کتابشناسی توصیفی استاد شهید آیت الله مطهری

مشخصات کتاب

سرشناسه : حبیبی، سلمان، ۱۳۴۵-

عنوان و نام پدیدآور : کتابشناسی توصیفی استاد شهید آیت‌الله مطهری/ سلمان حبیبی.

مشخصات نشر : تهران: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۸۳.

مشخصات ظاهری : [۱۰، 415] ص.

شابک : : ۱۸۰۰۰ ریال: 9647808992

وضعیت فهرست نویسی : فهرستنویسی توصیفی

یادداشت : نمایه.

شناسه افزوده : صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. مرکز پژوهش‌های اسلامی.

شماره کتابشناسی ملی : ۱۱۴۹۷۵۸

اشاره

فهرست مطالب

دیباچه11

پیش‌گفتار13

بخش اول: کتاب‌ها

آزادی از نگاه استاد مطهری18

آزادی اجتماعی (تفکر ـ عقیده ـ قلم ـ بیان) در نگاه شهید مطهری19

آزادی سیاسی در اندیشه آیت‌اللّه مطهری و آیت‌اللّه بهشتی20

آسیب‌شناسی دینی از منظر استاد شهید آیت‌اللّه مطهری21

آسیب‌شناسی دینی از دیدگاه شهید مرتضی مطهری رحمه‌الله22

آشنایی با قرآن (خلاصه آثار استاد شهید مرتضی مطهری، دفتر پنجم)26

آفتاب احیاگران «سیری تحلیلی در اندیشه‌های استاد شهید مطهری»27

آیینه جام، دیوان حافظ، همراه با یادداشت‌های استاد مطهری29

آیینه و آفتاب برای نوجوانان و جوانان؛ سرگذشت زندگی شهید مطهری30

آیت‌اللّه طالقانی در دانشگاه تهران، روز فلسطین و هفتمین روز شهادت استاد مطهری30

الاجتهاد و التجدید دراسة فی مناهج الاجتهاد عند الامام الخمینی و الشهیدین المطهری و الصدر31

از آیینه‌تاجمال با درنگی‌بر آرای علامه‌طباطبایی و استاد شهید مطهری رحمه‌الله31

استاد شهید مرتضی مطهری به روایت اسناد33

استاد مطهری در گذر اندیشه‌ها34

استاد مطهری و دغدغه اسلام اصیل35

استاد مطهری و روشن‌فکران38

اصول فقه در آثار استاد شهید مرتضی مطهری رحمه‌الله39

التقاط و تحجر از دیدگاه شهید مطهری40

الالتقاط الفکری و التحجر العقائدی فی نظرة العلامه المطهری41

امام حسین علیه‌السلام از دیدگاه شهید مطهری رحمه‌الله42

امام حسین علیه‌السلام از زبان استاد شهید مرتضی مطهری رحمه‌الله43

امام حسین علیه‌السلام و واقعه کربلا در آثار علامه شهید مطهری44

انسان بر آستان دین؛ خلاصه آثار استاد شهید مرتضی‌مطهری «دفتر سوم»44

انسان‌شناسی اسلامی در آثار شهید مطهری45

اندیشه سیاسی آیت‌اللّه مطهری47

اندیشه مطهر (سیری در افکار استاد شهید مطهری)48

اندیشه مطهر (مروری بر شخصیت و افکار استاد شهید مرتضی مطهری)50

اندیشه مطهر (موضوع، معرفی کوتاهی از شخصیت علمی و اخلاقی و اندیشه‌های شهید مطهری).52

انفکاک تعقل از تدین (بررسی علل و زمینه‌های خارجی‌گری و ویژگی‌های خوارج از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری).52

انقلاب اسلامی از دیدگاه شهید مطهری53

اهتزاز روح؛ مباحثی در زمینه زیبایی‌شناسی و هنر، گرد آمده از آثار استاد شهید مرتضی مطهری رحمه‌الله54

بازفهمی اندیشه‌های استاد مطهری (مجموعه مقالات)56

بررسی مقایسه‌ای مفهوم عدالت (از دیدگاه مطهری، شریعتی، سید قطب)57

برفراز اندیشه (روایتی از جلوه استاد مطهری در دانشگاه)60

بزرگداشت شهادت استاد متفکر، مرتضی مطهری.62

بهار روح استاد مطهری و نسل جوان62

به یاد استاد...64

پاره‌ای از خورشید65

پرتوی از خورشید پرفروغ امام علی(ع) در آثار استاد شهید آیت‌اللّه مطهری68

پیروزی در سیمای شکست69

پیام‌های فرهنگی اجتماعی غرب‌زدگی از دیدگاه استاد مطهری70

پیش درآمدی بر جامعه‌شناسی دین از منظر استاد مطهری70

تاریخ اسلام در آثار شهید آیت‌اللّه مطهری رحمه‌الله (جلد اول)72

تاریخ اسلام در آثار شهید آیت‌اللّه مطهری رحمه‌الله (جلد دوم)74

تاریخ اسلام در آثار استاد مطهری رحمه‌الله (ویراست دوم)75

تاوان عشق (سوگنامه معلم شهید استاد مرتضی مطهری)77

تئودیسه و عدل الهی (مقایسه بین آرای لایب نیتس و شهید مطهری).78

تبلیغ و مبلغ در آثار شهید مطهری رحمه‌الله81

تحلیلی از ترور متفکر شهید استاد مطهری82

تفکر فلسفی غرب از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری83

تفسیری بر اصول فلسفه و روش رئالیسم علامه محمدحسین طباطبایی84

تلخیص مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی استاد مرتضی مطهری85

تمثیلات و تشبیهات در آثار استاد شهید مطهری86

تن پاره امام.88

جزوه امر به معروف و نهی از منکر89

جلوه‌های معلمی استاد مطهری89

جهان بینی شهید مطهری91

حاصل عمر (سیری در اندیشه‌های فلسفی و کلامی استاد مطهری (جلد اول: فلسفه)).91

حاصل عمرم94

حاصل عمر (به مناسبت یازدهمین سالگرد شهادت استاد مطهری).95

حدیث شمع96

حکایت‌ها و هدایت‌ها در آثار شهید آیت‌اللّه مطهری97

حکومت دینی از منظر استاد شهید مطهری99

حوزه و روحانیت از دیدگاه شهید آیت‌اللّه مطهری رحمه‌الله100

خاطرات من از استاد شهید مطهری101

خدا زیباست102

خلاصه کتاب حماسه حسینی استاد شهید مرتضی مطهری103

خلاصه مطالب مهم یک کتاب103

خلاصه مقالات دین دومین گردهمایی بازشناسی اندیشه‌های شهید مطهری 106

خلاصه مقالات همایش رویکرد شهید مطهری به دین و جامعه (ویژه نامه)105

داستان امام راستان106

داستان راستان شهید مطهری در قالب نظم108

داستان‌های استاد (جلد سوم)108

داستان‌های نهج البلاغه، به روایت استاد شهید مرتضی مطهری109

داستان‌های معنوی در آثار شهید مطهری110

درآمدی بر شخصیت، اندیشه و کتاب‌شناسی استاد شهید مرتضی مطهری114

درآمدی بر اندیشه سیاسی استاد مطهری115

درس زندگی، زندگی‌نامه و خاطرات شیرین و آموزنده چهار علامه فرزانه115

در سنگر عفاف116

دفاتر ملکوتی117

دفاع از فلسفه118

دو شهید119

دیدگاه شهید مطهری در باب حکومت اسلامی119

دیدگاه‌های شهید مطهری درباره مدیریت تعلیم و تربیت120

دین و اخلاق120

دین و دوران (خلاصه آثار شهید مرتضی مطهری «دفتر ششم»)121

ذکر ذاکر122

رسالت استاد شهید مرتضی مطهری123

رمز موفقیت استاد مطهری123

روحانیت125

روحانیت از دیدگاه علامه شهید مرتضی مطهری125

روش تدریس کتاب‌های استاد شهید مطهری127

روشی در تدریس عقاید128

ره یافت (پاسخ‌های استاد مطهری به پرسش‌های روز).129

ره‌یافت (2): گستره دین از نگاه شهید مطهری132

ره‌یافت (3) پاسخ‌های شهید مطهری به پرسش‌هایی در گستره اخلاق132

زندگی و مبارزات استاد شهید مرتضی مطهری133

زن و شریعت مطهر (زن در نگاه دکتر شریعتی و استاد مطهری).133

سرگذشت مطهر (زندگی نامه استاد شهید مرتضی مطهری).133

سرگذشت‌های ویژه از زندگی مطهری134

سرگذشت‌های ویژه از زندگی شهید مرتضی مطهری (جلد 3ـ1)134

سلسله بحث‌های اندیشه‌شناسی استاد مطهری137

سیاست از دیدگاه علامه شهید مرتضی مطهری138

سیری در آثار استاد شهید مطهری139

سیری در آثار شهید مرتضی مطهری (کتابنامه توصیفی و موضوعی)139

سیری در اندیشه‌های اجتماعی شهید آیت‌اللّه مطهری141

سیری در اندیشه‌های استاد مطهری142

سیری در زندگی استاد مطهری با مقاله‌ای از حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی144

سیری در سیره معصومین145

سیری در مبارزات ایدئولوژیک استاد مطهری146

سیر مطالعاتی آثار استاد شهید مطهری146

سیره حسینی در آثار شهید مطهری147

سیمای استاد در آیینه نگاه یاران148

سیمای کودک، نوجوان و جوان در آثار استاد شهید مطهری149

سه گفتار پیرامون استاد شهید مطهری150

شریعت مطهر151

شناخت انقلاب اسلامی از دیدگاه استاد شهید مطهری153

شهره عشق (گذری بر زندگانی علامه مرتضی مطهری)155

شهید استاد مرتضی مطهری155

شهید اندیشه155

شهید مطهر156

شهید مطهری، افشاگر توطئه تاویل ظاهر دیانت به باطن الحاد و مادیت156

شهید مطهری مرزبان بیدار «دیدار با ابرار 73»158

شهید مطهری مصلحی بیدار159

شهید و شهادت از دیدگاه شهید مطهری160

شیخ شهید160

صد و ده سؤال از استاد مطهری161

صد سخن از استاد شهید مطهری163

صد گفتار (خلاصه آثار شهید مطهری (دفتر اول))164

صراط اندیشه166

طهارت روح عبادت و نماز در آثار شهید مطهری167

عالم جاودان؛ یاران امام به روایت اسناد ساواک169

عشق در کلام شهید مطهری171

علی(ع) از زبان استاد شهید مطهری رحمه‌الله173

علی علیه‌السلام در آثار شهید مطهری177

علوم قرآنی در آثار شهید مطهری178

فروغ آسمان اندیشه.178

فرهنگ استاد178

فرهنگ مطهر180

فروغ‌اندیشه‌ها181

فکر و اندیشه از دیدگاه آیت‌اللّه مطهری182

فهرست آثار شهید مرتضی مطهری184

فهرست موضوعی آثار مدون استاد شهید مرتضی مطهری184

فهرست موضوعی کتب استاد مطهری185

قبس من حیاة الشهید المطهری187

قطره و دریا187

ققنوس عشق در گلستان شهادت (شهید آیت‌اللّه مطهری)187

قیام عاشورا از دیدگاه استاد شهید مطهری187

کتاب‌شناسی توصیفی استاد شهید مرتضی مطهری188

کتاب‌شناسی جامع شهید مرتضی مطهری188

گفت‌وگوی چهار جانبه188

گلستان اندیشه189

گلشن ابرار189

گنج حکمت (گلگشتی در بوستان آثار استاد)190

لمعاتی از شیخ شهید190

مجموعه اشعار در رثای استاد191

مجموعه سؤالات اولین دوره مسابقه‌های علمی192

مجموعه سخنرانی و پرسش و پاسخ‌های نخستین گردهمایی بازشناسی193

مجموعه گل194

مردم سالاری دینی از دیدگاه شهید مطهری194

مشخصات اسلام195

مشعل هدایت195

مصلح بیدار196

مطهری احیاگر راستین در عصر جدید (کتابنامه توصیفی (سلسله احیاگران))198

مطهری پایه گذار نهضت نوین در بازشناسی اسلام اصیل201

مطهر اندیشه‌ها203

مطهری مطهر اندیشه‌ها (جلد اول و دوم)202

المطهری العبقری الرسالی203

مطهری‌شناسی204

مطهری شهید سنگر اسلام فقاهت205

مطهری نیاز امروز206

مطهری و شریعتی207

مطهری و نگرش جامع گرایانه207

معلم شهید207

معلم نمونه207

معلم نمونه سیری در اندیشه‌های تربیتی و شیوه‌های تدریس استاد شهید مطهری208

مفهوم عدالت اجتماعی نزد استاد مطهری و دکتر شریعتی209

مقام زن210

مقتل مطهر212

مقدمه‌ای بر پژوهش213

معارف اسلامی درآثار شهید مطهری213

معراج اندیشه215

معراج مطهر216

معرفت دینی217

معرفی اجمالی آثار استاد مطهری218

میعاد با استاد مطهری شهید راه تطهیر سیمای فرهنگ اسلامی از زنگار غرب زدگی و شرق مآبی (جلد اول)219

نامه تاریخی استاد مطهری به امام خمینی220

نزاع سنت و تجدد221

نسبیت معرفت دینی در اندیشه استاد مطهری222

نظری دیگر در نهج البلاغه از منظر استاد مطهری223

نفاق و منافق از دیدگاه شهید آیت‌اللّه مطهری224

نقد آرای برخی‌از اندیشمندان‌معاصر225

نقدی بر کتاب شهید مطهری افشاگر توطئه...226

نقد و بررسی نامه استاد مطهری به امام خمینی درباره دکتر شریعتی227

نگاهی به حماسه حسینی استاد مطهری227

نگاهی به کارنامه استاد شهید آیت‌اللّه مطهری228

نگرشی کوتاه بر شخصیت و اندیشه‌های استاد شهید مرتضی مطهری228

نگرشی موضوعی بر آثار استاد شهید علامه مطهری229

نو اندیشان مسلمان در اندیشه استاد مطهری230

نهاد خانواده در آثار استاد شهید مرتضی مطهری230

ویژه نامه استاد شهید مطهری232

ویژه‌نامه استاد شهید مرتضی مطهری به ضمیمه مقاله چاپ نشده‌ای از استاد شهید مطهری233

ویژه‌نامه ششمین سالگرد شهادت استاد آیت‌اللّه مرتضی مطهری234

ویژه نامه معلم نمونه237

هشدارهای استاد شهید مطهری238

همپاره خورشید240

همراه با استاد240

یادنامه استاد شهید مرتضی مطهری241

یادنامه استاد شهید مرتضی مطهری (کتاب اول)242

یادنامه استاد شهید مرتضی مطهری (جلد دوم)243

یادنامه اولین کنگره بررسی و شناخت ابعاد فرهنگی، علمی استاد شهید مطهری244

یادنامه شهید آیت‌اللّه مطهری246

یاد واره استاد شهید مرتضی مطهری246

یادواره شهید مطهری248

بخش دوم: پایان نامه‌ها

آزادی از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری250

آزادی و واکنش دو اندیشه‌گر احیای تفکر مذهبی در ایران معاصر251

امام خمینی رحمه‌الله و واقعه کربلا در آثار علامه شهید مطهری253

اندیشه سیاسی شهید مطهری255

اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی شهید مطهری255

بررسی اندیشه‌های اجتماعی متفکر شهید استاد مرتضی مطهری256

بررسی عقل و وحی از دیدگاه شهید مطهری در اصول257

بررسی فلسفه ایده‌آلیسم (برکلی، باتلر) و رئالیسم در فلسفه اسلامی (علامه طباطبایی، استاد مطهری) و رابطه این دو مکتب با مسایل تربیتی258

بررسی موضوعی آثار استاد شهید مرتضی مطهری (بخش اول) تعلیم و تربیت در اسلام 262

بررسی نظرات استاد شهید مطهری در تفسیر و علوم قرآنی263

تغییرات اجتماعی در دیدگاه دو تن از متفکران مسلمان در صد ساله اخیر مرحوم شهید استاد مطهری و علامه طباطبایی.264

جامعه‌شناسی دین و سیاست264

حدیث و حدیث‌شناسی در آثار شهید مطهری265

رابطه انسان با خدا در نگرش استاد مطهری و اگزیستانسیالیسم الهی266

سبک رهبری رهبران اسلامی (حضرت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و ائمه اطهار علیهم‌السلام) در آثار شهید علامه مطهری)266

سفینه انقلاب فرهنگی268

شخصیت فلسفی شهید مطهری رحمه‌الله و ابتکارات او در فلسفه.269

گفت‌وگویی در ذات حق تعالی (در فلسفه اسلامی)270

مباحث علوم قرآنی در آثار شهید مطهری271

مبانی تحول اداری از دیدگاه شهید مطهری271

مبانی روان‌شناسی اجتماعی در آثار استاد مطهری 272

مبانی روان‌شناسی اسلامی در آثار استاد شهید مرتضی مطهری272

معاد از دیدگاه استاد شهید مطهری273

معاد از دیدگاه شهید مطهری274

مفهوم تاریخ در آثار استاد شهید مرتضی مطهری275

مفهوم عدالت اجتماعی نزد استاد مطهری و دکتر شریعتی277

مقایسه استعداد از نظر شفلر و فطرت از نظر شهید مطهری و بررسی پی‌آمدهای تربیتی آن دو.277

مقایسه اندیشه‌های سیاسی - اجتماعی علامه اقبال و شهید مرتضی مطهری280

نقش دولت در تحقق عدالت اجتماعی از دیدگاه شهید مطهری282

نقش شهید مطهری در هدایت جوانان قبل از پیروزی انقلاب اسلامی282

بخش سوم: مقاله‌ها

مقاله‌ها282

نمایه اشخاص409

دیباچه

شهید مطهری نگین حلقه فرزانگان، شخصیتی بی‌نظیر و اندیشمندی گران‌قدر است کهخوان اندیشه او سال‌ها بر آستان حق جویان و حق پویان گستردهاست. شخصیتی چنین جامع و مانع، به حق توجه دیگران را به خویش جلبکرده است. به گونه‌ای که کم‌تر کسی چون او را می‌توان یافت که دیگران درتبیین و تشریح دیدگاه‌ها و نقد و بررسی آثارش، به این اندازه، اشتیاق نشان داده باشند.

بر این اساس، شایسته است تا از غواصان علم و اندیشه، در دریای ژرف دانش او بهغور نشینند و گوهرهای گرانبها و نایاب را ارمغان راه، اندیشمندان سازند. در این راه،متفکرانی وارسته، خامه در دست نهادند و بر ژرفای دانش استاد زانو زدند و دُرْواژه‌هایی از معرفت، فضل و ادب، فلسفه و عرفان برچیدند و کتاب‌های گرانسنگی بهیادگار گذاشتند.

کتاب‌شناسی در پهنه گسترده پژوهش‌های علمی، کاری شایسته و بایسته است وتدوین کتاب نامه و کتاب شناخت با پیشینه تاریخی، ضرورتِ دانش امروز به شمارمی‌آید.

میزان توجه دانشمندان و پژوهشگران به دانش اطلاع رسانی یکی از معیارهایتوسعه فرهنگی در هر جامعه‌ای به شمار می‌رود. در جامعه‌های

پیشرفته هرپژوهشگری پس از اشراف بر پژوهش‌هایی که پیش از او انجام گرفته است، می‌کوشد برمیراث علمی پیشینیان بیافزاید.

اصولاً یکی از سودمندهای کتاب‌شناسی توصیفی و موضوعی این است که دریابیمدر چه زمینه‌هایی، پژوهش لازم انجام گرفته و در چه عرصه‌ای پژوهش‌ها به تکرار ویکنواختی دچار گردیده یا در چه موضوع‌هایی، پژوهش‌های بایسته‌ای صورت نگرفتهاست. با دسترس بودن مأخذشناسی توصیفی و تخصصی، از هدر رفتن زمان و انجامکارهای موازی، پیش‌گیری خواهد شد و می‌توان در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به همهمأخذهای مرتبط با موضوع دست یافت و به سامان‌دهی پژوهش‌های خویش همتگماشت. مجموعه‌ای که در اختیار دارید، تلاشی است که برای برآوردن این نیازپژوهشگران که به وسیله پژوهش‌گر ارجمند، جناب آقایسلمان حبیبی، انجام گرفتهاست. و اکنون با همه کاستی‌ها، آن را به ساحت دانشوران ارجمند تقدیم می‌داریم وپنجره دیدگان‌مان را به سوی رهنمودهای سودمند می‌گشاییم.

انّه ولی التوفیق

اداره کل پژوهش

مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما

پیش‌گفتار

استاد شهید آیت اللّه مرتضی مطهری، رادمردی فرزانه، حکیمی پارسا، عارفی مجاهد،نویسنده و دانشمندی پژوهنده و عالمی عامل بود، بی‌حکمت این صفات نیک، در آثاراین حکیم توانا به روشنی هویداست. آثار استادمطهری دریچه‌هایی گشوده از معرفت،حکمت و علوم گوناگون، برای طالبان علم و دانش است. و هرکس می‌تواند با مطالعهآثارش، گوهر وجودی است را درک کند.

مقدمه جهان بینیاش توحید و بر شناخت عدل الهی پایه گذاری شده بود. اصول فلسفه رابر روش رئالیسم گذاشته و با امداد غیبی بر اشارات طور سیناییدست یافته و از خوانگسترده پیامبر گرامی، شفا را با شرحی منظوم به در خانه عارفان برد و با سیری در نهج البلاغه،حکمت نبوی را با حکومت علوی درآمیخت و حجاب از مظلومیت زن برداشت وحقوق ایشان چنان بنمود که انسان در قرآن معنا یافت. پس؛ جاذبه و دافعه علوی، نقش انسانو ایمان در انسان کامل را نمایاند و آن‌گاه خود که شیفته علوم اسلامی و اسلام‌شناسی مؤمنبود، گذشته را به حاضر پیوند داد و برخلاف سنت شکنان مدرنیته پیرامون انقلاب اسلامیگشت و در راه جمع میان سنت و مدرنیته نه چونان پیروان پسامدرنیته، جمهوری اسلامیرا در کنار امت و امام رهبری کرد تا کشتیحسینیهم‌چنان حماسه وارد در گرداب زمان،اهل انتظار را با خود همراه برد و از نیستی برهاند.

آن شهید، علل روی آوری به مادیگری را خوب شناخت و شناساند و نقش

تخریبی دواردوگاه کاپیتالیسم و کمونیسم را در افسانه‌هایی چون کتاب سوزی کتاب خانه اسکندریهجست‌وجو کرد و با بررسی مبانی اقتصاد اسلامی، دو لبه تیز قیچی سرمایه‌داری وکمونیست را از کار انداخت. استاد به یادآوری توانمندی‌های امت پرداخت و پیشتازیو سازندگی ایشان را در دانش و فن‌آوری و خدمت متقابل ایران و اسلام بر جهانیان آشکارنمود. به عشق جاذبه و ارشاد قرآنی حسین در حسینیه ارشاد، قرآن را به تفسیری دیگرنشست و رازهای پوشیده واژگان قرآن را برملا کرد. نقش منافقان را در فرهنگ التقاطیسازمان نابکار نشان داد و در تماشاگه راز، نقاب از حقیقت برداشت و سخنان یاوه اهلتزویر را آشکار ساخت.

بی‌گمان، شناسایی نوشته‌ها و دیدگاه فیلسوف و اندیشمند بزرگ اسلامی و آن‌چهدرباره شخصیت و آثارش به وسیله دیگران نگاشته شده، کاری ارزنده و در خور توجهاست؛ زیرا آن شهید، پشتوانه فکری و نظریه پرداز انقلاب و جمهوری اسلامی بوده وهست. برای شناخت پروژه جمهوری و ایده‌ها و آرمان‌هایش، می‌بایست به سراغ کسانیرفت که این اندیشه را پرورانده و با خون خویش آبیاری کرده‌اند.

بیش‌ترین آثار شهید مطهری در زمینه اسلام و فلسفه اسلام برای کاربردی و به روزکردن اسلام بود. بدون شک، او در ردیف افراد نادری است که می‌توان تأثیر و نقش مهمآنان را در بارور کردن و به ثمر رساندن انقلاب فرهنگی اسلامی و تحوّل بینش و نگرشجوانان، بلکه امت اسلامی در همه جا یافت.

بنابراین، به منظور آشنایی هرچه بیشتر با آراء و اندیشه و شخصیت الهی استادشهید و استفاده از آن‌ها، منابع مربوط به آن حکیم فرزانه و مجاهد که می‌توان گفت اصول انقلاب اسلامی بر پایه این دیدگاه‌ها و

نظریه‌ها قرار گرفته است معرفی شده تافهرستی کامل از مطالب و مباحث یا به عبارت دیگر همان کتاب‌شناسی شخصیت و آراء واندیشه‌های ایشان فراهم آید.

در تدوین این کتابشناسی همه کتاب‌ها، پایان نامه‌ها، مقاله‌ها مطلب یا نوشته یاجزوه و ویژه‌نامه و آن‌چه گمان می‌رفت نام آن شهید به گونه‌ای در آن آمده باشد موردبررسی قرار گرفته و در این راه، مراکز و کتابخانه‌های عمومی و دانشگاهی که می‌توانست در این‌باره مفید باشد، مورد بازدید قرار گرفت کتاب‌ها و فهرست‌ها با دقتملاحظه و مورد بررسی قرار گرفت تا چیزی از قلم نیفتد.

در توصیف کتاب‌ها، کوشش شده است که با استفاده از مقدمه کتاب‌ها و آثار،دورنمایی از محتوای آن‌ها به دست داده شود و از تحلیل و انتقاد و ارزش گذاری پرهیزشده است. توصیف افزون‌تر برخی کتاب‌ها به معنای اهمیّت بیش‌تر آن کتاب نیست. بههر حال بیش‌تر کتاب‌ها به گونه‌ای توصیف شده است تا خواننده و پژوهشگر با درونمایه و محتوای آن آشنا شود.

قلمرو تحقیق کتاب‌شناسی حاضر، زبان‌های فارسی و عربی بوده و کار بر رویکتاب‌های منتشر شده و قابل دسترسی در ایران متمرکز شده است. در این‌جا بر خودلازم می‌دانم از مسؤولان محترم کتاب‌خانه‌ها، مراکز، ناشران و نویسندگان ارجمند،سپاس‌گذاری کنم؛ زیرا اگر همکاری‌ها بی‌دریغ آنان نبود، این مجموعه به پایاننمی‌رسید.

این کتاب‌شناسی با صرف نظر از جامعیت کمّی آن از نظر کیفیت، کاستی‌هایی دارد.از این رو، از همه پژوهشگران محترم درخواست می‌شود در صورت دیدن کاستی‌ها، بایادآوری مشفقانه و عالمانه خود،

ما را در راه اصلاح و تکمیل آن یاری کنند. در پایان، ازهمه کسانی که در پدید آمدن این اثر به گونه‌ای دستی داشته‌اند. به‌ویژه همسر وفرزندانم، سپاسگذاری می‌کنم.

بخش: اول

کتاب‌ها

1. آزادی از نگاه استاد مطهری

یزدی، حسین، تهران، صدرا، چاپ دوم، 1379، 268 صفحه، رقعی.

در این نوشتار، جنبه‌های گوناگون آزادی با استناد به گفته‌ها و نوشته‌های شهیدآیت‌اللّه مطهری بررسی و ارزیابی می‌شود. انگیزه اصلی نویسنده، لزوم طرح چنینمباحثی در جامعه با توجه به رهنمودهای مقام معظم رهبری حضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای(مد ظله العالی) در تبیین اندیشه‌های استاد شهید به شکل موضوعی است. همان گونهکه فرموده‌اند: «باید روی افکار شهید مطهری کار فکری بشود؛ یعنی جمعی از اهلتحقیق و علاقه‌مند به کار علمی بنشینند و تفکرات شهید مطهری را در ابواب مختلفاستخراج کنند.»

بنابراین، نویسنده در این اثر، مباحثی را درباره آزادی با بهره‌گیری از آثار استادمطهری گردآوری کرده است. هر مطلب، با شرح کوتاهی در متن و پاورقی همراه است.وی نخست مفهوم آزادی را از دیدگاه استاد مطهری شرح می‌دهد و سپس جایگاه آزادیرا از منظر اسلام ارزیابی می‌کند. در پی آن، با تقسیم آزادی به آزادی معنوی و اجتماعی،ویژگی‌های هریک را برمی‌شمارد. بحث پایانی کتاب به مقوله «آزادی در

جمهوری سلامی» می‌پردازد که بیش‌تر، از کتاب «جمهوری اسلامی» اقتباس شده است.

استاد مطهری بر این باور است که:

«در حکومت اسلامی احزاب آزادند. هر حزبی اگر عقیده غیراسلامی هم دارد آزاداست، اما اجازه توطئه‌گری و فریب‌کاری نمی‌دهیم. احزاب و افراد در حدی که عقیدهخودشان را صریحاً می‌گویند و با منطق خود به جنگ منطق ما می‌آیند، آن‌ها رامی‌پذیریم. اما اگر بخواهند در زیر لوای اسلام، افکار و عقاید خودشان را بگویند ما حقداریم که از اسلام خودمان دفاع کنیم و بگوییم اسلام چنین چیزی نمی‌گوید، حق داریمبگوییم به نام اسلام این کار را نکنید. چنین آزادی بحث و گفت‌وگویی را گمان نمی‌کنمدر جایی دیگر نظیری بتوان برایش پیدا کرد...».

2. آزادی اجتماعی (تفکر ـ عقیده ـ قلم ـ بیان) در نگاه شهید مطهری

مکاری امیری، مرضیه، تهران، انتشارات امیری، چاپ اول، 1381، 156 صفحه، رقعی.

با توجه به وسعت و عمق اندیشه‌های استاد شهید مرتضی مطهری در جنبه‌ها وحوزه‌های گوناگون علوم دینی، اجتماعی، سیاسی و...، هرچندگاه شاهد انتشار کتابی باموضوع تحقیق در آثار استاد مطهری در حوزه‌ای ویژه هستیم. خانم مرضیه مکاریامیری، نویسنده کتاب نیز به تحقیق درباره اندیشه‌های استاد در زمینه آزادی اجتماعیمی‌پردازد. کتاب حاضر شامل پیش‌گفتار، یک مقدمه و پنج فصل است که هر فصل خوداز مباحث و هر مبحث از گفتارهایی تشکیل شده است. در پیش‌گفتار تنها به بیان اهمیت و ارزش آثار استاد و جلوه‌های گوناگون اندیشه‌ها به‌ویژه با توجه به نظریه‌های حضرت ا مام خمینی رحمه‌الله درباره استاد و آثار ایشان می‌پردازد. در مقدمه 8 صفحه‌ای کتاب، به مفهوم آزادی و سوء

استفاده از آن پرداخته شده و با نقل عبارت‌هایی از استاد دربارهاهمیت آزادی و معرفی عقل به عنوان اساس و پایه آزادی و ریشه‌های آن، به شکل کوتاهبه معرفی فصل‌های کتاب می‌پردازد. موضوع‌های مطرح شده در فصل‌های پنجگانهعبارتند از:

فصل اول: مفاهیم؛ معنی و مفهوم آزادی، معنی لغوی، معنی اصطلاحی، ماهیت آزادی، آزادی حق است یا تکلیف، حقیقت آزادی، آزادی از مختصات انسان.

فصل دوم: اهمیت آزادی، ارزش معنوی، آزادی معیار انسانیت، آزادی لازمه حیاتو تکامل انسان، آزادی شرط تکلیف، عوامل آزادی، عوامل سلب آزادی.

فصل سوم: اقسام آزادی؛ آزادی از حاکمیت انسان‌های دیگر، آزادی تفکر،آزادی بیان و قلم، آزادی عقیده، آزادی معنوی، آزادی سنت‌ها، آزادی از سلطه طبیعت.

فصل چهارم: میدان آزادی و اراده انسان؛ عوامل محدودیت انسان، میدان آزادیفکر و عقیده و بیان، محدودیت‌های قانونی.

فصل پنجم: اسلام و آزادی؛ اسلام و آزادی اجتماعی، اسلام و آزادی تفکر و عقیده،اسلام و آزادی بیان و قلم، رابطه اسلام و دموکراسی، اسلام و آموزه‌های لیبرالیستی وآزادی و مکتب اگزیستانسیالیسم.

3. آزادی سیاسی در اندیشه آیت‌اللّه مطهری و آیت‌اللّه بهشتی

لک زایی، شریف، مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم علیه‌السلام قم، بوستان کتاب قم، چاپ اول، 1382،160 صفحه، رقعی.

آزادی سیاسی، از گفتمان‌های پر اهمیتی است که دانشوران در همه دوره‌ها به آن توجهکرده‌اند. در روزگار ما نیز فیلسوفان سیاست و

اندیشه‌ورزان، به ژرف‌کاوی در اینمقوله پرداخته‌اند و آرای گوناگونی ارایه کرده‌اند. دیدگاه‌های اسلام‌شناسان برجسته‌ایهم‌چون آیت‌اللّه مطهری و آیت‌اللّه بهشتی در این زمینه بسیار راه گشاست.

کتاب حاضر، در چهار فصل سامان یافته است؛ در فصل نخست، برخی مفاهیم مانند آزادی و آزادی سیاسی به شکل کامل بحث شده است. در ادامه پس از دانستن مفاهیم، با چارچوب نظری بحث‌ها نیز آشنا می‌شویم. در فصل دوم، اندیشه‌های سیاسیآیت‌اللّه بهشتیدرباره آزادی سیاسی مطرح شده است. نیز در این فصل، با ارایه تعریفی ازایشان درباره آزادی، به سازوکارهای گونه‌های آزادی سیاسی از نگاه ایشان اشاره شده است. فصل سوم عهده‌دار بحث آزادی سیاسی از دیدگاه آیت‌اللّه مطهریاست و به شکلکامل آرا و نظریه‌های ایشان در این باره بیان شده است. در فصل چهارم، نویسنده به مقایسه اندیشه استاد مطهری و دکتر بهشتی درباره آزادی سیاسی و بیان تفاوت‌ها واشتراکات اندیشه‌های آنان پرداخته است.

نویسنده در پایان کتاب با عنوان (ضمایم) خلاصه‌ای از شرح حال آیت‌اللّه مرتضیمطهری و آیت‌اللّه دکتر سید محمد حسین بهشتی را آورده است. در فهرست کتاب،آیه‌ها، کتاب‌ها و نشریه‌ها، اعلام و کسان، مفاهیم و اصطلاحات، مکان و کتاب نامه نیزآورده شده است.

4. آسیب‌شناسی دینی از منظر استاد شهید آیت‌اللّه مطهری

جهرمی، سیدمهدی و باقری، محمد، تهران، نشر هماهنگ، چاپ دوم، 1378، 467 صفحه، وزیری.

کتاب حاضر شامل مجموعه انتقادهای استاد شهید مرتضی مطهری به اندیشه وکردار فردی و جمعی مسلمانان است که از آثار وی گزیده

فهرست شده است. عنوانآسیب‌شناسی دینی از فراهم کنندگان کتاب است. در آثار آیت‌اللّه مطهری، واژه‌هاییچون تحریف‌ها، خرافات و بدعت‌ها و... آمده است. بحث‌های انتقادی کتاب، بیش‌تر بهاندیشه و عمل مسلمانان می‌پردازد. مسایلی هم‌چون: اصول دین، فروع دین، اخلاق،شعایر، تاریخ، روحانیت و روابط اجتماعی در این کتاب بررسی شده‌اند. استاد مطهریدر هر موضوع، به تحریف‌ها و خرافات و گزافه گویی‌ها اشاره کرده است. در آغازکتاب، در بحثی با عنوان درآمدی بر آسیب‌شناسی دینیبه قلم دکتر محمد هادی مؤذن جامیبه آسیب‌شناسی دینی پرداخته شده است.

مطالب کتاب در هفده فصل سامان یافته و در هر فصل، انتقادهای شهید مطهری ازچند کتاب وی استخراج و دسته‌بندی شده است. عنوان اصلی فصل‌های کتاب به قرارزیر است:

خداشناسی، پیامبرشناسی، امام‌شناسی، قرآن، فلسفه و عرفان، علم، تاریخ، تاریختمدن اسلامی، بدعت‌ها و خرافات، ادبیات، روحانیت و حوزه‌های علمیه، رفتارهایاجتماعی، امر به معروف و نهی از منکر، خانواده، حفظ شعایر، اخلاق و تعلیم و تربیت.

در پایان کتاب، فهرست‌های گوناگونی هم‌چون: فهرست عناوین، منابع و مآخذ،فهرست آیه‌های قرآن کریم، فهرست حدیث‌ها، فهرست اشعار، فهرست مفاهیم،تعبیرها، اصطلاحات، فهرست اسامی خاص، فهرست جای‌ها، فهرست رخدادها وزمان‌ها، فرقه‌ها، مذهب‌ها و گروه‌ها و نیز فهرست کتاب‌ها و نشریه‌ها آمده است.

5. آسیب‌شناسی دینی از دیدگاه شهید مرتضی مطهریرحمه‌الله

خندان، علی اصغر، تهران، مرکز آموزش و پژوهش سازمان تبلیغات اسلامی،

چاپ اول، 1380،677 صفحه، وزیری.

مجموعه حاضر، به مناسبت سالگرد شهادت شهید مرتضی مطهری از سوی مرکزآموزش و پژوهش سازمان تبلیغات اسلامی گردآوری شده است که دارای مقدمه و نهفصل است. نویسنده در مقدمه 103 صفحه‌ای خود، با بررسی و تبیین موضوع‌هاییچون: آسیب‌شناسی دینی، اندیشه‌های معارض دین، اندیشه‌های باطل...، جای‌گزینیعلم، فلسفه اجتماعی، ایدئولوژی و... به جای دین، ایدئولوژی، روشن‌فکری، عرفانمنهای مذهب! و نگاهی به تاریخچه مادیگری به تشریح اهداف و انگیزه نگارش کتابحاضر پرداخته و چنین می‌نویسد:

«هدف و انگیزه از تالیف کتاب حاضر، حل مشکلات و پاسخ‌گویی به سؤالاتی استکه در زمنیه مسایل اسلامی در عصر ما مطرح است... و این‌که دین مقدس اسلام، در حالحاضر بیش از هر چیز دیگر از ناحیه برخی از کسانی که مدعی حمایت از آن هستندضربه و صدمه می‌بیند. هجوم و استعمار غربی با عوامل مرئی و نامرئیش از یک طرف وقصور یا تقصیر بسیاری از مدعیان حمایت از اسلام در این عصر از طرف دیگر، سببشده که اندیشه‌های اسلامی در زمینه‌های مختلف از اصول گرفته تا فروع مورد هجوم وحمله قرار گیرد.

بدین سبب، وظیفه خود دیده است که در حدود توانایی در این میدان انجام وظیفه نماید... و حتی الامکان حقایق‌اسلامی را آن‌چنان‌که هست ارایه شود. اگر نتواند جلویانحراف عملی را بگیرد، لااقل با انحراف فکری مبارزه نماید و مخصوصا مسایلی را کهدستاویز مخالفان اسلامی است روشن کند. در این جهت، «الاهم فالاهم» را هرچند به تشخیص

خود رعایت کرده است و تدوین کتاب «آسیب‌شناسی دینی» نیز با همینانگیزه و هدف انجام شده است».

موضوع‌های اصلی و برخی مطالب فرعی مطرح شده در فصل‌های نه گانه عبارتنداز:

فصل اول: شبهات؛ شبهاتی در مورد اصل دین و دینداری، شبهاتی در مورد ذاتصفات خداوند، شبهاتی در مورد نبوت، و امامت و ائمه اطهار علیه‌السلام؛ شبهاتی در موردمعاد، شبهه در برخی از مفاهیم (اخلاقی)، درباره برخی از احکام فقهی و شعایراسلامی، و تعارض‌هایی در زمینه متون و آموزش‌های اسلامی.

فصل دوم: نظریه‌ها و تحلیل‌های خط؛ نظریه‌ها و تحلیل‌های خط در زمینه فلسفه،خداشناسی، انسان‌شناسی، دین‌شناسی، اسلام‌شناسی، برخی از احکام فقهی و در زمینه تاریخ.

فصل سوم: اندیشه تعارض دین و زندگی؛ تعارض علم و دین، تعارض دین و آزادیتفکر، تعارض دین و حکومت مردمی یا: اعتقاد به خدا و تسلیم در برابر حکومت‌هایمستبد یا ملحد و حق حاکمیت، اندیشه تعارض دین و مبارزه با استعمار یا خداپرستی وسکوت و سکون یا بی‌خدایی و پرخاشگری و استعمار ستیزی، اندیشه تعارض دین ولذات جنسی.

بخش دوم: موانع دین داری فصل چهارم: فساد اخلاق (پیروی از هوای نفس به جای خداپرستی، تعارض شهوت پرستی با آزادی روح، اهمیت مسئله روابط جنسی،خطر آزادی (روابط جنسی، بندگی مال دنیا، منجر شدن مادیت اخلاقی به مادیتفلسفی، محیط اخلاقی و اجتماعی نامساعد و روابط دین و اخلاق).

فصل پنجم: حجاب‌های روحی (کراهت نسبت به حق و حقیقت، موضع‌گیری دربرابر حق، تعصب در بی‌دینی، انسان مسخ شده، اغراض فاسد، شک به عنوان آخرینمنزل، غرور علم ناقص).

فصل ششم: ضعف معرفتی (شناخت اشیا از راه اضداد آن‌ها، خدا؛ نور مطلق و ظاهرمطلق، توجه به محسوسات و نه معنویات، گرایش به محسوسات و مجسمه‌سازی سرمنشأ بت پرستی، انسان انگاری و نسبت دادن برخی صفات به خدا.)

بخش سوم: عوامل معارض دین، فصل هفتم: عوامل پنجگانه (استفاده باطل از حق،تحریف، معنی تحریف، تحریف آفت دین است، خطر تحریف، انواع تحریف از نظرموضوع، عدم بلوغ فکری بشریت و تحریف کتب آسمانی، وقوع تحریف در اسلام،عوامل تحریف، یهود و تحریف، تحریف شخصیت علیعلیه‌السلامبه وسیله تبلیغات دروغینمعاویه، بنی امیه و تحریف حادثه کربلا، دوران معاصر و تحریف‌های دشمنان اسلام،تاریخچه پیدایش صیونیسم، دشمنی مسیحیت با اسلام، قیام شعوبیه، جریان ضداسلامی در نیم قرن اخیر، استثمار و استعمار، ترویج اندیشه جدایی دین از سیاست،اندیشه اسلام منهای روحانیت، استعمار و ترویج فساد).

فصل هشتم: منافقین (نفاق چیست؟ اهمیت منافقین و دشواری مبارزه با آنان، نفاقخطر دایمی، نفاق سیاسی، نفاق علمی و رابطه نفاق منافقان با جهل و جهود برخی ازمسلمانان).

فصل نهم: دین‌داران، (سوء استفاده از استقبال مردم و جعل حدیث، توصیه دربارهگریه بر امام حسین علیه‌السلام، اظهار نظر غیر متخصص، تصویر انسانی خدا توسط کلیسا،بی‌توجهی به نیاز فکری نسل جوان، کلیسا و

تفتیش عقاید، سخت‌گیری با تازه مسلمان،افراط و تفریط در تربیت کودکان، برخوردهای نادرست به نام امر به معروف و نهی ازمنکر و ایجاد تعارض میان دین و نیازهای زندگی.

6. آشنایی با قرآن (خلاصه آثار استاد شهید مرتضی مطهری، دفتر پنجم)

مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام (فعالیت‌های دانشجویی)، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام چاپ دوم، 1381، 389 صفحه، رقعی.

یکی از جنبه‌های مهم شخصیت اسلامی و علمی اندیشمند شهید استاد مطهری، توجهبسیار ایشان به قرآن و روایت‌ها در مقام بحث و بررسی‌های علمی است. انتقاد استادمطهری به برخی از روشن‌فکران این بود که در مباحث اسلامی، یا اساساً به قرآن وروایات مراجعه نمی‌کنند و یا در صورت مراجعه، آن‌ها را مطابق دیدگاه‌های خاصخود تفسیر به رأی می‌کنند؛ تفسیری که با آموزه‌های اسلامی ناسازگار است. اهمیتارجاع‌ها و استنادهای قرآنی و روایی استاد مطهری نیز در همین نکته نهفته است کهافزون بر گستره وسیع این ارجاعات، هیچ یک از آن‌ها از چهارچوب معارف اسلامیخارج نشده است. اولاً استاد مطهری در تمامی آثارش و در جای جای بحث‌ها، برایبیان دیدگاه اسلام از آیات و روایات استفاده کرده است. ثانیا ایشان به طور جداگانه،جلسات ویژه‌ای را به موضوع و تفسیر قرآن اختصاص می‌دادند؛ به گونه‌ای که اینجلسات هفتگی سال‌ها ادامه داشت و ایشان در این مدّت، بسیاری از آیات قرآن راتفسیر کرد.

آشنایی با قرآن، دفتر پنجم از مجموعه خلاصه آثار شهید مرتضی مطهری است که بهاهتمام مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام(فعالیت

دانشجویی) گردآوریشده است. این کتاب، به عنوان یکی از درس‌نامه‌های اصول عقاید دانشگاه امام صادق علیه‌السلام شمرده می‌شود و شامل خلاصه‌ای از کتاب‌های زیر است: آشنایی با قرآن جلداول و دوم ، آشنایی با قرآن جلد سوم (تفسیر سوره انفال، و تفسیر سوره توبه)، آشنایی با قرآنجلد چهارم (تفسیر سوره نور)، آشنایی با قرآن جلد پنجم (تفسیر سوره زخرف، تفسیر سورهدخان، تفسیر سوره جاثیه، تفسیر سوره فتح و تفسیر سوره قمر) آشنایی با قرآن جلد ششم(تفسیر سوره الرحمن، تفسیر سوره واقعه، تفسیر سوره حدید، تفسیر سوره حشر وتفسیر سوره ممتحنه)، آشنایی با قرآن جلد هفتم (تفسیر سوره صف، تفسیر سوره جمعه،تفسیر سوره منافقون و تفسیر سوره تغابن)، آشنایی با قرآن جلد هشتم(تفسیر سوره طلاق،تفسیر سوره تحریم، تفسیر سوره ملک، تفسیر سوره قلم).

7. آفتاب احیاگران «سیری تحلیلی در اندیشه‌های استاد شهید مطهری»

رودگر، محمد جواد، قم، انتشارات تجلی، چاپ اول، 1380، 192 صفحه، رقعی.

بررسی اندیشه‌های بلند و عمیق و مستدل استاد مطهری که بر پایه بیداری و بینایی ودردمندی دینی از افق‌های تفسیری، فلسفی، کلامی، عرفانی و اجتماعی صورتپذیرفت و ناظر به نیازهای عصری و نیازهای نسل جوان جامعه و مبتنی بر معیار وملاک‌های ثابت و برهانی است، امری ضروری است که با دو شیوه نقلی ـ گزارشی وعقلی ـ تحلیلی در قالب‌های مختلف باید به انجام برسد. هرچه زمان بیش‌تر می‌گذرد وزمینه فکری ـ فرهنگی و علمی در جامعه بهتر سنجیده می‌شود، جای خالی استاد شهیدمطهری بیش‌تر احساس می‌شود و ازاین‌رو، به ضرورت عقلی، علمی و دینی، برای فهم عمیق ساحت‌های گوناگون دین

(دین پژوهی و دین‌شناسی) باید با روی‌کردی فراگیربه بازخوانی و بازشناسی آثار گفتاری و نوشتاری استاد شهید مطهری پرداخت. این اثرگامی در شناخت و سنجش فلسفی، تحلیلی و ارایه کلیدهایی از آفاق اندیشه‌های آناستاد شهید به شمار می‌آید. در این کتاب سعی شده است با شناخت و استخراجبنیان‌های فکری استاد، فرازهایی کلیدی در تحلیل اندیشه ناب شهید مطهری فرارویخوانندگان قرار گیرد. کتاب در چهار بخش گرد آمده است مهم‌ترین عنوان‌های آن عبارتند از: ضرورت شناخت و بازشناسی اندیشه‌های استاد شهید مرتضی مطهری،گذری اجمالی بر دیدگاه‌های استاد شهید، چکیده‌ای از مبانی تفکر استاد مطهری، دوپرسش اساسی پیرامون استاد مطهری، تحجر گرایی و تجدد زدگی از دیدگاه شهیدمطهری، شناخت ماهیت و پی‌آمدهای نشناختن دین، خطرات دو پدیده تحجرگرایی وتجددزدگی، تبیین بحث نظری، تاریخی و اجتماعی تحجر و تجدد، استاد مطهریاحیاگر اندیشه دینی، استاد مطهری و روش‌شناسی احیای تفکر دینی، راهنمایی ورهبری جوان در نگاه استاد مطهری، اصول فکری استاد نسبت به شناخت‌شناسی،حافظ در نگاه استاد مطهری، نقد اندیشه از دیدگاه استاد مطهری، آسیب‌شناسیانقلاباسلامی از دیدگاه استاد مطهری، علم کلام از دیدگاه شهید مطهری، عصر مطهری در حوزهفرهنگ و اندیشه دینی و فلسفی و پرسش و پاسخ پیرامون آرا و اندیشه‌های استاد مطهری.

باید دانست که بخش‌هایی از این کتاب، به صورت مقاله‌هایی در روزنامه انتخاب وهفته نامه هاتف (از نشریه‌های استان گیلان) منتشر شده است.

8. آیینه جام، دیوان حافظ، همراه با یادداشت‌های استاد مطهری

تهران، صدرا، چاپ دوم، 1374، 478 صفحه، رقعی.

دیوان لسان الغیب حافظ شیرازی از دیر باز مورد توجه فارسی زبانان و حتی ملت‌هایدیگر بوده و مضامین عالی عرفانی آن، صاحب‌دلان را توشه راه و آرام جان بوده است.بدون شک، اظهار نظر درباره این منظومه گران‌قدر که به سبب اشارات الهی در آن، نزدمردم مسلمان قداست یافته است، کار هر کسی نیست و هرکسی هم به خود اجازه چنینکاری را نمی‌دهد. اظهار نظر درباره حافظ، افزون بر آشنایی با ادبیات فارسی و عربینیازمند شناخت عرفان اسلامی و دانستن زبان این عرفان است. آیت‌اللّه مطهری از اندککسانی است که شایستگی اظهار نظر درباره این مجموعه را داراست.

دیدگاه‌های استاد شهید مرتضی مطهری پیرامون اندیشه و شعر حافظ در کتابعرفان و حافظ به تفصیل بیان شده است، ولی استاد مطهری درباره بیش‌تر غزل‌هایحافظ از نظر شکل و مضمون اظهار نظر کلی کرده‌اند. بیشتر این اظهار نظرها در ابتدایهر غزل آمده است. در بسیاری از موارد، یادداشت استاد در کنار یک بیت حاکی از اظهارنظر ایشان درباره آن بیت نیست، بلکه تنها عنوان خاصی است که از آن بیت استنباطمی‌شود و چه بسا خود همان عنوان در غزل نیز آمده است. نسخه انتخاب شده برایچاپ، نسخه محمد قزوینی است؛ یعنی همان نسخه‌ای که استاد شهید یادداشت‌هایخود را در حاشیه آن نگاشته‌اند. شماره صفحه‌ها نیز تغییری نکرده است. در قسمت پایانکتاب، فهرست موضوعی با توجه به یادداشت‌های استاد از اشعار حافظ تنظیم شده است.

9. آیینه و آفتاب برای نوجوانان و جوانان؛ سرگذشت زندگی شهید مطهری

نادری، ناصر، کتاب‌های قاصدک وابسته به مؤسسه نشر و تحقیقات ذکر، تهران، چاپ اول،1378، 89 صفحه، رقعی.

این اثر که برای نوجوانان و جوانان نگاشته شده است، به معرفی زندگی و آثار شهیدمطهری پرداخته است. اولین مطلب این کتاب با عنوان «گاه شمار زندگی استاد شهیدمرتضی مطهری»، مراحل تحصیلات، استادان، فعالیت‌های اجتماعی ـ ارشادی،تالیفات و مبارزات سیاسی استاد را معرفی کرده است. سپس زندگی استاد مطهری بهصورت داستان بلند با این موضوع‌ها فراهم آمده است.

سفر اندیشه‌ها، خواب خوش، آیینه و قرآن، گمشده حقیقی، نقش بر آب، یک ورقکاغذ، مانند آن ماهی، استاد مهربان، ستاره پرفروغ، اولین دیدار، آرزوی قدیمی، راهدیگر، جای خالی پدر، سفر بزرگ، زیباترین روز، شب آخر، آیینه و آفتاب، در یک نگاه،هاله از زیبایی، سنگ بزرگ، سه انگشت، مثل بوعلی، مولود، زیبایی عقل، زیبایی روح،آفریننده روح، نان جوین و خرما، بیزاری از چاپلوسی، کینه‌های کهنه، عینک خوشبینی یا بدبینی، اسلام، دین عمل، گریز و فرار و مرواریدهای جداگشته از صدف.

10. آیت‌اللّه طالقانی در دانشگاه تهران، روز فلسطین و هفتمین روز شهادت استادمطهری

طالقانی، سید محمود، (بی‌تا) 36 صفحه، رقعی.

این کتاب، متن دو سخنرانی زیر از آیت‌اللّه سید محمود طالقانی است:

ایشان در این سخنرانی با اشاره به فعالیت‌های دکتر علی شریعتی در حسینیه ارشاد،به تشریح و تحلیل فعالیت‌های استاد مطهری می‌پردازد. آن‌گاه آیه‌هایی از قرآن بهتناسب بحث تفسیر شده است.

11. الاجتهاد و التجدید دراسة فی مناهج الاجتهاد عند الامام الخمینی و الشهیدینالمطهری و الصدر

العبادی، ابراهیم، قم، (بی‌تا)، (کتاب قضایا اسلامیة معاصرة. الکتاب الثانی 1418 ـ 1998).127 صفحه، رقعی.

اثر بالا، دومین کتاب از مجموعه کتاب قضایا اسلامیة معاصرة است که با اشراف آقایعبدالجبار الرفاعی نوشته شده است. نویسنده در این اثر، دیدگاه‌های امام خمینیرحمه‌الله،شهید مطهری و شهید سید محمد باقر صدر را درباره اجتهاد در سه فصل بررسی کردهاست. عنوان‌های اصلی کتاب چنین است:

مدخل: حرکات الاجتهاد فی الماضی و الحاضر، الفصل الاول: الامام الخمینی ومواصفات الاجتهاد المعاصر، الفصل الثانی: الشهید المطهری: رؤیة نقدیة لواقعالاجتهاد، الفصل الثالث: الشهید الصدر: مشکلات الاجتهاد و آفاق المستقبل، الشهیدالصدر، الفقیه... المثقف.

12. از آیینه‌تاجمال با درنگی‌بر آرای علامه‌طباطبایی و استاد شهید مطهریرحمه‌الله

رودگر، محمد جواد، قم، انتشارات وثوق، چاپ اول، 1382، 208 صفحه، رقعی.

اثر حاضر، پنج مقاله است که به شناخت و بازپژوهی عناصر اصلی

تکامل و مولفه‌هایمحوری سعادت و خوشبختی و راه‌های کمال و رستگاری و توسعه وجودی خود تاخدا پرداخته است. این امر با بهره‌گیری از آفاق بیکران اندیشه و بینش انسان‌های الهیهم‌چون که صاحبان درک و درد دین‌اند صورت پذیرفته است. در این اثر تلاش بر اینبوده است تا خود آگاهی عرفانی، مبنای تکامل اخلاق و سلوک عرفانی قرار گیرد و ازهمین رهگذر، انسان طالب کمال به خدا آگاهی دست یابد و سیر از خود تا خدا رابپیماید که استاد مطهری براساس آموزه‌های اصیل دینی و بر پایه مبانی فلسفی ومایه‌های اخلاقی ـ عرفانی به تبیین آن پرداخته است در اندیشه علامه طباطبایی نیز خودآگاهی و خودیابی محور مدار دست یابی به مقام ولایت است و این کتاب این موضوعرا به خوبی نشان داده است. نویسنده در بخش اول و دوم کتاب، درباره خودآگاهی،نگرش‌ها و گرایش‌های عرفانی از دیدگاه استاد شهید مطهری مطالبی بیان می‌کند. سپسپایه‌ها و مایه‌های اصیل عرفان و ولایت را با درنگی بر نظریه‌های علامه طباطباییرحمه‌اللهتوضیح می‌دهد. آن‌گاه، مقام ولایت را بر محور و مبنای دیدگاه‌های امام خمینیرحمه‌اللهاحیاگر اسلام ناب محمدیصلی‌الله‌علیه‌و‌آله به نظاره نشسته و کوشیده است تا سرفصلی برای تحققو تامل بیش‌تر خداجویان، ولایت شناسان و ولایت مداران فراهم آورد.

عنوان‌های بخش‌های پنج گانه کتاب چنین است:

بخش اول: خودآگاهی عرفانی از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری (ضرورت دست‌یابیخود آگاهی، چیستی و گستره خودآگاهی، خودآگاهی عرفانی در ارتباط انسان با خدا،شاخص‌ها و علایم خودآگاهی عرفانی و چگونگی دست یازی به خودآگاهی عرفانی.

بخش دوم: نگرش‌ها و گرایش‌های عرفانی در افق اندیشه‌های استاد مطهری (ضرورتشناخت و بازشناخت اندیشه و بینش عرفانی شهید مطهری، چیستی عرفان و اقسام آناز دیدگاه استاد، اشتراک‌ها و افتراق‌های عرفان عملی و اخلاق، نسبت عرفان با اسلام،عرفان متعالی در قرآن، احادیث و روایات الهام بخش عرفان اصیل اسلامی، محال و بیمعنا بودن عرفان منهای مذهب، منطق عرفانی قرآن، مبنای عرفان اسلامی، برخی اصولنظری عرفان از دیدگاه استاد مطهری، مقامات و منازل در عرفان عملی، گرایش‌هایعرفانی استاد شهید مطهری.

بخش سوم: عرفان در تفسیر المیزان (معانی و مبانی عرفان از دیدگاه علامه طباطبایی)راه و رمز عرفان حقیقی، عناصر اصلی و مولفه‌های محوری عرفان در تفسیر المیزان، اشاراتپنج‌گانه «عرفان ناب در المیزان» و آغاز و انجام عرفان اسلامی در تفسیر المیزان).

بخش چهارم: ولایت عرفانی با درنگی بر آرای علامه طباطبایی (ولایت‌شناسی،ضرورت و اهمیت ولایت‌شناسی و روش‌شناسی وصول به مقام «ولایت».

بخش پنجم: ولایت عرفانی از دیدگاه امام خمینیرحمه‌الله (معناشناسی ولایت، ولایت درنگاه عارفان، ماهیت‌شناسی ولایت و گزاره‌هایی از امام خمینی درباره انسان کامل و ولایت).

13. استاد شهید مرتضی مطهری به روایت اسناد

مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، 1378، 388 صفحه، وزیری.

استاد مرتضی مطهری نه تنها در جنبه‌های فکری و فرهنگی، بلکه در بعد مبارزاتی وسیاسی نیز از چهره‌های برجسته و تأثیرگذار بود و همواره از سوی دستگاه اطلاعاتی وامنیتی رژیم شاه مراقبت می‌شد. چندین بار نیز دستگیر و زندانی شد. کتاب حاضر،مجموعه اسناد آن متفکر شهید است که در روشنگری انقلابی نسل جوان و هدایتجامعه آن روز نقش تعیین کننده و تأثیرگذار داشته است که مقاومت و پای‌مردی وی رادر مراحل گوناگون مبارزه نشان می‌دهد.

در این اثر، 234 سند درباره مبارزه‌های شهید مطهری گرد آمده است که در آن،افزون بر نشان دادن سیر دگرگونی‌های انقلاب اسلامی ایران جنبه‌های گوناگون فکری،فرهنگی، مبارزاتی و سیاسی شهید مرتضی مطهری تبیین شده است. عنوان‌های برخیاز اسناد به این شرح است:

زندگی نامه کوتاه استاد مطهری در گزارش ساواک: سخنرانی مطهری در جلسه‌هایمذهبی جبهه ملی، نظر اداره سوم درباره سخنرانی‌ها و رساله‌های استاد، گزارش فعالیتطرفداران و اعضای نهضت آزادی، گزارشی از سخنرانی استاد در حسینیه ارشاد،گزارش ساواک تهران از آخرین مرحله کمک به مردم فلسطین، آدرس منزل استادمطهری و روحانیون هم‌فکر و تحلیل ساواک از اجتماع و و حدت روحانیون، گزارشاز گفت‌وگوی آقای طالقانی با استاد مطهری درباره آقایان فلسفی و فخرالدین حجازی،احضار مرتضی مطهری، محمد حسین علامه طباطبایی، ابوالفضل موسوی زنجانی بهاداره کل سوم، توزیع نشریه به زبان خارجه در دانشکده ادبیات و ارایه سابقه استادمطهری به ساواک قم و... .

14. استاد مطهری در گذر اندیشه‌ها

باقی نصر آبادی، علی، کاشان، انتشارات سامری، چاپ اول، 1374، 206 صفحه، وزیری.

در این نوشتار، نگارنده کوشیده است که با کمک مقاله‌های تحقیقی در زمینه‌هایگوناگون، اندیشه‌های استاد مطهری را بررسی کند. این اندیشه‌ها در واقع رهنمودیفراراه نسل جوان امروز است. با این حال، این اثر الگویی از مطالعه و بررسی را درزمنیه‌های اجتماعی، تاریخی، علمی، فرهنگی، فلسفی به علاقه‌مندان ارایه داده است.عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده چنین است:

مطهری احیاگر اندیشه دینی، (مصاحبه دکتر غلام‌علی حداد عادل باحضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای)؛ بررسی عوامل موثر بر تکوین اندیشه اجتماعی استادمطهری (علی باقی نصر آبادی)، مقدمه‌ای بر شناخت اندیشه اجتماعی استاد مطهری(علی تاج دینی)، شهید مطهری و درک ضرورت‌ها (زین العابدین صفوی)، مطهری ونظریه فطرت (احمد نراقی)، نگاهی به تاملات شهید مطهری درباره تعاملات دین وفلسفه (عباس بخشی)، بررسی دیدگاه‌های روش شناختی استاد مطهری (علیباقی نصر آبادی)، تاریخ در نگرش استاد مطهری (یداللّه مرادی)، مطهری،ایدئولوژیک انقلاب (گفت‌وگو با استاد سید هادی خسروشاهی)، و اسلام و تجدد(استاد مطهری).

15. استاد مطهری و دغدغه اسلام اصیل

نگارش، حمید؛ و باقی نصرآبادی، علی، تهران، لوح محفوظ، چاپ اول، 1379، 240 صفحه، رقعی.

متفکر شهید استاد مطهری که عمر پربرکت خود را در راه شناخت اسلام و شناساندناین مکتب حیات بخش از زوایای گوناگون به شیفتگان

معارف اسلامی و مبارزهسرسختانه با کج‌روی‌ها و انحراف‌ها گذراند، حق بزرگی بر مسلمانان به‌ویژهدانشگاهیان و نسل جوان دارد. او به حق، الگوی شایسته‌ای برای نسل جوان و جست وجو گرماست. استاد مطهری معلم دوران بود و روزگاری چند در برج طلعت این نسلدرخشید و چونان شمشیری آخته بی‌آن‌که از خرق و التیام عادت‌ها و رسوم وخرافه‌های عوام و خواص بهراسد، در زدودن غبار شبهه‌ها بسیار کوشید. از این رو، بایدبه دقت اندیشه‌های این استاد عزیز را شناخت. گرچه جامعیت شخصیت استاد فراتر ازآن است که بتوان او را به راحتی شناخت و شناساندن او نیز آسان نخواهد بود، ولی دمفروبستن نیز نشاید که با لب تشنه از کنار کوثر شخصیت او بر کشتن کاری خردمندانهنیست؛ زیرا روزگار ما به شناخت اسوه‌هایی چون استاد مطهری به شدت نیازمند است.

تاریخ بشریت، گواه این مدعاست که عمده‌ترین تحولات و پیشرفت‌ها مدیوندانشمندان و عالمانی است که به نوعی در آن زمان حضور داشته‌اند و دردها و نیازها وبود و نبودهای جامعه را دیده‌اند. بی شک، فیلسوف و متکلم گران‌قدرمان، مطهری عزیز از کسانی بود که برای شناخت زمان و دردها و نیازهای آن، خود را در دامن اجتماع افکند. او از همه چیز و همه جا خبردار بود. از حوزه و خوبی و عیب‌هایش، از دانشگاه ونسل جوان و شبه‌های فکری‌اش، از غرب و شیوه‌های کلامی و فلسفی‌اش، از شرق ومکتب الحادی‌اش و...، او با این آگاهی و به سبب بهره‌مندی از سرچشمه‌های گوارایمعارف اسلامی، توانست در چهره یک حکیم و اسلام شناس متعهد به پاسداری ازحقیقت اسلام بپردازد و در برابر سفسطه‌ها و شبهه‌های دوره خود با

حقیقت میثاق ببنددو از هویت دین شجاعانه دفاع کند. آری، دغدغه و دل مشغولی اصلی استاد، دفاع از کیاناسلام بود وی در این زمینه هیچ‌گونه سازش کاری را تحمل نکرد و با استواری، با کجاندیشان دین مقابله کرد و هرگونه بی مهری و آزار و اذیتی را به خاطر اسلام و حفظ آنبه جان خرید. نسل جوان باید این استاد شهید را الگوی علمی و عملی خود قرار دهد واز اندیشه‌های ژرف او در مبانی دینی و اسلامی استفاده کند.

اثر بالا بیانگر گوشه‌ای از دغدغه‌ها و دل مشغولی‌های استاد در زنده نگاه‌داشتن اندیشه اسلامی است و چهار بخش دارد: در بخش اول با عنوان کلیات، اصول اسلامناب از نظر امام خمینی بررسی و تشریح شده است. در بخش دوم که به مبانی نظریاستاد مطهری اختصاص دارد، به موضوع‌هایی از جمله یاد خدا و اسلام دین جامع‌نگر،از نگاه شهید مطهری پرداخته شده است. سیره عملی استاد بخش بعدی کتاب است. برخیاز موضوع‌هایی که در این بخش آمده چنین است:

استاد و برخورد با شبهه‌گران، استاد و مسایل جدید کلامی، شاخص‌های اصیل درآثار استاد (پیرایه زدایی از دامن معرفت دینی، زمان‌شناسی و حضور در زمان وهماهنگی با نیازها، آرمان گرایی و مسئولیت پذیری)، روش‌شناسی استاد در برخورد باتنش‌های فکری و فرهنگی جامعه، استاد و نسل جوان و تأثیر استاد بر آن، شاخص‌هایغیرت دینی (حق مداری، تکلیف در برابر حقیقت، جسارت و ثبات شخصیت، سوزدینی، حساسیت دینی و برخورد بنیادی)، آزادی، استاد و جریان‌های انحرافی(مارکسیسم، ناسیونالیسم، تحجر و التقاد و اخباری گری) و استاد مطهری پایه گذارنهضت بازشناسی اسلام اصیل.

در بخش پایانی کتاب، گزیده‌ای از سخنان استاد درباره اسلام، از آثار گوناگون وی،با عنوان اسلام‌شناسی از منظر استاد گردآوری شده است.

16. استاد مطهری و روشن‌فکران

رحمتی، اکبر، تهران، صدرا، چاپ هشتم، 1380، 152 صفحه، وزیری.

کتاب حاضر شامل مباحثی برگزیده از آثار شهید آیت‌اللّه مطهری درباره نقد اندیشه‌هایروشن‌فکران مسلمان درباره مسایل اسلامی است و در آن لغزش‌های فکری آنان کهبیش‌تر ناشی از کم اطلاعی آنان از معارف اسلامی بوده آشکار شده است. این کتاب،هفت بخش دارد: بخش اول شامل انتقاد استاد از برداشت نادرست برخی ازروشن‌فکران مسلمان از معجزه ختمیه است. در این بخش، این نظریه که تنها معجزهپیغمبر اسلام قرآن است و رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آلهمعجزه‌ای غیر از قرآن نداشته، به شکلعالمانه باطل شده است. در بخش دوم، قسمتی از کتاب اسلام‌شناسی و کتاب از کجا آغازکنیم، اثر دکتر علی شریعتی نقد و بررسی شده است. در بخش سوم، به تأثیر پذیریبرخی از روشن‌فکران مسلمان از فلسفه تجربی غرب و مخالفت آن‌ها با تفکر و تعمقدر مسایل ماوراء الطبیعی اشاره شده و دیدگاه‌هایمهندس بازرگان هم در کتاب راه طی شدهکه درباره اثبات توحید است، نقد و بررسی شده است. در بخش چهارم، از اندیشه‌هاینادرست برخی روشن‌فکران مانند بنی صدر در رهبری نهضت اسلامی انتقاد شده و درادامه، تنها روحانیت را برای رهبری جامعه اسلامی دارای صلاحیت می‌داند. بخش پنجممربوط به دیدگاه‌های استاد مطهری درباره اقبال لاهوریاست.

بخش ششم، بیانگر مبارزه استاد شهید یا تفسیر مادی قرآن به وسیله برخیروشن‌فکران و گروه‌های روشن‌فکری است. بخش پایانی کتاب

نیز به انتقاد استاد ازنظر برخی روشن‌فکران مسلمان مبنی بر مادیت تاریخ از نظر قرآن می‌پردازد. نتیجه‌ای کهاز مطالعه این کتاب به دست می‌آید این است که برخورد استاد مطهری وروشن‌فکران مسلمان به‌گونه حذفی و خصمانه نبوده است، بلکه استاد شهید، نقاطقوت و جنبه‌های مثبت کار آنان را نیز در نظر می‌گرفت و درباره آنان منصفانه قضاوت می‌کرد.

17. اصول فقه در آثار استاد شهید مرتضی مطهریرحمه‌الله

رضوی، سید جواد، قم، موسسه فرهنگی انتشاراتی انصاری، چاپ اول، 1378، 144 صفحه، رقعی.

این کتاب شامل کلیاتی درباره علم اصول فقه از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری است که ازمجموعه آثار استاد شهید فراهم آمده و سپس به وسیله نویسنده بررسی و تبیین شده است.

وی پس از بیان مفهوم فقه و علوم مورد لزوم فقیه، به معرفی پیشینه‌ای کوتاه از علماصول فقه می‌پردازد. دیگر موضوع‌های مطرح شده در کتاب چنین است:

اجتهاد (مفهوم اجتهاد، اجتهاد ممنوع، اجتهاد مشروع، اجتهاد در عصر ائمه علیه‌السلام،اجتهاد از نظر مستشرقین، اجتهاد و حریت، لزوم اجتهاد در دین، سدّ باب اجتهاد)،اجتهاد و مقتضیات زمان، تقلید، قیاس، پیدایش اخباری‌گری در شیعه (پیروزی اجتهادبر اخباری‌گری، یک نمونه از دو طرز تفکر، ریشه اخباری گری از نظر آیت‌اللّه‌بروجردی، قرآن، سنت، اجماع، مسایل علم اصول، حجیت ظواهر کتاب، آیا قرآن شناختنیاست؟ ظواهر سنت، خبر واحد، تعادل و تراجیح)، مسایل مشترک کتاب و سنت، مبحث اوامر(مبحث نواهی، مبحث عام و خاص)، مطلق و مقید (قاعده مطلق و مقید، مبحث مفاهیم،مجمل و مبین، ناسخ و منسوخ)، اجماع و عقل (اجماع، اجماع محصل و اجماع منقول، عقل،اصول عقلیه،

چهار اصل عملی، تقسیم کار، تخصص در علوم و تکامل هزارساله فقه).

18. التقاط و تحجر از دیدگاه شهید مطهری

آژینی، محسن، تهران، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1369، 163 صفحه،رقعی.

امروزه یکی از رسالت‌های اندیشمندان مسلمان در ارتباط با آثار فیلسوف شهیدآیت‌اللّه مطهریرحمه‌الله پژوهش بیش‌تر در اندیشه‌ها و به‌ویژه بررسی موضوعی آثار اوست.این رسالت، به این دلیل قابل توجه است که با وجود بررسی مستقل بسیاری ازموضوع‌های اسلامی از سوی استاد که امروز به صورت ده‌ها کتاب و نوار در دستماست، موضوع‌های گوناگون دیگری هم وجود دارد که به‌طور پراکنده به وسیله استادبحث شده و در کتاب‌ها و آثار ایشان به چشم می‌خورد که جمع‌آوری و بررسی آن‌هامی‌تواند برابر جویندگان و تشنگان حق و حقیقت به‌ویژه نسل جوان انقلاب راه‌هاینوینی بگشاید.

کتاب حاضر، که به درخواست ستاد بزرگداشت دهمین سالگرد شهادت استاد،به‌رشته تحریر درآمد و در همان دهه در روزنامه رسالت به چاپ رسیده بود، پسازتکمیل و ویرایش مجدد به وسیله نگارنده به صورت کتابی ارایه شده است. در اینکتاب، مجموعه نظریه‌های استاد درباره التقاط و تحجر از کتاب‌ها و آثار این معلمگران‌قدر، جمع‌آوری و همراه با توضیح و تفسیر چاپ شده است.

این کتاب از دو فصل التقاط و تحجر تشکیل شده که عنوان‌های آن چنین است: مفهومو انواع التقاط، نمودهای التقاط در آثار شهید مطهری (عقل گرایی افراطی، علم زدگی،بینش‌های مادی، اجتهاد آزاد، انتقال رهبری از روحانیت به روشن‌فکران) مفهوم و انواع تحجر، ارتجاع و

کهنه پرستی، عوام فریبی و ریا)، نمودهای تحجر (تحجر در اعتقاداتو عبادات، تحجر در مسایل اخلاقی، تحجر در فهم تاریخ و تحجر در اجتهاد و فقاهت).باید گفت این کتاب با عنوان: الالتقاط الفکری و التحجر العقائدی فی نظرة العلامهالمطهری، از سوی آقایرعد هادی جباره، به عربی ترجمه شده است.

19. الالتقاط الفکری و التحجر العقائدی فی نظرة العلامه المطهری

آژینی، محسن، ترجمه: رعد هادی جباره، تهران، منظمة الاعلام الاسلامی، معاونیة الرئاسدالعلاقات الدولیة، 1370، 160 صفحه، رقعی.

این اثر، ترجمه عربی کتاب التقاط و تحجر از دیدگاه شهید مطهریاست که توصیف آن آمد.

20. امام حسین علیه‌السلام از دیدگاه شهید مطهریرحمه‌الله

باقی نصرآبادی، علی، تهران، انتشارات سپهر اندیشه، چاپ اول، 1381، 176 صفحه، رقعی.

آیت‌اللّه مرتضی مطهری، به عنوان یکی از پیشتازان احیای اندیشه اسلامی، احیای دین ودغدغه ارزش‌های اصیل اسلامی را سرفصل تلاش‌های خود قرار داد. یکی ازموضوع‌های بسیار مهمی که استاد مطهری در تبیین صحیح آن بسیار کوشید، حادثهعاشورا و حماسه بزرگ حسینی است. این واقعه به‌گونه‌ای زیبا و منطقی و علمی در آثاراستاد نشان داده شده است. نگارنده این اثر، با توجه به مطالعه‌های پیشین خود در آثاراستاد شهید مطهری در سال عزت و اقتدار حسینی، کوشیده است زندگی و قیام امامحسین علیه‌السلام و عاشورا را در یک شکل هماهنگ از زبان استاد و گردآوری کند.

در این کتاب، برخی نوشته‌های استاد مطهری درباره امام حسین علیه‌السلام در شانزده فصلبا این موضوع‌ها و با توضیح‌های کوتاه گردآوری شده است: جایگاه امام حسین علیه‌السلام درتاریخ، فضایل امام حسین علیه‌السلام، ارزش‌های عاشورا، اهداف نهضت حسینی، ماهیتفلسفه قیام عاشورا، جایگاه امر به معروف و نهی از منکر، نقش زینب در کربلا، تبلیغ وخطابه‌های امام حسین علیه‌السلام، فلسفه و چگونگی عزاداری حسینی، ویژگی‌های یارانحسین علیه‌السلام، نماز و عبادت در عاشورا، توابین کربلا، وقایع عاشورا، تهیه و شهادت وکلمات قصار.

21. امام حسین علیه‌السلام از زبان استاد شهید مرتضی مطهریرحمه‌الله

عزیزی، عباس، قم، انتشارات صلاة، چاپ اول، 1381، 415 صفحه، رقعی.

نویسنده، با الهام از سخن حضرت امام خمینیرحمه‌الله که آثار شهید مطهری را از مهم‌ترینآثار اسلامی دانسته است، استخراج نظریه‌های آن استاد شهید و تدوین آثار ایشاندرباره امام حسین علیه‌السلام را سرلوحه کار خویش قرار داده است.

این اثر، بیست و پنج فصل دارد که عناوین آن چنین است: فضایل امام حسین علیه‌السلام،فلسفه قیام امام حسین علیه‌السلام، آگاهی و اشتیاق امام حسین علیه‌السلام به جهاد و شهادت، شخصیت حماسی حسین علیه‌السلام، کربلا تجلی‌گاه فضایل اخلاقی، نماز و عبادت امام حسین علیه‌السلام،خصایص و فضایل یاران امام حسین علیه‌السلام، فضایل و مصایب خاندان ابی عبداللّه‌الحسین علیه‌السلام، ویژگی‌های پیام و شعارهای نهضت حسینی، مقایسه شرایط زمانی امامحسین علیه‌السلام، با امام حسن علیه‌السلام، مقایسه مقتضیات و شرایط زمان امام حسین علیه‌السلام با دیگرامامان علیهم‌السلام، مقایسه نهضت امام حسین علیه‌السلام با دیگر نهضت‌ها، تحلیل ماهیت نهضت وحادثه عاشورا،

ویژگی‌های مکتب حسینی، درس‌های نهضت عاشورا، رمز جاودانگینهضت حسینی، فلسفه گریستن بر مصائب حسین علیه‌السلام، تأثیر خون در اشاعه نهضت حسین علیه‌السلام، تأثیر و نقش زنان در حادثه کربلا، نقش امام سجاد علیه‌السلامدر تبلیغ نهضتعاشورا، جنبه‌های گوناگون تبلیغ در نهضت حسینی، بررسی شخصیت پلید قاتلانحسین بن علیعلیه‌السلام، آثار و نتایج نهضت حسین علیه‌السلام، تحریفات عاشورا و فلسفه احیایفرهنگ عاشورا و اقامه سنت عزاداری.

22. امام حسین علیه‌السلام و واقعه کربلا در آثار علامه شهید مطهری

مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی (پژوهشگاه) دفتر تبلیغات اسلامی، قم، (بی‌تا)، 48 صفحه.

کتابچه حاضر، همان گونه که از عنوان آن پیداست، فهرست راهنمای موضوع‌هاییدرباره امام حسین علیه‌السلام و واقعه کربلا برگرفته از مجموعه آثار شهید انقلاب اسلامی،آیت‌اللّه مرتضی مطهریرحمه‌اللهاست. سخن گفتن و یا نوشتن درباره امام حسین علیه‌السلامسزاوارکسانی است که ابعاد وجودی آن حضرت را کاملا شناخته باشند و در مقام عمل نیززوایایی از سیره حضرت را لمس کرده‌اند. از سوی دیگر، باید درد عدالت خواهی و حقجویی داشته باشد و در این‌راه ثابت قدم مانده باشند. علامه شهید مطهری از جملهکسانی است ک این ویژگی‌ها را دارد و وظیفه خویش را در مدت کوتاه عمر پربرکتش بهشکل بسیار خوبی انجام داده است. ایشان در عمل و علم، امام خویش را شناخت ودر معرفی شخصیت واقعی آن حضرت و زدودن پیرایه‌ها و غرض ورزی‌هایمعاندان، نسبت به اهل بیت علیهم‌السلامنقش اساسی ایفا کرد و سرانجام جان خویش را دراین‌راه گذاشت.

پژوهشگاه مطالعات و تحقیقات اسلامی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزهعلمیه قم آثار گفتاری و نوشتاری آن مرحوم را از راه نمایه سازی و طبقه بندی تنظیمکرده و به صورت نرم‌افزاری با عنوان مطهر در اختیار دانش‌پژوهان قرار داده است. اینکتابچه برگرفته از همان برنامه رایانه‌ای است. با این توضیح که از میان موضوع‌هایفراوان آثار شهید مطهری در نرم‌افزار مطهر، تنها موضوع امام حسین و واقعه کربلا انتخابشده است. دیگر این‌که این اثر فهرست الفبایی موضوع‌های مربوط به آن حضرت و نهضتکربلا است که برای استفاده از موضوع‌های مطرح شده باید به متن سندهای مربوط رجوع کرد.

برخی عنوان‌های مطرح شده چنین است: اربعین حسینی، ارزش‌های واقعه کربلا،امام حسین علیه‌السلام در قرآن، اصحاب امام حسین علیه‌السلام، امام سجاد علیه‌السلام و واقعه کربلا، سیره امامحسین علیه‌السلامشخصیت و زندگی‌نامه امام حسین علیه‌السلام، شعارهای حماسی در واقعه کربلا،عوامل قیام امام حسین علیه‌السلام، مردم در واقعه کربلا و مقتضیات زمان امام حسین علیه‌السلام و...

23. انسان بر آستان دین؛ خلاصه آثار استاد شهید مرتضی‌مطهری «دفتر سوم»

مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام (فعالیت‌های دانشجویی) تهران، انتشارات دانشگاه امامصادق علیه‌السلام، چاپ چهارم، 1382، 288 صفحه، رقعی.

انسان بر آستان دین، دفتر سوم از خلاصه آثار استاد مرتضی مطهری است که به کوششمرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلامتهیه و تدوین شده است و به عنوان یکی ازدرس‌نامه‌های اصول عقاید دانشگاه امام صادق علیه‌السلام به شمار می‌رود. دفتر حاضر،خلاصه‌ای است از هفت کتاب تعلیم و تربیت در اسلام، انسان کامل، تکامل اجتماعی انسان، نبردحق و باطل، امدادهای غیبی و

زندگی بشر، ولادها و ولایت‌ها و عرفان حافظ که سخنرانی‌هایاستاد مرتضی مطهریرحمه‌الله درباره آموزش‌های اسلام و جنبه‌های گوناگون زندگی فردیو اجتماعی انسان است. بنابراین، نام انسان بر آستان دین، برای این مجموعه انتخابشده است.

لازم به یادآوری است که در تنظیم هریک از دفترهای خلاصه آثار، تلاش بر ایناست که از یک سو وحدت موضوعی کتاب‌های خلاصه شده حفظ شود و از سویدیگر، از نظر سهولت و دشواری‌های مطالب ـ تناسب با سیر مطالعاتی از آسان به مشکلکه در پایان دفتر اول ارایه شده ـ رابطه‌ای میان کتاب‌های خلاصه شده برقرار باشد. استادمطهری، افزون بر کتاب‌هایی که خلاصه آن‌ها در این دفتر آمده است، در برخی از آثاردیگر خود نیز به موضوع‌های مرتبط با جنبه‌های گوناگون انسان‌شناسی پرداخته است. ازجمله در کتاب‌های «مسئله شناخت، فطرت، فلسفه اخلاق، انسان و سرنوشت، انسان و ایمان،انسان در قرآن و...». از آن جا که مطالب این کتاب‌ها بازتاب دیدگاه‌های فلسفی و کلامی استادمطهری در موضوع انسان‌شناسی است و در سطح کتاب‌ها نیز نسبت به کتاب‌های خلاصه شدهدر این دفتر بالاتر است، خلاصه آن‌ها در دفتر هفتم این مجموعه ارایه خواهد شد.

24. انسان‌شناسی اسلامی در آثار شهید مطهری

علیپور، محمد علی، ویراستار؛ دکتر سلطان، (بی‌جا)، دانشگاه بین المللی امام خمینیرحمه‌الله، چاپ اول.

نویسنده در این اثر کوشیده است تا نظریه‌های استاد را درباره انسان‌شناسی از لابه‌لایآثار ایشان استخراج کند و با نشان دادن نظم و ترتیب ویژه آن، این مباحث را به تفصیل ویک جا در اختیار خوانندگان

قرار دهد تا آغازی برای تحقیق درباره مباحث اسلامیطرح شده به وسیله استاد، باشد. نویسنده در پیش‌گفتاری درباره عنوان شهید مطهریبنیان‌گذار علم کلام جدید، این مباحث را مطرح می‌کند:

علم کلام چیست؟، وظایف علم کلام، چرا شهید مطهری متوجه «کلام جدید» شد؟،عالم زمان خویش باش، وضع اسلام و مسلمین در زمان شهید مطهری، تعهد ومسئولیت شهید مطهری در برابر اسلام و مسلمین، مسایل علم کلام قدیم و مسایل علمکلام جدید.

برخی عنوان موضوع‌های مطرح شده در فصل‌های چهارگانه کتاب چنین است:

اصول انسان‌شناسی اسلامی (انسان موجودی آگاه، انسان موجودی مرکب، چنددلیل دیگر برای اثبات این موضوع، انسان موجودی مختار، انسان موجودی مسئول)،اقسام انسان‌ها از نظر شخصیت انسان‌هایدون همت و انسان‌های بلند همت، روح‌هایبزرگ روح‌های بزرگوار انسانیت بزرگ، معیارهای انسانیت (معیار انسانیت از نظرزیست‌شناسی، علم معیار انسانیت، خلق و خوی معیار انسانیت، حکمت و عقل معیارانسانیت، اراده معیار انسانیت، آزادی معیار انسانیت، مسئولیت و تکلیف معیارانسانیت، حقیقت یا عشق و پرستش معیار انسانیت، انتقاد از مکتب عرفا، علم و ایمانمعیار انسانیت (انسان و ایمان)، علم و ایمان معیار انسانیت، (نتیجه‌گیری)، انسان کامل(فرق اکمل و اتم، انسان کامل در مکتب‌های مختلف، انسان کامل درمکتب‌محبت،انسان کامل در مکتب قدرت، انسان کامل در مکتب حکما، انسان کاملدرمکتب عرفان، انسان کامل در اسلام و سیر انسان کامل).

25. اندیشه سیاسی آیت‌اللّه مطهری

لک زایی، نجف و دیگران، مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی پژوهشکده اندیشه سیاسی اسلام،قم، بوستان کتاب قم، چاپ اول، 1381، 279 صفحه، رقعی.

این مجموعه مقاله که به منظور پاسخ به برخی از مسایل فرازمانی و پرسش‌های اساسیدر زمینه اندیشه سیاسی و زندگی اجتماعی انسان از منظر شهید مطهری گردآوری شدهاست، با همکاری جمعی از اصحاب فکر و اهل قلم ارایه شده است. این مجموعه،گرچه شامل چندین مقاله است، ولی بخشی از یک طرح و چارچوب کلی را پوششمی‌دهد. فرد، جامعه، روابط فرد و جامعه، نظام سیاسی و مبدا و غایت نظام اجتماعی وسیاسی از مهم‌ترین ارکان این طرح است.

مقاله اول با عنوان چیستی و هستی جامعه از دیدگاه استاد مطهریبه قلم حمید پارسانیااست که به بررسی دیدگاه استاد مطهری درباره جامعه و چگونگی تحقق آن و تأثیر آن واصالت جامعه و فرد مطرح شده است و با اشاره به نظریه‌های علامه طباطبایی، به طرح نقدآیت‌اللّه مصباح یزدی بر نظریه استاد پرداخته است و سرانجام چنین نتیجه گرفته که هم‌چناناثبات وجود جامعه نیازمند برهان‌های قوی است. هرچند امکان تحقق آن قابل خدشه نیست.

مقاله دوم حق، عدالت و برابری از دیدگاه استاد مطهرینام دارد و نوشته حسین توسلیاست. این مقاله خود شامل سه بحث درباره حق، عدالت و برابری است که در هر یک ازاین مباحث، نخست موضوع مقاله تعریف و سپس به طرح مسایلی درباره آن موضوع پرداخته شده است. در این مباحث، توجه اصلی نویسنده به اندیشه‌های سیاسی ـ اجتماعی استاد بوده وبه مبانی فلسفی و اعتقادی دیدگاه‌های استاد نیز در هر موضوع اشاره شده است.

مقاله سوم ولایت فقیه از دیدگاه استاد مطهرینام دارد و به وسیله محمد حسن قدردانقراملکی نگاشته شده‌است. نویسنده کوشیده است اثبات کند که استاد مطهری درموضوع حکومت اسلامی به دو رکن الهی و مردمی برای ولایت فقیه معتقد بوده و دراثبات ولایت فقیه از دلایل عقلی و نقلی بهره جسته است و این‌که ایشان میاننظام‌سیاسی بر پایه ولایت فقیه و دموکراسی ناسازگاری نمی‌دیده‌اند.

مقاله چهارم با عنوان آزادی از دیدگاه استاد مطهریبه قلم منصور میراحمدی است. دراین مقاله، نویسنده با استفاده از دیدگاه مک کالوم به بررسی گونه‌های آزادی از دیدگاهاستاد مطهری پرداخته و با تاکید بر نقش اساسی آزادی، اصول اختیار، فطرت، عقل،ارادهو تکامل انسان را از مهم‌ترین مبانی اصل آزادی بر شمرده و در پایان نظراستادرا درتعریف آزادی، نبود مانع برای رشد انسان بیان می‌کند.

مقاله پنجم با عنوان انقلاب و تحولات اجتماعی از دیدگاه استاد مطهریبه قلم نجفلک‌زایی است که به بررسی مفهوم و مبانی دگرگونی‌های اجتماعی و انقلاب می‌پردازدو با اشاره به کتاب‌هایجامعه و تاریخ و فلسفه تاریخ به بیان نظریه استاد درباره عوامل موثربروز و شکل‌گیری انقلاب اسلامی و هم‌چنین آفت‌های این انقلاب پرداخته است. درپایان کتاب، فهرست راهنما نیز آمده است.

26. اندیشه مطهر (سیری در افکار استاد شهید مطهری)

حسینی، سید محمد، رودگر، محمد جواد، تهران، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، چاپ اول، 1379،202 صفحه، رقعی.

بر ارباب فرهنگ و اندیشه و فرزانگان حوزه تفکر دینی پوشیده نیست که تبیین منطقی و عقلانی دین و اندیشه و معرفت دینی و تبلیغ صحیح

و روشمند و با جاذبه آن، ازمهم‌ترین وظایف عالمان دینی و دردمندان میدان فرهنگ و معارف اسلامی است.به‌ویژه در دوران کنونی که اندیشه دینی در عرصه جهانی موج آفرینی کرده و ادعایمدیریت و هدایت و ارشاد جامعه بشری و تامین نیازهای فکری و روحی و اجتماعیآنان را دارد، این رسالت، مهم‌تر و دقیق‌تر می‌نماید. افزون بر آن، زمانی که پرسش‌ها وشبهه‌های بی‌شماری از سوی موافقان و مخالفان حضور و ظهور دین مطرح می‌شود وبسیاری از مسایل فکری جدید را پدیدار می‌کند، نقش آفرینی دین و اندیشمندان دینیبیش‌تر جلوه‌گری می‌کند. در این زمینه، متفکر اندیشمند و فیلسوف شهیر اسلامی،استاد شهید مرتضی مطهری به خوبی توانست به عنوان یک معلم و مبلغ دینی بهدین‌شناسی ناب، اسلام‌شناسی کم نظیر دست یابد و با شناخت نیازهای زمان وپاسخ‌گویی به پرسش‌های نسل جوان، نقش موثری ایفا کند و واقع‌گرایانه به بازشناسیو بازسازی اندیشه اسلامی بپردازد و همه توجه خویش را دفاع تحلیلی و برهانی ازآموزه‌های دینی و ارزش‌های اسلامی و پارادایم‌های فرهنگ دینی در جامعه قرار دهد.به‌گونه‌ای که هماره پس از شهادت مظلومانه‌اش نیز آثار نوشتاری و گفتاری آن عالم درزمینه‌های کلامی، فلسفی، عرفانی، اجتماعی و تفسیری، پویا، بالنده و پاسخ‌گو است وجزو مبانی فکری نظام اسلامی می‌باشد. از این رو که همه پژوهندگان ساحتاندیشه‌دینی و مشتاقان حوزه‌های فرهنگی، خود را نیازمند مطالعه آثار عمیق و بلیغ آنشهید عزیز دانسته و کتاب‌های پر محتوای او را پشتوانه نظری و اندیشه‌های مطهرش راکلید رمزگشای جهان بینی اسلامی قلمداد می‌کنند. استاد با درک درست و همه جانبه ازدین و نیازهای زمان از یک سو و شناسایی توطئه‌های خزنده و پنهان فرهنگی

دشمنان مغرض و در بستر زمینه‌سازی‌های خطرناک دوستان جاهل از دیگر سو، توانست بهرسالت خطیر خویش عمل کند. در این موقعیت حساس، راه و روش و اندیشه نورانی‌اش الگوی مناسب و سازنده‌ای برای نسل‌های جدید به‌ویژه عالمان حوزوی وروشن‌فکران دانشگاهی است.

کتاب حاضر، حاصل پژوهش در آثار بیانی و نوشتاری آن شهید در زمینه اندیشهدینی است که در پنج بخش گرد آمده و کوشش گران‌سنگی است که به مناسبت همایشاندیشه مطهر از سوی دانشگاه آزاد اسلامی منتشر شده است.

27. اندیشه مطهر (مروری بر شخصیت و افکار استاد شهید مرتضی مطهری)

باقی نصر آبادی، علی، قم، انتشارات منبع، اداره فرهنگی ستاد مشترک سپاه، چاپ اول، 1380،200 صفحه، رقعی.

غور در زندگی و اندیشه‌های بزرگ‌مردانی که نقش اساسی در ایجاد دگرگونی‌هایعمیق اجتماعی و فرهنگی جامعه داشته‌اند، با انگیزه یافتن چشم‌اندازهای نهفته وگوناگون در اندیشه‌های سرنوشت ساز آنان، می‌تواند نمونه و الگویی عملی برایمشتاقان و پویندگان ارایه دهد؛ اندیشمندانی که در دوره‌های گوناگون تاریخ بشری، باخلق آثار فکری و اجتماعی خود کوشیده‌اند تا انسان جست‌وجوگر و تشنه واقعیت رادر رسیدن به مقصد رهنمون شوند.

بی شک، در سلسله فرزانگان وارسته شیعه، استاد مطهری جایگاه ویژه‌ای در تاریخ معاصر ایران دارد. به این دلیل که آن فقیه اندیشمند و متفکر عالی قدر، با اشراف کاملیکه بر شریعت مقدس اسلام و اصول

حاکم بر آن داشت، توانست ایمان دینی رابه‌گونه‌ای شایسته ارایه کند که از هر جهت پاسخ‌گوی مشکلات بشر در دوران کنونی باشد.

این کتاب، به پاس این آگاهی و به منظور گرامی‌داشت بیست و دومین سالگردشهادت استاد فرزانه در چند موضوع تقدیم خوانندگان نکته سنج گردیده است. بخشیاز آن به رمز موفقیت استاد مطهری در قالب بیان ویژگی‌های معنوی، شخصیتی و علمیاستاد ـ با عنوان فرزانه فرهیخته ـ پرداخته است. در این قسمت، از کتابِ رمزموفقیت استاد مطهری نوشته نویسنده و آقای حمید نگارش، استفاده شده است.

بخش دیگر کتاب، اندیشه‌های ناب استاد مطهری در زمینه‌های گوناگون است که مهم‌ترین عنوان‌های آن چنین است: حکومت دینی، [دین و سیاست، دیدگاه اسلام درباره حکومت، رابطه حکومت با مردم، اختیارات حاکم مسلمین، ولایت مطلقه و...]پلورالیزم [مفهوم و پیشینه، ضرورت دین، تعارض میان ادیان، قرآن و وحدت ادیان، تفاوت یااختلاف ادیان، دلایل انحصار صراط مستقیم به اسلام، نقد ادله پلورالیزم، نفی پی‌آمدها و لوازمپلورالیزم و...]، آزادی [آزادی از منظر درون دینی و برون دینی، تعریف، ارزش، ملاک و منشأ،قلمرو و دامنه و انواع آزادی]، جوانان [رهبری نسل جوان، تأثیر استاد بر نسل جوان، جایگاهجوان از منظر استاد، ضرورت پاسخگویی به شبهات، آسیب‌شناسی و درمان نسل جوان،الگوی عملی نسل جوان و...]روشن‌فکری، [معنای لغوی و اصطلاحی، استاد مطهری وروشن‌فکری مذهبی، ویژگی روشن‌فکری استاد، نقد تفکر غلط روشن‌فکران و...]آسیب‌شناسی [دینی (نقش استاد مطهری در آسیب‌شناسی دینی، عوامل آسیب دین‌داری جوانان،

آسیب‌شناسی دینی مسلمین، عوامل بنیادی سقوط تمدن‌ها و علل انحطاط مسلمین].

28. اندیشه مطهر (موضوع، معرفی کوتاهی از شخصیت علمی و اخلاقی و اندیشه‌هایشهید مطهری).

معاونت آموزش‌های عقیدتی سیاسی نمسا (تهیه کننده)، (بی‌جا)، معاونت آموزش‌های عقیدتی،سیاسی نمسا، 1380، 88 صفحه، رقعی.

این اثر از دو بخش تشکیل شده است. در بخش اول با عنوان شخصیت، با اشاره بهسخنان امام خمینی، علامه سید محمد حسین طباطبایی، آیت‌اللّه سید علی حسینیخامنه‌ای و آیت‌اللّه عبداللّه جوادی آملی درباره استاد، به ویژگی‌های علمی و اخلاقیاستاد پرداخته شده است. بخش دوم به بررسی اندیشه‌ها می‌پردازد که از آثار استاداستخراج شده است. برخی عناوین کتاب چنین است: شخصیت علیعلیه‌السلام، آفت نهضت،آینده انقلاب اسلامی، استقلال فرهنگی و درسی که باید از بهار آموخت.

29. انفکاک تعقل از تدین (بررسی علل و زمینه‌های خارجی‌گری و ویژگی‌های خوارج ازدیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری).

بحرینی، محمد حسن و حسین نوازی، تبریز، هیات مکتب الشهدای انجمن اسلامی دانشجویاندانشگاه‌های تبریز و علوم پزشکی، 1378، 142 صفحه، رقعی.

در این اثر، دیدگاه‌ها و نظریه‌های استاد شهید مرتضی مطهری درباره روحیه خارجی‌گری وتاریخ خوارج با استفاده از آثار و نوشته‌های وی استخراج و بررسی و تبیین شده است. کتابحاضر، شامل پیش گفتار، مقدمه و شش فصل است که عنوان‌های آن چنین است:

اهمیت مطالعه تاریخ، اهمیت مطالعه تاریخ خوارج، زمینه‌های پیدایش خوارج،عقاید و ویژگی‌های خوارج، ریشه‌های فکری مکاتب خارجی و اثرات آن‌ها بر جامعهمسلمانان و شیوه برخورد حضرت علیعلیه‌السلام با خوارج و...

30. انقلاب اسلامی از دیدگاه شهید مطهری

تاجدینی، علی، تهران، شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، 1374، 175 صفحه، رقعی.

اثر حاضر، از سه بخش تشکیل شده است:

مقدمه استاد مطهری، سیر تاریخی جنبش‌های اصلاحی در جهان اسلام، ماهیتجنبش‌های اسلامی، جمال‌الدین اسد آبادی، شیخ محمد عبده، کواکبی، افولاندیشه‌های اصلاح در جهان عرب، اقبال، حرکت‌های اصلاحی شیعه، تعریف انقلاب،تفاوت انقلاب، ،کودتا و اصلاح، تعریف انقلاب اسلامی و اسلام انقلابی، اقسام انقلابو ماهیت انقلاب اسلامی، نظریه‌های پیدایش انقلاب، عوامل پیدایش انقلاب، نتایج

نظریات، رهبری انقلاب اسلامی، شخصیت امام خمینیرحمه‌الله، رمز موفقیت امام خمینی رحمه‌الله، دلایل پذیرش رهبری امام خمینی، ریشه‌های انقلاب اسلامی، اهدافانقلاب اسلامی، تداوم انقلاب اسلامی، ارکان انقلاب اسلامی، عدالت اجتماعی، استقلال،آزادی، آزادی‌های انسان، آزادی تفکر و آزادی عقیده، انقلاب اسلامی و آزادی تفکر،معنویت، آفات انقلاب اسلامی (آفات درونی نهضت، نفوذ اندیشه‌های بیگانه، تجددگراییافراطی، ناتمام گذاشتن نهضت، رخنه فرصت طلبان، ابهام طرح‌های آینده و تغییر تفکر).

31. اهتزاز روح؛ مباحثی در زمینه زیبایی‌شناسی و هنر، گرد آمده از آثار استاد شهیدمرتضی مطهریرحمه‌الله

تاجدینی، علی، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری، چاپ اول، 1369، 483 صفحه، وزیری.

استاد شهید مطهری، ضرورت‌ها را به خوبی می‌شناخت و می‌دانست که اسلامنمی‌تواند به ضرورت‌های تاریخی بی اعتنا باشد. اگر اسلام، دین جاودانه همه مردماست، پس باید دین حکومت و سیاست باشد و نیازهای بشری، پاسخ شایسته خویش رادر آن بازیابد. با توجه به شرایط، بیش‌تر خود را وقف مسایل بنیادی اسلام کرد و پس ازپیروزی انقلاب اسلامی نیز، مدت زیادی عمر نکرد تا بتواند به مسایل تازه‌ای کهنهضت، برای استقرار نظام حکومتی اسلام با آن روبه‌رو است، بپردازد. از سوی دیگر،اگرچه استاد شهید رحمه‌الله فرصت آن‌را یافت که درباره بسیاری از موضوع‌ها، هم‌چونمعنای کلی هنر به‌گونه‌ای مستقل بحث کند، ولی شاید هیچ مسئله‌ای را نتوان یافت ـهرچند در حد یک توجه صنفی ـ که

ایشان از آن غافل مانده باشد.

وقتی که موضوع هنر، محور تحقیقی در آثار ایشان قرار گرفته، دست آوردتحقیق، غنایی کافی داشته است. این نگاه گذرا، استحکام و کمال مباحث تحریرشده به وسیله خود ایشان را ندارد، ولی آن‌گونه هست که بتواند نظریه‌های استاد رادرباره بیش‌تر مسایل کلی مربوط به هنر بیان کند. البته در میان مسایل مطرح شده،عنوان‌هایی چون زیبایی و شعر که به تفصیل مورد توجه استاد واقع شده‌اند به چشممی‌خورد.

برای تحقیق درباره زیبایی، ایشان طرح ویژه‌ای را عنوان کرده‌اند که از بحث دربارهفطرت آغاز می‌شود و سرانجام، زیبایی را هم‌چون یکی از خواسته‌های فطری بشر،مورد توجه قرار می‌دهند.

کتاب حاضر، شامل دو بخش مستقل از یکدیگر است: بخش اول، شامل دو مبحثفطرت و زیبایی‌شناسی در فلسفه اخلاقی است که اولی مجموعه‌ای از گفتارهای منتشرنشده و یا منتشر شده است که تقریر و تدوین گردیده است و دیگری مباحث منتشرشده‌ای است که درباره فلسفه اخلاق بیان فرموده‌اند. بخش دوم، مجموعه یاداداشت‌هایی است که از میان آثار منتشر شده استاد در موضوع هنر و مباحث پیرامونآن گردآوری شده و با ده عنوان به ترتیب زیر تنظیم گشته است.

انسان و هنر، زیبایی و عشق، قلب، کانون عشق، هنر و عرفان، خلاقیت و ابداع،تخیل و تمثیل، تعمد در هنر، هنر و تبلیغات، درباره خطابه و موعظه، درباره ادبیات وزبان، درباره شعر و موسیقی. گوناگونی موضوعی این یادداشت‌ها، تقریبا همه مسایل وبسیاری از عناوین تفصیلی مربوط به هنر را شامل می‌شود. می‌تواند به بسیاری ازدشواری‌های فکری ما درباره تعریف هنر، تعهد هنر و جایگاه آن در

اسلام پاسخ گوید.

32. بازفهمی اندیشه‌های استاد مطهری (مجموعه مقالات)

نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، پژوهشکده فرهنگ و معارف، اداره تدوین آثارعلمی، تهران، دفتر نشر معارف، چاپ اول، 1381، 279 صفحه، رقعی.

استاد مطهری اندیشه‌گری دردمند است که در گره گشایی‌های فکری و عقیدتی سهمیبزرگ دارد. وی از جمله کسانی است که هم به لحاظ علمی و هم به لحاظ فرهنگی ـاجتماعی احیاگری توانمند و دل سوخته است. آثار او در این زمینه، به دلیل فهم عمیقوی و نیز روانی و شیوایی سخن، سهم به سزایی در آشنایی نسل جوان با میراثگران‌سنگ کلامی، فلسفی و فقهی داشته و دارد. به دلیل همین روی‌کرد است که پس ازگذشت چند دهه، هنوز اهل اندیشه برای پاسخ به پرسش‌های جدید خود به آثار ویمراجعه می‌کنند؛ زیرا برآنند که او اندیشمندی است که از ظاهر گذشته و به روح پیام وهدایت‌های فارغ از زمان و مکان توجه داشته و دین‌شناسی خود را متوجه روح دینکرده است. در نتیجه، به معرفت دین خالص نزدیک‌تر بوده و اندیشه‌های او می‌تواندبرای نسل حاضر الهام بخش و هدایتگر باشد. کتاب حاضر، حاصل همایش بازشناسیاندیشه‌های استاد مطهری در دانشگاه فردوسی مشهد است که در پژوهشکده فرهنگ ومعارف، تدوین و تحقیق و در دو بخش تنظیم شده است. بخش نخست با عنوان مقالاتبرگزیده شامل متن کامل 9 مقاله است که عنوان‌های آن‌ها چنین است: فلسفه اخلاق درنظام معرفتی مطهری از مسعود امید؛ بررسی دیدگاه‌های اصالت فرد و اصالت جمع ازعلی ربانی خوراسگانی، سیاست و حکومت از دیدگاه شهید مطهری از جاوید

دوستایی؛عقل و دین از منظر استاد مطهری از حسین سوزنچی؛ وحی و رهبری انسان ازسید حسین موسوی؛ ایمان از منظر استاد مطهری از حسن صیانتی؛ غرب در اندیشه استاد مطهری از علی اکبر نوایی؛ نگرش آیت‌اللّه مطهری به دو رویه تمدن غرب ازرجبعلی یحیایی؛ مدل و تئوری شهید مطهری در باب انقلاب، از عنایت اللّه یزدانی. دربخش دوم، با عنوان چکیده مقالات چکیده 13 مقاله این همایش به چاپ رسیده استعنوان‌های مقاله‌ها چنین است:

جنبه‌های انقلاب اسلامی از دیدگاه شهید مطهری رحمه‌الله نوشته اسماعیل اولیایی؛مفهوم آزادی در اندیشه شهید مطهری، نوشته سید مهدی بزرگی؛ دنیا و آخرت ازدیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری، نوشته دلاور بزرگی، ویژگی‌های آثار استادمطهری، نوشته منصور پهلوان؛ شناخت ماهیت قیام امام حسین علیه‌السلام، نوشته محمد رضاجواهری؛ شهید آیت‌اللّه مطهری، نوشته رضا حق پناه؛ خردورزی در قلمرو احیای دین،نوشته ناصر سلمانی ایزدی؛ رویکرد مطهری به مسئله احیا از سید حسین سیدی؛ آزادیاندیشه و عقیده در اندیشه شهید مطهری، نوشته عباس عبدالمحمدی؛ جهان متعادل ازمحمد ناصر عبدی؛ دنیا و آخرت، نوشته محمد رضا عطایی؛ آزادی و اختیار، نوشته مرتضوی و آزادی عقیده، آرمان اسلامی، نوشته رضا موسوی.

33. بررسی مقایسه‌ای مفهوم عدالت (از دیدگاه مطهری، شریعتی، سید قطب)

مرامی، علیرضا، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، 1378، 200 صفحه، وزیری.

موضوع این پژوهش، مقایسه برداشت سه اندیشمند معاصر مسلمان از مفهوم عدالت است. نویسنده در این بررسی، کوشیده است تفاوت‌ها و شباهت‌های تحلیل و تبییناین سه اندیشه‌گر را بررسی کند. عدالت، مفهوم اصلی در اندیشه سیاسی است. در طولتاریخ، یکی از اساسی‌ترین آرزوهای انسان، تحقق بخشیدن به این آرمان بوده است.مکتب‌ها و اندیشه‌های گوناگون بشری و الهی، از دیدگاه تاریخی و نظری، راه حل‌هایمتفاوتی برای تبیین و استقرار عدالت پیشنهاد کرده‌اند. در دوره‌های گوناگون که انساننسبت‌های گوناگونی با وجود و هستی برقرار می‌کرده، مفهوم عدالت و شیوه تحقق آننیز دچار دگرگونی می‌شده است، ولی در هر حال، انسان لحظه‌ای از اندیشیدن به اینآرمان بزرگ غافل نمانده است. ادیان الهی نیز توجهی به این مسئله داشته‌اند. تا جایی کهقرآن، هدف از ارسال پیامبران را برپایی قسط و عدالت دانسته است و به انسان‌هاسفارش می‌کند که در همه حال قیام به قسط کنند. اندیشمندان مسلمان این دعوتقرآنی را در طول تاریخ اسلام، با توجه به فرهنگ زمانه‌های متفاوت به‌گونه‌هایم تفاوتی تفسیر کرده‌اند. اندیشمندان مسلمان در دوره قدیم، مفهوم عدالت را با توجه بهدوران قدیم و در دوره جدید، در پرتو خرد جدید، تفسیر کرده‌اند. دکتر شریعتی، سیدقطب و آیت‌اللّه مطهری، که سه تن از متفکران قرن بیستم و دوره جدید، در ایران و مصرهستند، کم و بیش مفهوم عدالت را با نظام اندیشه سیاسی ـ اجتماعی جدید توضیح داده‌اند. انتخاب این سه اندیشمند از میان دیگر اندیشمند به این دلیل است که هر سه، درچارچوب جریان احیای دینی و با توجه به وضعیت سیاسی، اجتماعی مسلمانان درعصر حاضر، نظریه‌های خود را ارایه کرده‌اند و قرائت‌های

آنان از مفهوم عدالت،همگی با توجه به تغییرهای مدرن از عدالت ارایه شده‌اند.

این پژوهش در پنج بخش سامان دهی شده است. پس از مقدمه، در بخش اول چهارچوب نظری و پیشینه تاریخی بحث عدالت مطرح شده است که عبارتند از: مفهومعدالت در اندیشه سیاسی قدیم؛ عدالت و اندیشه سیاسی اهل سنت و شیعه. سپس دربخش دوم زمینه‌های تاریخی و اجتماعی اوضاع سیاسی و فکری مصر در دوران سیدقطب و ایران در دوره شریعتی و مطهری ارزیابی می‌گردد. در بخش سوم، دیدگاه سیدقطب در مورد عدالت در کنار اندیشه سیاسی او بررسی شده است. در بخش چهارم،نظر دکتر شریعتی درباره عدالت، با توجه به اندیشه‌های سیاسی وی مطرح شده است.بخش پنجم، به نظریه عدالت در اندیشه سیاسی آیت‌اللّه مرتضی مطهری اختصاص دارد.

نویسنده در پایان کتاب، این دیدگاه‌ها را با هم مقایسه کرده و از کل پژوهش نیزنتیجه‌گیری کرده است. بدین ترتیب، با توجه به تحقیقاتی که برای موضوع این پژوهشبه عمل آمده، می‌توان گفت که برجسته‌ترین جنبه‌های اختلاف نظر دکتر شریعتی، استادمطهری و سید قطب در مفهوم عدالت است. وجوه تشابه دکتر شریعتی و سید قطب شاخص‌هایی است که برای بحث در این مورد از آن‌ها استفاده کرده‌اند. بدین ترتیب،فرضیه‌های پژوهش حاضر بدین گونه است:

الف) در اندیشه دکتر شریعتی و سید قطب شاخص‌های بارز عدالت، برابری در آزادی،برابری‌نژادی، برابری در مقابل قانون و برابری در توزیع ثروت‌ها و امکانات است.

ب) دکتر شریعتی عدالت را برابری طبقاتی، سید قطب آن‌را برابری عام انسانی و استادمطهری آن‌را رعایت استحقاق‌ها تعریف می‌کند.

34. برفراز اندیشه (روایتی از جلوه استاد مطهری در دانشگاه)

تاجدینی، علی، قم، دفتر نشر معارف، چاپ اول، 1382، 336 صفحه، رقعی.

کرسی تدریس و تحقیق در دانشگاه‌ها، در نگاه فرزانه اندیشمند شهید مرتضی مطهریابزاری مقدس به شمار می‌آمد که برای هدف بلند و الهی او، یعنی ترویج اندیشه ناباسلامی بسیار مناسب می‌نمود. از همین رو، وی کار علمی در دانشگاه را به عنوان یکتکلیف الهی، بسیار جدی می‌شمرد و با همه حق کشی‌هایی که نسبت به او می‌شد و زخمزبان‌هایی که از دوست و دشمن می‌شنید، ذره‌ای سستی و خستگی به خود راه نمی‌داد.

معرفت عمیق از اسلام ناب و شناخت دقیق از زمان و نیازهای آن، سبب شد تادانشگاه عرصه درخشش، شکوفایی و به بارنشستن اندیشه پاک آن مرد بزرگ گردد و ازرهگذر آن، صدها کتاب، مقاله و سخنرانی ماندگار در زمینه‌های گوناگون علوم اسلامیپدید آید. چنین روند ثمربخشی برای دگراندیشان و منحرفانی که رشد و حیاتشان درگرو جهل فزاینده توده‌ها و ناشناخته ماندن اندیشه ناب اسلامی است، هرگز مقبولنمی‌آمد. از این رو، تحریف اندیشه و ترور شخصیت آن عزیز در دستور کار آنان قرارگرفت. بی گمان خلأ وجود آن اندیشمند بزرگ، زخمی بس عمیق بر پیکر اسلام وانقلاب اسلامی بود و اینک با گذشت بیش از دو دهه از آن رخداد غمبار جای خالی آنشهید در حوزه اندیشه دینی هم‌چنان احساس می‌شود.

امروز که رهبر اندیشمند انقلاب اسلامی، حوزه‌ها، دانشگاه‌ها و دیگر

مراکز تولیداندیشه را به جنبش تولید نرم‌افزاری علمی و دینی فراخوانده‌اند و آن‌را از ضرورت‌هایحیاتی ایران اسلامی برشمرده‌اند، سیره علمی و عملی و آثار ارزشمند شهید مطهریالگوی بسیار مناسبی است که می‌تواند در این رهگذر به خوبی راه‌گشا باشد. آن‌چه رارهبر فرزانه انقلاب به عنوان پیش درآمد این مهم برشمرده‌اند، یعنی کنار ه مقرار گرفتن سهم آزادی، اخلاق و منطق در اندیشه‌ورزیو ادب استفاده از آزادی، همگی بهزیبایی در روش، منش و آثار آن عزیز دیده می‌شود. کتاب حاضر که بر فراز اندیشه نامگرفته است، در پی آن است که تصویری مستند و خواندنی از زندگی علمی استادمطهری با تکیه بر چهره دانشگاهی وی ارایه کند و بدین وسیله الگویی از یک استادنمونه و اندیشمند ممتاز حوزه و دانشگاه، پیش روی تلاش‌گران در این زمینه قرار دهد.

کتاب با این موضوع‌ها شکل گرفته است:

زندگی نامه علمی و تربیتی استاد مطهری، مقام علمی و پژوهشی استاد، درآمدی برمسئله آموزش و اندیشه استاد مطهریرحمه‌الله، علل مهاجرت به تهران و چگونگی وروداستاد مطهری به دانشکده الهیات، خاطرات دانشگاهی استاد مطهری، شهید مطهری وامتحان دانشگاه، ماجرای دانشگاه شیراز از زبان استاد مطهری، استاد مطهری و غذای دانشگاه، پاسخ‌گویی به پرسش‌های دانشجویان، رساله بحث و اقبال، استاد مطهری وسمت دانشیاری، استاد مطهری و حجاب دانشجویان، استاد مطهری و تقاضایبازنشستگی، استاد مطهری و بیت المال، برخورد استاد با خدمه دانشگاه، استاد مطهری و دفاع از ارسطو، استاد مطهری و حساسیت مارکسیسم، استاد مطهری و ساواک، استادمطهری و دکتر شریعتی، استاد مطهری و نماز در دانشگاه، استاد مطهری و حسادت

حاسدان و...، فعالیت‌های دانشگاهی استاد مطهری به روایت ساواک، استاد مطهری درآینه اسناد اداری، دانشکده الهیات، اخلاق معلمی استاد مطهری و روش تدریس.

لازم به توضیح است که برخی از فصول کتاب مانند اخلاق معلمی و شیوه تدریسپیش‌تر در کتاب معلم نمونه از نگارنده آمده است و به دلیل اهمیت برخی فصل‌ها ومناسبت‌ها، خلاصه‌ای از آن‌ها در این کتاب تکرار شده است و نیز در پیوست کتابنامه‌ها و اسنادی از دوره تدریس استاد مطهری درج شده است.

35. بزرگداشت شهادت استاد متفکر، مرتضی مطهری.

انجمن اسلامی نیروی هوایی (تهیه و تدوین)، (بی‌جا) انجمن اسلامی نیروی هوایی، 12 اردیبشهت1359، 54 صفحه، وزیری.

این اثر که به کوشش انجمن اسلامی نیروی هوایی گردآوری شده است، شامل عنوان‌هاو موضوع‌های زیر است:

بیوگرافی (شامل: سال و محل تولد، تحصیلات، عزیمت به قم، اساتید در دانشگاهتهران، مبارزات).

حالت‌های استاد پیش از شهادت، تعبیر خواب، تحلیلی از ترور استاد مطهری،نگاهی به آثار منتشر شده استاد، فرقان یا فرقانیسم و فرازهایی از گفته‌های استاد شهیدمطهری درباره روحانیت شیعه، هم‌بستگی دین و سیاست، کمونیسم و امپریالیسم،حجاب، توحید و یگانه پرستی، مکتب التقاطی.

36. بهار روح استاد مطهری و نسل جوان

صالحی اندیمشکی، محمد، انتشارات نبوغ، چاپ اول، 1381، 200 صفحه، رقعی.

مجموعه حاضر دربردارنده پرسش‌هایی با مضامین مذهبی (در سطح نوجوانان) استکه نویسنده با استناد به آثار استاد شهید مرتضی مطهری به آن‌ها پاسخ داده است.پرسش‌ها و پاسخ‌های مورد بحث در کتاب از ده فصل تدوین و تنظیم شده است.مهم‌ترین موضوع‌های مطرح شده بدین قرار است:

فصل اول: توحید؛ آیا تقوا (خداپرستی) موجب محدودیت انسان می‌شود؟ چرا ازنظر منطق قرآن شیطان با این همه عبادت از کافران محسوب گشته است؟ فلسفه اصلی امتحانو آزمایش خداوند چیست؟ ضرورت وجود شیطان از نظر نظام کلی عالم چیست؟

فصل دوم: عدل؛ منظور از عادل بودن خدا چیست؟ منظور از حکیم بودن خداچیست؟ اقسام شفاعت کدامند؟

فصل سوم: نبوت؛ چرا پیامبران پیشین در مقابل هدایت مردم هیچ اجر و مزدیمطالبه نکردند؟ آیا تمام داستان‌های قرآن حقیقت دارند؟ معجزه چیست؟ هدف اصلیاز مبعوث شدن پیامبران چیست؟ فلسفه نیاز انسان به رسالت انبیا چیست؟

فصل چهارم: امامت؛ ظهور و قیام مهدی(عج) در آیات و روایات، تعریف انتظار،انواع انتظار، غیبت یعنی چه؟ انواع مددهای غیبی کدامند؟

فصل پنجم: معاد؛ چرا قرآن می‌گوید بهشت دارای هشت در است؟ تفاوت‌هایجهان آخرت با دنیا چیست؟

فصل ششم: روابط زن و مرد، خواستگاری، ازدواج، زناشویی، انحرافات و مفاسد؛آیا خواستگاری مرد از زن اهانت به زن است؟ آیا در ازدواج، مرد خریدار زن است؟فرق ازدواج موقت با ازدواج دایم چیست؟ چرا اسلام حکم حجاب را به زن اختصاص داده است؟

اشکال‌ها و عیب‌های چند همسری چیست؟ فلسفه پوشش در اسلام چیست؟ چه عواملی موجب انحراف جنسی زن و مرد در جامعه می‌شود؟

فصل هفتم: خلقت زن و مرد، روابط زناشویی، حقوق و وظایف متقابل؛ نظریهافلاطون پیرامون تفاوت‌های مرد و زن چیست؟ چرا مرد امروزی از تعدد زوجات روگرداناست؟ علت متعدد بودن زنان پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله چه بود؟ نقش اسلام در چند همسری چیست؟

فصل هشتم: کمالات و رذایل؛ چرا شهید غسل و کفن ندارد؟ آیا شهدا نیز شفاعتمی‌کنند؟ حقیقت استغفار از دیدگاه امام علیعلیه‌السلام چگونه است؟ توبه یعنی چه؟ انسان تاچه وقت مهلت توبه دارد؟

فصل نهم: اجتماعی، اقتصادی؛ نظر اسلام درباره مشارکت زن در اجتماع چیست؟انواع سپرده‌های بانکی از نظر شرعی چه عنوانی دارند؟ دیدگاه قرآن درباره استقلالاقتصادی زن چیست؟

فصل دهم: تاریخی؛ نظر ویل دورانت درباره اسلام چیست؟ خوارج را چرا خوارجمی‌نامند؟ اصول عقاید خوارج چیست؟ عقیده خوارج درباره خلفا چیست؟

37. به یاد استاد...

سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی (تهیه و تدوین)، تهران سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، چاپاول، 1362، 88 صفحه، جیبی.

این مجموعه شامل پیام‌های امام خمینی به مناسبت شهادت استاد مطهری و دو بیانیهسازمان (شماره 13 و 113) درباره شهادت استاد است.

دو بیانیه یاد شده، یکی درباره سیر مبارزه‌های عقیدتی استاد مطهری و دیگریدرباره تعارض اجتهاد آزاد با اسلام فقاهت است. در بیانیه

نخست تلاش شده است تا به تلاش‌های استاد در ارایه مفاهیم اصیل اسلامی و برخورد قاطعانه وی با برداشت‌هاینادرست و انحرافی از اسلام به‌گونه‌ای کوتاه بررسی شود. در بیانیه دیگر، به قاطعیت استاد در برخورد با روش‌های روشن‌فکرانه و غیر فقاهتی در شناخت مسایل اسلامیاشاره شده است. عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده چنین است:

شعری از استاد شهید مطهری در وصف امام خمینی رحمه‌الله پس از 15 خرداد، پیام امام خمینی به مناسبت شهادت استاد شهید مطهری، سخنرانی حضرت امام در فیضیه به مناسبت شهادت استاد، پیام حضرت امام به مناسبت اولین سالگرد استاد، پیام حضرتامام به مناسبت دومین سالگرد شهادت استاد، سیری در مبارزات ایدئولوژیک استادمطهری و مطهری شهید سنگر اسلام فقاهت.

38. پاره‌ای از خورشید (گفته‌ها و ناگفته‌ها از زندگی استاد شهید مرتضی مطهری)

ستوده، امیر رضا و حمید رضا ناصری، تهران، موسسه نشر و تحقیقات ذکر، چاپ اول، 1378،567 صفحه، وزیری.

این اثر شامل مجموعه خاطره‌ها و داستان‌هایی است درباره زندگانی آیت‌اللّه مرتضیمطهری که از زبان خویشان، دوستان، آشنایان، شاگردان و معاصران وی گردآوریشده است و بیش از همه، ارتباط متقابل امام خمینی و شهید مطهری را دربرمی‌گیرد.جایگاه مطهری در حوزه و دانشگاه و نقش او در انقلاب اسلامی در این کتاب به خوبینشان داده شده است. کتاب سه فصل دارد: فصل اول (مطهری به روایت مطهری) شامل گفته‌ها و نوشته‌های مطهری درباره زندگانی خود اوست که از لابه‌لای آثارشگردآوری شده است. در فصل دوم (مطهری به روایت

خانواده) خاطره‌های اعضای خانواده ایشان ثبت گردیده است. ترتیب و توالی مطالب این فصل، براساس نسبت راویان خاطره‌های آن بزرگوار و دوری و نزدیکی این نسبت و نیز سن آنان است. بدین معنا که ابتدا خاطره‌های خواهر و برادران استاد به ترتیب سن آنان (از بزرگ به کوچک)نقل شده و سپس گفته‌ها و ناگفته‌های همسر و فرزندان ایشان (بازهم با ترتیب و توالیسنی) و سرانجام داماد، برادرزاده و خواهرزاده‌های استاد شهید آمده است. فصل سوم(مطهری به روایت یاران و شاگردان) نیز حاصل مصاحبه با یاران، همراهان، شاگردان وآشنایان به ترتیب الفبایی نام خانوادگی راویان و مصاحبه شنوندگان تنظیم شده است.مصاحبه با آیت‌اللّه سید علی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی با توجه به شان ومنزلت ایشان و اهمیت جایگاه ولایت فقیه، در آغاز فصل آورده شده است.

این فصل، مفصل‌ترین فصل کتاب است و چهل و چهار مصاحبه را دربردارد.مصاحبه با افراد و شخصیت‌هایی مانند: حضرت آیت‌اللّه سید علی خامنه‌ای،حجت‌الاسلام و المسلمین محمد حسن احمدی یزدی، دکتر محمد اسدی گرمارودی،مهندس مرتضی الویری، حجت‌الاسلام دکتر سید مهدی امامی، حجت‌الاسلام والمسلمین محی الدین انواری، حجت‌الاسلام و المسلمین شهید دکتر محمد جوادباهنر، آیت‌اللّه عبداللّه جوادی آملی، آقای فخرالدین حجازی، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید محمد جواد حجتی، دکتر غلام‌علی حداد عادل، شهید مظلومآیت‌اللّه دکتر سید محمد حسین حسینی بهشتی، حجت‌الاسلام و المسلمین سید محمدخاتمی، آیت‌اللّه ابوالقاسم خزعلی، حجت‌الاسلام و المسلمین سید هادی خسروشاهی، حجت‌الاسلام و المسلمین علی

دوانی، حجت‌الاسلام و المسلمین محمود رستگاری، مرحوم حجت‌الاسلام و المسلمین مصطفی زمانی، حجت‌الاسلامو المسلین سید ابراهیم سید علوی، حجت‌الاسلام و المسلمین جعفر شبجونی،حجت‌الاسلام و المسلمین تقی شریعتمداری، آیت‌اللّه شهید محمد صدوقی،حجت‌الاسلام و المسلمین سید حسن طاهری خرم آبادی، علامه سید محمد حسین طباطبایی، دکتر حسین غفاری، حجت‌الاسلام و المسلمین هادی غفاری، آیت‌اللّه‌محمد فاضل لنکرانی، حجت‌الاسلام و المسلمین محمد رضا فاکر، حجت‌الاسلام والمسلمین محمد تقی فلسفی، حجت‌الاسلام و المسلمین محمد محدثی،حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر سید مصطفی محقق داماد، حجت‌الاسلام و المسلمین شهید فضل اللّه محلاتی، شهید سید محمود مدنی، حجت‌الاسلام و المسلمین کاظممدیر شانه‌چی، آیت‌اللّه علی مشکینی، آیت‌اللّه شهید دکتر محمد مفتح،

مهندس میر حسین موسوی، آیت‌اللّه سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، حجت‌الاسلام والمسلمین مسیح مهاجری، آیت‌اللّه محمد رضا مهدوی کنی، دکتر علی مهدزاده، آیت‌اللّه محمدواعظ زاده خراسانی، آقای غلام‌حسین وحیدی و آیت‌اللّه اکبر هاشمی رفسنجانی.

با توجه به تاریخ مصاحبه‌ها (از 1359 تا 1377 شمسی) بسیاری از پرسش‌ها وپاسخ‌ها تکرار شده است، که بازتاب زمانه را نیز در ضمن آن‌ها می‌توان دید و نیزبسیاری از مطالب برای نخستین بار منتشر می‌شود و کاملا تازگی دارد که بخش زیادیاز خاطره‌های نقل شده در فصل دوم از این گونه‌اند.

39. پرتوی از خورشید پرفروغ امام علیعلیه‌السلام در آثار استاد شهید آیت‌اللّه مطهری

حسینی منش، سید محمد تقی، قم، انتشارات سبط اکبر، چاپ اول، 1379، 399 صفحه، وزیری.

کتاب حاضر در سال 1379 ه. ش که از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرتآیت‌اللّه خامنه‌ای مدظله به نام امام علیعلیه‌السلام نام‌گذاری شده بود، به منظور شناسایی وشناساندن جنبه‌های گوناگون و گسترده آن امام همام و با استفاده از دیدگاه‌ها وتحلیل‌های استاد شهید مطهری از شخصیت و سیره امام علیعلیه‌السلام در پنج بخش نوشته وتدوین گردیده که عنوان‌های اصلی و برخی موضوع‌های فرعی آن چنین است:

شخصیت بزرگ امام علیعلیه‌السلام؛ علیعلیه‌السلام شخصیت دو نیرویی، رمز جاذبه علیعلیه‌السلام،اعتراف تلخ، و ساوس شیطانی درباره دوستی علیعلیه‌السلام، علی علیه‌السلام نمونه انسان کامل،جامع الاضداد بودن علی علیه‌السلام، چرا به علی علیه‌السلام مولا گفته می‌شود؟ عبادت علیعلیه‌السلام، کلیدشخصیت امام علی علیه‌السلام، تحریف شخصیت علیعلیه‌السلام، علی علیه‌السلامزینت بخش خلافت،توصیف علی علیه‌السلام در کلام عدی بن حاتم، سیره امام علیعلیه‌السلام، سیره معصومین علیه‌السلام یکی ازمنابع شناخت اسلام، معنی سیره، سبک‌های مختلف در رفتار، تفاوت سیره علیعلیه‌السلام وسیره معاویه در سیاست، نمونه عینی منطق ثابت علی علیه‌السلام، علی علیه‌السلام و استخدام وسیله،نرم خویی علی علیه‌السلام در مسایل شخصی، انعطاف پذیری علی علیه‌السلام در مسایل اصولی، امتناعاز قبول خلافت چرا؟، فلسفه پذیرش خلافت، اخطار مهم در آغاز خلافت و اعلام برنامه کار، چگونه عدالتش او را به کشتن داد؟، ناکثین و قاسطین و مارقین، دموکراسی علیعلیه‌السلام قیام و طغیان خوارج، مشکلات علی علیه‌السلام، علی علیه‌السلام و صلح، انتقاد از خلفا، اتحاداسلامی، آزادی سئوال در

حکومت علی علیه‌السلام، پیروزی سیاست علی علیه‌السلام، مقابله به مثل علی علیه‌السلامدر جنگ، سخنان صعصعة بن صوحان درباره علی علیه‌السلام و نمونه‌هایی از سیره آن حضرت.

بحثی پیرامون امامت حضرت علی علیه‌السلام، طرح امامت به صورت صحیح، اهمیت حدیث ثقلین، حدیث غدیر، بررسی نصوصی از رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله که ناظر به امامت علی علیه‌السلام است، آیات مربوط به امامت علی علیه‌السلام؛ امامت در شیعه مفهومی است نظیرنبوت، امامت در ذریعه ابراهیم علیه‌السلام. دیدگاه امام علی علیه‌السلام درباره ذات خداوند، پاسخ علی علیه‌السلام به دیدگاه‌های عالم مسیحی درباره وجه اللّه، توحید صفاتی، عبادت در اسلام،ارزش و لزوم حکومت، رابطه حاکم و مردم، دیدگاه علی علیه‌السلام درباره مقام ممتاز اهل بیت،دیدگاه علیعلیه‌السلام از کمبود انسان‌های لایق اسرار، دیدگاه علی علیه‌السلامدرباره زهد، شکر، دنیا،نفس، توبه و استغفار، مهدی موعود در کلام علیعلیه‌السلام.

امام علی علیه‌السلام شهید عدالت (ارزش عدالت، جود بهتر است یا عدل، اجرای قانونبرای همه، چه عدالتی موجب شهادت علی علیه‌السلامشد؟ عدل وجود از نظر اجتماعی،عدالت؛ فلسفه اجتماعی اسلام، ارزش حق و عدالت در نظر علی علیه‌السلامآخرین روزهایحیات علی علیه‌السلام و آخرین موعظه علی علیه‌السلام و وصیت 20 ماده‌ای.

40. پیروزی در سیمای شکست (برگرفته از آثار استاد شهید آیت‌اللّه مطهری و مرحومآیت‌اللّه سید مرتضی شبستری).

رفیعا، غلام‌حسن، تهران، حوزه هنری سازمان تبلیغات، مرکز آفرینش‌های ادبی دفتر ادبیاتآیینی، چاپ اول، 1378، 276 صفحه، رقعی.

در این کتاب، سخنرانی‌هایی از استاد گرد آمده است که در آن‌ها، برخی متون تاریخیشیعه نقد و بررسی شده است. در پاروقی نیز از نوشته‌های آیت‌اللّه سید مرتضیشبستری بهره گرفته شده است.

نویسنده در مقدمه کتاب، با تاکید بر این‌که مطالعه و نقل مطالب این کتاب در مراسمسوگواری ائمه اطهار علیه‌السلام می‌تواند در سطح مطلوبی رسالت مبلغان را برآورده سازد، باعنوان یادکردی از استاد شهید آیت‌اللّه مطهریرحمه‌اللهبه شرح کوتاهی از فعالیت‌های استاد و سپسبه معرفی آیت‌اللّه شبستری می‌پردازد. عنوان بخش‌های کتاب چنین است:

قیام اشک، خورشید هامون، گل بی پیراهن، ماه سه آفتاب، ستاره سحر، گلبرگ‌هایلاله‌های سوخته، کاروان آه و ملحقات. برخی موضوع‌ها که مورد نقد و بررسی استاد قرارگرفته بدین قرار است: تحریفات عاشورا، جعلی بودن بسیاری از داستان‌های عامه پسند مانندداستان حضرت لیلا علیهاالسلام مادر علی اکبر علیه‌السلام و عروسی حضرت قاسم علیه‌السلام و روضه‌های دروغ.

41. پیام‌های فرهنگی اجتماعی غرب‌زدگی از دیدگاه استاد مطهری

محمدیان، حسین، اهواز، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، دانشگاه‌های اهواز،معاونت فرهنگی، 1371، 48 صفحه.

این کتاب مقاله برگزیده دانشگاه‌های اهواز به مناسبت سیزدهمین سالگرد شهادتاستاد شهید آیت اللّه مرتضی مطهری است.

42. پیش درآمدی بر جامعه‌شناسی دین از منظر استاد مطهری

دژاکام، رضا، تهران، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، پژوهشکده فرهنگ ومعارف، دفتر نشر معارف چاپ اول، 1380، 120 صفحه، رقعی.

استاد مطهری، پیش از تجربه انقلاب اسلامی و حضور عینی‌تر دین در اجتماع،تبیین بسیار کارآمدی از نیاز انسان به دین ارایه کرده‌اند. که در این تحقیق به تفصیل بدانپرداخته شده است. همه کسانی که تاکنون درباره شخصیت علمی استاد مطهری نظرداده‌اند، اعتراف می‌کنند که وی برجستگی بسیار والایی دارد. پرسشی که ذهن همهعلاقه‌مندان را درگیر شخصیت علمی ایشان کرده، این است که چه راه حلی بیابیم کهبتوان به این شیوه نسل جوان را با آثار ایشان آشنا کنیم تا جامعه از این منبع بزرگ علمیاستفاده کند. در این‌راستا، راه حلی که به نظر می‌رسد این است که آثار ارزشمند ایشان باتوجه به نیازهای روز، به شکل موضوعی عرضه شود. موضوعی کردن آثار ایشان وقالب‌ریزی محتوای علمی آن در شکل‌های جدید کاری است که گروه دین پژوهینهاد،به آن جامه عمل پوشانده است تا این مجموعه آغازی برای طرح مجدد و احیایاندیشه‌های ناب، مانند اندیشه‌های آیت‌اللّه مطهری باشد.

نگارنده در این کتاب، ضمن مروری بر آرای نظریه پردازان جامعه‌شناسی کلاسیکهم‌چون فویر باخ، اگوست کنت، اسپنسر، دورکیم، وبر، مارکس، درباره منشا پیدایش دین،دیدگاه‌های استاد مطهری را درباره آنان بیان می‌کند. سپس کارکردهای اجتماعی دین رابه کوتاهی مطرح ساخته است.

کتاب دارای پیش گفتار و دو فصل می‌باشد و عنوان‌های آن چنین است.

نظریه‌های منشا پیدایش دین؛ جامعه‌شناسی مذهب، فویر باخ، نقد نظریه فویر باخ،اگوست کنت و اسپنسر، دورکیم، نقد و نظر دورکیم، مارکسیسم، نقد نظریه مارکسیسم،مقایسه نظریه نیچه و مارکسیست‌ها، راسل، نقد

نظریه راسل، مطهری، نقد نظریه مطهری.

کارکردهای اجتماعی دین؛ دین و سعادت اجتماعی، دین و تضمین اخلاق اجتماعی،کارشناسان (عالمان) دین، جنبه‌های منفی عالم دینی در برخی ادیان، نیاز بشر به علم ودین در جهان امروز و نوآوری در دین.

43. تاریخ اسلام در آثار شهید آیت‌اللّه مطهریرحمه‌الله (جلد اول)

روحانی، سید سعید، قم، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، مرکز برنامه ریزی وتدوین متون درسی (مجموعه تاریخ) دفتر نشر معارف، چاپ دوم، 1381، 373 صفحه وزیری.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و بازگشایی دانشگاه‌ها، شورای عالی انقلاب فرهنگی،درس تاریخ اسلام را در دروس معارف اسلامی قرار داد و گذراندن آن‌را برایدانشجویان مقطع کارشناسی الزامی دانست. با توجه به این‌که معاونت امور اساتید ودروس معارف اسلامی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها سر فصلجدیدی را برای این درس ارایه کرده نهاد برآن شد که گزیده‌ای از آثار استاد شهیدمرتضی مطهریرحمه‌الله را در زمینه تاریخ اسلام بر اساس آن سر فصل گردآوری کند تا دراختیار پژوهشگران و دانشمندان علوم اسلامی قرار گیرد.

در جمع‌آوری این اثر نکات زیر مورد توجه قرار گرفته است:

این کتاب از فصل‌ها و گفتارهایی تشکیل شده است. مهم‌ترین عنوان‌های آن چنیناست: ماهیت تاریخ؛ (مفهوم تاریخ، تحول و تطور تاریخ، ارزش تاریخ)، آشنایی بامورخان مسلمان (یعقوبی، ابن هشام، ابن اثیر، طبری، ابوالفرج اصفهانی، جاحظ،عایشه بنت الشاطی، و حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر آیتی)

محیط پیدایش اسلام؛ زنان و دختران در دوره جاهلیت، ارث پسر خوانده.

بررسی و تحلیل زندگی عادی حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله؛ آشنایی با زندگی حضرتمحمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، اقدامات پیامبر به منظور ساختن جامعه اسلامی، عوامل موفقیت و گسترش اسلام.

از سقیفه تا قتل عثمان؛ تحلیل جریان سقیفه، تحلیل فتوحات خلفای سه گانه، قتل خلیفه سوم.

حکومت حضرت علی علیه‌السلام، حضرت علی علیه‌السلام و خلفای سه گانه به حکومت رسیدنحضرت علیعلیه‌السلام ویژگی‌های حکومت حضرت علیعلیه‌السلام، موانع و مشکلات حکومت حضرت علی علیه‌السلام، منش‌ها و فتنه‌ها،

ناکثین، مارقین، قاسطین و شگفت‌انگیزترین دورهزندگی علی علیه‌السلام.

44. تاریخ اسلام در آثار شهید آیت‌اللّه مطهریرحمه‌الله (جلد دوم)

روحانی، سید سعید، قم، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، مرکز برنامه‌ریزی وتدوین متون درسی (مجموعه تاریخ)، دفتر نشر معارف، چاپ دوم، 1381، 336 صفحه، وزیری.

این کتاب، فصل‌ها و گفتارهایی دارد که مهم‌ترین عنوان‌های آن چنین است:

ائمه و امویان، آشنایی با حکومت امویان، کارگزاران معاویه، پی‌آمدهای حکومتبنی امیه، فرق معاویه و یزید، شناخت زمینه‌ها و علل صلح امام حسن علیه‌السلام، تفاوت‌هایشرایط زمان امام حسن علیه‌السلام و شرایط امام حسین علیه‌السلام، شناخت زمینه‌ها، علل و پی‌آمدهاینهضت امام حسین علیه‌السلام؛ (فلسفه قیام امام حسین علیه‌السلام، اهداف قیام امام حسین علیه‌السلام، عواملموثر در نهضت حسینی، رابطه امر به معروف و قیام امام حسین علیه‌السلام، کیفیت تبلیغ نهضتحسینی، پی‌آمدهای قیام امام حسین علیه‌السلام، فلسفه زنده نگه داشتن نهضت حسینی).حضرت امام زین العابدین علیه‌السلام؛ (دو سنت معمول میان ائمه علیه‌السلام، مقایسه روش امامحسین علیه‌السلامبا امامان دیگر علیه‌السلام، تعارض ظاهری سیره‌ها و ضرورت حل آن‌ها، عبادتامام، امام سجاد و حاکم معزول مدینه، هشام و فرزدق) ائمه علیه‌السلام و عباسیان (به قدرترسیدن بنی العباس، اجتماع محرمانه سران بنی هاشم، نمونه‌هایی از سیاست عباسیان.اقدامات ائمه اطهار علیه‌السلام؛ حضرت امام جعفر صادق علیه‌السلام، اوضاع سیاسی در عصر امام صادق علیه‌السلام، مقایسه زمان امام حسین و زمان امام صادق علیه‌السلام، جنگ عقاید، عوامل موثر درنشاط علمی زمان امام صادق علیه‌السلام، حضرت امام موسی بن جعفر علیه‌السلام، امام در

زندان‌های مختلف، نفوذ معنوی امام علیه‌السلام، هارون و موسی بن جعفر علیه‌السلام، حضرت علی بن موسیالرضا علیه‌السلام، رفتار عباسیان با علویان، مسئله ولایت عهدی امام رضا علیه‌السلام و نقل‌هایتاریخی، بررسی فرضیه‌ها، استدلال حضرت رضا علیه‌السلام، نماز عید قربان. حضرت امامحسن عسکریعلیه‌السلام، محافظت شدید، شهادت امام علیه‌السلام، حضرت صاحب الزمان علیه‌السلام،انتظار فرج، بیان علیعلیه‌السلام درباره مهدی موعود، اثر اعتقاد مهدویت در تاریخ اسلام،اعتقاد به مهدویت در جهان تسنن، بیان حافظ.

به سبب اهمیت تحریف تاریخ، این بحث در پایان به عنوان پیوست و به صورت کوتاهتبیین شده که عنوان‌های آن چنین است: معنی و انواع تحریف، عوامل تحریف، وظایفعلما و عامه مردم. در پایان کتاب، فهرست منابع و مآخذ، فهرست آیه‌ها، فهرستروایت‌ها، فهرست الفبایی و فهرست اعلام آمده است.

45. تاریخ اسلام در آثار استاد مطهریرحمه‌الله (ویراست دوم)

روحانی، سید سعید، قم، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، معاونت آموزش اموراساتید و دروس معارف اسلامی (مجموعه تاریخ)؛ دفتر نشر و پخش معارف، چاپ اول، 1379،224 صفحه، وزیری.

مجموعه حاضر ویراست دوم کتاب تاریخ اسلام و آثار استاد شهیدمطهری است که بابهره‌گیری از نظریه‌های اساتید و اندیشمندان و افزودن برخی منابع جدید، در یک جلدتنظیم شده است و می‌تواند به عنوان منبعی در تدریس تاریخ اسلام مورد استفاده قرارگیرد.

این اثر شش فصل دارد:

در فصل اول با عنوان مباحث مقدماتی، مباحثی مانند: مفهوم تاریخ، فلسفه تاریخ درقرآن، عوامل حرکت تاریخ، ارزش و آموزندگی تاریخ، معرفی

برخی از مورخان، انواع تاریخ نگاری و محیط پیدایش اسلام در مناطقی هم‌چون عربستان و ایران بررسی شدهاست. فصل دوم با عنوان بررسی و تحلیل زندگی حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، به موضوع‌هایی مانندپیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله پیش از هجرت، ویژگی‌های خاتم الانبیا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، شرایط مدیریت و رهبری دراسلام، بعثت، هجرت و جنگ‌های پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، حجت الوداع، غدیر خم و عوامل موفقیت و گسترش اسلام می‌پردازد. در فصل سوم با عنوان از سقیفه تا کشته شدن عثمان،جریان سقیفه و فتوحات حکمرانان سه گانه و نقش ایران در تمدن اسلامی و نقش اسلامدر تمدن ایران و نیز عملکرد عثمان، واکنش مردم و نقش ماهرانه معاویه در قتل عثمان بررسی شده است. فصل چهارم با عنوان حکومت حضرت علی علیه‌السلام به مباحثی هم‌چون انتقاد علی علیه‌السلام از حاکمان وقت، راز و رمز سکوت علی علیه‌السلام، پرداخته است و بیعت،ویژگی و روش حکومت علی علیه‌السلام و برخورد متفاوت اصحاب با ایشان پرداخته است ودر قسمت پایانی نیز به برخی از موانع و مشکلات رودرروی حکومت حضرت علی علیه‌السلام اشاره شده است. فصل پنجم با عنوان ائمه در دوران امویان به بررسی نحوه نفوذ وتسلط امویان بر حکومت اسلامی، ویژگی و روش سیاسی حکومت بنی امیه، شناخت زمینه‌ها و علل صلح امام حسن علیه‌السلام تفاوت شرایط زمان امام حسن علیه‌السلام و امام حسین،فلسفه، اهداف، عوامل موثر و نتایج قیام امام حسین علیه‌السلام و نقش اهل بیت و به‌ویژه زینب کبری در این جریان پرداخته است. در ضمن، در این فصل به‌گونه‌ای به زندگی امام زینالعابدین و امام محمد باقر علیه‌السلام و فایده سیره‌های گوناگون معصومین علیه‌السلام اشاره گردیدهاست. در فصل پایانی نیز با عنوان ائمه علیه‌السلام در دوران عباسیان به قدرت رسیدن بنی العباس،واکنش امام صادق علیه‌السلامو امام کاظم علیه‌السلام

علت دستگیری و زندانی کردن امام کاظم علیه‌السلام،بررسی تاریخی مسئله ولایت عهدی و برخورد امام رضا علیه‌السلام با آن، نکات مهمی ازدوران امام جواد، امام هادی، امام حسن عسگری و امام زمان علیه‌السلام و مشخصات انتظار قیامآل محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله پرداخته شده است.

لازم به توضیح است در این مجموعه از 42 اثر استاد استفاده شده است. منابع ومآخذی که از کتاب‌های استاد استخراج شده همراه با فهرست آیه‌ها، روایت‌ها و اعلامارایه شده است.

46. تاوان عشق (سوگنامه معلم شهید استاد مرتضی مطهری)

محقق، جواد (به کوشش) تهران، انتشارات مدرسه، چاپ دوم، 1378، 216 صفحه، رقعی.

تاوان عشق در بردارنده مجموعه اشعاری است که درباره استاد سروده شده است. درابتدای کتاب، گزیده‌ای از سخنان امام خمینی، علامه سید محمد حسین طباطبایی،آیت‌اللّه سید علی خامنه‌ای و حجت‌الاسلام علی اکبر هاشمی رفسنجانی آمده و درادامه سال شماری از زندگی استاد و نیز شعر و خاطره‌ای از استاد آورده شده است.در این قسمت، برخی از افراد را که اشعارشان در این مجموعه آمده است ناممی‌بریم:

همران با کاروان شهیدان (محمود آقاجانی)، عمامه خونین (حسین اسرافیلی)، فقیه فضل و فضیلت (امیری فیروزکوهی)، آفتاب دانش و دین (مهرداد اوستا)، زنده جاویدان (محمد حسین بهجتی ـ شفق)، شهادت سرخ (حبیب اللّه چایچیان ـ حسان)،نام مطهر (سید حسن حسینی)، رجعت خونین (احدده بزرگی)، کشته عشق (محمودشاهرخی ـ جذبه)، حاصل عمر رهبری (غلام‌رضا شکوهی)، مظهر طهارت و قدس(شکیبا)، روح مطهر (شوریده گیلانی)، فیلسوف شرق (سید علی اصغر صائم

کاشانی)،پرواز سیمرغ (علی صدفی زاده)، به یاد استاد (سید محمد عباسیه کهن)، در سوگمطهری (مصطفی قمشه‌ای ـ مژده)، شهید راه عقیده (سپیده کاشانی)، ایثار در بهار(مجتبی کاشانی)، آن آیت خدا (عباس کی منش ـ مشفق کاشانی)، شیخ شهید ثانیاشراق (سید علی موسوی گرمارودی)، آفتاب فضیلت (سید محمود گلشن کردستانی)،پیر اندیشه (م. آتش)، کتاب روشن ایمان (محمد جواد محبت)، شهید شرافت (جوادمحدثی)، سفیر خورشید (مصطفی محدثی خراسانی)، ذوالفقار قلم (علی مرادی غیاثآبادی)، خون پاک (محمد علی مردانی)، ای امام مرا پاره تن (امیر علی مصدق)، نمازآخر (سید محسن مصطفی‌زاده)، ای میر معلمان ربانی (علی معلم دامغانی)، ای مجاهدشهید مطهر (حسین ممتحنی (حمید) سبزواری)، زمزمه عاشقانه (سید مهدیموسوی)، شاهد جاودانه تاریخ (علیرضا میرزا محمد).

47. تئودیسه و عدل الهی (مقایسه بین آرای لایب نیتس و شهید مطهری).

رضایی، مهین، ویراستار: پروانه عروج نیا، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردی، چاپ اول،1380، 230 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر تحقیقی است درباره دیدگاه‌های شهید مطهری و لایب نیتس، فیلسوف آلمانی درباره عدل الهی. مسئله عدل الهی یکی از مسایل فلسفی و کلامی مهم است. اینمسئله دو وجه دارد: یکی وجه ایجابی که در آن به راه‌های اثبات عدل الهی پرداختهمی‌شود؛ دیگری وجه سلبی که در آن شبهه‌ها و اشکال‌هایی که بر عادل دانستن خداوند متعالوارد شده، بررسی و نقد می‌شود. عمده‌ترین این شبهه‌ها به مسئله شرور شکلی همگانی است و توهم ناسازگاری میان وجود شر از یک سو و فرض

وجود خدای عادل از سوی دیگر،همواره علتی برای بدبینی و گرایش به مادی گری بوده است. از این رو، پرداختن به آن، بسیارزشمند است و باید آن‌را به مدد تبیین و تطبیق تعدادی از آرا و عقاید حل کرد.

محور عمده بحث در این کتاب نیز ارتباط عدل الهی با مسئله شرور است. درفرهنگ غرب لایب نیتس در این باره کتاب مستقلی نگاشته و از کسانی مانند آگوستینقدیس و ایرنائوس قدیس که به این امر پرداخته‌اند بیش‌تر باریک بینی نشان داده است ونیز با توجه به این‌که در فرهنگ اسلامی نیز شهید مطهری در این باره تحقیق مستقل وقابل توجهی انجام داده است. از این رو، مقایسه آرای این دو اندیشمند می‌تواند آثارمثبت فراوانی داشته باشد.

در راس سیستم‌های دینی که شهید مطهری و لایب نیتس به آن پای بندند، سخن ازخدایی است که جامع جمیع صفات کمالیه است؛ خدایی که ذات و صفاتش را حدینیست؛ خدایی که قادر مطلق و خیرخواه محض است، ولی اگر به این دو قضیه، قضیهدیگری اضافه کنیم و آن این‌که شر وجود دارد، آن گاه این سیستم فکری دچار مشکلجدی خواهد شد؛ زیرا امروزه منتقدان افکار دینی، لزومی در بحث بر سر اثبات وجودخدا یا نبود آن و نقد براهین آن نمی‌بینند، بلکه اثبات ناسازگاری در مقوله‌های دینیکافی است تا یک سیستم فکری را از اعتبار بیندازد. به نظر منتقدان، مسئله شرّ، آنحلقه‌ای است که می‌تواند از عهده این کار برآید. این کتاب به بررسی وجود تشابه،تفاوت شیوه نگرش لایب نیتس و استاد مطهری به مشکل شرّ می‌پردازد تا از اینره گذر، سهم هر یک را در کاروان اندیشه بشری و در تبیین توجیه و حل این مشکل بازنماید.

کتاب حاضر، پنج فصل دارد: فصل اول درباره کلیات مربوط به موضوع مورد بحثاست. از مهم‌ترین مباحث این فصل، تعیین مفاد و مدلول و عدل الهی از نظر شهیدمطهری است، آیا عدل الهی مفهومی است اخلاقی؟ آیا ملاک عدل الهی همان حسن وقبح است که متکلمان بدان قائلند؟ از مباحث مهم دیگر این فصل، بیان رابطه میانعدالت و شر است؛ آیا شرّ مخل به عدالت است یا خیر؟ و به عبارت دیگر، آیا وجود شربا وجود خداوند عادل سازگاری دارند؟

فصل دوم به بررسی آرای شهید مطهری در کتاب عدل الهی می‌پردازد. وی در اینکتاب با استفاده از مطالب حکمای اسلامی و با سبک و طراحی نو به شبهه شرور و مسئلهعدل الهیپاسخ می‌گوید. از این رو، در طرح عقاید ایشان، افزون بر مراجعه به دیگر آثاروی هم‌چون شرح مبسوط منظومه سبزواری، درس‌های الهیات شفا، مقاله‌های فلسفی،انسان و سرنوشت و... به آثار ملاّ صدرا و ابن سینا و... نیز رجوع شده است.

فصل سوم به بیان آرای لایب نیتس اختصاص دارد. در این فصل با زندگی، آثار وعقاید لایب نیتس آشنا می‌شویم. این فصل نیز در دو بخش تنظیم شده است: بخش اولبا عنوان خدا خواسته است بهترین جهان ممکن را خلق کند و بخش دوم با عنوان بدیموجود، منافاتی با وجود خدا ندارد منبع اصلی آرا لایب نیتس در این کتاب، متن ترجمهشده کتاب تئودیسه به زبان انگلیسی است.

در فصل چهارم به عقاید شهید مطهری و لایب نیتس درباره جبر و اختیار و قضا وقدر پرداخته شده است.

لایب نیتس نسبت به قضا و قدر اسلامی که خود آن‌را قضا و قدر محمدیمی‌نامد،نگرش منفی دارد. در این فصل، دیدگاه وی درباره این مسئله

تبیین و بررسی شده است.در فصل پنجم یا فصل آخر نویسنده به مقایسه و داوری می‌پردازد. در این فصل، ازشباهت و افتراق دیدگاه دو اندیشمند سخن به میان می‌آید. آن گاه میزان آسیب پذیریاین نظریه‌ها بررسی می‌شود.

48. تبلیغ و مبلغ در آثار شهید مطهریرحمه‌الله

موگهی، عبدالرحیم، قم، بوستان کتاب قم، چاپ دوم، 1381، 368 صفحه، وزیری.

در این مجموعه، اندیشه‌ها و دیدگاه‌های استاد مطهری درباره «تبلیغ و مبلغ» در سهبخش گرد آمده است. بخش اول کتاب با عنوان تبلیغ شامل مباحث زیر است:

تعریف تبلیغ، ارزش و اهمیت تبلیغ، اهداف تبلیغ، استراتژی تبلیغ، اقسام تبلیغ،مخاطبان در تبلیغ، مبانی و مشخصات تبلیغ اسلامی، ابزارهای تبلیغ، شرایط موفقیتپیام‌ها در تبلیغ و...؛ مبلغ عنوان بخش دوم کتاب است که در آن، وظایف، شرایط واخلاق مبلغ تشریح می‌شود؛ بخش سوم به نکته‌ها و هشدارهای تبلیغیاختصاص دارد کهعنوان‌های آن چنین است:

نکته‌های تبلیغی (رعایت آداب اجتماعی، گذشت، بردباری، خدمت به مردم، دعابرای هدایت، نیروی ارشاد، مهم‌ترین مسئله این زمان، کیفیت نشر اسلام، فلسفه مرثیهخوانی، تفاوت موعظه و حکمت و خطابه، شور و حال داشتن، دعوت‌های سه بعدی وجاذبه علی علیه‌السلاموظیفه نویسندگان، مواد تبلیغی، عوامل انحراف در واقعه عاشورا و پیوندخطابه با اسلام) هشدارهای تبلیغی (پرهیز از اظهار نظرهای غیر متخصصانه، اصلاح دستگاه وعظ و تبلیغ، انتقاد از برخی از مبلغان، خطر روشن‌فکران، حرکت، در جهت استقلال فرهنگی، خطر التقاط فکری،

حرکت در جهت استقلال فرهنگی، خطر التقاط فکری، نفوذ اندیشه‌های بیگانه، تجددگرایی افراطی، خطر جمود و جهالت، تدوین اصول و مبانی اسلامی، وضع نابسامان تالیفات و انتشارات مذهبی، اصلاح فکر دینی،فلسفه قیام امام حسین علیه‌السلام و ضرورت اصلاح وضع مرثیه خوانی و تحریفات عاشورا ومبارزه با آن‌ها).

آثار استاد از گذشته تا به حال به شکل‌ها و پیام‌های گوناگون منتشر شده است. درنقل مطالب تنها به آثاری که از سوی انتشارات صدرا و زیر نظر شورای نظارت آثارحضرت استاد به چاپ رسیده استناد شده است.

49. تحلیلی از ترور متفکر شهید استاد مطهری (به ضمیمه مقاله‌ای که با خون نوشته شد.)

(بی جا، بی‌تا)، مرکز پخش، چاپ ایران گرافیک، (بی‌تا) 66 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر شامل دو بخش است:

بخش اول: شامل مقاله آقای سید حسین تایب با عنوان تحلیلی از ترورو متفکر شهید استادمطهریاست. ایشان در این مقاله، به بررسی و تجزیه و تحلیل این حادثه غم‌انگیزپرداخته‌اند.

بخش دوم: با عنوان مقاله‌ای که با خون نوشته شد شامل موضوع‌های زیر است.

50. تفکر فلسفی غرب از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری

دژاکام، علی، تهران، موسسه فرهنگی اندیشه معاصر، چاپ دوم، 1377، 569 صفحه، وزیری.

اندیشه‌ها و نظریه‌های به روز، کارآمد و بی‌بدیل علامه شهید مطهریرحمه‌الله به حق مایهافتخار مسلمانان به‌ویژه ملت عزیز ایران اسلامی است. چنان‌که پس از گذشت چند سالاز شهادت آن عالم مجاهد، آثار گران‌سنگ او هم‌چنان یکی از معتبرترین و ناب‌ترینتفسیرها درباره دین اسلام است و همواره در طول این سال‌ها مورد تمجید نشر ومطالعه دانش‌پژوهان، طلاب و دانشجویان حقیقت جو قرار گرفته است.

استاد مطهری یکی از مهم‌ترین استوانه‌های فکری انقلاب اسلامی بود و از دستدادن او یکی از دردناک‌ترین و جبران ناپذیرترین صفحات تاریخ انقلاب اسلامی بهشمار می‌آید. نقد اندیشه فلسفی غرب، یکی از مهم‌ترین موضوع‌هایی است که استادمطهری با جدیت بارها به آن پرداخته‌اند؛ به‌گونه‌ای که بیش‌تر آثار ایشان به چشممی‌خورد. پراکندگی این نقدها در آثار استاد، بهره برداری از آن‌ها را وقت گیر و دشوارمی‌ساخت. بنابراین، ایجاب می‌کرد مجموعه آن‌ها گردآوری و در قالب یک کتاب دراختیار پژوهشگران قرار گیرد. امروزه که ترجمه بدون نقد افکار فلسفی غرب و درقالب‌های گوناگون بیش از گذشته شدت یافته است، مطالعه نقدهای منصفانه و دقیق استاد، روشنگر اذهان حقیقت‌جویان است. در این مجموعه، اندیشه‌های متفکرانمغرب زمین شامل فلاسفه، دانشمندان علوم تجربی، اندیشمندان الهی و غیرالهی علومانسانی که در آثار شهید مطهری مورد نقادی قرار گرفته‌اند، مانند فیثاغورس، سقراط،افلاطون، ارسطو، رنه دکارت، جرج برکلی، دیوید هیوم، ویلیام جمیز، هانری برکسون،برتراندراسل و آرنولد توین بی.

گردآوری شده است، ولی به سبب این‌که بیش‌ترینحجم این مجموعه را فلاسفه تشکیل می‌دهند، نام تفکر فلسفی غرب برای آن انتخاب شده است.

نویسنده در آغاز کتاب، بحثی با عنوان آسیب‌شناسی دینی از نگاه آیت‌اللّه مطهری بهدست داده است و آسیب‌شناسی دینی را در موضوع‌های زیر دسته‌بندی کرده وتوضیح‌هایی را ارایه داده است:

آسیب‌شناسی عقاید دینی، معرفت دین شناسان، جامعه دینی و نهادهای دینی.

این کتاب، پیش‌تر با همین عنوان در دو جلد جداگانه به چاپ رسیده است.

51. تفسیری بر اصول فلسفه و روش رئالیسم علامه محمدحسین طباطبایی(با پاورقی شهیدمطهری)

شریعتی، سبزواری، محمد باقر، قم، بوستان کتاب قم، چاپ اول، 1381، 312 صفحه، وزیری.

این کتاب شامل شرح و تفسیر مباحث اصول فلسفه و روش رئالیسم اثر علامه طباطبایی و استاد مطهری است. نویسنده با تلخیص مباحث کتاب و افزودن مطالبجدید بر آن و توضیح عبارت‌های صحیح و مشکل آن، کوشیده است اصول فلسفه را بهزبان روز بر مشتاقان این علم عرضه کند. وی در این کتاب با آمیختن متن کتاب اصول فلسفه به پاورقی‌های استاد مطهری، بریدگی‌ها و فصل‌ها را به یکدیگر وصل و متنییکنواخت ارایه کرده است. تا خواننده بهتر بتواند از آن بهره ببرد. البته، متن کتاب باقلمی پررنگ‌تر ارایه شده است تا خواننده به دیدگاه‌های علامه طباطبایی و استادمطهری بهتر واقف شود. در این کتاب بیش‌تر، موضوع‌های مباحث مورد نیاز نسل حاضر و فلسفه مورد بحث قرار گرفته است که

عبارتند از: فلسفه چیست؟ فلسفه وسفسطه، علم و ادارک، علم و علوم و ارزش معلومات.

52. تلخیص مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی استاد مرتضی مطهری

معاونت تربیتی مرکز جهانی علوم اسلامی، اتحادیه انجمن‌های فرهنگی طلاب، (بی‌تا)، 101صفحه، رقعی.

اثر حاضر گزیده‌ای از مجموعه کتاب‌هایمقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامیشامل انسان وایمان، جهان بینی توحیدی، وحی و نبوت، انسان در قرآن، جامعه و تاریخ و زندگیجاوید یا حیات اخروی استاد شهید مرتضی مطهری است که به وسیله معاونت تربیتیمرکز جهانی علوم اسلامی اتحادیه انجمن‌های فرهنگی طلاب فراهم شده است. ارایه کوتاه و گویا از جهت‌گیری‌ها و مواضع کلی و بنیادین استاد، آشنایی بیش‌تر طلابخارجی با اندیشه‌های موثر استاد، الگوگیری از مواضع و جهت‌گیری‌های فکری استادو هدف‌های تنظیم این مجموعه است.

عنوان‌های اصلی کتاب چنین است:

انسان و ایمان (انسان و حیوان)، علم و ایمان، ایمان مذهبی، (آثار و فواید ایمان،مکتب، ایدئولوژی، اسلام مکتب جامع و هم جانبه)، جهان‌بینی توحیدی (انواع جهانبینی، معیار خوبی جهان بینی‌ها، جهان بینی توحیدی، خدا، واقعیت مطلق و مبداهستی، مراتب و درجات توحید، انسان و رسیدگی به یگانگی جهان، حکمت بالغه وعدل الهی، (تاریخچه اصل عدل در فرهنگ اسلامی)، وحی و نبوت (هدایت عامه،ویژگی‌های پیامبران، پیامبران صاحب شریعت، نقش تاریخی پیامبران، هدف نبوت‌ها وبعثت‌ها، دین یا ادیان، ختم نبوت، معجزه ختمیه، قرآن، مشخصات اسلام، پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) انسان در قرآن (انسان در جهان

بینی اسلامی)، جامعه و تاریخ (جامعه چیست؟) جامعه سنت، تاریخ چیست؟ (تاریخ علمی، نقد و بررسی، اسلام و مادیتتاریخی، انتقاد، معیارها، تحول و تطور تاریخ)، زندگی جاوید یا حیات اخروی، (معاداز ارکان جهان بینی اسلامی، ماهیت مرگ، زندگی پس از مرگ، قیامت کبری).

53. تمثیلات و تشبیهات در آثار استاد شهید مطهری

رجالی تهرانی، علیرضا، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1375، 456 صفحه، رقعی.

مجموعه حاضر مشتمل بر بیش از 250 تمثیل و تشبیه است که استاد بزرگوار علامهشهید حضرت آیت‌اللّه مرتضی مطهریرحمه‌الله در سخنرانی‌ها و کتاب‌های ارزنده خویشبیان فرموده است. دفتر تبلیغات اسلامی با توجه به صاحب نظر بودن استاد شهید و دربسیاری از علوم اسلامی، به همراه ویژگی منحصر به فرد ایشان در بیان روان و سهلمشکل‌ترین مباحث و موضوع‌ها در قالب تشبیه و تمثیل، این کتاب را منتشر کرده است.این اثر، در موضوع‌هایی هم‌چون مباحث اعتقادی، اخلاقی، تربیتی، معنوی، عرفانی،اجتماعی، قرآنی، فقهی، عبادی، منطقی، فلسفی، فراهم آمده است که برخی از عنوان‌هاو موضوع‌های مطرح شده چنین است:

وضلالت، وحی و الهام، جاودانگی روح، شهادت جوارح انسان در قیامت، فرهنگ اسلامو...

منافقان، کافران، از نظر قرآن بین دنیا و آخرت تضادنیست، وضع و حال کافران، جلوه خدا، جمال طبیعت، رشد عقلانی بشر در عصر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله.

54. تن پاره امام (سری مجموعه شعرهای مذهبی، جلد نهم، ویژه نامه شهید مطهری).

محقق، جواد، (به کوشش)، (بی‌جا)، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1360، 24 صفحه، رقعی.

این اثر شامل 12 شعر کوتاه درباره جنبه‌های گوناگون شخصیت علمی و... استاد است.عنوان‌های برخی شعرها چنین است: جشن گرازها، نام مطهر، ای چشمه زلال حقیقتو در غم استاد.

چاپ دوم این کتاب نیز به همراه اشعار دیگر با نام تاوان عشق: سوگنامه معلم

55. جزوه امر به معروف و نهی از منکر

(خلاصه شده از آثار شهید مطهری برای مسابقه بزرگ امر به معروف و نهی از منکر: طرح یاوران معروف).

واحد فرهنگی و تربیتی سیاسی ـ اجتماعی دانش‌آموزان (تهیه و گردآوری)، (بی‌جا)، واحد فرهنگیو تربیت سیاسی ـ اجتماعی دانش‌آموزان، 1373، 60 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر، از مطالب و آثار استاد درباره امر به معروف و نهی از منکر گردآوریشده است که برای مسابقه‌ای فرهنگی به این منظور، تنظیم شده است و برخی ازبحث‌های مطرح در آن به شرح زیر است:

فرضیه هر صد سال یک مجدد دین، روش پیامبرانه، نسل جوان یا اندیشه جوان،عالم زمان خویشتن باش، نمونه دو نسل، سرمایه یا سربار، تسلط بر نفس و علم ومهارت.

56. جلوه‌های معلمی استاد مطهری

وزارت آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، تهران، انتشارات مدرسه،چاپ سوم، 1369، 316 صفحه، وزیری.

این اثر در معرفی مدرسان و استادان بزرگ اسلامی و شناساندن روش آموزش آن‌ها، دربسیاری جهت‌ها می‌تواند نقطه آغازی باشد تا برنامه‌ریزان، معلمان و دانش‌آموزان مادریابند که بهره‌وران از چشمه پاک و گوارای اسلام، علم را نورالهی، معلم را وارثپیامبران و آموزش را یک وظیفه دینی و تکلیف الهی می‌دانند. کتاب حاضر کهمجموعه‌ای از دیدگاه‌ها و سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها و مقاله‌ها درباره جنبه‌های گوناگونشخصیتی استاد شهید مطهری است، در سالروز شهادت آن استاد و هم زمان با هفتهمعلم تقدیم معلمان، دبیران و دلسوختگان آموزش

و پرورش گردیده تا بتوانند گوشه‌ایاز ویژگی‌های یکی از قله‌های بلند و رفیع تعلیم و تربیت اسلامی را معرفی کنند.

کتاب دارای فصل‌های زیر است:

سیری در اندیشه‌های اجتماعی شهید مطهری، از محمود نفیسی (تقی‌زاده)؛ شهیدمطهری و یهود، نوشته شمس الدین رحمانی؛ لغات و اصطلاحات تعلیم و تربیت درآثار استاد، اثر محمد حسن محمدی؛ راه و رسم معلمی و نهضت‌های ضد عقلی درتاریخ اسلام برگرفته از آثار شهید مطهری، نوشته علی تاجدینی.

به یاد شهادتش در 12 اردیبهشت، جواد محدثی؛ رفتی، نه این هنگام،

گاه رفتنت بود، سپیده کاشانی؛ شهید مطهر، حمید سبزواری؛ در سوگ استاد شهید مطهری، اسداللّه‌شعبانی؛ دریغی در سوگ انسانی بزرگ، محمود شاهرخی؛ با یاد شهید مطهری، سید حسن حسینی؛ شاهد جاودانه کوکب عشق، سعید یوسف نیا؛ ای چشمه زلال حقیقت، جواد محقق.

57. جهان بینی شهید مطهری

سروش، عبدالکریم، تهران، (بی‌تا)، ج1359ج، 56 صفحه، رقعی.

کتاب دو بخش دارد: بخش اول کتاب حاضر، ضمیمه کتاب علل گرایش به مادیگری بهضمیمه ماتریالیسم در ایران از استاد است. بخش دوم به سخنرانی دکتر عبدالکریم سروشدر سالگرد شهادت استاد اختصاص یافته است که عنوان آن احیای دینینام دارد. در اینسخنرانی که به دو قسمت تقسیم شده است، نویسنده در قسمت دوم سخنرانی با تأکیدبر فعالیت‌های استاد در زمینه احیای اندیشه اسلامی می‌نویسد: «مرحوم مطهری ازکسانی بود که در زمینه احیای اندیشه دینی در جهت آراستن فکر می‌کرد و در جهتپیراستن هم فکر می‌کرد».

58. حاصل عمر (سیری در اندیشه‌های فلسفی و کلامی استاد مطهری (جلد اول:فلسفه)).

نصری، عبداللّه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1382، 494 صفحه، رقعی.

این اثر جلد نخست از پژوهشی است که در آن نویسنده به بررسی آثار و اندیشه‌هاو نیز شخصیت علمی استاد مطهری پرداخته است. نویسنده در این مجلد کوشیده استتا اندیشه‌های فلسفی استاد را مورد بحث قرار دهد و در جلد دوم، محور بحث،اندیشه‌های کلامی و دین پژوهی آن استاد فقید است.

نویسنده در مقدمه، هدف و انگیزه خود را از نگارش کتاب این چنین بیان می‌دارد:

«یکی از دردها و ضرورت‌هایی که مرا به چنین پژوهشی واداشت این استکه ما به متفکران اصیل خود ـ که انگشت شمارند ـ بهای چندانی نمی‌دهیم.بها دادن به یک متفکر نیز چیزی جز کند و کاو و نقد و تحلیل آرا واندیشه‌های او نیست. متاسفانه هم دچار غفلت هستیم و هم خود باخته. چرادر کنار درس و بحث‌هایی که در باب اندیشه‌های دکارت، لاک، هیوم، کانت،هگل، ویتگنشتاین و هایدگر و حتی ابن سینا و ملاصدرا مطرح می‌کنیم، ازاندیشه‌های علامه طباطبایی، استاد مطهری، علامه جعفری و استاد حائری و...نباید سخن بگوییم؟! چرا باید درس‌های گوناگون در باب تاریخ فلسفه غربداشت، اما درس مستقلی در باب تاریخ فلسفه معاصر خود ـ آن هم در هیچیک از مقاطع تحصیلی در رشته‌های مختلف فلسفه ـ نداشته باشیم؟! کم نیستنداستادان فلسفه‌ای که برای فیلسوفان معاصر غربی ارج و قرب بسیار قائل‌اند، امافیلسوفان معاصر اسلامی را به هیچ می‌انگارند. بدون شک یکی از عوامل اینبی‌توجهی عدم آشنایی آن‌ها با اندیشه‌های این قبیل متفکران است».

این مجموعه از برخی فهرست‌ها و موضوع‌های زیر سامان یافته است:

ازدواج، جلسات اصول فلسفه،عزیمت به تهران، استادی دانشگاه، فعالیت‌های فرهنگی سیاسی، حسینیه ارشاد، تحولروحی و شهادت).

در پایان کتاب، فهرست اعلام نیز آمده است.

59. حاصل عمرم

شاخه دانش‌آموزان حزب جمهوی اسلامی استان تهران، تهران، حزب جمهوی اسلامی، چاپ اول،1362، 60 صفحه، رحلی.

در آغاز کتاب، پیام حضرت امام خمینی به مناسبت شهادت استاد شهید آیت‌اللّه مطهریآمده است.

سپس مطلبی با عنوان تحلیلی از شهادت استاد به بررسی و تبیین اندیشه‌های

استاد ونیز تفکر الحادی مخالفان استاد چون: مارکسیست‌ها، مسلمانان چپ و به‌ویژه گروهضاله فرقان پرداخته است و در پایان، گزیده‌هایی از سخنان حضرت امام خمینی، علامهطباطبایی، شهید مظلوم دکتر بهشتی، حجت‌الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانیو... را آورده است که درباره جنبه‌های شخصیتی استاد شهید است. در ادامه منتخبی ازسخنان شهید مطهری درباره امام خمینی، شهید، شهادت، توحید، ایمان، روحانیت،رهبری انقلاب، انقلاب اسلامی، جامعه اسلامی، نهضت خدایی، عدالت، استقلال،فرهنگی، آفات نهضت، جزای آخرت، فرهنگ اسلامی، روشن‌فکری، مکتب‌هایالتقاطی، مکتب اسلام، عبادت، علم و ایمان، عقیده و ایمان، سعادت و شقاوت، مرگ،راز بقای امام حسین علیه‌السلام، و شعر «ای مطهر» از امیر مصدق، همراه با تصاویری از مراحلمختلف زندگی استاد شهید مطهری فراهم آمده است.

60. حاصل عمر (به مناسبت یازدهمین سالگرد شهادت استاد مطهری).

تهران، تبلیغات و انتشارات نمایندگی ولی فقیه در سپاه، چاپ اول، 1369، 198 صفحه، رقعی.

این اثر به مناسبت گرامی داشت یازدهمین سالگرد شهادت استاد مطهری به وسیلهتبلیغات و انتشارات نمایندگی ولی فقیه در سپاه تهیه و تدوین شده است که شاملموضوعات زیر می‌باشد.

پیش گفتار، شرح کوتاه زندگانی استاد مطهری، شعری از استاد شهید در غم فراقامام خمینیرحمه‌الله، شهید مطهری در کلام امام خمینی رحمه‌الله، (پیام امام خمینی به مناسبت شهادت استاد مطهری، متن سخنرانی حضرت امام در مدرسه فیضیه به مناسبت شهادتاستاد، پیام امام خمینی

رحمه‌الله به مناسبت اولین سالگرد شهادت استاد، پیام امام خمینی بهمناسبت دومین سالگرد شهادت، سخنان امام خمینی به مناسبت سومین سالگردشهادت)، شهید مطهری در کلام آیت‌اللّه خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی (پیام رهبرمعظم انقلاب به مناسبت ششمین سالگرد شهادت استاد، متن مصاحبه با آیت‌اللّه‌خامنه‌ای پیرامون شخصیت استاد مرتضی مطهری) پیام علامه طباطباییرحمه‌الله به مناسبتشهادت استاد، نقش شهید مطهری در پیروزی انقلاب به روایت حجت‌الاسلام والمسلمین هاشمی رفسنجانی، ابعاد مختلف شخصیت استاد مطهری (شخصیت فقهیاستاد؛ متن سخنرانی حجت‌الاسلام عمید زنجانی به مناسبت هفتمین سالگرد شهادتاستاد در دانشگاه شهید چمران، مطهری پرچمدار مبارزه با التقاط، مطهری در سنگرستیز با استبداد و استعمار)، روحانی اسوه (جواد محدثی)، به یاد شمع: اشعاری به یاداستاد شهید آیت‌اللّه مرتضی مطهری، معرفی آخرین اثر منتشره استاد مطهری و فهرستآثار استاد.

61 . حدیث شمع

اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان، بخش معارف اسلامی قم، مؤسسه مطبوعاتیدارالکتاب ـ جزایری، چاپ دوم، 1376، 82 صفحه، رقعی.

این نوشتار که به وسیله بخش معارف اسلامی اداره کل آموزش و پرورش استان کرمانتهیه و تدوین گردیده، خلاصه‌ای است از زندگی نامه استاد شهید آیت‌اللّه مرتضیمطهری که بیش‌تر به طرح جنبه‌هایی از زندگی و روحیات اخلاقی و معنوی و عملی آنبزرگوار پرداخته است.

عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده چنین است:

ولادت مطهر، فصل شکفتن (دوران کودکی)، مطهری نوجوان، روح مطهر درمحضر خورشید، مرغ سحر، فراست سیاست، روح مطهر و

خورشید جاوید، روحمطهر و نهج البلاغه، استاد در مکتب تدریس، (برخورد متین توام با مهربانی، روشاستعدادهای شاگردان، ساده گویی و استفاده از مثال و داستان در تدریس، تدریسکاربردی، توصیه و تحقیق، تعظیم استاد)، ویژگی‌های استاد در روش تحقیقاتی (درکضرورت و نیاز، حاکمیت روح علمی، استمرار منظم در تحقیق، مطالعه مفید درتحقیق)، استاد مطهری معلمی در خانواده، نامه‌های نورانی (نامه‌ای به پدر، نامه استاد بهپسرشان، نامه استاد به دخترشان)، حدیث شمع (چهره نورانی، خوابی برتر از بیداری،آخرین دیدار، در مسلخ عشق، آخرین یادداشت)، فرازهایی از اندیشه‌های استاد(هجوم فرصت طلبان بعد از پیروزی نهضت، خلوص در عمل، هم‌بستگی دین وسیاست، شهید و حدیث سوختن شمع، نقش ایمان در بهبود روابط اجتماعی، معنا وحقیقت تقوا، تقلید ممنوع و مشروع، ضرورت راهنمایی نسل جوان، استقلال فرهنگی،رابطه علم و ایمان، خداشناسی مبنای انسانیت، یاد خدا، تنها مایه آرامش جان، آزادیفکر در اسلام، حجاب و شرافت زن، صفات پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، مشارطه، مراقبه، محاسبه،معاتبه و معاقبه، لزوم توام بودن عقل و علم).

62. حکایت‌ها و هدایت‌ها در آثار شهید آیت‌اللّه مطهری

صاحبی، محمد جواد، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ سیزدهم، 1379، 428 صفحه،رقعی.

این اثر، مجموعه‌ای است از داستان‌ها و حکایت‌هایی که استاد شهید رحمه‌الله در سخنرانی‌هاو نوشته‌هایش به عنوان شاهد از آن‌ها استفاده کرده است. نویسنده در این اثر کوشیدهاست مطالب پراکنده بعضی از داستان‌ها را به هم ارتباط دهد و از داستان‌ها وحکایت‌های استاد نتیجه‌گیری کند تا آن

جا که گاه فصلی از یک کتاب را به شکلیکوتاه و خلاصه، در یک حکایت نقل می‌کند تا بلکه هدایتی برای فطرت‌های پاک وعقل‌ها و قلب‌های سلیم واقع شود. این کار، نه تنها به روح و جان کلام استاد لطمه‌اینزده، بلکه تا حد ممکن کوشیده است تا از عبارت‌ها و الفاظ آن شهید سعیداستفاده کند.

این اثر از پنج فصل تشکیل شده و عنوان‌ها، سر فصل‌ها و برخی موضوع‌های مطرحشده چنین است:

فصل اول: حکایت‌ها و هدایت‌هایی از زندگی پیامبران و امامان (از کودکی بزرگ بود،رحم و محبت، این منطق پیامبر نیست، یک نصیحت مهم، گریه بر شهید، اجرای حدالهی، ملی گرایی خلاف اسلام است، یک زن و چند شوهر، شکایت از علی، چقدرحاجی کم است، شرایط گناه آماده است، ولی قاطعیت در تبلیغ).

فصل دوم: حکایت‌ها و هدایت‌هایی از زندگی عالمان و مجاهدان (مرد حق و حقیقت،روحانیت شیعه، لباس فاخر، مرجع کل شیعه، مقدس اردبیلی، قهرمان کیست، عالمیکه مرجعیت را از خود سلب کرد، شش عاشق مهاجر، مهر علی، حتی در آخرینلحظات، زنی در برابر ظالم).

فصل سوم: حکایت‌ها و هدایت‌هایی از زبان ریزبینان و عارفان (جهاد عامل اصلاحنفس، گنج نزدیک است، دعا و لبیک خدا، اثر تلقین، مسجد مهمان کش، هم‌دردی).

فصل چهارم: حکایت‌های عبرت‌انگیز از زندگی کج‌روان و منحرفان (جاپای شیر،اختراع یک مسئله شرعی، هدف وسیله را توجیه می‌کند،

پیاز عکه در مکه، زیاده رویدر عبادت، خطر تحریف، موذن بد صدا، مقابله به مثل، عزاداری بی هدف).

فصل پنجم: حکایت‌ها و هدایت‌هایی از حماسه‌های حسین و حسینیان (ریاست‌طلبی فاجعهآفرید، سیاست حسینی، عزم شهادت، توبه مقبول، آخرین نماز، اسب بی‌صاحب، آیینه، تمامنمای پیغمبر، سقای کربلا، مادر چهار شهید، خطابه شورانگیز و پیوند با شهیدان).

63. حکومت دینی از منظر استاد شهید مطهری

قدردان، قراملکی، محمد حسن، تهران، موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، چاپ اول، 1379،216 صفحه، رقعی.

علامه شهید مرتضی مطهری از جمله نوادر برجسته و صاحب نظر معاصر در مسایلاسلامی است که موضع و قرائت وی به عنوان یک متخصص و یک ایدئولوگ انقلاباسلامی جایگاه و اعتبار ویژه‌ای دارد. این ویژگی استاد مطهری سبب شده است تانویسنده کتاب حاضر، به تدوین و تنقیح آرای ایشان در تدوین فلسفه سیاسی اسلامبپردازد. سبک تدوین این کتاب استقرایی است و شیوه تحقیق آن نیز به صورتتوصیفی و تحلیلی است و بیش‌تر توجه نویسنده بر تدوین و تبیین آرای استاد مرتضیمطهری متمرکز شده است. در مواردی که مواضع استاد مطهری شفاف نبود، نویسندهکوشیده است با جمع و مقایسه آرا و عبارت‌های گوناگون، نظر ایشان را تبیین کند. ازویژگی‌های کتاب حکومت دینی از منظر استاد شهید مطهری این است که خواننده آن،علاوه بر دسترسی به نظریه‌های استاد مطهری، با آرا و شبهه‌های برخی معاصران نیزآشنا می‌شود. می‌توان ادعا کرد که این نوشتار، نیم نگاهی به آرا و قرائت‌های گوناگوناندیشوران معاصر در این باره است.

مطالب کتاب، در سه بخش نوشته شده است: در بخش اول، مشروعیت حکومت،فرضیه‌های مطرح شده در مشروعیت حکومت، مشروعیت حکومت معصومینبررسی شده و در آن، شبهات بعضی از معاصران در خصوص مشروعیت حکومتمعصومین نیز بررسی شده است. در بخش دوم به موضوع ولایت فقیه، فرضیه‌هایمطرح درباره مشروعیت ولایت فقیه پرداخته شده و در آن، نظریه استاد مطهری دراین باره تحلیل قرار گرفته است. در بخش سوم این کتاب، نظریه جمهوریاسلامی،حقوق مردم در حکومت اسلامی، بعضی احکام اجتماعی دین، تحلیل و بررسی شده است.

جدانگاری دین‌وسیاست؛عنوان گفتاری است که در مقدمه این‌کتاب به‌تحریر درآمده است.

64. حوزه و روحانیت از دیدگاه شهید آیت‌اللّه مطهریرحمه‌الله

شهرویی، داوود، قم، انتشارات پارسایان، چاپ اول، 1379، 136 صفحه، رقعی.

شهید جاوید، فیلسوف توانا، خطیب بلیغ، عالم با عمل، مجتهد توانا، اندیشمند بزرگ،روشن‌فکر مذهبی، نویسنده زبردست، استاد دلسوز، شاگرد قدردان، سخن‌گوی بزرگ،حکیم عزیز، آیت‌اللّه مرتضی مطهری، (اعلی اللّه مقامه الشریف) از جمله روحانیانی بودکه افتخار خود را در روحانی و ملبس به حوزوی بودن می‌دانست و با جان و دل از آندفاع می‌کرد. وی در حورزه و برابر حوزه کارهای فراوان و ارزنده‌ای انجام داد. استاد باهمتی بالا کوشید ارتباط محکم‌تر و بهتر و اصولی‌تری میان حوزه و مردم و دانشگاه،حوزه و علوم امروزی و بالاخره حوزه و جهان برقرار کند.

در این کتاب، نظریه‌های گران‌قدر شهید مطهری درباره حوزه و روحانیت بیان شدهاست. با نظریه‌هایی چون: وظایف، مشکلات و خدمات حوزه‌های علمیه و روحانیتشیعه نویسنده هدف از تدوین این کتاب و کتاب‌های دیگر را عمل به سفارش‌های مقامعظمای ولایت، آیت‌اللّه خامنه‌ای(حفظه اللّه) و پر کردن خلأ اندیشه‌های شخصیت‌هاییچون شهید مطهری می‌داند و در ادامه به نویسندگانی که به نوشتن چنین کتاب‌هاییدست می‌زنند و یا خواهان این گونه کارها هستند، پیشنهاد می‌کند که با همکارییکدیگر یک واحد کاری منسجم تشکیل دهند و به نگرش‌های موضوعی کتاب‌هایاستاد بپردازند.

این کار سودهای بسیاری دارد که از آن جمله تقسیم کار، برنامه ریزی منظم، اشتغالبه موضوع‌های گوناگون و دیگر این‌که اصولاً کار گروهی اشکال‌ها و کمبودهای کم‌تریدارد.

کتاب حاضر، از چهار فصل تشکیل شده است. در فصل اول افتخارهای حوزه ازجهت‌هایی بررسی شده است. فصل دوم وظایف و مسئولیت‌های حوزه را به طور اعمو هر طلبه را به‌طور اخص مشخص و تبیین کرده است. در فصل سوم مشکلات وچالش‌های این قشر به نقد گذاشته شده است. در فصل چهارم به مهم‌ترین مشکل حوزهو به قول استاد ام المسایل مشکلات حوزه، یعنی مسئله بودجه اختصاص دارد.

65. خاطرات من از استاد شهید مطهری

دوانی، علی، تهران، صدرا، چاپ دوم، 1375، 122 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر، شامل برخی خاطره‌های حضرت حجت‌الاسلام و المسلمین دوانی ازاستاد شهید آیت‌اللّه حاج شیخ مرتضی مطهری است. این خاطره‌ها گونه‌هایی اززندگانی سراسر تلاش و مبارزه علمی و عملی

استاد را روشن می‌سازد. از این رو،مطالعه آن برای همه قشرها به‌ویژه جوانان که خود زندگی آن بزرگ‌مرد را درکنکرده‌اند، سودمند است.

شیوه فکری و عملی استاد مطهری، شامل دقایق و ظرایفی است که برای بسیاری ازمردم ما حتی آشنایان با شخصیت و آثار او پنهان است. این کتاب، برخی از آن دقایق وظرایف را آشکار می‌نماید. برخی از عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده بدین قراراست:

نخستین بار که استاد شهید را دیدم، با شهید نواب صفوی رهبر فدائیان اسلام، درجلسه مجله «مکتب اسلام» در کنگره هزاره شیخ طوسی، استاد شهید در دانشکده الهیات، استاد شهید در حسینیه ارشاد، نگرانی استاد شهید از آینده حسینیه ارشاد،بازداشت استاد شهید توسط ساواک تهران، ممنوع المنبر شدن استاد شهید، درباره گروهفرقان، چرا استاد شهید از قم به تهران آمد؟ استاد شهید مرتضی مطهری و کنگرهبزرگداشت فقیه عالم حاج شیخ مرتضی انصاری، توجه استاد شهید به عمق افکار شیخانصاری، نظر استاد شهید درباره اخباریگری، پیشنهاد جالب برای تقسیم تخصص‌ها درفقه، علم اصول در نظر استاد مطهری و شعله‌ای که خاموش شد.

کتاب فوق با عنوان «ذکریاتی مع الشهید مطهری» توسط آقای خالد توفیق ترجمهشده و در سال 1417 ه . ق از سوی موسسه ام القری للتحقیق و النشر، در 282 صفحهوزیری منتشر گردیده است.

66. خدا زیباست (نگاهی نو به کتاب مسئله حجاب، نوشته متفکر شهید، مرتضی مطهری).

نادری، ناصر، نقاش: عطیه مرکزی، تهران، انتشارات موج ادب، چاپ دوم، 40 صفحه، رقعی.

67. خلاصه کتاب حماسه حسینی استاد شهید مرتضی مطهری

مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام (فعالیت دانشجویی) «تهیه و تدوین»، تهران، انتشاراتدانشگاه امام صاد علیه‌السلام، چاپ اول، 1381، 136 صفحه.

خلاصه کتاب حماسه حسینی، از مجموعه آثار استاد شهید مطهری است که به کوششمرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلامتهیه و تدوین شده است و به عنوان یکی ازدرس‌نامه‌های اصول عقاید در دانشگاه امام صادق علیه‌السلام به شمار می‌رود.

کتاب حاضر، از یک مقدمه طولانی و هشت بخش تشکیل شده است. تهیه کنندهتلاش کرده سخنان شهید مطهری را درباره حماسه حسینی و فرهنگ عزاداری بهصورت منظم تدوین و ارایه کند. عنوان‌ها و موضوع‌های اصلی چنین است:

رهنمودهایی از امام خمینیرحمه‌الله، رهنمودهایی از رهبر معظم انقلاب، بایدها ونبایدهای سوگواری، حماسه حسینی، ماهیت قیام حسینی، تحلیل واقعه عاشورا، امر بهمعروف و نهی از منکر در نهضت حسینی، شعارهای عاشورا، عنصر تبلیغ در نهضتحسینی، تحریفات در واقعه تاریخی کربلا، نمونه‌ای از تحریفات.

این اثر، قسمتی از کتاب سیری در سیره معصومین علیه‌السلام، خلاصه آثار استاد شهیدمرتضی مطهری «دفتر دوم» است.

68. خلاصه مطالب مهم یک کتاب (نظرات اقتصادی شهید مطهری).

استادی، رضا، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، مجمع بررسی‌هایاقتصادی اسلامی، 1367، 26 صفحه

69. خلاصه مقالات دین دومین گردهمایی بازشناسی اندیشه‌های شهید مطهری(مطهری و نگرش‌جامع گرایانه)

ستاد دومین گردهمایی بازشناسی اندیشه‌های شهید مطهری (تدوین)، مشهد ستاد دومینگردهمایی بازشناسی اندیشه‌های شهید مطهری، اردیبهشت 1376، 39 صفحه.

در این مجموعه، خلاصه مقاله‌های ارایه شده در دومین گردهمایی بازشناسی اندیشه‌هایشهید مطهری (مطهری و نگرش جامع گرایانه) فراهم آمده که عنوان‌های آن‌ها چنین است:

پیام حضرت امام خمینی به مناسبت شهادت شهید مطهری؛ اندیشه و دیدگاه اقتصادی شهید مطهری (اسماعیل اولیایی)، تفاوت زن و مرد دو صنف از نوع انسانی(مجتبی منظری)، جایگاه و کارکرد زن در جامعه دینی (رحمان پیره بابی)، جایگاه وکارکرد زن در جامعه دینی (حسین حیدر پور)، جایگاه و کارکرد زن در جامعه دینی(محمد جواد زنجانی طبیعی)، جایگاه و کارکرد زن در جامعه دینی (ثریا ضیایی)،جایگاه و کارکرد زن در جامعه دینی (محمد رضا عطایی)، خواسته‌ها و بایسته‌های نسلجوان (محمد جواد محمدی زنجیره)، رهبری از نگاه استاد شهید مرتضی مطهری(عنایت اللّه یزدانی)، زبان، منطق و معارف قرآن از دیدگاه شهید مطهری (محمودفضیلت) زن و ولایت و شئون (فاطمه حسن دوست)، تحقیقی در سیره عملی استادمطهری (احمد محمودزاده) سیره عملی شهید مطهری (حمید رضا قاسمی ندوشن)،شهید مطهری و نگرش جامعه گرایانه به دین (علاءالدین موسوی)، قلمروشناسی عقلو دین (ناصر سلمانی ایزدی)، مدل ریاضی اندیشه‌های سیاسی استاد مطهری (احمدحسینی ماهیتی)، مطهری فرزند زمان (حسین موسوی)، مطهری و اندیشه‌های دینی درجامعه امروز (محمد حسین بلوری)،

مطهری و نقد اندیشه‌ها (کیان حق شناس)،مقدمه‌ای بر شناخت سیره عملی شهید مطهری (علی ربانی خوراسگانی)، نقد وارزیابی اندیشه‌های سیاسی معاصر از دیدگاه مطهری (مهدی بزرگی)، نگاه استاد شهیدمطهری پیرامون دین و عقل در معارف قرآن (سیف اللّه روحانی)، نگاهی به سیره عملیو علمی استاد مطهری (زهرا مشیدی).

70. خلاصه مقالات همایش رویکرد شهید مطهری به دین و جامعه (ویژه نامه)

ستاد بزرگداشت رویکردهای شهید مطهری به دین و جامعه (تهران)، اردیبهشت 1378، 21 صفحه.

در این اثر، خلاصه مقاله‌های ارایه شده در همایش رویکردهای شهید مطهری به دین وجامعه آمده است که عنوان آن‌ها چنین است:

مبانی حکومت دینی در اندیشه سیاسی شهید آیت‌اللّه مطهری (ابراهیم حاجمحمدی)، جایگاه زن در نگاه استاد مطهری (جواد سلطانی)، نگاهی به جایگاه و نقشزن در آثار استاد مطهری (حشمت آشنایی)، شهید مطهری و آموزش و پرورش دینی(حمید مغفور مغربی)، راه و رسم معلمی استاد مطهری (عزت احمدی مردان)، حقوقمتقابل مردم و حکومت در نگاه شهید مطهری (حسن تقوی راد)، عدالت اجتماعی دراندیشه مطهری (علیرضا کاشی پور محمدی)، دین و علم، (محمد رضا کیکاووسی)،نسل جوان و نیازهای او در آثار استاد مطهری (غلام رضا زرینچیان)، را بطه علم و دیناز دیدگاه استاد شهید آیت‌اللّه مرتضی مطهری (ضیاء الحق معصومیه)، نوآوری‌هایاستاد شهید مرتضی مطهری در آموزش علم و فلسفه (خسروی).

71. داستان امام راستان (نود داستان درباره امام‌علیعلیه‌السلام به روایت استاد شهید مرتضیمطهری).

علیزاده، حسین ضمیری، سید مجتبی، پژوهشکده فرهنگ و معارف (تدوین) تهران دفتر نشر وپخش معارف، 1379، 253 صفحه، رقعی.

امیرمؤمنان و پیشوای پارسایان حضرت علیعلیه‌السلامدر طول تاریخ، مجذوبان و شیفتگانبی شمار داشته است و فرزانه شهید مرتضی مطهری، به حق یکی از عاشقان و شیفتگانممتاز آن حضرت به شمار می‌رفت. البته این شیفتگی مخلصانه و پرشور صرفاًبرخواسته از ایمانی متعبدانه و عقیده‌هایی مؤمنانه نبود، چه رسد به تقلیدهای مرسوم وتلقین‌های موروث، بلکه بی شک با معرفتی ژرف و بصیرتی والا و چشم‌گیر همراه بود؛به گونه‌ای که مطهری را در دوران ما به یکی از پیشتازان مباحث علی‌شناسیو نهج البلاغهپژوهی مبدل ساخت و در عرصه عمل و پیروی از آن امام نیز تا بدان‌جا پیش رفت که بهحق «مرتضی را چو آیینه مظهر شد».

استاد مطهری خود، دو کتاب مستقل دست‌کم ده مقاله و گفتار و ده‌ها نکته و داستاندرباره امام علیعلیه‌السلام نوشته‌اند. به‌گونه‌ای که اگر مجموعه مطالب ایشان درباره امامعلیعلیه‌السلامحتی با حذف پی در پی، گردآوری و تنظیم شود، کتاب قطوری خواهد شد،ولی کتاب حاضر می‌تواند سومین کتاب استاد درباره امام علیعلیه‌السلام قلمداد شود با اینتفاوت که طرح و تدوین آن از ایشان نیست، بلکه برگرفته و گزیده‌ای است از آثارایشان، آن هم فقط داستان‌های مربوط به امام علیعلیه‌السلام.

قرآن، نهج البلاغه و احادیث و تاریخ اسلامو ایران پرداخته است که شاید بالغ بر 250 (داستان دو برابر داستان راستان) شود. کتابحاضر، تنها پاره‌ای از آن داستان‌هاست که به زندگی و شخصیت حضرت امام علیعلیه‌السلاماختصاص دارد. این اثر حاوی 90 داستان درباره امام علیعلیه‌السلام است که تنها 23 داستان آناز داستان راستان و بقیه از دیگر آثار استاد گردآوری شده است.

اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سپس خلفای پیش از امام علیه‌السلام و معاویه است؛ هرچند داستان‌ها درباره موضوع‌های بسیارگوناگونی است، ولی موضوع جنگ، زن، قضاوت، عدالت، شهادت و بیت المال،داستان‌های بیش‌تری به خود اختصاص داده است.

72. داستان راستان شهید مطهری در قالب نظم (منظومه داستان راستان (جلد اول ـ دوم)).

میرزاییان بروجنی، احمد، (تهران)، سیاست، 1378.

نویسنده در این اثر مجموعه، داستان‌های دو جلد کتاب داستان راستان استاد شهیدمطهری را در قالب منظوم آورده است.

73. داستان‌های استاد (جلد سوم)

مرتضوی کرونی، علیرضا، تهران، کانون فرهنگ و هنر اسلامی، چاپ پنجم، 1364، 120 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر مشتمل بر تعدادی از داستان‌های سودمند و واقعی است که از لابه‌لای آثارارزنده استاد شهید مطهری به جز کتاب داستان راستان استخراج شده‌اند. نویسنده نامکتاب را به اعتبار این‌که مطالب آن برگرفته از آثار و نوشته‌های استاد شهید مرتضی مطهری بودو به منظور حفظ امانت به نام خود ایشان ـ داستان‌های استاد ـ نام‌گذاری کرده است.

عنوان داستان‌ها بدین شرح است:

دشمنی با خود، آزادی معنوی، عذاب وجدان، شب مردان خدا، نصیحت مولایمتقیان علی علیه‌السلام، یگانه پناهگاه، مروت با دشمن، تحریف لفظی، آیا هدف وسیله راتوجیه می‌کند؟ تحریفات عاشورا، وفاداری یاران امام حسین علیه‌السلام، ترس از عذاب الهی،تسلط بر نفس، مهاجر، آزادی شهوت و اسارت انسانیت، مجاهده با نفس، مبارزه بانفس، معنی انتظار، فرزند سید الشهدا علیه‌السلام، شجاع‌زاده، نماز اباعبداللّه در صحرای کربلا،زمان توبه، شب عاشورا، یکی از وظایف حادثه عاشورا، فداکاری یاران سید الشهدا علیه‌السلام،عاشورا عصاره فضیلت‌ها، شجاعان ردسال، شیوه صحیح امر به معروف و نهی از منکر،دشمن تراشی، امر به معروف و نهی از منکر، مجنون و شتر، موعظه رسا، تقوای مرحوم سید حسین کوه کمری، پیروی از هوای نفس، خشکی بی جا، دفاع بد، دروغمصلحت‌آمیز، خرمقدسی، زیبایی مطلق است یا نسبی؟زیبایی‌های معنوی، ترحم برحیوانات، شکیبایی امام حسین علیه‌السلام، پرهیز از افراط و تفریط.

مآخذ و مدارک داستان‌ها، با قید صفحه و چاپ کتاب در پاورقی و در مشخصات ماخد نشان داده شده است و به منظور تسهیل و تسریع در کار دانش‌پژوهان در آخرفهرست اعلامی مشتمل بر اشخاص، امکنه، مذاهب، قبایل، فرق، خانه آن‌ها، کتاب‌ها،مجلات، روزنامه‌ها، غزوات و جنگ‌ها... آمده است.

74. داستان‌های نهج البلاغه، به روایت استاد شهید مرتضی مطهری

علیقلی، محمد مهدی؛ ویراستار؛ مهدی خلیلیان، تهران، ستاد احیاء نهج البلاغه، چاپ اول، 1383

کتاب حاضر مجموعه داستان‌هایی است که در دل تک تک آثار استاد شهید درباره نهجالبلاغه نهفته بوده است و در دو بخش تنظیم شده است.

بخش اول: شامل داستان و خاطره شورانگیز آشنایی استاد با نهج البلاغه و مدرسآن، عالم ربانی حاج میرزا علی آقا شیرازیرحمه‌الله و هم‌چنین دیدگاه‌های استاد درباره نهجالبلاغه و شگفتی‌های آن است.

بخش دوم: شامل چهل داستان از نهج البلاغه به روایت استاد شهید است و به ترتیبزمانی از آغاز زندگی امام علیعلیه‌السلام تا شهادت ایشان تنظیم شده است، به گونه‌ای که یکدوره زندگی امام علیعلیه‌السلام را از زبان استاد مطهری آن هم به شیوه جذاب داستانی می‌توانمشاهده کرد. برخی عناوین داستان‌ها چنین است:

در دامان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، همراه با پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، اولین شعار، غم فراق، سیاست علیعلیه‌السلام،مهمانی، برخورد با افراط و تفریط، استغفار حقیقی، کفش وصله‌دار، شیعه علیعلیه‌السلام،فرمان منطقی، تأثیر سخن، مقیاس حق، برترین نصیحت، دردهای عبادی علیعلیه‌السلام،تقسیم بیت المال، مظلومیت علیعلیه‌السلام، رمضان آخر و دفن مخفیانه علیعلیه‌السلام.

لازم به یادآوری است این اثر در دست چاپ و انتشار است.

75. داستان‌های معنوی در آثار شهید مطهری

راشدی، لطیف، ویراستار: سید رضا باقریان موحد، قم، انتشارات تحول آفرین، چاپ اول، 1381،456 صفحه، وزیری.

این کتاب در بردارنده حکایت‌ها و داستان‌های مربوط به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، ائمه معصومین،صحابه، دوست داران اهل بیت علیهم‌السلام، علما، زنان آزاده، خلفا، سلاطین و معاصران است که استاد شهید آیت‌اللّه مرتضی مطهری

در سخنرانی‌ها یا نوشته‌هایشان به غیر ازمجموعه کتاب داستان راستان به آن‌ها استناد کرده است. عنوان بخش‌های کتاب وبرخی حکایات و داستان‌های آن بدین قرار است:

فصل اول: داستان‌هایی از زندگی رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله (انجام دادن کارهای خود، بذل وبخشش پیغمبر، اخلاق پیامبر، به سوی بهشت، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و کودکی‌اش، خوش خلقی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، اعتدال در عبادت، عنایت خداوند، تفکر و تعمق در کارها، تاکتیک جنگیرسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، علامت نبوت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و علم مفید.

فصل دوم: داستان‌هایی از زندگی امام علیعلیه‌السلام (علیعلیه‌السلام و شوق شهادت، علیعلیه‌السلام وسرزمین نینوا، صبر علیعلیه‌السلام، رمضان آخر علیعلیه‌السلام، عزت انسان، امرءِ القیس، اهمیتنظافت در نزد علی ابن ابی طالب علیه‌السلام، منجم، حکومت و حکمیت به حق، غیرتعلیعلیه‌السلام، ابعاد شخصیتی علیعلیه‌السلام، رهبر نمونه اسلامی، لیلة الحریر).

فصل سوم: داستان‌هایی از زندگی معصومین علیه‌السلام، (زهرا علیه‌السلام و قبر پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، الجارثم الدار، دعای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، منطق شهادت، شهادت بانوی دو عالم فاطمه زهرا علیهاالسلام،آموزش صحیح، شهدای خردسال کربلا، ساده زیستی رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، ایثارابوالفضل علیه‌السلام، احتیاح به توبه، هجده یوسف امام سجاد علیه‌السلام، خدمت به مسلمین، باطنانسان‌ها، امامت، علم امام صادق علیه‌السلام، سبک نشمردن نماز، محبت به همگان، اسلام ومقتضیات زمان، مهدی امت، زمینه ظهور، عبادت امام کاظم علیه‌السلام، زید النار، حدیث سلسلة الذهب، فضایل ساختگی، محبت پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به امام حسین علیه‌السلام).

فصل چهارم: داستان‌هایی از صحابه و دوستداران اهل بیت علیهم‌السلام.

(جابر انصاری،حضرت حمزه، زهیر بن قین، خضوع و خشوع مالک، ابوهارون، توبه ابولبابه، عفوپیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله نسبت به محاطب، عدی بن حاتم وفادار، شهادت عمار به دست مسلمانسرکش، شهادت عمرو بن جموح، تشیع جنازه عثمان بن مظعون، توبه حر، سعد بنربیع، غلام امام سجاد علیه‌السلام، آرزوی ثروت).

فصل پنجم: داستان‌هایی از زندگی علما و دانشمندان (زهد، زینت، امانتداری، شیخحسنعلی اصفهانی، مرجع تقلید اعلم، خلوص و اخلاص، اهل مکاشفه، کناس و بوعلی،تنهایی بوعلی، شاهکار مدرس، شاعره سیف الدوله و ابوفراس، یادی از آیت‌اللّه‌بروجردی، حاج شیخ مرتضی انصاری، حاج میرزا حبیب رضوی، تدبیر زکریای رازی،استغنا و رهبر شیعی، استاد نهج البلاغه، ملای رومی، خلوص حاج میرزا علی آقا،محمد حسین مطهری، مباحثه ابوسعید و ابوعلی، خدمتکار شیخ بهایی، دکتر معین واستاد معاند، تایید از میرزای شیرازی).

فصل ششم: داستان‌هایی از زنان و مسایل خانواده (دقت در ازدواج، زن و آزادی دراسلام، پیامبر و زنان وی، حجاب زن، نگاه مؤمن، شوخی پیامبر، محبت اباعبداللّه علیه‌السلام بهرباب و سکینه، بیعت زنان، زنان هم آزادند، وصیت به ثلث، وظایف پر اجر زنان،مهریه؛ تعلیم قرآن).

فصل هفتم: داستان‌هایی از اهل بیت با خلفا و دشمنان (عبداللّه بن ابی، یزید بنمعاویه، دلسوزی افراد عمر سعد، منطق پسر مرجانه، کشف عورت عمروعاص، پاداشمحبت، خوارج و اجبار بر علیعلیه‌السلام، عمر سعد و آغاز حادثه کربلا، فرق بین فرمان امام علی علیه‌السلام و معاویه، جعل احادیث، سخن مالک بن انس درباره امام صادق علیه‌السلام، هاورن الرشید و شیعیان.

فصل هشتم: داستان‌هایی متفرقه از تاریخ و حکایات (عقیده و علاقه، اصلرهبانیت در اسلام، عامل شجاعت اعراب در جنگ ایرانیان، ابن فارض مضرری،طوطی مدبر، آزادی عمل، مذهب یهود، مسجد مهمان‌کش، انوشیروان عادل، مسجدبهلول، جوانی موقع توبه کردن، داستان شهید، کمال انسان، آزمایش الهی، لجاجت قرنبیستمی).

فصل نهم: داستان‌هایی از معاصران (ارمنی بادمجان، امر به معروف و نهی از منکر،خیانت به ایران از زبان چرچیل، انسان قسی القلب، بزرگ‌ترین پیروزی علیعلیه‌السلام،خیانتکاران ایرانی، سیاست موسولینی، قلب پاک، معامله دو طرفه، اقبال لاهوری و

استقلال هند، اسارت و بندگی، خشک مغزی و جمود فکری.

76. درآمدی بر شخصیت، اندیشه و کتاب‌شناسی استاد شهید مرتضی مطهری

معاونت تربیتی مرکز جهانی علوم اسلامی، اتحادیه انجمن‌های فرهنگی طلاب، (تهیه و تدوین) قم،معاونت، (بی‌تا)، 187 صفحه، رقعی.

در این کتاب گونه‌هایی از جنبه‌های شخصیتی، اندیشه‌ها و زندگی نامه استاد شهیدمرتضی مطهری تبیین گردیده است. عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده چنین است:نگاهی گذرا به زندگی و شخصیت استاد مطهری، نگاهی به شخصیت معنوی و علمیاستاد، سیری در اندیشه‌ها و نگرش‌های استاد (اندیشه‌های استاد درباره دین،اندیشه‌های استاد درباره انسان، اندیشه‌های استاد درباره مباحث تعلیمی و اندیشه‌هایاستاد درباره جامعه و تاریخ).

در پایان کتاب، تعداد 48 کتاب از کتاب‌های منتشره استاد توصیف شده که عنوانآن‌ها چنین است: آشنایی با علوم اسلامی (جلد 1ـ 3)، آشنایی با قرآن (1ـ 7)، اخلاقجنسی، اسلام و مقتضیات زمان (1و 2)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، انسان وسرنوشت، انسان کامل، امامت و رهبری، امدادهای غیبی در زندگی بشر، بیست گفتار،پیامبرامی، پیرامون جمهوری اسلامی، پیرامون انقلاب اسلامی، تعلیم و تربیت دراسلام، توحید، جاذبه و دافعه علیعلیه‌السلام، جهاد حق و باطل به زمینه احیای تفکر اسلامی،حکمت‌ها و اندرزها، حماسه حسینی، خاتمیت، ختم نبوت، خدمات متقابل اسلام وایران، داستان راستان (1ـ2)، ده گفتار، سیری در نهج البلاغه، سیری در سیره ائمه اطهار علیه‌السلام، سیری در سیره نبوی، شرح منظومه، عدل الهی، عرفان حافظ (تماشاگه راز)،علل گرایش به

مادیگری، فطرت، فلسفه تاریخ (1و 2)، فلسفه اخلاق، قیام و انقلابمهدی، گفتارهای معنوی، معاد، مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی، مسئله حجاب، مسئلهشناخت، مسئله ربا، مقالات فلسفی، نبوت، نقدی بر مارکسیسم، نظام حقوق زن دراسلام، نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر و ولاءها و ولایت‌ها.

77. درآمدی بر اندیشه سیاسی استاد مطهری

تاجدینی، علی، تهران، هماهنگ، چاپ اول، 1381، 214 صفحه، رقعی.

در این کتاب اندیشه‌های سیاسی شهید مطهری، برگرفته از آثار وی در قالب 9 فصلسامان یافته است. در فصل نخست، کلیاتی درباره آرای سیاسی استاد مطهری درجشده است و موضوع فصل دوم درباره حکومت و اسلام است. دیگر فصل‌ها با اینعنوان‌ها مطرح شده است: مبانی مشروعیت حکومت دینی در اندیشه شیعه، مبانیاندیشه سیاسی در تفکر استاد مطهری، اصول حاکم بر تظاهرات اسلامی، استاد مطهریبه روایت ساواک، نظریه ولایت فقیه، انتظار از حکومت و مردم سالاری دینی.

78. درس زندگی، زندگی‌نامه و خاطرات شیرین و آموزنده چهار علامه فرزانه، (علامهسید محمدحسین طباطبایی، علامه محمدتقی جعفری، علامه مرتضی مطهری، علامهحسن‌زاده‌آملی.)

حسینی، سید رضا، قم، انتشارات تپش، چاپ اول، 1380، 134 صفحه، رقعی.

مجموعه حاضر، روایتگر خاطره‌هایی از زندگی چهار اندیشمند فرزانه است. خاطراتزندگی مردان بزرگی که با تحمل رنج‌های بی شمار با خود سازی و مجاهدت به قله‌هایرفیع علم و فضیلت و کمال، دست

یافته و هم‌چون مشعل‌های فروزانی چراغ راه جامعهدر مسیر سعادت گشتند. در این کتاب با درس‌های بزرگی از زندگی چهار علامه بزرگ سید محمد حسین طباطبایی، محمد تقی جعفری، مرتضی مطهری و حسن حسن‌زاده آملی روبه‌رو می‌شویم. این مجموعه به منظور شناساندن چهره پرفروغ این اندیشمندان فرزانه که با نگاهی به زندگی‌نامه و بیان خاطراتی شیرین از زندگی سراسردرس عبرت آنان تدوین گشته است که موضوعات مطرح شده درباره استاد شهیدمرتضی مطهری چنین است: نگاهی به زندگی علامه مطهری (شناسنامه، اساتید،تالیفات، زندگی نامه، شهید مطهری به بیان خود ایشان)، خاطرات احترام به همسر، نظمدر زندگی، توجه به خانواده، یک نامه آموزنده، توجه به مستمندان، ادب در نماز، شوقمطالعه و تحقیق، احترام به پدر و مادر، شوخ طبعی و یاور محرومان.

79. در سنگر عفاف

(حضرت فاطمه زهرا و زینب کبری (علیهما السلام) در آثار استاد شهید مرتضی مطهریرحمه‌الله).

احمدی، حسین، جبی‌جا، بی‌تاج، چاپ اول، 1378، 89 صفحه، رقعی.

زندگانی و حالت‌های حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام و حضرت زینب کبری علیهاالسلام ازموضوع‌هایی است که شهید عزیز استاد مرتضی مطهری، بدان توجه داشته و در جایجای آثار خود بدان پرداخته است. جمع‌آوری این مطالب در یک کتاب با توجه به این‌کهآثار استاد بهترین راهنما برای دانشجویان و رهپویان دینی است، می‌تواند کمکی باشدبه محققان و دوستداران اهل بیت علیهم‌السلام که زودتر و آسان‌تر به مطالب مورد نظر در این زمینه دست یابند. اهمیت این کار نویسنده را بر آن داشت تا کلیه مطالبی

را که درباره ایندو بانوی بزرگوار اسلام در آثار مکتوب شهید مطهری وجود دارد در یک جاجمع‌آوری کنند.

نویسنده در بخش نخست کتاب به ذکر نمونه‌هایی از برترین‌های اخلاقی و رفتاری حضرت زهرا علیهاالسلام پرداخته است که این عنوان به چشم می‌خورد: زهرا در قرآن، مقام حضرت زهرا، عمل به سفارش پدر، خواستگاری، انفاق در شب، کارهای خانه، میهمان و حجاب حضرت زهرا، استقامت، عبادت، حق همسایه، محبوب پیامبر، هماهنگی دعابا عمل، تسلیم حق، موحد واقعی، شجاعت، محبوب شوهر، وصیت سیاسی و... .

در بخش دوم نگارنده با بیان وقایع تاریخی، تصویری از شخصیت حضرت زینببه دست می‌دهد.

زینب شاهد شهادت فرزند، پاسدار عزت اهل بیت، شخصیت حضرت زینب درقبل و بعد از کربلا، نکوهش کوفیان، پرچمدار امر به معروف و نهی از منکر، نماز شبدر اسارت، جمع‌بندی خطبه زینب و... از عناوین این بخش به شمار می‌رود.

این کتاب به مناسبت یادمان بیستمین سالگرد شهادت استاد مطهریانتشار یافته است.

80. دفاتر ملکوتی (شرح و نقد استاد بر اشعار شعرای پارسی گو).

تاجدینی، علی، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی حوزه هنری، چاپ اول، 1376، 508 صفحه،وزیری.

در این اثر، مجموعه نقدها و شرح‌های استاد بر اشعار شعرای فارسی گو، از آثار ونوشته‌های وی استخراج و گردآوری شده است. نویسنده نخست با اشاره به ادبیات وشعر عرفانی، ویژگی‌های این ادبیات را تبیین

می‌کند. نام شاعرانی که شعر آنان در اینکتاب مورد بررسی استاد قرار گرفته چنین است:

مولانا جلال الدین محمد مولوی، خواجه شمس الدین محمد حافظ، شیخ مشرفالدین مصلح سعدی، حکیم ابوالفتح عمر ابن ابراهیم خیام نیشابوری، شیخ محمود ابنامین الدین شبستری، حکیم ابوالقاسم حسن فردوسی، حکیم ابومعین ناصر بن خسروقبادیانی، حکیم ملا هادی سبزواری، وحشی بافقی (شمس الدین محمد بافقی)، باباطاهر عریان، حکیم میر فندرسکی، محمد رضا قمشه‌ای، سنایی غزنوی (حکیمابوالمجد مجدود ابن آدم)، اثیر الدین اختیسکی، رکن الدین محمود خوافی، شیخاشراق (یحیی ابن حبش ابن امیرک)، فخرالدین عراقی همدانی، (ابراهیم ابن بزرگمهر).

81. دفاع از فلسفه (ادای احترام به دو استاد معاصر علامه طباطبایی و شهید مطهری بهمناسبت دفاع از فلسفه).

داوری اردکانی، رضا، تهیه و تنظیم: دفتر پژوهش‌ها و برنامه ریزی فرهنگی، تهران، سازمان چاپو انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1366، 124 صفحه، وزیری.

کتاب حاضر که درباره مسایلی از فلسفه و تبیین و بررسی آن‌ها نوشته شده از دو بخشسامان یافته است.

بخش اول به علامه طباطبایی اختصاص دارد و نویسنده در آن مسایلی در دفاع ازفلسفه، ادراکات اعتباری و انسانی و وحی را از دیدگاه علامه طباطبایی بررسی می‌کند.

بخش دوم به استاد شهید مطهری اختصاص دارد و نویسنده در آن، با تشریح مقام شهید مطهری در تفکر معاصر ایران، مباحث مطهری و علم کلام جدید و مطهری

و وحی را موردتبیین و بررسی قرار می‌دهد.

82. دو شهید

طالقانی، سید محمود، (تهران)، انتشارات ناس، جبی‌تاج، 40 صفحه، رقعی.

این اثر شامل دو سخنرانی از آیت‌اللّه سید محمود طالقانی درباره دکتر شریعتی و استادشهید مرتضی مطهری است.

در قسمتی از این سخنرانی که به مناسبت شهادت استاد مطهری در حسینیه ارشادانجام شده است چنین می‌خوانیم: «مرحوم شهید عالی قدر و محقق بزرگ ما مطهری،سال‌ها، مدت‌ها، در این جا، مسایل اسلامی و اصول پوشیده شده اسلام را در ابعادفلسفی توحیدی، مسئله عدل، مسایل معاد را با زبان روز، استدلال و تحقیق کردند. درآن دوره‌های اختناق و در آن دوره‌هایی که رژیم طغیان و ضد دین و ارباب‌های اونمی‌خواستند جوان‌های ما با مسایل اصیل و محرک و انقلابی اسلام، آشنا بشوند،کوشیدند و شب و روز نوشتند و گفتند.

83. دیدگاه شهید مطهری در باب حکومت اسلامی

(سلسله نشست‌های کانون گفتمان دینی 43)

احمدی، احمد، قم، مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، اردیبهشت 1381، 16صفحه، وزیری.

این کتابچه، چهل و سومین سلسله نشست‌های کانون گفتمان دینی است که به وسیلهمرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه قم برگزار و شامل متن سخنرانی وپرسش و پاسخ حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر احمد احمدی درباره دیدگاه شهیدمطهری در باب حکومت اسلامی است.

در پایان جزوه پرسش‌هایی در زمینه دیدگاه‌های مطهری درباره ولایت یا نظارتفقیه رابطه اسلام با خشونت، حل مسئله پارادوکس نمای جمهوریت و اسلامیت،موثرترین راه مبارزه با تهاجم فرهنگی و...، مطرح شده است که جناب آقای احمدی بهآن‌ها پاسخ گفتند.

84. دیدگاه‌های شهید مطهری درباره مدیریت تعلیم و تربیت

پناهی، حبیب، تهران، انتشارات سمیه، چاپ اول، 1380، 36 صفحه، رحلی.

در این نوشتار، با استناد به گفته‌ها و نوشته‌های شهید مرتضی مطهری، دیدگاه‌های ویدرباره تعلیم و تربیت و مدیریت با عنوان‌های از این دست فراهم آمده است:

ارزش‌های انسان، دعوت اسلام به تعلیم و تعلم، تربیت عقلانی، پرورشاستعدادها، عوامل تربیت، نقش عبادت در تربیت، جهاد عامل اصلاح و تربیت،ضرورت مدیریت و رهبری، مفهوم عدالت و جانشینی علم و ایمان.

85. دین و اخلاق

(با درنگی بر اندیشه‌های استاد مطهری)

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، پژوهشکده فلسفه و حکمت (تدوین)، تهران، مؤسسه فرهنگیدانش و اندیشه معاصر، 1382، 292 صفحه، رقعی.

کتاب یاد شده مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و مقاله‌های ارسالی و مصوب برای همایشدین و اخلاق، با محوریت اندیشه‌های استاد شهید مطهری است که از سال 77 ـ 78 آغازو سپس در دارالشفای قم برگزار گردید تا نسبت دین و اخلاق و مسایل مهم فلسفهاخلاق از مقوله فطرت، بایدها ونبایدها رابطه آن‌ها با هست‌ها و نیست‌ها، معرفت نفس و جایگاه آن در

اخلاق، اطلاق و نسبت اخلاق و جاودانگی ارزش‌های اخلاقی باتفحص و تحقیق همه جانبه بر روی آثار استاد شهید مطهری مشخص گردد.هم‌چنین در این مسیر نقدهای استاد مطهری به نسبیت اخلاق و ارزش‌هایاخلاقی، به صورت عالمانه و محققانه بررسی می‌شود. در این کتاب، راه جدیدیبرای دست‌یابی به پاسخ بسیار از پرسش‌ها و شبهه‌ها درباره اخلاق، علم اخلاق وفلسفه اخلاق نشان داده شده است که می‌توان آن‌را در لابه لای سخنرانی‌ها ومقاله‌های علمی جست‌وجو کرد. هم‌چنین فهرست کتاب‌شناسی توصیفی ازمجموعه آثار استاد مطهری که به مباحث اخلاقی در حوزه‌های گوناگونپرداخته‌اند به چشم می‌خورد.

86. دین و دوران (خلاصه آثار شهید مرتضی مطهری «دفتر ششم»)

مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام (فعالیت‌های دانشجویی)، تهران، انتشارات امامصادق علیه‌السلام، چاپ اول، 1381، 314 صفحه.

دین و دوران، دفتر ششم، از خلاصه آثار شهید مرتضی مطهری است که به کوشش مرکزتحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام (فعالیت‌های دانشجویی) تهیه و تدوین شده است و بهعنوان یکی از درس‌نامه‌های اصول و عقاید به شمار می‌رود. این دفتر، خلاصه هفتعنوان از آثار استاد شهید مرتضی مطهری است که موضوع آن‌ها تاریخ، سیاست ومباحث نظری درباره رابطه دین اسلام با این دو است و از این رو نام دین و دوران بر آننهاده شده است. عنوان‌های آثار خلاصه شده چنین است: خدمات متقابل اسلام و ایران،نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر، پیرامون انقلاب اسلامی، پیرامون جمهوریاسلامی، اسلام و مقتضیات زمان (2 جلد) و قیام و انقلاب مهدی(عج) به ضمیمه شهیدو شهادت. موضوع‌های ویژه این کتاب‌ها، چه بسا در نگاه اول با دیگر آثار

استاد مطهریهم‌خوانی نداشته باشد، ولی دو ویژگی مشترک این کتاب‌ها با دیگر آثار استاد قابلتوجه است: نخست رویکرد عقلی و استدلالی استاد در همه مباحث، حتی در تحلیلهاو نقدهای تاریخی است که به عنوان نمونه می‌توان به نقدهای ایشان بر شبهه کتابسوزی ایران و مصر اشاره کرد. اتقان فکری و قوت تحلیل در این رویکرد سبب شده کهبرای مثال، کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، با وجود استفاده از منابع دست دوم تاریخی،خود به کتاب مرجع و معتبر در زمینه مسایل مشترک اسلام و ایران تبدیل شود. ویژگی دیگر این آثار استاد، همان روح مشترک تمام آثار ایشان، یعنی دردمندی و غیرت دینی است که درس آموزترین جنبه اندیشه و شخصیت استاد مطهری برای تمام اندیشمندانو عالمان دینی به شمار می‌رود.

87. ذکر ذاکر

(مجموعه سخنرانی‌ها به مناسبت سومین و چهارمین سالگرد شهادت استاد مطهری).

ستاد بزرگداشت چهارمین سالگرد شهادت استاد مطهری (تهیه و تدوین)، جتهرانج، روابط عمومیستاد، چاپ اول، 1363، 198 صفحه، رقعی.

ستاد بزرگداشت سالگرد شهادت استاد شهید مرتضی مطهری به منظور استفاده ازنظریه‌ها اندیشه‌های علما و شخصیت‌های گوناگون علمی و فرهنگی در سومین وچهارمین سالگرد استاد سمیناری را تشکیل داد تا آنان که از نزدیک با استاد محشوربوده‌اند درباره جنبه‌های گوناگون فکری استاد سخن بگویند. در این سمنیار تلاش شدتا مسیر مشخصی دنبال شود. به‌گونه‌ای که سخنرانی سخنرانان گوناگون در هر زمینه‌ایسبب تکمیل نظریه‌های استاد در آن زمینه می‌شود. این سمینارها با استقبال قابل توجه پژوهندگان و دانشجویان قرار گرفت و همین نیز ستاد

را به انتشار این سخنرانی‌هاتشویق کرد که مجموعه حاضر حاصل ده سخنرانی از شخصیت‌های گوناگون شرکت کننده در سومین و چهارمین سمینار برگزار شده است که در میان آنان این اسامی بهچشم می‌خورد:

نقش عرفان اسلام در احیای تفکر اسلامی: آیت‌اللّه حسن حسن‌زاده آملی، نقش حکمای اسلامی در احیای تفکر اسلامی: آیت‌اللّه جوادی آملی، استاد شهید مطهری وحکمت اسلامی: آیت‌اللّه مصباح یزدی، استاد شهید مطهری و معنویت اسلامی: آیت‌اللّه‌مهدوی کنی، نقش فقهای شیعه در احیای تفکر اسلامی: آیت‌اللّه امامی کاشانی، جایگاهاستاد شهید مطهری در تفکر اسلامی معاصر: دکتر غلام‌علی حداد عادل، استاد شهیدمطهری و تفکر غرب: دکتر علی شریعتمداری، استاد شهید مطهری و انقلاب اسلامی:آیت‌اللّه هاشمی رفسنجانی، امامت و رهبری: آیت‌اللّه مهدوی کنی، قرآن و مبانی فلسفهو عرفان اسلامی: آیت‌اللّه امامی کاشانی.

88. رسالت استاد شهید مرتضی مطهری

صادقی گلدر، 1. جبی‌جا، بی‌نا، بی‌تاج، 40 صفحه، جیبی.

دراین کتاب، ضمن بررسی کوتاه زندگانی و فعالیت‌های استاد، به‌معرفی برخی‌ازکتاب‌های وی پرداخته شده‌است. برخی‌آثار استاد که‌دراین کتاب معرفی شدهچنین‌است:

مقاله، اصالت روح، مقاله توحید و تکامل، نهضت‌های اسلامی در صد سال اخیر،انسان و سرنوشت، جاذبه و دافعه علیعلیه‌السلام و اجتهاد در اسلام.

89. رمز موفقیت استاد مطهری

نگارش، حمید و علی باقی نصر آبادی، قم، نشر خرم، چاپ سوم، 1379، 228

صفحه، رقعی.

در این کتاب، بخش‌هایی از جنبه‌های گوناگون زندگی، جلوه‌های معنوی و عبادی و نیزویژگی‌های مهم در آثار ارزشمند استاد شهید مطهری تبیین و از سوی دیگر رازهایمهم کامیابی و موفقیت استاد از کودکی تا مرحله شهادت با زبانی رسا و ساده و نو بیانشده است؛ به‌گونه‌ای که برای طبقه‌های گوناگون جامعه در هر سطحی از دانش وفرهنگ که باشد قابل فهم است.

هدف نهایی این نوشتار این است که همه کسانی که در راه کام‌یابی و موفقیت مردانبزرگ الهی گام برمی‌دارند و خواهان سعادت و موفقیت خویش هستند، به تناسباندیشه و قدرت علمی خود، از اندیشه‌ها و رموز موفقیت استاد شهید علامه مرتضی مطهریرحمه‌الله به شکل شایسته بهره‌مند شوند و با استفاده و آگاهی از آن رمزهای موفقیت،کمبودهای خود را جبران کنند تا به اهداف عالی خویش دست یافته و بتوانند در رشدجامعه اثر گذار باشند.

در ابتدای کتاب، پیام امام خمینی به مراجع اسلام و روحانیون سراسر کشور درمورد استراتژی آینده انقلاب و حکومت اسلامی و نیز مقدمه حضرت آیت‌اللّه جعفرسبحانی فراهم آمده است و سپس مطالب کتاب در سیزده فصل تدوین و تنظیم گردیدهاست. عنوان سرفصل‌های آن چنین است:

استاد مطهری از منظر بزرگان، خصوصیات خانوادگی استاد مطهری، ویژگی‌های معنوی استاد مطهری، جلوه‌های عبادت استاد مطهری، ویژگی‌های شخصیتی استادمطهری، استاد مطهری و نگرش دینی و فرهنگی، استاد مطهری و زوایای علمی،ویژگی‌های مهم در آثار استاد

مطهری، روش‌شناسی استاد مطهری در تدریس، مطالعه وتحقیق، استاد مطهری و کلام اسلامی، ابتکارات و نوآوری‌های استاد مطهری، استادمطهری، دانشگاه، مردم، جوانان و توصیه و هشدارهای استاد مطهری.

90. روحانیت

قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول، 1365، 150 صفحه، پالتویی.

این اثر شامل دیدگاه‌های استاد مطهری درباره روحانیت و حوزه‌های علمیه است. درمقدمه ناشر آمده است: «کتاب یا رساله حاضر مجموعه اندیشه‌های استاد شهید آیت‌اللّه‌مطهری است که درباره وضعیت حوزه‌ها و نابسامانی‌های موجود در برنامه‌ها وروش‌های طلاب، ارایه شده است».

مطالب کتاب شامل دوازده عنوان اصلی است که چنین است:

علل انحطاط مسلمین و علاقه و مسئولیت جنبش‌های اصلاحی شیعه، رهبری، دوپیشنهاد مهم، وعظ و تبلیغ، حوزه‌های علمیه، مزایای حوزه‌های علوم دینی ما، نواقص،مسئله بودجه، روحانیت شیعه و روحانیت سنی، راه اصلاح.

این کتاب، پیش‌تر با عنوان روحانیت از دیدگاه علامه شهید مطهریبه کوشش فرهادربیعی، با مشخصات اصفهان، کمیته فرهنگی جهاد دانشگاهی دانشگاه اصفهان، چاپاول، [1361]، 110 صفحه، وزیری، منتشر شده است.

91. روحانیت از دیدگاه علامه شهید مرتضی مطهری

ربیعی، فرهاد و اکبر ایروانی، مهدی ذوفن و عزت اللّه هدایتی (به اهتمام)،

انجمن اسلامیدانشجویان دانشگاه اصفهان (گردآوری و تنظیم)، اصفهان، کمیته فرهنگی جهاد دانشگاهیاصفهان، چاپ اول، ج1361ج، 110 صفحه، وزیری.

این اثر به مناسبت سومین سالگرد شهادت استاد بزرگ شهید آیت‌اللّه مطهری از سویانجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه اصفهان تهیه و تدوین گردیده است تا نظریه‌ها ودیدگاه‌های استاد شهید یک جا در دست‌رس باشد. این نظریه‌ها درباره مشکلاتاساسی سازمان روحانیت تشیع و چگونگی راه حل آن‌ها است و گاهی همراه با دیگرنظریه‌های پراکنده استاد درباره روحانیت، جمع‌آوری و در دوازده عنوان فراهم آمدهاست. فهرست مطالب و موضوع‌های آن چنین است:

علل انحطاط مسلمین (اسلام، مسلمین، عوامل بیگانه)، علاقه و مسئولیت،جنبش‌های اصلاحی شیعه (سید جمال الدین اسدآبادی، دردها که سید جمال تشخیصداد، امتیازات سید جمال الدین اسد آبادی)، رهبری، دو پیشنهاد مهم (تقسیم کارتخصصی در علوم و تکامل هزار ساله فقه، اجتهاد، نسبیت اجتهاد، شورای فقهی)، وعظو تبلیغ (ضرورت اصلاح وضع مرثیه خوانی، موعظه، مصالح گویی، آگاهی دینی وآگاهی اجتماعی، اخلاص، مزاح گویی، خطیب سخنگوی اسلام) حوزه‌های علمیه(ریشه اصلی سازمان و نظام صالح) مزایای حوزه‌های علوم دینی ما (رابطه استادی وشاگردی در میان طلاب) نواقص، مسئله بودجه (تمرکز قدرت، نقطه قوت و نقطهضعف)، روحانیت شیعه و روحانیت سنی (قدرت و حریت، عوام‌زدگی)، راه اصلاح(معیشت، اثر ایمان و تقوا، ارزش نظم و نظام و سازمان، هشدار و انزار و امید و انتظار).

این کتاب با عنوان «روحانیت»، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیهقم، چاپ اول، 1365، 150 صفحه، پالتویی نیز به چاپ رسیده است.

92. روش تدریس کتاب‌های استاد شهید مطهری

سازمان فجر اسلامی، (تهیه و تنظیم)، جتهرانج، واحد انتشارات سازمان فجر اسلام، 1360، 52صفحه، جیبی.

در مقدمه کتاب، هدف از این نوشتار، چنین آمده است:

«... در چنین هنگامه‌ای که جوانان و نوجوانان عزیزمان تشنه اسلامند، [باید]مابتوانیم آب گوارا و زلال اسلام را از سرچشمه پاک و همیشه جوشان قرآن و عترت،توسط ساقیان حقیقی آن، یعنی همان روحانیت اصیل و پیرو خط امام به دست آنانبسپاریم. یکی از این رهروان استاد شهید مرتضی مطهری است که امام خمینی دردومین سالگرد شهادتشان با اشاره به همین موضوع چنین فرمودند:

«او با قلمی روان و فکری توانا در تحلیل مسایل اسلامی و توضیح حقایق فلسفی، بازبان مردم و بی قلق و اضطراب به تعلیم و تربیت جامعه پرداخت. آثار قلم و زبان او بیاستثنا آموزنده و روان بخش است و مواعظ و نصایح او که از قلبی سرشار از ایمان وعقیده نشات می‌گرفت برای عارف و عامی سودمند و فرح‌زا است. امید آن بود که از ایندرخت پرثمر میوه‌های علم و ایمان بیش از آن‌چه بجا مانده چیده می‌وشد ودانشمندانی پربها تسلیم جامعه گردد...

بهر تقدیر نیاز موجود و مواد آماده بود. ازاین‌رو بعضی از افراد که به خاطر دلسوزینسبت به اسلام و مسلمین و حتی برای رضای خدا دست به تدریس این مطالب ـ ازجمله کتاب‌های استاد مطهری ـ زدند به لحاظ عدم آشنایی با روش تدریس مسایلاسلامی و هم‌چنین عدم آگاهی از

شرایط روحی دانش‌آموزان، گاهی اثرات نامطلوببرجای گذاشته‌اند. ازاین‌رو، ما بنابر همین ضرورت، بر آن شدیم تا روش تدریسمسایل اسلامی بلاخص کتاب‌های استاد شهید مرتضی مطهری را تهیه و در اختیارنهادهای انقلابی و مراکز فرهنگی بگذاریم. در این نوشتار کوتاه مراحل چهارگانهتدریس یعنی تعیین هدف از ارزش‌های آغازین (رفتار ورودی) انتخاب روش تدریسمناسب، ارزشیابی و نیز طرح کلی آموزش کلاس‌های امور تربیتی دانش‌آموزان راهنمایی تاچهارم نظری با توجه به آثار استاد شهید مرتضی مطهری تبیین و بررسی شده است.

93. روشی در تدریس عقاید

(مقدمه‌ای بر شناخت مکتب با استفاده از مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی استاد شهید مطهری).

اسدی، علی محمد، جبی‌جا، بی‌ناج، 1363، 64 صفحه، رقعی.

این اثر، مجموعه‌ای است با عنوان روشی در تدریس عقاید که با استفاده از کتابمقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامیاستاد شهید آیت‌اللّه مطهری به صورت درس‌هایی در دوبخش شامل ده درس تدوین گردیده است.

عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده چنین است:

بخش اول: ضرورت پیوند با مذهب (بینش‌ها و گرایش‌ها، امتیاز انسان، رابطه علم و ایمان،جانشینی علم و ایمان، ایمان مذهبی، خلاصه بخش اول و پرسش‌های بخش اول).

بخش دوم: مبانی اندیشه در مکتب (جهان بینی، انواع جهان بینی، جهان بینی توحیدی ومعیارهای آن، جهان بینی اسلامی، جهان بینی واقع گرا، خلاصه بخش دوم وپرسش‌های بخش دوم).

94. ره یافت (پاسخ‌های استاد مطهری به پرسش‌های روز).

باقرزاده بابلی، عبدالرحمن، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، چاپ اول، 1381، 280صفحه، رقعی.

بی‌تردید آثار پربهای فرزانه شهید آیت‌اللّه مطهری، گنجینه پربار و ارزشمندی است کهتا سال‌های سال، یاریگر اندیشمندان و حقیقت جویان نجات دهنده اندیشه‌های ناسالماز انحراف‌ها و روشنگر مبانی فکری و دینی نظام مقدس ما خواهد بود. بی شک هنوزآثار هیچ دانشمندی نتوانسته است جامعیت آثار شهید مطهری را بیابد و جایگاه آثاروی را پیدا کند. او که در میان طوفان سهمگین هجمه‌های فرهنگی دشمن و یورشافکار منحط التقاطی و جمود فکری حاکم بر بعضی از افراد که دست در دست هم،اسلام اصیل را هدف گرفته بودند، با تبیین اسلام ناب محمدی یا به تعبیر بهتر فرهنگناب اسلام اصیل، در برابر دشمن ایستاد و چون پاسداری دلیر و شجاع و مقاوم در خطمقدم جبهه فرهنگی سینه سپر کرد و عاقبت در همین راه جان عزیزش را نیز فدا کرد.

نکته مهم و جالب این‌که افزون بر همه برتری‌ها و جامعیت، استواری و اتقانی که درسخنان استاد شهید به چشم می‌خورد، همه اهل نظر نیز این را تایید می‌کنند. این سخنانبسیار با طراوت و تازگی است. با آن‌که استاد، بعضی از این سخنان را حدود چهل سالپیش گفته‌اند، ولی گویی آن حکیم فرزانه امروز را درک کرده و به مقتضای نیازها وجریان‌های مثبت و منفی امروز سخن می‌گوید؛ زیرا از زمان خود سال‌ها جلوتر بوده ومطالبی کلی و ضروری را مورد بحث قرار دادند که برای هر زمانی چون زمان حالخود، مفید و راه گشا و جواب گوی شبهه‌ها و انحراف‌های فکری است.

از همین جاست که هنوز پس از گذشت بیش از دو دهه شهادت پر افتخار آن عزیزسفر کرده، هنوز آثار ایشان، با همان طراوت اولیه خود از سوی جوانان و تحصیلکرده‌ها و حتی روشن‌فکران و برجستگان مسلمان و حتی غیر مسلمان مورد توجه قرارمی‌گیرد. بی شک این امر را باید حاصل تلاش پی‌گیر آن شهید عزیز دانست. باید گفتآثار آن شهید بزرگوار نه تنها جوابگوی نیاز نسل حاضر، بلکه نسل‌های و آینده ماست.همگان به آشنایی با اندیشه‌های والای آن شهید، که زیربنای تفکر و مبانی یک حکومتدینی و جامعه آرمانی است، نیاز دارند تا به اهداف بلند انسانی در جنبه‌های فردی واجتماعی دست یابند.

نویسنده با توجه به جامعیت سخنان آن استاد یگانه و وجود هجمه سنگین فرهنگیدشمن و کج اندیشان داخلی و خارجی و القای شبهه‌های بی پاسخ در زمینه دین وفرهنگ و... چندین موضوع متناسب با جو فرهنگی حاکم بر جامعه و نیازهای روزافکار عمومی به‌ویژه نسل جوان و حقیقت جوی این مرز و بوم را به همراه بعضیمسایل تربیتی انتخاب و سپس پاره‌ای از کلمات و سخنان و پاسخ‌های دلنشین و گویایاستاد را که در همان محورها بوده، از آثار آن شهید استخراج کرده و بدون هیچ‌گونهدخل و تصرفی در هفت بخش تدوین کرده است. برخی از عنوان‌ها و موضوع‌هایمطرح شده عبارتند از:

بخش اول (اسلام، آیین‌جاویدان) وحدت دین و رد پلورالیزم، قرائت‌های مختلف ازمتون دینی تساهل و سازش در اصول دین ممنوع، اسلام در دیدگاه دانشمندان خارجی،اسلام و نوگرایی در زندگی، راز جاودانگی دین اسلام، اختیارات حاکم.

بخش دوم (مسایل اجتماعی) ماهیت آزادی و نیاز به آن، آزادی اجتماعی، تضاد بینآزادی غربی و اسلامی، اصلاحات اجتماعی و...

بخش سوم (تحجر و ملی گرایی دو عامل رکود و انحطاط)، جمود علمی بدتر ازجهالت، کار فوق العاده امیرمومنان علیه‌السلام، روح خوارج زنده است، جمود عامل عقبافتادگی، نقش روشن‌فکران در احیای حس ناسیونالیستی.

بخش چهارم (انقلاب اسلامی و روحانیت، آفت‌ها، ضرورت‌ها)، ریشه‌های انقلاباسلامی، جمهوریت و اسلامیت نظام، اختیارات ولی فقیه، روحانیت و ضرورتزمان‌شناسی، آفات نهضت اسلامی، ماهیت نفاق و ادعای اصلاح‌طلبی.

بخش پنجم (فرهنگ انسانی، اسلامی، اصالت، بایدها و نبایدها)، خطر خودباختگی درعرصه فرهنگ، مبارزه و خودباختگی، استعمار و استعلال فرهنگی، شیوه مقابله بامنحرفان فکری.

بخش ششم (فلسطین، صهیونیسم و ضرورت یکپارچگی مسلمین)، تاریخچهفلسطین و وظیفه مسلمین، خطر بزرگ اسراییل، یهود قهرمان تحریف.

بخش هفتم (مسایل کودکان و جوانان)، کودکان و شعایر دینی، کودکان و آموزش علمیدین‌داری، کودکان و آزادی، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و جوانان رشید، نسل جوان را دریابیم، توبه درجوانی، ورود جوانان دانشگاهی به حوزه علمیه، فاسد کردن جوانان، ابزار استعمار.

95. ره‌یافت (2): گستره دین از نگاه شهید مطهری

اردشیری لاجیمی، حسن، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، چاپ اول، 1381،230 صفحه، رقعی.

از دانشمندان معاصر که در مسایل دین‌شناسی تلاش مداوم و پی‌گیر داشته، استاد علامهشهید مرتضی مطهریرحمه‌الله بوده است که با نبوغ خویش به همه مسایل مطرح شده در اینعصر از نگاه دین پرداخته و باعث شد تا نقطه عطفی در تفکر فلسفی جدید ایجاد شود.نقطه نظرهای بسیار زیبایی که استاد در مقوله‌هایی چون ایدئولوژی، انسان‌شناسی،جامعه‌شناسی، تاریخ و علم و... ابراز داشته‌اند، هنوز بسیار تازه می‌باشند و جای طرحآن‌ها به صورت کارهای موضوعی بسیار خالی است بر این اساس نویسنده گزیده‌ای ازنظرات بسیار بلند استاد علامه در بعضی از موضوعات در فلسفه دین را در این نوشتاردر چهارده بخش فراهم آورده که عناوین آن چنین است:

بخش اول: علت رجوع به دین، بخش دوم: دین و ایدئولوژی، بخش سوم: عقل ودین، بخش چهارم: مسأله شناخت دین، بخش پنجم: جایگاه فقه در دین، بخش ششم:انسان‌شناسی و دین، بخش هفتم: دین و اخلاق، بخش هشتم: دین و روان‌شناسی، بخشنهم: دین و جامعه‌شناسی، بخش دهم: دین و فرهنگ، بخش یازدهم: دین و تاریخ، بخشدوازدهم: دین و اقتصاد، بخش سیزدهم: دین و حقوق، بخش چهاردهم: دین و آزادی.

96. ره‌یافت (3) پاسخ‌های شهید مطهری به پرسش‌هایی در گستره اخلاق

اردشیری، حسن، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، چاپ اول، 1382، 116 صفحه، رقعی.

موضوع‌های اصلی مطرح شده در کتاب عبارتند از:

فطرت، ایمان، فلسفه اخلاق، تقوا و خودسازی، عشق، امتحان الهی، دعا، قدرت وجاذبه و دافعه.

97. زندگی و مبارزات استاد شهید مرتضی مطهری

[بی‌جا]، انتشارات محمد، جبی‌تاج، 64 صفحه، جیبی.

اثر حاضر، شرح حال کوتاهی از زندگی استاد است. زندگی استاد در این کتاب به چهاردوران تقسیم می‌شود: دوران کودکی، دوران تحصیل، دوره اقامت پانزده ساله استاد درقم، دوران اقامت در تهران.

در دوران تحصیل، به علم‌آموزی استاد در حوزه‌های علمیه شهر در قم پرداختهشده و دوره اقامت پانزده ساله استاد در قم با چند عنوان تشریح شده است:

خصوصیات روحی و معنوی، تحصیل و تدریس، پاسداری از جهان‌بینی اسلامیدر برابر هجوم اندیشه‌های مادی، مبارزات سیاسی و اجتماعی و مهاجرت به قم.

98. زن و شریعت مطهر (زن در نگاه دکتر شریعتی و استاد مطهری).

نوروزی، حسن و هادی عظیمی نصر آبادی، قم، نغمات، 1382، 375 صفحه.

99. سرگذشت مطهر (زندگی نامه استاد شهید مرتضی مطهری).

دهقانی (دانا)، محمد علی، تهران، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، چاپ اول، 1379،صفحه 108، وزیری.

سرگذشت مطهر، زندگی نامه استاد شهید مطهری، بررسی احوال و آثار، خدماتفرهنگی و فعالیت‌های مبارزاتی استاد با بهره‌گیری از آثار و

خاطرات دوستان و آشنایاناست که برای گروه‌های سنی «د» و «هـ» در پنج فصل تدوین شده است.

نویسنده در بخش اول و دوم ماجرای تولد و کودکی شهید مطهری را بیان می‌کند.سپس ضمن ارایه تصویری از دوران طلبگی از زبان خودشان و خانواده و دوستان، بهمعرفی استادان وی هم‌چون حضرت امام خمینی، آیت‌اللّه بروجردی و علامه محمدحسین طباطبایی می‌پردازد و در بخش دوم با عنوان خورشید مجاهد به فعالیت‌های فرهنگی و مبارزاتی ایشان را شرح می‌دهد. سفر سرخ شهادت عنوان بخش چهارم است کهبه ویژگی‌های استاد شهید مطهری از زبان نزدیکان و آشنایان می‌پردازد و در پایان این بخشپیام تسلیت حضرت امام خمینی به مناسبت شهادت استاد آمده است. عنوان بخش پنجمیادگارهای ماندگار است که خلاصه‌ای از خاطره‌های شاگردان و گروهی از چهره‌های علمیو فرهنگی هم‌چون دکتر حداد عادل، دکتر سید محمد باقر حجتی، دکتر سعدی‌زاده، سیدمحمود مدنی، آقای وحیدی، دکتر علی مطهری و دکتر محمد مفتح فراهم آمده است.

100. سرگذشت‌های ویژه از زندگی مطهری

یوسفی اشکوری، حسن، تهران، شرکت سهامی انتشار.

101. سرگذشت‌های ویژه از زندگی شهید مرتضی مطهری (جلد 3ـ1)

جمعی از فضلا و یاران، تهران، مؤسسه نشر و تحقیقات ذاکر، چاپ ششم، 1370، 190 صفحه، رقعی.

اندیشمندان و پژوهشگران بسیار در دوره‌های گوناگون تاریخ بشریت با خلق آثارفکری و معنوی کوشیده‌اند تا در کنار عرضه فکر و ایده جدید، انسان جست‌وجو گر وتشنه حقیقت را در رسیدن به مقصد غایی

رهنمون گردند. مبانی اعتقادی، اصولاندیشه‌ها و شیوه زندگی متفکران، نقش موثری در ترسیم مدینه فاضله آنان داشته است.به‌گونه‌ای که اختلاف در بینش‌ها و باورها، در میان اندیشمندان بزرگ به تعیین و ترسیمو راه‌های گوناگون و گاهی متضاد با یکدیگر در مقابل بشریت انجامیده است.

غور در مشی زندگی بزرگ‌مردانی که نقش اساسی در ایجاد دگرگونی‌های عمیق اجتماعی داشته‌اند، با انگیزه یافتن زاویه‌های پنهان و گوناگون زندگی آنان، می‌تواندنمونه و الگویی عملی برای مشتاقان و پویندگان مسیر ارایه دهد. بدین لحاظ در مکتباسلام سنت و سیره به عنوان عینی‌ترین نمونه و برجسته‌ترین جلوه‌های تحقق اهدافمکتب مطرح بوده تا جایی که عمل به سنت و سیره در راستای پیروی از کتاب اللّه سفارششده است. در مراحل پایین‌تر کتاب‌های رجال و تراجم و احوال که جامع شرح حالاغلب زبدگان علوم و معارف اسلامی است، میان کتاب‌های اسلامی جایگاه ویژه‌ایدارد. مؤسسه نشر و تحقیقات ذکر، بر آن است تا سرگذشت‌های ویژه از زندگی پرباراستاد شهید مرتضی مطهری را که نقش به سزایی در تبیین و ترسیم مبنای فکری واعتقادی انقلاب اسلامی داشته است را از لابه‌لای مصاحبه‌ها و گفتارهای دلنوازمصاحبان و یاران و شاگردان ایشان در مجموعه چند جلدی گردآوری کند.

مطالب این نوشتار، (جلد اول)، به خاطراتی از دوره‌های گوناگون زندگی استاد،سپس خاطره‌های یاران و نزدیکان شهید مطهری اختصاص دارد. یارانی هم‌چون:آیت‌اللّه خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب، آیت‌اللّه منتظری، شهید مظلوم آیت‌اللّه بهشتی،آیت‌اللّه مفتح، شهید حجت‌الاسلام

و المسلمین محلاتی، آیت‌اللّه سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، آیت‌اللّه محمد رضا مهدوی کنی، آیت‌اللّه جوادی آملی، جناب آقایحسین غفاری و آقای علی مطهری (فرزند استاد شهید) که در این بخش گفتار ایشان به چشم می‌خورد. در بخش دیگر کتاب، مکاتبه‌های استاد شهید مطهری با حضرت امام رحمه‌الله همراه با دست خط هر دو بزرگوار آمده است. در بخش پایانی نیز تصاویری از مقاطع گوناگون زندگی استاد شهید مطهری گردآوری شده است.

جلد دوم از مجموعه سرگذشت‌های ویژه از زندگی استاد شهید مطهری شامل چندسخنرانی یا مصاحبه با افراد می‌باشد که به مناسبت بزرگداشت مقام استاد انجام پذیرفتهاست:

شهید آیت‌اللّه محمد صدوقی، شهید حجت‌الاسلام و المسلمین محمد جواد باهنر،حجت‌الاسلام و المسلمین علی اکبر هاشمی رفسنجانی، حجت‌الاسلام سیدمحمدباقر حجتی، حجه‌الاسلام و المسلمین سید حسن طاهری خرم آبادی، خانممطهری، حجت‌الاسلام و المسلمین سید محمد دعایی و برادر مجتبی مطهری.

بخش بعدی کتاب به نامه‌ها و دست نوشته‌هایاستاد اختصاص دارد که در آن موارد زیرمطرح شده است: سروده‌ای از استاد درباره امام خمینی در زندان، نامه استاد به پسر ودخترش، دست خطی از استاد در زندان موقت شهربانی و بیانیه‌ای در مورد جنایاترژیم پهلوی، بخش پایانی کتاب با تصاویر گوناگونی از استاد همراه است.

جلد سوم از مجموعه سرگذشت‌های ویژه از زندگی استاد شهید مطهری شاملنظریه‌های برخی از شاگردان و یاران استاد درباره شخصیت وی است که اسامی آنان عبارتند از:

آیت‌اللّه علامه محمد حسین طباطبایی، آیت‌اللّه علی مشکینی، حجت‌الاسلام محمدواعظ‌زاده خراسانی، آیت‌اللّه محمد فاضل لنکرانی، حجت‌الاسلام مرحوم مصطفی زمانی، حجت‌الاسلام و المسلمین سید هادی خسروشاهی، حجت‌الاسلام تقیشریعتمداری، حجت‌الاسلام مسیح مهاجری، آقای فخرالدین حجازی، اسداللّه‌لاجوردی، مهندس میر حسین موسوی، آقای محمد اسد گرمارودی و آقای محمدمطهری.

102. سلسله بحث‌های اندیشه‌شناسی استاد مطهری

رودگر، محمد جواد، تنکابن، کانون پرورشی شهید صالحی تنکابن، (1367 ـ 70) چالوس، دفترنشر فرهنگ و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد واحد نوشهر، چالوس.

در سال‌های 67 ـ 70 مجموعه دروسی با عنوان «مطهری‌شناسی» با توجه به ضرروتبازخوانی و بازشناسی آثار و اندیشه‌های استاد مطهری در تنکابن از سوی آموزش وپرورش (با مسئولیت کانون فرهنگی ـ تربیتی) آن شهر برای جمعی از معلمان و مربیانبرگزار شد که در دوازده جزوه فراهم آمد. عنوان‌های فرعی: شناخت‌شناسی (چهاربخش)، حافظ‌شناسی (پنج بخش)، بازشناسی تعالیم اسلامی چون مفهوم زهد، عدلو... (سه بخش). آن گاه در دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس نیز برای دوره معلمانهمین دروس و نقل و نقد تطبیقی آثار و آرای متفکرانی چون: بازرگان، شریعتی،سروش و استاد مطهری با عنایت به آرای کلامی ـ فلسفی و معرفت‌شناسی آنان برگزارشد که در بیست و هفت جلسه و بخشی از آن در جزوه‌هایی با عنوان مبانی نظری تهاجمفرهنگی غرب به اندیشه‌های دینی منتشر شده است.

103. سیاست از دیدگاه علامه شهید مرتضی مطهری

خباز، محمد رضا، تهران، انتشارات زعیم، چاپ اول، 1382، 128 صفحه، وزیری.

نگارنده در این اثر، مقوله سیاست را از دیدگاه استاد شهید مطهری با استفاده از آثارایشان بررسی کرده است. عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده چنین است:

پیش درآمد، دگرگونی شگرف در تاریخ اسلام، اختلافات سیاسی، سندی دیگر ازچهار مقاله عروضی، سندی دیگر از یاقوت حمودی در معجم البلدان، سندی دیگر ازتاریخ بیهقی، سندی دیگر از دربار سلطان محمود غزنوی، سندی دیگر از فرخیسیستانی و غزنوی اسدآبادی، نگاهی سراسری، رویدادهای سال سی و پنجم، جنگصفین، بر نیزه کردن قرآن‌ها، روان‌شناسی و خرد و باور خارجیان، اباضیه خارجیاننمونه دار، رفتار نمونه وار خوارج، سلطه ظاهرپرستی، جهان گشایی زیر دستاویز وبهانه دادگستری، وضع فکر و عقاید مسلمانان، جبر و اختیار، خواست آزادی برایمردم، پیدایش قدریان، پایه‌گذاری اعتزال، اصول پنج‌گانه معتزلان، دنباله کار معتزلان،مسئله محنت، فشار بر اشعریان، پیدایش اشعریان، باورهای اشعریان، نتایج اختلافاتاجتماعی و فکری مسلمانان اندیشه‌های استاد مطهری، پاسخ به یک پرسش مهم، انواعآزادی، اصیل‌ترین شکل دموکراسی، ارزش تفکر در اسلام، دل بستگی همراه با تعصبممنوع، از منتقد استقبال می‌کنم، آزادی مقوم دین است یا مخرب دین، اقسام آزادیبیان، مفاسد منع آزادی بیان، روش و سیره پیغمبر اسلام و ائمه اطهار در برخورد بامخالفانشان، اعتراف به حقوق مردم و حکمران امانتدار است، نه مالک.

104. سیری در آثار استاد شهید مطهری

ستاد برگزاری مراسم بزرگداشت سالگرد شهادت (تهیه و تنظیم)، جبی‌جا، بی‌ناج، 1359،236 صفحه، رقعی.

این کتاب، عهده دار توصیف و معرفی آثار استاد است. پیام امام خمینی به مناسبتشهادت و سالگرد شهادت استاد، نخستین بخش کتاب را تشکیل می‌دهد. مقدمه کتاب باعنوان مطهری که بود؟ به معرفی و شرح حال استاد با عنوان زیر پرداخته است:

مطهری و انگیزه فعالیت‌هایش، مطهری و انقلاب فرهنگی و آثار مطهری.

برخی از کتاب‌های توصیف شده در این مجموعه بدین قرار است: داستان راستان،مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی، انقلاب اسلامی، نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر،انسان و ایمان، وحی و نبوت، مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی، زندگی جاوید یا حیاتاخروی، نظام حقوق زن در اسلام، جاذبه و دافعه علی علیه السلام، سیری در نهج البلاغه،بیست گفتار، قیام و انقلاب مهدی(عج)، مسئله حجاب، خدمات متقابل اسلام و ایران و...

105. سیری در آثار شهید مرتضی مطهری (کتابنامه توصیفی و موضوعی)

بنیاد فرهنگی امام رضا علیه السلام، تهران، بنیاد فرهنگی امام رضا علیه السلام، چاپ اول، 1362،231 صفحه، وزیری.

اقبال شیفتگان معارف اسلامی به آثار استاد مطهریرحمه‌الله، کوشش‌های بسیاری رابرای معرفی کتاب‌های او برانگیخت و مجموعه نوشته‌ها و سخنان او تا آن جا که آمادهنشر بود، به شکل‌های گوناگون در دسترس عموم قرار گرفت. از جمله تلاش‌هایی که بهمنظور کشف بهتر اندیشه استاد مطهریرحمه‌اللهصورت گرفت، یکی همین کتاب حاضراست که در آن

گفتارهای استاد درباره مسایل گوناگون جداگانه آورده شده است. ایناقدام که حرکتی نو و ابتکاری است، به خواننده اهل تحقیق، برای یافتن موارد مورد نیاز،کمک فراوان خواهد کرد. مجموعه نوشته‌ها و نوارهای بازمانده از استاد مطهریرحمه‌الله،شبیه شهر بزرگی است که کوچه‌ها و خیابان‌های گوناگونی دارد و کتاب به منزله نقشهاین شهر است که مقصد و مقصود او را به هر کس نشان می‌دهد تا هم سرگردان نشود وهم سریع‌تر به مقصود برسد.

این کتاب از دو مقوله و چهار بخش تشکیل شده است:

مقدمه اول به قلم دکتر غلام علی حداد عادل و مقدمه دوم به وسیله نویسنده نوشتهشده است. بخش نخست با عنوان نظر دیگران درباره استاد به نظریه‌های حضرت امام خمینی، (شامل پیام‌ها و سخنرانی)، علامه سید محمد حسین طباطبایی و آیت‌اللّه‌منتظری درباره استاد اختصاص دارد. بخش دوم کتاب حاضر نوشته‌ای از دکترعبدالکریم سروش است که به نقش اندیشه‌های استاد شهید مطهری پرداخته شده است.

زندگی استاد مطهری عنوان سومین بخش کتاب است که شامل این موضوع‌هااست. زندگی پربار استاد مطهری، حیات معنوی و اخلاقی استاد، حیات علمی استاد،کلاس‌ها و درس‌های استاد و آنان که استاد شهید را پرورانده بودند. بخش چهارم کتاببا عنوان کتاب‌های استاد که مفصل‌ترین بخش کتاب است شامل فهرست‌های زیر است.

فهرست الفبایی کتاب‌های استاد، فهرست توصیفی کتاب‌های استاد، فهرست موضوعی کتاب‌های استاد، فهرست کتاب‌های ترجمه شده استاد و فهرست کتاب‌ها ومقاله‌های چاپ نشده استاد.

بخش پنجم به نوارها اختصاص دارد که در آن لیست الفبایی و

موضوعی سخنرانی‌های استاد آمده است. بخش آخر نیز به مقاله‌ها و پایان‌نامه‌ها اختصاص دارد که فهرست مقاله‌ها، کتاب‌های اسلام، نیازهای جهان امروز، امدادهای غیبی در زندگی بشر، بیست گفتار، حماسه حسینی، ده گفتار، گفتارهای معنوی، مجموعه مقاله‌ها وقاله‌های فلسفی و نیز فهرست مقاله‌های منتشر شده در روزنامه‌های اطلاعات،جمهوری اسلامی، کیهان، هفته نامه سروش، مجله مکتب اسلام، مجله الهادی، مجله مکتب تشیع و نیز فهرست جامع پایان‌نامه‌ها و رساله دکتری که به راهنمایی استاد نوشته شده به ترتیب حروف الفبا آمده است.

106. سیری در اندیشه‌های اجتماعی شهید آیت‌اللّه مطهری

باقی، نصر آبادی، علی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ دوم، 344 صفحه، وزیری.

استاد شهید مرتضی مطهری، در میان اندیشه‌گران مسلمان معاصر جایگاه ویژه‌ای دارد.آن اسلام شناس برجسته با اشراف و احاطه خاصی که بر شریعت مقدس اسلام داشت،توانست مسایل اجتماعی و فرهنگی را به‌گونه‌ای شایسته تبیین کند و بسیاری ازمشکلات جامعه، به‌ویژه مشکلات نسل جوان را مورد کاوش قرار دهد.

در آثار و نوشته‌های استاد شهید مطهری، اندیشه‌هایی هم‌چون تاریخ جوامع،تحولات اجتماعی و جامعه‌شناسی دینی، اساس اندیشه‌های اجتماعی در اسلام،انسان‌شناسی، بررسی عمده‌ترین مسایل اجتماعی دوره حاضر، مبانی اقتصاد اسلامی وطرح اندیشه جامعه شناسان بزرگی چون مارکس، اسپنسر، روش علمی فلسفه تاریخ ونقد مکاتب مختلف مطرح شده است. بنابراین، طرح اندیشه‌های اجتماعی او می‌توانددر ترسیم مدینه فاضله مورد نظر ایشان، همگان را یاری رساند.

اندیشه اجتماعی ایشان سرشار از برخوردهای فلسفی، استدلالی، اقناعی است که بابه کاری‌گیری گفتاری شیوا، قلمی توانا و تتبع در مباحث جدید، کالبد شکافی وژرفانگاری عمیق، دوری از قضاوت‌های ارزشی و غرض ورزی‌های گمراه کنندهاست. نویسنده در این کتاب می‌کوشد تا با بهره‌گیری از نظریه‌های استاد شهید، نظمفکری و اسلوب ایشان را درباره مسایل اجتماعی تبیین کند.

نویسنده در بخش نخست کتاب برای ورود به مطلب، کلیات و مسئله اصلی اینکتاب را بررسی می‌کند. در بخش دوم، عوامل موثری که زمینه ساز تکوین اندیشهاجتماعی استاد مطهری بوده‌اند، بررسی می‌شود که عبارتند از: مبانی اندیشه اجتماعیمطهری و ویژگی‌های آن، ارتباط مباحث استاد با شرایط اجتماعی ایران، ویژگی‌هایروش شناختی استاد، ارجاع به نظام ارزش‌ها و نقش ایشان در جریان روشن‌فکریمذهبی در پایان همین بخش نیز دورنمای فضای فرهنگی دهه پیش از انقلاب ترسیممی‌شود. در بخش سوم اصالت فرد و جامعه، تکامل اجتماعی، قشر بندی و نابرابریاجتماعی، سنن و قانون‌مندی اجتماعی تحلیل و نقد می‌شود و نظریه‌های ایشان کهبرگرفته از دیدگاه اسلام است، درباره قطب بندی‌های اجتماعی، طبقه بندی اجتماعی،علل نابرابری، جامعه بی طبقه و... تبیین می‌شود.

107. سیری در اندیشه‌های استاد مطهری

سجادی، جمال، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، 1381، 78 صفحه،پالتویی.

هر انقلابی در بُعد اندیشه، نیازمند اندیشمندانی است که در عین ترسیم راهبردها و خطمشی‌های آن، به تدوین برنامه‌ها و تنظیم مؤسسه‌های آن

بپردازد. در عرف رایج ادبیات سیاسی به چنین اندیشمندانی تئوریسین یا ایدئولوگ اطلاق می‌شود. بر همین اساس،انقلاب اسلامی ایران طی مراحل تکامل خود، وامدار خردورزانی است که با سیرابشدن از منابع پر فیض اسلامی و شیعی، وظیفه ترویج اندیشه‌های ناب دینی در میانانقلابیون و زمینه سازی برای برپایی بزرگ‌ترین انقلاب مذهبی تاریخ معاصر را برعهده داشته و به خوبی از عهده چنین امر مهمی برآمده‌اند. اگر سر سلسله دار ایناندیشمندان را حضرت امام خمینی بدانیم، علامه شهید مطهری به عنوان یکی ازبرجسته‌ترین شاگردان و پاره تن حضرت امام، بی شک در جایگاه دوم قرار خواهدگرفت. دیدگاه‌های شهید مطهری درباره مسایل گوناگون در ده‌ها کتاب و رساله مدون شده و طبیعی است بدون آشنایی با این آثار، فهم چرایی، چگونگی و اهداف انقلاباسلامی بعید به نظر برسد.

نوشتار حاضر که شماره 23 از دانستنی‌های انقلاب اسلامی برای جوانان است،تلاشی است برای آشنایی ابتدایی نسل جوان و علاقه‌مند به فهم بینادین انقلاب اسلامیبا اندیشه‌ها و آثار علامه شهید مطهری. بهترین نتیجه‌ای که از مطالعه کتاب به دستخواهد آمد ایجاد کنجکاوی نسبت به آثار و افکار متفکر بزرگ اسلامی، استاد مطهریاست.

در این کتاب، به زبان ساده، چنین مباحثی مطرح می‌شود:

زمینه‌های پرورش اندیشه‌های استاد مطهری، شکل‌گیری اندیشه‌های استاد،معرفت‌شناسی، جهان بینی و ایدئولوژی از دیدگاه استاد مطهری، سخنی در اثبات غیب، موضع اسلام در مقابل علم، ازلیت ماده، تکامل و خلقت، لایزال بودن دین، اسلامو مقتضیات زمان، زهد، مفهوم آزادی اندیشه در اسلام، آزادی عقیده، آزادی در تحقیق و عقاید مذهبی،

مسئولیت اجتماعی انسان، دین اسلام و عقل، مفهوم مساوات دراسلام، عدالت اجتماعی، آیا انقلابی گری روحیه ماتریالیستی است یا مذهبی؟ مکانیزمتحول تاریخ، بطلان ایدئولوژی مارکسیسم، طبقات اجتماعی و انقلاب، شهادت،مقایسه ماتریالیسم تاریخی یا جهت‌گیری اسلامی و قرآن، رد مارکسیسم، سخنی باروشن‌فکران مذهبی متمایل به مارکسیسم، نگرش استاد مطهری نسبت به انقلاب،اندیشه‌های انتقادی استاد مطهری در قبال رژیم شاه، نتایج اجتماعی اندیشه‌های استادمطهری.

در پایان کتاب، فهرست منابع و مآخذ فراهم آمده است.

108. سیری در زندگی استاد مطهری با مقاله‌ای از حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی

تهران، انتشارات صدرا، چاپ هفتم، 1380، 238 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر شامل سه فصل است: فصل اول مقاله‌ای است به قلم دانشمند محترم جنابآقای هاشمی رفسنجانی با عنوان شهید مطهری آن طور که من می‌شناسم. در این مقالهنویسنده محترم ضمن بیان سابقه آشنایی خود با شهید مطهری نقش اجتماعی و سیاسیاستاد شهید را در پیش و پس از قیام پانزده خرداد و در جریان این قیام، به خوبی ترسیم کردندو در پایان اظهار امیدواری کرده است که دو فصل دیگر زندگانی استاد، یعنی فصلپس از تبعید امام خمینیرحمه‌الله تا آغاز دوره جدید نهضت اسلامی و فصل دوره جدیدنهضت اسلامی تا شهادت استاد نیز بررسی و تحلیل شود.

در فصل دوم این کتاب، در واقع خواست نویسنده محترم مقاله نخست تحقق یافتهاست. در این فصل، مقاله‌ای با عنوان سیری در زندگانی استاد مطهری به چشم می‌خورد که به وسیله یکی از علاقه‌مندان استاد نوشته

شده است و افزون بر بیان و تحلیل وقایعزندگانی آن بزرگ‌مرد انقلاب اسلامی از تولد تا شهادت، شامل خاطره‌هایی شنیدنی ازدوستان و نزدیکان استاد است و به آن دو فصل از زندگانی ایشان بیش‌تر پرداخته است.

فصل سوم را نامه‌های استاد شهید درباره حسینیه ارشاد تشکیل می‌دهد که در واقع ضمیمه‌ای است بر فصل دوم.

تدوین زندگی نامه دقیق و مستند استاد مطهری که در واقع تدوین بخش مهمی از تاریخانقلاب اسلامی نیز خواهد بود، کاری بسیار ضروری و مفید است. البته کاری است دشوار ومحتاج به زمان که جز با اراده‌ای منبعث از عشق و ارادت به آن مجاهد اندیشمند فرزانه وعلاقه به آینده انقلاب اسلامی به انجام نمی‌رسد. این کتاب، آغازی بر آن کار بزرگ است.

بسیاری از زوایای زندگانی استاد مطهری به‌ویژه مبارزه‌های سیاسی ایشان برایبیش‌تر جامعه ما به‌ویژه جوانان، چندان شناخته نیست. در حالی که تک تک وقایعزندگانی آن استاد شهید و تک تک موضع‌گیری‌ها و اظهار نظرها و کارهای عملی آنشهید بزرگوار می‌تواند برای جامعه ما راه‌گشا باشد؛ به‌ویژه این‌که استاد مطهری موردعنایت ویژه رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینیرحمه‌الله و نیز رهبر گران‌قدرمانحضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای بوده و هست.

109. سیری در سیره معصومین علیهم‌السلام (خلاصه آثار استاد شهید مرتضی مطهری «دفتردوم»)

مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، (فعالیت‌های دانشجویی)، تهران، انتشارات دانشگاه امامصادق علیه‌السلام، چاپ پنجم، 1382، 286 صفحه، رقعی.

سیری در سیره معصومین علیه‌السلام دفتر دوم از خلاصه آثار استاد شهید مرتضی مطهری استکه به کوشش مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام تهیه و تدوین شده است و به عنوانیکی از درس‌نامه‌های اصول عقاید دانشگاه امام صادق علیه‌السلامبه شمار می‌رود. این کتابشامل خلاصه‌ای است از کتاب‌هایسیری در سیره نبویصلی‌الله‌علیه‌و‌آله، سیری در سیره ائمه اطهار علیه‌السلام،جاذبه و دافعه علیعلیه‌السلام، سیری در نهج البلاغه و حماسه حسینی که محور همگی آن‌هازندگانی، سیره و سخنان معصومین علیه‌السلام است.

ضمیمه پایانی، مجموعه سخنان و یادداشت‌های استاد مطهری درباره تحریف‌هایحادثه عاشورا است که به شکل پراکنده در سه جلد کتاب حماسه حسینی و کتاب‌هایدیگر ایشان آمده است. که به دلیل اهمیت آن، خلاصه نشده و تنها با نظم منطقی مرتبشده بدون هیچ دخل و تصرفی در پایان این دفتر آورده شده است.

110. سیری در مبارزات ایدئولوژیک استاد مطهری

سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی (تهیه و تدوین)، 1358، 14 صفحه، بیانیه ش 13.

111. سیر مطالعاتی آثار استاد شهید مطهری

انجمن اسلامی دانشگاه تربیت معلم (تهیه و تنظیم، تبریز، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز ـتبریز، جبی‌تاج، 38 صفحه، رقعی.

در این جزوه، سیر مطالعاتی آثار استاد شهید مطهری به دو سبک و روش کتاب به کتاب وموضوعیتبیین شده است. سیر مطالعاتیکتاب به کتاب به سه سطح مقدماتی، متوسط وعالی تقسیم شده است که برخی از آن بدین شرح است:

داستان راستان، گفتاری درباره جمهوری اسلامی، نهضت‌های اسلامی در صد سالهاخیر، کتاب سوزی ایران و مصر، اخلاق جنسی در اسلام، ولأها و ولایت‌ها، بیستگفتار، پیامبر امی، ختم نبوت، و مسئله انفاق.

امدادهای غیبی در زندگی بشر، دیدگاه توحیدی، مقاله‌های جهان بینی الهی و مادی،ماتریالیسم در ایران، (ضمیمه کتاب 29)، مباحثی از متفکر شهید استاد مطهری(جمهوری اسلامی 80)، ماهیت نهضت امام خمینی (جمهوری اسلامی 182 ـ 184).تکامل اجتماعی انسان، زندگی جاوید و حیات اخروی، حقوق زن، فلسفه قیام وانقلاب مهدی، مرجعیت و روحانیت، ده گفتار و... .

هزاره شیخ طوسی، جلد دوم، مقاله «الهامی از شیخ الطایفه»، اصول فلسفه و روشرئالیسم، عدل الهی، سیری در نهج البلاغه، آشنایی با علوم اسلامی و... .

عنوان‌های سیر مطالعاتی موضوعی چنین است:

دین و ادیان، فلسفه و کلام، حکومت و دولت، تاریخ و جامعه، تربیت و روان‌شناسیو مدیریت، معاد، نبوت، قرآن، حدیث، نهج البلاغه، امامت و قائمیت، شیعه و فرقاسلامی، تاریخ تمدن و فرهنگ اسلام، عبادت و احکام، حقوق و قانون، اخلاق در اسلامو مکاتب دیگر و بررسی‌های اسلامی. لازم به یادآوری است که منابع هر یک ازموضوع‌ها با ذکر کتاب و موضوع و شماره صفحه آمده است.

112. سیره حسینی در آثار شهید مطهری

احمدی، حسین، قم، انتشارات یاقوت، چاپ اول، 1381، 102 صفحه، رقعی.

این کتاب مجموعه‌ای از اندیشه‌های ناب حسینی است که با الهام از پیام نوروزی رهبرمعظم انقلاب اسلامی در طلیعه سال 1381 ه. ش و با استفاده از آثار ارزشمند و مطالبعمیق استاد شهید مطهری درباره زندگی پربار سید الشهدا تنظیم شده است که می‌تواندالگوی ارزنده‌ای برای شیفتگان مکتب حسینی باشد. برای همین، نویسنده در سالی کهنام مقدس سید الشهدا زینت بخش آن است، کتاب حاضر را به نام سیره حسینی نام گذاریکرده است. عنوان مباحث کتاب که پنج فصل دارد چنین است: شخصیت امام حسین علیه‌السلام،فلسفه قیام امام حسین علیه‌السلام، عاشورا و شعارهای آن، یاران باوفای سیدالشهدا و فلسفهعزاداری امام حسین علیه‌السلام.

113. سیمای استاد در آیینه نگاه یاران

جاوید موسوی، سید حمید، تهران، صدرا، چاپ دوم، 1375، 260 صفحه، رقعی.

این کتاب با دو مقدمه از ناشر و گردآورنده و یک دیباچه شامل پیام امام رحمه‌الله و کلام مقاممعظم رهبری و چند شعر درباره استاد شهید مرتضی مطهری آغاز می‌شود. سپسمطالب کتاب در دو بخش تنظیم شده است. بخش اول، مصاحبه‌هایی است با یاران ونزدیکان شهید مطهری که هنوز زنده هستند هم‌چون آیت‌اللّه خامنه‌ای، حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، آیت‌اللّه مهدوی کنی، آیت‌اللّه سید عبدالکریم اردبیلی، آیت‌اللّه محیالدین انواری، حجت‌الاسلام طاهری خرم آبادی و نیز دو مقاله با عنوان حکیم فرزانه وسیری در زندگی علمی و انقلابی استاد مطهری. در بخش دوم مصاحبه‌ها وسخنرانی‌های یاران شهید استاد مطهری آمده است: مصاحبه با شهید آیت‌اللّه صدوقی،شهید آیت‌اللّه سید محمد حسین

بهشتی، شهید آیت‌اللّه دکتر محمد مفتح، شهیدحجت‌الاسلام و المسلمین دکتر جواد باهنر، شهید حجت‌الاسلام فضل اللّه محلاتی.

114. سیمای کودک، نوجوان و جوان در آثار استاد شهید مطهری

رجالی، تهرانی، علی رضا، تهران، انجمن اولیا و مربیان جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول، 1377،148 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر مجموعه‌ای از نظریه‌های اسلامی است که به شکلی متفرقه در کتاب‌هایارزنده آیت‌اللّه شهید مطهریرحمه‌الله وجود داشته است. تردید نداریم که شهید بزرگوار استادمطهری یکی از دانشمندان مشهور و یکی از اندیشمندان و صاحب نظر اسلامی به شمارآمده است. بی شک می‌توان ادعا کرد این دانشمند و اندیشمند اسلامی به بهترین شکلتوانسته است نکات دقیق و ظریف تربیت اسلامی را با بیانی روشن و مستدل درکتاب‌ها و نوشته‌های خویش بیاورد.

در این اثر، دیدگاه‌های استاد مطهری درباره کودک، نوجوان و جوان در دو بخشگرد آمده است. در بخش نخست مسایل اخلاقی و تربیتی کودکان و وظیفه و نقشوالدین در تربیت صحیح یا غلط فرزندان همراه با نمونه‌هایی از داستان‌های اسلامیمطرح می‌شود که برخی از عنوان‌های این بخش چنین است:

نام گذاری کودکان، ارتباط کودک با شیر مادر، تفاوت تغذیه کودک در رحم یا پس ازتولد، احساسات کودکی، غریزه پرسش در کودکان، اهمیت تربیت در دوره کودکی،دوره شکوفایی روح کودک در هفت سال دوم، گونه‌های علاقه والدین به فرزند،کشمکش عقل و احساس در تربیت فرزند، روش تربیت صحیح کودک، خطر آموزش غلط

دینی در دوران کودکی، راه‌های آشنایی کودک به نماز، نقش مساجد و مجالس مذهبی درتشویق عبادی کودکان، دوران کودکی رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، محبت و مهربانی پیامبر با کودکان و...

در بخش دوم: ابتدا از مشکلات و انحراف‌های نوجوانی و جوانی سخن به میانمی‌آید، سپس دیدگاه‌های شهید مطهری درباره مسئله بلوغ و نیز عقد و ازدواج دایم وموقّت و... تبیین می‌شود. مباحث این بخش با استناد به مسایل فقهی، تاریخی،جامعه‌شناسی و روان‌شناختی فراهم آمده است که برخی از عنوان‌ها و موضوع‌هایمطرح شده چنین است:

اندیشه نوجوانی استاد، آلودگی جوانان؛ خواست دشمنان اسلام، توبه و عبادت درایام جوانی، یکی از عوامل ترک نماز نوجوانان، تحصیل دختران و پسران در یک مکان،جوانان و خطر اخلاقی جنسی نوین، کمبود عواطف در جوانان اروپایی، بلوغ یکی ازشرایط تکلیف، نوجوان امروز و دوره بلوغ و بحران جنسی، عشق و جوانی، تاریخمهریه و ازدواج در ادوار گذشته، رسوم جاهلیت درباره دختران خویش، روابط دختر وپسر قبل از ازدواج از نظر اسلام و غرب، همتایی در ازدواج، چرا پسر از دخترخواستگاری می‌کند؟ اجازه پدر در امر ازدواج، فلسفه مهریه در ازدواج، علت تشریعازدواج موقت، زندگی امروز و ازدواج جوانان، ابراهیم، جوان بت شکن، زکریای جوانو حق مادر، تقوای ابن سیرین جوان، قوی‌ترین جوان کیست؟ حجاب دختران، ازدواجحضرت موسیعلیه‌السلام با دختر شعیب، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله دخترش را در انتخاب همسر آزاد گذارد وشوهر دادن دختر قبل از تولد در جاهلیت.

115. سه گفتار پیرامون استاد شهید مطهری

واعظ‌زاده خراسانی، محمد، ویراستار: محمد حسن تبرائیان، تهران، شورای

هماهنگی تبلیغاتاسلامی، چاپ اول، 1374، 186 صفحه، رقعی.

کتاب شامل سه گفتار از جمله چند سخنرانی جناب آقای محمد واعظ‌زاده خراسانی درباره استاد بزرگوار آیت‌اللّه مطهری است که در سال‌های پی در پی و در مکان‌هایگوناگون از جمله در دانشگاه صنایع دفاعی اصفهان و نیز در دانشگاه شهید چمراناهواز... ایراد گردیده است و موضوع‌های آن چنین است:

سیری در زندگی علمی و انقلابی استاد شهید مرتضی مطهری (1. دوران آموختن وخودسازی، 2. دوران آموزش و سازندگی؛ 3. فضایل اخلاقی ـ روش علمی ـ مشیسیاسی و اجتماعی و اصلاحی؛ 4. مبارزات عقیدتی سیاسی؛ 5. موضع و سهم شهیدمطهری در انقلاب اسلامی ایران؛ 6. آثار و تالیفات)، شیوه فلسفی استاد شهید مطهری(مبنای فلسفی استاد مطهری، غریزه فلسفی استاد مطهری، امتیازات روش فلسفی استادمطهری 1. در جست‌وجوی واقعیت‌ها و ضرورت‌ها؛ 2. پذیرش و دفاع از حقیقت؛ 3.شناخت نیازها؛ 4. تفکیک مکتب‌ها؛ 5. توجه به سیر تاریخی فلسفه؛ 6. شیوه نگارشاستاد، استاد مطهری و مسایل روز جهان اسلام (1. نقش مطهری در برابر مکتب مادی؛2. اسلام و مقتضیات عصر؛ 3. دفع شبهات؛ 4. ساده کردن علوم اسلامی؛ 5. بیداری وحماسه اسلامی؛ 6. تبیین اقتصاد اسلامی؛ 7. مسئله روحانیت؛ 8. مبارزه با التقاط؛ 9.مسئله ملی گرایی؛ 10. تمهید و زمینه سازی انقلاب اسلامی)، بحث پایان کتاب:مظلومیت استاد مطهری.

116. شریعت مطهر

(ویژه‌نامه سمینار نگرشی بر اندیشه‌های استاد مطهری و دکتر شریعتی و بررسی اشتراکات آن‌ها).

انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی (تهیه و تدوین)؛ مشهد، روزنامه توس، پاییز1375، 80 صفحه، رحلی.

این ویژه‌نامه، شامل مجموعه مقاله‌ها و سخنرانی‌های سمینار نگرشی بر اندیشه‌هایاستاد مطهری و دکتر شریعتی و بررسی اشتراکات آن‌ها است که در آستانه هفدهمین سالگرد عروج استاد شهید مرتضی مطهری و نیز نوزدهمین سالگرد فقدان دکتر علی شریعتی به وسیله انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی برگزار شده استکه عنوان‌های آن با این موضوع‌ها فراهم آمده است:

سخن اول، گزارشی از سمینار نگرشی بر اندیشه‌های استاد مطهری و دکتر شریعتی و بررسی نقاط مشترک آن‌ها، تصویری از زندگی استاد مطهری در گذر زمان با دکترشریعتی، فرازهایی از اندیشه‌های استاد، فریادهایی از سردرد، بخشی از وصیت نامهدکتر علی شریعتی به استاد محمد رضا حکیمی، استاد مطهری از دیدگاه شخصیت‌ها(امام خمینی رحمه‌الله، آیت‌اللّه خامنه‌ای، مهندس میر حسین موسوی، حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، آیت‌اللّه طالقانی، علامه طباطبایی، استاد شهید دکتر مفتح، آیت‌اللّه موسوی اردبیلی، آیت‌اللّه جوادی آملی)، زن از دیدگاه استاد مطهری، مصاحبه با دکتر زهرارهنورد پیرامون تشابهات و تفاوت‌های فکری دکتر شریعتی و استاد مطهری، شریعتی از دیدگاه شخصیت‌ها (امام خمینی رحمه‌الله، آیت‌اللّه خامنه‌ای، مهندس میر حسین موسوی،دکتر شهید چمران، حجت‌الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانی، آیت‌اللّه طالقانی،شهید بهشتی، حجت‌الاسلام و المسلمین سید محمود دعایی) شریعتی و مطهری احیاگر دین و اندیشه دینی معاصر، (حسن یوسفی اشکوری)، نامه استاد شهید آیت‌اللّه‌مطهری به دکتر علی شریعتی، دکتر شریعتی از دیدگاه همسر، شهید مطهری از

دیدگاه همسر، دین، سیاست، عدالت و حریت از دیدگاه دکتر شریعتی و استاد مطهری (دکترسید هاشم آغاجری)، بر بال اندیشه‌ها، شریعتی از مطهری می‌گوید، وجوه اشتراک استاد شهید مطهری و معلم شهید دکتر شریعتی (دکتر حسین باهر)، مطهری و عرفان،شریعتی و مطهری در قلمرو اندیشه (زهرا رهنورد)، قطره‌ای از اقیانوس اندیشه استادشهید مطهری، نیایش دکتر، نگرش اجتماعی و روش شناخت اسلام از دیدگاه دکترشریعتی و استاد مطهری (علیرضا علوی تبار)، مقایسه‌ای از دو احیاگر (دکتر عبدالکریم سروش)، آزادی از دیدگاه دکتر شریعتی، آزادی از دیدگاه استاد مطهری، آزادی واندیشه‌های سیاسی از دیدگاه استاد مطهری و دکتر شریعتی (دکتر محسن کدیور)، زن ازدیدگاه دکتر شریعتی، اندیشه‌های سیاسی استاد مطهری، اندیشه‌های اجتماعی دکترشریعتی، عدالت و اندیشه‌های اقتصادی از دیدگاه استاد مطهری و دکتر شریعتی (دکترفرشاد مومنی)، شهادت از دیدگاه استاد مطهری، شهادت از دیدگاه دکتر شریعتی.

117. شناخت انقلاب اسلامی از دیدگاه استاد شهید مطهری

عقیدتی ـ سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، جتهرانج، هیات علمی عقیدتی سیاسی ارتشجمهوری اسلامی ایران، چاپ چهارم، 1366، 232 صفحه، رقعی.

از میان اشخاصی که در زمینه شناخت و تحلیل انقلاب سخن گفته یا قلم زده‌اند، استادشهید مرتضی مطهری به دلیل درک عمیقی که از اسلام و امام داشت و خود نیز ازسالیانی دور دست اندر کار نهضت بود، امتیاز ویژه‌ای دارد، ولی دست جنایت کارعوامل استکبار جهانی به استاد فرصت نداد تا مباحث خویش را در این زمینه تدوین کند و تنها اندیشه‌های ایشان در قالب چند سخن‌رانی که بعدها به چاپ رسید باقی

ماند،ولی از آن جا که در جریان هر سخنرانی بخشی از مطالب مطرح گردیده، برای همگان مقدور نیست که با مطالعه آن‌ها تحلیلی کامل، منظم و منسجم در ذهن خود به دستآورد. افزون بر این، چون مبحث شناخت انقلاب اسلامی یکی از عنوان‌ها است که دردوره‌های گوناگون آموزش‌های عقیدتی و سیاسی تدریس می‌شود و در متون آموزشی، توالی مطلب و نظم مباحث ضرورت دارد، نیاز به تنظیم موضوعی مباحث استاد به روشنی به چشم می‌خورد. ازاین رو، اداره عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی به این کار دست زده است.

کتاب شامل شش فصل است:

118. شهره عشق (گذری بر زندگانی علامه مرتضی مطهری)

معاونت فرهنگی نهاد، (تهیه و تنظیم)، بوشهر، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها(دانشکده علوم پزشکی بوشهر)، 1377، 28 صفحه.

119. شهید استاد مرتضی مطهری

میرفولادزاده، عبدالامیر، سری سرگذشت انقلابی شهدای اسلام از روحانیت شیعه برای کودکانو نوجوانان. تهران، مرکز انتشارات علمی، ج1360ج، 36 صفحه، وزیری.

کتاب عهده دار شرح و زندگانی استاد با زبانی ساده و تصاویری مناسب برای کودکان ونوجوانان است. شهید مطهری عنوان شعری است که در سوگ استاد سروده شده وبخش پایانی این مجموعه را تشکیل می‌دهد. عنوان‌های بخش‌های کتاب چنین است:

ولادت، تربیت، درس، خصوصیات، سیاست، هجرت و شهادت، در آخر هربخش، جمله یا جملاتی از استاد نقش بسته است.

120. شهید اندیشه

اسماعیل پرور، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، 1378، 54 صفحه (جزوه).

شهید گران قدر و علامه بزگوار آیت‌اللّه مرتضی مطهری از شخصیت‌هایارزشمندی است که پرداختن به زندگانی وی، اهمیت بسیاری دارد. هرچندخامه‌های فراوانی درباره شخصیت آن شهید قلم فرسایی کرده‌اند، ولی هم‌چنانحق مطلب ادا نشده است.

نوشتار حاضر نیز با هدف ادای دین به شخصیت برجسته و والای استاد شهیدمرتضی مطهری گرد آمده است. در این مجموعه زندگی شهید مطهری از زوایایگوناگون تشریح می‌شود و نظر بزرگان درباره این شخصیت وارسته بیان می‌گردد.هم‌چنین به آثار و نگاشته‌های ایشان و دیگر تلاش‌های علمی و اجتماعی ایشان در پیشو پس از انقلاب پرداخته شده است. در پایان نیز برخی خاطره‌های شنیدنی از آن شهیدعزیز و برگزیده‌ای از ادب فارسی در رثای ایشان ارایه شده است.

121. شهید مطهر

شهاب، محمد علی، تهران، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی نذیر، 1381، 112 صفحه.

122. شهید مطهری، افشاگر توطئه تاویل ظاهر دیانت به باطن الحاد و مادیت

(به ضمیمه نقدی از استاد شهید مطهری بر «اسلام‌شناسی» دکتر شریعتی).

ابوالحسنی(منذر)، علی، قم، دفتر انتشارات اسلامی (جامعه مدرسین حوزه علمیه قم)، چاپ دوم،1362، 435 صفحه.

نویسنده محترم در مقدمه کتاب هدف از نگارش کتاب حاضر را این چنین بیانکرده است:

«کتاب حاضر، نوشته‌ای است که نویسنده آن‌را به اهل بینش ـ که دغدغه درکشناخت حقیقت و پاک‌سازی حق خویش از هرگونه آلودگی به باطل را دارند ـ تقدیمکرده است، بدان امید که مفتاح خیری گردد برای آنان که می‌خواهند جریان‌های التقاطیرا از ریشه بشناسند و سپس مظاهر و مصادیق رنگارنگ آن‌را نخست در فکر و قول وفعل خویشتن و سپس در افکار و اقوال و افعال دیگران بسوزانند و زمینه خلوص ورشد و تعالی هرچه بیش‌تر اسلامیت انقلاب و انقلاب اسلامی

را در مسیر غرب‌زدگی وشرق مآبی فراهم آورند و حال و آینده این فرقه حقه و طایفه ناجیه را از رسوبات آلودگی‌های فکری و فرهنگی وارداتی استعماری یک قرن و اند اخیر، پاک‌سازی نمودهو آرمان اصیل و والای نه شرقی، نه غربی را در حوزه اندیشه و اعتقاد این نسل خداجوی و عاشورایی اندیش و حسینی شور و شعور، هر چه گسترده و عمیق‌تر تحقق بخشند.

آری این کتاب از پی دردی نوشته شده است و امید آن که شما نیز آن را از پی دردی وبه انگیزه یافتن درکی خوانده و بیش از مطالعه دقیق و کامل آن از هرگونه تصدیق یاتکذیب بلا تصور و هو نوع نفی و یا اثبات ناشناخته و ناآگاهانه خودداری کنید. و اگرمضمون و محتوای آن‌را تقبیح می‌کنید و یا می‌ستایید، تنها و تنها، پس از مطالعه دقیق تمامی کتاب و به دنبال آگاهی از مطالب و مباحث آن باشد که جامعه امروز ما بیش از هرروز، احتیاج به انسان‌هایی اهل ذکر و فکر و نظر و دور از لغو و لهو و سهو دارد».

این اثر، از موضوع‌های گوناگون تشکیل شده است که مهم‌ترین عنوان‌ها وموضوع‌های مطرح شده چنین است:

مقدمه چاپ دوم، سخنی پیرامون شخصیت علامه طباطبایی، بحثی در ضرورتتزکیه فکری و فرهنگی، بحثی پیرامون بدعت و لزوم مبارزه فوری و قاطع علما با آن،بحثی در اسلام و فقاهت، مطهری؛ مطهر سیمای فرهنگ اسلامی از زنگار غرب‌زدگی وشرق مآبی، رمز تاکید امام بر استاد شهید مطهری، بحثی پیرامون غرب‌زدگی، شهیدمطهری یکی از مشخص‌ترین سمبل‌های غرب‌زدایی، مطهری چگونه مطهری شد؟ویژگی‌های مطهری، مطهری افشاگر توطئه استعاری تاویل ظاهر دیانت...

گزیده‌های حکمت در آثار شهید مطهری و نقدی از استاد شهید بر جزوات «اسلام‌شناسی» دکتر شریعتی.

123. شهید مطهری مرزبان بیدار «دیدار با ابرار 73»

خردمند، محمد، قم، سازمان تبلیغات اسلامی، مرکز چاپ و نشر، چاپ اول، 1375، 215 صفحه، رقعی.

هفتاد و سومین مجموعه دیدار با ابرار با عنوان: شهید مطهری مرزبان بیدار نام‌گذاریشده است که به شرح زندگانی سراسر افتخار آن عزیز شهید می‌پردازد، افزون بر آنخاطرات، گفته‌ها و نوشته‌های برخی شخصیت‌ها دوستان و آشنایان استاد درباره ویبیان شده است که در مقدمه کتاب آمده است:

ضرورت شناخت و اتکا به فرهنگ خودی به‌ویژه در بخش چهره‌ها و مفاخر اسلام،ما را بر آن داشت تا به عنوان معرفی الگو و ارایه اسوه‌هایی که خود، تربیت یافته مکتبوحی و اهل‌بیت عصمت و برآمدگان بوستان قرآن و حدیث‌اند، به نگارش زندگی‌نامهعلمای شیعه بپردازیم. آنان که در طول چهارده سده درخشش دین، پرچم فقه جعفری و رایتآزادگی و شرف را افراشته داشته‌اند و با علم و تقوا و مبارزات و خدماتشان، در چهار سویتاریخ و سر راه بشریت، به مشعل افشانی و روشنگری ایستاده‌اند. این کم‌ترین سپاسی است کهدر برابر زحمات و تلاش‌های گونه‌گون و گستره علمداران این میدان می‌تواند انجام گیرد.

مجموعه دیدار با ابرار، گامی در این مسیر است.

انگیزه، این بود که با قشر جوان اهل مطالعه و با نسل امروز صحبت شود و سطح اندیشه این مخاطبان را در نظر داشته باشیم. البته درباره بسیاری از این عالمان دینی می‌توان

زندگی‌نامه‌های مفصل‌تر و عالمانه‌تر، همراه با بررسی آثار و نظریه‌های علمی و دیدگاه‌هایویژه هرکدام در حیطه دانش و مهارتشان نگاشت، ولی در حد توان، باید این زندگی نامه‌هافشرده، روان و با قلم روز باشد و به طرح جنبه‌هایی از زندگی و روحیات و ویژگی‌هایاخلاقی آنان پرداخته شود که برای خوانندگان این مجموعه، سازنده و تربیت کننده باشد.

این اثر از یک پیش‌گفتار و مقدمه و هشت قسمت تشکیل شده است که مهم‌ترین عنوان‌هاو موضوع‌های مطرح شده چنین است: خاندان مطهر، فصل شکفتن، نخستین هجرت، هجرتبه قم، سومین هجرت، حدیث شمع، با قیات صالحات و گلستان جاودان و... .

124. شهید مطهری مصلحی بیدار

واحد، سینا، تهران، بخش فرهنگی دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی، واحد فوق برنامه، ج1362ج، 30صفحه، وزیری.

اثر حاضر، شامل پنج مقاله با موضوع و عنوان‌های گوناگون است که عنوان نخستینمقاله آن شهید مطهری مصلحی بیدار نام گذاری شده و به پاس خدمات ارزشمند استادارجمند آیت‌اللّه شهید مرتضی مطهری و به مناسبت پنجمین سالگرد شهادت و نیزپنجمین سال حرکت و نهضت عظیم فرهنگی انقلاب اسلامی ایران به وسیله آقای سیناواحد نوشته شده است و بخش فرهنگی دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی آن را منتشر کرده است.

125. شهید و شهادت از دیدگاه شهید مطهری

شهرویی، داوود، قم، نجابت، چاپ اول، 1383، 160 صفحه، رقعی.

126. شیخ شهید

(مجموعه‌ای مصور از زندگانی استاد شهید مطهری همراه با نامه تاریخی استاد مطهریرحمه‌الله بهامام خمینیرحمه‌الله).

شورای نظارت بر نشر آثار استاد شهید مطهری (تهیه و تدوین)، تهران، انتشارات صدرا، چاپپنجم، 1381، 64 صفحه، رحلی.

این اثر، به منظور آشنایی بیش‌تر ملت حقیقت‌جوی ایران با گوشه‌هایی از شخصیت آن متفکر و مجاهد شهید تهیه شده است. همو که امام راحلمان در سوگ او گریست و ویرا پاره تن و حاصل عمر خویش خواند و درباره آثارش فرمود: «من کس دیگری راسراغ ندارم که بتوانم بگویم بی استثنا آثارش خوب است، ایشان بی استثنا آثارشخوب است. انسان ساز است.» این اثر، از سوی شورای نظارت بر نشر آثار استاد شهیدمطهری تهیه و تدوین شده است که شامل تعدادی از نامه‌ها، یادداشت‌ها و عکس‌هایاستاد شهید مطهری و هم‌چنین نامه‌هایی از حضرت امام خمینی و پدر مکرم استاد بهایشان است. در تنظیم مطالب... اعم از نامه، یادداشت و...، ترتیب زمانی نگارش آن‌هاملاک تقدم و تاخر قرار گرفته است. در این مجموعه، تلاش شده است تا گوشه‌هایی اززندگی درخشان و سراسر تلاش و مجاهدت استاد شهید نشان داده شود.

زندگی‌نامه تاریخی، معماران شخصیت استاد، نمونه‌ای از نظم، آیت‌اللّه العظمی بروجردی از زبان استاد، در محضر مفسر کبیر قرآن، پیمانی مقدس، تدریس دردانشکده الهیات و معارف اسلامی، صبا از ما ببر یک لحظه پیغامی به روح‌اللّه، پیام تسلیت، تقدیرنامه از سوی

یونسکو، استاد، خانواده و اوقات فراغت، قیام برای خدا،کلیدی از گنجینه‌های فرهنگ اسلامی، ذکر خیری از پدر، تسلیت نامه حضرت امام، نام هبه فرزند، اقدامی خداپسندانه در راه بازگشت به وحدت و الفت و نامه تاریخی استادمطهری به امام خمینی، برخی عنوان‌های کتاب را تشکیل می‌دهند. لازم به یادآوریاست این کتاب پیش‌تر با حجمی کم‌تر با مشخصات لمعاتی از شیخ شهید، تهران،انتشارات صدرا، چاپ اول، 1370، 52 صفحه، رحلی، از سوی شورای نظارت بر نشرآثار استاد شهید مطهری تدوین و به چاپ رسیده است.

127. صد و ده سؤال از استاد مطهری

باقری، مجید، قم، انتشارات خادم الرضا، چاپ دوم، 1382، 224 صفحه، رقعی.

چاپ دیگر این کتاب: تهران، سازمان بسیج دانشجویی، چاپ اول، 1379.

به‌طور کلی، فرآیند شکل‌گیری این مجموعه، با گردآوری پرسش‌هایی برخاسته ازنیازهای فکری امروز جامعه ما، با همان کم و کیفی که امروزه مطرح است، آغازشده است. آن گاه پرسش‌هایی درباره آثار استاد مطرح شده و پاسخ‌هایی مناسب خود رادریافت کرده است، ولی بیان این نکته ضروری است که برخی از پرسش‌ها نیز ناظر بهمتن‌های گزینش شده هستند؛ یعنی در مواردی پرسش‌ها، به فراخور متون گزینش شده طراحی شده‌اند. بنابراین، در این موارد، بسیاری تلاش شده که گزینش پاره سخن‌ها، باحسن سلیقه و انتخاب همراه باشد. از آن جا که این پرسش‌ها و پاسخ‌ها واقعی و حقیقی نیستند، نویسنده کوشیده است که پرسش‌ها از نظر بیان و تعبیر، تصنعی نباشد و برهمین مبنا، بیش‌تر از تعبیرهای رسمی‌تر، استفاده شده است و نیز بسیاری از

پرسش‌های این کتاب، به‌گونه‌ای هستند که می‌توان در آثار گوناگون از استاد، پاسخ‌هاییبرایشان یافت. چه بسا یک پرسش در یک اثر استاد، یک پاسخی داشته باشد و در اثردیگر پاسخی دیگر. در یک جا کوتاه باشد، ولی در جای دیگر کامل، بنابراین، در انتخابپاسخ‌ها تا حد امکان تلاش شده کامل‌ترین پاسخ در نظر گرفته شود.

پرسش‌ها با مضمون‌هایی از این دست تدوین شده‌اند:

هدف از تالیف کتاب‌ها و دیگر نوشته‌ها، شک و تردید نسبت به مسایل دینی ومذهبی، نهی از سؤال کردن در خصوص حقیقت وجود خدا، تحقیق در اصول دین،علت اعراض قشرهای تحصیل کرده از دین و مذهب، عدل الهی، رهبری جامعه،امتیازات نهج البلاغه حضرت امیر المومنین، مهدویت و قیام و مهدی موعود، شهید،تقسیم بندی علوم، روش و متد صحیح در مطالعه، دیوان و شخصت حافظ، نظامآفرینش، مفهوم عشق، ازدواج، نگاه به نامحرم، آیا زن در ساخت روح و شخصیت مردان موثرترند یا به عکس، شانس و بخت، فلسطین، یهودیان، حق، ماجرای فدک،تقوا، امدادهای غیبی، خود سازی، عبادت ویژگی‌های انسان کامل، لذت‌های معنوی،ویژگی انسان‌های حسود، آیا فکر گناه خود گناه نیز محسوب می‌شود؟ توبه واقعی،ارث، اقتصاد سالم، سعد و نحس بودن ایام و برخی پدیده‌ها، امر به معروف و نهی ازمنکر، دلایل صلح امام حسن علیه‌السلام، فلسفه عاشورا، عوامل پیدایش نهضت حسینی،تحریفات عاشورا، عزاداری، عکس و پوستر از تمثال مبارک حضرت علی علیه‌السلام، جوانان و کار و اشتغال، انطباق اسلام با مقتضیات زمان، خوارج، رشته اصلی گمراهی‌های بشر،چگونگی تشخیص مواضع گروه‌ها و اشخاص، ناسیونالیسم، علت نفوذ مذهب تشیعدر بین ایرانیان،

مهم‌ترین نقطه ضعف فرهنگی جامعه، تهاجم فرهنگی، نظر استاددرباره دکتر شریعتی، ولایت فقیه، تجدید نظر خواهیی برخی از احکام اسلامی،مجازات در اسلام، نظر استاد درباره دکتر شریعتی، ولایت فقیه، تجدید نظر برخی ازاحکام اسلامی، مجازات در اسلام، نظر اسلام در مورد آزادی و دموکراسی، بزرگتریننقاط ضعف طرفداران اصول و ارزش‌های اسلامی، کتب گمراه کننده، شیوه دفاع ازانقلاب اسلامی و آینده جامعه بشریت.

128. صد سخن از استاد شهید مطهری

حزب جمهوری اسلامی (تهیه و تنظیم)، تهران، حزب جمهوری اسلامی نشریه شماره 62، چاپاول، 1361، 146 صفحه، جیبی.

از جمله کسانی که گفتار و کردارشان برای مسلمانان الگو است، عالمان و اسلامشناسانی هستند که عمری در این راه تلاش کرده و رنج‌های بسیاری را متحمل شده‌اندتا توانسته‌اند اسلام اصیل و خالص را به پیروان آن ارایه دهند. در این میان، علامه شهیدمرتضی مطهری شخصیتی یگانه، اسلام‌شناسی بی بدیل عارفی آگاه، شهیدی بیدارگر،فیلسوفی نوآور، استادی دلسوز بودند که قلم در تمجید و تعریف وی بی تابی می‌کند.درباره شخصیتش همین بس که امام امت ایشان را متفکر و فیلسوف و فقیهی عالی مقامخواند و شهادتش را در اسلام عزیز ثلمه‌ای دانستند که هیچ چیز جای‌گزین آن نیست.بر این اساس، واحد تبلیغات حزب جمهوری اسلامی برای شناسایی هرچه بیش‌تر بامسایل اسلامی بر آن شد تا گوشه‌هایی از سخنان آن استاد عزیز را در زمینه‌های گوناگونگردآورده و در اختیار عموم قرار دهد.

این اثر، صد سخن برگزیده از آثار استاد در موضوع‌های گوناگون است که با خطشکسته نستعلیق نوشته شده است. عنوان‌های برخی از سخنان مطرح شده چنین است:توحید اسلامی، قانون آفرینش، مراتب وجود، تفاوت و تبعیض، رفاه و تنگدستی،اسلام، معاد، استقلال و استقلال فرهنگی، انقلاب برای ارزش‌های انسانی، فرهنگپشتوانه انقلاب، رابطه علم و ایمان، جهان شمولی اسلام، تکامل انسان، فرهنگاسلامی، عبادت در اسلام، عدالت، حکمت باری تعالی، سنت الهی، مساله معنویت،نقش فقیه، انقلاب الهی، حفظ دستاوردهای انقلاب، مشکلات پس از انقلاب، انقلاب ومردم، ایمان، رهبری انقلاب اسلامی، روحانیت، وجه افتراق رهبر ما با دیگر رهبران،امام خمینی حسنه روزگار، امام خمینی از دیدگاه استاد مطهری، آفت بزرگ نهضت،ارزش تقوا، ارزش شهادت، هدف شهادت، لیاقت جهاد، راز بقا امام حسین و... اینکتاب با تصاویری از استاد شهید مرتضی مطهری همراه گردیده است.

129. صد گفتار (خلاصه آثار شهید مطهری (دفتر اول))

مرکز تحقیقات امام صادق علیه‌السلام (فعالیت دانشجویی)، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام،چاپ پنجم، 1382، 285 صفحه، رقعی.

دفتر مطالعات و تحقیقات علوم اسلامی دانشگاه امام صادق علیه‌السلامبا همکاری برخی ازدانشجویان این دانشگاه برای آشنایی هر چه بیش‌تر جامعه دینی و علمی کشور با آرا واندیشه‌های شهید مطهری فعالیتی را آغاز کرده است که مرحله نخست آن، تلخیصعلمی کتاب‌های استاد است که به عنوان یکی از درس‌نامه‌های اصول عقاید دانشگاه امام

صادق علیه‌السلام به شمار می‌رود.

صد گفتار، دفتر اول از مجموعه خلاصه آثار شهید مرتضی مطهری است. این اثر که در آن خلاصه‌ای از چهار کتاب ده گفتار، بیست گفتار، آزادی معنوی، حکمت‌ها و اندرزها نوشته شده، شامل 93 گفتار و هفت گفتار پایانی ـ خلاصه هفت سخنرانی و مقاله از استادمطهری ـ است که بیش‌تر آن‌ها به صورت کتاب‌ها و جزوه‌های پراکنده با عنوان‌های زیرمنتشر گردیده است: احیای شعائر اسلامی، خرافه سیزده یا دفاع از سیزده، ضرورت فراگیری زبان عربی، الغدیر؛ وحدت اسلامی، جست و جوی حقیقت، سعادت و مساله نفاق، شان نزول سوره منافقون، مروری بر سوره منافقون این دفتر، دربردارنده 100گفتار از سخنرانی‌ها و مقالات استاد مطهری است.

کتاب، با مقدمه‌ای از حضرت آیت‌اللّه مهدوی کنی و دکتر غلامعلی حداد عادل آغازو پیش از شروع مطالب به کوتاهی از علل تدوین این مجموعه سخن رفته و افزون برآن، اهداف استاد مطهری از نگارش کتاب‌ها بازگو شده است. در پایان این دفتر،ضمیمه‌ای با عنوان و نگاهی به کتاب داستان راستان آمده است که در آن پس از معرفی وبیان جنبه‌های گوناگون کتاب داستان و راستان برای آشنایی و برای نمونه بر هر یک ازمحورهای نه گانه کتاب، داستانی به طور کامل نقل شده که عنوان‌های آن‌ها عبارتند از:رسول اکرم و دو حلقه جمعیت، شهرت عوام، آخرین سخن، بنده است یا آزاد؟ مردشامی و امام حسین علیه‌السلام، هم‌سفر حج، تصمیم ناگهانی، بازار سیاه و پیام سعد.

130. صراط اندیشه (دو سیر پیشنهادی در آثار علامه شهید مرتضی مطهریرحمه‌الله)

نیلی پور، مهدی، مشهد، نشر نخست، چاپ دوم، 1373، 80 صفحه، رقعی.

در مقدمه کتاب آمده است:

«... آنچه امروز بسیار ضروری است گسترش، علمی و عملی فرهنگ غنی اسلامی درنسل جوان و ارایه روش‌های گویای فکری اسلامی جهت هدایت و پرورش تفکراتتازه و نو شکفته این نسل است. به عبارت دیگر، نسل انقلاب برای اسلامی فکر کردن وعمل نمودن و جهت آشنایی و حفظ مشی ایدئولوژی رهبر کبیر انقلاب، نیازمند یکپشتوانه و موید فلسفی، دینی و اخلاقی می‌باشد تا متانت و استقامت در راه راست رابیاموزد و چهره و رنگ اسلامی انقلاب همیشه محفوظ باشد. در این میان، ما از بینمجموعه بیانات، توصیه‌ها، تجربه‌ها و نقطه نظرات به این باور حقیقی دست یافتیم کهمجموعه اندیشه‌های شهید بزرگوار و اسلام‌شناس بی بدیل استاد مطهری رضوان اللّه‌تعالی علیه به عنوان بهترین صراط اندیشه مطمئن، قابل اعتماد، پویا و جامع برای نسلنو می‌تواند مطرح شود. به همین دلیل، با تلاشی در حد خود به عنوان انجام یک وظیفهجهت رفع این نیاز اقدام به طرح یک پیشنهاد برای مطالعه آثار آن شهید بزرگوارنموده‌اند و از درگاه خداوند متعال درخواست تاثیر بخشی آن را داریم.

کتاب عهده دار تشریح ضرروت وجود سیر مطالعاتی آثار استاد و پیشنهاد دو سیرمطالعاتی آثار وی به خوانندگان است.

عنوان‌های بخشهای کتاب به شرح زیر است:

مقاله ضرورت داشتن استاد، فواید و نکاتی که داشتن استاد را امری

لازم و ضروریمی‌نماید، چند قاعده در زمینه استاد، دلایل ضرورت مطالعه کتاب‌های استاد شهید(جامعیت، صحیح و سالم بودن آثار و شخصیت او، آشنایی با مبنا و اساس نظامجمهوری اسلامی، خصوصیات و برجستگی‌های خاص استاد و وفور آثار کتبی وشفایی) فهرست آثار کتبی استاد، فهرست نوارهای استاد، دشمنان استاد شهید،قسمتی از حکم ترور استاد و مصاحبه احسان طبری درباره شخصیت فکری وعلمی استاد.

سپس دو سیر مطالعاتی کتاب‌های استاد شهید مطهری به شرح ذیل پیشنهاد شدهاست.

131. طهارت روح عبادت و نماز در آثار شهید مطهری

واعظی نژاد، حسین، تهران، ستاد اقامه نماز، چاپ چهارم، 1374، 384 صفحه، وزیری.

این اثر، متن نوشتارها و گفتارهای استاد درباه پرستش، عبادت و نماز است. به عبارتیگلچینی از گلستان همیشه بهار آثار استاد که در سه بخش پرستش، عبادت و نماز تنظیمشده است و با نقل جلوه‌هایی از چند عبادت استاد، به پایان رسیده است. گردآورندهکوشیده تا مطالب کاملا از آثار استاد نقل شود و جز در موارد بسیار اندکی که برای نظممطالب یا نوشتاری کردن گفتارها یا انتخاب عنوان‌ها برای مطالب بدون عنوان، به اجبارتصرف‌های بسیار ناچیزی کرده است، دخل و تصرفی به چشم نمی‌خورد. نظر به این کهکتاب حاضر برگزیده‌ای است از آثار گوناگون و مجموعه‌ای است از گفتارها ونوشتارهای پراکنده استاد، ویژگی‌های خود را نیز دارد. بی شک، چنان چه خود استاددرباره عبادت و نماز اثر مستقلی داشت، همانند دیگر آثار ایشان از نظر محتوای، نظم وجامعیت به مراتب از کیفیت و ارزش بالاتری بهره‌مند بود.

برخی عنوان و موضوع‌های مطرح شده چنین است:

بخش اول: پرستش (پرستش فطری بشر، مفهوم پرستش، محتوای پرستش، عشق وپرستش، اخلاق و پرستش، پرستش در هستی).

بخش دوم: عبادت (عبادت نیاز روحی بشر، عبادت راز آفرینش، عبادت پیمان الهی،عبادت سرلوحه تعلیمات الهی، ابعاد عبادت، فلسفه عبادت، عبادت در کتب فقهی،عبادت و تکلیف، روح عبادت، عبادت و روشن‌فکری، عبادت و توبه، عبادت ؛ درونگرایی و برون گرایی، عبادت و علم، عبادت و تعاون، کمال انسان، نقش عبادت دربازگشت به خویش).

بخش سوم: نماز (نماز امداد الهی، اسلام بدون نماز هرگز، آخرین کلام علیعلیه‌السلام، آخرینسفارش امام صادق علیه‌السلام، اقامه نماز چیست؟ استقامت در نماز، نماز و معاد، نماز وزکات، نماز و شهادت، جلوه‌هایی

از عبادت معصومین علیه‌السلام، خاطراتی از عبادت علما،آثار تربیتی نماز، رعایت حقوق، آرامش جسم و روان، راه‌های آشنایی کودکان با نماز،استخفاف نماز، تحریف نماز، ترک نماز، مسجد، اذان، وضو، قصد قربت، اخلاص،تفسیر سوره حمد، نماز جمعه، نماز عید و جلوه هایی از عبادت استاد.)

لازم به یادآوری است که مآخذ مطالب نقل شده از آثار استاد، در پاورقی با ذکر نامکتاب و شماره صفحه مشخص است.

132. عالم جاودان؛ یاران امام به روایت اسناد ساواک

(استاد شهید مرتضی مطهری (کتاب سی و یکم)).

مرکز بررسی اسناد تاریخی (تهیه و تدوین)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات،چاپ اول، 1382، 720 صفحه، وزیری.

سی و یکمین مجموعه یاران امام به روایت اسناد ساواک به عالم جاودان علامه شهیدمرتضی مطهری اختصاص دارد. این اثر از دو بخش تشکیل شده است: بخش اول شاملمقدمه‌ای طولانی (57 صفحه) که به مطالبی درباره زندگانی و جنبه‌های گوناگونشخصیتی، فعالیت‌های علمی و فرهنگی و آثار مکتوب استاد پرداخته است. عنوانبرخی از موضوع‌های مطرح شده چنین است:

گاه شمار زندگی استاد در یک نگاه، تولد و تحصیلات، تحصیل و فراگیری علوم،طرح ایدئولوژی اسلامی، تنوع مطالعات، آشنایی با نهج البلاغه، آشنایی با علامهطباطبایی، فعالیت‌های علمی ـ فرهنگی، تدریس در دانشگاه، سفرهای تبلیغی، مجلهزن روز، مقابله با ناسیونالیسم فلسفی، فعالیت‌های سیاسی ـ مبارزاتی، همکاری باهیئت‌های موتلفه اسلامی، وکالت از سوی امام خمینی در سال 1347، محدودیت‌های ساواک، رد

صلاحیت او توسط ساواک، سخنرانی به شرط احضار، حادثه فیضیه در سال1354، فراخوان به ساواک، آزار و اهانت در ساواک، فوت پدر، انجمن فلسفه ایران،تلاش در جهت پیشبرد اهداف انقلاب، شورای انقلاب، تحصن در دانشگاه انقلاب،کمیته استقبال، خواب عجیب، سرانجام، کارنامه علمی استاد شهید مرتضی مطهری،آثار مکتوب، راهنمای پایان نامه‌ها، مقالات و نوارهای سخنرانی، بخش دوم تحتعنوان «اسناد» به بررسی اسناد ساواک درباره شهید مطهری پرداخته است در ادامه مطالبی مهم و تاریخی از دوران زندگی سرشار از مبارزه و جهاد استاد آمده است کهنشان می‌دهد مردان بزرگی چون آیت‌اللّه شهید مطهری به رغم فشارهایی که از ناحیهساواک و رژیم پهلوی به ایشان تحمیل می‌شد، هرگز از اهداف بلند خود دست نکشیدهو به فعالیت‌های سیاسی، علمی ـ فرهنگی برای تبیین ارزش‌های الهی و آگاهی نسلجوان استمرار بخشیده‌اند. برخی سر فصل‌های این فصل این چنین است:

بیوگرافی شیخ مرتضی مطهری، جلسه سخنرانی ماهیانه در منزل آقای حاج علینویدی بازرگان، جلسات مذهبی، جبهه ملی، انجمن اسلامی معلمین، مکتب توحید،مسجد هدایت، قرار بازداشت موقت...، اجتماع روحانیون در منزل آیت‌اللّه میلانی،پخش اعلامیه آیت‌اللّه میلانی، اظهارات مطهری در مسجد هدایت، جلسات انجمن اسلامی مهندسین، درباره مؤسسه خیریه تعلیماتی و تحقیقات علمی و دینی حسینیه ارشاد، تماس سید محمود طالقانی با مطهری و مذاکرات آنان در مورد دعوت از فلسفی سواعظ، شیخ مرتضی مطهری؛ استاد دانشگاه تهران، تماس دکتر عباس شیبانی با مطهری،ناصر مکارم شیرازی، محمد رضا سعیدی، مذاکرات حداد عادل با مهندس ناشناسی درمورد نوار سخنرانی حسینیه،

مکتب الرضا، کانون علمی و تربیتی جهان اسلام،سخنرانی مرتضی مطهری در کوی دانشگاه، مطهری واعظ، جلسه هفتگی عده‌ای ازروحانیون، جلسه کنگره هزاره شیخ طوسی، جلسه بحث و تفسیر هفتگی مسجدهدایت و توزیع اوراقی در مورد فلسطین، اعلامیه کمک به سازمان‌های چریکی فلسطین، پخش اعلامیه، سمینار دبیران علوم دینی، سخنرانی مرتضی مطهری برای اعضای کانون نشر حقایق اسلامی، درباره شیخ مرتضی مطهری، ترجمه شده درتلویزیون خلیج فارس، سخنرانی مطهری در مسجد جاوید، در مورد: نام مهدیبازرگان و مرتضی مطهری، در مورد: آثار علی شریعتی، اعلامیه روحانیون تهران.

نکته قابل اهمیت درباره مطالب بخش دوم این است که در بررسی اسناد ساواکدرباره شهید مطهری پاروقی‌هایی حاوی مطالب مهمی درباره موضوع‌های مطرح شده فراهم آمده است که افزون بر اهمیت علمی ـ تاریخی که دارد، می‌تواند منبع مهمی برایتاریخ پژوهان در موضوع انقلاب اسلامی باشد.

نام کتاب عالم جاودان الهام گرفته از سخنان امام خمینی درباره استاد شهید مطهریاست: «در اسلام عزیز با شهادت این فرزند برومند و عالم جاودان ثلمه‌ای وارد شد که هیچ جای‌گزین آن نیست».

133. عشق در کلام شهید مطهری

صالحی اندیمشکی، محمد، قم، انتشارات نبوغ، چاپ اول، 1381، 223 صفحه، رقعی.

نگارنده در این اثر، با بررسی آثار و دست نوشته‌های استاد شهید مرتضی مطهریکوشیده است مفاهیم و موضوع‌هایی را که با مقوله عشق در ارتباط بوده گردآورد. کتاببا این موضوع‌ها و در یازده فصل تدوین شده که مهم‌ترین عنوان‌ها چنین است:

فصل اول: شناخت عشق از دیدگاه واژه شناسان (بررسی ریشه لغوی واژه عشق، تعریفعشق، نگاهی به موضوع عشق و ماهیت آن، فرق میان عشق و محبت و جایگاه هر یک،دیدگاه‌های مختلف درباره ماهیت عشق، تحلیلی از ماهیت عشق روحانی).

فصل دوم: اقسام عشق، (اقسام عشق از دیدگاه حکما، انواع عشق).

فصل سوم: جایگاه عشق از نظر قرآن و احادیث (عرفان و عشق در نیایش امام علیعلیه‌السلام)جایگاه عشق در روایات عشق ناروا از دیدگاه امام علیعلیه‌السلام).

فصل چهارم: جایگاه عشق از دیدگاه عرفا (مکتب عشق، برخی از اشکالات مکتب عرفان،عشق از نظر عرفا، راه رسیدن به کمال از دیدگاه عرفا، رابطه عشق و عقل از دیدگاه عرفا.

فصل پنجم: جایگاه عشق از دیدگاه فلاسفه، (اسلامی و غربی)، (عشق مطلوب از دیدگاهراسل، خواجه نصیرالدین طوسی در شرح اشارات، نظریه فروید در رابطه با ماهیتعشق، نظریه ویلیام جیمز، دیدگاه شوپنهاور و بوعلی).

فصل ششم: عشق در نگاه شاعران (منشا تشبیه عشق به اکسیر در اشعار عرفانی، دیدگاهو اشعاری از حافظ، علامه طباطبایی، مولوی، سعدی، ملا احمد نراقی، ملاصدرا وملای رومی).

فصل هفتم: امتیاز عشق، عفت، شهوت، (آثار سوء عشق در غفلت از عیوب معشوق،فرق عشق با شهوت، بررسی فرق میان عشق و هوس، ارزش عقل و عشق و آثار افراطدر توجه به آن دو).

فصل هشتم: رابطه عشق و عبادت (بررسی نقش زهد در ایجاد روحیه عشق و پرستش درانسان، جایگاه عشق در عبادت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و مسئله عبادت).

فصل نهم: (رابطه عشق و عفت از دیدگاه ویل دورانت و راسل، نقد استاد شهید علامه مطهری بر دیدگاه راسل.)

فصل دهم: رابطه عشق با تکامل فردی ـ اجتماعی (بررسی اثر حصار شکنی عشق ومحبت، تشیع مکتب محبت و عشق، نقش عشق در زندگی انسان و آثار آن، فنای عاشقدر معشوق، فنای عشق در عصر حاضر).

فصل یازدهم: داستان‌های عاشقان واقعی (داستان عشق و ایثار اباذر نسبت به رسولخدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، داستان بلال حبشی، آن عاشق دلباخته رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، داستان عاشقی کامل بهنام میثم تمار به امام علیعلیه‌السلام، داستان عشق ورزیدن به اهل‌بیت علیهم‌السلام، و داستان گروهیعاشق به پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و...).

134. علی علیه‌السلام از زبان استاد شهید مطهریرحمه‌الله

عزیزی، عباس، قم، انتشارات سلسله، چاپ پنجم، 1379، 253 صفحه، وزیری.

در طول تاریخ، دانشمندان از برتری‌های امیرالمومنین علیعلیه‌السلامبسیار گفته‌اند ونوشته‌اند و هرچه زمان می‌گذرد، دل‌ها و قلم‌ها بیش‌تر به سمت وی می‌روند. در قرنحاضر، دانشمند آگاه زمان و عاشق ولایت، استاد شهید مطهری، چهره واقعی امامعلیعلیه‌السلام را به صورتی زیبا، روشن و منطقی، از زاویه‌های گوناگون برای شیفتگانحضرتش بیان داشتند. این کتاب، مجموعه کاملی است از نوشته‌ها و سخنان آن استادفقید، که در شأن و منزلت امیرمومنان علیعلیه‌السلام نگاشته و یا بیان داشته است. این مجموعهکه روش آن توصیفی و موردی است، در بیست و شش فصل تنظیم شده و در آنبرتری‌ها و ویژگی‌های آن حضرت به تفصیل آمده است.

ص: در این کتاب، با این فصل‌های26 گانه و موضوع‌ها روبه‌رو می‌شویم:

فصل اول: فضایل علی علیه‌السلام(محبت علی علیه‌السلام، ابلاغ کننده سوره برائت، از فضایل بزرگ امیرالمومنین علیه‌السلام).

فصل دوم: رمز جاودانگی علیعلیه‌السلام(زنده شدن علیعلیه‌السلام پس از شهادت، دلیل جاودانگی محبت علیعلیه‌السلام در دل‌ها، نخستین مرثیه سرای علیعلیه‌السلام، علیعلیه‌السلام شخصیت دو نیرویی،جاذبه و دافعه قوی، جاودانه قرون و اعصار).

فصل سوم: علی علیه‌السلام، شخصیت جامع و کامل (جامع اضداد، فضایل در حد کمال، ثبات شخصیت علی علیه‌السلام، علی علیه‌السلام شخصیتی جامع، علت کامل بودن علی علیه‌السلام، نمونه انسان کامل).

فصل چهارم: نهج البلاغه (جامعیت نهج البلاغه، کلامی بی نظیر، فراتر از کلام مخلوق،فروتر از کلام خالق...، دایره المعارف علوی).

فصل پنجم: گواهی دشمنان بر فضل علی علیه‌السلام، (دشمنان علیعلیه‌السلام، حافظ کلامش، فضلعلی از زبان دشمن، گواهی دشمنان از فضل علی علیه‌السلام).

فصل ششم: غدیر خم، تصریح به زعامت علی علیه‌السلام، به علی سلام بدهید، اهمیت حدیث ثقلین، غدیر خم

فصل هفتم: ولایت امام علی علیه‌السلام بعد از من، تو خلیفه‌ای! انتقال نور ایمان از پیامبر بهعلیعلیه‌السلام، آیه «انما ولیکم اللّه» جانشین پیامبر، حکومت تنصیصی است، بیان همه حقایق اسلام برای علی، عدم تفکیک علی و پیامبر).

فصل هشتم: توصیه‌های علیعلیه‌السلام به فرماندارانش.

فصل نهم: خوارج (شکل‌گیری خوارج، طغیان خوارج، دموکراسی علی علیه‌السلام، ممیزاتخوارج، دو تعبیر جالب علیعلیه‌السلام از خوارج، جنگ خوارج از افتخارات علیعلیه‌السلام، اوج جهالت خوارج).

فصل دهم: سیاست علوی(قضاوت سیره حضرت علی با دیگر سیاستمداران جهان،موفقیت در عمل، همه نزد من یکسانند! علت سکوت علیعلیه‌السلام، شکست ناپذیریسیاست علیعلیه‌السلام، اساس سیاست علیعلیه‌السلام.

فصل یازدهم: اخلاق (الگوی رفتاری علی علیه‌السلام، ایمان بدون اجبار، تقدم عدالت بر ایثار،اخلاق علی در خانه، دلسوزی برای زهرا، مسلمان و کتابی، رفتار علیعلیه‌السلام با قاتلخویش).

فصل دوازدهم: نکات اخلاقی در جنگ (مضیقه بی آبی، مروت، کلید شخصیت علیعلیه‌السلام،بستن آب به روی دشمن).

فصل سیزدهم: تربیت علی علیه‌السلام تحت نظر پیامبر (پرورش در دامن پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، محبت پیامبر بهعلیعلیه‌السلام، تربیت مستقیم علیعلیه‌السلام، هم ریشگی علی و پیامبر).

فصل چهاردهم: زهد و پارسایی علیعلیه‌السلام(تعریف زهد در کلام علیعلیه‌السلام، علت زهدعلیعلیه‌السلام، دنیا تو را سه طلاقه کردم، زهدی نظیر پیامبر، دنیا از دید علیعلیه‌السلام).

فصل پانزدهم: علم علی علیه‌السلام (یا علی، خدا کجاست؟ سوال درباره مجوس، مبتکر علمنحو، درجه علم علیعلیه‌السلام، باز شدن هزار باب علم نبوی بر روی علی علیه‌السلام، پاسخ عملی علی علیه‌السلامبه چند شوهری زنان.

فصل شانزدهم: نماز و عبادت امام علیعلیه‌السلام، (سیره علی در هنگام وضو، عبادت علیعلیه‌السلام،توصیف عبادت علیعلیه‌السلام، مناجات علی علیه‌السلام.

فصل هفدهم: حمایت از محرومان و بینوایان. (درد مطلوب، همدردی در سیره علیعلیه‌السلام،شکایت از شوهر، مرد ناشناس، کمک به پیرمرد نصرانی).

فصل هجدهم: عدالت علیعلیه‌السلام (اقامه حق الناس، حساسیت در اجرای قانون الهی، آیندهایرانیان، عدم تبعیض نژادی، مهمانی قاضی، در محضر قاضی، مسیحی و زره علی علیه‌السلام).

فصل نوزدهم: دریافت اخبار غیبی،

فصل بیستم: بیت المال، (مواظبت بر بیت‌المال، عقیل مهمان علیعلیه‌السلام، عدم تبعیض درتقسیم بیت المال، امانتداری علیعلیه‌السلام در حفظ بیت المال.

فصل بیست و یکم: جنگ‌های علیعلیه‌السلام (کندن درب خیبر، جنگ خندق، تشابه مبارزهعلیعلیه‌السلام با پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، توصیه نکات جنگی به فرزندش، تفاوت جنگ علی علیه‌السلام با پیامبر).

فصل بیست و دوم: مصایب شهادت زهرا علیهاالسلام(علیعلیه‌السلام تربیت شده پیغمبر، آخرینوصایای زهرا، پیوند روح زهرا و علی، علی جان! خودت مرا غسل بده، وصایای زهرابه علی).

فصل بیست و سوم: مظلومیت علیعلیه‌السلام (تهمت قاتل به علیعلیه‌السلام، آغاز جعل حدیث، اوجتبلیغات ضد علی، علت ناراحتی استاد عبدالعزیز).

فصل بیست و چهارم: شهادت (آرزوی شهادت، کابین خون، اشتباه فکری خوارج،مبارزه‌ای مشکل، ورود عبدالرحمن بن ملجم به کوفه). وصیت علیعلیه‌السلامدر بیست بند،آخرین روزهای حیات علی علیه‌السلام، فُزْتُ و رَبِّ الکعبه، دفن مخفیانه علیعلیه‌السلام، تشییعکنندگان علیعلیه‌السلام.

فصل بیست و پنجم: صفات شیعه علیعلیه‌السلام.

فصل بیست و ششم: داستان‌های پندآموز (نصیحت علی علیه‌السلام، توبه از

دیدگاه علی علیه‌السلام،بدون عمل سعادتی حاصل نشود!، برخورد با ستاره شناس، توصیه درباره زبان،عزت نفس).

135. علی علیه‌السلام در آثار شهید مطهری

نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، معاونت فرهنگی نهاد، چاپ اول، 1379، 137صفحه، پالتویی.

این کتابچه، مجالی است برای پژوهش درباره شخصیت علوی در آثار استاد شهیدمرتضی مطهری که به مناسبت سال امام علیعلیه‌السلام از سوی نهاد نمایندگی مقام معظمرهبری در دانشگاه‌ها تهیه و تدوین گردیده است. مطالب و موضوع‌های مربوط به امامعلیعلیه‌السلام با استفاده از کلیه آثار استاد، استخراج و به صورت نمایه‌ها و نکته‌ها و فهرستگونه ارایه شده است. در این کتاب، زیر مجموعه و مطالب و متون موضوع‌ها به چندیندلیل آورده نشده است.

الف) تا دانشجویان و نسل جوان دانشگاهی با پژوهش و کاوش شخصی در لابه‌لای آثارعلمی و مکتوب، از روح مطالعه و تحقیق سرشار شوند و با دریافت پژوهش‌های انجام گرفته،گرفتار مصرف‌گرایی در دانش و اندیشه نشوند، بلکه به نوآوری و ابتکار دست یابند.

ب) ارایه فهرست مطالب استاد، براساس تنوع مطالبی است که در یک کتاب وجودداشته است؛ در حالی که پژوهش نوین در این زمینه، نیازمند پژوهش موضوعی است ومحقق می‌بایست با تعیین یک موضوع به عنوان موضوع مورد علاقه و نیاز خود، بهیافتن زیر مجموعه‌های آن در آثار استاد بپردازد.

نتیجه‌ای که در نهایت این پژوهش به خواننده خواهد داد، تنها یک تحلیل و تجربه علمی و عملی خواهد بود. رسیدن به این نقطه، یعنی

تولید اندیشه و تحلیل نظریه‌ها ودست یابی به نظرگاه‌های جدید براساس اطلاعات موجود، هدف معاونت فرهنگی نهاداز تهیه چنین کتاب و تدارک چنین پژوهش دانشجویی در کانون‌های فرهنگی ـمطالعاتی است.

لازم به توضیح است که ارجاع‌ها ومدارک، براساس کتاب‌های انتشارات صدراصورت گرفته و برای یافتن منابع باید به آثار نشر یافته از سوی انتشارات صدرا مراجعهشود.

136. علوم قرآنی در آثار شهید مطهری

صادقی، مسعود، تهران، علما، 1382، 216 صفحه.

137. فروغ آسمان اندیشه (ویژه نامه رسالت به مناسبت پانزدهمین سالگرد شهادتاستاد مطهری).

[جمعی از نویسندگان]، تهران، روزنامه رسالت، چاپ اول، 1373.

138. فرهنگ استاد (شرح واژگان گزیده آثار مکتوب استادشهیدمرتضی مطهری)

خلیلیان، مهدی، ویراستار: محمد رضا رحمانی، تهران، انتشارات دنیای هنر، چاپ اول، 1378،591 صفحه، وزیری.

استاد شهید مطهری، آثار بسیاری دارد. آثاری که نتیجه تلاش سی ساله ایشان درزمینه‌های فلسفی، اجتماعی، اخلاقی، فقهی و تاریخی است. اگرچه موضوع این عنوان‌ها، کاملا با یکدیگر تفاوت دارد، ولی بنا به گفته استاد، هدف ایشان حل مشکلات و پاسخ گویی به پرسش‌های مطرح، در زمینه مسایل اسلامی دوره خود بوده است. آثاراستاد چنان

گستردگی و غنا و گوناگونی کمی و کیفی دارد که هر خواننده‌ای خویش را دردریایی بی کرانه می‌بیند که غواصی در آن، در نگاه نخست، بسی دشوار می‌نماید. به هرتقدیر، برای این که امکان ورود دقیق و همه جانبه به آثار استاد فراهم شود، نویسنده محترم این اثر فرهنگ جامع و کاملی از مفاهیم و تعبیرها و اصطلاح هایی که استاد درآثار خود به کار برده تدوین کرده‌است. بی گمان فرهنگ استاد راهی برای شناخت درست معارف والای انسانی و الهی است و شیوه‌ای برای آشنایی هرچه بیش‌تر با اندیشه‌هایوالای استاد. مجموعه حاضر شرحی بر واژگان گزیده آثار مکتوب استاد مطهری است.

این واژه‌ها براساس الفبای فارسی سامان یافته و درباره هریک به شکلی کوتاهتوضیحاتی ارایه شده است.

نکته‌هایی درباره این کتاب:

می‌خواهند هر چه بیش‌تر با این مفاهیم آشنا شوند،در پایان کتاب، به منابع دیگری نیز (غیر از آن چه در متن است) اشاره شده است.

لازم به توضیح است در آغاز کتاب، فهرستی از فرهنگ‌های فارسی به چاپ رسیدهبه ترتیب قرن، ارایه گردیده است.

139. فرهنگ مطهر (مفاهیم، اصطلاحات و تعابیر علوم انسانی ـ دینی از دیدگاه استادشهید مطهری)

زکریایی، محمد علی، تهران، انتشارات آذیون، چاپ سوم، 1378، 890 صفحه، وزیری.

این کتاب، تالیفی است که عنوان‌ها و اصطلاح‌های به کار رفته در آثار شهید مطهریشامل فلسفی، کلامی، منطقی، فقهی، اصولی، دینی و اجتماعی را در بردارد. تنظیم کتاببر مبنای حروف الفبا است. به این ترتیب که از اصطلاح آباء تا عنوان یوم عاشورا،اصطلاحات و عنوان‌ها از آثار شهید مطهری استخراج گشته و زیر هر اصطلاح و عنوان،دیدگاه استاد مطهری درباره آن، آورده شده است. در پایان، فهرست موضوعی تعبیرها،اصطلاحات و مفاهیم نیز تدارک دیده شده است که شامل موضوع‌های گوناگونی استمانند: منطق، فلسفه، کلام، فقه و اصول، دین‌پژوهی شامل: قرآن، حدیث، عرفان وفرهنگ دینی و علوم اجتماعی شامل: جامعه‌شناسی، تاریخ، علوم سیاسی، اقتصاد وروان‌شناسی، معرفت‌شناسی، اخلاق و انسان‌شناسی، هنر و ادبیات و مفاهیم عمومی.

140. فروغ‌اندیشه‌ها (گزیده از سخنان آموزنده برزگان‌جهان در آثار استاد مطهری)

باقی نصر آبادی، علی، قم، انتشارات ناصر، چاپ اول، 1375، 48 صفحه، رقعی.

در مسایل آموزشی و تربیتی برای تقریب ذهن و زدودن آثار خستگی در مخاطبان، یکیاز ابزارهای کارآمد، استفاده از تمثیل و سخنان بزرگان در جای‌جای مواد آموزشیاست. به تجربه ثابت شده است که در القای مفاهیم عقلانی در مباحث گوناگون، چنانچه همراه با مثل و سخنان دانشمندان نباشد، مخاطبان زودتر از موعد دچار واکنشمنفی می‌شوند و این خود، باعث هدر رفتن بخشی از انرژی دو طرف می‌شود کهنتیجه‌گیری را دچار خلل می‌سازد. قرآن مجید به عنوان عالی‌ترین کتاب هدایت وتربیت بشر، از این ویژگی ممتاز بهره می‌برد و در سراسر آن، کلام خدا و بزرگان دیننقش بزرگ ارشاد و موعظه تبشیر و تنذیر را ایفا می‌کند. بنابراین، تمثیل و سخنانبزرگان دین و جهان، در هر ذائقه‌ای اعم از پیر و جوان، بزرگ و کوچک، تحصیل کرده وعامی، جذاب و دل چسب است و به قول فلاسفه تبدیل معقول به محسوس است. به دلیلهمین کشش و نیرو است که بخش زیادی از فرهنگ ملت‌ها و اقوام در زمان‌هایگوناگون را تمثیل و سخنان بزرگان تشکیل می‌دهد.

استاد مطهری، فیلسوف و متفکر عالی‌قدر جهان اسلام به عنوان یک نویسنده وگوینده زبردست و مجرب، متوجه این اصل مهم روان‌شناسی اجتماعی بودند و برای دفع خستگی ناشی از طولانی شدن کلام، از تمثیل و سخنان دانشمندان استفاده می‌کردند و با وقوف کامل بر این اصل و علم به تاثیر تمثیل و گفته دانشمندان در لابه‌لای سخنرانی‌ها و

نوشته‌هایش، آن هم نه به صورت گسسته و بریده، بلکه در روند بحث وتحلیل، به این شیوه دست زده است.

مجموعه حاضر، نمونه‌های گوناگونی از تمثیل‌ها و سخنان ارزنده دانشمندانمعروف جهان است که استاد مطهری در مناسبت‌های گوناگون و متناسب با موضوعمورد بحث در آثار خویش بیان داشته‌اند که با لطافتی ویژه و دلنشین، شنوندگان وخوانندگان را بهره‌مند می‌سازد. بی تردید خوانندگان محترم با شیوه تمثیلات و سخنانبزرگان علم، به نکات بسیار مهم اخلاقی، اجتماعی ، فرهنگی، علمی و دینی ناب دستخواهند یافت. افزون بر این که می‌تواند راهنمای سودمندی برای استادان و مربیانآموزشی باشد و از این رهگذر مخاطبان خود را هر چه بیش‌تر به حقیقت و روحآموزش‌های اسلامی آشنا سازد. برخی عنوان‌های کتاب چنین است:

تولد اندیشمندان بعد از مرگشان، خصلت انطباق اسلام با زمان، جشن قرن بیستم،زنان ناتوان‌تر از مردان، زنان الهام بخش مردان، وجدان اخلاقی، انواع عالم، اهمیت کاراز دیدگاه بزرگان، آهن و نان، پشتکار ابوریحان بیرونی، سخن خواجه عبداللّه انصاری،غیبت حجاج و اشتباه غزالی، اشتباه سعدی، فرق دروغ مصلحت‌آمیز با دروغ منفعتخیز، آینده تمدن اروپا، نیاز بشر امروز، تفاوت دنیای قدیم با دنیای جدید، ارزشپرستش، فرهنگ، نفاق اروپایی‌ها، فرق انگلیسی با فرانسوی‌ها، حسن و عیب ماایرانیان، شخصیت ملی و تصوف و... .

141. فکر و اندیشه از دیدگاه آیت‌اللّه مطهری

شهر ویی، داوود، قم، انتشارات ناصر، چاپ اول، 1378، 236 صفحه، رقعی.

نویسنده در این کتاب توصیه و تاکید مقام معظم رهبری حضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای را کهفرمودند: «باید روی افکار شهید مطهری کار فکری بشود، یعنی جمعی از اهل تحقیق وعلاقه‌مند به کار علمی بنشینند و تفکرات شهید مطهری را در ابواب مختلف استخراجکنند» را سرلوحه کار خود قرار داده است. بنابراین کوشیده است نظریه‌های استاد دربارهتفکر و اندیشیدن و موضوع‌های مربوط به آن را از کتاب‌های ایشان جمع آوری کند و باعنوان فکر و اندیشه از دیدگاه شهید مطهری در اختیار طالبان علم و معرفت قرار دهد.بدیهی است که این مجموعه، همه نظریه‌های استاد شهید درباره این موضوع را دربرندارد، بلکه گوشه‌ای از نظریه‌ها است. مطالب از کتاب‌های استاد استخراج شده استو ماخذ و منابع مورد استفاده و نیز مدارک احادیث و آیه‌های قرآن در پاورقی همانصفحه بیان گردیده است. هم‌چنین برای تقریب اذهان، در پایان هر موضوع از داستان،روایت‌ها و اشعار استفاده می‌کند. این کتاب شش فصل دارد:

در فصل اول به شناخت استعدادها و امکانات انسان پرداخته شده است.

در فصل دوم، دشمنان عقل تا حدی شناسانده شده است.

فصل سوم به شرایط عالم واقعی اختصاص دارد. در فصل چهارم، اندیشه که اصلی‌ترین مبحث کتاب است مطرح می‌شود.

فصل پنجم، آزادی فکر، عقیده و علم را بررسی می‌کند.

فصل ششم: سخنان بزرگان انقلاب، دوستان و شاگردان و استادان و نیز هم‌رزماناستاد شهید درباره بُعد تفکر و علمی استاد آورده شده است که اسامی آنان چنین است:

علامه سید محمد حسین طباطبایی، آیت‌اللّه فاضل لنکرانی، حضرت امام خمینی،آیت‌اللّه خامنه‌ای، آیت‌اللّه بهاالدینی، آیت‌اللّه هاشمی‌رفسنجانی، آیت‌اللّه اردبیلی،آیت‌اللّه واعظ خراسانی، آیت‌اللّه شهید دکتر بهشتی، آیت‌اللّه شهید مفتح، حجت الاسلامو المسلمین شهید باهنر و شهید محلاتی.

142. فهرست آثار شهید مرتضی مطهری

مدرسه عالی شهید مطهری (تهیه و تدوین)، تهران، دفتر تبلیغات مدرسه عالی شهید مطهری باهمکاری فنی سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، جبی تاج، 20 صفحه.

در این کتابچه فهرست آثار مکتوب استاد شهید مرتضی مطهری آمده است.

143. فهرست موضوعی آثار مدون استاد شهید مرتضی مطهری

بخش فرهنگی جهاد دانشگاهی مجتمع دانشگاهی علوم جبی‌جاج، بخش فرهنگی جهاد دانشگاهیمجتمع دانشگاهی علوم، جبی‌تاج، 70 صفحه، رقعی.

این اثر دربردارنده فهرست موضوعی آثار مدون استاد شهید آیت‌اللّه مرتضی مطهریاست. برخی از عناوین و موضوع‌های مطرح در کتاب عبارتند از:

شناخت و جهان بینی و ایدئولوژی، دین و ادیان، شبهات عدل، معاد، انسان، تربیت،روان‌شناسی و مدیریت و قرآن و حدیث.

کتاب با ذکر سخنانی از امام خمینی و علامه سید محمد حسین طباطبایی دربارهاستاد شهید به پایان می‌رسد.

144. فهرست موضوعی کتب استاد مطهری

باقی، نصرآبادی، علی، قم، نشر خرم، چاپ اول، 1377، 146 صفحه، رقعی.

به طور کلی، آثار استاد مطهری به دو دسته آثار مدون که با عنوان مجموعه آثار، به وسیلهانتشارات صدرا با کیفیت خوب به تدریج به چاپ می‌رسد و دسته دیگر آثار غیر مدونو انتشار نیافته استاد مطهری است که مجموعه بزرگ و منبع گران‌قدری را تشکیلمی‌دهد که سالیان دراز با تدبر و پژوهش بسیار، گرد آوری شده و انتظام یافته است. البتهباید دانست که این مجموعه خود نظمی درونی دارد و به دست مبارک خود استاد شهیدبر شیوه موضوعی و الفبایی نوشته و سامان داده شده است. باید پذیرفت که استفادهدرست و عمیق از آثار پر حجم استاد مطهری و اشراف کامل بر همه جنبه‌هایفکری، دینی، فلسفی و فرهنگی آن، کار آسانی نیست و این مشکل برای نسل پس ازانقلاب و نسل‌های آینده که دوران خاص استاد مطهری را درک نکرده‌اند بیش‌تر وفزون‌تر است.

نویسنده محترم که یکی از علاقه‌مندان افکار و آثار استاد مطهری است، کوشیدهاست در معرفی، بازخوانی و بازگویی منظومه فکری ارزشمند آن استاد عزیز براینسلی که روزگار سخت و طاقت فرسای زندگی فکری استاد مطهری را درک نکرده‌اند وامروز دچار یک انقطاع فرهنگی و بریدگی ذهنی از گذشته شده‌اند، تمامی هرچندکوچک بردارد.

فهرست موضوعی کتاب‌های استاد مطهری که در ردیف مهم‌ترین و ماندگارترین ودر عین حال گویاترین نظام فکری استاد شهید است، فایده‌های عملی و تحقیقی بسیاری دارد.

نخست این‌که: به خوانندگان و محققان علاقه‌مند به تحقیق کمک می‌کند تا مسایل ومطالب مورد نیاز خود را در مجموعه آثار استاد مطهری پیدا کنند و در روند تحقیقخود از آن سود بجویند. دوم این که: مطالب این فهرست، این امکان را به کلیهدانشجویان علوم انسانی و اجتماعی در رشته‌های گوناگون می‌دهد تا موضوع‌هایکلیدی در آن رشته را در یک جا و جایگاه اصلی خود با کم‌ترین زمان ممکندنبال کنند.

سوم این‌که: مطالعه فهرست موضوعی دقت و پرکاری شگفت‌انگیز استاد مطهریرا به خوبی آشکار می‌سازد و حیات علمی وی را در برابر چشم می‌نهد تا به منزلهدرسی دلنشین به همه پویندگان علم و حقیقت بیاموزد که علم و حقیقت آسان و ارزانبه دست نمی‌آید.

تنظیم این فهرست موضوعی، نه براساس مجموعه آثار استاد مطهری که تا کنون درچندین مجله منشر شده، بلکه براساس تک تک آثار استاد مطهری صورت و تدوینیافته است.

فهرست حاضر بر اساس 21 موضوع کلی تنظیم شده که عنوان‌های آن چنین است:

دین و ادیان، شناخت و جهان‌بینی ایدئولوژی، فلسفه و کلام، خداشناسی و توحید،عدل، معاد، نبوت، امامت، قرآن و حدیث و نهج‌البلاغه، شیعه و فرق اسلامی، تاریختمدن و فرهنگ اسلام، تاریخ تمدن و فرهنگ ایران، عبادات و احکام، حقوق و خانواده،مبانی و اصول انسان‌شناسی، اخلاق در اسلام و مکاتب دیگر، تربیت و روان‌شناسی ومدیریت، حکومت و دولت، جامعه‌شناسی و فلسفه تاریخ، بررسی‌های اجتماعی وبررسی‌های اسلامی.

145. قبس من حیاة الشهید المطهری

مرکز اعلام الذکری الثلاثه لانتصار الثوره الاسلامیه، تهران، وزارت ارشاد اسلامی، 1402 ه . ق، 64صفحه، رقعی.

عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده در کتاب چنین است:

سخنان و پیام‌های حضرت امام خمینیرحمه‌الله که به مناسبت شهادت استاد مطهری،خلاصه‌ای از زندگی نامه استاد شهید مرتضی مطهری، سیری در فعالیت‌های علمی وفرهنگی، سیاسی و اجتماعی استاد مطهری. در پایان کتاب مطالبی درباره آثار ارزشمندشهید مطهری همراه با فهرست آثار و تالیفات آن شهید فراهم آمده است.

این اثر با عنوان دیگری؛ قبس من حیاة الشهید المطهری: الموتر الدولی لدراسةافکار العلامه مرتضی مطهری (1411 هـ.ق= 1369)، در دمشق به وسیله خانه فرهنگجمهوری اسلامی ایران، در 64 صفحه رقعی به چاپ رسیده است.

146. قطره و دریا (استاد مطهری)

نادری، ناصر؛ زیر نظر شورای کارشناسی، قرآن، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی دفترانتشارات کمک آموزشی، انتشارات مدرسه، 1380، 24 صفحه، (مصور رنگی).

147. ققنوس عشق در گلستان شهادت (شهید آیت‌اللّه مطهری)

کامران ماوردیانی، سیروس، تهران، محمد فائز، 1379، 122 صفحه.

148. قیام عاشورا از دیدگاه استاد شهید مطهری

تاجدینی، علی، تهران، عروج نور، چاپ اول، 1381، 216 صفحه، رقعی.

نوشتار حاضر به سفارش موسسه فرهنگی هنری عروج نور با موضوع فلسفه قیام عاشورا ازمجموع آثار شهید مطهری انتخاب و تلخیص شده است. در این کتاب، خواننده بانظریه‌های استاد شهید مطهری درباره نهضت امام حسین علیه‌السلام که در آثار گوناگون وی بهصورت پراکنده آمده است ـ آشنا می‌شود. عنوان‌های برخی مباحث کتاب بدین قراراست: ریشه‌های تاریخی قیام امام‌حسین علیه‌السلام، ماهیت نهضت امام‌حسین علیه‌السلام، حماسهمقدس؛ علل قیام امام حسین.

149. کتاب‌شناسی توصیفی استاد شهید مرتضی مطهری

باقرزاده ارجمندی، میراحمد، تبریز، موسسه تحقیقاتی علوم اسلامی، انسانی دانشگاه تبریز (سهعلامه تبریزی) چاپ اول، 1381، 578 صفحه، وزیری.

150. کتاب‌شناسی جامع شهید مرتضی مطهری

نوری، محمد، قم، معاونت اندیشه اسلامی مرکز تحقیقات استراتژیک، 1374، 80 صفحه.

151. گفت‌وگوی چهار جانبه

تهران، انتشارات صدرا، چاپ اول، 1382، 54 صفحه، رقعی.

رساله حاضر متن سخنان دکتر شریعتی، آیت‌اللّه خامنه‌ای (رهبر معظم انقلاب اسلامی)،استاد فخرالدین حجازی و استاد شهید آیت‌اللّه مطهریدر مجلسی است که در حدودسال 1355 ه ش در تهران برگزار شده است.

مطالبی که در این محفل مطرح شده، به خوبی فضای فکری و فرهنگی جامعه بهویژه دانشجویان و روشن‌فکران آن زمان، یعنی سال‌های نزدیک به انقلاب اسلامی رانشان می‌دهد و خواننده را به 26 سال پیش بازمی‌گرداند و در آن فضا قرار می‌دهد. این سخنان، ضمن این

که ویژگی‌های فکری هر یک از این صاحب نظران را آشکارمی‌سازد، حاکی از نکته سنجی و انحراف و ثبات رای شهید آیت‌اللّه مطهری است.مطالعه این رساله درس‌هایی نیز دارد و برای همگان مفید است.

152. گلستان اندیشه

کرجالیان چاپچی، بیژن، مشهد انتشارات واسع، چاپ اول، 1380، 230 صفحه، رقعی.

در این کتاب، افزون بر شرح اجمالی زندگی، احوال و آثار چهارتن از شخصیت‌هایسیاسی ـ مذهبی (آیت‌اللّه طالقانی، آیت‌اللّه مطهری، دکتر چمران و دکتر شریعتی)گفته‌هایی از آنان، همراه با برخی دیدگاه‌ها و پیام‌ها به مناسبت شهادت آنان درج گردیدهاست.

153. گلشن ابرار

(خلاصه‌ای از زندگانی اسوه‌های علم و عمل از ثقة السلام کلینی تا آیت‌اللّه خامنه‌ای (جلد دوم)).

جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم؛ زیر نظر: پژوهشکده باقرالعلوم، قم، نشر معروف، چاپ اول،1379، صفحه 799 ـ 806.

گلشن ابرار ، اثری است جامع و ارزشمند که به شرح کوتاهی از زندگی و سیره علمی وعملی علمای بزرگ اسلام از ثقة الاسلام کلینی تا آیت‌اللّه خامنه‌ای (مدظله‌العالی)پرداخته است. بخشی از مطالب کتاب نیز به تبیین جنبه‌های گوناگون زندگانی استادشهید مرتضی مطهری اختصاص دارد که گزیده‌ای از مطالب کتاب «شهید مطهری مرزبانبیدار» نوشته آقای محمد خردمند است.

عنوان‌ها و موضوع‌ها چنین است:

بهاران، بوی خوش گلستان، دانش اندوزی، هجرت به تهران، مرزبان اسلام،تدریس در قم، گلستان جاودان، پیشتاز نهضت و در مسلخ عشق.

154. گنج حکمت (گلگشتی در بوستان آثار استاد)

نگارش، حمید و علی باقی نصر آبادی، قم، نشر خرم و امام عصر(عج)، چاپ اول، 1378،133 صفحه، رقعی.

در این کتاب، گزیده سخنان و عبارت‌های حکمت‌آمیز استاد شهید مطهری با استفاده ازآثار ایشان فراهم آمده است. نویسندگان هدف از نگارش این کتاب را شناساندن هرچهبیش‌تر مسایل اسلامی با عبارت‌ها و سخنان حکمت‌آمیز به جامعه علمی و فرهنگیکشور عنوان کرده‌اند. مطالب و مباحث کتاب با این موضوع‌ها گرد آوری شده است:

آزادی، انسان، علم و دین، اجتهاد و مجتهد، روحانیت و حوزه‌های علمیه، امر بهمعروف و نهی از منکر، مقام شهدا و سالار شهیدان عاشورا، نسل جوان، تعلیمات قرآن،بزرگ‌ترین برنامه انبیا، زن و جایگاه آن، اخلاق، توبه، لذت معنوی، مصائب، توکل،معیار حق و باطل، اسلام و مقتضیات زمان، عدالت اجتماعی و...

تربیت فرزندان، اخلاص، دنیا و آخرت، بهار، عبادت، زهد، فرق آداب و اخلاقعقل، استقلال فرهنگی و مکتبی، مصلح و اصلاح اجتماعی، عدم انطباق جهان بینیغربی با اسلام، نشر اندیشه‌های بیگانه، علیعلیه‌السلام و امامت، اهمیت نهج البلاغه علیعلیه‌السلام،نفاق و منافق، جن یا جان، خواص و عوام، ناسیونالیسم، جمهوری و دموکراسی، تقلیدو سر سپردن، ضعف قانون.

در آغاز کتاب نیز مقدمه‌ای به قلم آیت‌اللّه جعفر سبحانی آمده‌است.

155. لمعاتی از شیخ شهید

شورای نظارت بر نشر آثار استاد شهید مطهری (تهیه و تدوین)، تهران، انتشارات صدرا، چاپاول، 1370، 52 صفحه، رحلی.

این اثر با حجمی، بیش‌تر با عنوان «شیخ شهید: مجموعه‌ای مصور از زندگانی استاد شهیدمطهری همراه با نامه تاریخی استاد مطهری به امام خمینی»، تهران، انتشارات صدرا،چاپ پنجم، 1381، 64 صفحه، رحلی، از سوی شورای نظارت بر نشر آثار استاد شهیدمرتضی مطهری، تهیه و تدوین و به چاپ رسیده است که در جای خود از آن سخن می‌گوییم.

156. مجموعه اشعار در رثای استاد

شالچی، عبدالرضا، تهران، صدرا، چاپ دوم، 1375، 171 صفحه، رقعی.

در جامعه اسلامی ما کم‌تر کسی یافت می‌شود که از غم هجران و شهادت فرزند زمان،استاد مرتضی مطهریرحمه‌الله ننالد. او که از قبیله ستارگان و از اصحاب نور بود، با مشعل علمو دانش و فضیلت و تقوا و با نفسی مسیحایی بر شب ظلمانی طاغوت، جانانه حمله بردو هم‌چون ستاره‌ای رهنما در برابر هجوم وحشی و کور و بی پایه ماتریالیسم، مردانهایستاد و از حریم اسلام دفاع کرد. او در پیکار فرهنگی و عملی خود از هیچ خطرینهراسید و در این راه شربت گوارای شهادت را نوشید و به سوی پروردگار شتافت.

از استاد، سخن‌های بسیاری گفته‌اند و در آینده خواهند گفت. سخنوران و محققانهرکدام به فراخور توانایی‌شان درباره این فرزانه گران‌قدر سخن گفته و قلم زده‌اند. در اینمیان، شاعران متعهد و مسئول کشورمان نیز در معرفی شخصیت بزرگ استاد شهید، بهدوستداران فضیلت و شیفتگان حقیقت سهمی داشته و در این راه از قریحه و استعدادخدادادی شان بهره برده‌اند.

این اثر نیز مجموعه‌ای است شامل اشعاری در رثای استاد شهید آیت‌اللّه مرتضیمطهری که به وسیله شاعران گوناگون سروده شده است. برخی از عنوان‌ها و موضوع‌هاو سرایندگان آن عبارتند از: عمامه خونین (حسین اسرافیلی)، شهید راه حق (محمدحسین بهجتی «شفق»)، معلم شهید (حبیب چایچیان «حسان»)، میوه حیات امام (محمدحسین ححتی «پریشان»)، عباس گلگون (سید حسن حسینی)، روح مطهر (حمید سبزواری)،زنده جاوید (سپیده کاشانی)، آیت حق مطهری (حسین لاهوتی «صفا»)، عطیه کوثر (جوادمحدثی)، رجعت خونین (محمد علی مردانی)، میر معلمان ربانی (علی معلم)، آفتاب عشق(سید علی موسوی گرمارودی)، مطهری به شهیدان کربلا پیوست (سید مصطفی نحویاصفهانی)، کوکب عشق (سعید یوسف نیا)، آفتاب فضیلت (گلشن کردستانی).

لازم به توضیح است چاپ اول این کتاب پیش‌تر در حجمی کم‌تر از حجم موجود بانام «مجموعه اشعار در رثای استاد با پیامی از: علی اکبر هاشمی رفسنجانی، تهران،انتشارات صدرا، 1369، 172 صفحه، رقعی به چاپ رسیده است. کتاب حاضر دربرگیرنده این کتاب و کتاب تاوان عشق؛ سوگنامه معلم شهید استاد مطهری، تهران،انتشارات مدرسه، چاپ اول، 1371، 216 صفحه، رقعی به کوشش جواد محقق است.

157. مجموعه سؤالات اولین دوره مسابقه‌های علمی (در چهارمین سالگرد شهادتاستاد مطهری)

ستاد بزرگداشت چهارمین سالگرد شهادت استاد مطهری از آثار استاد، جبی جاج، روابط عمومیستاد، 1363، 202 صفحه، رقعی.

این کتاب شامل مجموعه پرسش‌های ـ روش تستی ـ مسابقه‌ای است که ستاد بزرگداشتچهارمین سالگرد شهادت استاد از لابه‌لای و آثار برگزیده است. پرسش‌های سه مسابقه در دوسطح متوسط 450 پرسش ـ و سطح عالی ـ 400 پرسش تنظیم شده است.

158. مجموعه سخنرانی و پرسش و پاسخ‌های نخستین گردهمایی بازشناسیاندیشه‌های شهید مطهری

نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی مشهد (تهیه و تدوین)، مشهد، نهاد نمایندگیمقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی مشهد، چاپ اول، 1376، 86 صفحه، رقعی.

این اثر مجموعه مقاله‌ها و سخنرانی‌های ارایه شده در نخستین گردهماییبازشناسیاندیشه‌های شهید مطهریاست که در اردیبهشت ماه 1375 و در هفدهمین سال عروجملکوتی متفکر و فیلسوف شهید استاد مرتضی مطهری و با حضور فرهیختگان حوزه ودانشگاه تشکیل شده است با این عنوان‌ها فراهم آمده است:

گزیده‌ای از پیام‌های حضرت امام به مناسبت شهادت استاد شهید مرتضی مطهری،بیاناتی از حضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای در توصیف شخصیت و آثار استاد شهیدمرتضیمطهری، سخنان حجت‌الاسلام و المسلمین هاشمی گنابادی مسئول ستاد اولینگردهمایی بازشناسی، ثبات اندیشه‌های شهید مطهری (آیت‌اللّه جعفر سبحانی)؛پرسش و پاسخ از آیت‌اللّه جعفر سبحانی، تمدن اسلامی (دکتر محمدجواد لاریجانی)،پرسش و پاسخ از دکتر محمدجواد لاریجانی، سکولاریسم (حجت‌الاسلام صادق لاریجانی)،پرسش و پاسخ از حجت‌الاسلام صادق لاریجانی، نظری به چشم انداز اندیشه‌های شهیدمطهری (دکتر غلامعلی حداد عادل) پرسش و پاسخ از دکتر غلامعلی حداد عادل.

159. مجموعه گل (گذری بر اندیشه‌های علامه شهید آیت‌اللّه مطهریرحمه‌الله).

موسسه‌آموزش‌پژوهشی امام‌خمینی، قم، معاونت‌تربیتی‌فرهنگی، اردیبهشت1380، 19صفحه،وزیری.

جزوه حاضر به مناسبت سالروز عروج عاشقانه استاد عالی‌قدر آیت‌اللّه شهید مرتضیمطهریرحمه‌الله از سوی معاونت تربیتی فرهنگی مؤسسه آموزشی امام خمینی با هدفآشنایی جامعه اسلامی از شخصیت فکری و خلاقیت علمی استاد تهیه و تدوین شدهاست. در ابتدای جزوه فرازهایی از سخنان و نوشته‌های استاد در موضوع‌های گوناگونبا توجه به دو عنصر زمان و مخاطب و با استفاده آثار ایشان با عنوان بهره برداری از افکار واندیشه‌های استاد شهید آیت‌اللّه مطهری فراهم آمده است.

دیگر موضوع‌های مطرح شده عبارتند از:

گاه‌شمار زندگی آیت‌اللّه شهید مرتضی مطهری، بیست و یک ویژگی از سیره استادشهید به نقل از نزدیکان، نگاه در نگاه (امام از نگاه استاد، علامه طباطبایی از نگاه استادمطهری، استاد از نگاه امام و استاد مطهری از نگاه علامه طباطبایی)، استاد مطهری از نگاهمقام معظم رهبری و استاد از نگاه استاد علامه مصباح یزدی.

160. مردم سالاری دینی از دیدگاه شهید مطهری

(سلسله نشست‌های کانون گفتمان دینی، 21).

عمید زنجانی، عباسعلی، قم، مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه، اردیبهشت 1380،22 صفحه، وزیری.

کتابچه حاضر متن سخنرانی و پرسش و پاسخ جناب آقای عمید زنجانی درباره مردم سالاری از دیدگاه شهید مطهری است که از سوی مرکز

مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه قم با عنوان سلسله نشست‌های کانون گفتمان دینی برگزار شدهاست. ایشان در آغاز خاطره‌هایی از شهید استاد مرتضی مطهری، مردم سالاری دینی ازدیدگاه استاد شهید مطهری را بررسی کرده و در پایان به پرسش‌های مطرح شده پاسخ داده‌اند که مضمون‌های برخی پرسش‌ها چنین است:

دیدگاه شهید مطهری درباره نظارت فقیه، مقبولیت و مشروعیت حکومت، حقوقمردم در حکومت اسلامی، جایگاه انتخابات در نظام مبتنی بر ولایت فقیه.

161. مشخصات اسلام

(مکتب شناخت جهان بینی ایدئولوژی و موضع‌گیری طبقاتی شهید استاد مطهری).

انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه اهواز (تهیه و تدوین)، جبی‌ناج، 1359، 152 صفحه، رقعی.

این اثر گزیده‌ای است از اندیشه‌های استاد شهید مطهری که به منظور طرح عنوان‌هاییخاص و ضروری و تاکیدی بر تلقی و بینش استاد در زمینه‌های مکتب اسلام، شناخت،جهان‌بینی، ایدئولوژی و مکتب ارایه گردیده است که بیشتر نیز از مقالات و آثار استاداستخراج شده و با عنوان «مشخصات اسلام» نام گذاری شده است.

162. مشعل هدایت

موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ـ مدیریت تربیتی قم جبی‌تاج، 16 صفحه، وزیری.

این جزوه به مناسبت سال‌روز شهادت استاد مرتضی مطهری و به پاس تقدیر اززحمات آن معلم بزرگوار از سوی موسسه آموزشی و پژوهشی

امام خمینی (مدیریت تربیتی) تهیه و تنظیم شده است. این کتاب شامل سخنرانی حضرت آیت‌اللّه مصباح یزدی در سال روز شهادت آیت‌اللّه مطهری و روز معلم است که در آن جنبه‌های گوناگون زندگانی و شخصیت استاد مطهری تشریح شده است. در بخشی از جزوه آمدهاست: «بزرگ‌ترین امتیاز شهید مطهری این است که در هر برهه‌ای از عمرش کوشیده تابفهمد وظیفه‌اش چیست. بزرگ‌ترین خدمتی که می‌تواند در راه هدایت مردم انجام دهدچیست و در این کار کوتاهی نکرد».

163. مصلح بیدار

(مجموعه مصاحبه‌ها، مقالات، سخنرانی‌ها و... درباره زندگانی و شخصیت شهید آیت‌اللّه مطهری)(جلد اول و دوم).

واثقی، محمد حسین، تهران، انتشارات صدرا، چاپ دوم، 1380، 531، 716 صفحه، وزیری.

مجموعه دو جلدیمصلح بیدار درباره زندگی و فعالیت‌های فرهنگی ـ سیاسی فیلسوف،فقیه و متفکر برجسته شهید آیت‌اللّه مطهری است. این مجموعه دو جلدی می‌تواندمرجع راه گشایی برای پژوهشگران باشد تا شخصیت پرارزش این استاد را از راهآشنایی با مراحل گوناگون زندگی پربار از سال‌های کودکی و جوانی تا سنین بلوغفکری مورد توجه و ارزیابی قرار دهند.

معمولا بزرگان در دوران زندگی خود، آن گونه که شایسته است شناخته نمی‌شوندو پس از رخت برکشیدن از دیار فانی و عروج به دیار باقی است که زوایای پنهان زندگیآنان به تدریج آشکار می‌گردد. استاد شهید مطهری نیز از این قاعده مستثنا نیست. ازاین‌رو، هرچه از شهادت

این عالم ربانی می‌گذرد، خطوط سیمای خدایی‌اش بیش‌ترآشکار می‌شود. در این‌زمینه، باید رسالت سترگ یاران و هم‌فکران و هم‌سنگران استادشهید را یادآور شویم که با بیان ویژگی‌های شخصی، حالت‌های روحی اخلاقی وویژگی‌های فکری، سیاسی، اجتماعی ایشان به معرفی شخصیت چند بعدی و جامع این بزرگوار پرداخته‌اند.

در جلد نخست، ابتدا زندگی‌نامه شهید مطهری تدوین شده و سپس هرکدام ازمقاطع برجسته زندگی او در فصل جداگانه‌ای آمده است. دیدگاه‌های افراد گوناگوندرباره شخصیت او جمع آوری شده است و در پایان نیز آثاری به صورت نظم و نثر دررثای آن شهید و آلبومی از عکس‌های آن بزرگوار تقدیم علاقه‌مندان شده است. درمجموع شخصیت علمی، سیاسی، اجتماعی، معنوی، عبادی و فعالیت‌های آن شهید دردوره‌های گوناگون بررسی شده است.

در جلد دوم افزون بر آن‌چه گذشت، در فصول پنجم، ششم و هفتم، سخنرانی‌ها،مقاله‌ها و گفت و گوهایی درباره شخصیت استاد مطهری فراهم آمده است که برخی ازعنوان‌های آن چنین است:

پای صحبت خورشید، سیر تاریخی التقاط و شخصیت علمی استاد، اجمالی ازسیره شهید مطهری، مطهری؛ شهید فرهنگ اسلام، نگاهی اجمالی به شخصیت واندیشه‌های استاد مرتضی مطهری، مطهری اندیشه الهی در کویر خشک واماندگی،شهید مطهری و علم کلام جدید، نگاهی به ابعاد شخصیت استاد شهید، درد مطهری درددین بود، روش علامه مطهری در آموزش فلسفه، علامه مرتضی مطهری شهید غیرت

دینی، مطهری و نسل جوان، اندیشه‌های اجتماعی استاد مطهری، سیری کوتاه در آرا واحوال شهید مطهری، تو که در کنار فراتی و غلبه در معنویت.

164. مطهری احیاگر راستین در عصر جدید (کتابنامه توصیفی (سلسله احیاگران))

فضلی پور، عظیم،، اهواز، انتشارات خالدین، چاپ اول، 1380، 188 صفحه، وزیری.

کتاب‌نامه توصیفی آثار استاد شهید مطهری، نخستین جلد از مجموعه سلسله احیاگراناست که به زیور طبع آراسته شده است. در این کتاب، فهرست کاملی از عنوان‌ها و آثاراستاد شهید مطهری جمع آوری و برای هر یک افزون بر بیان عنوان‌های مباحث وتفکیک سر فصل‌های مربوطه، فشرده‌ای از اثر مورد بحث را در مقدمه آورده است؛ بهگونه‌ای که در معرفی محتوای کتاب راه‌گشا و برای جویندگان آثار استاد راهنمایخوبی است.

کتاب از پیش‌گفتار و مقدمه‌ای از حضرت آیت‌اللّه مهدوی کنی آغاز شده است وسپس سخنی در باب احیاگران، دیدگاه‌ها و عملکرد آیت‌اللّه مرتضی مطهری دربارهاحیاگری آمده است که موضوع‌ها و عنوان‌های آن عبارتند از:

چهار گروه احیاگران، دین، ماهیت عملکرد احیاگران دین، شهید مطهری در مسنداحیاگری، ضرورت احیاء دین از دیدگاه شهید مطهری، ماهیت عملکرد احیاگرانهمطهری، رابطه دین و دینداران در احیاگری دین، عملکرد احیاگرانه آیت‌اللّه مطهری،تحلیل و نقد و بررسی حرکت‌های اصلاحی، احیای عقاید دینی، احیای مفاهیم دینی،مبارزه با تحریف‌ها، مغفول و متروک ماندن بخشی از معارف دین،

زدودن خرافه‌ها ازچهره دین، تصفیه زواید از چهره دین، احیای دین یا آن‌چه که پسوند دین دارد استادمطهری احیاکننده‌ای راستین در عصر جدید عنوان‌های بعدی است که به اختصارکاوش‌ها و کوشش‌های شهید مطهری را در بستر تاریخی، با عنوان‌هایی چون:شیوه‌های احیا و فضایل دیگر استاد مطهری پرداخته است.

بخش‌های سه گانه کتاب بدین شرح است: عنوان بخش اول، استاد مطهری در آیینه نگاهیاران است که از عنوان‌های زیر تشکیل شده است:

مروری گذرا بر زندگانی استاد شهید آیت اللّه مرتضی مطهری، استاد در آینه نگاهاستاد، پیام امام خمینی به مناسبت شهادت استاد مطهری، سخنرانی حضرت امام درمدرسه فیضیه به مناسبت شهادت استاد، پیام‌های امام خمینی به مناسبت اولین، دومینو سومین سالگرد شهادت استاد، سخنان امام به مناسبت سومین سالگرد شهادت استاد،پیام آیت‌اللّه خامنه‌ای، پیام حجت‌الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانی، پیام علامه طباطبایی، گفت‌وگو با عالم عالی‌قدر اسلام علامه طباطبایی، پیام شورای انقلاباسلامی ایران، پیام دولت موقت جمهوری اسلامی ایران، پیام سرهنگ معمر قذافی، پیام جبهه آزادی بخش ملی مورو و پیام حرکت اسلامی افغانستان.

آثار مدون شده استاد شهید مرتضی مطهری عنوان بخش دوم کتاب است که شامل:فهرست الفبایی کلیه کتاب‌های استاد با توضیح و توصیف کامل هریک، فهرست الفبایینوارها، فهرست الفبایی مقاله‌ها، فهرست الفبایی رساله‌ها، فهرست کتاب‌های ترجمه شده و معرفی طرح مجموعه آثار استاد شهید مرتضی مطهری.

بخش سوم نیز به آثار تدوین نشده استاد شهید مرتضی مطهری پرداخته است.

لازم به یادآوری است که یادداشت‌های غیر مدون و انتشار نیافته استاد مطهری،مجموعه بزرگ و گنجینه گران‌قدری را تشکیل می‌دهد. این مجموعه خود دارای نظمیدرونی است؛ یعنی به دست خود استاد شهید یا بر اساس موضوع یا براساس الفبا نوشتهشده و سامان داده شد است، ولی این که آن‌ها غیرمدون نام گذاری شده از این رو استکه نه تمام این مجموعه و نه بخشی از آن، برای نوشتن کتابی ویژه تدوین نشده است.

نویسنده محترم از آن جا که قصد داشت در این کتاب‌نامه، کتاب‌شناسی کامل ومبسوطی را از آثار شهید مطهری عرضه کند، ضرورت انتشار فهرست این یادداشت رانیز احساس کرد و بر آن شد که تا قدر مقدور، این فهرست کامل و منظم باشد. اینیادداشت‌ها، که از تنوع و حجم عظیمی برخوردار است و حاوی مطالبی در باب تاریخ،زبان، قومیت، فلسفه، فقه، عرفان، اخلاق... می‌باشد، به صورت اوراق کوچک و بزرگ،دفاتر، فیش‌ها و تعلیقه‌های مختصر یا مشروح بر بعضی کتاب‌ها موجودند و روی همرفته سه بخش عمده را شامل می‌شوند:

الف) سلسله یادداشت‌های الفبایی که بر حسب حروف الفبا مرتب شده‌اند و از تناسبموضوعی برخوردار نیستند؛

ب) یادداشت‌های موضوعی که در آن‌ها مطالب متنوع بر حسب موضوعات مدون ومنظم شده‌اند؛

ج) دفترها که در بر دارنده مطالب گوناگونی هستند. نگارنده محتوای هر دفتر را به طورجداگانه ذکر کرده است.

165. مطهری پایه گذار نهضت نوین در بازشناسی اسلام اصیل

سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی (تهیه و تدوین)، تهران، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، چاپاول، 1360، 128 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر با کنکاشی کوتاه در زیربنای فکری و اعتقادی غرب و نفوذ و تأثیرهایفرهنگی آن در ایران، به ارزیابی نقش استاد شهید مطهری در مقابله با غرب زدگیپرداخته و با اشاره به نقش حساس او در این هرج و مرج فکری، عظمت و عمق کار او راتبیین کرده است. کتاب استاد مطهری را در این مبارزه تنها شخص پیروز و موفق می‌داندو علت چنین موفقیتی را در دو ویژگی استاد جست‌وجو می‌کند؛ دو ویژگی که برخیهیچ یک و برخی تنها یکی از آن‌ها را دارا بودند. ایمان و خلوص و فطرت پاک مطهریاز یک سو و پشتوانه بزرگ معارف اسلامی از سوی دیگر، دو ویژگی برجسته‌ای بودندکه مطهری با بهره‌مند از این دو ویژگی در برابر هجوم فرهنگی غرب ایستاد و در اینمبارزه به پیروزی رسید.

کتاب شامل سه فصل زیراست:

منادیان تفکر اومانیستی الحادی غرب در ایران، مبارزه روحانیت با غرب‌زدگی،پیدایش خط فکری التقاط با غرب، ویژگی‌های خط فکری التقاط با غرب (علم گراییوضدیت با فلسفه، برخورد نقضی با مارکسیسم و تفکر لیبرالی و اصالت ندادن بهوحی)، پیدایش خط فکری التقاط با شرق، ویژگی‌های خط فکری التقاط با شرق(علم‌زدگی و

ناآشنایی با فلسفه اسلامی، شیفتگی و خود کم بینی در برابر مارکسیسم والتقاط با آن) از جمله مباحث مطرح در این فصل است.

در این بخش، با اشاره به مبارزات ایدئولوژیک کوتاه مدت استاد، مبارزاتایدئولوژیک وی را در دراز مدت به شرح زیر تقسیم کرده است:

الف) در مقابل خط التقاط با غرب؛ ب) در برابر تفکر التقاط با شرق؛ ج) در برابرمارکسیسم؛ د) آشنایی با علوم اسلامی.

166. مطهر اندیشه‌ها

(ویژه‌نامه کنگره بررسی افکار و اندیشه‌های استاد مرتضی‌مطهریرحمه‌الله)، ستاد برگزاری کنگره (بهاهتمام)، تبریز، جامعه اسلامی دانشجویان دانشگاه تبریز، 1378، 44 صفحه، رحلی.

این کتاب هم‌زمان با کنگره بررسی افکار و اندیشه‌های استاد مرتضی مطهری، در تبریزدر قالب مجله و ویژه نامه منتشر شده که در آن تصاویر و مطالبی مربوط به استاد بهچشم می‌خورد. بیش‌تر مطالب و تصاویر کتاب پیش‌تر در کتاب‌ها و مطبوعاتگوناگون به چاپ رسیده است. عنوان‌های کتاب عبارتند از:

زندگی‌نامه استاد شهید مطهری، اقیانوس اندیشه، مبارزات سیاسی استادمطهریرحمه‌الله، نامه تاریخی استاد مرتضی مطهری به حضرت امام خمینیرحمه‌الله، روح مطهر،آیت‌اللّه شهید مطهری در سنگر ستیز با استعمار و استبداد، فلسفه سوگ حسین علیه‌السلام، اززبان برگ‌ها، خاطرات و کیفیت شهادت استاد مرتضی‌مطهری و آثار و کتاب‌های استادشهید مطهری.

167. مطهری مطهر اندیشه‌ها (جلد اول و دوم)

واثقی راد، محمد حسین، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1364، 424 +500 صفحه، وزیری.

چاپ دوم این اثر با افزوده‌هایی با نام «مصلح بیدار؛ مجموعه مصاحبه‌ها، مقالات،سخنرانی‌ها و... درباره زندگی و شخصیت شهید آیت‌اللّه مطهری» (جلد اول و دوم)،تهران، انتشارات صدرا، چاپ دوم، 1380، 531 و 716 صفحه، و در قطع وزیری بهچاپ رسیده است.

168. المطهری العبقری الرسالی

(دراسه لأفکاره من خلال المؤتمر الدولی الذی‌عقد فی دمشق)، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامیایران در دمشق، 1411 ه . ق، 236 صفحه، وزیری.

این اثر در بردارنده مجموعه مقاله‌ها و نیز مطالبی است که به مناسبت دوازدهمینسالگرد شهادت استاد مطهری و نیز برای بزرگداشت آن معلم و متفکر اسلام در سمیناربررسی آرا و اندیشه‌های شهید علامه آیت‌اللّه مرتضی‌مطهری در کشور از سوی رایزنفرهنگی جمهوری اسلامی ایران برگزار شده است. عنوان‌های مقالات و موضوع‌هایمطرح شده عبارتند از:

بیان الامام الخمینی (قدس سره) فی الیوم التالی‌الشهاده الاستاذ المطهری، نبذه منحیاة الشهید مرتضی المطهری، کلمه افتتاحیه المؤتمر (محمد خاتمی)، السهات العامهلفکر الاستاذ الشهید مرتضی‌المطهری (عبد الکریم للأ نستر)، المطهری المفکر الرسالی(سید محمد حسین فضل اللّه)، خلود الأخلاق من وجهه نظر العلامه المطهری (زهراءالخمینی)، المرأه فی الاسلام من خلال فکر العلامه مرتضی المطهری (شیخ محمدصهیب الشامی)، نظره فی کتاب نظام حقوق المرأه فی الاسلام (شیخ عفیف النابلسی)،الانسان الکامل من وجهه نظر العلامه المطهری (مصطفی محقق)، الفلسفه و العقائد عندالعلامه المطهری

(حسن نوری)، العباده التحرریه فی‌الأفکار المطهریه (أسعد علی )،حوار مع العبقریه (من شعر الحکایه)، (صلاح الصاوی)، الاسلام فی هذا العصر (حسینقوتلی)، قضایا المرأه فی فکر العلامه مرتضی المطهری (حسن عباس نصراللّه)، جولهفی الفکر العلامه المطهری(جواد المرابط)، المطهری ومعالجته للمشکلات الاجتماعی هو الفکریه (أبو زهراء النجدی)، نظریه الأمه فی فکر المطهری (عبد الفتاح قلعه جی)،حوار مع الاستاذ الشهید الحاج الشیخ مرتضی المطهری (عبد المهدی یادکاری)، العلامهمرتضی المطهری و الحرکات الاسلامیه (الشیخ حسن الصفار)، قرائه حضاریه فیالخطاب الحواری الاسلامی للمطهری (سمیر سلیمان)، مداخله قصیره للمؤتمر الدولیلدراسه أفکار العلامه مرتضی المطهری (ابراهیم جواد)، الشهید مطهری واحیاء الفکرالإسلامی (محمد علی آذر شب)، الاستاذ مرتضی‌المطهری فی رحله عطریه مبارکه معامام المتقین علی علیه‌السلام (محمد علی أسبر).

169. مطهری‌شناسی

رودگر نوشهری (کوهپر علیا)، محمد جواد، گیلان، دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دردانشگاه گیلان، چاپ اول، 1375، 88 صفحه، رقعی.

این نوشتار شامل سلسله مقالات مطهری‌شناسی است که با شیوه جدیدی پا به عرصهتفکر و حوزه معرفت گذاشته و شیوه نوینی در مطهری‌شناسی است و افق جدیدی را درشناخت و سنجش آثار استاد مطهری به روی خوانندگان می‌گشاید و زمینه‌ساز تحلیل وتفسیر معرفتی و تحقیقی خوبی در راستای آشنایی با نظریه‌های استاد خواهد شد.

مجموعه مقالات این کتاب بیش‌تر در هفته نامه هاتف، از نشریات استان گیلان منتشر شد و نیز بخشی از آن به صورت دفتری مستقل به

وسیله اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی نیز در پنج دفتر منتشر شده است.

عنوان‌های مباحث و موضوع‌ها چنین است:

ضرورت شناخت و بازشناسی اندیشه‌های استاد شهید مطهری، گذری‌اجمالی برآرا و دیدگاه‌های استاد شهید مطهری، چکیده‌ای از مبانی تفکر استاد مطهری، بازشناسیمفاهیم دینی، راهنمایی و رهبری جوان در نگاه استاد مطهری، آسیب‌شناسی فرهنگی واجتماعی، شناخت و روش شناختی استاد مطهری، حافظ در نگاه استاد مطهری، نقداندیشه‌ها از دیدگاه استاد مطهری، آسیب‌شناسی انقلاب اسلامی از دیدگاه استاد مطهریو علم کلام از دیدگاه استاد مطهری.

لازم به یاد آوری است که در آغاز کتاب پیش گفتاری به قلم حجت‌الاسلام سیدعباس نبوی معاونت محترم فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌هایکشور فرآهم آمده که در آن با تبیین جنبه‌های گوناگون شخصیتی استاد مطهری، بهضرورت مطالعه آثار ایشان به وسیله دانشجویان و طلاب پرداخته و با اشاره به خدماتاستاد شهید مطهریرحمه‌الله به سیر تفکر و اندیشه اسلامی، چنین گفته‌اند: «مسیر پر پیچ وخمی که مطهری در وادی حیات و اندیشه پیمود، نه با نگاه‌های سطحی، بلکه جز بامطهری‌شناسی‌های مکرر میسر نیست».

170. مطهری شهید سنگر اسلام فقاهت

سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی (تهیه و تدوین)، تهران، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی (بیانیهشماره (113 / 1361) 31 صفحه، جیبی.

این اثر که به مناسبت سومین سالگرد شهادت استاد شهید مطهری از سوی سازمانمجاهدین انقلاب اسلامی منتشر شده، شامل مطالب و موضوع‌های زیر است:

مطهری فائق بر زمان، ابعاد مبارزه: 1. مبارزه با معاندین؛ 2. مبارزه با دوستانمنحرف. آغاز انحراف، آثار انحراف، وحی و باورهای غربی، وحی و عقاید اسلامی،وجوه افتراق: الف) نیاز دایمی انسان به وحی؛ ب) حجیت دایمی وحی، اجتهاد فقاهتیو اجتهاد آزاد، جناح‌بندی در روحانیت ؟! و تز انتقال رهبری.

171. مطهری نیاز امروز

کانون اندیشه جوان (تهیه و تدوین)، قم، خانه جوان قم، بهار 1381، 44 صفحه، رقعی.

جزوه حاضر که فرازهایی از آثار ارزشمند استاد شهید مرتضی مطهری در کتاب‌هایمنتشر شده ایشان است، بیانگر اصول و مبانی فکری استاد درباره موضوع‌ها ومقوله‌های روز است که به وسیله کانون اندیشه جوان وخانه جوان قم جمع‌آوری و بااین عنوان‌ها گردآوری شده است:

دین و آزادی، حقیقت ایمان، عقل و عاطفه، آفات دین، خصوصیات خوارج واصحاب نهروان، جامدها و جاهل‌ها، اهمیت مشورت، تعلیم و تربیت، علم و ایمان،معنویت، عبادت، خودسازی، شک و تردید و پرسش، عدل، شرافت شهادت،جمهوریت و اسلامیت، امنیت، دین و سیاست، تساهل و تسامح، اصلاحات، امر به معروف و نهی از منکر، ولایت و رهبری، عالمان دینی، جایگاه زنان و مسئله حجاب،آگاهی، بصیرت و خودباوری، نظام اجتماعی اسلام، انسان‌شناسی، بدفهمی‌های دین،دموکراسی و تمدن اسلام.

لازم به توضیح است که منابع و مآخذ این موضوع‌ها همراه با شماره صفحه پس ازهر پاراگراف آمده است.

172. مطهری و شریعتی (نقد و نگاهی گذرا بر اندیشه‌های دو روشن‌فکر معاصر)

مؤیدی، رحیم (شاهد تبریزی)، تبریز، فروغ آزادی، 1381.

173. مطهری و نگرش جامع گرایانه

نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه فردوسی مشهد، 1376، 218 صفحه.

مجموعه سخنرانی‌ها و مقالات برگزیده دومین گردهمایی بازشناسی اندیشه‌هایشهید مطهری.

174. معلم شهید

احسانی تیر تاشی، یداللّه، تهران، رامین سائسی، چاپ اول، 1380، 80 صفحه، رقعی.

در این نوشتار، زوایای مختلف زندگی شهید مطهری بررسی و تبیین می‌شود. هم‌چنینبخش‌هایی از سخنان حضرت امام خمینیرحمه‌الله و مقام معظم رهبری درباره ایشان چاپشده است. تولد و دوران کودکی، دوران تحصیل در حوزه علمیه مشهد، مبارزاتسیاسی در قم، خدمات فرهنگی استاد مطهری و ویژگی‌های فردی استاد عنوان‌هایبرخی از فصل‌های کتاب است.

175. معلم نمونه

تاجدینی، علی، تهران، روزنامه سلام، چاپ اول، 1379، 192 صفحه، رقعی.

در نوشتار حاضر، نخست از ویژگی‌های استاد در امر تعلیم و تربیت، سخن به میان آمدهو سپس دیدگاه‌های وی درباره شیوه‌های درست تعلیم و تربیت در فصل‌های بعدیتشریح شده است.

عنوان‌های فصل‌های دوم تا پنجم به شرح زیر است:

مقام علمی و تحقیقی، اخلاق معلمی، روش تدریس و اندیشه‌های تربیتی، مباحثیکه در این فصل‌ها، مطرح است، عبارتند از: عمق دانش مطهری، فلسفه آموزش وپرورشِ خوب از دید استاد مطهری و آسیب‌شناسی تعلیم و تربیت از دیدگاه استاد مطهری.

این کتاب با عنوان معلم نمونه: سیری در اندیشه‌های تربیتی و شیوه‌های تدریساستاد شهید مطهری، تهران، انتشارات تاویل، چاپ دوم، 1380، 192 صفحه، رقعی وتهران، نشر مهاجر، چاپ اول، 1381، 158 صفحه، رقعی برای دومین بار به چاپرسیده است.

176. معلم نمونه سیری در اندیشه‌های تربیتی و شیوه‌های تدریس استاد شهید مطهری

تاجدینی، علی، تهران، انتشارات مهاجر، چاپ اول، 1381، 158 صفحه، رقعی.

کتاب حاضر گزیده‌ای نسبتا جامع از ویژگی‌های معلمی شهید مطهری است که پیش‌تراز صاحب این قلم در یاد نامه‌ای بدون نام، با عنوان «جلوه‌های معلمی استاد مطهری» منتشرشده است. به باور نویسنده، بزرگ‌ترین نقص آن کتاب، جنبه‌های کشکولی و یادوارهبودن آن است. در کتاب حاضر که مخاطب آن مستقیما استادان، معلمان و کلیه کادرهایآموزشی هستند، کوشش شده است هیچ پاراگراف و عبارتی بدون ارتباط با موضوعمعلمی نباشد. نویسنده بر این باور است که استاد شهید مرتضی مطهری الگویی موفقبرای معلمان و استادان بوده است. معلمی یک فن

و هنر است که به صرف دانش به دستنمی آید. استعدادی است نظیر بازیگری که افزون بر تکنیک و فن، تا حد زیادی بهخلقت و سرشت فردی‌افراد باز می‌گردد. بنابراین، در میان معلمان نمونه در سطح کشور که واجد هنر معلمی باشند، استاد مطهری را می‌توان یکی از برجسته‌ترین آن‌هابه‌شمار آورد.

این اثر از شش بخش تدوین شده است.

در بخش نخست، اطلاعات کوتاهی درباره سیر تعلیمی و تربیتی و زندگی و نیزتحصیلات استاد مطهری بیان شده است. بخش دوم به تشریح مقام علمی و پژوهشیوی اختصاص یافته است. در دو فصل بعدی اخلاق معلمی و روش تدریس در کلاساز دیدگاه استاد مطهری و نیز صفات معلمی استاد تشریح شده است. در بخش پنجم،نظریه تعلیم و تربیت وی و فلسفه آموزش و پرورش مطلوب از نظرگاه شهید مطهری بررسی و تییین شده است. و در آخرین فصل کتاب، خلاصه‌ای از دیدگاه‌های استادمطهری در باب آسیب‌شناسی تعلیم و تربیت درج شده است. گفتنی است این اثر پیش‌تربا عنوان «معلم نمونه» تهران، انتشارات روزنامه سلام، 192 صفحه، در قطع رقعی بهچاپ رسیده است.

177. مفهوم عدالت اجتماعی نزد استاد مطهری و دکتر شریعتی

(بررسی عوامل موثر در اختلاف رای آن دو)

صنعت جو، حمید، تبریز، انتشارات فروغ آزادی، چاپ اول، 1382، 162 صفحه، رقعی.

در این کتاب، اختلاف نظر استاد شهید مطهری و مرحوم دکتر شریعتی درباره عدالتاجتماعی، بررسی شده است. از نظر استاد مطهری، جامعه

عادلانه، جامعه‌ای است که درآن تفاوت موجود بوده، ولی تبعیض نباشد؛ زیرا انسان‌ها کاملاً با استعدادهای گوناگون یآفریده شده‌اند؛ به بیان روشن تر، از نظر استاد مطهری، با برگزاری مسابقه آزاد میانانسان‌ها و با به رسمیت شناختن اختلاف‌های خوب (اختلاف‌های مبتنی بر تلاش وپشتکار و لیاقت آدمیان) و نفی اختلافات ناپسند (اختلاف‌های مبتنی بر تبعیض و ظلم وسنت‌های غلط و بی‌پایه) به‌طور کامل عدالت اجتماعی تحقق می‌پذیرد.از نظر دکترشریعتی نیز، جامعه عادلانه هنگامی تحقق می‌یابد که ارزش‌های سرمایه داری کاملاً ازجامعه رخت بربندد و فاصله طبقاتی از میان برود و در یک کلمه، جامعه شکلی یکرنگ و برابر به خود گیرد...به ادعای نگارنده، اختلاف نظر آن دو بزرگوار، ناشی ازبرداشت متفاوت از مارکسیسم بوده است. به بیان روشن تر، دو برداشت و دو قرائتگوناگون از مارکسیسم، از نظر استاد مطهری دشمن دین بوده و از نظر دکتر شریعتی نیزتنها رقیب آن به شمار می‌رود و همین نکته به گمان نگارنده، سرچشمه اساسیاختلافات آن دو درباره عدالت اجتماعی بوده است.

178. مقام زن (خلاصه آثار استاد شهید مرتضی مطهری «دفتر چهارم»)

مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، (فعالیت‌های دانشجویی) «تهیه و تدوین»، تهران، مرکزتحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، چاپ اول، 1380، 176 صفحه، رقعی.

مقام زن دفتر چهارم از خلاصه آثار استاد شهید مرتضی مطهری است که به وسیله مرکزتحقیقات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام (فعالیت‌های دانشجویی) تهیه و تدوین شده است که به عنوان یکی از درس‌نامه‌های اصول عقاید

دانشگاه امام صادق علیه‌السلامبه شمار می‌رود. دراین کتاب مطالبی درباره جایگاه مقام زن در اسلام از کتاب‌های استاد مطهری استخراجشده و در سه بخش فراهم آمده است. هر بخش خلاصه‌ای از سه کتاب نظام حقوق زن دراسلام، مسئله حجاب و اخلاق جنسی در اسلام و جهان غرب است. در آغاز این مجموعه، شرحکوتاهی از مراحل نگارش سه کتاب یاد شده و هم‌چنین اهداف و انگیزه‌های استادمطهری از نگارش آن‌ها آمده است. برخی موضوع‌ها و مطالب مطرح شده عبارتند از:

آیا قوانین اسلام به نفع مرد و موجب ظلم به زن نیست؟

آیا ازدواج موقت تجویز هوسرانی برای مرد و موجب اهانت به زن نیست؟

آیا معنای مهریه غیر از این است که مانند خریدن یک خانه، متناسب با کیفیت کالا،مرد باید پولی خرج کند و مبلغی به پدر و دختر بپردازد ؟به‌ویژه این‌که خواستگاری ازطرف مرد انجام می‌شود.آیا معنای نفقه مرد به زن غیر از این است که مرد مالک زن استو باید خوراک و پوشاک او را تأمین کند ؟ چرا زن از نظر اقتصادی مانند مرد استقلالندارد تا محتاج نفقه او نباشد ؟ چرا در اسلام حق طلاق تنها در اختیار مرد است و اینامرموجب انواع ظلم‌ها به زن شده است ؟چرا اسلام اجازه داده که یک مرد چند همسرداشته باشد و به این وسیله، حق همسر اول را ضایع کند؟

چرا سهم زن از ارث نصف سهم مرد است؟ آیا حجاب با آزادی و احترام زن منافاتندارد و مانع رشد استعدادهای او نمی شود؟ آیا حجاب و ایجاد حریم میان زن و مردموجب تحریک بیش‌تر غریزه جنسی نمی‌شود؟

179. مقتل مطهر (روضه‌های شهید مطهریرحمه‌الله)

صالحان، جعفر، تهران، انتشارات سلطان، چاپ دوم، 1379، 347 صفحه، وزیری.

چون همه ما، به‌ویژه نسل جوان، در برابر تهاجم‌های‌فرهنگی، به آشنایی با آرا ونظریه‌ها و اندیشه‌های علامه شهید مرتضی مطهری نیاز داریم، مناسب است که مبلغاندینی و مداحان و مرثیه خوانان گرامی، در جلسات و هیئت‌های مذهبی، با نقل روضه اززبان استاد و ذکر نام کتاب‌های آن فرزانه دوران، که دارای مجاهدت‌های علمی وفرهنگی و تبلیغی مؤثر و گسترده‌ای بود، یاد آن تکاپو گر اندیشه‌ها را، در خاطره‌ها زندهنگه داشته وبر قوت و استحکام مجلس خود بیفزایند. بدین منظور، مجموعه حاضر کهبا استفاده از آثار شهید مرتضی مطهری در هفت بخش و شصت و چهار گفتار تدوینیافته است، حاوی خطابه‌ها، سخنرانی‌های ایشان درباره مصایبی است که امامانمعصوم علیهم‌السلام و فرزندان گرامیشان در مقابله با ظلم و جور و در راه تبلیغ دین اسلاممتحمل شده‌اند. بخش عمده‌ای از مطالب کتاب به شرح وقایع کربلا اختصاص دارد.

عنوان بخش‌های هفت گانه کتاب عبارتند از:

بخش اول: علیعلیه‌السلام، بخش دوم: فاطمه زهرا علیهاالسلام، بخش سوم: امام حسن علیه‌السلام، بخشچهارم: امام حسین علیه‌السلام و یاران، بخش پنجم: امام سجاد علیه‌السلام، بخش ششم: امامکاظم علیه‌السلام، بخش هفتم: امام رضا علیه‌السلام. در پایان کتاب نیز، فهرست مصادر تحقیق آمده است.

180. مقدمه‌ای بر پژوهش (ضرورت‌های مطالعه کتاب‌های استاد مطهری)

معمار منتظر، سعید، نهاد نمایندگی، مرکز فرهنگی، 35 صفحه.

181. معارف اسلامی درآثار شهید مطهریرحمه‌الله

(دو جلد در یک مجلد)، شیروانی، علی، قم، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، معاونتامور اساتید و دروس اسلامی، چاپ چهارم، 1377، 480 صفحه، وزیری.

مکتب انسان ساز اسلام از آغاز پیدایش، همواره شاهد عالمان راستینی بوده است که درسایه عشق و ایمان به این آیین حیات بخش، به مبارزه رویاروی با هرگونه التقاط وانحراف و گژاندیشی برخاسته و در راه تبیین اندیشه دینی و بازشناسی آن از اندیشه‌هایباطل، جانانه پایداری کرده‌اند. اگر امروز اسلام عزیر و مکتب تشیع به دور از هرگونهتحریف و دگرگونی سرفراز و بالنده باقی مانده، به سبب آن ایثارها و مجاهدت‌ها است.

استاد مطهریرحمه‌الله مرد علم و تقوا، از خیل و تبار همان عالمان پاکباخته بود که با نفسیمسیحایی و اندیشه‌ای تابناک تلاش بی امانی را برای پاسداری از سنگرهای فکری وعقیدتی مکتب اسلام آغاز کرد و در سال‌هایی سیاه که زدودن اندیشه دینی در سطحیبسیار گسترده از سوی استعمار و جبهه کفر و بی دینی در دستور کار روشن‌فکراندگراندیش و دنیا دار و دلباخته به فرهنگ بیگانه قرار داشت، در سنگر تدریس و تحقیقو تبلیغ اسلام ناب به مبارزه با افکار التقاطی و اندیشه‌های وارداتی و موج‌های تبلیغی جبهه باطل پرداخت.

اکنون که سالیانی چند از شهادت آن وارسته می‌گذرد، بار دیگر غارتگران اندیشه ورهزنان ایمان، گویا با فرمانی جدید کمر همت بسته اند و با رویکردی‌نوین، در طرحمباحث اندیشه‌ای و بهره گرفتن از بازی‌های لفظی و علمی جلوه دادن افکار و اندیشهخود، فکر و ذهن جوانان مسلمان این مرز و بوم را نشانه رفته اند. دراین میدان، آثارگران‌قدر و ارزنده این عالم دین شناس و ژرف نگر در زمنیه‌های گوناگون اخلاق،حکمت، عرفان، تاریخ، تفسیر، نهج‌البلاغه، اصول اعتقادات و... چراغی است روشنفرا راه شیفتگان اسلام راستین و معیاری است قوی برای باز شناسی اسلام ناب از افکارانحرافی و دارای رنگ و لعاب دینی و برگرفته شده از ایسم‌ها و نگرش ایدئولوگ‌هایبیگانه. از این رو، امامت امت، رهبر فقید انقلاب اسلامی به دانشجویان و روشن‌فکرانتوصیه کردندکه نگذارند آثار این عزیز به بوته فراموشی سپرده شود. با توجه با اینتوصیه پدرانه و توجه به غنای آثار این شهید بزرگوار، معاونت امور و دروس معارفاسلامی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، بر آن شد تا با کنکاش در آثاراستاد نظرگاه‌های ایشان را درباره مباحث مربوط به دورس معارف جمع‌آوری کند و درقالب مجموعه‌ای منظم در اختیار استادان محترم معارف اسلامی و دانشجویان سراسرکشور قرار دهد. این مجموعه دو جلدی در چهار بخش: خداشناسی، معادشناسی،پیامبری و امامت به‌گونه‌ای تنظیم شده است که می‌تواند به عنوان یک منبع برای تدریس معارف اسلامی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی مورد استفاده قرار گیرد. محتوایاین کتاب به صورت گزینشی بوده است و به لحاظ حفظ امانت در نقل، عین مطالباستاد با همان ویرایش موجود در آن کتاب‌ها آمده است و نیز در

گزینش محتوای کتاب تلاش شده تا مطالب از بین آن دسته از آثار که با قلم خود استاد نگاشته شده است ونسبت به متن سخنرانی‌و درس‌های چاپ شده، اتقان و استحکام بیش‌تری‌دارد، انتخابگردد. چکیده مطالب هر بخشی به وسیله گردآورنده و با استفاده از مطالب استاد تنظیم شده که در پایان هر بخشی آمده است.

182. معراج اندیشه: برگزیده مقالاتی در تبیین دیدگاه‌های شهید مطهری

حبیبی، سلمان (تهیه و تدوین)، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، چاپ اول، 1383، 198صفحه، رقعی.

پس از گذشت بیش از دو دهه از شهادت استاد فرزانه، شهید مرتضی مطهری، هنوز بیاننافذ، قلم منطقی و شور نوشتاری ایشان، الگویی شایسته برای نسل فاضل و نوخاسته حوزه ودانشگاه و اندیشمندان علوم دینی و انسانی به شمار می‌رود. به همین دلیل، این نسل، می‌کوشدتا آرا و افکار ایشان را نقادانه بررسی کند و یافته‌های خویش را توشه راه دیگران سازد.

مجموعه حاضر در همین راستا گردآوری شد و عناوین مقاله‌ها چنین است:

ضد اصلاحات و تحجر در دیدگاه استاد مطهری، نوشته علی ذوعلم، عاشورا درساختار معرفتی استاد مطهری و ناقد حماسه حسینی، نوشته عباس ایزدپناه، درآمدی برفلسفه اخلاق از منظر استاد مطهری، نوشته مسعود امید، تأثیر کلام اسلامی بر فلسفهاسلامی از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری، نوشته محمد صفر جبرئیلی،معرفت‌شناسی از دیدگاه شهید مطهری، نوشته حسن معلمی، حق و عدالت در اندیشه

استاد مطهری، نوشته عبداللّه نصری، بازخوانی دیدگاه‌های اقتصادی شهید مطهری،نوشته غلامرضا مصباحی، فلسفه حق در اندیشه سیاسی آیه‌اللّه مطهری، نوشته حسین توسلی، نگرشی بر اندیشه‌های شهید مطهری درباره صهیونیسم و مسئله فلسطین،نوشته محمد تقی تقی‌پور، کارآمدی حکومت اسلامی از دیدگاه استاد مطهری، نوشتهاسماعیل منصوری لاریجانی.

183. معراج مطهر (ویژه نامه شهادت استاد شهید مرتضی مطهریرحمه‌الله)

اسحاقی، سید حسین، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، 1378، 87 صفحه (جزوه).

نقش برجسته شهید مرتضی مطهری در گسترش اندیشه انقلاب اسلامی در پیش و پساز انقلاب بر هیچ کس پوشیده نیست. با این حال، گونه‌ای کمبود در الگو سازی از ایناستاد فرزانه برای نسل جوان و فرهیخته انقلاب به چشم می‌خورد. این نوشتار، ویژهنامه‌ای است درباره سال روز شهادت استاد شهید مرتضی مطهریرحمه‌الله و گامی است درراه بازشناسی اندیشه‌های آن شهید گران قدر. این مجموعه کوشیده است با موشکافیجنبه‌های گوناگون زندگانی این استاد فرزانه، زمینه شناخت و پیروی از این اسوه علم وتقوا را برای همگان فراهم سازد. در بخش نخست این پژوهش با عنوان شهید مطهری،نگین حلقه فرزانگان، این مطالب آمده است:

استاد از منظر بزرگان، فرازهایی از زندگی ایشان، نقش اساتید در پرورش شخصیتآن شهید و ویژگی‌ها و مواضع مهم استاد مطهری.

بخش دوم و سوم نیز برگزیده ادب فارسی و همراه با برنامه سازان را در بر می‌گیرد.

184. معرفت دینی (تحلیلی از نظرگاه‌های استاد مطهری)

دژاکام، علی، تهران، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، مرکز پژوهش‌های اسلامی،چاپ اول، 1377، 185 صفحه، رقعی.

آشنایی با اندیشه‌های استاد مطهری برای نسل جوان و دانش‌پژوه بسیار ضروریمی‌نماید. ایشان به زمینه‌های گوناگون علمی پرداخته و از فلسفه محض تا فلسفه دین،فلسفه اخلاق، معرفت‌شناسی، انسان‌شناسی، فلسفه تاریخ، فلسفه علم الاجتماع، دینپژوهی، عرفان و الهیات را در آثار خود مورد کاوش و بررسی قرار داده و توانسته استدر مقام یک متکلم بینا، آگاه و دانشمند، بسیاری از پرسش‌های فکری مهم را عالمانهپاسخ دهد و تشنه‌کامان وادی معرفت را راه بنماید.کتاب حاضر که مجموعه مقالاتی ازنویسنده است، خواننده را بامباحث مهمی درباره معرفت‌شناسی، علم کلام، فلسفهاخلاق، آزادی، احیای دین و دیدگاه‌های عمیق استاد مطهری در زمینه‌های گوناگونآشنا می‌کند.

برخی از عنوان‌ها و مطالب مطرح شده چنین است:

نسبیت معرفت دینی در اندیشه استاد مطهریرحمه‌الله (تئوری ثابت و متغیر در دین،گستره قوانین اسلام و نحوه نسبیت آن‌ها، اجتهاد و عناصر «ثابت» و «متغیر»، اجتهادممنوع، اجتهاد مشروع). نقد نظریه‌های اخلاقی (نظریه کانت (وظیفه گرایی)؛ مکتباخلاقی برتراندراسل (سود انگاری)؛ معیار فعل اخلاقیدر مکتب مارکسیسم، فلسفهاخلاق سقراطی؛ جستاری در گونه‌های آزادی (تعریف آزادی، انواع آزادی و...). علم کلام از دیدگاه استاد مطهری (تعریف علم کلام، موضوع علم کلام، روش علم کلام،ضرورت پیدایش علم کلام جدید، تاریخچه علم کلام در جهان اسلام، مذاهب کلامیاسلامی، کلام شیعه، متکلمان ایرانی، برخی از متکلمان

عامه، تأثیر کلام بر فلسفه، تأثیرفلسفه بر کلام و تفاوت‌های فلسفه و کلام. بحران در رهبری دینی نسل جوان (علل دینگریزی نسل جوان، جوان مورد خطاب شهید مطهری، آسیب‌شناسی و درمان، روشرهبری‌نسل جوان، فهم زبان و منطق نسل جوان و الگوی عملی). آسیب‌شناسی‌دینیآیت‌اللّه مطهری رحمه‌الله و (موضوعات آسیب‌شناسی دینی، آسیب‌شناسی عقاید دینی، فسخ معارف و مفاهیم دینی، اهمیت کیفیت در برابر کمیت، عبادات افراطی، آسیب‌شناسی معرفت دینی دین شناسان، آسیب‌شناسی‌نهادهای دینی و...).

مطهری احیاگر معاصر (چهار گروه احیاگران دین، ماهیت عملکرد احیاگران دین،شهید مطهری در مسند احیاگری، ضرورت احیای دین از دیدگاه مطهری، ماهیت عملکرد احیاگرانه مطهری، و...). ضرورت احیای مفاهیم دینی، سیما نگاری‌خداوند درقرآن و عرفان (صفات خداوند در قرآن، عاشق و معشوق بودن خداوند، متکلم و سمیعبودن خداوند). متد دین‌شناسی (متد تحقیق در دین چیست؟ آیا بدون پیش‌فرضمی‌توان در دین تحقیق کرد؟ انواع رابطه بین عقل و وحی، اثبات اصول عقاید توسطعقل، عقل و اجتهاد و عقل و فلسفه احکام).

185. معرفی اجمالی آثار استاد مطهری

شورای نظارت بر نشر آثار استاد شهید مطهری (تهیه و تدوین)، تهران، انتشارات صدرا، چاپاول، 1382، 81 صفحه، رقعی.

در مقدمه کتاب آمده است: پیشنهاد معرفی اجمالی آثار استاد شهید آیت‌اللّه مطهری بارها از طرف علاقه مندان و شیفتگان آن فرزانه و حاصل عمر و پاره تن امام خمینیرحمه‌اللهبه «شورای نظارت بر نشر آثار

شهید مطهری» داده شده است. ازاین‌رو این شوراضروری دید که رساله‌ای در این باب آماده کند.

در این کتاب، هر یک از آثار مکتوب استاد با ترتیب الفبایی به اجمالمعرفی‌شده است و فهرست نوارهای سخنرانی و درس آن متفکر شهید نیز با ذکر تعدادو محل بیان آن به صورت موضوعی آورده شده است. هم‌چنین فهرست برخیکتاب‌های در دست چاپ از آن عالم ربانی نیز آمده است که عنوان‌های آن چنین است:

مجموعه مقالات، مجموعه نامه‌ها، آشنایی با قرآن (10 ـ 14) فلسفه تاریخ(4)،یادداشت‌های استاد مطهری (8 ـ 11) درباره حقوق زن (زن و سیاست، تعدد زوجاتو..)، گریز از ایمان و گریز از عمل، بردگی در اسلام، توکل و رضا، خدا در زندگی انسان،خدا در اندیشه انسان.

باید گفت برای آشنایی بیش‌تر خوانندگان با زندگی استاد شرح کوتاهی از زندگیایشان در ابتدای کتاب آورده شده است و پس از آن، به تعدادی از پیام‌های امام خمینیرحمه‌اللهبه مناسبت شهادت استاد و پیام علامه طباطبایی رحمه‌الله و نیز سخنان آیت‌اللّه خامنه‌ای رهبرگران‌قدر انقلاب اسلامی درباره استاد شهید آیت‌اللّه مطهری و آثار ایشان اشارهشده است.

186. میعاد با استاد مطهری شهید راه تطهیر سیمای فرهنگ اسلامی از زنگار غرب زدگیو شرق مآبی (جلد اول)

منذر، ع، قم، انتشارات کوثر، جبی‌تاج، 54 صفحه، رقعی.

مطالب کتاب از مباحث زیر تشکیل شده است:

پیام امام خمینی به مناسبت سالگرد شهادت استاد، تبیین هدف کتاب و جریان‌هایروز ضرورت پاک‌سازی فکری و دوری از غرب‌زدگی

فرهنگی، بحثی پیرامون بدعت،پیرامون اسلام و تخصص، مذهب تشیع : اساس وحدت ملی و روحانیت شیعه: پاسداروحدت و تمامیت مذهب.

187. نامه تاریخی استاد مطهری به امام خمینی

شورای نظارت بر نشر آثار استاد شهید مطهری (تهیه و تدوین)، تهران، انتشارات صدرا، چاپدوم، 1380، 48 صفحه، رقعی.

در این اثر متن نامه تاریخی استاد مطهریرحمه‌الله به امام خمینی همراه با دست خط ایشان که در سال 1356ه . ش نوشته شده بود آمده است. این نامه یکی از اسنادگران بهای انقلاباسلامی است که تاکنون قدر آن مجهول مانده است. این نامه وضع فرهنگی و سیاسی نهضت اسلامی را در سال‌های آخر به خوبی تصویر می‌کند. وضعیت گروه‌ها و برخیشخصیت‌های اسلامی را از نظر پاکی یا انحراف ایدئولوژیک آشکار می‌سازد؛ هم‌چنین خطر نفوذ اندیشه‌های بیگانه را - که در آن زمان بیش‌تر اندیشه مارکسیستی‌بود - حتیدر انقلابیون موجه گوشزد می‌نماید. این نامه از یک سو حاکی از تیز بینی و دقت نظر وآینده نگری و در یک کلام عظمت شخصیت استاد مطهری است که چگونه در میان آن غوغای انقلابیون کج فکر هدف را گم نمی‌کند و به سد کردن نفوذ اندیشه‌های بیگانه ورخنه فرصت طلبان در نهضت اسلامی می‌پردازد. از سوی دیگر، بیانگر عظمت شخصیت امام خمینی است که درآن غوغای گمراه کننده، آن گاه که می‌خواهد نخستین سنگ بنای نظام جمهوری اسلامی، یعنی شورای انقلاب اسلامی را بنا نهد، آن متفکر ومجاهد فرزانه را برای تشکیل این شورا بر می‌گزیند.باید توجه کرد که ابتدای کتاب بامتن کوتاهی درباره زندگی نامه استاد شهید مطهری آغاز می‌شود و پایان آن

نیز پیام‌های امام خمینی به مناسبت شهادت استاد مطهری و هم‌چنین پیام علامه طباطبایی رحمه‌الله در این باره فراهم آمده است.

188. نزاع سنت و تجدد؛ بحثی درباره مناسبات فکری دکتر شریعتی و استاد مطهری

جعفریان، رسول، [قم]، انتشارات رئوف، چاپ اول، 1371، 279 صفحه، رقعی.

نزاع سنت و تجدد، نزاع فکری دویست ساله کشورهای اسلامی است که ناشی ازبرخورد با اندیشه‌های جدید غربی بوده است. این نزاع پی‌آمدهای زیادی در حوزهاندیشه، سیاست و اجتماع ما داشته و جنبه‌های گوناگونی را در برگرفته است. شکلبرخورد و آثار ناشی از آن در کشورهای اسلامی، گوناگون و در برهه‌های تاریخی درداخل یک کشور به‌گونه‌های متفاوتی بوده است. در این کتاب، بخش‌هایی از این نزاع ویا مجموعه آن خود به صورت یک موضوع مهم برای تحقیق درآمده است. مهم‌تریننتیجه این تحقیق، روشن شدن جنبه‌های گوناگون این نزاع است که برای روشن کردندگرگونی‌های آینده و نظام بخشیدن به آن بسیار قابل استفاده است. نوشته حاضر شاملچند گفتار است:

اولین گفتار درباره مناسبات فکری استاد مطهری و مرحوم شریعتی است که ضمنآن گوشه‌ای از روابط فکری آن‌ها با یکدیگر مورد بحث قرار گرفته است.

دومین گفتار نقدی است بر اسلام‌شناسی شهید که به سیره پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله مربوطبوده و شامل چهل مورد نقد نسبت به نکات تاریخی کتاب مزبور است. البته اینمقاله به تناسب بحث درباره دکتر شریعتی در این‌جا آمده است؛ نه بحث نزاع سنت و تجدد.

سومین گفتار با عنوان سلیفه و نوگرایی، درباره نقشی است که نوگراهایمذهبی مصردرگشودن راه برای نوآوری‌های افراد غیر مذهبی فراهم کردند.

چهارمین گفتار ضرورت بهره گیری از تجارب اصلاح دین در غرب است که خودتاکیدی بر همین مقدمه بوده و توجه به سهم تجارب اروپا را در نو گرایی دینی و تأثیرآن در کشورهای اسلامی گوشزد کرده است.

پنجمین گفتار درباره تساهل و تسامح در دین است. این مقاله، به بحث از ایننگرش می‌پردازد که تساهل دینی از نقش ارزش‌های دینی می‌کاهد. این تجربه‌ای اندکاصلاح دین در اروپاست که در کشور ما نیز تأثیر داشته است.

ششمین و هفتمین گفتار درباره سید محمد احمد خان هندی، از نوگرایان دینیهندی است که اثر شگرف در تجدد طلبی دینی در آن کشور داشته است. این دو گفتار ازدو محقق هندی ترجمه شده است.

این کتاب پیش‌تر با عنوان: ارزیابی مناسبات فکری شهید مطهری و دکتر شریعتی]بی‌جا]، انتشارات صدرا، در سال 1368، 88 صفحه، رقعی، به چاپ رسیده است.

189. نسبیت معرفت دینی در اندیشه استاد مطهریرحمه‌الله

دژاکام، علی، تهران، قادر، چاپ اول، 1378، 191 صفحه، رقعی.

اثر حاضر، مجموعه مقالاتی است درباره معرفت‌شناسی، علم کلام، فلسفه، اخلاق،آزادی و احیای دین، همراه با دیدگاه‌های شهید مطهری در هر زمینه، برخی ازعنوان‌های کتاب چنین است:

نسبیت معرفت در اندیشه استاد مطهری، نقد نظریه‌های اخلاقی، علم کلام از منظرشهید مطهری، ضرورت پیدایش کلام جدید، مذاهب کلامی اسلام، تأثیر متقابل فلسفه و کلام، آسیب‌شناسی دینی شهید مطهری،

ضرورت احیای مفاهیم دین، سیما نگاریخداوند در قرآن و عرفان، متد دین‌شناسی، عقل و اجتهاد و فلسفه احکام. لازم بهیادآوری است، این کتاب پیش تر با عنوان معرفت دینی، تحلیلی از نظر گاه‌های استادمطهری، از سوی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، مرکز پژوهش‌هایاسلامی نهاد در سال 1377 و در 196 صفحه به چاپ رسیده است.

190. نظری دیگر در نهج البلاغه از منظر استاد مطهری

علی‌زاده، حسین و سیدمجتبی ضمیری، قم، دفتر نشر معارف، چاپ اول، 1381، 277 صفحه، وزیری.

این کتاب مجموعه مطالبی است که در دل تک تک آثار استاد شهید درباره نهج البلاغهنهفته بوده است. (البته منهای کتاب سیری در نهج‌البلاغه). از این رو، این کتاب در واقعبه منزله جلد دوم و ادامه آن کتاب است؛ زیرا نگارنده کوشیده تا هیچ نکته مهمی دربارهنهج البلاغه و محتوای آن از آثار استاد (حتی در پاورقی‌هایش) مغفول نماند و نیزکوشیده است که هر یک از مطالب در این اثر در جای مناسب خود بیاید؛ به‌گونه‌ای کهمکمل مباحث پیشین و زمینه ساز مطالب بعدی باشد؛ بدین‌گونه اگر دو جلد «سیری درنهج‌البلاغه» و «نظری دیگر» را در کنار یکدیگر قرار دهیم، نزدیک به 600 صفحه وشامل همه مباحث نهج البلاغه‌ای استاد می‌شود که به نوبه خود شرحی است کوتاه وگزیده بر مهم‌ترین مطالب نهج البلاغه و پژوهندگانی را که بخواهند دیدگاه‌های استاد رادرباره مطالب آن کتاب بدانند از جست‌وجو در دیگر آثار استاد بی نیاز خواهد کرد. یادآوری چند نکته درباره این کتاب:

البلاغه را بدون ترجمه مطرح کرده، ازترجمه نهج البلاغه دکتر عبد الحمید آیتی استفاده شده و نشانی آن موارد در متن آمدهاست.

نگاهی به نهج‌البلاغه پژوهی استاد، امام علیعلیه‌السلام و کتاب شگفت انگیزش، طبیعت وماورای طبیعت، نبوت، امامت و جانشینی، عدالت از نظر امام علیعلیه‌السلام، خوارج، فتنه‌ها وعبرت‌ها، انسان و ارزش‌ها، و داستان‌های نهج البلاغه، عنوان‌های اصلی پیش گفتار وبخش‌های هفت گانه کتاب را تشکیل می‌دهند.

191. نفاق و منافق از دیدگاه شهید آیت‌اللّه مطهری

آشتیان، زهرا، فرشته، سلامی، تهران، انتشارات صدرا، چاپ اول، 1382، 81 صفحه، رقعی.

برای مقابله با جبهه نفاق، نخست باید ماهیت پیچیده و چهره پنهان آن‌را به درستی شناخت و سپس با سلاح آگاهی در این میدان کارزار وارد شد. از جمله شخصیت‌هایآگاه و روشن ضمیری که با بیان شیوا و قلم

رسای خود به روشن گری و آگاهی بخشیدر این عرصه پرداختند، استاد شهید آیت‌اللّه مطهری است. او که با شجاعت کم نظیری بهشرح و تبیین انحراف‌های فکری و توطئه‌های‌علمی منافقان همت گماشت، خودقربانی کینه این کوردلان گردید و با خون خویش مهر تأییدی بر حقانیت راه و اصالتاندیشه ستبرش نهاد. کتاب حاضر به بررسی و تبیین موضوع نفاق و منافق از دیدگاهاستاد مطهری با استفاده از آثار گوناگون ایشان پرداخته است که بیانگر گوشه‌ای ازمجاهدت فکری استاد شهید در راه شناساندن چهره نفاق برای جامعه اسلامی به ویژهنسل جوان است و از چهار فصل و مقدمه و دیباچه تشکیل گردیده که مهم‌ترینعنوان‌های آن عبارتند از:

خطر نفاق، عصر ما عصر نفاق، معنای لغوی و اصطلاحی نفاق و منافق، منافقکیست؟ منافق از دیدگاه امام علیعلیه‌السلام، منافقین از دیدگاه شیعه و سنی، نفاق از دیدگاهقدما، نفاق و منافقین از دیدگاه برخی آیات، نفاق در روایات، حقیقت نفاق، نفاق پنهان،نفاق‌زدایی هدف انبیا، حکومت حضرت علیعلیه‌السلام و عامل نفاق و نقش عامل نفاق درپدید آوردن حادثه کربلا.

لازم به توضیح است اکثر مطالب نقل شده از استاد در این کتاب که مآخذ آن‌ها نیزآمده است، نقل به مضمون می‌باشد و عین کلام استاد نیست.

192. نقد آرای برخی‌از اندیشمندان‌معاصر (تعلیمات حضرت‌علیعلیه‌السلام و نظر شهید مطهری)

شریعتمداری، علی، تهران، فراشناختی اندیشه، چاپ اول، 1380، 148 صفحه، وزیری.

در این کتاب، نخست آرای اندیشمندان غربی - ایزایا برلین، هایدگر، ویتگنشتاین، ایر،ر . م . هر ـ در باب موضوعاتی چون دموکراسی و آزادی، علم، اخلاق، مذهب،ارزش‌های انسانی، تجدد و فرا تجدد، قوم‌شناسی و اصالت وجود ذکر می‌گردد. سپسنویسنده با استفاده از دیدگاه‌های امام علیعلیه‌السلام و استاد مطهری، به نقد و بررسی آرای یادشده می‌پردازد.

193. نقدی بر کتاب شهید مطهری افشاگر توطئه...

یوسفی اشکوری، حسن، جتهرانج، شرکت سهامی انتشار، چاپ اول، 1364، 258 صفحه، وزیری.

کتاب حاضر که به مناسبت هشتمین سالگرد شهادت دکتر علی شریعتی نگارش یافته است،پیش تر در 22قسمت در آذر سال 1362به صورت سلسله مقالاتی در نشریه پیام هاجر چاپشده بود. در نقد کتاب شهید مطهری‌افشاگر توطئه، تأویل ظاهر دیانت به باطن الحاد و مادیت بهضمیمه نقدی از استاد شهید بر اسلام‌شناسی دکتر شریعتی که به وسیله آقای علی ابوالحسنیچاپ و منتشر شده است دیده می‌شود. عنوان‌های بخش‌های کتاب به شرح زیر است:

بدعت، اسلام و فقاهت، متفکران اسلامی و غرب زدگی؛ آیا «فرقان» زاییده تعالیمدکتر شریعتی بوده است ؟علل مخالفت برخی از علما با روشن‌فکران، شیخ فضل اللّه‌نوری و پروتستانتیسم اسلامی، تاریخ غرب در دیدگاه دکتر شریعتی، اصول فکری دکترشریعتی و پروتستانتیسم اسلامی، انگیزه نویسنده در دفاع از شهید مطهری و شریعتی،همایون، ماسینیون.

194. نقد و بررسی نامه استاد مطهری به امام خمینی درباره دکتر شریعتی

یوسفی اشکوری، حسن، جتهرانج، جبی‌تاج، ج1371ج، 24 صفحه، رحلی.

این اثر نقد کتاب «استاد شهید مطهریرحمه‌الله و جریانات التقاطی»، قم، [بی‌تا]، 1371، استکه در آن نویسنده به نقد و بررسی‌نامه استاد مطهری خطاب به امام خمینی پرداختهاست. لازم به توضیح است، متن این نامه با عنوان نامه تاریخی استاد مطهری خطاببه‌امام خمینیرحمه‌الله، تهران، صدرا، چاپ دوم، 1381، 48 صفحه، رقعی به چاپرسیده است که توصیف آن در همین کتاب‌شناسی آمده است.

195. نگاهی به حماسه حسینی استاد مطهری

صالحی نجف آبادی، نعمت اللّه، تهران، انتشارات کویر، چاپ اول، 1379، 460 صفحه، رقعی.

این کتاب در نقد کتاب حماسه حسینی نوشته مرتضی مطهری و در پاسخ به نسبت‌هایوارد از سوی ایشان به کتاب شهید جاوید نگاشته شده است. موضوع حماسه حسینی،تحلیل قیام امام حسین علیه‌السلام و واقعه عاشورا است. نویسنده با استناد به منابع معتبر ودست اول تاریخی، به دفاع از کتاب خود و پاسخ‌گویی ایرادهای شهید مطهری، با چهارعنوان زیر پرداخته است: برداشت‌های ابتدایی، تناقضات، اشتباهات تاریخی و اعتمادبر منابع بی اعتبار. وی استوار ساختن نظریه‌ها و تحلیل‌های علمی و تاریخی بر تحقیقو استدلال و دوری گزیدن از تقلید و بی اعتمادی بر نوشته‌های بی اعتبار را پیام اصلیکتاب خود دانسته و بر ضرورت مبارزه با فرهنگ افسانه سازی و پرستش موهوماتبه‌ویژه در مسایل دینی تأکید ورزیده است.

196. نگاهی به کارنامه استاد شهید آیت‌اللّه مطهری

حزب جمهوری اسلامی (تهیه و تدوین)، تهران، حزب جمهوری‌اسلامی، جبی‌تاج، 53 صفحه، جیبی.

اثر حاضر شامل موارد زیر است:

در پایان کتاب نیز سخنرانی حضرت امام خمینی به مناسبت شهادت استاد درمدرسه فیضیه آمده است.

197. نگرشی کوتاه بر شخصیت و اندیشه‌های استاد شهید مرتضی مطهری

کانون مطالعات دانشجویی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشکده محمود آباد (تهیه، تدوین وناشر)، جبی‌تاج، 39 صفحه، وزیری.

این نوشتار که به مناسبت سالگرد شهادت فیلسوف بزرگ اسلام علامه مطهری بهوسیله کانون مطالعات دانشجویی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشکده محمودآباد تهیه و تدوین گردیده است، دربر دارنده موضوع‌ها و عنوان‌های زیر است:

مقدمه (ضرورت مطالعه آثار استاد، شخصیت علمی و خدمات استاد شهیدمطهریرحمه‌الله، سیر تفکر و اندیشه اسلامی و بشری، خلأ وجود استاد در حوزه و دانشگاه،)معماران شخصیت استاد شهید (آیت‌اللّه العظمی

بروجردی، امام امت، علامه سیدمحمد حسین طباطبایی، آیت‌اللّه میرز علی آقا شیرازی)، استاد مطهری و امام خمینی،استاد مطهری در نگاه امام رحمه‌الله و رهبری، پیمانی مقدس (گفتاری‌زیبا از استاد شهید)،شهید مطهری در نگاه شاعران و ادیبان، بیست ویژگی استاد شهید از زبان نزدیکان وآشنایان، راهنمایی و رهبری نسل جوان در نگاه استاد مطهری (محمد جواد رودگر)،استاد مطهری از زبان یارانش و استاد مطهری در نگاه اساتید دانشکده.

198. نگرشی موضوعی بر آثار استاد شهید علامه مطهری

روابط عمومی استانداری لرستان (تهیه و تنظیم)، 1360، 58 صفحه، رقعی.

جزوه حاضر به مناسبت سالگرد شهادت استاد مطهری و روز معلم در اردیبهشت ماه1360 از سوی روابط عمومی استانداری لرستان تهیه و تدوین شده است. در آغاز کتابپیام امام خمینی به مناسبت نخستین سالگرد شهادت استاد مطهری و نیز خلاصه‌ای اززندگی استاد مطهری آمده است. سپس مبحث نگرشی موضوعی برآثار شهید علامهمطهری با این عنوان‌ها آمده است:

دین و ادیان، خداشناسی، شناخت و جهان بینی و ایدئولوژی، تاریخ تمدن وفرهنگ اسلام، انسان از دیدگاه اسلام و مکاتب دیگر، اخلاق در اسلام و مکاتب دیگر،تاریخ و جامعه، بررسی‌های اسلامی، بررسی‌های اجتماعی، فلسفه و کلام، حکومت ودولت، حقوق و قانون، عبادت و احکام، شیعه و فرق اسلامی، قرآن، حدیث و نهجالبلاغه، امامت و قائمیت، عدل، نبوت، معاد، تربیت و روان‌شناسی و مدیریت همراه باذکر منابع و مآخذ هر یک از موضوعات با شماره صفحه در پایان کتاب،با سیر مطالعاتی آثاراستاد شهید مطهری در سه مرحله مقدماتی، متوسط و عالی همراه

با تصاویری آمده است.

199. نو اندیشان مسلمان در اندیشه استاد مطهری

دژاکام، علی، تهران، قطران، چاپ اول، 1379، 336 صفحه، رقعی.

در این کتاب، نقدهای شهید مطهری درباره اندیشه‌های برخی نواندیشان مسلمان گردآمده که از سخنرانی‌ها و آثار مکتوب استاد اقتباس شده است. گردآورنده، ابتدا مقولهروشن‌فکر و روشن‌فکری را از منظر استاد مطهری شرح می‌دهد. در پی آن اندیشه‌های ششتن از روشن‌فکران را از دیدگاه استاد نقد و بررسی می‌کند. وی در مقدمه کتاب چنین می‌گوید:

«اگر چه ممکن است برخی از این‌ها دارای خطاهایی نیز باشند، ولی این از ارزشکار آن‌ها نمی‌کاهد و آن‌ها مستحق بی‌مهری نیستند؛ بلکه به عنوان یک دین‌دار و مصلحدینی و اجتماعی استحقاق تجلیل و تکریم نیز دارند. بهترین تحلیل و تکریم، نقدعالمانه، روش مند و به دور از غرض ورزی اندیشه‌های این بزرگان است. سید جمالالدین اسد آبادی، شیخ محمد عبده، سید عبد الرحمن کواکبی، محمد اقبال لاهوری،مهندس مهدی بازرگان و دکتر علی شریعتی، شخصیت‌هایی هستند که در کتاب موردنقد قرار گرفته اند و در پایان نیز دو بحث با عنوان‌های آسیب‌شناسی نوگرایی دینی واستاد مطهری و رهبری روشن‌فکران به چاپ رسیده است.

200. نهاد خانواده در آثار استاد شهید مرتضی مطهری

مرتضایی، علیرضا، تهران، فرهنگسرای اندیشه، چاپ اول، 1378، 119، صفحه، پالتویی.

در پیش‌گفتار این کتاب، آمده است: اثری که پیش‌رو دارید، نهاد خانواده در آثار استادشهید آیت‌اللّه مرتضی مطهری است. انتخاب این موضوع

به دلیل هجمه‌های پیدا ونهانی است که به تازگی به این نهاد مهم و حیاتی جامعه اسلامی از سوی‌برخی دوستانبی اطلاع و دشمنان آگاه صورت می‌گیرد. ضروری است نسل جوان ما با اطلاع ازنظرگاه اسلام پیرامون اهمیت و کارکرد نهاد خانواده، نسبت به هجمه مزبور هوشیاربوده و از تکرار تجربه فاجعه آمیز فروپاشی نهاد خانواده در غرب جلوگیری می‌کند. ازآن‌جا که این مجموعه در نوع کار و روال ارایه شده بخصوص در آثار استاد مطهریتازگی دارد، می‌تواند به عنوان یک زمینه جهت تحقیقات پژوهشگران و اساتیدی باشدکه قصد بررسی دقیق تر و غور بیش‌تر در مقوله مذهب و روان‌شناسی دارند.

لازم به یاد آوری است در ارتباط با مسایل خانواده موضوعاتی انتخاب شده‌اند که حامل بیشترین بار روان‌شناسی «اجتماعی» در آثار استاد بوده‌اند و انتخاب عنوان‌ها وسرفصل‌ها با عنایت و الهام از عنوان‌های اصلی منابع بوده است. عنوان‌ها وسرفصل‌های موضوع‌ها چنین است:

نظام خانوادگی در ایران پیش از اسلام، کمبود عواطف و قانون، تفسیر به اختصارمربوط به ازدواج، رابطه روان‌شناسی فردی و اجتماعی در تشکیل خانواده، رضایت دختر در ازدواج، اصل تساوی و تشابه، آزادی همسر، اثر غیرت در بقای خانواده،اخلاق و عادات، اثر حجاب (به مفهوم کلی) در استحکام پیوند خانوادگی، مهر،نظریه‌هایی در تفاوت زن و مرد، نکاتی ظریف در ارتباط زن و مرد به جهت قوام درخانواده، نقش و مدار تأثیر زن و مرد در جامعه و خانواده، بررسی نعمات و امور مالی درخانواده، برخورد پیامبر با اهل خانه، تقسیم کار در خانه علی علیه‌السلام، عشق و عفت، مسئلهارث، ازدواج موقت، تعدد زوجات، افزایش و

عوارض طلاق در جهان، قوانین فطریازدواج و طلاق، شرایط طلاق در اسلام.

201. ویژه نامه استاد شهید مطهری

تهران، انتشارات ناس، جبی‌تاشج، 116صفحه، وزیری.

عنوان روی جلد: شهید مطهری از دیدگاه امام خمینی، شهید مفتح، آیت‌اللّه بهشتی،حجت‌السلام انواری، آیت‌اللّه موسوی اردبیلی، دکتر شیبانی، اسدی‌گرمارودی، مهدیچهل تنی، شمس آل احمد، علی رضا میرزا محمد و عبد الکریم سروش.

این کتاب شامل موارد زیر است:

پیام‌های امام خمینی درباره شهادت استاد، زندگی نامه استاد به قلم مجتبی‌مطهری (فرزنداستاد) سخنرانی آیت‌اللّه محمد مفتح، حجت‌الاسلام محی الدین انواری، آیت‌اللّه عبدالکریمموسوی اردبیلی، دکتر عبدالکریم سروش، استاد سید شمس آل احمد و علی رضامیرزا محمد، خاطراتی از استاد شهید مطهری (به قلم محمد اسدی گرمارودی)، مقاله «مطهریحافظ معیارها و موازین اسلامی» (به قلم مهدی چهل تنی)، مصاحبه با آیت‌اللّه دکتر سید محمدحسینی بهشتی، مصاحبه با نشریه فرصت در غروب در سال 1352با عنوان زن از دیدگاه اسلام کهبرای اولین بار در این کتاب به چاپ رسیده است و از فعالیت‌های علمی استاد سخن به میانآمده است. مصاحبه با دانشجویان مدرسه عالی کامپیوتر در نشریه بهار آزادی در سال 1358 کهاز آینده انقلاب، شرایط تداوم آن و الگو بودن انقلاب سخن رفته است.

202. ویژه‌نامه استاد شهید مرتضی مطهری به ضمیمه مقاله چاپ نشده‌ای از استادشهید مطهری

اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان در اروپا و اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان درآمریکا و کانادا (تهیه و تدوین)، جتهرانج، انتشارات باقرالعلوم، آذر 1359، 209 صفحه، وزیری.

این اثر از یک پیش گفتار و چند بخش تشکیل شده است. در بخشی از پیش گفتار کتابآمده است:

اکنون با گذشت بیش از دو سال از شهادت این مرد بزرگ، خون مطهر و پر برکتشبسیاری از ابهامات و انحرافات را برای نسل جوان ما روشن و عیان ساخته است.بسیاری که در گذشته نه تنها با چهره بزرگ این عالم شیعی نا آشنا بوده‌اند، بلکه حتیکوچک‌ترین شناختی نیز به تفکر این مجاهد نداشتند، پس از شهادت پر برکتش بهاشتباه خویش و نیاز مبرم به فراگیری اندیشه استاد پی بردندو ارزش چنین گوهرکمیابی را در علوم اسلامی یافتند. برکت این خون به اندازه‌ای بود که تغییری بنیادی درتفکر مذهبی جامعه ایران به سوی اسلام ناب و آن هم بسیار محکم و باثبات به وجودآمد که در صورت ادامه یافتن آن، راه‌های نفوذ اندیشه‌های الحادی و تفکرات التقاطی رابرای همیشه خواهد بست و نسل جوان امت انقلابی را در برابر چنین باورهای الحادی- التقاطی مصون و محفوظ خواهد داشت.

بخش‌های دیگر ویژه نامه عبارتند از: پیام امام خمینی به مناسبت شهادت استادمطهری، پیام آیت‌اللّه حسینعلی منتظری، پیام آیت‌اللّه طالقانی، زندگی پدرم عنوانمقاله‌ای است از مجتبی مطهری (فرزند استاد) درباره زندگی پدر، سخنرانی امام درمجلس ترحیم استاد مطهری در مدرسه فیضیه قم، گفتاری درباره شناخت قرآن از شهیدمطهری شامل

بحثی از بخش اول کتاب آشنایی با قرآن (جلد اول و دوم) با عنوان شناخت قرآن که در آن از گونه‌های شناخت سخن رفته است. تفسیر سوره واقعه که توسطحجت‌الاسلام دکتر محمد باقر حجتی بیان شده است. درباره فطرت شامل مقاله‌ای ازحبیب اللّه سالک. درباره فطرت، خلاصه‌ای از آثار استاد شامل فهرست برخی کتاب‌ها ومقاله‌ها و نیز فهرست نوارها و پایان‌نامه‌هایی که استاد راهنمایی آن‌ها را به عهده داشتند.

آثار منتشر نشده ازاستاد شهیدمرتضی مطهری شامل چهار سخنرانی از پنج سخنرانی استاددرصفر سال 1394 ه . ق در مسجد جلیلی است. عنوان سخنرانی‌های مذکور گریز ازایمان نام دارد که در آن از علم اندیشه حقوق بشر مکاتب ونظام‌های فکری جهان شمولومقوله روشن‌فکری به عنوان گریزگاه‌های ایمان، بحث شده است.

203. ویژه‌نامه ششمین سالگرد شهادت استاد آیت‌اللّه مرتضی مطهری

حزب جمهوری اسلامی، (تهیه و تدوین)، تهران، دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی، چاپ اول،1364، 560 صفحه، وزیری.

در مقدمه کتاب آمده است:

هر وقت فرصتی دست می‌دهد تا درباره استاد شهید، متفکر عظیم‌الشأن، فقیه عالی مقام، فیلسوف و حکیم متأله، عارف و سالک الی اللّه، اسلام شناس و آگاه به مقتضی اتزمان، محب اهل بیت عصمت و طهارت علیه‌السلامحضرت آیت‌اللّه علامه مطهری (رضوان اللّه‌تعالی علیه) سخنی بگوییم یا مطلبی بنگاریم، متحیر می‌مانیم تا به کدام یک از ابعادشخصیتی‌اش بپردازیم. مقام علمی و فلسفی‌اش را بگوییم فعالیت‌های سیاسی واجتماعی او را بازگو کنیم ؟ بعد عبادت و تهجدش را به رشته تحریر درآوریم؟خوانندگان را درباره معرفتش نسبت به توحید و

خداشناسی متوجه سازیم. در مقامبازگو کردن شناخت سیره و روش پیامبر و ائمه اطهار سلام اللّه علیهم اجمعین برآییم؟درباره ورودش نسبت به فقه و اصول اسلامی بپردازیم؟ آیا کدامیک را؟ آشنایی باادبیاتش را، شناخت اسلام اصیل و مقتضیات زمانش را؟ دانستن علم حدیث و رجال وتفسیر قرآنش را؟ و... این‌جا است که تحیر می‌آفریند!! چقدر توفیق ؟! چه عمر با برکتیکه امروز از قبل آثار هنوز در تمام ابعاد فوق همگان بهره‌مندند !کمترکسی است که نام مطهری را بشنود و در کنار نامش اسلام مجسم را نبیند؛ زیرا در هر زمان و موقعیتی کهاسلام مورد هجوم دشمنان واقع می‌شد، در با تمام وجود فریاد وا اسلاماه را سر می‌داد وبا سلاح منطق و برهان به مبارزه با آن بر می‌خواست. امروز در تمام مجامع اسلامی جایخالی او را می‌بینیم. و چه خوب هفته شهادتش را بنام هفته معلم نام‌گذاری کردند؛ زیرامعلم حقیقی به معنای واقعی کلمه هم او بود. به همین منظور، حزب جمهوری‌اسلامیدر ششمین سالگرد این شهید بزرگوار ویژه نامه‌ای را تنظیم کرده است که اولاً به تمامعلاقه مندان به آثار استاد، ثانیا به معلمان عزیزی که پویندگان راه و مکتب او هستندتقدیم شده است. باشد که انشااللّه با مطالعه این کتاب تا حدودی با شخصیت کم نظیر این متفکر و فیلسوف الهی آشنا شده و ادامه دهنده همان راه، که راه اصیل اسلام ناب وخالص است، باشیم.

در این مجموعه سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها و مقالاتی درباره شخصیت و اندیشه استادگردآوری و در بیست و سه بخش تنظیم شده است.

بخش اول تا هفدهم این کتاب به سخنرانی افراد یا مصاحبه با افراد اختصاص داردکه عنوان‌های آن‌ها به همراه مصاحبه شونده، عبارتند از:

مطهری پاره تنم بود ( امام خمینی رحمه‌الله )، شهادت مطهری یک ضایعه

بود (علامه طباطبایی)، آیت‌اللّه مطهری از محکمات انقلاب بود (آیت‌اللّه منتظری)، شهید مطهریدر فنون اسلام ذات‌الابعاد بود (آیت‌اللّه علی مشکینی) مطهری از اندیشه‌های بلند ورشد یافته و پر مایه فلسفه اسلامی است (شهید مظلوم آیت‌اللّه بهشتی)، شهید مطهریهر چه نوشت، نمونه بود (شهید محراب آیت‌اللّه صدوقی)، استاد مطهری پاسدار اسلامبود (شهید حجت‌الاسلام دکتر باهنر)، استاد مطهری در تاریخ معارف اسلام هیچ گاهفراموش نمی‌شود (شهید حجت‌الاسلام دکتر مفتح)، شهید مطهری دلی داشت، دلباختهبه قرآن (آیت‌اللّه جوادی آملی)، نقش شهید مطهری در ایجاد زمینه‌های عینی و ذهنیولایت فقه (آیت‌اللّه مهدوی‌کنی)، اندیشه ناب و خالص اسلامی را در کتاب‌های استادمطهری باید یافت (آیت‌اللّه امامی کاشانی)، بحث‌های استاد مطهری انسان را اقناع واشباع می‌کند (آیت‌اللّه خز علی)، استاد شهید در مسئله اسلام‌شناسی از جهات مختلفاگر نگوئیم در این زمان بی نظیر است لااقل کم نظیر است (آیت‌اللّه فاضل لنکرانی)،شهید مطهری جزو افراد نادر و استثنایی است (آیت‌اللّه موسوی اردبیلی)، بعثت پیامبراکرم از دیدگاه استاد شهید آیت‌اللّه مطهری (آیت‌اللّه ابراهیم امینی)، شهید مطهری نادرهزمان ما بود (آیت‌اللّه سید علی خامنه‌ای)، مطهری استوانه انقلاب بود (حجت‌الاسلام والمسلمین هاشمی رفسنجانی)،

بخش هجدهم کتاب با عنوان تفاهمات اسلامی شامل سه درس از استاد است که عنوان‌های درس‌ها بدین شرح است: حسن تفاهم، آیات و احادیث، نقش حج دروحدت و تفاهم مسلمانان. در پایان هر درس، چند سؤال از آن درس نیز تنظیم شده است.

بخش نوزدهم و بیستم به آزادی عقیده اختصاص دارد که شامل دو سخنرانی‌استاددرباره آزادی عقیده است. بخش بیست و یکم به بیانیه استاد درباره جنایات رژیم پهلوی اختصاص دارد. در بخش بیست و دوم به شرح مختصری از زندگی استاد شهید آیت‌اللّه‌مطهری پرداخته شده است.

آخرین بخش با عنوان بعد مبارزاتی شهید مطهریبه قلم اسد اللّه بادامچیان است که درآن به فعالیت‌های سیاسی و مبارزاتی استاد پرداخته است. در پایان برخی بخش‌هایکتاب نیز تصاویری از استاد به چشم می‌خورد.

204. ویژه نامه معلم نمونه

امانی، رضا و دیگران، ستاد بزرگداشت مقام معلم، آموزش و پرورش منطقه 19تهران، چاپ اول،1369، 88 صفحه، وزیری.

این اثر به مناسبت بزرگداشت روز معلم، سالروز شهادت استاد شهید مرتضی مطهری وگرامی‌داشت مقام معلم از سوی آموزش و پرورش منطقه 19 تهران فراهم شده است. درآغاز کتاب، رهنمودهای رهبری معظم انقلاب آیت‌اللّه خامنه‌ای در جمع عده‌ای ازفرهنگیان و سپس موضوع‌های دیگر با این عنوان‌ها آورده شده است:

استاد شهید مطهری از دیدگاه امام امامت، آیت‌اللّه خامنه‌ای، حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، آیت‌اللّه موسوی اردبیلی، با استاد مطهری در گذر زمان، معلمان استاد(علامه سیدمحمد حسین طباطبایی، امام‌خمینی). بخش‌هایی از مصاحبه علامه طباطبایی پس از شهادت استاد مطهری، استاد مطهری معلمی در خانواده، بخشی ازنامه‌های استاد به دخترشان، سیری در برخی آثار استاد شهید مطهری، شهید مطهری وجهاد، استاد مطهری و مسئله یهود، سیمای معلمی استاد شهید مرتضی

مطهری ازمحمد مهدی‌منصوریان، جایگاه معلم از علی جان بزرگی، معلم موفق از مهناز قربانی،در مکتب تجربه اثر حمید گروگان، سخنرانی شهید مظلوم آیت‌اللّه بهشتی به مناسبتروز معلم، یادگاری: (شعری از احمد روزبهانی، نقش معلم از دیدگاه دانش‌آموزان(برگزیده‌ای از بهترین خاطرات دانش‌آموزان ممتاز و منتخب منطقه)، ای‌سرچشمه فضیلت، ره‌توشه‌ای از پیام شهیدان فرهنگی منطقه 19تهران همراه با تصاویر آنان و ایمعلم مهربان از علی داننده، قطعه شعری به مناسبت سالگرد شهادت استاد و بزرگداشتروز معلم و سخنی با معلم شهید احمد بری مهربانی.

205. هشدارهای استاد شهید مطهری

حسینی، سید رضا، قم، انتشارات تپش، چاپ دوم، 1381، 56 صفحه، رقعی.

استاد شهید آیت‌اللّه مطهری از جمله شخصیت‌های ممتاز و فرهیخته‌ای بودند که درپایه‌ریزی و پیروزی انقلاب اسلامی نقش ممتاز و موثری داشته‌اند. علم، ایمان، دوراندیشی و ژرف نگری استاد در مسایل گوناگون سبب شده بود تا ایشان به عنوانچهره‌ای شاخص و در واقع تئوریسین بزرگ انقلاب اسلامی مطرح گردد. ایشان با دقتو وسواس مسایل، مشکلات و دردهای‌جامعه، از جمله سنت‌های نهضت را کشف وشناسایی می‌کردند و سپس با اندیشه بلند خود برای درمان و برطرف کردن آن چاره‌ایمی‌اندیشیدند. استاد شهید مطهری با بیان رسا و قلم شیوای خود، همواره آگاهی بخش جامعه اسلامی از خطرهای احتمالی بود و در این‌راه، راهکارهای عملی و مناسببرای‌دفع خطر و رفع مشکلات ارایه می‌داد. در میان گفته‌ها و نوشته‌های استاد مواردیدیده می‌شود که نشان دهنده اهمیت، توجه و تأکید استاد درباره آن مسایل

است که دربعضی از موارد، استاد با به کاربردن کلمه تاکیدی، آن‌ها را با عنوان هشدار می‌دهم بیانکرده‌اند. از جمله در بیانی ایشان می‌فرماید:

«من به عنوان یک فرد مسئول به مسئولیت الهی به رهبران عظیم‌الشأن نهضت اسلامی که برای همه‌شان احترام فراوان قائلم، هشدار می‌دهم و بین خود و خدای متعالاتمام حجت می‌کنم که نفوذ اندیشه‌های بیگانه به نام اندیشه اسلامی و با مارک اسلام یاعم از آن‌که از روی سؤنیت و یا عدم سؤنیت صورت گیرد، خطری است که کیان اسلامرا تهدید می‌کند».

مجموعه حاضر، شامل برخی نکته‌های مهمی است که از کتاب‌های استاد شهیداستخراج شد. و با عنوان هشدارهای استاد شهید مطهریتقدیم همه فرهیختگان واندیشمندان به‌ویژه جوانان عزیز می‌گردد. برخی عنوان‌ها و موضوع‌های کتاب بدینقرار است: هشدار از گرایش به مکتب‌های بیگانه، هشدار نسبت به مکتب‌های التقاطی،درد نسل جوان را بشناسید، مؤثرترین عامل بدبختی، هشدار نسبت به نفوذ اندیشه‌هایبیگانه، اصلاح‌طلب را با فرصت طلب اشتباه نگیرید، قرن جدید و بدبختی‌های جدیدبرای زن، استعمار فرهنگی خطرناک‌ترین استعمار، علما با تحریفات مبارزه کنند، فسادو شهوترانی زمینه سقوط کشورهای اسلامی، آزادی تفکر و آزادی عقیده را اشتباه نگیرید، هویت اصیل انقلاب را حفظ کنید، مسایل مذهبی باید به صورت صحیح تعلیمداده شود، بی‌حجابی موجب فلج کردن نیروی اجتماع است، به مصلحت اجتماعبیندیشید، هشدار نسبت به خطر یهود، از نفاق داخلی باید ترسید، بدون استقلال فرهنگی، انقلاب به ثمر نمی‌رسد، اسلام را به چشم مصلحت ننگرید، همه ما مسئولیم،باید خودمان را ملامت کنیم، حیات یک ملت

به علم و ثروت نیست، نهضت را چه کسیرهبری کند ؟ و امر به معروف بصیرت می‌خواهد.

206. همپاره خورشید

سازمان فجر اسلامی، جبی‌جاج، سازمان فجر اسلام، جبی‌تاج، 13 صفحه، رقعی.

کتابچه حاضر مشتمل بر بیانیه فجر اسلام به مناسبت دومین سالگرد شهادت استادمطهری است.

207. همراه با استاد

رودگر، محمد جواد، قم، انتشارات تجلی، چاپ اول ⁽¹⁾

این اثر در حقیقت باز پژوهشی و بازشناسی آرای استاد شهید مطهری به صورت گام بهگام در دفترهای گوناگون کلامی، فلسفی، عرفانی، تفسیری، فرهنگی ـ اجتماعی و ادبیاست که برای آشنایی هر چه بهتر و بیش‌تر نسل جوان با دیدگاه و اصول فکری آن اسلامشناس کم‌نظیر فراهم شده است. در این کتاب، با توجه به زبان نسل جوان و نیاز زمان،مسایل و محورهای اساسی اندیشه و رأی استاد مطرح و توضیح داده می‌شود. هدفاصلی این سلسله مباحث، تاکید بر دیدگاه‌های ناب اسلامی استاد و قرار گرفتن نظریه‌های او به عنوان تکیه گاه و قرار گاه اصیل معرفت دینی و محکمی برای تأویلمتشابهات معرفتی در حوزه دین پژوهی خواهد بود.

208. یادنامه استاد شهید مرتضی مطهری

حسنی، اصغر، تهران، دفتر نمایندگی سازمان تبلیغات اسلامی در سازمان صنایع ملی ایران، چاپاول، 1362، 144 صفحه، رقعی.

در زمینه یاد نامه نویسی برای شخصیت‌های گوناگون، کار فراوان صورت گرفته است.درباره استاد شهید مرتضی مطهری نیز به شکل‌های گوناگون کوشش شده است تادیدگاه‌ها و نکات مهم از شخصیت‌های علمی، مذهبی و فرهنگی، درباره جنبه‌هایشخصیت استاد فراهم آید. کتاب حاضر بدین منظور تدوین شده است.

عنوان‌های مطرح در کتاب چنین است:

استاد شهید در پیام‌های امام امت: (بی تو رهبر سیه جامه پوشید، پیام رهبر به مناسبتشهادت استاد، سخنرانی امام خمینی در مدرسه فیضیه قم، پیام امام خمینی به مناسبت اولین سالگرد شهادت استاد، پیام امام خمینی به مناسبت دومین سالگرد شهادت استاد،سخنان امام‌خمینی به مناسبت سومین سالگرد شهادت استاد.)

استاد شهید در دیدگاه‌ها: (پیام آیت‌اللّه منتظری، مصاحبه شهید مظلوم آیت‌اللّه بهشتی پیرامون شخصیت استاد، یک بیان دیگر از شهید مظلوم درباره استاد، مصاحبه استادعلامه بزرگوار سید محمد حسین طباطبایی درباره شخصیت استاد شهید، استاد شهیددر نگاه حضرت آیت‌اللّه سید علی خامنه‌ای، دیدگاه حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی پیرامون شخصیت استاد شهید)، زندگی پربار استاد شهید مرتضی مطهری،فضایل اخلاقی استاد شهید در نظر یک همراه و دوست 30 ساله وی.

محمد واعظ زاده خراسانی، شرح زندگی استاد شهید در بیان خودش خلاصه‌ای اززندگی استاد شهید، انتشار کتاب علل گرایش به مادیگری، بخشی

از مقدمه کتابعلل گرایش به مادیگری، مقاله‌ای که با خون نوشته شد، برگزیده‌ای از آثار استادشهید مرتضی مطهری، آثار مدون استاد شامل: آثار چاپ شده، تصحیح متون، آثارآماده به چاپ، مقالات، نوارهای درسی و سخنرانی، رساله‌هایی که به کمک ایشاننوشته شده است، سیر مطالعاتی آثار استاد شهید مرتضی مطهری و طبقه بندی آثاراستاد.

209. یادنامه استاد شهید مرتضی مطهری (کتاب اول)

سروش، عبدالکریم (زیرنظر)، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1360، بیستو یک + 578 صفحه، وزیری.

در آغاز کتاب، پیام شخصیت‌های سیاسی و مذهبی داخلی و خارجی و برخی از گروه‌هابه مناسبت شهادت استاد آمده است که عنوان‌های آن چنین است:

پیام امام خمینی به مناسبت شهادت استاد مطهری، سخنرانی امام خمینی به مناسبتشهادت استاد مطهری، سخنان استاد شهید مرتضی مطهری درباره استاد معظم خویش،پیام آیت‌اللّه منتظری، پیام آیت‌اللّه طالقانی، پیام شورای انقلاب اسلامی ایران، پیام دولتموقت جمهوری اسلامی ایران، پیام یاسر عرفات، پیام سرهنگ معمر القذافی، پیام جبهه آزادی بخش ملی مورو، پیام حرکت اسلامی افغانستان و پیام امام خمینی بهمناسبت اولین سالگرد شهادت استاد مطهری.

بخش دیگر کتاب حاوی مقاله‌هایی است که به مناسبت بزرگداشت مقام علمیاستاد نوشته شده که عنوان آن چنین است: حکیم فرزانه، حسینعلی منتظری؛ مسیری درزندگی علمی و انقلابی استاد شهید مرتضی مطهری، محمد واعظ زاده خراسانی؛ در ادامه مقاله جاودانگی اخلاق در قسمت جاودانگی اصول اخلاقی، بخشی از سلسله بحث‌های نقد

مارکسیسم است که استاد مطهری در سال 1355 هـ . ش به صورت دروس هفتگی و منظم ایرادکرده است. این مباحث پس از تنقیح و تصحیح جزیی برخی از عبارت‌ها به وسیله آقای عبدالکریم سروش، همراه با ذکر خاطره و نمونه‌ای از دست خط استاد آمده است.

بخش بعدی کتاب به فهرست آثار استاد شهید مرتضی مطهری، اختصاص دارد که شاملموارد زیر است:

آثار غیر مدون (سلسله یادداشت‌های الفبایی، سلسله یادداشت‌های موضوعی،(دفاتر)، آثار مدون (چاپ شده، تصحیح متن، آثار آماده چاپ، مقالات، نوارهای درسیو سخنرانی) فهرست رسالات دکترا و فوق لیسانس که به راهنمایی و همکاری استادشهید مرتضی مطهری نوشته شده است، فهرست اعلام، فهرست کتاب‌ها، رسالات ومقالات بخش پایانی کتاب را تشکیل می‌دهد.

210. یادنامه استاد شهید مرتضی مطهری (جلد دوم)

سروش، عبدالکریم (زیر نظر)، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول،1363، 291 صفحه، وزیری.

این کتاب در بردارنده مجموعه مقالاتی است که برای بزرگداشت یاد استاد فراهم آمدهاست. در ابتدای کتاب پیشگفتاری از عبدالکریم سروش و تصاویری از حضرت امامخمینی و استاد شهید آیت‌اللّه مطهری به همراه شعر استاد امیری فیروز کوهی آمدهاست. عنوان مقاله‌ها چنین است:

شهید استاد مطهری آن‌گونه که من می‌شناسم، اکبر هاشمی رفسنجانی؛ مطهری وعلم کلام جدید، رضا داوری اردکانی؛ صابئین اهل کتابند، محیط طباطبایی؛ علم کلام وعلوم طبیعی، مورد ابواسحاق نظّام،

ترجمه: احمد آرام؛ سفسطه و مغالطه از نظر مذهب،سید جواد مصطفوی؛ هماهنگی دین، ایمان و علم در اسلام، ابوالفضل عزّتی؛ در حاشیهبرخورد آرا در انقلاب مشروطیت، حمید عنایت؛ شک و شبهه در نهج‌البلاغه، شیخ عزیزاللّه عطاردی؛ نسخه‌های کهن قرآن، کاظم مدیر شانه‌چی؛ نمونه‌هایی از شوقشهادت در صدر اسلام، محمود مهدوی‌دامغانی؛ نقشی از استاد، نصراللّه شبستری؛خاطره‌ای از استاد شهید، محمود رامیار؛ نسیان نبی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، محمود دامیار؛ الف میلیون مسلم علی ابواب القرآن الخامس عشر، سید جعفر شهیدی و مطهری و ارتباط جهانبینی و ایدئولوژی به قلم عبدالکریم سروش.

لازم به یادآوری است که برخی از این مقاله‌ها، ارتباطی با استاد شهید مرتضیمطهری ندارد.

211. یادنامه اولین کنگره بررسی و شناخت ابعاد فرهنگی، علمی استاد شهید مطهری:گزیده مقالات، سخنرانی‌ها و اشعار.

اهواز، جهاد دانشگاهی (دانشگاه شهید چمران)، بخش فرهنگی 1364، 254 صفحه، وزیری.

این مجموعه، گزیده مقاله‌ها، سخنرانی‌ها و اشعار اولین کنگره بررسی و شناختجنبه‌های فرهنگی ـ علمی استاد شهید مرتضی مطهری است که در اردیبهشت 1364 دراهواز برگزار و به وسیله بخش فرهنگی، جهاد دانشگاهی دانشگاه شهید چمران اهوازفراهم آمده است.

عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده چنین است:

پیام آیت‌اللّه سید علی خامنه‌ای (ریاست وقت جمهوری اسلامی ایران)، سیریاجمالی در زندگانی استاد شهید مرتضی مطهری، خصوصیات فکری و اخلاقی استاد،علی مطهری؛ تبلور وحدت حوزه و

دانشگاه، حجت‌الاسلام موسوی جزایری؛ خدا،تنها داند علی کیست: (شعری از علی موسوی گرمارودی، بحث علیت در آثار استادمطهری، حجت‌الاسلام دکتر احمدی؛ نشر مذهبی و شیوه نگارش استاد، دکتر نصراللّه‌امام؛ فذ حکیم عبقری هذا هو المطهری: شعری از حسین چوبین؛ شیوه فلسفی استادشهید مطهری، حجت‌الاسلام دکتر واعظ‌زاده خراسانی، روح خدا تنها بود: (شهری ازجمالی؛ توضیح ارسطو از تقسیمات علوم و تفسیر ابن سینا، جم کوری؛ ویژگی‌ها وتأثیر گذاری کلام استاد، محمدرضا سنگری؛ خط المطهری؛ شعری از حسن طرفیعباسی؛ بعد عملی، اخلاقی و مبارزاتی استاد، حجت‌الاسلام طاهری خرم‌آبادی؛نگرشی اجمالی بر شخصیت استاد، داوود سلیمانی؛ داستان راستان شهید مطهری(رسول اکرم و دو حلقه جمعیت) (مقاله لاتین)، جاودانه مرد: شعری از غلام‌رضاقدسی؛ سیری در کتاب علل گرایش به مادیگری، محمد غریبی؛ مقدمه‌ای بر تئوریادراکات اعتباری، جم کوری؛ برای مطهری. شعری از احد ده بزرگی؛ ای قامت سترگایمان و استقامت شعری از سنگری؛ اهتمام و وجهه نظر استاد مطهری در دفاع از دیناسلام، دکتر رضا داوری؛ ای آفتاب دانش و دین، ای مطهری: شعری از موسویگرمارودی؛ شمیم روح خدا داشت در پگاه کلام: شعری از نصراللّه مردانی؛ تطور علمالکلام لدی علماء المسلمین، شهید مطهری، ترجمه به عربی: محمود شکیب انصاری؛شخصیت فقهی استاد مطهری، حجت‌الاسلام و المسلمین استاد عمید زنجانی؛مناجات: شعری از جمالی، خشم خون: شعری از معصومه جرجانی؛ در پایان، قطعنامهاولین کنگره بررسی و شناخت جنبه‌های فرهنگی و علمی استاد شهید مرتضی مطهریدرهشت بند آمده است.

212. یادنامه شهید آیت‌اللّه مطهری (مجموعه سخنرانی‌ها)

معاونت امور فرهنگی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، انتشارات صحیفه، چاپاول، 1369، 79 صفحه، رقعی.

کتاب شامل مجموعه سخنرانی‌های ایراد شده در سالگرد شهادت استاد مطهری دردانشگاه تهران در اردیبهشت سال 1369 است که به کوشش معاونت فرهنگی وزارتبهداشت، درمان و آموزش پزشکی تهیه و تدوین شده است.

در ابتدای کتاب، سخنی کوتاه از مقام معظم رهبری درباره ویژگی‌های علمی ومعنوی و... استاد و نیز ضرورت بررسی و تبین اندیشه و نظریه شهید مطهری از سویاهل تحقیق و علاقه‌مند به کار علمی.

در زمینه‌هایی مانند وجود، انسان، اختیار، عدالت، تاریخ، قضا و قدر، عرفان و... بهعنوان مقدمه بیان شده و در ادامه متن سخنرانی آیت‌اللّه محمد تقی مصباح یزدی،حجت‌الاسلام و المسلمین محمدی ری شهری و حجت‌الاسلام و المسلمین حائریشیرازی در موضوع‌هایی هم‌چون، مطهری و آگاهی از زمان، مطهری و عدالتاجتماعی و مطهری و برخورد وی با تحجر آمده است.

213. یاد واره استاد شهید مرتضی مطهری

شفیعی دارابی، سید حسین، جقمج، جبی ناج، چاپ‌خانه مهر، 1360، 348 صفحه، رقعی.

در ابتدای کتاب پیش از مقدمه، سخنانی از امام خمینی، آیت‌اللّه حسینعلی منتظری وآیت‌اللّه سید عبدالکریم موسوی اردبیلی درباره

جنبه‌های شخصیتی و علمی استاد آمدهاست. این مجموعه نیز در هفت بخش به ترتیب زیر تنظیم شده است:

عنوان بخش اول:

سیری کوتاه در حیات و زندگی استاد شهید مرتضی مطهری است. در این قسمت با اشاره بهدستگیری و بازداشت آیت‌اللّه سید علی حسینی خامنه‌ای، به سخنان استاد در مورد ویدر دانشکده الهیات دانشگاه تهران اشاره شده است که چنین است:

«ما کمتر نمونه ارزنده‌ای هم‌چون خامنه‌ای داریم. آن‌وقت این نیروها باید این گونههدر و در گوشه‌های زندان تلف شوند» (ص 87).

ویژگی‌های استاد مطهری رحمه‌الله عنوان بخش دوم است که به این موضوع‌ها اختصاص دارد.

تنها به اسلام اندیشیدن، مبارزه نمودن با گروهک‌ها و روش‌های التقاطی، به فکرمرید بازی نبودن و در تمام جنبه‌ها از حد افراط و تفریط دور بودن از جمله 21 ویژگی شمرده شده در این کتاب است.

در بخش سوم درباره بازتاب گسترده شهادت دلخراش استاد مطهری مطالبی بیانشده است. بینش‌ها و نظریه‌های افراد و شخصیت‌های سیاسی و مذهبی درباره مقامعلمی و عملی استاد مطهری عنوان بخش بعدی کتاب است که از بزرگان زیر است:

علامه طباطبایی، آیت‌اللّه منتظری، آیت‌اللّه مشکینی، آیت‌اللّه خامنه‌ای، شهید دکتر مفتح،آیت‌اللّه دکتر بهشتی، آیت‌اللّه موسوی اردبیلی، حجت‌الاسلام انواری، حجت‌الاسلامهاشمی رفسنجانی، آیت‌اللّه جوادی‌آملی، آیت‌اللّه خزاعلی، حجت‌الاسلام محمد جواد حجتی

کرمانی، دکتر عباس شیبانی، دکتر عبدالکریم سروش، شمس آل‌احمد و مهدی چل‌تنی.

گفتاری چند از شاگران استاد مطهریرحمه‌الله و... عنوان بخش پنجم است. در این بخش،می‌توان به سخنان آیت‌اللّه محمد علی تسخیری، آیت‌اللّه دکتر سید مصطفی محقق داماد،دکتر رضا داوری اردکانی که درباره شخصیت استاد ایراد شده اشاره کرد، بخش ششم به«مطهری از دیدگاه خانواده و فرزندان» اختصاص دارد. پس از آن، گروهک‌های مخالفاستاد مطهری، گلچینی از سخنان استاد به همراه شعری از جواد محدثی آوردهشده است. اسناد مربوط به استاد بخش‌ها و مطالب پایانی کتاب را تشکیل می‌دهد.

214. یادواره شهید مطهری

امور تربیتی منطقه هفت، تهران، وزارت آموزش و پرورش اداره کل امور تربیتی، 1364، 24 صفحه.

بخش: دوم

پایان نامه‌ها

اشاره

1. آزادی از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری

قدس، صدیقه، پایان‌نامه مجتمع علمی آموزشی علوم اسلامی خواهران جامعة الزهرا، 1379،79 صفحه.

آزادی از بزرگ‌ترین موهبت‌های الهی و از متعالی‌ترین ارزش‌های انسانی است. از میانموجودات، تنها آدمیان از نعمت عقل بهره‌مند شده‌اند. از این رو، این شایستگی رایافته‌اند که آزاد پا به عرصه وجود گذارند و با اختیار، صراط مستقیم الهی را برگزینند وآزادانه سرنوشت سعادتمند شان را رقم بزنند.

موهبت آزادی به عنوان یک کمال و ارزش انسانی، وسیله و گذرگاه است نه هدف وتوقف‌گاه؛ وسیله‌ای برای رهایی از اسارت و بردگی، رشد و شکوفایی استعدادها وانجام تکالیف‌ها و استیفای حقوق؛ گذرگاهی که انسان‌ها برای فتح قله‌های والایانسانی سخت بدان نیازمندند.

اندیشمندان تعریف یکسانی از مفهوم آزادی و حدود آن به دست نداده‌اند. مواردیرا که برخی مصداق‌هایی از آزادی بر می‌شمارند، شماری دیگر، عین اسارت بدانند وبرعکس، مواردی را که برخی محدودیت می‌پندارند، برخی دیگر آزادی نام نهند.

سرّ بیش‌تر این اختلاف نظرها را باید در نوع نگرش انسان به هستی

و تفسیر او ازجهان خلقت و نیز چگونگی نگاهش به خود انسان جست‌وجو کرد. بی‌گمان دیدگاه یک انسانالهی با نظرگاه یک انسان مادی درباره آزادی یکسان نیست. هم‌چنین دیدگاه دین‌داران دربارهرسالت دین، در تفسیر شان از آزادی و تبیین چهار چوب آن تأثیر بسیاری دارد.

لزوم تبیین گوهر آزادی از دیدگاه اسلام در جامعه اسلامی بر کسی پوشیده نیست.بنابراین، نویسنده در این تحقیق بر آن است تا با استفاده از نظریه‌های استاد شهیدآیت‌اللّه مطهری به تبیین این مقوله بپردازد و با بیان مفاهیم گوناگون و منشأ و انواعآزادی، حدود آن‌را نیز تبیین کند. در پایان نیز به نظریه مکتب اگزیستانسیالیسم دربارهآزادی اشاره‌ای شده است.

مهم‌ترین عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده چنین است:

توصیف آزادی، مفاهیم کلی آزادی، آزادی چیست؟، ضرورت آزادی بشر درپاره‌ای از مسایل از دیدگاه اسلام، بررسی مفهوم آزادی و دموکراسی در اسلام و غرب،منشاء آزادی از دیدگاه امام راحل رحمه‌الله، اقسام آزادی، شاخصه‌های آزادی، آزادی اندیشه وبیان، آزادی مطبوعات، آزادی عقیده و دین، اهمیت نعمت آزادی، مرزهای آزادی ازدیدگاه امام خمینیرحمه‌الله، نظریه مکتب اگزیستانسیالیسم، دیدگاه مکتب اگزیستانسیالیسمدرباره آزادی، اعتقاد به خدا از دیدگاه این مکتب، کمال هدفی و کمال وسیله‌ای و....

2. آزادی و واکنش دو اندیشه‌گر احیای تفکر مذهبی در ایران معاصر

(دکتر علی شریعتی و استاد مرتضی مطهری)، روشن، امیر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد (علومسیاسی) دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، 1375، 297 صفحه.

س

این تحقیق کنکاشی است برای یافتن جایگاه آزادی‌های مدنی در اندیشه و آرایدکتر علی شریعتی و استاد مرتضی مطهری که دو اندیشمند مذهبی در ایران معاصر بهشمار می‌روند.

آزادی به معنی نبود موانع است و این‌که در راه اهداف فرد، دولت یا جامعه سد ومانعی نباشد. افراد نیز تا آن جا آزادند که به آزادی دیگران صدمه‌ای وارد نیاورند. درمکتب لیبرالیسم که آزادی عالی‌ترین هدف سیاسی است، دولت یا جامعه نمی‌توانندآزادی فرد را محدود کنند؛ مگر به سبب قانون.

این قانون نیز نمی‌تواند خلاف طبیعت انسانی عمل کرده و آزادی طبیعی انسان رامحدود کند یا به بهانه مصلحت اجتماعی بر فرد فشار وارد کند؛ چون فرد وجودیاصیل و جامعه وجودی مصنوعی دارد و چیزی بیش از مجموع افراد نیست. در آرا واندیشه شریعتی و مطهری، آزادی مانند وسیله‌ای است برای رسیدن به هدف‌هایمتعالی‌تر؛ چون برای افراد اهدافی هم‌چون کمال و سعادت را در نظر می‌گیرد و آن‌چه کهمهم است این اهداف هستند.

به همین دلیل، گاهی مواقع، اگر آزادی مانعی برای رسیدن به کمال شود، می‌توانآن‌را محدود کرد یا به طور موقت کنار گذاشت.

شریعتی دموکراسی و لیبرالیسم را در یک جامعه عقب مانده به دلیل ناآگاهیتوده‌ها و وجود سنت‌های موهوم و انحرافی ممکن نمی‌داند و به دست آمدن آن رادر زمانی که پیشرفت در یک دوره موقت با نظارت یک رهبر متعهد فراهم شودمی‌داند.

وظیفه این رهبر متعهد که در دوره موقت می‌کوشد افراد و جامعه را به کمال وپیشرفت برساند، دادن احساس آزادی به مردم نیست، بلکه باید به آنان در راه شدنشانکمک کند نه تنها تأمین رفا آن‌ها.

شریعتی اختناق فکری و انحراف عقاید را در چارچوب باورهای رسمی، عاملمرگ فکر و محرومیت جامعه از استعدادهای بسیار و اندیشه‌های نوین می‌داند و این‌راجنایت هولناک در حق بشریت معرفی می‌کند. بر این باور است کسی که آزادی انسان رااز او می‌گیرد، دیگر هیچ چیز عزیزتر از آن ندارد که به او ارمغان دهد. استاد مطهریآزادی را یکی از لوازم ضروری زندگی می‌داند و معتقد است مکتبی که به خود اعتقاد وایمان داشته باشد، آزادی فکری می‌دهد.

وی به وجود آمدن قرون درخشان تمدن اسلامی را مدیون آزادی و وجودبرخوردهای فکری می‌داند. مطهری آزادی و دموکراسی را از ضروریات تکامل دانستهو هم‌چون فیلسوفی استدلال می‌کند که آزادی حق انسان به ماهو انسان است؛ یعنیحقی است که از استعدادهای انسانی ناشی می‌شود. وی میان آزادی عقیده و اندیشهتفاوت قایل است و تنها آزادی فکر را می‌پذیرد، نه آزادی عقیده.

هر دو تفکر آزادی عقیده (مذهبی) را رد می‌کنند و معتقدند که بعضی عقایدهم‌چون بت پرستی و گاو پرستی، زنجیری بر دست و پای انسان هستند که فکر را واپسزده و مانع تکامل فرد می‌شوند و بایستی به زور هم که شده آن‌ها را از این بند و زنجیرآزاد کرد؛ چون به نفع خود فرد و جامعه است.

3. امام خمینی رحمه‌الله و واقعه کربلا در آثار علامه شهید مطهریرحمه‌الله

ماهروزاده، طاهره، پایان‌نامه، مجتمع علمی آموزشی جامعة الزهرا علیهاالسلام،

1378، 78 صفحه.

معرفی شخصیت جامع استاد شهید مطهری که عواطف لطیف بزرگ‌ترین معلم و مربیدوران حاضر امام راحل «قدس سره» را به خروش آورد و او را بی‌قرار ساخت؛ مردی که حاصل عمر علمی، فلسفی و عرفانی امام رحمه‌الله بود، کار آسانی نیست.

نه‌تنها حضرت امام رحمه‌الله بلکه تمامی فرزانگان دین و دانش، شخصیت استاد مطهریرا از جنبه‌های گوناگون ستوده‌اند و بیش از هر چیز بهره‌مندی ایشان از جامعیت درجنبه‌های گوناگون کمال را با اعجاب عنوان کرده‌اند.

استاد مطهری جامع حکمت نظری و عملی، اخلاق نظری و عملی و دارای بینشعرفانی، سیاسی، اجتماعی و تربیتی... بود.

او حکیمی فرزانه، فقیهی مجتهد و کوشا، معلمی نمونه، مربی والامقام ونویسنده‌ای توانا بود. هر زمان که اندیشه‌ای مخالف دین و اسلام به بازار عرضه می‌شد،او بود که با کلمات قوی و سخنان نافذ و نوشتاری مستدل به مقابله با آنان می‌پرداخت وحقیقت را برای ره پویان آشکار و نمایان می‌کرد.

بر ما لازم است که از آثار پرمایه و عمیق استاد حداکثر بهره برداری را به عملآورده‌و در این زمان که دشمن در تهاجم همه جانبه فرهنگی خود از دوست ودشمن‌یاری می‌گیرد تا دستاوردهای انقلاب و ارزش‌های اسلام را کم رنگ و بهتدریج‌از صحنه گیتی حذف کند، نیازمند آنیم که از آثار گران‌بها و پرمایه استادسودجوییم.

تحقیق حاضر که از دو بخش تحریف‌های عاشورا و اسوه‌های عاشورا تشکیلشده است، تلاشی است تا واقعه بزرگ عاشورا را از

دیدگاه بزرگ‌مردمی چون استادشهید مرتضی مطهری بررسی و تبیین کند. برخی عنوان‌ها و موضوع‌ها چنین است:

تحریفات عاشورا، معنا، اقسام و عوامل تحریف، نمونه تحریفات، نقد و بررسی،رسالت و وظیفه ما، کلام امام خمینی«ره» در توصیه به خطبا و نوحه سرایان و عزاداران،اسوه‌های عاشورا، سیدالشهدا علیه‌السلام و کرامت نفس، اصحاب امام حسین علیه‌السلام، اسوه‌هایاخلاقی و مظهرین کمال انسانی و....

4. اندیشه سیاسی شهید مطهری

قربان نیا، حسن، پایان نامه کارشناسی ارشد، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیرحمه‌الله، قم.

5. اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی شهید مطهری رحمه‌الله

سازگاری اردکانی محمود، پایان‌نامه کارشناسی ارشد (معارف اسلامی و علوم سیاسی)،دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، 1373، 260 صفحه.

چکیده: در میان متفکران ایرانی و غیر ایرانی، شخصیت‌های معروفی از محققان وفیلسوفان و شاعران هستند، ولی جامعیتی که در شخصیت ایشان وجود داشت دلیلبرتری او بر دیگران به شمار می‌رود. او یک فقیه و مجتهد بود و شیوه فقاهت را خوبمی‌دانست و به دام افکار التقاطی شرق و غرب نمی‌افتاد؛ آن‌گونه که بسیاری ازاندیشمندان مصلح و طرفدار تجدید حیات دوباره اسلام هم‌چون اقبال به دام افکارالتقاطی افتاده‌اند. یک فیلسوف بود و با معارف اسلام آشنایی داشت؛ سخنوری بود که می‌توانست همه آن‌چه را می‌داند به زبان بیاورد. نویسنده‌ای بود که می‌توانست همه دانش‌های خود را بنویسید. دارای بینش سیاسی و

فکری بود و مهم‌ترین جنبه‌های شخصیت ایشان نقش وی در احیای تفکر اسلامی بود.

به‌طور کلی، ایشان جزو نادرترین شخصیت‌هایی بود که جنبه‌های گوناگون در وجودشتجلّی داشت. از این‌رو، می‌توان ایشان را یکی از پرچمداران احیای تفکر اسلامی در فضای فرهنگ امروزی به شمار آورد. تحقیق حاضر، بخشی از این مهم را بر عهده گرفته است.

کوشیده‌ایم آرا و اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی این استاد فرزانه را از لابه‌لای کتاب‌ها و آثار ایشان جمع‌آوری کنیم و پس از تجزیه و تحلیل، آن‌ها را در اختیاردوستداران علم وادب قرار دهیم.

6. بررسی اندیشه‌های اجتماعی متفکر شهید استاد مرتضی مطهری

باقی نصر آبادی، علی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، (جامعه‌شناسی) دانشکده علوم اجتماعی)دانشگاه تهران، 1373، 483 صفحه.

چکیده: استاد مطهری جدایی علوم از فلسفه رابزرگ‌ترین ضایعه برای تاریخ علمشمرده‌اند. علوم به سبب این جدایی مجبور شده‌اند که بحث از موضوع‌های خود راکنار گذارده و به صورت اصول موضوعی از کنار آن بگذرند. به بیان دیگر، علوم دردوران جدید بحث خود را از نیمه راه شروع کرده و تنها نیمی از مسایل را طرح وبررسی می‌کنند و نیمه دیگر را که نیمه اولی و ابتدایی بوده و نیمه دوم بر پایه آن است،کنار می‌گذارند. برای مثال، بحث از معرفت و تطّور آن‌که در جامعه‌شناسی دینی طرحمی‌گردد، مبتنی بر بحث حقیقت جامعه است، ولی در علوم، بحث از هستی جامعهفراموش شد و تنها به صورت پیش‌فرض مقبول افتاد و سپس فرع‌هایی بر آن افزوده شد.

تطّور نظام‌های سیاسی، تحول سیستم‌های اخلاقی و تطور نظام‌های اقتصادیوتغییر تاریخی نظام‌های معرفتی جامعه، چگونه می‌تواند بدون ارتباط با هستیخودجامعه باشد.در نوشته‌های استاد مطهری، تقریباً همه بررسی‌ها با عقل ریشهیاب‌شروع می‌شود. روش تعقلی روش غالب تفکر ایشان است.هر مسئله اجتماعی،پیش از هر تحلیل جامع شناسانه، تحلیل فلسفی می‌شود. مثلاً تبعیض‌ها و نابرابری‌هایاجتماعی، تنها در حد یافتن علل اجتماعی نابرابری‌ها متوقف نمی‌ماند، بلکه ابتداتفاوت در هستی و سپس در جوامع و انسان‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.

7. بررسی عقل و وحی از دیدگاه شهید مطهری در اصول

عظیمی دخت شورکی، حسین، پایان‌نامه کارشناسی ارشد (الهیات و معارف اسلامی و ارشاد)،دانشگاه امام‌صادق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی و ارشاد، تهران، 1377، 135 صفحه.

رابطه عقل و وحی، از جمله موضوع‌هایی است که سابقه آن در تاریخ تفکر بشری بهبیش از دو هزار سال می‌رسد. این‌که عقل در قلمرو دین چه جایگاهی دارد و این‌که آیاایمان به یک نظام اعتقادی دینی، همواره بایستی بر اساس معیارهای عقلانی باشد و به تعبیریدیگر این‌که آیا تمسک به باورهای دینی، فهم و دفاع از آن باورها، به وسیله عقل و تعقل، جایزاست یا خیر، از جمله پرسش‌هایی هستند که در این مسئله مورد بحث قرار می‌گیرند. دراین‌راستا، کوشیده‌ایم پاسخ پرسش‌های بالا را با توجه به اندیشه‌های آن بزرگوار بیابیم.

بنابراین، کوشیده‌ایم تا با کنکاش در معانی گوناگون عقل و دین و ارایه تقسیم بندیجدیدی از دیدگاه‌های موجود درباره رابطه این دو، دیدگاه استاد شهید مطهری را در اینباره جست‌وجو کنیم.

در بخش دوم نیز بیش‌ترین کوشش‌ها، بر این محور بوده است تا رویکرد عقلانیآن شهید عزیز را در برخورد با باورهای اساسی دین اسلام نشان دهیم. از این‌رو، دربخش دوم، فصل‌های توحید، نبوت، معاد، عدل و امامت مطرح می‌گردد و دفاع و فهمفلسفی استاد شهید مطهری از این باورها به نمایش گذاشته می‌شود.

8. بررسی فلسفه ایده‌آلیسم (برکلی، باتلر) و رئالیسم در فلسفه اسلامی (علامهطباطبایی، استاد مطهری) و رابطه این دو مکتب با مسایل تربیتی.

ندایی، هاشم، رساله دکتری (علوم تربیتی - گرایش فلسفه تعلیم و تربیت)، دانشکده روان‌شناسیو علوم تربیتی، دانشگاه تربیت معلم، 1373، 360 صفحه.

چکیده: یک: ایده‌آلیسم

تجربی (حسی) دارد.

رئالیسم اسلامی

می‌توانگفت تعلیم و تربیت رئالیسم اسلامی تعلیم و تربیت معنوی و عقلانی است.

9. بررسی موضوعی آثار استاد شهید مرتضی مطهری (بخش اول) تعلیم و تربیت دراسلام (طرح پژوهشی)

محمد حسینی، فاطمه، فرشته جعفری (پژوهشگر)، تهران، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران،مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای (مجری طرح)، 1375.

چکیده: این پژوهش به بررسی مفهوم و روش تعلیم و تربیت، تفکر و تعلیم و تربیت،اخلاق و تعلیم و تربیت، علم و تعلیم و تربیت، معلم و متعلم، نقش عبادات در برنامهتربیتی اسلام، تعلیم و تربیت کودک، نقش کار در تعلیم و تربیت، در اندیشه استادمطهری پرداخته است که هر کدام از سر فصل‌های مطالب به مجموعه‌های زیر تقسیمشده و به‌طور مفصل درباره آن‌ها بحث شده است.

این مطالب به قرار زیر است:

استعدادهای روحی انسان و اقسام آن و اهتمام رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آلهدر امر تعلیم وتربیت، اهتمام رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آلهبه تعلیم و تربیت مسلمانان

صدر اسلام، ارزش تفکر ونتایج تربیتی آن از دیدگاه قرآن و روایات، استقلال فکری در نظام تعلیم و تربیت اسلام،اهتمام علما و فقهای اسلام در امر تعلیم از جهت پرورش فکر و عقل، رابطه میان تفکر وتعلیم و تربیت در اسلام، غریزه پرسش در انسان و روش برخورد مربیان با آن، آزادیاخلاقی و تعلیم و تربیت از دیدگاه دانشمندان غربی، تأثیر تربیتی مراقبت و محاسبهنفس از دیدگاه قرآن، حدیث و اخلاق اسلامی، اهمیت و ضرورت تحصیل علم درروایات، حدیثی در زمینه ارزش و اهمیت تحصیل دانش، داستان غزالی و فراگیریروشن صحیح علم از دزدان قافله و واگذاری تربیت کودک به مهد کودک از دیدگاهراسل.

لازم به یادآوری است که نوع طرح کاربردی قلمداد می‌شود.

10. بررسی نظرات استاد شهید مطهری در تفسیر و علوم قرآنی

فتاحی‌زاده، فروغ، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم، 1378.

پژوهش حاضر در بردارنده دیدگاه‌های شهید مطهری در زمینه تفسیر و علوم قرآناست.

این مباحث در دو بخش فراهم آمده است: بخش اول به علوم قرآنی اختصاص داردو در آن موضوع‌های زیر بحث شده است: وحی: ناسخ، منسوخ، محکم و متشابه،اعجاز، صیانت از تحریف، ظاهر و باطن، حروف مقطعه، تعداد آیات و سور و حروفقرآن، عام و خاص، مطلق و مقید. بخش دوم به تفسیر اختصاص دارد و در آن روشتفسیر استاد مطهری و نیز آیایه‌هایی که او تفسیر کرده، بررسی شده است.

11. تغییرات اجتماعی در دیدگاه دو تن از متفکران مسلمان در صد ساله اخیر مرحومشهید استاد مطهری و علامه طباطبایی.

سمیعی ظفرقندی، نصرت اللّه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد (جامعه‌شناسی)، دانشکدهعلوم اجتماعی و تعاون، دانشگاه تهران، 1370، 191 صفحه.

در این رساله دست‌یابی به اهداف زیر بررسی شده است:

اولاً کشور ما اسلامی است و بحث تغییر در میان مباحث اجتماعی کم‌تر به چشممی‌خورد. جا دارد مقدمه‌ای برای گسترش بحث دگرگونی‌های اجتماعی گشوده شود تاآیندگان آن‌را تکمیل کنند.

دوم این‌که پس از انقلاب اسلامی، یکی از توصیه‌های امام خمینیرحمه‌الله توجهدانشجویان به آثار استاد شهید مطهری بوده است. از این‌رو، شایسته است که بنا بهتکلیف، از این گنجینه گران‌سنگ توشه برگیریم.

سوم این‌که بحث تغییر بیش از همه مباحث اجتماعی دستاویز و مورد سوء استفادهمارکسیسم قرار گرفته و تکیه استاد شهید مطهری و علامه طباطبایی نیز نقد این مطالباست. از این‌رو، شایسته است تا به این مطالب پرداخته شود.

12. جامعه‌شناسی دین و سیاست (بررسی آرای شهید مرتضی مطهری و مرحوممهندس مهدی بازرگان)

برات‌نژاد، محمدرضا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد (جامعه‌شناسی)، دانشکده علوم‌اجتماعی،دانشگاه تهران، 1376، 164 صفحه.

چکیده: رابطه دین و سیاست، به دخالت عالمان دینی در سیاست محدود نمی‌شود و اینتنها یکی از وجود این‌رابطه است. مسئله اساسی رابطه دین و سیاست به موضوعاساسی‌تر تفکیک حوزه دینی از غیر دینی باز می‌گردد. به هر تقدیر، پس از پیروزیانقلاب اسلامی در ایران، دین

و سیاست بیش از هر زمان دیگر به هم نزدیک شده‌اند. همعالمان دینی بر مسند زمامداری و حکومت قرار گرفته‌اند و هم می‌کوشند تا بر مبنایآموزش‌های دینی، جامعه را اداره کنند، ولی حاکمیت دین و حکومت دینی نمی‌تواندبحث مهم رابطه دین و سیاست را پایان بخشد. به‌ویژه پس از دو دهه از تشکیلحکومت بر مبنای دین و پاره‌ای موفقیت‌ها و ناکامی‌ها و در گرفتن این بحث که بهچه میزان می‌توان عملکرد حکومت را به دین نسبت داد، دوباره موضوع رابطه دینو سیاست در صدر موضوع‌های مطرح در محافل گوناگون علمی فرهنگی وسیاسی قرار گرفت و افراد گوناگون از حوزه و دانشگاه درباره آن به اظهار نظرپرداختند.

وجود چنین فضایی در این برهه زمانی ویژه، انگیزه‌ای شد تا نگارنده درباره اینموضوع بیندیشد. نویسنده در این رساله در پی آن است تا با بررسی آرای دو اندیشمندکه یکی پرورش یافته حوزه‌های علمیه بوده، ولی با دانشگاه و دانشگاهیان نیز ارتباطنزدیک داشته (شهید مطهری) و دیگری که پرورش یافته دانشگاه و آشنا به دانش‌هایجدید بوده و با حوزه علمیه و علوم آن و متون دینی نیز آشنا بوده است (مرحومبازرگان)، در روشن کردن این موضوع گام بردارد و در این‌راستا در حدّ توان ازنظریه‌های جامعه شناسان نیز بهره ببرد. تلاش برای این است تا دو اندیشمند مورد نظررا در قالب مفاهیم و نظریه‌های جامعه‌شناسی توضیح دهد.

13. حدیث و حدیث‌شناسی در آثار شهید مطهری

کوشکی، ماهرخ، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قم، دانشکده الهیات و معارف‌اسلامی، علومقرآنی و حدیث، 1381، 136 صفحه.

این تحقیق شش فصل دارد:

فصل اول مربوط به واژه‌شناسی حدیث، شرط راوی حدیث و جرح راوی است.هم‌چنین در این فصل تعریف‌های شهید مطهری از چند اصطلاح حدیثی نیز آمده است.در فصل دوم نیز، مطالبی درباره تاریخ حدیث، مهم‌ترین کتب حدیثی سنی و شیعی،نقش ایرانیان در تاریخ حدیث، جعل حدیث و و اخباریون از نظر استاد را تبینشده است.

فصل سوم درباره فقه الحدیث است و در آن نمونه‌هایی از احادیث بررسی شده بهوسیله شهید مطهری بیان شده است.

در فصل چهارم روش‌های شرح حدیث به وسیله استاد بیان گردیده و نمونه‌هایی ازآثار ایشان آمده است. فصل پنجم مربوط به کاربرد حدیث به وسیله استاد در مباحثعقیدتی، فقهی، اخلاقی و تفسیر قرآن است. در فصل ششم سخنان استاد درباره نقشحدیث در پیشرفت فلسفه، نظر اهل حدیث درباره مباحث فلسفی و عقلی و پاسخحکمای الهی به آنان بیان شده است. پس از این مطالب، اندیشه‌های کلامی و فلسفیحضرت علیعلیه‌السلاممطرح شده و سپس نمونه‌هایی از حدیث در مباحث فلسفی استادمطهری نیز آورده شده است.

14. رابطه انسان با خدا در نگرش استاد مطهری و اگزیستانسیالیسم الهی

عبدالحسینی، طیبه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مرکز آموزش خواهران، قم، دفتر تبلیغاتاسلامی، 1380.

15. سبک رهبری رهبران اسلامی (حضرت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و ائمه اطهار علیهم‌السلام) در آثار شهیدعلامه مطهری)

رضایی‌زاده، محمود، پایان‌نامه کارشناسی ارشد (رشته معارف اسلامی و مدیریت)، دانشگاهامام صادق علیه‌السلام، 1376، 82 صفحه.

چکیده: با توجه به جهان بینی اسلامی رهبران جوامع اسلامی و در نتیجه نگرش ویژهآن‌ها درباره انسان از سویی و اهمیت نقش نگرش رهبران درباره انسان در سبک رهبریآن‌ها از سوی دیگر، به اهمیت و ضرورت این تحقیق پی می‌بریم. سبک رفتار رهبر براساس شیوه اندیشه و درباره منشأ اختیار خود و طبیعت انسان است. رهبری که سبکآمرانه برای خود برگزیده است منشأ قدرت خود را در مقام خود دانسته وانسان راموجودی ذلیل و... غیر قابل اعتماد می‌داند (تئوری 7)، ولی رهبری که سبکدموکراتیک را برای خود برگزیده است، منشأ قدرت خود را افراد تحت رهبری خوددانسته و انسان را موجودی می‌داند که اگر به شیوه درست (تربیت) شود، در کار خودخلاق و خود فرمان خواهد بود (تئوری 7).

هر چند با ارایه مدل سه بعدی اثر بخشی رهبر مشکل وجود نداشتن بهترین سبکرهبری تا اندازه‌ای حل شده، ولی با توجه به ایدئولوژی اسلامی، رهبران مسلمان بایددر چارچوب ایدئولوژی ویژه، خود سبک رهبری خاص خود را داشته باشند. بر اساساظهار نظر محققان سبک رهبری، نتایج به دست آمده در این زمینه به‌طور مطلق برایتمامی مدیران و شرایط زمانی و مکانی قابل اتکا نیستند.

تحقیقات انجام شده به وسیله لیرکت، هالپین و وانیر و هم‌چنین تحقیقات انجام شدهدر یک مجتمع صنعتی کشور نیجریه این مطلب را تأیید می‌کند.

با توجه به تنوع نظریه‌های موجود درباره سبک رهبری و در مواردیوجودنظریه‌های ضد و نقیض با یکدیگر، لازم است از زاویه مباحث ارزش سبک رهبری مطلوبارایه شود. وگرنه ممکن است رهبران

مسلمان با انتخاب یکی از الگوهای رفتاری ارایه شده بهوسیله محققان غربی و به کارگیری آن، از فرهنگ و آموزش‌های اسلامی دوری گزینند.

با توجه به نقش موثر الگو در تربیت افراد، ارایه سبک رهبری اسلامی به رهبراناسلامی به عنوان الگوی رفتاری آنان گامی بلند برای تربیت درست آن‌ها است. قرآنکریم، حضرت پیامبر را در اقتدا به دیگر پیامبران فرمان داده و هم‌چنین حضرتابراهیم علیه‌السلام و حضرت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آلهرا به عنوان الگوی مسلمانان معرفی کرده است.

در این تحقیق، سبک رفتاری پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و ائمه اطهار علیه‌السلام در قبال دو دستهمسایل اصولی و مسایل شخصی؛ یعنی سبک رهبری آنان بررسی شده است و به اینپرسش پاسخ داده می‌شود که آیا پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و ائمه اطهار علیه‌السلام در قبال همه مسایلیکسان رفتار می‌کردند؛ یعنی سبک رهبری واحد داشتند و یا بر اساس اختلاف ماهیتمسایل، دارای سبک‌های رفتاری متفاوتی بودند.

با توجه به اهمیت و اعتبار آثار شهید مطهریرحمه‌الله، این تحقیق در چارچوب آثار آنشهید والامقام انجام شده است.

16. سفینه انقلاب فرهنگی

اصلانی، ابراهیم، (پژوهشگر) تهران، دانشگاه تربیت معلم (مجری) 1369.

چکیده: هدف طرح حاضر، بررسی، استخراج و تدوین نظریه‌های استاد شهید مطهری،دکتر علی شریعتی و جلال آل احمد درباره فرهنگ و انقلاب فرهنگی است که با روش مطالعه کتاب‌خانه‌ای و بررسی متون انجام شده است تا رهنمودی بر سیاست‌گذاریفرهنگی کشور و دست یافتن به شیوه‌های مناسب در راه تحقق اهداف انقلاب فرهنگیشود. این طرح در شش بخش تنظیم شده است. هر بخش تعریف، شیوه‌ها،

ویژگی‌ها وهدف مطلب اصلی را در بر می‌گیرد و نظریه‌های بزرگان یاد شده را درباره آن موضوعبیان می‌کند. سرفصل‌های مطالب به ترتیب چنین است:

استعمار فرهنگی، روشن‌فکر و ویژگی‌های آن، مبارزه با فرهنگ غربی، تعلیم وتربیت اسلامی، جایگاه علم و عالم در اسلام و ویژگی‌های فرهنگ غربی و آثار آن بردانشگاه‌های ما هستند. لازم به یاد آوری است که نوع طرح فوق بنیادی است.

17. شخصیت فلسفی شهید مطهری رحمه‌الله و ابتکارات او در فلسفه.

حاج زین‌العابدینی، عباس، پایان‌نامه کارشناسی ارشد (معارف اسلامی و تبلیغ)، دانشگاه امامصادق علیه‌السلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی و ارشاد، تهران، 1373، 145 صفحه.

مسایل اساسی که در بررسی آثار فلسفی استاد مورد توجه نویسنده در نگارش رسالهبوده است، به‌طور کلی عبارتند از:

ویژگی‌های استاد مطهری در آموزش فلسفه، ابتکارات فلسفی استاد، استاد مطهریو فلسفه تطبیقی.

طبیعت موضوع‌های فلسفی به‌گونه‌ای است که آموزش آن همراه با دشواری‌هایویژه خود است.

اگر مدرس فلسفه و نویسنده کتاب‌های فلسفی به خوبی این دشواری‌ها و راه‌هایخلاصی از آن‌ها را نشناسد، جلسه درس او و کتاب فلسفی او جذابیت و تأثیر مطلوب رانخواهد داشت. متأسفانه باید اعتراف کرد که بیش‌تر جلسات درس فلسفه و کتاب‌های فلسفی دچار این کمبودند. به اعتقاد بسیاری از آشنایان از توفیق‌های استاد مطهری ارایه مطالب فلسفی در قالبی جذاب، مؤثر و ریاست؛ به گونه‌ای که

مطالعه کتاب‌های فلسفی استاد، بر خلاف بیش‌تر کتاب‌های فلسفی که خشک و خسته کننده هستند، سببتشویق و تحریک خواننده در تعقیب مسئله می‌شود. بررسی ویژگی‌هایی که سبب اینامتیاز شده است، کاری است که در فصل اول صورت می‌گیرد.

در فصل دوم نوشته‌ها و استنتاج‌های جدیدی را که استاد مطهری از مسایلگوناگون فلسفی داشته است، مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. فصلسوم نیز عهده‌دار گزارش مهم‌ترین بحث‌های فلسفه تطبیقی انجام گرفته به وسیله استاد است.

18. گفت‌وگویی در ذات حق تعالی (در فلسفه اسلامی)

امجدی، محمد حسن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قم، مرکز تربیت مدرس، رشته الهیات ومعارف اسلامی، 251 صفحه.

مباحث این رساله کوشش کوتاهی است درباره بخشی از آن‌چه که در فلسفه اسلامی باعنوان الهیات بالمعنی الاخص خوانده می‌شود که در زمینه شناخت ذات حق تعالیاست. این مباحث در دو بخش تدوین شده است.

بخش اول شامل مباحث معرفت‌شناسی ذات حق تعالی است. در این قسمت تلاششده است به مباحث و شبه‌هایی که به انکار شناخت خدا می‌انجامند، پرداخته‌شود وپاسخ آن‌ها نیز از فلسفه اسلامی ارایه گردد.

امروزه ریشه بسیاری از شبهه‌ها از فلسفه غرب نشأت گرفته است. در این رسالهتلاش شده است ابتدا ریشه فلسفی این شبهه‌ها روشن شود و پس از تبیین موضعاختلاف، با مبانی فلسفه اسلامی، پاسخی متناسب به آن‌ها داده شود. در این‌کار، از آثارگران‌قدر علامه‌طباطبایی و استاد شهید مطهری، بهره فراوان برده شده است.

19. مباحث علوم قرآنی در آثار شهید مطهریرحمه‌الله

صادقی، مسعود، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی تهران،واحد مرکزی، 1379.

این پایان‌نامه شامل هجده فصل با این عنوان‌ها است:

فصل اول: عظمت قرآن، فصل دوم: تفسیر قرآن، فصل سوم: وحی، فصل چهارم:لغات قرآن، فصل پنجم: اسباب نزول، داستانی درباره ولیدبن مغیره، داستان افک، فصلششم: عدم تحریف قرآن، تحریف در لغت، تحریف در اصطلاح، واژه تحریف درقرآن، فصل هفتم: تأویل، فصل هشتم: نسخ، فصل نهم: محکم و متشابه، فصل دهم:حروف مقطعه، فصل یازدهم: مطلق و مقید، فصل دوازدهم: عام و خاص، فصلسیزدهم: اعجاز قرآن، فصل چهاردهم: ترجمه قرآن، فصل هفدهم: علم قرائت، فصلهجدهم: واژه نامه علوم قرآنی.

20. مبانی تحول اداری از دیدگاه شهید مطهری

اکاوه، میترا (پژوهشگر)، تهران، سازمان امور اداری و استخدامی کشور، (مجری)، اردیبهشت 1370.

چکیده: پژوهشی است پیمایشی که نظرگاه اسلام را در موضوع‌های خود تحلیل کرده وزیر ساخت‌های مطمئن را برای ادامه تحقیق در هر موضوع به دست می‌دهد. چنان‌که درخلال هر بحث، افزون بر بهره‌گیری محتوایی، می‌توان به شیوه مواجهه با مسئله،هم‌چنین استعداد و برد هر موضوع در این رویارویی دست یافت و به فکر تأسیسموضوع‌های جدیدی با همین متدولوژی افتاد.

به‌طور کلی محورهای مورد بحث در این پژوهش دارای شش فصل اصلی باعنوان‌های زیر است:

مبانی حقوقی تحول اداری، مبانی شناختی تحول اداری، مبانی روانشناختی تحولاداری، فرازهای اقتصادی تحول اداری، مبانی سیاسی و ارگان فقاهت.

لازم به یادآوری است که نوع این طرح کاربردی است.

21. مبانی روان‌شناسی اجتماعی در آثار استاد مطهری (1. نهاد خانواده؛ 2. عنصر امربه معروف و نهی از منکر؛ 3. انسان در جهان بینی اسلامی)

مرتضایی علیرضا، عباسی، احمد واعظی (پژوهشگر) تهران، معاونت پژوهشگاه دانشگاه علومپزشکی ایران، دفتر مطالعات اسلامی (مجری)، 1367.

چکیده: برخی آثار استاد مطهری بار روان‌شناسی اجتماعی دارند. در این زمینه، با توجهبه اصول علمی و پایه‌ای که در زمینه روان‌شناسی اجتماعی هست، آثار مربوط تعیین وانتخاب شده‌اند. هدف از این کار، نمایاندن گوشه‌ای از فرهنگ و تمدن اسلامی دررابطه با علوم انسانی است به شکلی در جوامع اسلامی به‌ویژه ایران در سطوح عام وبه‌ویژه دانشگاهی (علوم انسانی، علوم اجتماعی) مورد استفاده قرار می‌گیرد.

لازم به یادآوری است که نوع این طرح بنیادی به شمار می‌رود.

22. مبانی روان‌شناسی اسلامی در آثار استاد شهید مرتضی مطهری

واعظی، احمد (پژوهشگر)، تهران، دانشگاه علوم پزشکی، دفتر خدمات پژوهشی، دفتر مطالعاتاسلامی در بهداشت روانی (مجری)، 1368.

چکیده: برای شناخت بهتر از توانایی‌های بالفعل و بالقوه جامعه اسلامی و اندیشمندانصاحب نظر در مسایل اجتماعی و روانی لازم است آثار و عقاید فلاسفه و دانشمنداناسلامی را در حد امکان ارزیابی کنیم. در این پژوهش این کار بر اساس آثار فیلسوف ومتفکر ارزشمند شهید آیت‌اللّه مطهری صورت گرفته و خلاصه آن به صورت نظریه‌ها وتئوری‌های روانی اجتماعی بر مبنای ایدئولوژی اسلامی ارایه شده است.

لازم به توضیح است که نوع طرح بنیادی است.

23. معاد از دیدگاه استاد شهید مطهری رحمه‌الله

موسوی‌پور، ایمان، پایان‌نامه مجتمع علمی‌وآموزشی خواهران جامعة الزهرا علیهاالسلام، قم، 1378،80 صفحه.

استاد شهید مرتضی مطهری از اندک دانشمندان مسلمان است که افکار واندوخته‌هایش بر پایه‌های استوار، بنا شده و دارای فکر نظام یافته و سیستماتیک است.نگاه اجمالی بر آثار بر جای مانده از ایشان، نشانگر این واقعیت است.

او با بهره‌مندی کامل از تمامی ویژگی‌ها و شرایط لازم برای یک مفسر گام‌هایبلندی در راستای تبیین و ارایه مکتب تربیتی قرآن برداشت، ولی اندوخته‌ها و یافته‌هایارزشمند استاد هنوز در آثار گوناگون ایشان پراکنده است. ارایه نظام‌مند آن‌ها یک نیازشمرده می‌شود و می‌توان گفت از مهم‌ترین ضرورت‌هاست. بنابراین، ارایه نظام‌منداندوخته‌های استاد، از جمله مهم‌ترین اهداف این تحقیق است.

در این نوشتار نویسنده بر آن است نگاهی گذرا به دیدگاه‌های آن شهید فرزانهدرباره معاد داشته باشد و رویکرد ایشان را در برابر متکلمان و محدثان وضوح وشفافیت بیش‌تری بخشد تا گوشه‌ای از سعی مشکور

استاد شهید را در راه تبیین و تفسیرقرآن مورد توجه قرار دهد. هم‌چنین وی در این پژوهش بر آن است که دیدگاه شهیدمطهری را در پاسخ به شبهه‌های معاد و استدلال‌هایی که برای اثبات آن دارند تبیین کند.

این تحقیق شامل هفت فصل است که برخی موضوع‌های آن چنین است:

اهمیت و ضرورت موضوع، هدف و پیشینه موضوع، تعریف معاد، تفسیرهایگوناگون درباره معاد، معاد از دیدگاه شهید مطهریرحمه‌الله، بررسی واژه معاد از کتابالتحقیق فی کلمات القرآن، معاد از نظر حکما، مصادیق غیب، جایگاه معاد در جهان بینیاسلامی، راه‌های موجود برای اعتقاد به معاد، انواع معاد، اشاره‌ای به دلائل اثبات معاد،مختصری پیرامون کیفیت معاد، نقد و بررسی شبهه منکران معاد در زمینه تفرق اجزا ونقد نظریه متکلمان.

24. معاد از دیدگاه شهید مطهری

ذبیحی هدک، مرضیه، پایان‌نامه، مجتمع علمی و آموزشی خواهران جامعة الزهرا علیهاالسلام، قم، 1378،80 صفحه.

درباره معاد، مسایل زیادی مطرح است که باید بحث شود.

آیا معاد حقیقتی موافق با قوانین خلقت و آفرینش است و آیا ما نمونه‌ای از آن‌را درطبیعت داریم؟ یا این‌که یک قانون استثنایی است و با هیچ قانونی از قوانین خلقت وفقنمی‌دهد؟ آیا معاد از لوازم تجرّد روح است یا ربطی به آن ندارد؟ آیا پذیرش معاد براساس تعبّد محض است و یا قانون عقل آن‌را ایجاب می‌کند؟ این‌ها و صدها پرسش دیگر برای انسان مطرح است. البته باید دانست که در طبیعت قانون حکم است و چونما از حقیقت بعضی قوانین حاکم بر جهان آگاه نیستیم،

آن‌را امری استثنایی یا غیر ممکنمی‌دانیم و این ناشی از علم محوری انسان است که همه چیز را با علم خود و در محدوده فهم خود می‌بیند.

نویسنده با مطالعه در آثار و کتاب‌های استاد شهید مطهری درباره مسئله معادکوشیده است تا برای بعضی از پرسش‌ها در این زمینه، پاسخ و توضیحاتی ارایه دهد.این تحقیق از شش فصل تنظیم شده است که عنوان برخی مطالب چنین است:

کلیاتی در مورد معاد، هماهنگی مبدأ و معاد، معاد جزو اصول دین، راه‌های ایمان به معاد، معاد در قرآن کریم، روح در قرآن کریم، ارتباط روح با معاد، حیات پس از مرگ،پیوستگی زندگی دنیا و آخرت، شباهت‌ها و تفاوت‌های دو جهان، عالم برزخ، حیات دربرزخ، استدلال‌های قرآن بر معاد، استدلال بر اساس توحید، نظم موجود در جهان، معادمقتضی عدل الهی، معاد تجلی حکمت خداوندی، تفسیرهای گوناگون درباره معاد،اعاده معدوم، عود ارواح به اجساد، عود ارواح به خداوند، عود ارواح به خداوند باکیفیت جسمانی، کیفیت معاد، نظریه‌های مختلف درباره معاد، کیفیت معاد در قرآنکریم، دلایل قرآن بر اثبات معادجسمانی و اشکالات وارده بر معاد جسمانی.

25. مفهوم تاریخ در آثار استاد شهید مرتضی مطهری

رحیم پور نوعلی، محمد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه تهران،1372، 85 صفحه.

چکیده: بحث تاریخ و فلسفه آن در آثار استاد مطهری جایگاه ویژهای دارد. از آن‌جا که آشفتگی‌ها و بد آموزی‌های بسیاری در این زمینه شده است، شهید مطهری سعی درآموختن و جدا کردن موضوع‌های مطرح شده در حوزه تاریخ و فلسفه تاریخ کرده‌اند.او در این زمینه، به تحقیق و پژوهش در زمینه تاریخ و فلسفه آن از دیدگاه قرآن همت گماشت که

حاصل این تلاش نوشتن کتاب قیام و انقلاب مهدی(عج) از دیدگاه فلسفه تاریخ بود و تکمیل آن در کتاب جامعه و تاریخ پی‌گرفته شده است. هم‌چنین در دیگر آثاردست نویس و بیاناتشان، بنابر ضرورت این بحث مطرح شده است.

استاد مطهری برای روشن‌تر شدن زوایای بحث تاریخ و فلسفه آن، به بررسی شخصیت و طبیعت جامعه و رابطه انسان با جامعه پرداخته و نظریه اصالت جامعه درعین اصالت فرد را به عنوان یک نظریه صحیح می‌پذیرد.

از نظر شهید مطهری، بررسی و شناخت جامعه انسانی و پی بردن به ویژگی‌هایروحی و فرهنگی اجتماع، بدون مطالعه تاریخ گذشته امکان‌پذیر نیست؛ زیرا تاریخ رابه عنوان منبع مهمی برای کشف قوانین حاکم بر جامعه بشری می‌داند. (ضمن تاکیدبسیار بر عبرت آموزی از تاریخ).

استاد مطهری معتقد است، تاریخ در عین آن‌که با یک سلسله نوامیس قطعی ادارهمی‌شود، ولی نقش انسان و آزادی و اختیار او هرگز محو نمی‌شود. استاد مطهری براساس جهان بینی اسلامی (انتظار فرج) در قالب فلسفه تاریخ، سیر تکاملی تاریخ را نیزیک سیر سعودی و کمالی و برای غلبه صالحان و کوتاه شدن همیشگی دست ستمکارانو جباران می‌داند. به نظر ایشان، تنها جهان بینی الهی قادر به پیش بینی آینده جامعهبشریت است و این پیش‌بینی به این واقعیت گواهی می‌دهد که حق به پیروزی کاملمی‌رسد و جهان از وجود افراد پلید و ناصالح و ستمکار پاک خواهد گشت و در نهایتتمام انقلاب مهدی(عج) آخرین حلقه از مجموعه مبارزه‌های حق و باطل در طولتاریخ خواهد بود.

26. مفهوم عدالت اجتماعی نزد استاد مطهری و دکتر شریعتی

صنعت جو، حمید، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، (دانشگاه قم)، 1374، 98صفحه.

27. مقایسه استعداد از نظر شفلر و فطرت از نظر شهید مطهری و بررسی پی‌آمدهایتربیتی آن دو.

موسوی، سید محمد صادق، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته علوم تربیتی، مؤسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینیرحمه‌الله، 1376، 144 صفحه.

با توجه به اهمیت تعریف ارایه شده از استعداد و به لحاظ تأثیرپذیری که شناخت ما ازآن در فرآیند تربیت سیاست‌گذاری تربیتی دارد، متفکران و فلاسفه از قدیم این پرسشرا مطرح می‌کنند که این عامل از چه جایگاهی در میان امتیازهای بشری بهره‌مند است واساساً چه ماهیتی دارد؟ آیا امری ذاتی است یا محیط آن‌را ایجاد می‌کند؟ این تحقیق، برآن است که تعریف استعداد را در دو دیدگاه بیان و مبانی هر یک را نیز بررسی کند. اینمطالعه، هم‌چنین پی‌آمدهای تربیتی هر تعریف و آثاری را که آن تعریف در فرآیندتربیت دارد در بر می‌گیرد.

اهمیت این بحث در همین آثار وابسته بر مبنای نظری است.

تحقیق یاد شده در دو مرحله انجام شده است:

در مرحله اول، به تحلیل محتوای کتاب‌های این دو اندیشمند (شفلر و شهیدمطهری) پرداخته شده است و در مرحله دوم، این دو رأی مقایسه شده‌اند. در فصلچهارم و پنجم، هر دو دیدگاه ارزیابی شده است. معروف است که ارسطوییان، استعدادرا امری ذاتی و ارزشمند می‌دانسته‌اند. شفلر که یکی از فلاسفه به نام در تعلیم و تربیت است،

با تکیه بر بعضی استدلال‌های فلسفی و شواهد علمی، تعریف جدیدی ازاستعداد عرضه می‌کند و تعریف گذشته را موهوم و همراه با اسطوره ارزیابی می‌کند.روش کار او تحلیل زبان است.

او می‌گوید واقعیت و حقیقت استعداد عبارت است از قابلیت برای کسب یکویژگی، ولی تاکید می‌کند که این امر عنصری درونی و ذاتی نیست، بلکه ما با توجه بهموقعیت محیط و شرایط فردی، چنین نسبتی را به فرد می‌دهیم. او در اصل، وجود ذاترا منکر است.

وی بر این اساس، می‌گوید هیچ عنصر درونی و از پیش تعیین شده‌ای در ساختمانوجودی انسان وجود ندارد. انسان موجودی است نماد ساز، متفکر و قادر بر سخن واین ویژگی‌ها از او موجودی فرهنگ ساز ساخته است.

هستی این موجود فرهنگ ساز در تأثیر محیط اجتماعی شکل می‌گیرد و بدین‌سانانسان محصول دو عامل است: خود و محیط اجتماعی.

ایجاد هم‌زبانی میان شفلر و متفکری چون شهید مطهری در تعریف استعداد، امرمشکلی نیست، ولی تأکید شفلر بر این‌که استعداد امری ذاتی نیست، با گفته‌های شهیدمطهری سازگار نیست.

بنابر این، مشخص است اختلاف این دو نظریه‌پرداز، در مبنا و پایه‌های فلسفینظراتشان قرار دارد. از مجموع مبانی شهید مطهری چنین استنباط می‌شود که استعداد،امری وجودی، ذاتی و در عین حال متحول است؛ یعنی ذاتی بودن، منافاتی با تحول،رشد و یا ضعف ندارد. به عبارت دیگر، شهید مطهری تأثیر دو عامل خود و محیطاجتماعی بر شخصیت انسان را می‌پذیرد، ولی در عین حال، از موجودیت انسان به عنوان یک سری امتیازات، توامندی‌ها ودارایی‌های موهوم به شدت دفاع

می‌کند؛آمادگی‌های ویژه‌ای که زمینه رشد علمی و معنوی را در انسان پدید آورده است.

دست حکیم خلقت، کشش‌های انسانی را توشه انسان کرده است و این ثروتبالقوه، سرمایه وجودی او برای رسیدن به سعادت است. این ویژگی‌ها را فطریات و شیوهخلقت انسان را فطرت گویند.

از این‌پس، مسئله اساسی و مهم دیگری نیز مطرح می‌شود و باب اختلاف، در جنبهدیگرینیز گشوده می‌شود. باید دانست که در این دیدگاه، کشش‌های انسان به سویبدیو پستی، بهعنوان انحراف از ویژگی‌های انسانیت و افراط در رشد استعدادهای حیوانی تلقی می‌شود.

هم‌چنان‌که تحقق و فعلیت انسان کامل، در سایه رعایت اعتدال و اصل توازن میاناستعدادها محقق‌می‌شود و درصورت رعایت این اصل، همه استعدادها ارزشمند هستند.

به نظر می‌رسد که این دو دیدگاه، در موارد گوناگونی با هم اختلاف دارند، ولیمهم‌ترین اختلاف، اختلاف در اهداف تربیت و مسیر آن است.

بر اساس نظر شفلر، این امر به خود انسان‌ها واگذاشته شده است تا با استفاده ازنیروی فرهنگ ساز خود، مسیر صحیح تربیت را تشخیص دهند. وی بر این اساس،توصیه‌هایی به مربیان می‌کند. ولی شهید مطهری تأکید می‌کند که تربیت صحیح باملاحظه مقتضای خلقت حکیمانه و سمت و سوی فطرت و فطریات حاصل می‌شود. بهعبارت دیگر، هنجارها یافتنی است نه آفریدنی.

28. مقایسه اندیشه‌های سیاسی - اجتماعی علامه اقبال و شهید مرتضی مطهری

احمد دار، ریاض، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته فلسفه و کلام مدرسه عالی امام خمینی، مرکزجهانی علوم اسلامی قم، 1382.

این تحقیق که از یک بحث مقدماتی و هشت فصل فرآهم آمده، مقایسه‌ای است میاناندیشه‌های سیاسی-اجتماعی علامه‌اقبال و علامه شهیدمطهری که عنوان آن چنین است:

فصل اول: آشنایی با زندگی اقبال و مطهری؛ بیان عوامل موثر در رشد فکری و تربیتیجایگاه اندیشه اقبال و مطهری (در جهان و ایران)؛ علامه اقبال از نظر مطهری تشابه‌ها وتفاوت‌ها؛ نقد و بررسی؛ فصل دوم: کلیات نظام سیاسی اجتماعی اسلام

فصل سوم: مسئولیت اجتماعی (از نظر شهید مطهری و علامه اقبال)

تعریف مسئولیت، زیر بنای مسئولیت، انواع مسئولیت‌ها، مسئولیت اجتماعی،مسئولیت‌پذیری انسان و نقش آن، رابطه مسئولیت با امر به معروف و نهی از منکر،رابطه مسئولیت با وحدت اسلامی، رابطه مسئولیت با پویایی جوامع اسلامی (دینی)،ویژگی‌های مسئولیت سیاسی

اجتماعی انسان؛ حفظ وحدت در اجتماع، احساس همدردی و شرکت در سرنوشت دیگران، اهتمام به امور مسلمین، ظلم ستیزی وحق‌گرایی.

فصل‌چهارم: منزلت زن از لحاظ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی (از نظر اقبال و مطهری)

فصل پنجم: آزادی

تعریف آزادی ارزش و جایگاه آزادی، قلمرو آزادی، منشأ آزادی (مبانی آزادی)،انواع آزادی، آزادی فلسفی یا آزادی در مقابل جبر، آزادی فکری، آزادی عقیده، آزادیفردی و اجتماعی، آزادی جنسی، آزادی معنوی، جمع‌بندی.

فصل ششم: عدالت اجتماعی

تعریف عدالت (و مفهوم آن)، جایگاه عدالت اجتماعی و نقش آن در زندگی انسان، تفاوتعدالت و مساوات، اسلام دین عدالت (عالی‌ترین

هدف انبیا)، اسلام و طبقات اجتماعی، عللنابرابری از نظر اسلام، ارکان عدالت اجتماعی، ضامن عدالت، ایمان و معنویت، جمع‌بندی.

فصل هفتم: امت اسلامی

تعریف امت (واژه‌شناسی)، قلمرو امت، پیوند نظریه امت و ملی گرایی، امت اسلامی ونقش اعتماد به آن در تنظیم روابط میان دولت اسلامی، عوامل انحطاط مسلمین(عواملبازدارنده وحدت اسلامی) عوامل موثر در وحدت اسلامی، بازگشت به خویشتن، جمع‌بندی.

فصل هشتم: حکومت

نیاز بشر به حکومت، انواع حکومت‌ها، رد حکومت دموکراسی و سکولار، حکومتدینی، مشروعیت حکومت، نقش مردم در حکومت، شرایط حاکم، حکومت دینی سازگاری یاناسازگاری با دموکراسی، هدف از تشکیل حکومت، نهادهای تحت پوششی (تعلیم و تربیت،تبلیغات، ارتش، دستگاه قضایی، نهادهای اقتصادی)، جمع‌بندی.

29. نقش دولت در تحقق عدالت اجتماعی از دیدگاه شهید مطهری

کشاورزی مروست، ناصر، پایان‌نامه کارشناسی مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم علیه‌السلامقم، رشتهعلم سیاسی، 1381.

30. نقش شهید مطهری در هدایت جوانان قبل از پیروزی انقلاب اسلامی

شاه رحمانی، طاهره، پایان‌نامه، مجتمع علمی، آموزشی جامعة الزهرا علیهاالسلام، قم، 1379، 74 صفحه.

نویسنده در این تحقیق تلاش‌های استاد شهید مطهری را در زمینه هدایت جوانان دردوران دشوار حکومت بی‌دینی، یعنی پیش از پیروزی انقلاب

اسلامی ایران را به شکلیکوتاه بیان می‌کند. مهم‌ترین عنوان‌ها و موضوع‌های مطرح شده چنین است: گذری برزندگی استاد، ویژگی‌های اخلاقی استاد مطهریرحمه‌الله، فعالیت‌های سیاسی استاد مطهری،مطهری و جوانان، جایگاه جوان از دیدگاه شهید مطهری، استاد مطهری و رهبری وهدایت نسل جوان، نسل جوان امروز، مطهری و دانشگاه، الحاد و مادیت، ضرورت مبارزه با الحاد و مادیت، غرب‌زدگی مظهر الحاد در قرن حاضر، علل گرایش به الحاد ومادیت، سابقه مبارزه با الحاد در میان بزرگان، انواع مبارزه استاد مطهری رحمه‌الله با الحاد ومادیت، مبارزه با الحاد و مادیت آشکار، مبارزه الحاد با مادیت پنهان، عوامل روی آوردنبه مادی گری در غرب، عاقبت از آن متقین است، خواب استاد، سخنرانی حضرتامام رحمه‌الله، در مورد استاد مطهریرحمه‌الله و علامه شهید مطهری از دیدگاه آیت‌اللّه مصباح یزدی.

بخش: سوم

مقاله‌ها

گفت‌وگو با عباس حسینی قائم مقامی، روزنامه رسالت (12 اردیبهشت 1375)، صفحه 1 و 13.

قدرت اللّه نجفی قمشه‌ای، روزنامه رسالت، شماره 2403، (12 اردیبهشت 1373)، صفحه 3.

علی، تقوی دهکلاتی، روزنامه جمهوری اسلامی (11 اردیبهشت 1374)، صفحه 11.

س. علی دوست، روزنامه اطلاعات (11 اردیبهشت 1364).

امید مسعودی، روزنامه کیهان، شماره 13602 (11 اردیبهشت 1368)، صفحه 12.

سعید رحیمیان، کیهان اندیشه، شماره 66 (خرداد 1375)، صفحه 73.

بهاءالدین خرمشاهی، نشر دانش، شماره 5 (مرداد 1363)، صفحه 24.

احمد بهشتی، روزنامه اطلاعات، شماره 20184، (12 اردیبهشت 1373)، صفحه 7.

عباس حسینی قائم مقامی، کیهان اندیشه شماره 35 (فروردین 1370)، صفحه 136.

زن روز، شماره 1603 (13 اردیبهشت 1376)، صفحه 14 و 46.

محمد بسته نگار، پیام هاجر، شماره 2 (6 دی 1359)، صفحه 1 و 5.

اکبر اشرفی، روزنامه همشهری (13و 14 مرداد 1376)، صفحه 6.

جواد اطاعت، روزنامه ایران (13 اردیبهشت 1379)، صفحه10.

جواد اطاعت، روزنامه سلام (21 اردیبهشت 1378)، صفحه 6.

محمد حسن قیومی، روزنامه خرداد (9 مرداد 1378). صفحه 6.

عبدالحسین خسروپناه، کلام اسلامی، سال پنجم، شماره 20 (زمستان 1375)، صفحه 39 - 46؛ سال ششم،شماره 21، (بهار 1376) صفحه 112 ـ 119.

کیهان فرهنگی، پیاپی 154 (مرداد 1378)، صفحه 11 ـ 14.

روزنامه سلام (13 و 16 اردیبهشت 1376)، صفحه 7 و 9.

روزنامه جمهوری اسلامی (1 آذر 1376)، صفحه 12 (آزادی / اسلام / مطهری، مرتضی، / امام خمینی؛ /فالاچی، اوریا).

روزنامه خراسان، (12 اردیبهشت 1378).

محمد رستمی، اندیشه صادق، شماره 7 و 6 (بهار و تابستان 1381)، صفحه 66 - 79.

[مجملی از آرای شهید مطهری درباره عدالتج، روزنامه حیات نو، (13 اردیبهشت 1381)، صفحه 3.

نادر رفیقی، روزنامه انتخاب (11 اردیبهشت 1380)، صفحه 6.

لیلا ملایی، مشکوة النور، سال اول، شماره 4 (اردیبهشت و خرداد 1377)، صفحه 51 - 55.

حسن یوسفی اشکوری، روزنامه نشاط (13 اردیبهشت 1378)، صفحه 2 (مطهری، مرتضی / و / آزادیاندیشه / روحانیون / و / آزادی / استیضاح / مهاجرانی / عطاء اللّه).

علی دژاکام، روزنامه جوان (17 اردیبهشت 1381)، صفحه 5 و 8.

علی دژاکام، روزنامه همشهری (11 و 12 اردیبهشت 1379).

اسد اللّه افشار، روزنامه رسالت (16 اردیبهشت 1382).

وحید پورا، روزنامه سلام (16 اردیبهشت 1375)، صفحه 9.

محمدحسین کبیر، روزنامه صبح امروز، (29 اسفند 1377).

روزنامه جوان (14 / اردیبشهت 1378).

مهدی روانجی، روزنامه سیاست روز (6 خرداد 1380)، صفحه 11.

عصر ما، شماره 160.

روزنامه جام جم (10 اردیبهشت 1380)، صفحه 8 (کتاب آزادی و دین‌داری / دژاکام، علی / آزادی /مطهری، مرتضی)

هاشم آغاجری، روزنامه ایران (31 اردیبهشت 1380)؛ بازتاب اندیشه در مطبوعات روز ایران، شماره 14(اردیبهشت ماه 1380)، صفحه 25 - 35.

غلام‌رضا خواجه سروی، روزنامه جام جم (3 و 10 مهر 1379)، صفحه 8.

ولی اللّه عباسی، نگاه حوزه، شماره 84 و 85 (مهر 1381)، صفحه 40 ـ 45.

حمید پارسانیا، روزنامه کیهان (2 خرداد 1375)، صفحه 6 (واقعه کربلا در / تاریخ اسلام / حماسه حسینی(کتاب) حسین وارث آدم (کتاب) / روشن‌فکری / و دین / و روشن‌فکری / مطهری، مرتضی،).

علی باقی نصر آبادی، مقاله ارایه شده در همایش دین‌داری (اسفند 1378)، دانشگاه امام حسین7 تهران.

علی دژاکام، روزنامه کیهان (11 و 13 اردیبهشت 1379).

مرتضی مطهری، مهدی جهرمی و محمد باقری، آیات، سال دوم، شماره 13 (اردیبهشت و خرداد 1377).

گفت‌وگو با حسن محدثی، ایران فردا، شماره 72.

مهدی خلیلیان، روزنامه رسالت، شماره 2111، (12 اردیبهشت 1372)، صفحه 4.

احمد عابدینی، حوزه، سال هفدهم، پیاپی 97 (فروردین و اردیبهشت 1379)، صفحه 255 - 288.

گفت‌وگو با هادی خسروشاهی، روزنامه اطلاعات (15 اردیبهشت 1370)، صفحه 6.

محمد علی جاودان، آیینه پژوهش، خرداد 1372.

عبد الجبار رفاعی، کیهان فرهنگی، 11 اردیبهشت 1373.

مجله پانزده خرداد، (3 فروردین 1372).

جاوید روستایی، بصائر، سال دوم، شماره 16 و 17 (بهمن و اسفند 1374)، صفحه 34 - 43.

روزنامه خراسان، (11 و 12 و 24 و 15 و 16 و 17 و 18 اردیبهشت 1365)، صفحه 1 و 2 و 7، (22اردیبهشت 1369)، صفحه 1 و 7.

فضل اللّه شادروان، روزنامه رسالت (21 مرداد 1378)، صفحه 5.

محمد رضا حکیمی، از کتاب: سپیده باوران، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، 1379، صفحه 15- 115؛ مجله حوزه، سال شانزدهم شماره 91 (فروردین و اردیبهشت 1378)؛ صفحه 28 - 112 بخشی ازآن: روزنامه کیهان، شماره 12146 (12 اردیبهشت 1363).

[بی‌ناج، مجله تربیت (16 اردیبهشت 1371).

روزنامه جام جم (16 اردیبهشت 1380)، صفحه 1 و 2 (مطهری، مرتضی / اصلاح طلبان / دنیاگرایی /آسیب‌شناسی / اصلاح‌طلبی).

م، شریف آبادی، ارزش‌ها! شماره 155 (11 بهمن 1378)، صفحه 2.

هدایت جلیلی، روزنامه ایران (4 اردیبهشت 1375)، صفحه 6.

هادی قطبی، روزنامه جمهوری اسلامی (18 آبان 1379)، صفحه 12 (حجاب / مطهری، مرتضی / تهاجمفرهنگی / زنان).

روزنامه کیهان (21 و 22 و 24 دی 1379)، صفحه 14.

سید محمد رضا حسینی، با معارف اسلامی آشنا شویم، سال هجدهم، شماره 42 (فروردین - تیر 1378)،صفحه 133 - 145.

رسول جعفریان، نور علم، دوره سوم، شماره 6 (فروردین 1368) (پیاپی 30)، صفحه 78 - 95 و شماره 8،شهریور 1368 (پیاپی 32)، صفحه 145 - 171.

سجاد اصفهانی، نور علم، دوره 3، شماره 8 (شهریور 1368): صفحه 145 - 171.

مصاحبه با سید علی خامنه‌ای، پیام انقلاب، شماره 31 (12 اردیبهشت 1360)، صفحه 32 - 37.

شریف لک زایی، علوم سیاسی، سال پنجم، شماره 17 (بهار 1381) صفحه 191 - 212.

هور و هدایت، ویژه نامه روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380)، صفحه 6 ؛ ویژه نامه (معرفی کتابعلی7 از زبان استاد شهید مرتضی مطهری.

سخنرانی غلام‌علی حداد عادل، روزنامه رسالت، شماره 8535 (18 اردیبهشت 1370)، صفحه 4.

گفت‌وگو با جعفر سبحانی، روزنامه اطلاعات، شماره 19035، (16 اردیبهشت 1369)، صفحه 6.

گفت‌وگو با عباس قائم مقامی، روزنامه رسالت، شماره 2979، (12 اردیبهشت 1375)، صفحه 13.

محمود فرشیدی، روزنامه رسالت، شماره 2687، (12 اردیبهشت 1374)، صفحه 1.

سخنرانی محمد محمدی گیلانی، روزنامه رسالت، شماره 2691، (17 اردیبهشت 1374)، صفحه 4.

رضا بهشتی معز، روزنامه رسالت، شماره 2686، (11 اردیبهشت 1374)، صفحه 1.

رضیه موسوی فر، کیهان فرهنگی، سال چهاردهم، شماره 133 خرداد - تیر 1376)، صفحه 51 - 53(اسلام / اجتهاد / اسلام‌شناسی، مطهری، مرتضی).

حسن رحیم پور ازغدی، کتاب نقد، شماره 14 و 15 (بهار و تابستان 1379)، صفحه 238 261 ـ (مطهری)مرتضی / اجتهاد / اندیشه‌های التقاطی / اسلام / روشن‌فکری / نوگرایی / تساهل / مدارا / خشونت /لیبرالیسم.

سخنرانی حسن رحیم پورازغدی در سالگرد شهید استاد مطهری، روزنامه ابرار (18 و 19 اردیبهشت1379)، صفحه 6.

روزنامه سلام (11 اردیبهشت 1376)، صفحه 9 (اجتهاد / اسلام / مطهری، مرتضی، ).

رضا فتح اللهی، روزنامه کیهان (24 و 25 فروردین 1372)، صفحه 6.

احمد حسینی، شماره 6 (دی 1374)، صفحه 15.

علی اکبر رشاد، قبسات، سال ششم، شماره 22 (زمستان 1380)، صفحه 3 - 8.

محمد صادق کوشکی، روزنامه ابرار (5 تیر 1379)، صفحه 6 (مطهری، مرتضی / اقبال لاهوری، محمد /تمدن غرب / فرهنگ غرب / اصلاحات دینی / اسلام / اجتهاد).

علی اکبر صادقی رشاد، پیام صادق، سال پنجم، پیاپی 29 (خرداد و تیر 1379)، صفحه 10 - 11.

مجید محمدی، کیان، سال ششم، شماره 30 (اردیبهشت، خرداد 1375)، صفحه 24 - 31 (احیای / دین /اسلام / مطهری، مرتضی، / شریعتی مزنیانی، علی / اقبال لاهوری، محمد).

روزنامه ابرار، شمار 20، (14 اردیبهشت 1373)، صفحه 8.

محمد محمد رضایی، هور هدایت و یژه نامه روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380)، صفحه 21.

محمد جعفری، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر،(اردیبهشت 1382)، صفحه 78 - 79.

رسول جعفریان، کیهان اندیشه، شماره 20 (مهر 1367)، صفحه 122.

رشد آموزش معارف اسلامی، سال هفتم، شماره 25 (بهار 1374)، صفحه 13 - 15 (حوزه‌های علمیه /دانشگاهها / روحانیت / مطهری، مرتضی، / حداد عادل، غلام علی).

روزنامه جمهوری اسلامی (11 فروردین 1376)، صفحه 7 (حکومت اسلامی / حکومت در / نهج البلاغه /سیری در نهج البلاغه (کتاب) مطهری، مرتضی).

علی باقی نصرآبادی، بهار حماسه؛ ویژه‌نامه عاشورای حسینی (ضمیمه ماهنامه بصائر)، (فروردین1381)، صفحه 20 - 23.

حسین آرزومندی، روزنامه جمهوری اسلامی (10 اردیبهشت 1382).

سخنرانی هاشم آغاجری در سمینار مطهری و اصلاحات، روزنامه بیان (14 اردیبهشت 1379).

سعید شاهین فر، یاد ایام، سال دوم، شماره 2 (اردیبهشت 1375)، صفحه 7 - 9.

حسین سوزنچی، شماره 45 (تابستان 1380)، صفحه 23 - 29 (مطهری، مرتضی / اندیشه‌های سیاسی /اندیشه‌های سیاسی معاصر در جهان اسلام).

محمدتقی فاضل میبدی، روزنامه هم‌میهن (14 اردیبهشت 1379)، صفحه 7.

گفت‌وگو با دکتر مجتبی مطهری، روزنامه قدس (12 اردیبهشت 1381).

روزنامه سلام (15 اردیبهشت 1373)، صفحه 7، 4.

علی مهدی‌زاده، پگاه اندیشه 2 «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری»، ضمیمه ماهنامه بصائر(فروردین 1382)، صفحه 64 - 65.

صابر اکبری جدی، نگاه حوزه، ضمیمه مجله حوزه، شماره 8 و 9 (1374)، صفحه 17 - 24.

حمید هنر جو، روزنامه رسالت (12 اردبیهشت 1375)، صفحه 1 و 16.

گفت‌وگویی خیالی با استاد شهید مطهری، سعید سعید هاشمی، اندیشه مطهر «ویژه‌نامه سالروز شهادتاستاد مطهری» ویژه جوانان: ضمیمه ماهنامه بصائر، (اردیبهشت 1382)، صفحه 36 - 38

روزنامه قدس (11 اردیبهشت 1368)، صفحه 3.

روزنامه سلام (20 و21 اردیبهشت 1376)، صفحه 7 و 9.

روزنامه اطلاعات، (12 اردیبهشت 1372)، صفحه 8.

روزنامه جمهوری اسلامی (12 اردیبهشت 1379)، صفحه 10.

روزنامه جمهوری اسلامی (10 اردیبهشت 1380) صفحه 4 ویژه نامه صحیفه حوزه

روزنامه اطلاعات (11 اردیبهشت 1376)، صفحه 11.

روزنامه اطلاعات (12 اردیبهشت 1377)، ضمیمه، صفحه 2.

غلام‌علی حداد عادل، پیام حوزه، سال دوم، شماره 1 (بهار 1374)، پیاپی 5، صفحه 55 - 64.

مصطفی پور کاظم، روزنامه اطلاعات (12اردیبهشت 1377)، صفحه 4.

رضا داوری، سروش، سال سوم، شماره 142 (11 اردیبهشت 1361)، صفحه 28 - 30

امید انقلاب، شماره 152 (12 اردیبهشت 1366)، صفحه 10 - 11، 38.

سروش، سال سوم، شماره 142، گفت‌وگو با حجت‌الاسلام معادی‌خواه پیرامون نقش استاد در پیروزیانقلاب اسلامی ایران، (11 اردیبهشت 1361)، صفحه 98 - 100 و 130.

تربیت، سال نهم، شماره 8 (اردیبهشت 1373)، صفحه 8 - 10.

روزنامه اطلاعات (12 اردیبهشت 1375)، صفحه 7.

عزت‌اللّه دهقان، روزنامه اطلاعات، (12 اردیبهشت 1373)، صفحه 6.

محمد حسن بهشتی، روزنامه سلام (11 اردیبهشت 1373)، صفحه 7.

روزنامه اطلاعات (17 اردیبهشت 1376)، صفحه 6.

روزنامه اطلاعات (25 مهر 1377)، صفحه 11.

سروش، سال سوم، شماره 142، گفت‌وگو با مهندس میر حسین موسوی درباره نقش استاد در پیروزیانقلاب اسلامی ایران، (11 اردیبهشت 1361)، صفحه 76 - 79.

محمدحسین امامی، روزنامه جوان، (15 اردیبهشت 1378).

روزنامه اطلاعات (12 اردیبهشت 1368)، صفحه 1 و 17.

پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر، (اردیبهشت 1382)،صفحه 14 - 17.

اصغر سر آبادانی، روزنامه جمهوری اسلامی (31 اردیبهشت 1382).

محمود جعفری، روزنامه کیهان (30 بهمن و 3 اسفند 1379)، صفحه 7.

کیهان (14 اردیبهشت 1378).

اطلاعات هفتگی، شماره 2137 (7 - 14 اردیبهشت 1362)، صفحه 4 - 5.

اندیشه مطهر «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ویژه جوانان، ضمیمه ماهنامه بصائر،(اردیبهشت 1382)، صفحه 81 - 84.

مصاحبه با دکتر محمد اسدی گرمارودی محقق و استاد دانشگاه، روزنامه کیهان (11 و 13 اردیبهشت1380).

علی باقی نصر آبادی، اندیشه مطهر «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ویژه جوانان، ضمیمهماهنامه بصائر، (اردیبهشت 1382)، صفحه 43 - 52.

علی باقی نصر آبادی، روزنامه جوان (10 اردیبهشت 1381). صفحه 7 و 8.

عبدالحمید رحمانیان، روزنامه اطلاعات (19 اردیبهشت 1375)، صفحه 6.

روزنامه خراسان، (12 اردیبهشت 1366): صفحه 1 و 2.

محسن غرویان، روزنامه اطلاعات (12 اردیبهشت 1368)، صفحه 6.

محمد جواد رودگر، روزنامه جام جم، (10 شهریور 1380)، صفحه 8.

روزنامه کارو کارگر (6 خرداد 1376)، صفحه 8.

روزنامه همشهری (12 اردیبهشت 1375)، صفحه 1.

علی ربانی گلپایگانی، روزنامه رسالت (14 دی 1376)، صفحه 4 - 5.

محمد مهدی مهندسی، روزنامه جمهوری اسلامی (12 و 13 و 14 اردیبهشت 1378)، صفحه 15 و 11 و 10.

سعید غفاری، روزنامه سلام (12 اردیبهشت 1371)، صفحه 5.

سعید غفاری، روزنامه سلام (12 اردیبهشت 1371).

گفت‌وگو با دکتر سید جعفر شهیدی، روزنامه جمهوری اسلامی (12 اردیبهشت 1378).

تقی آزاد ارمکی، کیهان فرهنگی، سال دوازدهم، شماره 121 (خرداد تیر 1374)، صفحه 32 - 35.

علی باقی نصر آبادی، مجله ماهنامه طوبی، کاشان، سال دوم، شماره 19 (اردیبهشت 1375)، صفحه 4.

روزنامه رسالت (12 اردیبهشت 1366)، صفحه 1 و 12.

گفت‌وگو با دکتر نعمت اللّه باوند، روزنامه قدس (13 اردیبهشت 1380).

علی مطهری، کیان، شماره 25 (خرداد - تیر 1374)، صفحه 12 - 15.

گفت‌وگو با علی مطهری، مجله کلمه دانشجو، شماره 45.

محمدرضا جمالی، روزنامه سلام (13 اردیبهشت 1376)، صفحه 7.

علی اصغر حق دار، روزنامه اطلاعات، شماره 20754 و 20755، (11 و 12 اردیبهشت 1375)، صفحه 6.

روزنامه جمهوری اسلامی (9 اردیبهشت 1376)، صفحه 15.

روزنامه رسالت (13 اردیبهشت 1366)، صفحه 1 و 12.

علی ربانی گلپایگانی، روزنامه رسالت (19 اردیبهشت 1378)، صفحه 5.

امیر حسین ترکش دوز، هفته نامه عصر ما، شماره 159.

علی دژاکام، اندیشه مطهر «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ویژه جوانان، ضمیمه ماهنامهبصائر (اردیبشهت 1382)، صفحه 22 - 27.

علی دژاکام، کتاب نقد، سال دوم، شماره 6 و 5 (زمستان 76 و بهار 1377) صفحه 220 - 233.

جواد محدثی، ویژه‌نامه روزنامه جمهوری اسلامی (12 اردیبهشت 1378)، صفحه 6 و 7.

روزنامه سلام (15 اردیبهشت 1372)، صفحه 8.

روزنامه کار و کارگر (28 مرداد 1376)، صفحه 5.

روزنامه جمهوری اسلامی، (24 اردیبهشت 1381).

سید محمد خاتمی، روزنامه ایران (14 اردیبهشت 1381).

مسجد، شماره 43 (خرداد و تیر 1378)، صفحه 23 - 27 و 63

اسداللّه بادامچیان، شما، شماره 222 (4 مرداد1380)، صفحه 3؛ شماره 223 (11 مرداد 1380)، صفحه 3؛شماره 224 (18 مرداد 1380)، صفحه 7؛ (اسلام / اجتهاد / مطهری، مرتضی / فقیهان / عملگرایی / حکومتاسلامی / ولایت فقیه / ولایت مطلقه).

جواد ساداتی‌نژاد، اطلاعات، (29 / دی و 6 و 13 و 27 بهمن 1375)، صفحه 6 و 7.

علی ربانی گلپایگانی، روزنامه رسالت (13 اردیبهشت 1377).

مرتضی وصالی ناصح، روزنامه ابرار (29 و 30 دی 1378)، صفحه 6.(واژه دموکراسی / اسلام /جمهوری اسلامی / مطهری، مرتضی / مشروعیت سیاسی / حکومت اسلامی / نخبگان حکومتی / ولایتفقیه / و...)

کیهان هوایی، شماره 1127 و 1128 (6 و 13 اردیبهشت 1374)، صفحه 9 و 21 (اجتهاد / اسلام / عقل / ودین / دین / و عقل / و علم / و دین / حکومت اسلامی / مطهری، مرتضی).

محمد علینی، مسجد، سال هفتم شماره 37 و 38، سال هفتم (فروردین و اردیبهشت و خرداد و تیر 1377،صفحه 40 - 51 و 119.

عبدالحسین خسرو پناه، کلام اسلامی، سال پنجم، شماره 17 (بهار 1375) صفحه 57 - 66 (اسلام / قوانیناسلامی / خاتمیت / اجتهاد / مطهری، مرتضی).

گزارش عملکرد انتشارات صدرا، هور هدایت، ویژه نامه روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380)، صفحه 9.

فاطمه. م، یالثارات الحسین7، سال نهم، شماره 200 (آبان 1381).

عبد اللّه جوادی آملی، مجله سروش، (18 اردیبهشت 1361).

روزنامه رسالت، شماره 2398، (6 اردیبهشت 1373)، صفحه 4.

شجاع الدین ابراهیمی (شاعر)، روزنامه رسالت، شماره 2406، (15 اردیبهشت 1373)، صفحه 11.

سپیده کاشانی (شاعر)، روزنامه‌رسالت ضمیمه، شماره 2402، (11 اردیبهشت1373)، صفحه 29.

سپیده کاشانی (شاعر)، ضمیمه روزنامه جهان اسلام، شماره 557، (12 اردیبهشت 1372)، صفحه 13.

علی معلم دامغانی (شاعر)، روزنامه رسالت، شماره 2402، (11 اردیبهشت 1373)، صفحه 27.

محمود شاهرخی (شاعر)، روزنامه رسالت، شماره 2678، (12 اردیبهشت 1374)، صفحه 4.

روزنامه اطلاعات (16 و 17 و 18 و 21 تیر 1376)، صفحه 6 و 14 (جامعه / فردگرایی / انسانگرایی / جامعه/ پذیری‌اسلام / شریعتی، علی / طباطبایی، محمدحسین، علامه / مرتضی).

علی دژاکام، روزنامه جوان (11 اردیبهشت 1380)، صفحه 7 و 8.

ناصر خدایاری، روزنامه کیهان (16 شهریور 1379)، صفحه 7 (اصلاح طلبی / مطهری، مرتضی / انقلاباسلامی ایران / مردم / واژه اصطلاح).

حسین سوزنچی، نیستان، شماره 26 و 27 (آبان و آذر 1376)، صفحه 50 - 54 (امر به معروف و نهی ازمنکر / مطهری، مرتضی).

محمد مصدق، روزنامه کیهان (21 دی 1379)، صفحه 7 (مطهری، مرتضی / اصلاح طلبان / اصلاح‌طلبی)

محسن اسماعیلی، اندیشه صادق، شماره 6 و 7 (بهار و تابستان 1381)، صفحه 30 - 47.

محسن اسماعیلی، روزنامه انتخاب (12 اردیبهشت 1381)، صفحه 7.

گفت‌وگو با دکتر علی مطهری، روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380).

روزنامه کیهان (24 اردیبهشت 1376)، صفحه 6 (اسلام / امر به معروف ونهی از منکر / مطهری، مرتضی).

معارف (گروه معارف اسلامی دانشگاه‌های کشور)، شماره 12 (اردیبهشت 1382).

هاشم هوشی سادات، روزنامه اطلاعات (24 بهمن 1377).

محسن بزرگ مقام، کیهان اندیشه، شماره 58 (بهمن و اسفند 1373)، صفحه 30 - 44 (اخلاق اسلامی /ارزش‌های اخلاقی / عقل / اخلاق(علم) / مطهری، مرتضی).

محسن عمو شاهی، روزنامه رسالت، شماره 1570، (1 تیر 1370)، صفحه 6.

روزنامه قدس (9 اردیبهشت 1378)، صفحه 8.

مصاحبه با اسد اللّه بیات، مطهری مطهر اندیشه‌ها، جلد دوم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1364، صفحه 512 -518.

حجت‌الاسلام نعمت اللّه صالحی نجف آبادی، روزنامه سلام (4 بهمن 1371)، صفحه 8، 4.

گفت‌وگو با علی مطهری درباره فعالیت استاد شهید، یا لثارات الحسین7، سال دهم، شماره 223(اردیبهشت 1382)

عبد الجبار الرفاعی، التوحید، سال یازدهم، شماره 66 (محرم و صفر 1414 ه.)، صفحه 78.

مجتبی محمودی، رسالة الثقلین، سال اول، شماره 4 (شوال - ذوالحجه 1413)، صفحه 142 - 153 و سالدوم، شماره 5 (محرم - ربیع الاول 1419 ق / 1993 م)، صفحه 142.

مصطفی محقق داماد، کیهان العربی، شماره 2317 (2 خرداد 1412 ق.) صفحه 3.

با عناوین مختلف هم‌چون: مسایل التقاطی و تحجر گرایی، رابطه عقل و وحی از دیدگاه شهید مطهری، نقشعقل و رشد فکری اجتماعی بشر در ختم نبوت به پیامبر اسلام، جای‌گزینی عقل و وحی و نبوت و عواملالتقاط و تحجر، التقاط و تفسیر به رأی قرآن، اجتهاد آزاد و اجتهاد فقاهتی، ریشه‌ها و علل پیدایش تحجر،اخباریگری از دیدگاه شهید مطهری، ویژگی‌ها و خصوصیات متحجرین، تحجر از دیدگاه شهید مطهری،تحجر در اجتهاد و فقاهت، روزنامه رسالت (10 و 11 و 12 و 13 و 14 و 16 و 18 و 19 و 21 و 23 و 24 و 26و 27 اردیبهشت 1368)، صفحه 4.

عباس مزنر، المنطلق، شماره 11 (ذوالقعده 1400)، صفحه 43 - 46.

روزنامه رسالت، شماره 1532، (15 اردیبهشت 1370)، صفحه 4.

بهزاد کاظمی، روزنامه جوان (13 اردیبهشت 1382).

علی اصغر خندان، اندیشه صادق، شماره 6 و 7 (بهار و تابستان 1381)، صفحه 70 - 89.

محسن غرویان، آیینه پژوهش، سال دوم، شماره 5 (بهمن و اسفند 1370) صفحه 51 - 55.

[بی نام]، روزنامه فردا (10 اردیبهشت 1377).

مهری هدهدی، بصائر، سال هفتم، پیاپی 30 (اسفند 1379)، صفحه 35 - 49.

روزنامه جمهوری اسلامی، شماره 4009، (18 فروردین 1372)، صفحه 11.

علی رضا زمزم، روزنامه کیهان، شماره 15084، (26 خرداد 1373)، صفحه 6.

زن روز، شماره 1605 و 1606 (27 اردیبهشت و 3 خرداد 1376)، صفحه 12 (امر به معروف و نهی از منکر/ حماسه حسینی (کتاب) / مرتضی، مطهری).

علی مطهری، روزنامه کیهان (6 خرداد 1375)، صفحه 6.

موعود جوان، سال دوم، پیاپی 10 (خرداد و تیر 1379)، صفحه 18 - 20.

محمد امینی احمدی، انتظار از دین از دیدگاه متفکران مسلمان دو قرن اخیر، جلد اول، قم، معاونت اندیشهاسلامی مرکز تحقیقات استراتژیک، 1374، صفحه 91 - 188.

روزنامه کیهان (16 دی 1374)، صفحه 6 (انتظار اسلام) / قیام و انقلاب مهدی(عج) از دیدگاه تاریخ فلسفه(کتاب) / محمد بن حسن(عج) امام دوازدهم / مطهری، مرتضی).

فرهنگ آفرینش، شماره 275 (10 آذر 1377)، صفحه 9.

گفت‌وگو با علی مطهری، قدس (11 اردیبهشت 1380).

روزنامه رسالت، شماره 960 (11 اردیبهشت 1368)، صفحه 4.

مصطفی خلیلی، نامه مفید، سال سوم، شماره 4 (زمستان 1376)، صفر 71 ـ 96 (مطهری، مرتضی / کثرتگرایی / در / ادیان ابراهیمی / جزمیت / در / ادیان الهی).

محمود اشراقی، کیهان فرهنگی، شماره 188 (خرداد 1381) صفحه 48 ـ 53.

مهدی آقا پور، مجله کیهان فرهنگی (9 خرداد 1371).

حمید نگارش، هور هدایت ویژه نامه روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380). صفحه 16 و 17.

مهدی بزرگی، دانشگاه اسلامی، شماره 6 (پاییز 1377) صفحه 89 ـ 99.

روزنامه رسالت (12 اردیبهشت 1377).

مسجد دانشگاه، پیش شماره پنجم (مهر و آبان 1381)، صفحه 98 - 99.

روزنامه فردا (14 و 20 اردیبهشت 1377)، صفحه 6

مسعود علوی، روزنامه جوان (13 اردیبهشت 1379)، صفحه 6.

علی دژاکام، مسجد دانشگاه، پیش شماره هشتم (تیر و مرداد 1382)، صفحه 85 - 89.

ش، راشد، روزنامه کیهان، شماره 13892، (12 اردیبهشت 1369)، صفحه 10.

سید مهدی آقا پور، پگاه اندیشه 2، «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر(فروردین 1382)، صفحه 32 - 35

روزنامه جمهوری اسلامی (17 اردیبهشت 1373).

دکتر علی مطهری، هور هدایت، ویژه نامه روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380)، صفحه 8.

رضا ناصری، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر،(اردیبهشت 1382)، صفحه 76 - 77.

روزنامه رسالت (10 اردیبهشت 1380).

عبدالکریم سروش، کیهان فرهنگی، شماره 2 (اردیبهشت 1369)، صفحه 10.

سخنرانی حسن صفار، بقیع، شماره 75 (خرداد 1372)، صفحه 25.

روزنامه رسالت 13 اردیبهشت 1378)، صفحه 4.

شماره 6، صفحه 9 - 26؛ روزنامه صبح آزادگان (8 و 9 خرداد 1361)، صفحه 5. جگزارش یکی از جلساتبحث استاد مطهری در حوزه علمیه قم در باب مغالطه در پاسخ «تعارضات منطقی» محسن هشترودی درکتاب هنر و دانشج.

شاهین خلج، روزنامه جام جم (11 و 14 اردیبشهت 1381)، صفحه 8.

محمد رضا طالبیان، روزنامه رسالت (14 اردیبهشت 1376). صفحه 11.

گفت‌وگو با علی تاجدینی، روزنامه خراسان (25 تیر 1380).

غلام‌رضا گلی زواره، ماهنامه پاسدار اسلام، شماره 197 (اردیبهشت 1377).

روزنامه ابرار، شماره 143، (14 اردیبهشت 1368)، صفحه 8.

سعید غفاری، روزنامه سلام، (12 اردیبهشت 1371)، صفحه 5.

فریبرز درجزی، ویژه‌نامه روزنامه مردم سالاری، (17 اردیبهشت 1381)، صفحه 1.

روزنامه سیاست روز، (11 و 12 اردیبهشت 1380). صفحه 9.

نجف لک زایی، راهبرد، شماره 19 (بهار 1380)، صفحه 69 ـ 82.

انواری، شما، شماره 260 (12 اردیبهشت 1381)، صفحه 5.

روزنامه قدس (13 اردیبهشت 1378)، صفحه 8.

محمد رضا فیاض بیرجندی، روزنامه رسالت، شماره 2402، (11 اردیبهشت 1373)، صفحه 25.

روزنامه خراسان (18 اردیبهشت 1369)، صفحه 1 و 7.

ابراهیم عباس حسینی، مشکوة، اجتماعی، شماره 28 (مهر 1369)، صفحه 11.

جواد محدثی، پگاه اندیشه 2 «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری»، ضمیمه ماهنامه بصائر (فروردین1382)، صفحه 91 - 92.

گفت‌وگو با استاد حمید سبزواری درباره استاد مطهری «ویژه‌نامه هور هدایت» روزنامه رسالت(اردیبهشت 1380)، صفحه 12.

اسد اللّه افشار، کار و کارگر (12 و 19 و 26 مهر 1373)، صفحه 7 و 9 و 6 ، (3 و 10 و 17 آبان 1373)، صفحه9 و 10.

عبدالکریم سروش، روزنامه نشاط (18 اردیبهشت 1378)، صفحه 6 (مطهری، مرتضی / و / خردگرایی).

حسین عرب، روزنامه جمهوری اسلامی (20 شهریور 1376)، صفحه 15 (نقدی بر خورد فرهنگی /شریعتی، علی / اسلام‌شناسی / مطهری، مرتضی).

پیام دانشجو، سال اول، شماره 33 (5 اردیبهشت 1374)، صفحه 6 و 7 (شناخت / فلسفه اسلامی / مطهری،مرتضی).

هفته نامه عصر ما، شماره 188 و 189 و 190 (آبان 1379)، صفحه 4 و 5.

گفت‌وگو با مهندس رامین، روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380).

مصطفی ایزدی، روزنامه بنیان (14 اردیبهشت 1381)، صفحه 12.

هدایت جلیلی، امید انقلاب، سال دهم، شماره 222 (15 اردیبهشت 1369)، صفحه 6 - 7 و 44.

هدایت جلیلی، روزنامه اطلاعات (17 اردیبهشت 1369)، صفحه 6.

شاهد، شماره 264 (اردیبهشت 1376)، صفحه 20 ـ 23 (سرگذشت‌نامه‌های مطهری، مرتضی).

تقدیری، آزادی، شماره 7 و 8 (اردیبهشت 1376)، صفحه 2 و 3.

روزنامه خراسان (17 اردیبهشت 1371)، صفحه 1، 5 (20 اردیبهشت 1371)، صفحه 301 (22 اردیبهشت1371)، صفحه 1 و 3 (31 اردیبهشت 1371)، صفحه 1 و 9.

جواد محدثی، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر، (اردیبهشت1382)، صفحه 84 - 85

جواد محدثی، روزنامه رسالت (14 اردیبهشت 1381).

معمار منتظرین، روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380)، صفحه 11.

روزنامه اطلاعات (10 اردیبهشت 1366)، صفحه6.

جواد ورعی، روزنامه جمهوری اسلامی (13 اردیبهشت 1378)، صفحه 15 (مطهری، مرتضی / حقوق اسلامی).

گفت‌وگو با علی مطهری، روزنامه رسالت، شماره 2402، (11 اردیبهشت 1373)، صفحه 17.

محسن عموشاهی، روزنامه رسالت، شماره 1570 (1 تیر 1370)، صفحه 6.

جلال انصاری، کیهان العربی، (26 / 9 / 1409 ق.)

عبدالرضا یوسفی میانجی، کیهان فرهنگی، شماره 175 (اردیبهشت 1380)، صفحه 12 - 17.

محمدعلی زکی، کیهان فرهنگی، شماره 174 (فروردین 1380 صفحه 20 ـ 25) (قیام عاشورا / مطهری،مرتضی / جنبش‌های اجتماعی / نظریه‌های اجتماعی / جامعه‌شناسی).

روزنامه سلام، شماره 15، (26 تیر 1370)، صفحه 10.

روزنامه سلام، شماره 15 (26 خرداد 1370)، صفحه 10.

پیام زن، شماره 2 (اردیبهشت 1372)، صفحه 4

علی باقی نصر آبادی، هفته نامه آفرینش، سال دوم، شماره 145 (اردیبهشت 1375)، صفحه 8.

م، لاریجانی، روزنامه سلام، شماره 1460، 1462، 1465، 1475، (6 و 9 و 12 و 26 تیر 1375)، صفحه 9.

محمد کوکب، روزنامه اطلاعات، (12 اردیبهشت 1375)، صفحه 7.

حسن موسوی زنجانی، روزنامه سلام، شماره 851 (15 اردیبهشت 1373)، صفحه 9.

به مناسبت سالگرد شهادت استاد مرتضی مطهری و بزرگداشت مقام معلم، رضا غلامی، نامه فرهنگ،سال هشتم شماره 1 (بهار 1377)، صفحه 152 - 154.

رضا غلامی، روزنامه جهان اسلام (12 و 13 اردیبهشت 1378).

رضا غلامی، روزنامه جهان اسلام (12 و 13 اردیبهشت 1377)، صفحه 7.

حسین یزدی، کیهان (16 اردیبهشت 1378)، صفحه 6 (مطهری، مرتضی / و / جوانان / رهبری / جوانان).

فرخ عالی‌خانی، اعتصام، شماره 5 (شهریور 1361)، صفحه 44 - 45.

عصر آزادگان (1 مهر 1377).

راه مجاهد، شماره 59 (آذر 1369)، صفحه 7 - 9، 20.

زین‌العابدین صفوی، روزنامه کیهان (15 اردیبهشت 1372).

روزنامه خراسان، (18 اردیبهشت 1378).

علی سکندری، روزنامه خراسان (8 خرداد 1378).

محسن غرویان، روزنامه کیهان (14 اردیبهشت 1368)، صفحه 6.

منصور پهلوان، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالگرد شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر(اردیبهشت 1382)، صفحه 80 - 83.

آروین سهابی، رشد معلم، سال هشتم، شماره 8 (اردیبهشت 1369)، صفحه 22 - 27.

محمد مهدی اعتصامی، آئینه پژوهش، سال چهارم، شماره 4 (آذر - دی 1372)، پیاپی 23، صفحه 43 - 54.

مرتضی صدرافشاری، زائر، سال چهارم، شماره 2 (اردیبهشت 1376)، صفحه 28 ـ 36 (حماسه حسینی(کتاب) / قیام عاشورا / تاریخ اسلام / مطهری، مرتضی).

گفت‌وگو با حبیب اللّه عسکر اولادی، روزنامه رسالت، شماره 8820، (14 اردیبهشت 1371)، صفحه 6.

اسداللّه بادام‌چیان، روزنامه رسالت (12 اردیبهشت 1366)، صفحه 7؛ (13 اردیبهشت 1366)، صفحه 5؛ (14اردیبهشت 1366)، صفحه 6 ؛ (15 اردیبهشت 1366)، صفحه 5؛ (16 اردیبهشت 1366)، صفحه 6؛ (17اردیبهشت 1366)، صفحه 4.

روح اللّه جاویدان، شما، شماره 210 (13 اردیبهشت 1380)، صفحه 6.

فصلنامه مصباح، سال پنجم، شماره 18 (تابستان 1375)، صفحه 198.

روزنامه اطلاعات (11 اردیبهشت 1370)، صفحه 6 ؛ (14 اردیبهشت 1370)، صفحه 6 .

روزنامه کیهان (25 اردیبهشت 1376)، صفحه 6 (امر به معروف و نهی از منکر، تاریخ اسلام، مطهری، مرتضی).

پیام هاجر، سال هفتم، شماره 140 (10 اردیبهشت 1366)، صفحه 2.

علی دژاکام، روزنامه همشهری (11 و 12 اردیبهشت 1379)، صفحه 6.

اطلاعات هفتگی، شماره 2335 (9 - 16 اردیبهشت 1366)، صفحه 3 و 4.

جلال الدین مجتبوی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی تهران، سال بیست و چهارم، شماره 3 و 4(مرداد 1358)، صفحه 23 - 31.

مجله دانشگاه انقلاب (اردیبهشت 1361).

رشد جوان، سال سوم، شماره 8 (اردیبهشت 1366)، 11 - 13.

نیرو، شماره 76 (16 اردیبهشت 1371)، صفحه 2.

حیدر ضیغمی، روزنامه ابرار (11 اردیبهشت 1376)، صفحه 2.

محسن مؤمنی، روزنامه کیهان (11 اردیبهشت 1380).

شاهد، شماره 264 (اردیبهشت 1376)، صفحه 19 ـ 27.

روزنامه جهان اسلام، شماره 272، (22 اردیبهشت 1371)، صفحه 11.

روزنامه رسالت، شماره 1823، (17 اردیبهشت 1371)، صفحه 5.

مصاحبه غیر حضوری با افکار شهید مرتضی مطهری، رضا طاهر خانی، روزنامه کیهان (20 اسفند1376).

حمید رضا ناصری، امیر رضا ستوده، روزنامه جمهوری اسلامی (2 اردیبهشت 1380).

سید محمدرضا حسینی، هور هدایت، ویژه‌نامه روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380)، صفحه 10 و 11.

نوشته علی مطهری، روزنامه کیهان (1 آبان 1379).

روزنامه همشهری (8 و 9 آبان 1379).

علی مطهری، روزنامه جمهوری اسلامی (6 شهریور 1379).

روزنامه ایران (16 و 19 خرداد 1380)، صفحه 10.

غلام‌علی حداد عادل، کلام اسلامی، شماره 17 (فروردین 1375)، صفحه 47.

جواهر هروی، فرهنگ آفرینش، شماره 295 (14 اردیبهشت 1378)، صفحه 6 (مطهری، مرتضی / اندیشهسیاسی).

روزنامه جمهوری اسلامی (24 آذر 1380)، صفحه 8 ؛ (کتاب پانزده گفتار (مطهری، مرتضی / مقاله‌ها).

روزنامه جمهوری اسلامی (11 اردیبهشت 1367).

روزنامه سلام (16 اردیبهشت 1372)، صفحه 11.

حجت وحید، ضمیمه روزنامه رسالت، شماره 2402، (11 اردیبهشت 1373)، صفحه 8.

معارف، شماره 6 (خرداد 1381)، صفحه 20 ـ 22.

مجید ملامحمدی، اندیشه مطهر «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ویژه جوانان، ضمیمه ماهنامهبصائر، (اردیبهشت 1382)، صفحه 40 - 42.

روزنامه ابرار (12 اردیبهشت 1381).

محمد جعفری، روزنامه کیهان (25 دی 1379)، صفحه 7.

حوزه، سال هفدهم، پیاپی 97 (فروردین و اردیبهشت 1379)، صفحه 11 و 53.

محمد جعفری، بازتاب اندیشه در مطبوعات روز ایران، سال اول، پیاپی 11 (بهمن 1379)، صفحه 15 - 17؛روزنامه رسالت (15 بهمن 1379).

محمد جعفری، روزنامه جمهوری اسلامی (10 بهمن 1379)، صفحه 11.

محمد لنگهاوزن، ترجمه: نرجس جواندل صومعه سرایی، معرفت شماره 23 (زمستان 1376)، صفحه 58 ـ69 (کثرت گرایی / دین / اسلام / مسیحیت / هیک، جان / مولوی، جلال‌الدین محمدبن محمد / مطهری،مرتضی).

علی باقی نصر آبادی، روزنامه رسالت (ویژه نامه هور هدایت)، (11 اردیبهشت 1380)، صفحه 22 و 23.

روزنامه جمهوری اسلامی (10 اردیبهشت 1382).

مهدی خلیلیان، روزنامه رسالت (14 اردیبهشت 1382) ویژه نامه شکوه اندیشه، صفحه 14 و 15.

روزنامه دوران امروز (29 بهمن 1379)، صفحه 1 (امر به معروف و نهی از منکر / جوانان / ایران /مجازات‌ها / آسیب‌های اجتماعی / مطهری، مرتضی).

هاشمی رفسنجانی، روزنامه اطلاعات (10 اردیبهشت 1365).

روزنامه سلام (16 اردیبهشت 1376)، صفحه 9 (مطهری، مرتضی).

یاد ایام، سال چهارم، شماره 2 (اردیبهشت 1376)، صفحه 113 ـ 117.

رضا سعیدی و علی مطهری، روزنامه دوران امروز (11 دی 1379)، صفحه 8.

علی ربانی گلپایگانی، نور علم، دوره سوم، شماره 11 (خرداد 1369)، پیاپی 35، صفحه 50 - 70.

یداللّه مرادی، پانزده خرداد، شماره 7 (فروردین 1371)، صفحه 93.

سید سعید روحانی، فرهنگ کوثر، سال چهارم، پیاپی 41 (مرداد 1379)، صفحه 78 - 79.

رضا حاج بابایی، آینه پژوهش، شماره 62 (خرداد ـ تیر 1379)، صفحه 65 ـ 186.

حسین سوزنچی، رشد آموزش معارف اسلامی، شماره 46 (پائیز 1380)، صفحه 18؛ شماره 47 (زمستان1380)، صفحه 19 ـ 24؛ شماره 48 (بهار 1381)، صفحه 8 ـ 12؛ شماره 49 (1381)، صفحه 16 ـ 22.

صبح، سال اول، شماره 3 (12 اردیبهشت 1374)، صفحه 6 و 14 (انسان (اسلام) / زمان / علم / اسلام ومقتضیات زمان (کتاب) مطهری، مرتضی).

ناصر کشاورز، پگاه حوزه، شماره 27 (آبان 1380)، صفحه 6 .

احمد سبز علی، فصلنامه شکوفه، سال سوم، شماره 9 (تابستان 1375)، صفحه 43 ـ 44. (کار در اسلام /تهذیب نفس / حکمت و اندرزها (کتاب)، مطهری مرتضی).

ناصر کشاورز، پگاه حوزه، شماره 27 و آبان 1380، صفحه 6 .

احمد سبزعلی، فصلنامه شکوفه، سال سوم، شماره 9 (تابستان 1375)، صفحه 43 ـ 44 (کار در اسلام /تهذیب نفس / حکمت و اندرزها (کتاب)، مطهری، مرتضی).

محمد صفر جبرئیلی، نامه مفید، سال سوم، شماره سوم (زمستان 1376).

محمدصفر جبرئیلی، نامه مفید، سال دوم، شماره 4 (زمستان 1376)، صفحه 51 ـ 70 (مطهری، مرتضی /علم کلام / و فلسفه اسلامی).

روزنامه رسالت (13 اردیبهشت 1366)، صفحه 5.

دیدگاه‌های حائری شیرازی، روزنامه رسالت (14 و 15 و 16 اردیبهشت 1382).

گفت‌وگو با دکتر فیروز اصلانی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، روزنامه رسالت (10 و 11 اردیبهشت1381).

رضا بابایی، روزنامه کیهان، شماره 14192 (1 خرداد 1370).

گفت‌وگو با شهریار زرشناس، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامهبصائر، (اردیبهشت 1382)، صفحه 48 - 49.

مرتضی عزتی، روزنامه بیان (12 اردیبهشت 1379).

مسعود امامی، معارف (نشریه گروه‌های معارف اسلامی دانشگاه‌های کشور)، شماره 10 (بهمن 1381).

روزنامه بیان (21 اسفند 1378).

گفت‌وگو با ابوالقاسم خزعلی، روزنامه رسالت، شماره 2687، (12 اردیبهشت 1374)، صفحه 3.

سخنرانی اکبر هاشمی رفسنجانی، روزنامه جمهوری اسلامی، شماره 2882، (16 اردیبهشت 1368)،صفحه 9.

علی میرموسوی، نامه پژوهش، سال دوم، شماره 7 (زمستان 1376)، صفحه 287 - 320.

پیام زن، شماره 2 (اردیبهشت 1371)، صفحه 4.

سخنرانی اکبر هاشمی رفسنجانی، روزنامه کیهان، شماره 13595، (30 اردیبهشت 1368)، صفحه 1.

روزنامه سلام، شماره 851، (18 اردیبهشت 1373)، صفحه 9.

روزنامه همشهری (11 اردیبهشت 1374)، صفحه 1 (روز معلم / مطهری / مرتضی).

هدایت اللّه جلیلی، روزنامه اطلاعات، شماره 11038 (19 اردیبهشت 1369)، صفحه 6.

حرم، شماره 74 (اردیبهشت 1374)، صفحه 17 ـ 18 (قیام عاشورا / تحریف / مطهری، مرتضی).

مهدی جعفری، روزنامه سلام (21 تیر 1375)، صفحه 9 (واقعه کربلا در تاریخ اسلام / عزاداری / ماه محرم/ تحریفات عاشورا / (کتاب) / حسین‌بن علی7 امام سوم / مطهری، مرتضی).

[بی نام]، صف، سال بیست و سوم، شماره 251 (فروردین و اردیبهشت 1380).

یعقوب موسوی، روزنامه جهان اسلام (13 مرداد 1371).

روزنامه ابرار، شماره 1587 (7 اردیبهشت 1373)، صفحه 8.

سروش، سال شانزدهم، شماره 736) 9 اردیبهشت 1374)، صفحه 30 ـ 33.

نشر دانش، سال اول، شماره 2 (بهمن و اسفند 1359)، صفحه 40 - 47 جنگارش درس‌های مرتضی مطهریدر 1355ج.

روزنامه ابرار (12 اردیبهشت 1369)، صفحه 1، 2.

محمد بهشتی، روزنامه رسالت، شماره 2153 (3 تیر 1372)، صفحه 3.

روزنامه جهان اسلام (13 اردیبهشت 1373).

عبدالکریم سروش، ضمیمه روزنامه جهان اسلام، شماره 557 (12 اردیبهشت 1372)، صفحه 6.

حسین حسینی (گفت‌وگو)، روزنامه رسالت، شماره 1255 (22 اردیبهشت 1369)، صفحه 4.

مصطفی محقق داماد، دانشگاه انقلاب، شماره 11 (اردیبهشت 1361)، صفحه 17 - 20 و شماره 12 (خرداد1361)، صفحه 254 - 81.

اندیشه‌های نو در علوم اسلامی

شماره 6 ، صفحه 9 ـ 26؛ روزنامه صبح آزادگان (8 و 9 خرداد 1361)، صفحه 5. جگزارش یکی از جلساتبحث استاد مطهری در حوزه علمیه قم در باب مغالطه در پاسخ «تعارضات منطقی» محسن هشترودی درکتاب هنر و دانشج.

محسن الویری، مسجد، شماره 13 (فروردین 1373)، صفحه 41.

مهدی خلیلیان، روزنامه رسالت، شماره 1823 (17 اردیبهشت 1371)، صفحه 5.

مسعود امید، کلام اسلامی، شماره 10 (تیر 1373)، صفحه 72.

احمد رضا کشوری، درسهایی از مکتب الاسلام، شماره 6 (مهر 1371)، صفحه 71

روزنامه رسالت (15 اردیبهشت 1374)، شماره 736)، صفحه 4 (آشنایی با قرآن (کتاب) / تفسیر قرآن /مطهری / مرتضی).

مهدی محمدی، کیهان فرهنگی، شماره 181، سال هجدهم، (آبان 1380).

غلامعلی حداد عادل، روزنامه رسالت، (18 اردیبهشت 1370)، صفحه 4.

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام اکبری، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامهبصائر، (اردیبهشت 1382)، صفحه 74 - 75.

حسین معصومی، روزنامه کیهان، شماره 15588، (15 اسفند 1374).

مهدی کروبی، روزنامه کیهان، شماره 13894، (15 اردیبهشت 1369)

هادی خسروشاهی، تاریخ و فرهنگ معاصر، شماره 4 (فروردین 1371)، صفحه 34.

حسن صبوحی، کیهان فرهنگی، شماره 152 (خرداد 1378)، صفحه 12 - 17.

حسن ازغدی، روزنامه کیهان، شماره 15053، (17 اردیبهشت 1373)، صفحه 2.

مسعود امید، معرفت، شماره 42 (خرداد 1380)، صفحه 50 ـ 57 (مفهوم کلی / فلسفه اسلامی / فلسفه مشاء/ فلسفه اشراق / حکمت متعالی / طباطبایی، محمد حسین / مطهری، مرتضی / مصباح، محمد تقی / یزدیحائری، محمد باقر بن مرتضی).

جعفر محقق، مجله وارش، سال دوم، شماره اول (فروردین و اردیبهشت 1377)، صفحه 4 - 12.

محمود فرشیدی، روزنامه رسالت، شماره 2406، (15 اردیبهشت 1375)، صفحه 11.

جواد رودگر، روزنامه جام جم (24 مرداد 1380)، صفحه 8.

علی تاجدینی، اندیشه مطهر «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری ویژه جوانان» ضمیمه ماهنامهبصائر، (اردیبهشت 1382)، صفحه 6 - 12.

مهدی خلیلیان، روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1381).

در گفت‌وگو با یالثارات الحسین7، سال دهم، شماره 223 (اردیبهشت 1382).

امکان، شماره 67 (خرداد 1380، صفحه 25؛ شماره 70 (مرداد و شهریور 1380)، صفحه 60 ؛ شماره 78(اردیبهشت 1381) صفحه 33 و شماره‌های 72، 74، 75، 76، 77، 81، 82، 83، 84 .

اندیشه مطهر «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ویژه جوانان، ضمیمه ماهنامه بصائر،(اردیبهشت 1382)، صفحه 62 - 65 .

حسین یزدی، روزنامه رسالت، (11 اردیبهشت 1373)، صفحه 17.

روزنامه جمهوری اسلامی (3 بهمن 1361)، صفحه 8.

روزنامه جمهوری اسلامی، شماره 4321، (12 اردیبهشت 1373)، صفحه 12.

محمود لطیفی، روزنامه جمهوری اسلامی (12 اردیبهشت 1378). صفحه 9 ـ 11.

شماره 2 (تابستان 1376)، صفحه 54 ـ 84 (دین / علم / مطهری، مرتضی / حکومت دینی / ولایت فقیه / فناوری).

همایون همتی، نامه فرهنگ، سال ششم، شماره 1 (بهار 1375)، صفحه 112 - 127.

زهرا مصطفوی (خمینی)، ندا، سال دوم، شماره 5 (بهار 1370)، صفحه 38 - 46.

روزنامه اطلاعات (12 اردیبهشت 1362)، صفحه 2 و 3.

روزنامه جمهوری اسلامی، شماره 3446، (11 اردیبهشت 1370)، صفحه 15.

علی ربانی گلپایگانی، نور علم، دور چهارم، شماره 7 و 8 (بهمن 1370 - اردیبهشت 1371)، پیاپی 43 - 44،صفحه 140 - 171.

علی محمد بیرجندی، کیهان هوایی، شماره 980، (23 اردیبهشت 1371)، صفحه 19.

یاد، سال دهم، شماره 37، 38 (بهار و تابستان 1374)، صفحه 44 ـ 59.

طاهره عظیم‌زاده، فرهنگ مشارکت، سال چهارم، شماره 1 (پاییز 1376)، صفحه 69 ـ 71.

روزنامه جمهوری اسلامی (12 اردیبهشت 1369).

روزنامه نوروز (19 تیر 1381)، صفحه 7.

عباس چگینی، شما، شماره 260. (12 اردیبهشت 1381) صفحه 6.

شهید مطهری و جریان تحجر واپس گرایی

علی محمد بیرجندی، کیهان هوایی، شماره 981، (30 اردیبهشت 1371)، صفحه 14.

روزنامه جمهوری اسلامی، چهارشنبه (12 اردیبهشت 1369)، شماره 3164، صفحه 12 و پنجشنبه (13اردیبهشت 1369)، شماره 3165، صفحه 10.

علی باقی نصر آبادی، روزنامه جوان، صفحه اندیشه سبز (13 و 20 و 27 شهریور 1380)، صفحه 8 ؛ و(10 مهر 1380)، صفحه 8.

گفت‌وگو با حسین سوزنچی، روزنامه خراسان (11 اردیبهشت 1381).

علی دژاکام، قبسات، سال دوم، شماره 5 و 6 (پائیز و زمستان 1376)، صفحه 176 ـ 182 (آزادی / مطهری،مرتضی).

روزنامه کیهان، (6 شهریور 1379) صفحه 7.

علی مطهری، روزنامه جام جم (8 شهریور 1379)، صفحه 12 و 13.

محمد علی انیسی، روزنامه جمهوری اسلامی (18 اردیبهشت 1380)، صفحه 9.

محسن غرویان، روزنامه رسالت (13 اردیبهشت 1377)، صفحه 1 و 15.

روزنامه جام جم (12 و 13 خرداد 1380)، صفحه 2 و 9، روزنامه رسالت (9 و 10 خرداد 1380)، صفحه16؛ روزنامه کیهان (23 خرداد 1380)، صفحه 7.

روزنامه جمهوری اسلامی (16 مهر 1381).

اسداللّه افشار، روزنامه رسالت، شماره 2358، (9 اسفند 1372)، صفحه 6.

محمد باقر حسام الدین، روزنامه کیهان (6 و 9 و 16 و 30 آذر 1379)، صفحه 7.

روزنامه جوان (7 مهر 1378).

علی کاشانی، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر، (اردیبهشت1382)، صفحه 18 - 19.

گفت‌وگو با دکتر علی مطهری فرزند استاد، روزنامه جوان (10 اردیبهشت 1381).

ابوالفضل هدایتی طلوع، سال اول، شماره 2 (تابستان 1381).

گفت‌وگویی غیابی با استاد مطهری جبه مناسبت سالروز شهادت استادج، روزنامه قدس، (3 اردیبهشت1377).

خاطرات دکتر حداد عادل از استاد مطهری، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمهماهنامه بصائر، (اردیبهشت 1381)، صفحه 14 - 15.

تقی دژاکام، روزنامه کیهان (12 اردیبهشت 1379)، صفحه 14.

حسن صفار، روزنامه کیهان، شماره 14756، (11 اردیبهشت 1372)، صفحه 7.

علی دوانی، تاریخ و فرهنگ معاصر، سال ششم، شماره 23 و 24 (پاییز و زمستان 1376)، صفحه 317 ـ325.

احمد باقرزاده ارجمندی، روزنامه نوروز (12 اردیبهشت 1381)، صفحه 7.

محمد جعفر بهداد، روزنامه کیهان (6 فروردین 1380)، صفحه 6 (امامت / ولایت / مطهری، مرتضی / علیبن ابیطالب7، امام اول).

حسین ترکش دوز، روزنامه ایران (19 اردیبهشت 1381)، صفحه 8.

حمید، پارسانیا، علوم سیاسی، شماره 14 (تابستان 1380)، صفحه 179 - 220.

لاریجانی، م. روزنامه سلام (6 و 9 و 12 و 26 تیر 1375)، صفحه 9 و 7.

روزنامه اطلاعات (21 مرداد 1372)، صفحه 6.

محمد رضا اسدیان مقدم، روزنامه کیهان، (15 دی 1381)، صفحه 12.

شهید مطهری حمید رضا - جلایی پور، روزنامه بیان، (12 اردیبهشت 79).

روزنامه سلام، شماره 274 (20 اردیبهشت 1371)، صفحه 10.

حمید رسایی، روزنامه رسالت (28 و 31 شهریور 1381)، صفحه 3 و 15.

حمید رسایی، روزنامه جمهوری اسلامی (1 و 7 و 8 مهر 1381)، صفحه 3 و 7 و 11.

علی لاریجانی، پگاه اندیشه 2 «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری»، ضمیمه ماهنامه بصائر(فروردین 1382)، صفحه 58 - 59.

نادر صدیقی، روزنامه همشهری (13 اردیبهشت 1382).

علی، مزروعی، عصر ما، شماره 138 (آبان 1378)

عصر ما، شماره 118.

گفت‌وگو با خانم صفاتی، مجله ندا، شماره چهاردهم.

مسعود همت، روزنامه رسالت (12 اردیبهشت 1381).

روزنامه سلام (11 اردیبهشت 1375) صفحه 9.

روزنامه کیهان، (14 اردیبهشت 1371).

نصر اللّه حسن عباسی، روزنامه کیهان، شماره 14465، (14 اردیبهشت 1371)، صفحه 6.

علوی تبار، زنان، شماره 75، (سال دهم خرداد 1380).

عزت اللّه ضرغامی، روزنامه صبح امروز (16 اسفند 1378)، صفحه 3.

سام الدین ضیایی، روزنامه صبح امروز (19 بهمن 1378)، صفحه 3.

محمد حسن، قدردان قراملکی، روزنامه رسالت، ویژه‌نامه هور هدایت، (اردیبهشت 1380)، صفحه 19.

روزنامه سیاست روز (12 اردیبهشت 1380)، صفحه 9.

محمد صادق مزینانی، مجله حوزه، سال شانزدهم، پیاپی 91 (فروردین و اردیبهشت 1378)، صفحه 272 ـ314.

محمد جواد صاحبی، فرهنگ کوثر، سال سوم، پیاپی 26 (اردیبهشت 1378)، صفحه 7 - 11.

رضا حق پناه، مشکوة، شماره 76 و 77 (پاییز و زمستان 1381)، صفحه 139 - 150.

عبد المهدی یادگاری، المطهری العقبری الرسالی جدمشقج، المستشار الثقاقیة بدمشق، جبی‌تاج، صفحه 195- 200.

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام دکتر خسرو پناه، روزنامه خراسان (11 مهر 1381).

روزنامه رسالت، شماره 1528 (11 اردیبهشت 1370)، صفحه 4.

پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ویژه جوانان، ضمیمه ماهنامه بصائر، (اردیبهشت1382)، صفحه 28 - 30.

علی تاجدینی، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر، (اردیبهشت1381)، صفحه 35 - 37.

عبدالعظیم صاعدی، کیهان هوایی، شماره 1473 (اردیبهشت 1381).

آینده سازان، سال چهارم، شماره 123 (5 اردیبهشت 1362)، صفحه 13 - 15 جخاطرات حسینعلی منتظری،سید محمد حسین طباطبایی، سید محمدحسین بهشتی، محمد مفتح و سید عبدالکریم موسوی اردبیلی ازشهید مطهری.]

احمد، جلالی، روزنامه فردا (15 اردیبهشت 1377).

مجتبی مطهری، روزنامه اطلاعات، شماره 19898 (12 اردیبهشت 1372)، صفحه 7.

سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، روزنامه جمهوری اسلامی «ویژه‌نامه» شماره 268، (15 اردیبهشت1359)، صفحه 8.

گفت‌وگو با محمد بهشتی، روزنامه جمهوری اسلامی، «ویژه‌نامه»، شماره 275 (23 اردیبهشت 1359)،صفحه 6.

محمد اسدی گرمارودی، روزنامه جمهوری اسلامی «ویژه‌نامه»، شماره 275 (23 اردیبهشت 1359)،صفحه 2.

روزنامه جمهوری اسلامی، شماره 4333 (26 اردیبهشت 1373)، صفحه 12.

قدرت اللّه نجفی، روزنامه رسالت، شماره 2978 (11 اردیبهشت 1375)، صفحه 3.

محمود رامیار، یادنامه استاد شهید مرتضی مطهری، جلد دوم، زیرنظر عبدالکریم سروش، تهران،انتشارات انقلاب اسلامی، 1363، صفحه 219- 220.

عبد اللّه جوادی آملی، روزنامه کیهان، شماره 14189 (29 اردیبهشت 1370)، صفحه 6.

روزنامه جمهوری اسلامی، شماره 4008 (17 فروردین 1372)، صفحه 10.

روزنامه کیهان، شماره 14764 (21 اردیبهشت 1372)، صفحه 6.

غلام‌رضا گلی زواره، پیام زن، سال هفتم، شماره 74، (اردیبهشت 1377)؛ شماره 75 (خرداد 1377).

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام و المسلمین حاج سید احمد خمینی؛، پگاه اندیشه 2 «ویژه‌نامه سالروز شهادتاستاد مطهری»، ضمیمه ماهنامه بصائر (فروردین 1382)، صفحه 40 - 41.

علی اوجبی، مسجد، شماره 21 (مرداد 1374)، صفحه 31.

محمود دامغانی، روزنامه رسالت، شماره 1531 (14 ادریبشهت 1370)، صفحه 4.

سخنرانی مهدی کروبی، روزنامه جمهوری اسلامی، شماره 3165 (13 اردیبهشت 1369).

به مناسبت برگزاری مجلس یادبود استاد شهید در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.

روزنامه اطلاعات (31 اردیبهشت 1378).

غلامحسین دینانی، پگاه اندیشه 2 «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری»، ضمیمه ماهنامه بصائر(فروردین 1382)، صفحه 19 - 21.

حمید نگارش، روزنامه کیهان (8 و 10 اردیبهشت 1381).

یداللّه، شریفی، روزنامه خرداد (31 خرداد 1378).

محمد حسن قدردان قراملکی، معرفت، سال هشتم، شماره 30 (مهر و آبان 1378)، صفحه 61 - 71.

ضیاء، موسوی، کیهان عربی، (6 / 10 / 1410 ق).

علی وزوایی، روزنامه جمهوری اسلامی (10 اردیبهشت 1381).

حسینعلی منتظری، روزنامه کیهان (11 اردیبهشت 1362).

روزنامه جمهوری اسلامی (28 فروردین 1381).

به مناسبت شهادت استاد شهید مرتضی مطهری و روز معلم روزنامه صدای عدالت، (12 اردیبهشت1380).

ابوالقاسم یعقوبی، حوزه، سال شانزدهم، پیاپی 91 (فروردین و اردیبهشت 1378)، صفحه 186 ـ 223.

ابوالقاسم یعقوبی، حوزه سال هفدهم، پیاپی 97 (فروردین و اردیبهشت 1379)، صفحه 181 - 226.

روزنامه اطلاعات (12 و 15 و 16 اردیبهشت 1361).

مرادعلی توانا، روزنامه کیهان، شماره 14638 (8 آذر 1371)، صفحه 6.

روزنامه جمهوری اسلامی (11 خرداد 1377)، صفحه 11.

سلیمان خاکیان، پژوهش و حوزه، سال سوم، شماره 12 (زمستان 1381)، صفحه 129 - 139.

صادق حقیقت، کیهان اندیشه، شماره 59 (مهر 1373)، صفحه 109.

محمد تقی سبزه‌ای، بصائر، سال سوم، شماره 24 (فروردین و اردیبهشت 1376)، صفحه 90 ـ 94.

پور حسن، روزنامه سلام، (12 اردیبهشت 1378).

محمد پزشکی، فصلنامه علوم سیاسی، شماره 7، (زمستان 1372)، صفحه 28 - 39.

یداللّه دادگر، روزنامه کار و کارگر، (13 - 27 آبان 1376).

روزنامه اطلاعات (1 و 14 اردیبهشت 1381).

مسعود امیدی، قبسات، سال چهارم، پیاپی 13 (پاییز 1378). صفحه 72 - 89.

هنر دینی، سال دوم، پیاپی 6 (زمستان 1379)، صفحه 15 - 45.

علی اکبر هاشمی رفسنجانی، مطهری، مطهر اندیشه‌ها، جلد اول، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1364، صفحه385 - 399؛ روزنامه جمهوری اسلامی (14 اردیبهشت 1362).

علی اصغر محمد خانی، روزنامه اطلاعات (15 آذر 1372)، صفحه 6. (آزادی، بیان در / اسلام / مطهری،مرتضی).

پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر، (اردیبهشت 1382)،صفحه 3.

اندیشه مطهر «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ویژه جوانان، ضمیمه ماهنامه بصائر(اردیبهشت 1382)، صفحه 2.

نظام الدین موسوی، روزنامه کیهان، (13 اردیبهشت 1377).

رضا داوری، پگاه اندیشه 2 «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری»، ضمیمه ماهنامه بصائر (فروردین1382)، صفحه 53 - 54.

نجابت، علی، ساختمان و نصب، شماره 40 (خرداد 1375).

مهدی خادمی، روزنامه جمهوری اسلامی، (13 اردیبهشت 1372).

همایون همتی، روزنامه سلام (15 اردیبهشت 1372)، صفحه 8 (انقلاب اسلامی ایران / مطهر، مرتضی).

روزنامه خراسان (11 اردیبهشت 1369)، صفحه 3، (25 اردیبهشت 1369)، صفحه 6.

خاطراتی از زبان یاران و خویشان‌استاد مطهری، ویژه‌نامه هور هدایت، روزنامه رسالت (اردیبهشت1380)، صفحه 15.

گفت‌وگو با استاد علی دوانی، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامهبصائر، (اردیبهشت 1381)، صفحه 26 - 27

مجتبی رافعی، اسوه، ویژه نامه (اردیبهشت 1377).

علی لاریجانی، پیام صادق، شماره 34 (فروردین ـ اردیبهشت 1380)، صفحه 6 ـ 10.

سید عباس میری، پگاه اندیشه «ویژه‌نامه سالروز شهادت استاد مطهری» ضمیمه ماهنامه بصائر،(اردیبهشت 1382)، صفحه 56 - 61.

سید عباس میری، حوزه، سال هفدهم، پیاپی 97 (فروردین و اردیبهشت 1379)، صفحه 227 - 254.

شریف لک‌زایی، پگاه حوزه، شماره 46 (فروردین 1381)، صفحه 18.

حمید انتظار، صباح، شماره 1 (بهمن و اسفند 1380)، صفحه 19 ـ 22.

محمد رضا عطایی، فصلنامه علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، شماره سوم (تابستان 1382).

عبدالرضا ایزد پناه، حوزه، شماره 67 (فروردین و اردیبهشت 1374)، صفحه 3 - 24.

روزنامه اطلاعات (12 اردیبهشت 1378)، صفحه 5، ضمیمه (روز معلم / مطهری، مرتضی / معلمان / در /اسلام).

رایزن، سال پنجم، شماره 35 (اردیبهشت 1382).

محمد - لگنهاوزن، غلامعلی، حداد عادل، هور هدایت ویژه نامه روزنامه رسالت (11 اردیبهشت 1380)،صفحه 14.

فرامرز حقیقی، روزنامه سلام، شماره 563 (15 اردیبهشت 1372)، صفحه 8.

غلام‌رضا دانایی فر، روزنامه رسالت (12 اردیبهشت 1381)، صفحه 8.

روزنامه جمهوری اسلامی، شماره 3447 (12 اردیبهشت 1370)، صفحه 12.