چهل حدیث پدر

مشخصات کتاب

عنوان و نام پدیدآور : چهل حدیث پدر/به‌اهتمام اسماعیل محمدی‌کرمانشاهی.

مشخصات نشر : قم: زائر، آستانه مقدسه، ۱۳۸۹.

مشخصات ظاهری : 59ص.

فروست : انتشارات زائر؛ ۱۶۳.

وضعیت فهرست نویسی : در انتظار فهرستنویسی (اطلاعات ثبت)

یادداشت : چاپ دوم: ۱۳۸۹.

موضوع : داستان‌های اخلاقی -- قرن ۱۴.

موضوع : احادیث شیعه -- قرن ۱۴

رده بندی کنگره : BP۱۴۳/۹/ص۶۶پ۴ ۱۳۹۲

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۲۱۸

اشارة

فهرست مطالب

فهرست مطالب

مقدمه ناشر... 5

1 . حقوق پدر بر فرزند... 13

2 . نگاه پدر به فرزند... 14

3 . حقوق متقابل پدر و فرزند... 15

4 . سه حق فرزند بر پدر... 17

5 . حقوق فرزندان بر پدر... 18

6 . نگاه محبت‌آمیز به فرزند... 19

7 . شباهت به پدر... 20

8 . دعاهایی که رد نمی‌شود... 21

9 . پدران امت اسلامی... 22

10 . اجابت دعای پدر... 23

11 . نفرین پدر... 24

12 . دعاهای مستجاب... 25

13 . اثر نیکی به فرزند... 26

14 . یاری بر نیکوکاری... 27

15 . نیکی به پدر پس از مادر... 28

16 . آموزش فرزندان... 29

17 . هشدار به پدران و فرزندان... 30

18 . آثار دوستی پدران... 31

19 . حق پدر بر فرزند... 32

20 . حق فرزند بر پدر... 33

21 . بهترین ارث پدران... 34

22 . نیکی نخست پدر... 35

23 . ایستادن به احترام پدر... 36

24 . شیوه امام حسن و امام حسین علیهماالسلام ... 37

25 . احترام پدر در هر حال... 38

26 . حق پدر بر فرزند... 39

27 . حق فرزند بر پدر... 41

28 . بی‌احترامی به پدر... 43

29 . یاری شدن پدر دختر... 44

30 . تأثیر پدران صالح... 45

31 . تفسیر احسان به والدین... 46

32 . عاقبت کشمکش با پدر... 47

33 . نیکی به پدران... 48

34 . خدمت به پدر... 49

35 . اثر زیاد دوست داشتن پدر... 50

36 . کراهت ورود پدر در قبر... 51

37 . دعای پدر همانند دعای نبی... 52

38 . حق پدری علی علیه‌السلام ... 53

39 . مرگ پدر... 54

40 . بزرگترین واجب... 55

منابع... 56

مقدمة الناشر

کَلامُکُمْ نُورٌ

سخن شما اهل بیت، نور است.

زیارت جامعه کبیره

بر آستان احادیث اهل بیت ، عقل خضوع می‌کند دل خشوع می‌یابد و روح سیراب می‌شود . احادیث نورانی ائمه اطهار ، منشوری است که حکمت‌های قدسی و معارف ناب الهی را بر دل‌ها و عقل‌ها می‌تاباند . گلشنی روح پرور و گنجینه‌ای گرانبها و سرمایه‌ای پایان‌ناپذیر است .

امام باقر علیه‌السلام فرمود :

شَرِّقا أوْ غَرِّبا ، فَلا تَجِدانِ علما صحیحا اِلاّ شیئا خَرَجَ مِنْ عِندنِا اهلِ البیت؛⁽¹⁾

به شرق و غرب جهان بروید ، هیچ دانش صحیحی نخواهید یافت ، مگر آن که از ما خاندان پیامبر صادر شده است .

همواره مدیون راویان ، محدّثان و عالمان گذشته شیعه‌ایم که با دقّت و درایت و مسئولیت‌شناسی ، سخنان نورانی پیشوایان معصوم را ثبت و ضبط کرده و به عنوان «میراث اهل بیت» به نسل‌های بعدی سپرده‌اند .

احادیث اهل‌بیت علیهم‌السلام آنگونه که خودشان فرموده‌اند ، «نور» است .

مجموعه‌های حدیثی ، دانشکده‌های صامت امّا جاویدان امامان شیعه است که بشریّت را آموزش غیر حضوری می‌دهد و خرسندیم که ما میراث‌دار این

علوم و معارفیم . برای پیمودن راه صحیح زندگی و

رهایی از حیرت‌ها و ضلالت‌ها و کج راهه‌ها ، نیازمند این احادیثیم که «چراغ راه» و هدایت‌گر اندیشه‌ها و صفابخش دل‌ها و جان‌ها است .

روایات پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و اهل بیت او ، هم در عرصه مباحث اعتقادی برای ما «حجّت» است ، هم در قلمرو فقه و تبیین احکام شرع و حلال و حرام الهی سند و پشتوانه است ، هم در موضوعات اخلاقی ، تربیتی ، تهذیب نفس ، پند و موعظه ، سرشار از حکمت و بینش و هدایت است و اگر مردم با احادیث نورانی خاندان عصمت و طهارت آشنا شوند ، دل در گرو محبت و اطاعت آنان می‌نهند، همانگونه که حضرت رضا علیه‌السلام فرمود : اِنَّ النّاسَ لو عَلِموا مَحاسِنَ کلامِنا لاَتّبعونا؛⁽¹⁾

اگر مردم خوبی‌ها و زیبایی‌های سخن ما را بدانند ، از

ما پیروی می‌کنند .

بر این اساس ، آموختن ، نوشتن ، بیان ، نشر ، شرح و تبیین، حفظ و تعلّم احادیث اهل بیت ، کاری است ارزشمند و در راستای حفظ و گسترش فرهنگ اهل بیت علیهم‌السلام .

کتب حدیثی شیعه ، همچون دریایی عمیق و موّاج پر از گهرهای نفیس است . برای بهره‌گیری از ذخایر این اقیانوس ژرف و پرگهر ، باید به غوّاصی در دل آن پرداخت و لؤلؤ و مرجان‌هایی به دست آورد و به نسل امروز و مشتاقان عرضه کرد .

«چهل حدیث نویسی» ، یکی از گام‌های ارزشمند در نشر و تشریح احادیث عترت پاک نبوی است که عالمان از دیرباز به آن مبادرت می‌ورزیدند و جامعه را

از معنویّت آثار اهل بیت بهره‌مند می‌ساختند . اینکه امامان فرموده‌اند : هر کس چهل حدیث از احادیث ما را حفظ کند ، در روز قیامت فقیه و دین شناس

برانگیخته می‌شود ، هم پشتوانه چنین حرکت علمی و فرهنگی است ، هم ما را به ضرورت حفظ احادیث آنان آگاه می‌کند . چه حفظ به معنای به حافظه سپردن باشد ، چه ثبت و ضبط و جلوگیری از فراموش شدن و از بین رفتن باشد و چه به معنای حفظ در عمل . به هر حال ، تشویقی است برای رویکرد به معارف اهل بیت که در کلمات نورانی آنان نهفته است .

امروز ، نیاز جامعه به آشنایی با فرهنگ ناب اهل بیت ، بیش از هر زمان احساس می‌شود . عطش و استقبالی هم که مردم از خود نشان می‌دهند ، ضرورت ارائه و عرضه کلمات خاندان عصمت را در قالبی روان ،

سهل الوصول و متناسب با اقشار مختلف علاقه‌مند ، روشن‌تر نشان می‌دهد و به همین دلیل ، مراکز و مؤسّسات و اشخاصی به نشر «چهل حدیث» می‌پردازند .

آستانه مقدسه حضرت معصومه علیهاالسلام نیز به عنوان

یک حرکت فرهنگی در راه نشر احادیث پیشوایان دین و ترویج معارف عترت ، اقدام به چاپ این سلسله از چهل حدیث‌های موضوعی کرده است . موضوعات ، ابتدا در کمیته‌ای تعیین ، سپس به محققان و مؤلفان سفارش داده شده تا به گردآوری و تدوین چهل حدیث پیرامون موضوعات برگزیده بپردازند . سعی شده است اغلب موضوعات ، اخلاقی ، تربیتی ، کاربردی و معارفی باشد . تا چه قبول افتد و چه در نظر آید .

---

امّا جزوه حاضر .....

حق‌شناسی و نعمت‌شناسی ، نشانه معرفت و خردمندی انسان است .

«پدر» حق بزرگی بر فرزند دارد . قرآن کریم توصیه می‌فرماید که به پدر و مادر نیکی کنید و به شایستگی با آنان صحبت کنید و ارزش این نعمت را بدانید .

در متون دینی و توصیه‌های پیشوایان معصوم علیه‌السلام ،

بر شناخت حق پدر و احترام و قدردانی نسبت به او توصیه شده است . روز میلاد حضرت علی علیه‌السلام در کشور ما به عنوان «روز پدر» نامگذاری شده چرا که او یک پدر نمونه و سرمشق همه پدران است . پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله نیز فرموده است که : من و علی ، پدران این امّت هستیم .

جزوه حاضر ، حاصل تلاش فاضل گرامی حجة الاسلام جناب آقای اسماعیل محمدی کرمانشاهی

است که از لابه‌لای احادیث نورانی اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام چهل گوهر ناب و حدیث نورانی را برگزیده‌اند . در همین جا به جاست که از زحمات ایشان تقدیر کنیم .

امید است با آراستگی به ادب اسلامی و الهام‌گیری از رهنمودهای ارزشمند که در سخنان ماندگار پیامبر و عترت پاک اوست ، جامعه‌ای مطلوب و خانواده‌ای باصفا داشته باشیم و حقِ حق داران را به نحو شایسته بشناسیم و ادا کنیم .

انتشارات زائر / آستانه مقدسه

1387 ش

1.حقوق پدر بر فرزند

امام کاظم علیه‌السلام :

سَألَ رَجُلٌ رَسُولَ اللّه صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ما حَقُّ الوالِدِ عَلَی وَلَدِهِ قالَ لایُسَمِّیهِ بِاسمِهِ وَلا یَمشِی بَینَ یَدَیهِ وَلا یَجلِسُ قَبلَهُ وَلا یَستَسِبُّ لَهُ؛

مردی از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله پرسید: حق پدر بر فرزندش چیست؟

فرمود: او را به نام صدا نزند و جلوی او راه نرود و قبل از او ننشیند و او را دشنام ندهد.⁽¹⁾

2.نگاه پدر به فرزند

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

نَظَرُ الوالِدِ إِلی وَلَدِهِ حُبًّا لَهُ عِبادَةُ؛

نگاه کردن پدر به فرزندش از روی محبّت عبادت است.⁽¹⁾

3.حقوق متقابل پدر و فرزند

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

یا عَلِیُّ: حَقُّ الوَلَدِ عَلی والِدِهِ اَنْ یُحَسِّنَ اسْمَهُ و یَضَعَهُ مَوْضِعا صالِحا. وَ حَقُّ الوالِدِ عَلی وَلَدِهِ اَنْ لا یُسَمِّیه بِأسْمِهِ وَلا یَمْشِیَ بَیْن یَدَیْهِ وَلا یَجْلِسَ أمامَهُ وَلا یَدْخُلَ مَعَهُ الحَمَّامَ؛

ای علی، حق فرزند بر پدر آن است که برایش نام نیک برگزیند او را به خوبی ادب کند و او را در موقعیّت مناسبی قرار دهد.

و حق پدر بر فرزند آن است که او را به نامش نخواند، پیش روی او راه نرود، جلوتر از او ننشیند و با او به

حمام درنیاید.⁽¹⁾

4.سه حق فرزند بر پدر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

مِنْ حَقِّ الوَلَدِ عَلی والِدِه ثَلاثَةٌ یُحسِّنُ اسمَهُ وَ یُعَلِّمُهُ الکِتابَةَ و یُزَوِّجُهُ اِذا بَلَغَ؛

از حقوق فرزند بر پدرش سه چیز است ؛ نام نیکو بر او نهد و به او نوشتن بیاموزد و هنگامی که به سن بلوغ رسید برای او همسر برگزیند . !⁽¹⁾

5.حقوق فرزندان بر پدر

حَقُّ الوَلَدِ عَلی والِدِه اِذا کانَ ذَکَرا اَنْ یَستَفْرِهَ اُمَّهُ وَ یَستَحْسِنَ اسمَهُ وَ یُعَلِّمَهُ کِتابَ اللّه‌ِ و یُطَهِرَهُ؛

حق پسر بر پدرش این است که ؛ مادرش را احترام کند و نام او را نیکو بگذارد و کتاب خدا را به او یاد دهد و او را به پاکی پرورش دهد.⁽¹⁾

6.نگاه محبت‌آمیز به فرزند

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اِذا نَظَرَ الوالِدُ إلی وَلَدِهِ فَسَرَّهُ کانَ لِلْوالِدِ عِتْقُ نَسَمَةٍ؛

هنگامی که پدری به فرزندش نظر کند و او را شادمان سازد ثواب آزاد کردن یک بنده به پدر عطا شود.⁽¹⁾

7.شباهت به پدر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

مِنْ نِعْمَةِ اللّه عَلی الرَّجُل أن یُشْبِهَ والِدَهُ؛

از نعمت‌های خداوند بر مرد آن است که شبیه پدرش باشد.⁽¹⁾

8.دعاهایی که رد نمی‌شود

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

یا عَلِیُّ: اَرْبَعَهٌ لا تُرَدُّ لَهُم دَعْوَةٌ؛ امامٌ عادِلٌ و والِدٌ لِوَلَدِهِ والرَّجُلُ یَدْعُوا لاِءخِیهِ بِظَهْرِ الغَیْبِ وَالمَظْلُومُ؛

ای علی: چهار نفرند که هیچ دعایی از آنان ردّ نمی‌شود: دعای پیشوای دادگر و دعای پدر برای فرزند و دعای شخصی که در غیاب برادر مسلمانش برای او دعا می‌کند و دعای ستمدیده.⁽¹⁾

9.پدران امت اسلامی

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اَنَا وَ علیٌّ أبَوا هِذِه الأُمَّةِ؛

من و علی پدران این امت هستیم.⁽¹⁾

10.اجابت دعای پدر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اِیّاکُمْ وَ دَعوَةَ الوالِدِ فاِنَّها تُرْفَعُ فَوقَ السَّحابِ حَتّی یَنظُرَ اللّه‌ُ تَعالی اِلیها، فَیَقُولُ اللّه تعالی اِرْفَعُوها إلیَّ حَتّی أَستَجِیبَ لَهُ؛

از دعا (و نفرین) پدر بر حذر باشید زیرا که آن بالا می‌رود بالاتر از ابرها تا آن‌جا که خداوند بدان نظر می‌کند. پس خداوند می‌فرماید: آن را بالا آورید به سوی من تا آنکه آن را اجابت کنم.⁽¹⁾

11.نفرین پدر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

اِیّاکُمْ وَ دَعْوَةَ الوالِدِ فَاِنَّها أَحَدُّ مِنَ السَّیْفِ؛

بپرهیزید از نفرین پدر، زیرا که از شمشیر بُرّنده‌تر است.⁽¹⁾

12.دعاهای مستجاب

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

ثَلاثُ دَعَواتٍ مُستَجاباتٌ لا شَکَّ فیهنَّ: دَعوَةُ المَظلُومِ وَ دَعوَةُ المُسافِرِ وَ دَعوَةُ الوالِدِ عَلی وَلَدِهِ؛

سه دعا بدون شک مستجاب می‌شود: دعای مظلوم و دعای مسافر و دعای پدر بر فرزندش.⁽¹⁾

13.اثر نیکی به فرزند

رسول اللّه صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

بِرُّ الرَّجُلِ بِوَلَدِهِ بِرُّهُ بِوالِدِه؛

نیکی کردن پدر به فرزندش ، نیکی کردن در حق پدرش است.⁽¹⁾

14.یاری بر نیکوکاری

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

رَحِمَ اللّه والِدا اَعَانَ وَلَدَهُ عَلَی البِرِّ؛

پدری که فرزندش را بر کارهای نیک یاری می‌کند مورد رحمت خداوند قرار می‌گیرد.⁽¹⁾

15.نیکی به پدر پس از مادر

امام صادق علیه‌السلام :

جاءَ رَجُلٌ إلَی النَبِیِّ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله فَقالَ: یا رَسُولَ اللّه‌ِ مَنْ أَبَرُّ؟ قالَ: اُمَّکَ قالَ: ثُمَّ مَنْ؟ قالَ اُمَّکَ قالَ ثُمَّ مَنْ؟ قالَ أمَّکَ ، قالَ ثُمَّ مَنْ؟ قالَ أَبَاکَ؛

مردی خدمت پیامبر رسید و گفت ای رسول خدا به چه کسی نیکی کنم؟ فرمود: مادرت.

دوباره گفت: بعد به چه کسی؟ فرمود: مادرت.

باز هم گفت: بعد به چه کسی؟ فرمود: مادرت.

گفت: دیگر چه کسی؟ فرمود: پدرت.⁽¹⁾

16.آموزش فرزندان

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

عَلِّمُوا أوْلادَکُمْ السِّباحَةَ وَ الرِّمَایَةَ؛

به فرزندانتان شنا و تیراندازی بیاموزید.⁽¹⁾

17.هشدار به پدران و فرزندان

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

أَلا لا یَجنِی جانٍ الاّ عَلی نَفسِهِ وَلا یَجنی والدٌ عَلی وَلَدِهِ وَلا یَجنی وَلَدٌ عَلی والِدِه؛

آگاه شوید کسی مرتکب جنایتی نمی‌شود مگر آن که به زیان خود اوست و نباید هیچ پدری بر فرزندش و نه فرزندی بر پدرش جنایتی روا دارد.⁽¹⁾

18.آثار دوستی پدران

امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مَوَدَّةُ الآباءِ قَرَابَهٌ بَینَ ألأَبناءِ؛

دوستی پدران خویشاوندی بین فرزندان به شمار می‌آید.⁽¹⁾

19.حق پدر بر فرزند

امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

حَقُّ الوالِدِ عَلَی الوَلَدِ اَنْ یُطِیعَهُ فی کُلِّ شی‌ءٍ اِلاَّ فِی مَعصِیةِ اللّه‌ِ؛

حق پدر بر فرزند آن است که فرمان او را در تمام امور ـ غیر از نافرمانی خداوند ـ اطاعت کند.⁽¹⁾

20.حق فرزند بر پدر

امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

حَقُّ الوَلَدِ عَلَی الوالِدِ اَنْ یُحَسِّنَ اسْمَهُ و یُحَسِّنَ أَدَبَهُ و یُعَلِّمَهُ القُرآنَ؛

حق فرزند بر پدر آن است که بر او نام نیکو نهد و او را خوب تربیت کند و به او قرآن بیاموزد.⁽¹⁾

21.بهترین ارث پدران

امام صادق علیه‌السلام :

اِنَّ خَیرَ ما وَرَّثَ الآباءُ لاِءَبْنائهِمُ الاْءَدَبُ؛

بهترین ارثی که پدران برای فرزندانشان باقی می‌گذارند، ادب است.⁽¹⁾

22.نیکی نخست پدر

عن ابی الحسن علیه‌السلام قال:

اَوَّلُ ما یَبَرُّ الرّجُلُ وَلَدَهُ اَنْ یُسَمِّیَهُ بِاسْمٍ حَسَنٍ فَلْیُحْسِنْ اَحَدُکُمْ اسْمَ وَلَدِهِ ؛

نیکی نخست پدر به فرزند خود ، این است که او را به نام خوبی نامگذاری کند. پس اسم خوبی روی فرزند خود بگذارید.⁽¹⁾

23.ایستادن به احترام پدر

امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

ثَلاثٌ لا یُسْتَحْیی مِنْهُنَّ: خِدْمَةُ الرَّجُلِ ضَیْفَهُ وَ قِیامُهُ عَن مَجْلِسِهِ لاِءبِیِه و مُعَلِّمِهِ و طَلَبُ الحَقِّ و اِنْ قَلَّ؛

سه چیز است که نباید از آن شرم کرد: خدمت کردن مرد به مهمانش و برخاستن از جایش به احترام پدر و معلمش و مطالبه حق گر چه کم باشد.⁽¹⁾

24.شیوه امام حسن و امام حسین علیهماالسلام

امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

کانَ الحَسَنُ فِی حَیاةِ رَسُولِ اللّه صلی‌الله‌علیه‌و‌آله یَدْعُونی اَبَاالحُسَین وکانَ الحسینُ یَدْعُونی أباالحَسَن و یدعوانِ رسولَ اللّه صلی‌الله‌علیه‌و‌آله اَباهُما، فَلَمَّا تَوَفّی رَسُولُ اللّه‌ِ صلی‌الله‌علیه‌و‌آله دَعَوانِی بِاَبیهِما؛

حسن در زمان زندگی رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله مرا ابالحسین صدا می‌کرد و حسین مرا اباالحسن می‌خواند و هر دو رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله را پدر صدا می‌زدند. پس از آن که رسول خدا از دنیا رفت مرا پدر می‌خواندند.⁽¹⁾

25.احترام پدر در هر حال

امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَکرِمْ ضَیْفِکَ و إِنْ کانَ حَقِیرا وَقُمْ عن مَجلِسِکَ لاِءبِیکَ و مُعَلِّمِکَ وَ إِنْ کُنْتَ أَمیرا؛

مهمانت را گرامی بدار اگر چه بی‌نوا باشد و به احترام پدر و معلّمت از جایت برخیز اگر چه فرمانروا باشی.⁽¹⁾

26.حق پدر بر فرزند

امام سجاد علیه‌السلام :

وَ أَمّا حَقُّ أَبیکَ فَتَعْلَمَ أَنَّهُ اَصْلُکَ وَ أَنَّکَ فَرْعُهُ و أنَّکَ لَوْلاهُ لَمْ تَکُنْ، فَمَهْما رَأَیْتَ فی نَفْسِکَ ما یُعْجِبُکَ، فَاعْلَمْ أَنَّ أَباکَ اَصْلُ النِعْمَةِ عَلَیکَ فِیهِ وَ احْمَد اللّه‌َ وَ اْشْکُرهُ عَلی قَدْرِ ذلِکَ؛

و امّا حق پدرت آن است که بدانی که او ریشه توست و تو شاخه او هستی و بدانی که اگر او نبود تو نبودی،

پس هر گاه در وجود خود چیزی دیدی که دوست داشتی بدان که از پدرت داری و حمد خدای را به جا

آور و او را به همان اندازه شکر کن.⁽¹⁾

27.حق فرزند بر پدر

امام سجاد علیه‌السلام :

وَ أَمَّا حَقُّ وَلَدِکَ: فَتَعْلَمَ اَنَّه مِنْکَ وَ مُضافٌ اِلَیْکَ فی عاجِلَ الدُّنْیا بِخَیْرِهِ و شَرِّهِ وَ أَنَّکَ مَسْؤُولٌ عَمَّا وَلِّیْتَهُ مِنْ حُسْنِ الاَدَبِ وَ الدِّلالَةِ عَلی رَبِّهِ وَالمَعُونَةِ لَهُ عَلی طاعَتِهِ فِیْکَ وَ فِی نَفْسِهِ فَمُثابٌ عَلی ذَلِکَ وَ مُعاقِبٌ، فَاعْمَلْ فِی اَمْرِهِ عَمَلَ المُتَزَیِّنِ بِحُسْنِ اَثَرِهِ عَلَیهِ فی عاجِلِ الدِّنْیا المعذُورِ اِلی رَبِّهِ فیما بَیْنَکَ و بَیْنَهُ بِحُسْنِ القِیامِ عَلَیْه وَ الاَخْذِ لَهُ مِنْهُ؛

و اما حق فرزندت؛ آن است که بدانی او از تو است و

در این دنیا به تو وابسته است، خوب باشد یا بد. و تو

باید پاسخگوی سرپرستی او باشی درباره تربیت و راهنمایی او به سوی پروردگارش و یاری او به اطاعت وی درباره خودت و درباره خودش، پس بر عمل او ثواب می‌بری و در صورت کوتاهی کیفر خواهی دید. پس درباره او کاری کن که در دنیا اثر نیکو داشته باشد و خود را بدان بیارایی و در نزد پروردگارش نسبت به او معذور باشی به سبب سرپرستی خوبی که از او کردی و نتیجه الهی که از او گرفتی.⁽¹⁾

28.بی‌احترامی به پدر

امام محمّد باقر علیه‌السلام :

اِنَّ اَبِی نَظَرَ اِلی رَجُلٍ و مَعَهُ اِبْنُهُ یَمْشی وَ الاِْبْنُ مُتَّکِیٌ عَلی ذِراعِ الاَْبِ، قال: فَما کَلَّمَهُ اَبِی مَقْتا لَهُ حَتَّی فارَقَ الدُّنْیا ؛

پدرم مردی را دید که پسرش با او راه می‌رفت و فرزند بر شانه‌های پدرش [تکیه کرده بود [حضرت فرمود: پدرم از روی ناخشنودی تا زنده بود هیچگاه با او سخن نگفت.⁽¹⁾

29.یاری شدن پدر دختر

از امام باقر یا امام صادق علیهماالسلام روایت شده است:

أذا اصابَ الرَّجُلُ ابْنَةً، بَعَثَ اللّه‌ُ إِلَیْها مَلَکا فَأمَرَّ جَناحَهُ عَلی رَأسِها وَ صَدْرِها و قالَ: ضَعیفَةٌ خُلِقَتْ مِنْ ضَعْفٍ الْمُنْفِقُ عَلَیْها مُعانٌ إلی یَوْمِ القِیامَةِ؛

هنگامی که مردی دختردار شد، خداوند فرشته‌ای می‌فرستد و او بالش را بر سر و سینه او کشیده می‌گوید: ضعیفی است که از ضعف آفریده شده است، کسی که مخارج او را بپردازد تا روز قیامت یاری خواهد شد.⁽¹⁾

30.تأثیر پدران صالح

امام محمّد باقر علیه‌السلام :

یُحْفَظُ الاَْطْفالُ بِصَلاحِ آبائِهِم؛

صلاحیت و شایستگی پدران موجب مصونیّت و حفظ کودکان می‌گردد.⁽¹⁾

31.تفسیر احسان به والدین

امام صادق علیه‌السلام در تفسیر احسان به پدر و مادر در آیه «و بالوالدین احسانا⁽¹⁾» فرمود: الوالِدانُ رَسُولُ اللّه‌ِ و عَلیٌ علیهماالسلام ؛

منظور از پدران ؛ رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و علی علیه‌السلام می‌باشد.⁽²⁾

32.عاقبت کشمکش با پدر

امام صادق علیه‌السلام :

ثَلاثَةٌ مَنْ عازَّهُمْ ذَلَّ؛ اَلْوالِدُ و السُّلْطانُ وَالغَریمُ؛

سه نفرند که هر کس با آن‌ها کشمکش کند خوار شود : پدر، حکومت و شخص بدهکار.⁽¹⁾

33.نیکی به پدران

امام صادق علیه‌السلام :

بِرُّوا آباءَکَمُ یَبِرَّکُمْ أبْناؤُکُمْ؛

به پدرانتان نیکی کنید تا فرزندانتان به شما نیکی کنند.⁽¹⁾

34.خدمت به پدر

امام صادق علیه‌السلام :

اِنْ استَطَعْتَ اَنْ تَلِیَ ذَلِکَ مِنْهُ فَافْعَلْ ولَقِّمْهُ بِیَدِکَ فَإِنَّه جَنَّةٌ لَکَ غَدَا؛

(ابراهیم بن شعیب گفت که به امام صادق علیه‌السلام گفتم: همانا پدرم پیر و ناتوان شده است و من هر وقت کاری دارد او را به دوش می‌کشم.)

امام فرمود: اگر می‌توانی که آن را برای او ادامه دهی این کار را بکن و با دست خودت به او لقمه بده به درستی که بهشت فردا از آن تو خواهد بود.⁽¹⁾

35.اثر زیاد دوست داشتن پدر

امام صادق علیه‌السلام :

اِنَّ اللّه‌َ عزَّوجلَّ لَیَرْحَمُ الرَّجُلَ لِشِدَّةِ حُبِّهِ لِوَلَدِهِ؛

همانا پروردگار متعال پدر را به خاطر زیاد دوست داشتن فرزندش مورد رحمت قرار می‌دهد.⁽¹⁾

36.کراهت ورود پدر در قبر

امام صادق علیه‌السلام :

یَکْرَهُ لِلرَّجُلِ أنْ یَنْزِلَ فی قَبْرِ وَلَدِهِ؛

کراهت دارد که پدر برای دفن فرزندش در قبر او وارد شود.⁽¹⁾

37.دعای پدر همانند دعای نبی

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

دُعاءُ الوالِد لِوَلَدِهِ کَدُعاءِ النَّبی لاُِمَّتِهِ؛

دعای پدر برای فرزندش همانند دعای پیامبر است برای امتش.⁽¹⁾

38.حق پدری علی علیه‌السلام

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله :

حَقُّ عَلیٍّ عَلی هذِهِ الأُمَّةِ کَحَقِّ الوالِدِ عَلی وَلَدِهِ؛

حق علی بر این امت همانند حق پدر بر فرزندش است.⁽¹⁾

39.مرگ پدر

امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مَوْتُ الوالِدِ قاصِمَةُ الظَّهر؛

مرگ پدر ، پشت [آدم را] نابود می‌کند.⁽¹⁾

40.بزرگترین واجب

امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

بِرُّ الوالِدَیْنِ أَکْبَرُ فَرِیضَةٍ؛

نیکی به پدر و مادر، بزرگترین واجب است.⁽¹⁾

منابع