن در خارج از منزل 107

لباس و پوشش یکی از نعمت‌ها و هدایای 99

لزوم طراحی الگوی شخصیت زن مسلمان 3

لغو کشتن نوزاد دختر 5

مادر موسی علیه السلام در اسلام 7

مادر موسی علیه السلام در یهود 7

مادر موسی و مریم 23

مادر و خواهر حضرت موسی 16

مادر و خواهر و همسر حضرت موسی علیه السلام 81

مالکیت در اسلام 58

مالکیت زن در اسلام 58

مالکیت زن در اسلام و ادیان الهی 58

مالکیت زن در زرتشت 58

مالکیت زن در مسیحیت 58

مالکیت زن در یهود 58

مالکیت زن نسبت به مهریه و احکام آن 58

مأموریت زنان در برنامه‌ریزی و رعایت تعادل در معاشرت و وظایف 4

مانتو و چادر 98

ماهیت و اهداف ازدواج 49

ماهیت و ساختار خانواده 67

مبادی معرفت‌شناختی و مبادی معرفتی درجه اول نظری زنان در توسعه 68

مبادی نظری منشور زنان در توسعه 68

مبارزات سیاسی زنان در سال‌های 1357 - 1343 95

مبارزه با پدیده نامیمون (قاچاق زنان) 32

مبارزه با سنت غلط ترجیح پسر بر دختر46

مبانی تفاوت حقوق زن و مرد در نظام حقوقی ایران 34

مبانی حقوق زن در اسلام 42

مبانی شخصیت زن ازدیدگاه اسلام 18

مبانی ضرورت اصلاح قوانین 27

مبانی ضرورت تجدید نظر و اصلاح پاره‌ای از قوانین مربوط به زنان 27

مبانی طبیعی حقوق خانوادگی 60

مبانی فقهی و روایی مواد 209 و 273 و 300 و 301 قانون مجازات اسلامی 35

مبانی فکری زن مسلمان درباره حجاب 102

مبانی کامل حقوق اسلامی در مورد حقوق مالی زنان و مقایسه آن با کنوانسیون رفع تبعیض از زنان 44

مبانی نظری حقوق زنان 27

مبانی نظری روشن‌فکران در مسائل زنان به‌ویژه روشن‌فکران دینی 75

مبانی نظری مشارکت سیاسی 91

مبانی نظری مشارکت سیاسی 92

مبانی نظری مشارکت سیاسی زنان از دیدگاه شیعه 77

مبنای سرپرستی مرد و حدود 6

مبنای فقهی حکم مندرج در ماده 630 قانون مجازات اسلامی 27

متعه و ازدواج موقت 23

متن انگلیسی کنوانسیون محو کلیه اشکال تبعیض علیه زنان 44

متن انگلیسی مواد کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان 42

متن سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسب تولد حضرت زهرا علیها السلام و روز زن 10

متن کامل کنوانسیون رفع انواع تبعیض علیه زنان 29

متن کامل کنوانسیون محو کلیه اشکال تبعیض علیه زنان 57

مثل 81

مجازات خشونت جنسی 45

مجازات قانونی زنان مجرم 45

مجازات‌های تعزیری که عامل آن اهانت است 30

محارم 26

محبت ورزی 63

محترم شمردن احساس هنری و زیبایی شناسی زنان 47

محدثات شیعه 89

محدودیت ازدواج زن ایرانی با مرد غیر ایرانی 34

محدویت‌های مشارکت زنان، ریشه‌ها و پی‌آمدها 84

محرمان سببی و فتوای مشهور فقها 105

محرمان نسبی و فتوای مشهور فقها 105

محرومیت آنان (زنان) از حق مالکیت اقتصادی 76

محرومیت زوجه از حق قصاص 30

محورهای کلی حقوق زن از دو زاویه دید ارتدوکسی و نواندیشانه 41

مخالف با نگرش مردسالار 46

مد و مسائل مربوط به آن 49

مدافعان ولایت در مقابل خلفای جور 80

مدافعان ولایت در مقابل مردم نادان و گمراه 80

مدگرایی 107

مدیریت و رهبری زن در اجتماع اسلامی 7

مدیریت و رهبری زن در اجتماع یهود 7

مذمت زنان 12

المرأه و کرامتها فی القران 2

مراتب معاشرت زنان و مردان 82

مراحل تصویب کنوانسیون رفع کلیه اشکال 57

مراحل تکامل زنان در دو عرصه دانش و سلوک معنوی 11

مراسم ازدواج یا جشن عروسی 49

مراقبت‌های دینی و اخلاقی و وظایف زن 26

مرجعیت زن 38

مرجعیت زنان 52

مرد و زن و سن بلوغ 52

مرد و زن و ولایت خانواده 52

مردان و زنان از یک گوهر و ذات خلق شده‌اند 67

مرکز اسلامی اهلبیت علیهم السلام (ایرلند) 74

مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری 56

مرکز حقوق زنان مصر 74

مرکز زنان اورشلیم 74

مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران 10

مرکز مطالعات مسائل زنان 13

مروارید عفاف؛ کاوشی در حیا، غیرت و حجاب 107

مریم و مادرش 16

مسئله اذن و اجازه در خانواده 52

مسئله ارث زن در اسلام 26

مسئله ارث 60

مسئله حجاب از جنبه‌های گوناگون 105

مسئله حجاب و عفاف 103

مسئله حجاب و نقش تلویزیون (سیما) 103

مسئله حجاب 52، 108

مسئله حرمسرا 60

مسئله طلاق 1

مسائل حقوقی و اخلاق زنان در اسلام 19

مسائل زنان از نگاه خواهران حوزه‌های علمیه 84

مسائل زنان و راهکارهای آن از چشم‌انداز روشن‌فکران ایرانی 75

مسائل و مشکلات خانوادگی 25

مسائل و مشکلات زنان، اولویت‌ها و رویکردها 84

مسائل و مشکلات زنان، ریشه‌ها و راه‌حل‌ها 84

مسئله زن اهمیت و روش 49

مسئله کشف حجاب 10

مسئله کشف حجاب 10

مسئله مشارکت زنان در حیات اجتماعی 11

مسائل زنان در حکومت پهلوی دوم 10

مشارکت اجتماعی زنان 90

مشارکت حمایتی 90

مشارکت در امور اجتماعی مانند جنگ 5

مشارکت در حیات مادی 11

مشارکت در حیات معنوی 11، 54

مشارکت زنان برای اشتغال درجامعه اسلامی 7

مشارکت زنان برای اشتغال زنان در جامعه یهود 7

مشارکت زنان در اجتماع 7

مشارکت زنان در اصلاحات سیاسی (امر به معروف و نهی از منکر) 77

مشارکت زنان در امور اجتماعی سیاسی 2

مشارکت زنان در حیات اجتماعی 11

مشارکت زنان عصر معصومین علیهم السلام 77

مشارکت سیاسی بانوان به‌عنوان عضوی از امت 72

مشارکت سیاسی زن در اسلام 52

مشارکت سیاسی زنان 52، 77، 91، 92

مشارکت سیاسی زنان بعد از پیروزی انقلاب اسلامی 92

مشارکت سیاسی زنان به‌عنوان «تکلیف الهی» از منظر دلایل دینی 77

مشارکت سیاسی زنان در ایران 91

مشارکت سیاسی زنان در ایران 91 و 92

مشارکت سیاسی 65

مشارکت فرهنگی 90

مشارکت محلی 90

مشارکت مدنی 90

مشارکت مذهبی - خیریه‌ای 90

مشاغل سیاسی - اجتماعی زنان در قوانین جمهوری اسلامی ایران 52

مشاغل مناسب با توانایی‌ها و روحیات زنان 64

مشاغل نامناسب با توانایی‌ها و روحیات زنان 64

مشاوره قضایی 55

مشترکات تکوینی زن و مرد 8

مشترکات و تفاوت‌های تکوینی مرد و زن 8

مشخصات و علت نمونه بودن زنان 81

مشروعیت ازدواج موقت و خطرهای احتمالی 49

مشکلات دختران دانشجو، اولویت‌ها و رویکردها 84

مشورت با زن در اسلام 7

مشورت با زن در یهود 7

مشورت و رایزنی با زنان 47

مصادیق تفاوت حقوق زن و مرد درنظام حقوق ایران 34

مصالح خانواده، جامعه 76

مصداق‌های خوش‌رفتاری 63

مطلاق بودن امام مجتبی علیه السلام 19

مطلوبیت جداسازی محل خواب افراد 98

مظلومیت زنان در طول تاریخ 76

معاشرت انسان‌ها با یکدیگر‌آداب و احکام 22

معاشرت با دیگران 96

معاشرت زنان با بیگانگان در اسلام 7

معاشرت زنان با بیگانگان در یهود 7

معاشرت زنان و مردان به‌ویژه آن‌گاه که نامحرم و بیگانه 22

معاشرت زنان ومردان از دیدگاه اسلام 22

معاهدات بین‌المللی حقوق بشری مربوط به زنان و جمهوری اسلامی ایران 27

معرفی الگو و نمونه در نظام تربیتی 81

معرفی الگوهای الهی و راستین در مورد زنان 93

معرفی پوشش‌های متناسب 107

معرفی جامع و درست و اصولی الگوها 65

معرفی زنان اسوه در قرآن 20

معرفی شخصیت و حیثیت زن از دیدگاه اسلام 93

معرفی نهج‌البلاغه 17

معرفی و شناساندن الگوهای زن مسلمان 107

معنای غیرت 107

معیارهای انتخاب همسردر اسلام و یهود 7

مفاهیم، تاریخچه و اهمیت حقوق زنان 52

مفاهیم الگوی شخصیت زن3

مفهوم الحاق و تبعیض 62

مفهوم پوشش اسلامی و برخی مصادیق مهم آن 98

مفهوم حجاب 98

مفهوم زن نمونه در غزلیات و نامه‌های عرفانی - فلسفی امام خمینی رحمه الله 70

مفهوم‌شناسی حیا 90

مفهوم غریزه جنسی و رویکردهای مهم به آن 98

مفهوم معاشرت در لغت و اصطلاح 22

مقابله با عوامل فرهنگی زمینه‌ساز خشونت علیه زنان 46

مقام زن در قرآن 60

مقام و منزلت انسانی زن از دیدگاه اسلام 67

مقام و موفقیت زنان از نظر ارزش انسانی 25

مقایسه تکالیف زنان و مردان از نظر فقه شیعه 31

مقایسه حقوق اساسی و حقوق موضوعه مربوط به زن در ایران اسلامی 2

مقایسه حقوق و تکالیف مردان و زنان و پاسخ به پاره‌ای از شبهات 31

مقایسه نقش تربیتی زن و مرد در مورد فرزندان 93

مقایسه وضعیت زن در عرصه سیاست در دوران قبل از اسلام 86

مقدمات قضاوت 55

مقنعه و روسری از منظر قرآن و احادیث 99

مقنعه و مترادف‌های آن (خمار، قناع، معجر) 99

مکانیزم‌های اجرایی کنوانسیون 42

ملاک‌های اصیل و معیارهای حقیقی در ارزش‌گذاری وزن انسانی بانوان 83

ملاک‌های انسان نمونه در قرآن 81

ملکه سبا (بلقیس) در اسلام 7

ملکه سبا (بلقیس) در یهود 7

ممنوعیت ازدواج مسلمان با غیرمسلمان 34

منابع مالی و اشتغال زنان 76

منزلت اجتماعی زن، با استفاده از آیات و روایات 82

منزلت حضرت زهرا علیها السلام را در قرآن 20

منزلت حضرت مریم علیها السلام 20

منزلت زن 24

منزلت زن در اجتماع 82

منزلت زن در اندیشه اسلامی و فمینیسم با تحلیل اسناد بین‌المللی 85

منزلت والای زن در جامعه بشری 45

منشأ غیرت 4

منشور بین‌المللی حقوق زن مسلمان در جهان امروز 45

منشور بین‌المللی حقوق و مسئولیت‌های زن در نظام اسلامی 45

منشور جایگاه زن در فرآیند توسعه کشور 68

منشور زن مسلمان 10

منع زن از اشتغال 37

مهار غریزه جنسی 98

مهر از دیدگاه اسلام 52

مهر زن و فلسفه آن 26

مهر و مقدار آن و چگونگی پرداخت 37

مهر و نفقه (در قرآن، اسلام، تاریخ، جاهلیت و اروپا) 60

مهریه 38، 49

مهریه در آیین اسلام 7

مهریه در آیین یهود 7

مهریه زن 52

مهریه و نفقه به نفع مردان نیست 30

مهریه و نفقه 28

مهریه 54

مهم‌ترین آسیب‌ها و پیآمدهای بی‌حجابی 107

مهم‌ترین نقش‌های زنان در خانواده و آثار تربیتی آن 67

موارد تعارض کنوانسیون با احکام شرع 57

مواضع و دیدگاه‌های روشن‌فکران در زمینه مسائل زنان 75

موانع حضور زن در اجتماع از نظر اسلام 7

موانع حضور زن در اجتماع از نظر یهود 7

موانع مشارکت سیاسی زنان در ایران پس از انقلاب اسلامی 2

موانع و مشکلات در اشتغال زنان 84

موجبات تقاضای زن برای طلاق 59

موجبات طلاق برای زن 59

موجبات طلاق برای زن در حقوق ایران 59

موضوعات قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران 56

موقعیت زن در ایران قبل از اسلام و غرب 58

موقعیت زن در دین زرتشت، یهود و مسیحیت 58

موقعیت زن در قبایل غیرمتمدن کشورهای جهان 58

موقعیت زن در قرآن 25

موقعیت و احوال زنان درجوامع قدیم 41

میانه‌روی در غیرت 107

میراث زن 5

میزان دیه زن مسلمان در کلمات فقیهان 27

میزان نفقه 37

نابرابری زن و مرد 44

نابرابری زن و مرد در قواعد مربوط به تابعیت 28

نابه‌سامان اجتماعی 67

ناپسند بودن پوشش شفاف و نازک 98

ناتوانی زن از شرکت در جنگ هم‌پای مرد به‌واسطه ضعف قوای جسمی 71

ناشایست‌بودن استفاده زنان و مردان از پوشش‌های اختصاصی یکدیگر 98

ناشایست‌بودن لباس و پوشش تنگ 98

نامزدی، معنا و شکل 49

نامطلوب بودن استعمال عطر‌های تند و تحریک‌کننده 98

نامطلوب بودن خلوت بانامحرم 98

نام‌گذاری دو سوره نساء و طلاق به نام زن 9

نحله و تملک نصف دارایی شوهر 28

نحوه مشارکت زنان در جهاد 94

نداشتن تماس جسمی نامحرمان 98

نذر و قسم 54

نسبت جنسیت و حقوق زن از دیدگاه اسلام 41

نسیبه (دختر کعب مازبنه) 79

نشست تخصصی «دفاع از حقوق زنان، ما و دیدگاه بین‌الملل» 48

نشوز و راه‌های پیشنهادی قرآن برای مبارزه با آن 25

نصوص قرآنی درباره زن در سنّت نبوی و سیره مسلمانان 17

نصوص قرآنی و روایی درباره پوشش 105

نظارت بر رسانه‌های جمعی 107

نظارت عمومی و نقش زنان 65

نظام حقوق زن در اسلام 60

نظام شخصیت زن در اسلام 10

نظام شخصیت زن علی‌الاصول ثابت و مبتنی بر روش‌شناسی اجتهاد 3

نظام شخصیت و برنامه عمل زنان 3

نظام 3

نظر صالح وردانی، از فقهای سنی سلفی مصر، درباره اثبات حلیت ازدواج موقت 1

نظرات مراجع عظام تقلید و فقهای ارجمند درخصوص کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و الحاق ایران به آن 44

نظرهای چند زن تازه مسلمان غربی درباره حجاب 52

نظری برحجاب درون 70

نظریات مکاتب گوناگون درباره زن 47

نظریه تساوی دیه زن و مرد 27

نظریه عزت نفس زنان و ... 45

نظریه مرد نمایی زنان (همانندسازی رفتاری با مردان) 47

نفقه 37، 38، 54، 58

نفقه از دیدگاه اسلام 52

نفقه در قانون مدنی 52

نفقه در اسلام 7

نفقه در یهود 7

نفقه زن 52

نفقه زوجه از دیدگاه فقهی و حقوقی 62

نفقه زوجه از نظر فقه امامیه 62

نفقه زوجه از نظر قانون مدنی 62

نفقه زوجه از نظر مذاهب چهارگانه اهل تسنن 62

نفقه و ارث زن 39

نفقه و ارث زن پس از طلاق رجعی و طلاق بائن 39

نفقه و فلسفه آن 26

نفی تفاوت‌های طبیعی جسمانی 21

نفی خشونت علیه زنان 46

نفی زنده به گور کردن دختران 24

نقد الحاق، بررسی حقوقی الحاق جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان 62

نقد دیدگاه‌های زن‌گرایانه غربی 10

نقد و ارزیابی فمینیسم از دیدگاه قرآن، سنت و فرهنگ اسلامی 85

نقد و بررسی ایرادها و تفاوت‌های زن و مرد 54

نقد و بررسی کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و سند پکن 51

نقد وبررسی کنوانسیون رفع انواع تبعیض علیه زنان 29

نقش اجتماعی زنان ازدیدگاه حضرت امام خمینی رحمه الله 69

نقش الگودهی زنان در تربیت 81

نقش آنها (زنان) در دو جنگ جمل و صفین 15

نقش تاریخی اسلام در احیای شخصیت زن 18

نقش تربیتی زن در مورد همسر و فرزند 93

نقش تربیتی، هنری، فرهنگی و سیاسی زن در اجتماع 93

نقش تکمیلی متقابل زن و مرد در نظام آفرینش 65

نقش جنسیت در اشتغال و دیدگاه اسلام در این باره 2

نقش حجاب در خانواده و اجتماع 7

نقش دو جانبه زن و جایگاه او هم در خانواده و هم در اجتماع 7

نقش رسانه در زمینه مباحث زنان و عملکرد آن 52

نقش رسانه در گسترش انحرافات اجتماعی زنان 87

نقش رسانه در مسائل زنان 51

نقش زن در امور سیاسی، اجتماعی 25

نقش زن در برابر مشکلات اقتصادی جامعه 25

نقش زن در پژوهش‌های علمی در نشریه تخصصی 87

نقش زن در تربیت انسان 93

نقش زن در تزلزل خانواده و اجتماع 7

نقش زن در دوره‌های پس از پیامبر 1

نقش زن در سلامت تغذیه خانوار 84

نقش زن در عرصه‌های جهاد سیاست، ادبیات، علوم دینی 1

نقش زن در محیط خانواده و جامعه، در قرآن و عهدین 40

نقش زن در پرورش و تربیت نسل‌ها 70

نقش زن در خانواده 70، 72

نقش زن در سیاست 71

نقش زن در مدیریت خانه 70

نقش زنان در پذیرش حکومت دینی و اعلام التزام عملی به توابع آن (بیعت) 77

نقش زنان در تشکیل حکومت اسلامی و تقویت بنیان این حکومت (هجرت) 77

نقش زنان در جهاد دفاعی 94

نقش زنان در حکومت امام زمان(عج) 79

نقش زنان در دفاع از مملکت و انقلاب اسلامی از دیدگاه و سیره عملی حضرت امام خمینی رحمه الله 69

نقش زنان در قیام 15 خرداد 95

نقش زنان در نهضت امام خمینی رحمه الله 95

نقش زنان در تحقیقات جامعه مدنی 70

نقش زنان در تعامل نسل 4

نقش زنان صالحه در اصلاح جامعه 96

نقش سازنده زن در حیات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی 93

نقش سیاسی و اجتماعی زنان پیش از دوران پهلوی 95

نقش لاقیدی و بدحجابی در بروز ناهنجاری‌های تربیتی خانواده 97

نقش لاقیدی و بدحجابی در ناکارآمد ساختن ابزارهای شخصیتی زن 97

نقش و جایگاه زن در خلقت 45

نقش و جایگاه زن و مسئله فمینیسم در اندیشه اسلامی 2

نقش و جایگاه زنان در جریان همسان‌سازی فرهنگی 36

نقش‌های دوگانه زنان استرس و عواقب آن 87

نقص ایمان زن 12

نقص عقل زن 12

نقصان بهره زن در مسائلی چون ارث و مالکیت 12

نقطه‌نظر شریعت اسلامی درخصوص تعدد زوجات 41

نکاح صغیره 54

نکاح 34

نکوهش نهج‌البلاغه به افراد بی‌لیاقت؛ چه زن باشند و چه مرد 12

نگاه تحقیرآمیز به حقوق زن در جامعه 82

نگاهی اجمالی به زندگانی و فضایل و مناقب امام امیرالمؤمنین علیه السلام 17

نگاهی اجمالی به مفاد کنوانسیون محو انحای تبعیض علیه زنان 27

نگاهی به حقوق زن در اسلام 63

نگاهی به زن در ادوار تاریخ 7

نگاهی به مهاجرت و تأثیر آن بر خانواده‌ها و زنان ایرانی 84

نگرش اسلام به زن 13، 104

نگرش امام خمینی رحمه الله نسبت به زنان با رویکرد فلسفی 70

نگرش بر تفاوت‌های بیولوژیک زن و مرد 2

نگرش به دین از نگاه امام در حوزه مسائل زنان 65

نگرش دانشجویان دختر دانشگاه علوم پزشکی اهواز به آینده شغلی، ازدواج و تحصیلات تکمیلی 84

نگرش دولتمردان نسبت به وضعیت سیاسی اجتماعی زنان 43

نگرش زن‌گرایانه مکاتبی چون فمینیسم 47

نگرش غرب و اسلام درباره حقوق زنان مقایسه‌ای تحلیلی 76

نگرش فرو دستانه به زن 104

نگه‌داری و تربیت فرزندان 26

نماز قضای پدر ومادر... 52

نمونه بدان 81

نمونه خوبان 81

نمونه‌هایی از حضور زنان در اجتماع 22

نمونه‌هایی از رفتارهای عدالت‌آمیز، مهرانگیز پیامبر 14

نمونه و الگو از نظر قرآن 81

نمونه‌ای از زنان بد 81

نمونه‌های معصوم و غیر معصوم 81

نمونه‌هایی از تلاش‌های زنان در عصر رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه علیهم السلام 76

نمونه‌هایی از جانب‌داری‌های گسترده و اصولی از زنان و دختران در تعالیم اسلامی 47

نمونه‌هایی از زنانی که قرآن، آنان را به‌عنوان اسوه و الگوی افراد شایسته معرفی کرده 13

نمونه‌هایی از شخصیت‌های عالی در جامعه زنان و صفات نیک زن در احادیث 12

نهضت دفاع از حقوق زنان 27

نهضت دفاع از حقوق زنان در دنیای اسلام 27

نهی قرآن مجید (قاچاق زنان) 32

نوع شروط سایر کشورها و توصیه‌های کشورهای مختلف 29

نیازمندی‌های خاص زنان 64

نیازها و حجاب دختران و زنان 108

نیکی به زنان و همسران، معیار برتری و ارزش و نزدیکی به مقام والای پیامبر در آخرت 47

نیم‌نگاهی به مسائل زنان 84

هاجر 16

هجرت 25

هجرت زنان برای همراهی امام زمان(عج) 80

هجرت زنان بعد از پیغمبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم 80

هجمه علیه حجاب اسلامی و اهمیت آن 104

هدایای نامزدی 58

هدف از خلقت ازدواج در جهان آفرینش 20

هدف ازدواج 63

هدف اسلام از ازدواج 11

هدیه و رضایت دو جانبه 49

هم‌شأنی 1

همایش اسلام و فمینیسم 2

همایش سراسری زنان 87

همایش سراسری زنان، مسائل فرهنگی - اجتماعی و جهانی‌سازی 87

همایش سراسری زنان، مسائل فرهنگی. اجتماعی و جهانی‌سازی 85، 86، 88

همسر ابولهب 81

همسر حضرت ایوب علیه السلام 81

همسر حضرت هود علیه السلام 81

همسر زکریا علیه السلام 81

همسر عزیز مصر 81

همسر عمران علیه السلام 81

همسر فرعون، رفتارهای طاغوت ستیزانه آنان و آثار و نتایج آن 23

همسران پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم (ماریه قبطیه، عایشه و حفصه) 16

همسران حضرت نوح و لوط علیه السلام 81

همسرداری 4

همسر لوط علیه السلام در اسلام 7

همسر لوط علیه السلام در یهود 7

همسر موسی علیه السلام در اسلام 7

همسر موسی علیه السلام در یهود 7

همسر نوح علیه السلام 7

هم‌گونی کمال انسان زن و مرد 8

هم‌گونی یا تفاوت نگرش اسلام را با اسناد بین‌المللی در زمینه موضوع پرآوازه خشونت علیه زنان 46

هم‌یاری با اعضای خانواده در اقدامات سیاسی و جلوه‌هایی دیگر از مشارکت سیاسی بانوان 77

هوس‌رانی 107

هویت انسانی یگانه برای مردان و زنان در اسلام 102

هویت جنسی 50

هویت زن امروز به‌ویژه زن مسلمان 71

هویت و عظمت زن 12

هیچ تفاوتی بین زن و مرد وجود.. 13

واحد خواهران دفتر تبلیغات اسلامی 24

واژه (اسوه) 81

واژه حجاب 105

واقعیت زن در گذشته و حال 49

واکنش‌های اجتماعی در برابر کشف حجاب 106

وجه اشتراک اختلاف بین زن و مرد 33

وجوب جهاد بر زن‌ها و حضور آنان در میدان‌ها 94

وجوه اشتراک و افتراق حقوق زن براساس قانون و مقررات جمهوری اسلامی و کنوانسیون 62

وزانت اجتماعی زن 12

وسوسه‌های شیطانی 107

وضع حقوق زن درنگاه حضانت و سرپرستی کودک 28

وضع حقوقی زن در انحلال نکاح از طریق طلاق 28

وضع زن در دوران نبوی 1

وضعیت اجتماعی زن پیش از اسلام 66

وضعیت اعراب جاهلی و رفتار آنان با زنان 23

وضعیت حجاب زن در پیش از اسلام و بعد از اسلام 104

وضعیت زن در تمدن ایران 63

وضعیت زن در تمدن روم 63

وضعیت زن در تمدن هند و چین 63

وضعیت زن در تمدن یونان 63

وضعیت زن در ایران قبل و پس از انقلاب اسلامی 71

وضعیت زن در برخی فرهنگ‌ها 63

وضعیت زن مسلمان و نقش وی در اجتماع 45

وضعیت زنان در جوامع پیشین 34

وضعیت سلامت روانی زنان زندانی در زندان زابل 1382- 1387

وضعیت قاچاقچیان و قربانیان آن در ایران 32

وضعیت قوانین مربوط به قاچاق زنان 32

وضعیت موجود مسائل، زنان در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، سلامت 87

وظایف زن در امر شوهرداری 82

وظایف سیاسی زن 1

وظایف مخصوص شوهر 26

وظایف و مسئولیت‌های سیما به‌عنوان یک نهاد فرهنگ‌ساز در مقابله با بدحجابی 103

وظایف و مسئولیت‌های سیما به‌عنوان یک نهاد فرهنگ‌ساز در برابر فرهنگ ترویج حجاب و عفاف 103

وظیفه زن در برابر حمایت از هویت خانواده در نظام اسلامی 45

وظیفه مسلمانان در پاس داری از زنان و دختران 107

وکالت زنان 53

ولایت پدر بر دختر 38

ولایت خانواده از دیدگاه قرآن 52

ولایت در خانواده از منظر روایات 52

ولایت عمومی زنان و شایستگی سیاسی آنان 1

ولایت و سرپرستی خانواده در قانون ایران 52

ویژگی‌های الگویی در قلمرو روش اعتقادی بانوان 72

ویژگی‌های الگویی در قلمرو محتوای تربیت اعتقادی بانوان 72

ویژگی‌های نفقه زن بعد از انحلال ازدواج 37

ویژگی‌های همسرشایسته 72

ویژگی و تمایز تفاوت زن و مرد از لحاظ روحی و جسمی 34

ویژگی‌های بانوان نمونه 81

ویژگی‌های جریان سیاسی36

ویژگی‌های طیف اصول‌گرا و زنان 36

ویژگی‌های گرایش فقهی36

یافته‌ها و رهیافت‌هایی در جهت پیوستن به این کنوانسیون 42

یک پرسش و پاسخ زیبا از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و رابطه زن و مرد 38

یکسان بودن حقیقت انسانی زن و مرد 65

آثار پوشش اسلامی 112

آزادی زنان 112

آسیب‌شناسی تربیتی مسئله حجاب در دانشگاه 110

آسیب‌شناسی نظام اجرایی کشور در ترویج حجاب 110

آسیب‌شناسی نهادهای فرهنگی در زمینه فرهنگ حجاب 110

آسیب‌ها و موانع گسترش فرهنگ عفاف و حجاب 111

آیه آشکار نکردن زینت «اعدام ابداء» 112

آیه جلباب 112

آیه حجاب 112

آیه عدم تبرج 112

اختیارات دولت اسلامی 109

اختیارات نظام اسلامی در زمینه جلوگیری از

بدحجابی 109

اخلاقی یا حقوقی بودن پوشش اسلامی زنان 109

ادیان الهی 112

ارتقای فرهنگ پوشش اسلامی 112

استثناها 112

اصل دخالت دولت در موضوع حجاب 109

اصلاح وضع موجود حجاب 111

افراط و تفریط 112

افزایش التهاب جنسی 112

امر به معروف و نهی از منکر 109، 112

امور حسبه 109

انتقادها از پوشش اسلامی 112

انسجام خانواده 112

اهداف استعمار در مبارزه با حجاب 111

ایجاد امنیت 112

ایجاد شرایط مطلوب حجاب و عفاف در جامعه 109

بدحجابی در دولت اسلامی 109

بررسی تاریخی - اجتماعی حجاب در ایران 110

بررسی تحلیلی وضعیت حجاب در ایران 110

بررسی نگرش دانشجویان دختر به حجاب 110

بسترها و زمینه‌ها، احکام و آداب 112

بهره‌گیری از قوانین و مقررات کیفری 109

پاسخ‌گویی به پرسش‌های گوناگون در مورد حجاب 109

پژوهشکده فقه و حقوق 109

پژوهشگاه علوم و فرهنگ 109

پژوهش‌های فقهی - حقوقی 109

پوشش بانوان از منظر فقهی و سیاسی 111

پوشش زنان 112

پوشش عبادی 112

تاریخچه پوشش زنان 112

تبیین حدود و چارچوب شرعی حجاب 109

تحکیم خانواده و تأثیر سیاسی 112

تحلیل جامعه‌شناختی 110

تشریح پوشش زنان در اسلام 112

تعزیرات 109

تنوع‌پذیری و پوشش 112

جایگاه پوشش زنان ایران در دوره جمهوری اسلامی 110

جلوگیری از بدحجابی 109

حجاب اتباع بیگانه در دولت اسلامی 109

حجاب در جامعه اسلامی ایران 111

حجاب در دانشگاه‌ها 111

حجاب در دولت اسلامی 109

حجاب در فرهنگ اسلامی 112

حجاب در ایران از سال‌های آخر حکومت پهلوی دوم تا پایان جنگ تحمیلی 110

حجاب سمبل اسلام 111

حجاب مسئولیت‌ها و اختیارات دولت اسلامی 109

حجاب و عفاف از منظ امنیت اجتماعی 111

حجاب و کارکردهای دولت اسلامی 110

حجاب و مسئولیت‌های رسانه ملی 111

حجاب و مصوبه‌های اجرا نشده 111

حجاب، کلید تعدیل تمایلات جنسی 112

حجاب؛ حوزه خصوصی و مصلحت عمومی 109

حدود و فلسفه حجاب 109

حساسی حجاب در دنیای امروز 111

حفظ شخصیت انسانی 112

حقوقی یا اخلاقی بودن پوشش اسلامی 112

حقیقت پوشش 112

حکومت و پوشش زنان 112

حوزه حدود اختیارات و مسئولیت دولت اسلامی در زمینه پوشش بانوان 109

خواستگارها 112

درآمدی بر مبانی کلی فقهی حجاب و مسئولیت دولت اسلامی 109

دولت اصلاحات و مسئله حجاب 111

رابطه حجاب با تکامل اجتماعی 110

رابطه حجاب با حکومت و مصلحت نظام 109

رابطه مستقیم رعایت حجاب و عفاف در سلامت روحی 112

راه‌کارها و بایسته‌های گسترش حجاب 110

راه‌کارهای فرهنگی و آموزشی 109

رسانه ملی و بایسته‌های ترویج حجاب و عفاف 110

رعایت نکردن حجاب شرعی در نظام حقوقی ایران 109

رکود فعالیت‌ها 112

روش 112

ریشه‌یابی جامعه‌شناختی بی‌حجابی 110

زمینه‌ها و عوامل فرهنگی و اجتماعی گسترش بدحجابی 110

زنان مسلمان 112

سالم‌سازی فعالیت‌ها 112

سیاست‌های کلان فرهنگی و مسئله حجاب 111

سیاست‌گذار در امر تحکیم خانواده 112

شورای فرهنگ عمومی و عزم ملی برای مهار بدحجابی 111

ضرورت نگاه علمی به موضوع حجاب 111

طرح‌های ساماندهی حجاب و عفاف 111

علل سیاسی 112

علل فردی، خانوادگی و اجتماعی گسترش بدحجابی 110

عملکرد نهادهای حکومتی در جلوگیری از بدحجابی 109

عوامل گریز از پوشش اسلامی 112

فرهنگ‌سازی برای گسترش حجاب 111

قاعده تعزیر و مصالح نظام اسلامی 112

کودکان 112

گسترش بدحجابی در تاریخ معاصر ایران 110

گسترش پدیده بدحجابی در جامعه 109

گسترش حجاب در دولت اسلامی 109

گسترش فرهنگ حجاب و عفاف در جامعه 109

گسترش و پاسداری فرهنگ عفاف و حجاب 110

الگوی فعالیت زنان 112

مبانی اهداف و وظایف کلی حکومت اسلامی 109

مبانی مسئولیت حکومت اسلامی در ترویج حجاب 109

مبانی مسئولیت دولت اسلامی در زمینه حجاب بانوان 109

مبانی و راه‌کارهای قرآن برای گسترش عفاف و حجاب 109

مجلس شورای اسلامی و طرح ساماندهی مد و لباس 111