مثنوی حیدری اشعاری دل انگیز شورانگیز و شعورآفرین

مشخصات کتاب

سرشناسه:طیب‌نیا، سیدمحسن، 1355 -

عنوان و نام پديدآور:مثنوی حیدری اشعاری دل‌انگیز، شورانگیز و شعورآفرین [کتاب]/ سیدمحسن طیب‌نیا.

مشخصات نشر:قم: رسالت، 1394.

مشخصات ظاهری:184ص.؛ 21/5×14/5س‌م.

شابک:90000ریال‌978-964-6838-72-7:

وضعیت فهرست نویسی:فاپا

موضوع:علی‌بن ابی‌طالب (ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. -- شعر

موضوع:Ali ibn Abi-talib, Imam I, 600-661 -- Poetry

موضوع:علی‌بن ابی‌طالب (ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. -- فضایل -- شعر

موضوع:Ali ibn Abi-talib, Imam I, 600-661 -- Virtues -- Poetry

موضوع:علی‌بن ابی‌طالب (ع)، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق -- احادیث

موضوع:Ali ibn Abi-talib, Imam I, 600-661 -- *Hadiths

موضوع:شعر فارسی-- قرن 14

موضوع:Persian poetry -- 20th century

موضوع:شعر مذهبی فارسی -- قرن 14

موضوع:Religious poetry, Persian -- 20th century

رده بندی کنگره:PIR8146 /ی4365‌م2 1394

رده بندی دیویی:8فا1/62

شماره کتابشناسی ملی:4059516

اشاره

...............آخرين كار 19/12/96 ..............

مثنوى حيدرى

اشعارى دل‌انگيز ، شورانگيز و شعورآفرين

سيد محسن طيب‌نيا

عکس

تقدیم

اين اثر ناچيز را تقديم مى‌كنم

به وجود مقدّس حضرت ولىّ‌عصر عليه‌السلام

مگو ديگر تو را با ما چه كار است *** كه چشمم از فراقت سوگوار است

بيا بشنو ز دل اى يوسف حُسن *** كه نجوايش دمادم يار يار است!!

فهرست

مقدّمه.......... 13

در معارف توحيدى و خداشناسى.......... 19

در بيان نعمت‌هاى الهى.......... 29

در مدح پيامبر اعظم و خاتم انبياء محمّد مصطفى صلى‌الله‌عليه‌و‌آله.......... 34

بيان قطره‌اى از مناقب اميرالمؤمنين عليه‌السلام.......... 37

وصف حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام در قرآن.......... 40

اميرالمؤمنين عليه‌السلام باب شهر علم رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله.......... 51

رشادت مولا عليه‌السلام در جنگ‌ها.......... 52

رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فرمود: گوشت و خون على عليه‌السلام از من است.......... 53

گام‌هاى مولا عليه‌السلام بر دوش مصطفى صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و شكستن بت‌ها.......... 56

اميرالمؤمنين عليه‌السلام شاه مردان و ولىّ خدا.......... 58

على عليه‌السلام وجه اللّه.......... 60

حضرت مولا عليه‌السلام اولين مسلمان و حامى رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله.......... 61

مولا على عليه‌السلام هارون پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و اعلم امّت.......... 62

بيان غدير و ولايت امير عليه‌السلام.......... 63

نقض پيمان غدير توسط مردمان سست ايمان.......... 67

نقد صوفيه و فرقه‌هاى آن.......... 68

دين را بايداز فقيهان با تقوا گرفت.......... 71

مكتب مولا عليه‌السلام غير از تفكرات فلسفى و صوفيانه است.......... 73

كلام مولا عليه‌السلام حكمت و معرفت است.......... 74

معارف وحيانى ، غير از معارف بشرى است.......... 75

اگر تمام درياها جوهر و درختان قلم شوند ............. 77

حكّاكى سر درِ بهشت.......... 77

داستان بستن تمام باب‌ها جز باب على عليه‌السلام.......... 77

عشق مولا عليه‌السلام قلب‌ها را مى‌ربايد.......... 80

ذكر آسمان و زمين و همه « يا على ».......... 80

بى‌ولاى مولا عليه‌السلام عبادات باطل است.......... 81

دشمنان على عليه‌السلام منافقند.......... 82

عاقبت دشمنى ورزيدن با اميرالمؤمنين عليه‌السلام.......... 83

پاداش شيعيان مولا عليه‌السلام در قيامت.......... 85

پند و اندرز به دل‌هاى بيدار.......... 90

باز از مناقب بى‌كران مولا على عليه‌السلام بشنويد.......... 94

ولايت مولا على عليه‌السلام آب حيوان.......... 98

باز هم از عظمت و مقام مولا عليه‌السلام بشنو.......... 99

رهپويان حقيقت بايد دامن مولا عليه‌السلام را بگيرند.......... 99

بارگاه اميرالمؤمنين عليه‌السلام قلبه‌گاه عارفان حقيقى.......... 100

عرض ادب به پدر و مادر مولا عليه‌السلام و پدر و مادر و همسر رسول‌خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله.......... 101

هدايت منحصر در مكتب مولا عليه‌السلام و فرزندان مطهّرش:.......... 103

فرزند على عليه‌السلام مهدى موعود عليه‌السلام نجات دهنده‌ى بشريت.......... 106

مولا على عليه‌السلام مجمع اسرار الهى در عالم.......... 110

اهل فكر و انديشه و فهم ، مولايشان على عليه‌السلام است.......... 113

عشق مولا عليه‌السلام در قلوب اهل يقين.......... 115

نفس‌هاى مولا عليه‌السلام بوى خدا مى‌دهد.......... 116

رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و على عليه‌السلام از يك درخت و ساير مردم از درختان ديگر.......... 118

تبرّى و بيزارى از غاصبان حق مولا على عليه‌السلام.......... 119

جايگاه عقل و عشق در پيشگاه مولا اميرالمؤمنين عليه‌السلام.......... 120

على عليه‌السلام و رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله دو پدر اين امّت.......... 120

در بيان مظلوميت و شهادت حضرت زهرا عليهاالسلام و حضرت محسن عليه‌السلام.......... 121

بيان گوشه‌اى از رشادت اميرالمؤمنين عليه‌السلام در جنگ‌ها.......... 123

عرض ارادتى به محضر امام مبارك حسن مجتبى عليه‌السلام.......... 126

اميرالمؤمنين عليه‌السلام ميزان حق در تمام زمان‌ها.......... 126

عشق ورزيدن به اميرالمؤمنين عليه‌السلام برجسته‌ترين عنوان كارنامه‌ى مؤمن در رستاخيز.......... 127

اميرالمؤمنين عليه‌السلام مولود كعبه و اسم اعظم الهى و تاج سر انبياء.......... 128

اميرالمؤمنين عليه‌السلام هويّت و تمام قرآن.......... 129

اميرالمؤمنين عليه‌السلام درياى جوشان محبّت خدا.......... 130

على بن ابى‌طالب عليه‌السلام درياى خروشان و ............. 131

جام مولا عليه‌السلام شراب كوثر است.......... 131

بارگاه ملكوتى اميرالمؤمنين عليه‌السلام قبله‌گاه عاشقان.......... 132

على عليه‌السلام قسمت كننده‌ى بهشت دوزخ و تمام علم.......... 132

عشق به مولا عليه‌السلام آتش جهنم را خاموش مى‌كند.......... 133

اميرالمؤمنين عليه‌السلام ميزان حق و باب جنّت و جانِ كلّ و بطن قرآن و آفتاب عالم.......... 134

اميرالمؤمنين عليه‌السلام مظهر عدل الهى و آيت العظماى حق.......... 135

اين اشعار ، باغ فردوس است.......... 137

بيان برخى از ويژگى‌هاى آخرالزّمان.......... 137

ويژگى‌هاى يك شيعه.......... 139

اميرالمؤمنين عليه‌السلام نگين آفرينش و باب الطاف الهى.......... 140

امام على عليه‌السلام تمام عقل و علم و ميزان.......... 141

اميرالمؤمنين عليه‌السلام مخزن علم خدا و نقطه‌ى « باء » بسم اللّه الرحمن الرحيم.......... 142

قلب مولانا على عليه‌السلام ركن شب قدر.......... 144

وصف شهادت اميرالمؤمنين عليه‌السلام و ............. 145

حلقه بر گوش آستان مولا على عليه‌السلام هستم.......... 147

در مذمّت رباخوارى.......... 148

« يا على » ذكر عاشقان راه حق.......... 149

عشق به مولا عليه‌السلام اصل تمام خوبى‌هاى عالم.......... 150

« يا على » آخرين ذكرم.......... 151

مناجات قلبم با مولاى عابدان عليه‌السلام.......... 151

خطاب به وجود مقدس امام رضا عليه‌السلام.......... 152

خطاب به وجود مقدس ولىّ عصر عليه‌السلام.......... 153

نجواى پايانى با خداوند.......... 154

مقدّمه

در احاديث شيعه و سنّى درباره‌ى مقام بسيار والا و بى‌نظير حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل شده است:

لَوْ أنَّ الغِياضَ اَقْلامٌ ، والبَحْرَ مِدادٌ ، والجِنَّ حُسّابٌ ،والاْءِنْسَ كُتّابٌ ، ما أحْصَوْا فضائلَ علىِّ بنِ ابى‌طالب عليه‌السلام .⁽¹⁾

اگر درختان قلم ، و درياها مداد ، و پريان حساب‌گر ، و آدميان نويسنده باشند ، فضائل علىّ بن ابى‌طالب را نتوان به حساب آورند .

آرى ، طبق اين سخن نورانىِ حضرت رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فضائل مولا على بن ابى‌طالب عليه‌السلام بى‌نهايت است و هيچ كس نتواند فضائل و مناقب آن حضرت عليه‌السلام را به تمامه بازگو كند .

بنابراين امت اسلام - چه شيعه و چه اهل سنّت - همگى معترف به فضائل بى‌مثال و بى‌مانند حضرت مولانا على بن ابى‌طالب عليه‌السلام هستند .

اكنون به چند حديث ديگر كه بزرگان اهل سنت در كتب خويش ، درباره مقام والاى حضرت اسداللّه الغالب عليه‌السلام نقل نموده‌اند، توجه فرمائيد:

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

أَنَا مدينَةُ العِلم وعَلىٌّ بابُها ، فَمَنْ أرادَ العلمَ فَلْيَأْتِ بابَهُ .⁽¹⁾

من شهر علمم و على باب آن است ؛ پس هر كس علم مى‌خواهد از درش آيد .

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

أَنَا مدينَةُ الجَنَّةِ وعلىٌّ بابُها ، فمَن أرادَ الجَنَّةَ فَلْيَأْتِها

مِنْ بابِها .⁽²⁾

من شهر بهشتم و على باب آن است ؛ پس هر كس بهشت مى‌خواهد بايد از درش آيد .

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

عَلىٌّ بابُ عِلمى ومُبَيِّنٌ لاُِمَّتى ما اُرْسِلْتُ بِهِ مِنْ بَعدي ؛ حُبُّهُ ايمانٌ وبُغْضُهُ نِفاقٌ، والنَّظَرُ اِليهِ رَأفَةٌ ومَوَدَّتُهُ عِبادَةٌ.⁽³⁾

على باب علم من است ، و بيان مى‌كند براى امت من پس از من

رسالت مرا ، دوستى على ايمان است و دشمنى على نفاق است ، و نظر سوى على رأفت است ، و دوستى على عبادت است .

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

أنا وعلىٌّ مِن شَجَرةٍ واحِدَةٍ والنّاسُ مِنْ أشْجارٍ شَتّى .⁽¹⁾

من و على از يك درختيم و ساير مردمان از درختان ديگر .

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

يا على ! أنتَ مِنّي وأنا منك .⁽²⁾اى على تو از منى و من از تو هستم .

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

علىٌّ مَعَ الحقِّ والحقُّ مَعَ علىٍّ .⁽³⁾

على هميشه با حق است و حق هميشه با على است .

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

عنوانُ صحيفَةُ المؤمنِ حبُّ علىّ بن ابى‌طالب .⁽⁴⁾

در روز قيامت ، برجسته‌ترين چيزى كه در كارنامه‌ى مؤمن مشاهده مى‌شود ، عشق ورزيدن به على بن ابى‌طالب است .

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

شيعةُ عَلِىٍّ هُمُ الفائزونَ يوم القيامة .⁽¹⁾

شيعيان على همان رستگاران روز قيامت‌اند .

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:أعلمُ اُمّتى من بعدى ، على بن ابى‌طالب .⁽²⁾

على بن ابى‌طالب بعد از من عالم‌ترين فرد اين امت است .

قال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

لَوِ اجْتَمَعَ النّاسُ على حُبِّ علىِّ بن ابى‌طالب لَما خَلَقَ اللّه‌ُ النّارَ .⁽³⁾

اگر مردمان بر محبّت على بن ابى‌طالب يكدل مى‌شدند ، خداوند جهنم را خلق نمى‌كرد .

و صدها حديث معتبر ديگرى كه دانشمندان اهل سنت درباره‌ى مناقب والاى حضرت على بن ابى‌طالب عليه‌السلام نقل نموده‌اند .

البته حق علىّ بن ابى‌طالب عليه‌السلام زمانى ادا مى‌شود كه مسلمان او را به

عنوان جانشين و خليفه‌ى بلافصلِ رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهبپذيرند و هيچ كس را بر آن حضرت عليه‌السلام مقدّم ندارند .

و افتخار ما شيعيان اين است كه اين حقيقت را پذيرفته‌ايم و آن حضرت عليه‌السلام را بر همه‌ى انسان‌ها - بعد از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله - مقدّم و برتر مى‌دانيم .

با توجه به اين احاديث معتبر نبوى در شأن مولا على بن ابى‌طالب عليه‌السلام مى‌گوئيم:

مطالبى كه در اين كتاب درباره‌ى وجود مقدّس اميرالمؤمنين عليه‌السلام و فضائل بى‌كران آن به زبان شعر بيان شده ، نه تنها مبالغه نيست ؛ بلكه قطره‌اى از مناقب اسداللّه الغالب عليه‌السلام است .

ما در اين مجموعه براى بيان مناقب مولا على عليه‌السلام زبان شعر را انتخاب كرده‌ايم ؛ زيرا زبان شعر علاوه بر اين كه زبانى زيبا ، هنرمندانه و دلنشين است ؛ همچنين اين زبان در ذهن مخاطب مى‌ماند و به سختى فراموش مى‌گردد .

اكثر اشعارى كه بيان نموده‌ايم ، در حقيقت ترجمه‌ى آيات و روايات - در مناقب اميرالمؤمنين عليه‌السلام - به زبان شعر است كه ما دربسيارى از جاها در پاورقى ، روايات و اسناد آن را هم ذكر كرده‌ايم .

اميدوارم اين مجموعه‌ى كوچك مورد مقبوليت حضرات معصومين عليهم‌السلامواقع گردد و ذخيره‌اى باشد براى فرداى قبر و قيامت من و تمام عزيزانى كه آن را مى‌خوانند و اين حقير را از دعاى خيرشان فراموش نمى‌كنند .

در پايان از استاد اديب و ارجمند جناب حجه‌الاسلام والمسلمين حاج شيخ على معجزاتى - كه از راهنمايى‌هاى ايشان در ويرايش اشعار بسيار بهره‌مند شدم - كمال تشكر و امتنان را دارم .

يا مولا ! يا اميرالمؤمنين !

اى برادر رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله ما عاشقانت اين را از عمق قلبمان مى‌گوئيم:

گر به سجده كس هزاران سال شد *** بى‌ولاى مرتضى ابطال شد

ذرّه‌اى از خاك پاى مرتضى *** هر دو عالم را كند عرش خدا

نور حكمت از على ظاهر شود *** هر كه جز اين گويد او خاسر شود

راه اقوم ، اصل برهان مرتضى است *** تا قيامت روح قرآن مرتضى است

سيد محسن طيب‌نيا

در معارف توحيدى و خداشناسى

مى‌نمايم ابتدا با نام او *** تا ببندم با قلم احرام او

خلق را او از عدم آغاز كرد *** باب رحمت را سراسر باز كرد

خلق را او از عدم آغاز كرد⁽¹⁾

« يا مَنْ خلق الأشياءَ مِنَ العَدَمِ ؛ اى خدائى كه اشياء را از عدم آفريدى » .در معارف و تفكراتى كه برخاسته از انديشه و ذوق بشرى است غير اين را مى‌گويند . آنان قائل‌اند كه عالم پرتو ذات خداست يعنى خدا عالم را از ذات خويش خلق كرده است و اين سخنان در ديدگاه وحى الهى مردود است .

هيچ كس را در مقامش راه نيست *** هيچ كس از ذات او آگاه نيست⁽¹⁾

ذات پاكش بى‌قياس و بى‌مثال *** در نيايد هيچ كس را در خيال⁽²⁾

1 ) ذات الهى را نمى‌توان به هيچ چيز مقايسه كرد ؛ زيرا او مثل و مانند ندارد ، همان گونه كه قرآن مى‌فرمايد: « لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ » .

2 ) خيال و وهم و قواى ديگر ادراكى انسان هيچ گونه راهى به شناخت ذات خداوند ندارند و علت نيز همان است كه گفتيم .

بنابراين آنچه كه انسان در رابط با ذات حق تعالى توهم ، خيال ، تعقّل يا شهود نمايد ؛ آن چيزِ توهم يا شهود شده ، خداى واقع نيست ؛ بلكه خداى ساخته شده ذهن است . در اين‌باره روايات فراوانى از امامان معصوم عليهم‌السلام به ما رسيده است ، به عنوان نمونه:

در تحف العقول آمده كه امام حسين عليه‌السلام مى‌فرمايد: « إحْتَجَبَ عَنِ العُقولِ كَما إحْتَجَبَ عَنِ الأبصار ؛ همان گونه كه چشم‌ها راهى به سوى خدا ندارند ؛ عقل‌ها نيز اين گونه‌اند » .

و مى‌فرمايد: « ما تُصُوِّرَ فَهُوَ بِخلافه ؛ هرگونه خداوند تصور و تعقّل شود او خلاف آن است » .

در توحيد صدوق آمده كه امام موسى كاظم عليه‌السلام مى‌فرمايد: « هُوَ خِلافُ ما يُعْقَلُ وخلافُ ما يُتَصَوَّرُ ؛ خداوند خلاف و غير از آن چيزى است كه تعقل و تصور مى‌شود » .

بنابراين معارف حقّه وحيانى ، سخنان فلاسفه صدرائى كه وجود خداوند را به خورشيد و يا نور بسيار قوى و وجود انسان و ساير پديده‌ها را به نور شمع و يا نور ضعيف تشبيه مى‌نمايند ؛ ( وحدت تشكيكى وجود ) غيرقابل پذيرش است .

آرى ، خداوند متعال به هيچ چيز تشبيه نمى‌گردد و او بالاتر از تمثيل‌ها و قياس‌هاى ساخته شده ذهن ما است .

او «احد» ، « عالِم» ، «صمد »باشد مدام *** ضعف در او ره نيابد والسلام⁽¹⁾

والسلام يعنى: حرف اول و آخر ما اين است كه خداوند احد ، عالم و صمد مى‌باشد .

او بدون فكر انشا مى‌كند *** هم بدون نقشه برپا مى‌كند⁽²⁾

اين سخن نيز از مهمترين مباحث توحيدى خاندان عصمت و طهارت عليهم‌السلام است . حضرت على عليه‌السلام در اين‌باره مى‌فرمايد:

« أنْشَأَ الخَلْقَ إنشاءاً و ابْتَدَأَهُ إبْتداءً ، بِلا رَوِيَّةٍ أجالَها ولا تَجْرِبَةٍ اسْتَفادَها ؛ خلقت را آغاز كرد و موجودات را بيافريد ، بدون نياز به فكر و انديشه‌اى ، و يا استفاده از تجربه‌اى » . [ نهج البلاغه ]

طبق اين سخن امام على عليه‌السلام

أنشأ الخلقَ انشاءاً وابتَدأه ابتداءً عالم نمى‌تواند قديم باشد ؛ زيرا موجودى كه - جهت خلق آن - صاحب ابتدا باشد در زمان مى‌گنجد و آغازى دارد و قديم بودن موجود با آغاز داشتن آن غيرقابل جمع است .

بنابراين فلاسفه كه برخى از موجودات را ( عقول ) قديم مى‌دانند ( هر چند قديم زمانى ) غيرقابل قبول است و اين ديدگاه مخالف با ديدگاه توحيد امامان معصوم عليهم‌السلام است .

او تجلّى كرد با آيات خويش *** پس نگو هرگز سخن زين جمله بيش⁽¹⁾

مسلمان گر بدانستى كه بت چيست *** بدانستى كه دين در بت‌پرستى است

و نيز مى‌گويد:

من و ما و تو و او هست يك چيز *** كه در وحدت نباشد هيچ تمييز

زمانى كه گفته شود عالم ظهور و تجلّى ذات خداست، يعنى خداوند به صورت اشياء بروز كرده است و اين همان وحدت وجود و موجود يا « همه چيز خدائى » است .

ابن عربى با توجه بر اين عقيده غلط - در فصوصش ، فص هارونيه - نه تنها برخلاف نصّ قرآن ، بت‌پرستى قوم موسى را كاملاً موجه جلوه مى‌دهد ؛ بلكه هارون نبى عليه‌السلام - كه مانع از گوساله‌پرستى قوم گرديده بود - را به نقص معرفت متهم مى‌سازد و سپس مى‌گويد: « فإنّ العارف من يرى الحق فى كلّ شى‌ء بل يراه عين كلّ شى‌ء ؛ عارف كسى است كه حق را در هر چيزى مى‌بيند ؛ بلكه او را عين هر چيزى مى‌بيند » .

ملاصدرا - كه فلسفه خود را به عرفان ابن عربى متصل مى‌كند - نيز مى‌گويد: « كذلك هدانى ربّى بالبرهان النّيّر العرشي إلى صراط مستقيم من كون الوجود والموجود منحصراً فى حقيقة واحدة ... وليس فى دار الوجود غيره ديّار ، وكلّما يترآى فى عالم الوجود أنّه غير الواجب المعبود إنّما هو من ظهورات ذاته وتجلّيّات صفاته الّتى هى فى الحقيقة عين ذاته ... فكلّ ما تدركه فهو وجود الحقّ فى أعيان الممكنات ؛ اين چنين مرا پروردگارم با برهان آسمانى به سوى صراط مستقم هدايت فرمود كه وجود و موجود و آنچه كه هست منحصر در يك حقيقت واحد [ يعنى خدا ] است و در دار حقيقت موجودى جز خدا وجود ندارد و ديگر موجودات نيز فقط عبارت از تجلّى و ظهور ذات و صفات او مى‌باشند كه در حقيقت ، آن‌ها عين ذات خدا هستند ؛ بنابراين هر چه را كه درك مى‌كنى آن وجود خداوندى است به صورت ممكنات . [ اسفار اربعه ، ج 2 ، ص 292 ]

همان گونه كه بيان شد اين عقايد مغايرت كامل با تعاليم انبياء الهى و خاندان عصمت و طهارت عليهم‌السلام دارد؛ زيرا آنان خدائى را به مردم معرفى كردند كه خالق اشياء و مباين با آن‌هاست.

پس طبق تعاليم وحيانى بايد گفت كه عالم تجلّى فعل خداست.

اكنون از اميرالمؤمنين عليه‌السلامبشنويد:

« الحمدُ للّه‌ِِ الّذى المُتَجَلّي لِخَلْقِهِ بِخَلْقِهِ ؛ سپاس خدايى را سزاست كه با آفرينش مخلوقات بر انسان تجلّى كرد . [ بخشى از خطبه 108 ، نهج‌البلاغه ]

در اين سخن نورانى كاملاً مشخص است كه مقصود از تجلّى ، تجلّى فعلى خداوند همان خلقت مخلوقات است نه تجلّى ذاتى كه اهل تصوف مى‌گويند .

البته اين را هم بگوئيم:

چون خلقت خداوند - طبق ده‌ها روايت معصومين - « لا مِنْ شى‌ء » است ؛ بنابراين مقصود از تجلّى فعلى خداوند متعال ، همان ايجاد اشياء بدون ماده و نقشه و طرّاحى قبلى مى‌باشد .

نِىْ برايش جسم دان ، اى اهل هوش ! *** او ببيند ، بشنود بى‌چشم و گوش⁽¹⁾

حقيقتاً سخنان نورانى اميرالمؤمنين عليه‌السلام بسيار بسيار عميق و دلنشين و زيباست ؛ و هيچ كس جز اميرالمؤمنين عليه‌السلام نمى‌تواند خداوند را اين‌گونه توصيف كند ؛ زيرا آن حضرت عليه‌السلام دروازه علم رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله است .

پس خدا را پاك از تشبيه دان *** هر چه در وهم آيَدَت ، او نيست آن⁽¹⁾

مى‌توانند به ذات او معرفت كسب كنند . [ بخشى از خطبه 91 ]و در سخن بسيار عميق و زيباى ديگرى مى‌فرمايد: اوست خداى توانايى كه اگر وهم وخيال انسان‌ها بخواهد براى درك اندازه قدرتش تلاش كنند ، [ چه برسد تلاش براى درك ذات ! ! ] و افكار بلند و دور از وسوسه‌هاى دانشمندان [ علوم و معارف بشرى ] بخواهد ژرفاى غيب ملكوتش را در نوردد و قلب‌هاى سراسر عشق مشتاقان ، براى درك كيفيت صفات او كوشش نمايد و عقل‌ها با تلاش وصف‌ناپذير از راه‌هاى بسيار ظريف و باريك بخواهند ذات او را درك كنند ، دست قدرت بر سينه همه نواخته ، بازگرداند ؛ كه با فكر و عقل نارساى بشرى نمى‌توان او را درك كرد . خدايى كه پديده‌ها را از هيچ ( عدم ) آفريد ، نمونه‌اى در آفرينش نداشت تا از آن استفاده كند يا نقشه‌اى از آفريننده‌اى پيش از خود ، كه از آن در آفريدن موجودات بهره گيرد . [ نهج البلاغه ، بخشى از خطبه 91 ] حقيقتاً تمام توحيد ژرف در اين سخن مبارك مولا اميرالمؤمنين على بن ابى‌طالب عليه‌السلامديده مى‌شود .

ظلم اندر كار او نبوَد روا *** كس جز اين گويد ، بوَد عبد هوى⁽¹⁾

جاى او نبوَد درون آسمان *** او نگنجد در مكان و در زمان

پس نگردد او عيان بر ديده‌اى *** گر بگوئى ديده‌ام ، پُر خورده‌اى ! !⁽¹⁾

عقل را نبوَد رَهى در ذات او *** قلب هم باشد حقير و مات او⁽²⁾

و علت آن دو چيز است:

1 ) قواى انسان محدود است و ذات بارى تعالى نامحدود ؛ و عقلاً محال است كه محدود ، نامحدود را درك كند و نسبت به آن معرفت پيدا كند .

2 ) بين خالق و مخلوق مباينت تمام برقرار است ؛ بنابراين چون ذات خداوند متعال همسنخ و همجنس مخلوقاتش نيست ؛ هيچ عقل و شهودى نمى‌تواند بر آن دست يابد . احاديث در اين‌باره متعدد است كه برخى از آن‌ها را براى نمونه در مباحث پيشين آورديم .

خلق شد⁽³⁾عالَم ، نه از روى نياز *** نافعش نبوَد⁽⁴⁾زِ ما صوم و نماز

او بوَد« رزّاق »« واهب »« ذو كرم »⁽¹⁾*** برطرف از لطف سازد هر ألَم⁽²⁾

در دعاى جوشن كبير آمده است:

« يا كاشِفَ الضُّرِّ والألَمْ ، يا عالِمَ السِّرِّ والهِمَمِ ، يا ربَّ البيتِ والحَرَمِ ، يا مَنْ خَلَقَ الْأَشياءَ

مِنَ العَدَمِ » .

هر چه او ايجاد بنمودش ، بدان !⁽³⁾*** هيچ نقصى را نمى‌بينى در آن⁽⁴⁾

« الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ * الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقاً مَا تَرَى فِي خَلْقِ الرَّحْمَانِ مِنْ تَفَاوُتٍ فَارْجِعْ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِنْ فُطُورٍ » ؛ همان كه مرگ و زندگى را پديد آورد تا شما را بيازمايد كه كدامتان نيكوكارتريد ، و اوست ارجمند آمرزنده * همان كه هفت آسمان را طبقه طبقه بيافريد . در آفرينشِ آن خداى بخشايشگر هيچ گونه اختلاف و تفاوتى نمى‌بينى . باز بنگر ، آيا خلل و نقصانى مى‌بينى ؟ [ سوره ملك ، آيات 2 و 3 ]

گر بخواهى علم تو افزون شود *** نيك بر خوان: « قل هو اللّه أحد »⁽⁵⁾

مُلك او باقى است ، باقى تا ابد *** باز بشنو: بى‌نياز است و صمد

هر كه گويد: « او بزايد »⁽¹⁾كافِر است *** آفريده خَلق را ؛ نِىْ⁽²⁾

صدور از ذات خدا يعنى: خارج شدن اشياء از ذات خداوند و بروز نمودن به صورت مخلوقات و معلولات .

معنى بيت فوق:

هر كس كه معتقد باشد كه خداوند زايش مى‌كند او كافر است . آفرينش خدا و مخلوقات وى ، ايجاد شده خداوند هستند ، نه صادر شده از ذات خداوند .

در ازل او بوُد و او با كس نبود *** بعدها جلوه نمود⁽³⁾و دل ربود⁽⁴⁾

در تفكرات فلسفى كه خداوند را از ازل علّت تامه مى‌دانند ، مى‌گويند كه علّت تام هرگز نمى‌تواند بدون معلول باشد لاجرم عالَم را نيز قديم معرفى مى‌كنند و اين در حالى است كه در ده‌ها حديث از نصوص دينى معتبر مطرح شده كه ماسوى اللّه همگى حادث‌اند .

اين را هم بگوئيم:

زمانى كه عالَم قديم باشد ( هرچند قديم زمانى ) ديگر نمى‌توان مسأله خَلق را درباره آنان گفت و از اين رو است كه فلاسفه و عرفا از اين واژه كم استفاده مى‌كنند و مدام از واژه‌هاى تجلّى ، ظهور و صدور سخن مى‌گويند .

او بوَد « قيّوم »⁽¹⁾« باسطْ »⁽²⁾هر دو دست *** آنكه دستش بسته داند هست پست⁽³⁾

« وَقَالَتْ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَاناً وَكُفْراً وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَاراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَاداً وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ » ؛ و يهود گفتند: « دست خدا بسته است » . دستهاى خودشان بسته باد . و به سزاى آنچه گفتند ، از رحمت خدا دور شوند . بلكه هر دو دست او گشاده است ، هر گونه بخواهد مى‌بخشد . و قطعا آنچه از جانب پروردگارت به سوى تو فرود آمده ، بر طغيان و كفر بسيارى از ايشان خواهد افزود ، و تا روز قيامت ميانشان دشمنى و كينه افكنديم . هر بار كه آتشى براى پيكار برافروختند ، خدا آن را خاموش ساخت . و در زمين براى فساد مى‌كوشند . و خدا مفسدان را دوست نمى‌دارد . [ سوره مائده ، آيه 64 ]

در بيان نعمت‌هاى الهى

هفت‌گانه آسمان⁽⁴⁾

سرمان ، هفت آسمان تو در تو را ايجاد كرده است ؛ براى نمونه: « هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ » ؛ اوست آن كسى كه آنچه در زمين است ، همه را براى شما آفريد سپس به آفرينش آسمان پرداخت ، و هفت آسمان را استوار كرد و او به هر چيزى داناست . [ سوره بقره ، آيه 29 ] « وَلَقَدْ خَلَقْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرَائِقَ وَمَا كُنَّا عَنْ الْخَلْقِ غَافِلِينَ » ؛ و به راستى ما بالاى سر شما هفت راه آسمانى آفريديم و از كار آفرينش غافل نبوده‌ايم .[ سوره مؤمنون ، آيه 17 ] « فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا وَزَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَحِفْظاً ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ » ؛ پس آنها را به صورت هفت آسمان ، در دو هنگام مقرّر داشت و در هر آسمانى كار مربوط به آن را وحى فرمود ، و آسمانِ اين دنيا را به چراغها آذين كرديم و آن را نيك نگاه داشتيم اين است اندازه‌گيرىِ آن نيرومند دانا . [ سوره فصّلت ، آيه 12 ]

اخترانى را كه خود يك عالَم‌اند⁽¹⁾*** در عجايب عقل‌ها را مى‌برند

او زمين را بِسترى هموار كرد⁽²⁾

« وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ * وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ * لاَ الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَهَا أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلاَ اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ » ؛ و خورشيد به « سوى » قرارگاه ويژه خود روان است . تقديرِ آن عزيز دانا اين است * و براى ماه منزلهايى معين كرده‌ايم ، تا چون شاخكِ خشكِ خوشه خرما برگردد * نه خورشيد را سِزَد كه به ماه رسد ، و نه شب بر روز پيشى جويد ، و هر كدام در سپهرى شناورند . [ سوره يس ، آيات 38 - 40 ]

« وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ » ؛ سوگند به آسمانِ آكنده از برج . [ سوره بروج ، آيه 1 ]

آسمان را بى‌ستون افراشته⁽¹⁾*** نقص را با حكمتش برداشته⁽²⁾

خاك را با رحمتش آباد كرد⁽³⁾

خداوند مى‌فرمايد: « كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنتُمْ أَمْوَاتاً فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ

تُرْجَعُونَ » ؛ چگونه خدا را منكريد ؟ با آنكه مردگانى بوديد و شما را زنده كرد باز شما را مى‌ميراند و باز زنده مى‌كند و آن گاه به سوى او بازگردانده مى‌شويد . [ سوره بقره ، آيه 28 ]

« وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ إِذَا أَنْتُمْ بَشَرٌ تَنتَشِرُونَ » ؛ و از نشانه‌هاى او اين است كه شما را از خاك آفريد پس بناگاه شما به صورت بشرى هر سو پراكنده شديد . [ سوره روم ، آيه 20 ]

ابر را مى‌رانَدَش در آسمان *** تا دهد بعد از قُنوطَش⁽¹⁾ارمغان

ميوه‌هاى گونَگون⁽²⁾پر مشترى *** در بهشتش نيز مملوْ از پرى⁽³⁾

خداوند مى‌فرمايد: « وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهاً وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ » ؛ و كسانى را كه ايمان آورده‌اند و كارهاى شايسته انجام داده‌اند ، مژده ده كه ايشان را باغهايى خواهد بود كه از زير درختان آنها جويها روان است . هر گاه ميوه‌اى از آن روزىِ ايشان شود ، مى‌گويند: « اين همان است كه پيش از اين نيز روزىِ ما بوده » . و مانند آن نعمتها براى آنها آورده شود و در آنجا همسرانى پاكيزه خواهند داشت و در آنجا جاودانه بمانند . [ سوره بقره ، آيه 25 ]

« وَحُورٌ عِينٌ * كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ * جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ » ؛ و حوران چشم درشت * مثل لؤلؤ نهانِ ميانِ صدف ! * اينها پاداشى است براى آنچه مى‌كردند . [ سوره واقعه، آيات 22 - 24 ]

خواب و بيدارىّ ما الطاف اوست⁽⁴⁾*** زندگى با ياد شيرينش نكوست⁽⁵⁾

بهر ما بسيار نعمت آفريد⁽¹⁾*** باش خائف از خدا چون شاخ بيد⁽²⁾

خداوند در قرآن مى‌فرمايد: « إِنَّ فِي ذَلِكَ لاَيَةً لِمَنْ خَافَ عَذَابَ الاْخِرَةِ ذَلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَذَلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ » ؛ قطعا در اين يادآوريها براى كسى كه از عذاب آخرت مى‌ترسد عبرتى است . آن روز ، روزى است كه مردم را براى آن گرد مى‌آورند ، و آن روز ، روزى است كه جملگى در آن حاضر مى‌شوند . [ سوره هود ، آيه 103 ]

« وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ذَلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ » ؛ و قطعا شما را پس از ايشان در آن سرزمين سكونت خواهيم داد . اين براى كسى است كه از ايستادن در محشر به هنگام حساب در پيشگاه من بترسد و از تهديدم بيم داشته باشد . [ سوره ابراهيم ، آيه 14 ]

« وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ * فَبِأَيِّ آلاَءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ » ؛ و هركس را كه از مقام پروردگارش بترسد دو باغ است * پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را منكريد؟ [ سوره الرحمن ، آيات 46 - 47 ]

« وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنْ الْهَوَى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى » ؛ و امّا كسى كه از ايستادن در برابر پروردگارش هراسيد ، و نفس « خود » را از هوس باز داشت * پس جايگاه او همان بهشت است . [ سوره نازعات ، آيات 40 - 41 ]

بس غنى باشيم⁽¹⁾با إنعام او *** كس نگردد با گُنه أنعام⁽²⁾او

در مدح پيامبر اعظم و خاتم انبياء محمّد مصطفى صلى‌الله‌عليه‌و‌آله

رحمةٌ للعالمين احمد بوَد⁽³⁾*** برترينِ مرسَلين احمد بوَد⁽⁴⁾

1 ) وجود مقدّسشان خاتم پيامبران است ؛ چنانكه خداوند مى‌فرمايد: « مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلَكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً » ؛ محمّد پدر هيچ يك از مردان شما نيست ، ولى فرستاده خدا و خاتم پيامبران است . و خدا همواره بر هر چيزى داناست . [ سوره احزاب ، آيه 40 ]

2 ) دين او كامل‌ترين دين است و به اين علت است كه با ظهور اسلام تمام اديان قبل نسخ گرديد و همه مردمان موظف شدند تا فرا رسيدن روز قيامت تابع دين اسلام باشند . خداوند مى‌فرمايد: « وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الاْءِسْلاَمِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الاْخِرَةِ مِنْ الْخَاسِرِينَ » ؛ و هر كه جز اسلام ، دينى ديگر جويد ، هرگز از وى پذيرفته نشود ، و وى در آخرت از زيانكاران است . [ سوره آل‌عمران ، آيه 85 ]

شافع امت بوَد روز جزا⁽¹⁾*** آفرين بر جان پاكش ، مرحبا !⁽²⁾

مرتضى با آن مقامش عبد اوست⁽³⁾

روزى شخصى كه متحيّر مقامات اميرالمؤمنين عليه‌السلام شده بود به آن حضرت عرض نمود: يا على ! مقام تو بالاتر است و يا مقام رسول خدا ؟ اميرالمؤمنين عليه‌السلام به وى فرمود:

« أنا عَبْدٌ مِنْ عَبيدِ محمّد صلى‌الله‌عليه‌و‌آله ؛ من غلامى از غلامان محمّدم » . [ كافى ، ج 1 ، ص 90 ]

او نبى بوُد و رسول و هم ولى⁽⁴⁾*** زين سبب شد خادمش مولا على

آسمان با نام او رفعت گرفت *** بوالحسن در جاى او شوكت گرفت⁽¹⁾

برترين نعمت وجود مصطفى است *** روى او آيينه وجه خدا

خاك پايش كُحلِ⁽²⁾چشم اَنبياست *** نزد او محبوب ، محبوب خداست

نورِ مطلق تا ابد قرآن اوست *** اصل دين در هر زمان برهان اوست

اشك ريزانم به عشقت يا رسول ! *** دست بر رويم بكش جان بتول

بيان قطره‌اى از مناقب اميرالمؤمنين عليه‌السلام

در دو عالم نور حق مولا على است *** در مصاف كافران يكتا يلى است

ساقى كوثر ، امير اوليا *** وارث احمد بوَد در كيش ما

راه مولا عين راه مصطفى است *** هر كه در آن ره رود مَرد خداست

بوى عطر مصطفى انفاس اوست⁽¹⁾*** آفِتاب كربلا عباس اوست

هر كه نوشد جرعه‌اى از جام او *** كيميا دان تربت اقدام او⁽²⁾

او بوَد خورشيد دين در آسمان *** نورافشانى كند در هر زمان

جنت المأوى ز خاك فرش او *** كاخ‌ها افراشته تا عرش او⁽¹⁾

آسمان در هر نماز مرتضى *** با شعف مى‌كرد بر او اقتدا⁽²⁾

تا ابد باران ترنّم سر دهد: *** نيست از بَهر على كُفواً أحَد⁽³⁾

با دَمى از آتش عشق على *** گشت عالم از خِفايش مُنجلى⁽⁴⁾

اين سخن بر عاشقانش اظهر است: *** دينِ احمد بى‌ولايش ابتر است

دشمنش را بدتر از كافر بدان *** سرنگون گردد به دوزخ جاودان

نيست در قلبش به جز حبّ ولى ( عج ) *** كلُّ يَومٍ مَنْ يَقولُ يا عَلِي⁽¹⁾

گفت احمد: مى‌شود با كفر پير *** الَّذين نافَقونا فِى الغدير⁽²⁾

« هر كس درباره‌ى جانشينى على عليه‌السلام در روز غدير با ما خيانت و نفاق بورزد ، بداند كه او با حالت كفر پير مى‌شود و مى‌ميرد » . [ مضمون بخشى از خطبه‌ى پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله در غدير خم ]

كعبه با دستان او رفعت گرفت⁽³⁾

متعددى از اهل سنت را در مورد اين واقعه‌ى ذيل بيان مى‌فرمايد:

زمانى كه مكه توسط پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و يارانش فتح شد ، پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله در خانه‌ى كعبه اقدام به شكستن بت‌ها نمود ، قسمتى از بت‌هاى نصب شده بر داخل كعبه و يا بيرون آن به وسيله‌ى على عليه‌السلامسرنگون شد .

پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله براى سرنگون ساختن بت‌هاى بالاى بام كعبه به على عليه‌السلام دستور داد تا بر دوشش قرار بگيرد و امام على عليه‌السلام بر دوش مبارك پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله قرار گرفت و بت بزرگ قريش را كه از مس بود ، بر زمين افكند آن گاه به افكندن ديگر بت‌ها پرداخت .

بى‌على دين نيست جز پندارها *** با ولايش پى برى اسرارها

بر زبان جارى كن اين ذكر جلى: *** « يا علىُّ » « يا علىُّ » « يا علىّ »⁽¹⁾

وصف حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام در قرآن

گر بخواهى يابى از حيدر نشان *** با تدبّر يا أخى ! قرآن بخوان⁽²⁾

وصف او در كلّ قرآن جاى شد *** پرچم حق تا ابد برپاى شد⁽³⁾

معنى بيت: وصف حضرت على عليه‌السلام در سراسر قرآن مشاهده مى‌شود ؛ بنابراين مدح آن حضرت تا ابد باقى است ؛ زيرا قرآن ابدى مى‌باشد .

« هل أتى »⁽¹⁾

وجود نازنين اميرالمومنين عليه‌السلام و خاندان او عليهم‌السلام نازل گرديده است .

طبق روايات فراوان اهل تسنن و اهل تشيع اين آيه در شأن امام على عليه‌السلام نازل گرديده است ؛ آن زمانى كه در ركوع نمازش ، انگشترى خويش را به سائلى داد .

« وَمِنْ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ » ؛ و از ميان مردم كسى است كه جان خود را براى طلب خشنودى خدا مى‌فروشد ، و خدا نسبت به اين بندگان مهربان است .

طبق روايات فراوانى كه شيعه و سنى نقل مى‌كنند آيه‌ى فوق در شأن اميرالمؤمنين عليه‌السلامنازل گرديده ، آن زمانى كه - هنگام هجرت رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله - از مرگ نهراسيد و خطر را به جان خريد و در بستر رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله خوابيد تا آن حضرت صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهبه مدينه هجرت نمايد .

درباره‌ى اين سه آيه به صورت مفصّل و با ذكر اسناد ، در كتاب « سيماى جهان تاب » سخن گفته‌ايم .

آيه‌ى « بلّغ »⁽⁴⁾

خداوند مى‌فرمايد: « يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ » ؛ اى پيامبر ، آنچه از جانب پروردگارت به سوى تو نازل شده ، ابلاغ كن و اگر نكنى پيامش را نرسانده‌اى . و خدا تو را از گزندِ مردم نگاه مى‌دارد . آرى ، خدا گروه كافران را هدايت نمى‌كند . [ سوره‌ى مائده ، آيه‌ى 67 ]

در كتاب سيماى جهان تاب از ص 324 تا 363 به صورت مفصّل و مستند در رابطه با اين آيه و پيام غدير سخن گفته‌ايم .

با تدبّر آيه‌ى « اكمال دين »⁽¹⁾

در غديرخم ، بر پيامبر نازل گرديد: « ألْيَومَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الاْءِسْلاَمَ دِيناً » ؛ امروز دين شما را برايتان كامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانيدم ، و اسلام را براى شما به عنوان دين برگزيدم . اسناد متعدد اين واقعه در مصادر اهل سنت ، در كتاب سيماى جهان تاب بيان شده است .

در دو عالم آيت الكبرى است او *** در حقيقت لايق زهرا است او

نَفْسِ احمد خوانَدَش پروردگار⁽²⁾

« فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنْ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ » ؛ پس هر كه در اين باره پس از دانشى كه تو را حاصل آمده ، با تو محاجه كند ، بگو: بياييد پسرانمان و پسرانتان ، و زنانمان و زنانتان ، و ما خويشان نزديك و شما خويشان نزديك خود را فرا خوانيم سپس مباهله كنيم ، و لعنت خدا را بر دروغگويان قرار دهيم . [ سوره‌ى آل‌عمران ، آيه‌ى 61 ]

در اين رابطه در كتاب سيماى جهان تاب ، حكمت چهارم ، بحث جامعى شده است .

پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نيز درباره‌ى وجود مقدس اميرالمؤمنين عليه‌السلام مى‌فرمايد: خُلِقْتُ أنا وعلىّ مِن نورٍ واحدٍ ؛ من و على از يك نور آفريده شده‌ايم . [ بحار الانوار ، ج 35 ، ص 34 ]

و فرمودند: « أنا وَعلىٌّ مِنْ شَجَرَةٍ واحِدَةٍ والنّاسُ مِنْ أشجارٍ شَتّى » ؛ من و على از يك درختيم و ساير مردم از درختان گوناگون . [ ينابيع المودّة ، ص 235 ]

ابن ابى‌الحديد معتزلى - از دانشمندان قرن هفتم اهل سنّت - از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل مى‌كند كه آن حضرت صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فرمود:

كُنْتُ أنا وعلىٌّ نوراً بينَ يَدَىِ اللّه‌ِ عزّ وجلّ قبلَ أن يَخلقَ آدمَ بأرْبَعَةِ عشر ألفَ عامٍ ، فلمّا خَلقَ آدمَ قسم ذلك فيه وجعلهُ جُزئين ، فجزءٌ أنا وجُزءٌ علىّ ؛ من و على نور واحدى بوديم نزد خداى عزّوجلّ قبل از چهارده هزار سال كه خداوند آدم را بيافريند و چون آدم را آفريد آن نور را قسمت كرد و آن نور را دو جزء نمود: جزئى را من و جزئى را على قرار داد . [ شرح نهج البلاغه ، ج 2 ، ص 250 ]

در صحيح بخارى در باب مناقب على بن ابى‌طالب عليه‌السلام آمده است كه رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهدرباره‌ى على عليه‌السلامفرمودند:

يا على ! أنتَ منّى وأنا مِنكَ ؛ اى على تو از منى و من نيز از تو هستم .

اين حديث شريف كه در مشهورترين كتب اهل سنت وجود دارد به تنهايى ولايت و خلافت بلافصل مولانا على عليه‌السلام را اثبات مى‌كند ؛ زيرا آن كس كه وجودش از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله هست سزاوار جانشينى آن عزيز صلى‌الله‌عليه‌و‌آله مى‌باشد نه ديگران .

احاديث متعددى در منابع شيعه و سنى آمده كه پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و على عليه‌السلام از نور واحدى خلق شده‌اند كه مى‌رساند هويت اين دو عزيز بزرگوار عليهماالسلام يكى است .

در كتاب سيماى جهان تاب در حكمت نامه‌ى اول ، مفصّل در اين رابطه بحث شده است .

« الّذين امنوا » در اين كتاب *** هست مصداق اتمّش بوتراب

« الّذين جاهدوا » را هم نگر *** تا نگيرى دامن غيرش دگر

هر كجا صحبت از ايثارى شود *** اول و آخر به حيدر مى‌رسد⁽¹⁾

آن كه در ميثاق حيدر مانده است *** ايزد او را اهل خشيت خوانده است⁽²⁾

آن كه بودى روز و شب انفاق‌گر *** در كلام حق على بُد ، نِىْ دگر⁽³⁾

عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ » ؛ كسانى كه اموال خود را شب و روز ، و نهان و آشكارا ، انفاق مى‌كنند ، پاداش آنان نزد پروردگارشان براى آنان خواهد بود و نه بيمى بر آنان است و نه اندوهگين مى‌شوند . [ سوره‌ى بقره ، آيه‌ى 274 ]

در احاديث بسيارى - از اهل تشيع و تسنن - آمده است كه اين آيه درباره‌ى على عليه‌السلام نازل شده است ؛ زيرا آن حضرت عليه‌السلام چهار درهم داشت ، درهمى را در شب و درهمى را در روز و درهمى را آشكار و درهمى را در نهان انفاق كرد و اين آيه نازل شد .

براى نمونه ، سيوطى - از علماى اهل سنت - در تفسيرش « الدّرّ المنثور » از اين عباس روايت نموده كه وى در تفسير اين آيه گفته است در شأن على بن ابى‌طالب عليه‌السلام نازل شد كه چهار درهم داشت ، يكى را در شب و دومى را در روز و سومى را پنهانى و چهارمى را علنى صدقه داد .

براى اطلاع بيشتر به تفسير « البرهان » تأليف مرحوم سيد هاشم بحرانى ذيل آيه فوق مراجعه گردد .

چون خدا فرمايد از اهل يقين *** رأس آن باشد امير المؤمنين⁽⁴⁾

راسخانْ در علم⁽¹⁾

و آنان را مفسران واقعى قرآن كريم معرفى مى‌فرمايد . طبق روايات فراوان راسخان در علم على و اولاد او عليهم‌السلام هستند . [ به سيماى جهان تاب ، حكمت نامه چهارم مراجعه گردد ]

« وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلاَّ رِجَالاً نُوحِي إِلَيْهِمْ فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ » ؛ در روايات متعدد آمده است كه اهل ذكر على و اولاد آن حضرت عليهم‌السلام مى‌باشند . [ سوره‌ى نحل ، آيه‌ى 43 ]

( به كتاب سيماى جهان تاب ، حكمت نامه‌ى چهارم مراجعه گردد ) .

اين علىّ و يازده فرزند اوست *** اين وصىّ و دوده‌ى دلبند اوست

« عَمَّ »⁽³⁾

« عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ * عَنْ النَّبَإِ الْعَظِيمِ * الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ * كَلاَّ سَيَعْلَمُونَ * ثُمَّ كَلاَّ سَيَعْلَمُونَ » ؛ درباره‌ى چه چيز از يكديگر مى‌پرسند ؟ * از آن خبر بزرگ * كه درباره‌ى آن با هم اختلاف دارند * نه چنان است، به زودى خواهند دانست * باز هم نه چنان است، بزودى خواهند دانست .

طبق روايات وارده « نبأ عظيم » ولايت و امامت اميرالمؤمنين على عليه‌السلام است كه بسيارى نپذيرفتند و مورد اختلاف امت قرار گرفت . [ كافى ، ج 1 ، ص 207 ]

خداوند به منكران امام على عليه‌السلام در اين سوره مى‌فرمايد: « كلاّ سَيَعلمون » يعنى به زودى خواهند دانست كه على عليه‌السلام بر حق است و راه ديگران باطل است .

هر كجا از مخلصين گويد سخن *** قصد او حيدر بوَد اى مُمتَحَن !⁽¹⁾

بوالحسن باشد صراط مستقيم⁽²⁾

« اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ » ؛ خدايا ! ما را به راه راست هدايت فرما .

در روايات اهل تسنن و تشيع از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل گرديده كه صراط مستقيم ، مقصود راه على بن ابى‌طالب عليه‌السلام است . [ تفسير التبيان ، شيخ طوسى ، ج 1 ، ص 42 ؛ مجمع البيان ، طبرسى ، ج 1 ، ص 28 ]

بنابراين ما هر روز ده بار موظّفيم كه از خداوند درخواست نمائيم كه ما را در راه ولايت على و اولاد آن حضرت عليهم‌السلام هدايت بگرداند .

علاء الدين متّقى هندى - از علماى مشهور اهل سنت - در كتاب « كنز العمّال » از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل مى‌كند كه فرمودند:

« إن تَوَلّوا عليّاً تَجدُوهُ هادياً مهدياً يَسْلُكُ بِكُم الطريقَ المستقيم ؛ اگر على را به ولايت بگيريد او را هدايت كننده‌ى هدايت شده‌اى مى‌يابيد كه شما را به طريق مستقيم صراط مستقيم

هدايت خواهد نمود » . [ كنز العمّال ، ح 32966 ]

سوى مشرق ، سوى مغرب روز و شب *** گر عبادت‌ها كنى با صد ادب

مرتضى را گر نگيرى رهنما *** عبد شيطان بوده‌اىّ و خودنما

صابرانى كه خدا تمجيد كرد *** راه و رسم و دينشان تأييد كرد

جز علىّ و آل او مصداق نيست *** مثل آنان شمس در آفاق نيست

شير حقْ آن شاهد پيغمبر⁽¹⁾

زيرا آن وجود نازنين در دامان رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله پرورش يافت و اولين كسى بود كه به آن حضرت صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهايمان آورد و با تمام وجودش تا آخر عمر مبارك رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهحامى و مدافع جانانه‌ى آن حضرت صلى‌الله‌عليه‌و‌آله بود . [ تفسير الدّر المنثور ، جلال الدين سيوطى ، ذيل آيه‌ى فوق ، البحر المحيط ، ابوحيان اندلسى ، ج 5 ، ص 321 ، مجمع البيان ، طبرسى ، ج 2 ، ص 14 ، شواهد التنزيل ، حاكم نيشابورى ، ج 1 ، ص 307 و ... ]

خوانَدَش « خير البريّة »⁽²⁾

« إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُوْلَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ * جَزَاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَداً رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ » ؛ در حقيقت كسانى كه گرويده و كارهاى شايسته كرده‌اند ، آنانند كه بهترين آفريدگانند * پاداشِ آنان نزد پروردگارشان باغهاى هميشگى است كه از زير درختان آن ، نهرها روان است ، جاودانه در آن همى مانند خدا از آنان خشنود است و آنان نيز از او خشنود اين پاداش براى كسى است كه از پروردگارش بترسد . [ سوره‌ى بينه ، آيات 7 - 8 ]

طبق روايات متعدد كتب اهل تشيع و اهل تسنن « خير البريّه » بهترين خلايق اميرالمؤمنين عليه‌السلام و پيروان آن حضرت مى‌باشند .

جابر بن عبداللّه انصارى مى‌گويد: هنگامى كه آيه‌ى خير البريّة نازل شد پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهرو به على كرد و فرمود: هُمْ أنتَ وشيعتُك تَرِدُ عَلَىَّ وشيعَتُكَ راضينَ مَرْضيّين . [ شواهد التنزيل ، حاكم نيشابورى ، ج 2 ، ص 360 ]

منظور از خير البريّة تو و شيعيان تو مى‌باشيد . در روز قيامت تو و شيعيانت بر من وارد مى‌شويد، در حالى كه هم خدا از شما راضى است و هم شما از خداوند راضى و خشنود هستيد .

اين روايت در كتب ديگر اهل سنت نيز آمده است ؛ از قبيل:

الصّواعق المحرقة ، ابن حجر هيثمى ، ص 96 ؛

تفسير طبرى ، ج 30 ، ص 171 ؛

نور الأبصار ، شبلنجى ، ص 110 ؛

مناقب خوارزمى ، ص 421 ؛

فتح الغدير ، شوكانى ، ج 5 ، ص 464 .

يا علىّ ! أنت خير البشر ، من شكّ فيه إلاّ كافر .

على خيرُ البشر و من أبى فقد كفر . [ ينابيع المودّة ، شيخ سليمان حنفى قُندوزى ، ص 273 ]

علىّ بن أبى‌طالب خير هذه الاُمّة بعدى . [ شرح احقاق الحق ، ج 4 ، ص 251 ]

هو خير امّتي . [ مناقب ، محمّد بن سليمان كوفى ، ج 1 ، ص 387 ]

بو الحسن فاروق اعظم⁽¹⁾، شير حق *** در رشادت برده از عالم سَبَق⁽²⁾

با « أطيعوا اللّه »⁽³⁾

« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُوْلِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الاْخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلاً » ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، خدا را اطاعت كنيد و پيامبر و اولياى امر خود را نيز اطاعت كنيد پس هر گاه در امرى دينى اختلاف نظر يافتيد ، اگر به خدا و روز بازپسين ايمان داريد ، آن را به « كتاب » خدا و « سنت » پيامبر او عرضه بداريد ، اين بهتر و نيك فرجام‌تر است .

در اين باره روايات فراوانى از علماى اهل سنت نقل شده است كه « أولى الامر » على عليه‌السلامو اولاد آن حضرت مى‌باشند .

[ جهت يافتن مصادر احاديث فوق به كتاب سيماى جهان تاب ، از ص 483 تا 496 مراجعه گردد ]

بهر احمد در ميادينْ⁽⁴⁾آبروست *** در ميان امّتش « صديق »⁽⁵⁾اوست

مصطفى خوانْدش اميرالمؤمنين⁽¹⁾*** نفس احمد⁽²⁾باشد آن سردار دين

مُنْذِر است از جانب حق مصطفى *** هادى امت بوَد شير خدا⁽³⁾

« وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلاَ أُنزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ إِنَّمَا أَنْتَ مُنذِرٌ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ » ؛ و آنان كه كافر شده‌اند مى‌گويند: چرا نشانه‌اى آشكار از طرف پروردگارش بر او نازل نشده است ؟ « اى پيامبر » تو فقط هشداردهنده‌اى ، و براى هر قومى رهبرى است . [ سوره‌ى رعد ، آيه‌ى 7 ]

در احاديث شيعه و سنى آمده است:

هنگامى كه آيه: « إنّما أنت مُنْذِر ... » بر پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نازل شد ، آن حضرت دست بر سينه مباركشان نهاد و فرمودند: من منذِر هستم ، بنيان‌گذار و شارع شريعت اسلام من هستم و هر قوم و جمعيتى هدايت‌گرى دارد .

سپس دست بر سينه على نهاد و فرمود: اى على ! هادى تو هستى ؛ علاقمندان به هدايت به وسيله‌ى تو هدايت مى‌شوند . [ الدّر المنثور ، ج 4 ، ص 45 ؛ شواهد التنزيل ، ج 1 ، ص 298 ؛ مستدرك الصحيحين ، ج 3 ، ص 129 و ... ]

اميرالمؤمنين عليه‌السلام باب شهر علم رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله

باب شهر علم⁽¹⁾جز مولا كه بود ؟ *** كان و بحر حلم جز مولا كه بود ؟

جان احمد ، دست يزدان مرتضى است *** كُنهِ تقوا ، روح فرقان مرتضى است

سوره‌ى توحيد⁽²⁾و انسان⁽³⁾مرتضى است *** يار احمد ، شير ميدان مرتضى است

بحر دانش ، جان جانان مرتضى است *** روح قرآن ، ركن ايمان مرتضى است

راه اقوم⁽¹⁾، اصل برهان مرتضى است *** فاش گويم: كلّ قرآن مرتضى است

رشادت مولا عليه‌السلام در جنگ‌ها

در اُحد فرياد جبريل امين *** « لا فتى إلاّ على »⁽²⁾را نيك بين

عاشقا !⁽³⁾روح القُدُس هم يار اوست *** جبرئيل از زمره‌ى دربار اوست

ضربت حيدر به عَمرو⁽⁴⁾

در منابع شيعه و اهل سنت آمده است ، آنگاه كه عمرو بن عبدوُد با ذوالفقار على عليه‌السلام كشته شد ، پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فرمود:

« ضربةُ عَلِىٍّ يومَ الخندَق أفضلُ مِن عبادةِ الثَقَلين إلى يوم القيامة ؛ ضربتى را كه على بر عمرو بن عبدود در روز خندق زد ، برتر از عبادت تمام انسان‌ها و جنّى‌ها تا روز قيامت است » .

فلسفه‌ى اين سخن پيداست ، چرا كه در آن روز اسلام و قرآن ظاهراً بر لب پرتگاه قرار گرفته بود و بحرانى‌ترين لحظات خود را مى‌پيمود ، كسى كه با فداكارى خود بيشترين رشادت و ايثارگرى را در ميدان نشان داد و اسلام را از خطر حفظ كرد و تداوم آن را تا روز قيامت تضمين نمود ، آن حضرت عليه‌السلامبود . بنابراين عبادت همگان مرهون رشادت‌هاى مولا على عليه‌السلام است .

برتر از آن تا قيامت تا ابد ! ! *** زين سبب گشته ملقّب به اسد⁽¹⁾

رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فرمود: گوشت و خون على عليه‌السلام از من است

مصطفى فرمود: حيدر از من است *** لحم و خون و روح صفدر از من است⁽²⁾

خون من در پيكرش جارى بوَد *** روح او هم در تنم سارى بوَد

من وَ حيدر يك هويّت در دو تن *** من از اويم ، همچنين او هست من⁽¹⁾

من و على نورى بوديم در خدمت حضرت حق ، و اين نور ، حضرت حق را تسبيح مى‌گفت و تقديس مى‌كرد ، قبل از آن كه آدم خلق شده باشد . شيخ سليمان حنفى قُندوزى در كتاب « ينابيع الموده » از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل مى‌كند: « خُلِقْتُ أنا وعلىٌّ مِن نورٍ واحدٍ قبلَ أنْ يَخلُقَ اللّه‌ُ آدمَ بِأربَعَةِ آلافِ عامٍ ، فلمّا خَلَقَ اللّه‌ُ آدمَ رَكبَ ذلكَ النورَ فى صُلْبِهِ فَلَمْ يَزَلْ شَيئاً واحداً حتّى افتَرَقا في صُلْبِ عبدالمطّلب فَفِىَّ النُّبُوَّة وفى علىِّ الوَصيّة ؛ من و على از نور واحدى آفريده شده‌ايم قبل از چهار هزار سال كه خداوند آدم را بيافريند ؛ چون خداوند آدم را آفريد آن نور را در صلب او قرار داد و پيوسته همين طور آن نور در اصلابِ آباء و اجداد بود تا در صلب عبدالمطلب به دو نيمه گشت . پس نبوّت در من قرار گرفت و وصايت و خلافت در على واقع شد » . ابن ابى‌الحديد معتزلى در شرح نهج البلاغه ، ج 2 ، ص 250 از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل مى‌كند . « كُنْتُ أنا وعَلىٌّ نوراً بَيْنَ يَدَىِ اللّه عزّوجلّ قبل أنْ يخلقَ آدمَ بأربَعَةِ عشر ألْفَ عامٍ ، فلمّا خَلَقَ آدمَ قَسّمَ ذلك فيه وجَعَلَهُ جُزئينِ فَجْزءٌ أنا وجزءٌ علىٌّ ؛ من و على نور واحدى بوديم در نزد خداى عزّوجلّ قبل از چهارده هزار سال كه خداوند آدم را بيافريند و چون آدم را آفريد آن نور را قسمت كرد و آن نور را دو جزء نمود ، جزئى را من و جزئى را على قرار داد » . همچنين احاديثى در اين زمينه در كتاب « شواهد التنزيل لقواعد التفضيل » در جلد 1 و 2 ، اثر دانشمند بزرگ اهل سنت حاكم نيشابورى از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل شده است . مرحوم علاّمه‌ى مجلسى در « بحار الانوار » ، ج 35 ، ص 34 از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل مى‌كند: « خُلِقْتُ أنا وعلىٌّ مِنْ نورٍ واحدٍ ؛ من و على از يك نور و يك حقيقت آفريده شده‌ايم » . بخارى كه مشهورترين محدّث اهل سنّت است در كتاب خود به نام « صحيح بخارى » در كتاب مناقب صحابه ، بخش فضائل على بن ابى‌طالب عليه‌السلام از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل مى‌كند كه آن حضرت صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به اميرالمؤمنين عليه‌السلام فرمود: « يا علىُّ أنْتَ مِنّي وَأَنا مِنْكَ ؛ يا على ! تو از منى و من نيز از تو هستم » .احاديث فوق ، اين مطلب را مى‌رسانند: كه وجود مقدّس اميرالمومنين عليه‌السلام همان وجود مقدس رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله مى‌باشد ؛ زيرا وجود مباركشان از نورِ رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله خلق شده است . بنابراين ، بعد از عروج روح رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به جهان آخرت ، آن كس كه مِثل رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله ؛ بلكه عين وجود رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله بود ، در ميان امت بود و مردم حق نداشتند دامن غير او را بگيرند . منكران اميرالمؤمنين عليه‌السلام چه پاسخى در پيشگاه خداوند - در رستاخيز - خواهند داشت .چون على يك نور با خاتم بوَد پس تمام عشق در عالم بوَدبى‌على دين جز سرابى بيش نيست كيش بى‌حيدر يقيناً كيش نيستهر كه بى‌حيدر بميرد كور باد تا ابد از رحمت حق دور بادكيش بى‌حيدر نباشد جز فريب مى‌شود دين يا چو بت يا چون صليبگر بشر بر حبّ او يكدل شود

آتش دوزخ دگر باطل شوددشمنانش از بهائم بدترند منكراتش مرغ بى‌بال و پرندمهربانى‌هاى عالم حيدر است نورافكن‌هاى خاتم حيدر است

گام‌هاى مولا عليه‌السلام بر دوش مصطفى صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و شكستن بت‌ها

دائماً با حق بوَد شير خدا *** همچنين حق هم بوَد با مرتضى

ذكر تهليل است او در هر زمان *** در زمين ، در قلب‌ها ، در آسمان⁽¹⁾

او چو ابراهيم باشد بت شكن *** تا ابد لرزد ز نامش اهرمن

مرتضى بر دوش احمد پا گذاشت *** كعبه را از لوث بت‌ها پاك ساخت⁽¹⁾

حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام در آن موقع سى و يك سال سن مباركشان بود و رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهشصت و يك سال ؛ همچنين حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام در تمام ميادينِ نبرد قهرمان قهرمانان بود و هيچ كس به مصاف آن حضرت عليه‌السلام نمى‌آمد مگر اين كه زمين به خون او سيراب مى‌گشت ؛ اكنون اين سؤال ظريف اينجا مطرح مى‌شود: چرا اميرالمؤمنين عليه‌السلام آنگاه كه رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله بر دوش او پاى مبارك را گذاشت ، احساس ضعف نمود ؛ در حالى كه هم از لحاظ جُثّه از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله قوى‌تر بود البته در ظاهر ، و هم سى سال از آن حضرت صلى‌الله‌عليه‌و‌آله جوان‌تر ؟ سرّ اين مطلب چيست ؟ جواب: مولا على عليه‌السلام همان كَننده‌ى درب سنگى بسيار بزرگ خيبر است كه طبق نقل مشهور تاريخ ، آن حضرت عليه‌السلام با يك دست آن درب سنگى بزرگ را از پاشنه درآورد و به كنارى افكند ؛ اما در اين واقعه خداوند متعال مى‌خواهد يك بار ديگر مقام و عظمت اميرالمؤمنين عليه‌السلام را به جهانيان نشان دهد ، لذا همان خدايى كه در هنگام فتح خيبر قدرت مافوق بشرى را در بازوى اميرالمؤمنين عليه‌السلام افكند تا با يك دست آن درب سنگى را بِكَند و عظمت آن حضرت عليه‌السلام براى مردم آشكار گردد ؛ همچنين خداوند متعال در آن هنگامى كه حضرت رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله مى‌خواست پا بر شانه‌ى على عليه‌السلام بگذارد ، ضعف در بدن اميرالمؤمنين عليه‌السلامافكند تا على عليه‌السلام بر دوش برترين و شريف‌ترين مخلوق خويش بالا رود تا همه‌ى عالميان بفهمند كه اميرالمؤمنين

عليه‌السلامآنچنان مقامى دارد كه رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به او اجازه فرمود بر دوش مباركشان گام بگذارد و بت‌هاى بالاى كعبه را سرنگون سازد . آرى ؛ اميرالمومنين عليه‌السلام كسى است كه گام‌هاى مباركش بر دوش برترين مخلوق خدا قرار گرفته است ؛ بنابراين قامت مبارك آن حضرت عليه‌السلام از عرش الهى نيز فراتر رفته است:

مرتضى بر دوش احمد پا گذاشت *** كعبه را از لوث بت‌ها پاك ساخت

چون قدم‌هايش به دوش مصطفى است *** قامتش بالاتر از عرش خداست

در كلّ عالم چه كسى جرأت دارد و اصلاً لياقت دارد كه پاهايش را بر دوش رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهبگذارد ؟

آيا جبرائيل امين عليه‌السلام - با آن مقام عظيمش - اين لياقت را دارد ؟

به عظمت رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله قسم ، خير !

فقط وجود مقدس اميرالمؤمنين عليه‌السلام لياقت دارد كه بر دوش مبارك حبيب خدا و نور خدا و برترين مخلوق وى صلى‌الله‌عليه‌و‌آله قدم بگذارد !

آرى ، اين است مقام مولانا اميرالمؤمنين عليه‌السلام .

چون قدم‌هايش به دوش مصطفى_'است *** قامتش بالاتر از عرش خداست

اميرالمؤمنين عليه‌السلام شاه مردان و ولىّ خدا

« شير حق » را نام جز حيدر نبُود⁽¹⁾*** زين جهت در آسمانها دل ربود

شاه مردان بر ولايت نصب شد *** ليك حقّش بعد احمد غصب شد

غصب شد حقّش به دست ناكسان *** آن ابرنا مردمان و كركسان

هر كه بى‌حيدر بميرد كور باد *** تا ابد از رحمت حق دور باد

در ميان اوليا اختر بوَد *** در قيامت ساقى كوثر بوَد

او به فرمان نبى لبيك گفت⁽¹⁾*** بر خطر لبخند زد ، جايش بخفت⁽²⁾

رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فرمودند: آرى يا على !

على عليه‌السلام با شنيدن اين سخن خنديد و به سجده افتاد و خدا را شكر نمود . [ سيماى جهان تاب ، حكمت ششم ]

در رشادت كس به گردش كى رسد ؟ *** در خداترسى به قدرش كى رسد ؟

شير يزدان حيدر كرار او *** بهر احمد برترين سردار او

هر كه بى‌مهرش بميرد كور باد *** با شياطين تا ابد محشور باد

گر رود بر نيزه‌ها سرهايمان *** باز هم گوئيم: او مولايمان

مصطفى او را برادر خوانده است *** هر كه بى‌حيدر بوَد درمانده است

گو كه قرآن با على معنا شود *** چشم دل با ذكر او بينا شود

شيعيانش را بگو: آزادگان *** آبرومند زمين و آسمان

على عليه‌السلام وجه اللّه

بوى او عالم معطّر مى‌كند *** روى او عالم منوّر مى‌كند

يك نخ از مويش ز عالم بيش باد *** هر كه منكر شد بر او صد نيش باد⁽¹⁾

چهره‌اش زيباتر از يوسِف بوَد *** علم مولا برتر از آصف⁽¹⁾بوَد

علم آن حضرت كجا آصف كجا ؟⁽²⁾*** روى وجهُ اللّه كجا يوسِف كجا ؟

حضرت مولا عليه‌السلام اولين مسلمان و حامى رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله

در زمانى كه عرب گمراه بود *** دين آنان با صَنم همراه بود

شاه مردان با نبى همراز بود *** دائماً با يار در پرواز بود⁽³⁾

مولا على عليه‌السلام هارون پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و اعلم امّت

او بوَد هارون امت ، ليكن او *** نيست پيغمبر ولى مولا بگو⁽¹⁾

رهبرى برتر ز هر پيغمبرى *** بر سر آنان عجب تاج سرى !

اعلم امّت بوَد بعد از رسول *** نزد او هم فرع دانش هم اصول⁽¹⁾

شير يزدان را بدان خيرُ البشر *** برتر از موسى و عيسى و دِگر

آن كه بى‌حيدر بوَد ، او بى‌گمان *** پشت كرده بر جميع مرسَلان⁽²⁾

بيان غدير و ولايت امير عليه‌السلام

حاليا خواهم بگويم از غدير *** از غدير خم همان امر خطير⁽³⁾

واقعه‌ى شكوهمند را در كتب خويش نقل نموده‌اند . اين واقعه‌ى عظيم در سال دهم هجرت ، آخرين سال زندگانى مبارك رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله ، در هنگام بازگشت از فريضه‌ى حج حجّة الوداع در سرزمين « رابغ » در نقطه‌اى به نام غدير خم به وقوع پيوست . پيامبر بزرگوار اسلام صلى‌الله‌عليه‌و‌آله از طرف خداوند متعال مأمور شد كه حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام را به عنوان امام و خليفه‌ى بعد از خود معرفى نمايد . مرحوم علاّمه‌ى امينى در كتاب گرانسنگ « الغدير » اسناد متعدّد اين واقعه‌ى عظيم را با استناد به منابع اهل سنّت بيان نموده است . اين حقير نيز در كتاب « سيماى جهان تاب » از ص 323 تا 348 در رابطه با غدير و اسناد آن سخن گفته‌ام . غديرخم مهم‌ترين و پرمخاطره‌ترين واقعه در جهان اسلام است ؛ زيرا سبب شد كه مسلمين به دو گروه ( دو جبهه ) تقسيم شوند:

1 - گروه اكثريت كه زير بار فرمان خدا و رسول وى نرفتند و به اهل سنّت مشهور گرديدند .

2 - گروه اقليّت كه خلافت و امامت حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام را پذيرفتند و به اهل تشيع مشهور گرديدند . آنچه كه سبب شد بعد از عروج رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله عده‌اى بيعت خود را در غدير بشكستند و در برابر امام على عليه‌السلام بايستند به طور خلاصه به قرار ذيل است:

1 ) منافقانى كه اسلام را از روى ترس و براى حفظ جان خود پذيرفته بودند ، بعد از عروج رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فرصت يافتند كه با كنار زدن حضرت على عليه‌السلام انتقام خود را از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله بگيرند .

2 ) برخى از سران صحابه كه همواره به اميرالمؤمنين عليه‌السلام حسادت مى‌ورزيدند ، منافقان را يارى نمودند .

3 ) در طول نبردها و جنگ‌ها ، خون بستگان همين افراد كه دور رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله را گرفته بودند ، در صحنه‌هاى نبرد به دست تواناى اميرالمومنين عليه‌السلام ريخته شده بود و براى آنان - به خاطر تعصّبات جاهليّت - بسيار گران بود كه ببينند جانشين پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله قاتل نزديكانشان مى‌باشد .

4 ) اميرالمؤمنين عليه‌السلام پسرعموى رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و داماد وى بود ؛ تعيين آن حضرت عليه‌السلام براى خلافت ، در نظر افراد كوتاه بين سبب شد كه گروهى آن را يك نوع تعصّب فاميلى حمل كنند . اين عوامل و برخى عوامل ديگر سبب شد كه مردم بعد از عروج رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله پيمان خويش را در غدير خم بشكنند . البته بسيارى از مسلمانان سست اراده و سست ايمان ، از ترس جانشان ، اين گروه را حمايت كردند ، هر چند مى‌دانستند كه حق با امير مؤمنان عليه‌السلام است .

از همان روزى كه مولايم على *** بر خلايق منصبش شد منجلى

از همان روزى كه تاج افتخار *** بر سر مولا نهادى كردگار

از همان روزى كه باب آسمان *** بيشتر مفتوح شد بر عاشقان

از همان روزى كه شاهان جهان *** تاجِشان افتاد و شد صد تكّه آن

از همان روزى كه دين اكمال گشت *** بهر جنّت آدمى غربال گشت

از همان روزى كه اصحاب نفاق *** قلبشان از كينه‌ها شد انشقاق⁽¹⁾

از همان روزى كه دست مرتضى *** برده شد بالا به دستور خدا

با ولايت نعمت حقْ بهر ناس *** شد فراوان ، ليك مردم ناسپاس

گفت احمد در ميان صد هزار: *** من دو گوهر را گذارم يادگار

اوّلىِّ آن بوَد قرآن حق *** تا قيامت باشد آن برهان حق

اهل بيتم دوّمين گوهر بوَد *** دخترم در بينشان كوثر بوَد

اى مسلمان ! اين دو گوهر با هم‌اند *** پيروان اين دو تا دور از غم‌اند⁽¹⁾

هر كه گيرد دامن اين هر دو دوست *** آن بهشت جاودان مأواىِ اوست

مردِ دينْ بايد بوَد گوهر شناس *** نِىْ كه باشد حزب باد و ناسپاس

آخر عمرم بوَد اى مردمان *** من به زودى رخت بندم از جهان

با دل و جان بشنويد اى مؤمنين: *** حيدر كرار كردم جانشين

پس همه دانند بعد از من على *** او بوَد هم رهنما و هم ولى

البته او را خدا منصوب كرد *** دشمنانش نيز ربْ مغضوب كرد

هر كسى از مرتضى پيشى گرفت *** با شياطين لعين خويشى گرفت

مردمان بعد از وصاياى نبى *** بيعتى كردند شادان با على

نقض پيمان غدير توسط مردمان سست ايمان

ليك مردم بعد پرواز رسول *** ظلم‌ها كردند بر شوىِ بتول⁽¹⁾

نقض بنمودند چون پيمان خويش *** پيش ديوان ريختند ايمان خويش

پيش آن ديوانِ مستِ پستِ كور *** زين سبب گشتند از اسلام دور

چون على از حقّ خود محروم گشت *** بعد خاتم دين حق مختوم گشت⁽²⁾

چون حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام از حق الهى خود محروم گشت و كار به دست ناپاكان افتاد ، دين نورانى رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله دچار انحراف شديد گشت و فقط نامى از اسلام باقى ماند .

البته اين انحراف روزى به پايان خواهد رسيد و آن روز ، روز ظهور فرزند اميرالمومنين عليه‌السلاممهدى موعود عليه‌السلام است كه با ظهور مباركشان اسلام را به مسير جدّش رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهبازمى‌گرداند .

لعنت دائم بوَد بر منكران *** خائنينِ بر امامِ صابران

بشنويد از عقل اى فرزانگان *** اى خداترسان و اى آزادگان:

هر كسى دامان مولا را گرفت *** در بهشت جاودان مأوى گرفت

نقد صوفيه و فرقه‌هاى آن

شخص « مولانا » نباشد جز على⁽¹⁾*** نه رئيس صنف رقص⁽²⁾و تنبلى

شخص مولاناى ما جايى كه هست *** مولوى و غير او هستند پست

هست در جايى كه مولاناى ما *** ابن اعرابى است زير پاى ما⁽³⁾

عده‌اى دكّان به راه انداختند *** از على هم نردبانى ساختند

خرج سازد نام او را بهر خويش *** تا برد با نام او كارش به پيش

كرده نامش را تنور نان خويش *** او اسير كشف و تنبور است و ريش

با فروش يا على نان مى‌خرد *** اسم و رسم و موقعيّت مى‌برد

ديده‌اش خائن بوَد بر روى ناز⁽¹⁾*** گاه گاهى هم كمى خواند نماز !

مدّعى گردد كه در زيبا رُخان *** چهره‌ى يزدان بوَد دائم عيان ! !⁽²⁾

امّا در ديدگاه علماى اهل بيت عليهم‌السلام اين كار منع شرعى دارد و شخص با اين توجيهات بى‌اساس نمى‌تواند در چهره‌ى نامحرمان نگاه كند .

زين عمل پيوسته دل‌هاشان سياهليك مى‌گويد كه هستم مرد راه ! !

خود تهى از علم و تحقيق اين گروه *** از غرور و ادّعا مانند كوه

مثنوى مى‌خواند و نِىْ مى‌زند *** بى‌خبر كاو شرع را پى مى‌زند⁽¹⁾

از متانت ، از ديانت وين قبيل *** اكتفا كردند بر يك مَن سبيل

شد ولايت دست ايشان ملعبه *** راه مى‌يابند بر هر مصطبه⁽²⁾

فرقه فرقه حال با خود مى‌كنند *** در خفا آن كار بى‌خود مى‌كنند

ساز و تنبور است كار و سازشان *** ليك ذكر يا على آوازشان

نعره‌ها و خلسه‌ها و ذكر هو *** خود نبرده از حقيقت رنگ و بو

خرقه و كشكول و دستار و سِتار *** جاى درس و اشك و تقوا و بحار⁽³⁾

نيست در قاموس اينان منكَرى *** هست معبودش خداى ديگرى

از حسابىّ و كتابى غافل‌اند *** از رساله از مسائل جاهل‌اند

نيست از قرآن و تفسيرش خبر *** مى رود با پير⁽¹⁾خود اندر سقر⁽²⁾

از صحيفه هست بيگانه ولى *** خويش را جا مى‌زند صاحب ولى

طالب نهج البلاغه نيست او *** در عوض با سلسله مى‌زيست او

جاى جا از دين حق بربوده‌اند *** جاى جا بر دين حق افزوده‌اند

معنى بدعت همين باشد رفيق ! *** نيك بنگر با كه پيمايى طريق ؟!

دين را بايداز فقيهان با تقوا گرفت

دين جعلى نيست دين مرتضى *** دين‌شناسى كن از اول با وفا !

از فقيهانى كه تقوا پيشه‌اند *** در عمل در علم دين كوشيده‌اند

اخذ بايد كرد دين مصطفى *** راه بايد رفت راه مرتضى

دين صوفى نيست راه مستقيم *** رهروانش دور از اسلام عظيم

صد فلان شاه و فلان شاه و فلان *** صد كرامت‌هاى كذب و بى‌نشان

نام عرفان بسته بر بازار خويش *** دست شيطان داده‌اند افسار خويش

خانقه وا كرده مسجد بسته‌اند *** بى‌شريعت نزد خود وارسته‌اند⁽¹⁾

پيروِ مولا على اين است اين ؟! *** عارف و مرد و ولى اين است اين ؟!

خود على بى‌زار از صوفى‌گرى *** صلح كلّ⁽²⁾

عقد الخلائق فى الاله عقايداً *** و انا اعتقدت جميع ما عقدوه

هر يك از خلايق درباره‌ى خداوند عقايدى دارند ؛ وليكن من هرچه آنان عقيده كرده‌اند ، عقيده دارم . [ فتوحات مكّيه ، ج 3 ، ص 175 ]

هست بى‌زار از زرنگى‌شان على *** از دو رنگى و جفنگى‌شان على

مكتب مولا عليه‌السلام غير از تفكرات فلسفى و صوفيانه است

مكتب مولاست ، مستور حجاب: *** فلسفه ، عرفان ، مدرنيسم سراب⁽¹⁾

تفكّرات يونانى و عرفان ( تصوف ) و مدرنيسم سراب ، توسط بعضى مسطور شده است .

اين حُجُب نور حقيقت تار كرد *** اهرم عقل بشر ناكار كرد

اين سه تا شد دين قلاّبىّ ما *** سفره‌ىرنگىّ و سيرابىّ ما⁽²⁾

اين كجا و مكتب مولا كجا ؟! *** اين كجا و مهدى زهرا كجا ؟!

بوده آيا اين مزخرف‌ها ز دين ؟! *** حاشَ لِلّه يا اميرالمؤمنين !!

مكتب مولاست چيزى مستقل⁽³⁾*** رو شناس آن را و غير آب بِهِل⁽⁴⁾

هست آيات و حديث و سيره‌ها *** مكتب ناب حبيب دلربا

هم زيارات ، ادعيه ، هم معجزات *** جملگى هستند انوار حيات

غير اينها نيست آئين على *** گوش دل بسپار بر دين على

بهر انسان اين كفايت مى‌كند *** ليك شيطان هم غوايت⁽¹⁾مى‌كند

تا كه راه ديگرى پيش آورد *** شخصْ حرف تازه از خويش آورد

مكتب مولا نمايد منزوى *** مبتلا سازد بشر بر كجروى

كلام مولا عليه‌السلام حكمت و معرفت است

در اقاليم سخن يكتاست او⁽²⁾*** خود سخن‌هاى على غوغاست او

نور و عشق و شور و مستىّ و صفا *** رَوْح و شيرينىّ و شادىّ و بقا

حكمت و لطف و هدايت در هم است *** نسخه‌ى دنيا و عُقبى با هم است

هرچه خير است و سعادت اندر اوست⁽¹⁾*** بهر فرهنگ بشر هم آبروست

عشق مولا بر دلت آتش زند *** غير او از راهِ حق مى‌افكند

معارف وحيانى ، غير از معارف بشرى است

بوعلى ، عطّار ، حافظ ، مولوى *** شيخ اكبر ،⁽²⁾شيخ صدرا ،⁽³⁾قونوى

آنچه اينان در معارف⁽⁴⁾گفته‌اند *** سنگ را جاى جواهر سفته‌اند⁽⁵⁾

دين و عرفان را نگير از ناصبى *** گر چنين كردى چو « ثانى »⁽⁶⁾غاصبى

آن كه قشرى خوانْد هارون نبى *** كِىْ بوَد او شيعه‌ى مولا على؟!⁽¹⁾

عُروَةُ الوُثْقى'ىِ دين دانى كه كيست ؟ *** مى‌خورم سوگند جز كرار نيست

اگر تمام درياها جوهر و درختان قلم شوند ...

گر تمام آب‌ها جوهر شوند *** هم درختان جملگى چون پَر شوند

انس و جن مشغول گردد بر حساب *** كى توان وصفش نوشتن در كتاب؟⁽¹⁾

حكّاكى سر درِ بهشت

سر دَرِ جنّت خدا اين را نوشت: *** خانه‌ى حيدر بوَد نامش بهشت

اهل جنّت ميهمان حيدرند *** عاشقانه دست بوس قنبرند

داستان بستن تمام باب‌ها جز باب على عليه‌السلام

چون به يثرب مصطفى هجرت نمود *** قلب‌هاى عاشقانش را ربود⁽²⁾

جز باب على » مشهور است ؛ خلاصه‌ى ماجرا: رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله آنگاه كه به يثرب مدينه هجرت فرمود به ياران دستور داد كه مسجدى بنا كنند . وقتى ساختمان ساده‌ى مسجد به پايان رسيد ، برخى از مهاجران خانه‌هاى خود را اطراف مسجد بنا كردند و از خانه خود دربى به سوى مسجد باز نمودند تا هنگام نماز از منزل خود مستقيم وارد مسجد شوند . چندين روز بدين منوال گذشت ؛ ناگهان دستورى از سوى پروردگار جهانيان رسيد كه بايد تمام درهاى خصوصى كه از خانه‌ها به سمت مسجد باز مى‌شد ، بسته شود جز در خانه‌ى رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و على عليه‌السلام .

اين عمل سر و صدايى در ميان برخى - از جمله عمر بن خطاب - به وجود آورد و گمان كردند كه اين استثناء جنبه‌ى عاطفى و فاميلى داشته است كه رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهبراى روشن كردن اذهان مردم فرمود: به خدا قسم ! من چيزى را نبستم و چيزى را نگشودم ، فقط فرمان خدا را اطاعت كردم . اين موضوع - همان گونه كه بيان نموديم - در تاريخ اسلام به « سدّ الأبواب » مشهور است و آن را بسيارى از علماى تسنن و تشيّع نقل نموده‌اند ؛ به عنوان نمونه از دو منبع مهم اهل سنت نقل مى‌كنيم: عن ابن عباس قال: إنّ رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله أمرَ بسدّ الأبواب إلاّ باب على[ عليه‌السلام ] ؛ ترمذى از ابن عباس نقل مى‌كند كه رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فرمود كه تمام درها بايد بسته شود جز در على عليه‌السلام . [ سنن ترمذى ، ج 5 ص 305 ] عن زيد بن ارقم قال: كان لنفر من الصّحابه أبواب شارعة فى المسجد ، فقال رسول اللّه صلى‌الله‌عليه‌و‌آله:

سدّوا هذه الأبواب إلاّ باب على ، فقال بعضهم فيه ، فقال النبى صلى‌الله‌عليه‌و‌آله: ما سَدَدْتُ شيئاً ولا فَتَحتَهُ ولكنّي أمرتُ بشى‌ءٍ فاتَّبعته ؛ احمد حنبل از زيد بن ارقم نقل مى‌كند: براى صحابه درهايى بود كه به سوى مسجد بازمى‌گشت ، رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله فرمود: بايد تمام درها به جز باب على بسته شود . بعضى به رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله اعتراض كردند ، رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آلهفرمود: من از جانب خود نه چيزى را بستم و نه چيزى را بازگذاشتم ، در اين‌باره خداوند به من امر كرد و من اطاعت نمودم . [ مسند احمد بن حنبل ، باب مناقب على عليه‌السلام ]

گفت حضرت: مسجدى برپا كنند *** تا خداترسان در آن مأوى كنند

حول آن برخى منازل ساختند *** با درى مابينْ حائل ساختند

تا بدون وقفه‌اى در هر نماز *** دربِشان گردد به بيت اللّه باز

روزها گردش بر اين منوال بود *** هر كسى از كار خود خوشحال بود

وحى شد بر مصطفى: هان اى نبى ! *** گو كه بربندند درها جز على

مصطفى پيغام حق ابلاغ كرد *** با چنين حُكمى دلى را داغ كرد

اعتراضى كرد « ثانى » بر نبى: *** گو چرا بستى تو جز باب على ؟ !

گفت احمد: من نبستم درب كس *** حق تعالى درب‌ها را بست و بس

باب او را نيز يزدان باز كرد *** جبرئيل از باب او پرواز كرد

مرتضى جانم بدان او غير توست *** نيست او چون ديگران دربند پست

هان ! حسادت را ز قلبت دور كن *** خيرخواهش باش و جانْ پر نور كن

من وَ حيدر يك هويّت در دو تن *** من ازويم ، همچنين او هست من

ره نيابد در مقامش هيچ كس *** مرتضى گل ، حاسدانش خار و خَس

عشق مولا عليه‌السلام قلب‌ها را مى‌ربايد

نيست كس جز او كه قلبم را رُبود *** تا ببوسم خاك پايش در سجود

هم صفا ، هم مروه ، هم بيت الحرام *** ذكرشان « يا مرتضى » باشد مدام

خاك پاى قنبرش را اى نگار ! *** سرمه‌سان بر ديده كَش با افتخار

مولوى ! كمتر بگو: شمسم كجاست ؟! *** هر كجا باشد بدان پا در هواست

گر على اى مولوى ! بشناختى *** شمس از اوّل رها مى‌ساختى

شمس را در اسم گويندش چنين *** چون دغلبازى كه نامندش « امين »

چشم بگشا تا ببينى شمس كيست *** بهتر از او در ميان خلق نيست

ذكر آسمان و زمين و همه « يا على »

شمس دين مولا اميرالمؤمنين *** نورافشانى كند بر عالمين

از شب قدرى كه مولايم در آن *** با شعف رو كرد سمتِ آسمان⁽¹⁾

آسمان مسحور چشمان على است *** زين سبب دائم به دنبال ولى است

تا به هنگام ظهورش خم شود *** صورت خود را بر اقدامش نهد

مصطفى آنگه كه در معراج خويش *** چون كشيد او وصف حيدر را به پيش

بى‌محابا حوريان برپا شدند *** اشك ريزان عاشق مولا شدند

جملگى گفتند با صوت جَلي: *** « يا علىُّ » « يا علىُّ » « يا علي »

بوالحسن در قلب هر كس جاى شد *** اى خوشا ! جنّت در آن برپاى شد

بى‌ولاى مولا عليه‌السلام عبادات باطل است

گر به سجده ، كس هزاران سال شد *** بى‌ولايش جملگى ابطال شد

ذرّه‌اى از خاك پاى مرتضى *** هر دو عالم را كند عرش خدا

دشمنان على عليه‌السلام منافقند

از خدا دورند اصحاب جمل *** ننگ دائم بادِشان بر آن عمل⁽¹⁾

آن زن بى‌مغز را مارق بدان *** سرنگون گردد به دوزخ جاودان⁽²⁾

و بارها رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به اميرالمؤمنين عليه‌السلام فرمودند:

« لا يُحِبُّكَ إلاّ مُؤمِنٌ وَلا يُبْغِضُكَ إلاّ مِنافقٌ ؛ يا على ! تو را دوست نمى‌دارد مگر مؤمن و به تو بغض نمى‌ورزد مگر منافق » . [ سنن نسائى ، ج 8 ، ص 16 ؛ كنز العمال ، حديث 32871 و ... ]

بنابراين آنانى كه در برابر امام على عليه‌السلام ايستادند و با آن حضرت عليه‌السلام به مخاصمه و جنگ پرداختند ، هر چند اسم مسلمانى را يدك مى‌كشيدند ؛ اما در حقيقت آنان منافقين بودند و خداوند درباره‌ى منافقين مى‌فرمايد:

« إِنَّ المُنافِقينَ فِى الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النّارِ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصيراً » ؛ به درستى كه منافقان در پست‌ترين درجات جهنم‌اند و براى آنان هرگز ياورى نخواهى يافت . [ سوره‌ى مباركه‌ى نساء ، آيه‌ى 145 ]

فتنه‌ها انگيخت از روى حسد *** گردنش خم شد ز حبلٌ مِنْ مَسَد⁽³⁾

« فِي جِيدِها حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ » ؛ در گردنش طنابى از ليف خرماست .

هر كه با حيدرْ وَ آلش خصم شد *** نام او بر روى دوزخ رسم شد

شمر را دوزخ خورَد با اشتها *** هكَذا مَنْ رَدَّ وُلْدَ الْمُرتَضى⁽¹⁾

عاقبت دشمنى ورزيدن با اميرالمؤمنين عليه‌السلام

دشمنانش در جهنم هيزمند *** منكرانش قعر آتش كژ دمند⁽²⁾

آب جوشانْ گرزهاى آتشين⁽³⁾*** هديه‌اى⁽⁴⁾

« إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ * طَعَامُ الْأَثِيمِ * كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ * كَغَلْيِ الْحَمِيمِ * خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاءِ الْجَحِيمِ * ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ * ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ * إِنَّ هَذَا مَا كُنتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ » ؛ آرى ! درخت زقّوم * خوراك گناه پيشه است * چون مسِ گداخته در شكم‌ها مى‌گدازد * همانند جوشش آب جوشان * او را بگيريد و به ميان دوزخش بكشانيد * آن گاه از عذابِ آب جوشان بر سرش فروريزيد * بچش كه تو همان ارجمند بزرگوارى ! * اين است همان چيزى كه درباره‌ى آن ترديد مى‌كرديد . [ سوره‌ى دخان ، آيات 43 - 50 ]

هر چه آن بى‌آبرو زارى كند *** هيچ كس نبوَد وِ را يارى كند⁽¹⁾

هر چه نالد پاسخ آيد: نوش باد *** گم شو و بانگ سگت خاموش باد

سخت گيرد رَبْ از آنان انتقام *** چون كه مى‌بستند راه حق مدام

از حرارت مى‌شود رويش سياه *** شيعه در جنّت بوَد چون قرص ماه

پاداش شيعيان مولا عليه‌السلام در قيامت

شيعه بر مولا على در اقتداست *** بين تفاوت از كجا تا بر كجاست ؟ !⁽¹⁾

حق تعالى مى‌دهد پاداششان *** خادمانى بهتر از داداششان⁽²⁾

يُنزِفُونَ * وَفَاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ * وَلَحْمِ طَيْرٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ » ؛ بر گِردشان پسرانى جاودان به خدمت مى‌گردند * با جامها و آبريزها و پياله‌هايى از باده ناب روان * كه نه از آن دردسر گيرند و نه بيخرد گردند * و ميوه از هر چه اختيار كنند * و از گوشت پرنده هر چه بخواهند . [ سوره‌ى واقعه ، آيات 17 - 21 ]

« وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمَانٍ أَلْحَقْنَا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَمَا أَلَتْنَاهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ كُلُّ امْرِئٍ بِمَا كَسَبَ رَهِينٌ * وَأَمْدَدْنَاهُمْ بِفَاكِهَةٍ وَلَحْمٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ * يَتَنَازَعُونَ فِيهَا كَأْساً لاَ لَغْوٌ فِيهَا وَلاَ تَأْثِيمٌ * وَيَطُوفُ عَلَيْهِمْ غِلْمَانٌ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ لُؤْلُؤٌ مَكْنُونٌ » ؛ و كسانى كه گرويده و فرزندانشان آنها را در ايمان پيروى كرده‌اند ، فرزندانشان را به آنان ملحق خواهيم كرد و چيزى از كارهاشان را نمى‌كاهيم . هر كسى در گرو دستاورد خويش است * با هر نوع ميوه و گوشتى كه دلخواه آنهاست آنان را مدد و تقويت مى‌كنيم * در آنجا جامى از دست هم مى‌رُبايند و بر سرش هم‌چشمى مى‌كنند كه در آن نه ياوه‌گويى است و نه گناه * و براى خدمت آنان پسرانى است كه بر گردشان همى‌گردند انگارى آنها مرواريدى‌اند كه در صدف نهفته است . [ سوره‌ى طور ، آيات 21 - 24 ]

نهرها پُر شيرْ با ساقى بوَد *** اشتها و شير هم باقى بوَد

هم عسل در چشمه‌ها باشد روان *** هم شراب پاك مى‌جوشد از آن⁽¹⁾

قصرها با نهرها پُر حوريان *** ناز تن باشند زيبا بوريان⁽¹⁾

هوش از سر مى‌برد اندامشان *** دائماً خود مى‌روى در دامشان⁽²⁾

« وَعِنْدَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ عِينٌ * كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَكْنُونٌ » ؛ و نزدشان دلبرانى فروهشته نگاه و فراخديده باشند * از شدّت سپيدى گويى تخم شترمرغ زير پَرند . [ سوره‌ى صافات ، آيات 48 و 49 ]

بگذرى از هر خوشى گر در بهشت *** ليك نگذر از پرى ، حورى سرشت !!

گاه زيور از طلا بر تن كنند *** گاه گُل در قصرها خرمن كنند⁽³⁾

با نگاهش گويدت: پيشم بيا *** اى مُحبّ مرتضى ، اى پُر كِيا !⁽⁴⁾

سينه‌ها⁽⁵⁾را تپّه‌هاى نرمْ گو *** لعلِ لب⁽⁶⁾را چون لبوىِ گرمْ گو

كامْ هر كس گيرد از آن حوريان *** قرن‌ها مدهوش گردد در ميان !!⁽¹⁾

صد هزاران سال هم چون بگذرد *** باز هم با عشق لذّت مى‌برد⁽²⁾

جام‌ها بر او ببارد بى‌امان⁽³⁾

« وَيُطَافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَ * قَوَارِيرَ مِنْ فِضَّةٍ قَدَّرُوهَا تَقْدِيراً * وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْساً كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلاً * عَيْناً فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلاً » ؛ و ظروف سيمين و جامهاى بلورين ، پيرامون آنان گردانده مى‌شود * جامهايى از سيم كه درست به اندازه و با كمال ظرافت آنها را از كار در آورده‌اند * و در آنجا از جامى كه آميزه‌ى زنجبيل دارد به آنان مى‌نوشانند * از چشمه‌اى در آنجا كه سلسبيل ناميده مى‌شود . [ سوره‌ى دهر، آيات 15 - 18 ]

حور چون ديدى مگو جانم فدات ! *** او فدايت مى‌شود ، افتد به پات

در جِنان از هر چه زودا بگذرى *** ليك نَتْوان چشم بربست از پرى⁽¹⁾

حوريان كرده است هرگز نمى‌توان بى‌خيال حوريان و پريان بهشت شد .

بهر توصيفش دلم بى‌تاب شد *** قندْ در دل از بيانش آب شد

حور بينى قندِ دل وا مى‌شود⁽²⁾*** حال گو: در دل چه غوغا مى‌شود ؟ ! !⁽³⁾

با امامان همنشينى چون كنى *** لذّتى بر لذّتى افزون كنى⁽⁴⁾

تا ابد احساس آزادى كنى *** گل بگويى ، بشنوى ،⁽⁵⁾شادى كنى

ربّتان راضى بوَد از كارتان *** از مرام و دين و كار و بارتان⁽⁶⁾

اهل تقوا مى‌رود در آن بهشت⁽¹⁾** حاصل بذر ولايت آن كه كشت⁽²⁾

پند و اندرز به دل‌هاى بيدار

اى عزيزم ! اى نگارم ! اى جوان ! *** اى برادر ! اى مُحِب ! اين را بدان:

گر هواى نفس⁽³⁾را اكنون كُشى *** در بهشتش غرق گردى در خوشى

حور دنيا⁽⁴⁾را رها كن اى پسر ! *** بهترينش نبوَدش جز دردسر

خوشكلى‌شان باشد از رنگ و لعاب *** اين چنين حورى !! بوَد همچون سراب

گويم‌ات بى‌پرده: هان ! نادان مباش *** بندِ⁽⁵⁾گيسوى پرى رويان مباش

خواهرم ! امر است در قرآن: « حجاب »⁽¹⁾

وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلاَ يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوْ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُوْلِي الاْءِرْبَةِ مِنْ الرِّجَالِ أَوْ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَلاَ يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » ؛ و به زنان با ايمان بگو: ديدگان خود را از هر نامحرمى فرو بندند و پاكدامنى ورزند و زيورهاى خود را آشكار نگردانند مگر آنچه كه طبعا از آن پيداست . و بايد روسرى خود را بر گردنِ خويش فرو اندازند ، و زيورهايشان را جز براى شوهرانشان يا پدرانشان يا پدران شوهرانشان يا پسرانشان يا پسران شوهرانشان يا برادرانشان يا پسران برادرانشان يا پسران خواهرانشان يا زنان هم‌كيش خود يا كنيزانشان يا خدمتكاران مرد كه از زن بى‌نيازند يا كودكانى كه بر عورتهاى زنان وقوف حاصل نكرده‌اند ، آشكار نكنند و پاهاى خود را به گونه‌اى به زمين نكوبند تا آنچه از زينتشان نهفته مى‌دارند معلوم گردد . اى مؤمنان ، همگى از مرد و زن به درگاه خدا توبه كنيد ، اميد كه رستگار شويد . [ سوره‌ى نور ، آيه‌ى 31 ]

نيست زيبايىّ و لذّت ماندگار *** ليك جُرم و آتشِ آن ، پايدار

خوف دار از آتش روز معاد *** زلف‌هايت را مده در دست باد

آن كه زلفش را نمايان مى‌كند *** قلب مردان را پريشان مى‌كند

آن كه ناز و تنگ⁽²⁾مى‌پوشد به تن *** بشنود با گوشِ جانش اين سخن:

هر كه در انظار⁽¹⁾طنّازى كند *** نزد نامحرم سبكبازى كند

در جهنم سخت مى‌بيند عذاب *** تو مرو سوى جهنم با شتاب

لذت اين مستى و آمال دور *** غافلان را مى‌برد تا پاى گور

ديده و دل را نگه دار از حرام *** تا كه يابى عالم امن و سلام

تا درون دل بوَد شيطان پست *** مى‌برد نور از دلت هر آنچه هست

هر دو چشمت را به دنيا باز كن *** سوى درگاه خدا پرواز كن

چون كه خود را شاه شاهان خوانده‌اى *** خويش را از درگه او رانده‌اى

گر نمى‌خواهى شوى عبد هوس *** نفس⁽²⁾خود را گير و كن اندر قفس

گر بگيرى عقل خود را رهنما *** ابتدا باشد خدا تا انتها

چون كه دل فارغ كنى از حبّ غير *** با مَلائك در جِنان يابى تو سير⁽³⁾

تا بوَد غير از خدا در روح و جان *** دل نبيند آن چه باشد در نهان⁽¹⁾

هر كه ننهد گام را در راه دين *** او چه باشد ؟: مرده‌اى روى زمين !

هيچ دانى كه چرا درمانده‌اى ؟ *** اين چنين در زندگى وامانده‌اى ؟

چون كه هستى غافل از ياد خدا *** در مسير طاعتش ننهاده پا

بند بگسل خود رها كن اى پسر ! *** تا خدا بر تو بفرمايد نظر

حاليا با اشك چشم و آهِ دل *** خود بشو بيرون بيا از آب و گل

بر نگاه مهدى ار قابل شوى *** صاحب صد خرمن و حاصل شوى

يك نگاهت گر كند مَهدى به مِهر *** مى‌كنى سير سماوات و سپهر

وانگهى در آسمان‌ها شاد باش *** در سبك بارى بسان باد باش

وان سپس در عشق حق پرواز كن *** فصل ديگر با خدا آغاز كن

باز از مناقب بى‌كران مولا على عليه‌السلام بشنويد

اين همه شور و شعف از بهر كيست ؟! *** آنچه آتش بر دلم افكنده چيست ؟!

باز از حيدر بگويم عاشقا ! *** در ثنايش « خَرَّ مُوسى صَعِقا »⁽¹⁾

اى خوشا آنان كه هر دم حرفشان *** هست از نعت على گوهرفشان

آفِتاب دين ، اميرالمؤمنين *** او بوَد باب خدا در عالمين

هر چه گويم در ثناى مرتضى *** او بوَد برتر از اين توصيف‌ها

در عبادت نيست كس همچون على *** در نماز او بوَد حق مُنجلى

نوح ، آدم ، شِيْث ، ابراهيم ، هود *** همچنين هر مرسَلى هر جا كه بود

با توسّل بر على ذاكر شدند *** بهر نعمت‌هاى حق شاكر شدند⁽¹⁾

اسم اعظم حضرت مولاستى *** نِىْ خدا ، بل آيت كبراستى

بهر يزدان حيدر عبد مطلق است *** هر كه يزدانش بخواند احمق است

دائماً با حق بوَد شير خدا *** همچنين حق هم بوَد با مرتضى⁽²⁾

« علىٌّ مَعَ الحقّ والحقُّ مَعَ علىٍّ يَدوُرُ مَعَهُ حيثُما دار ؛ على با حق است و حق نيز با على مى‌باشد و هر جا على بگردد او هم با على مى‌گردد » .

اين حديث به صورت گسترده در منابع اهل سنت آمده است . [ به كتاب سيماى جهان‌تاب ، حكمت نامه‌ى هشتم از ص 224 تا 230 مراجعه گردد ]

پرچم دين تا ابد در دست اوست *** بيت ايمان و يقين پا بستِ اوست⁽³⁾

دائماً در روز و شب در هر سجود *** هر مَلَك بر مرتضى دارد درود

مى‌فروشد فخر بر اهل يقين *** با وجود مرتضى جان آفرين

بارگاهش قبله‌ى كرّوبيان *** عاشقش ساكن بوَد در آسمان

تا تولد يافت حيدر زان زمان *** نور باران شد زمين و آسمان⁽¹⁾

دست يزدان ، شير ميدان حيدر است *** در دو عالم باغ و بستان حيدر است

شاه زيبايانِ حق در عالم است *** دُرّ يزدان در نگين خاتم است

گر شود نور خدا در دل جَلى *** بشنوى از كلّ عالم « يا على » !

حاكمانى چون سليمان خادمش *** هم نبيْ موسى بن عمران خادمش

بى‌على قرآن به يغما مى‌رود *** سمت آئين برهما مى‌رود⁽²⁾

نور حكمت از على ظاهر شود *** هر كه جز اين گويد او كافر شود⁽¹⁾

دشمنانش از بهائم بدترند⁽²⁾*** منكرانش مرغ بى‌بال و پرند

ماه تابان جلوه‌اى از نور اوست *** بيت يزدان بى‌گمان معمور اوست⁽³⁾

هر كه را از مرتضى نورى نبُود *** ظرف قلبش غير تنبورى نبُود

عقل و بينش ، علم و حكمت مال اوست *** دست‌گيرى از بشر آمال اوست

تا رساند مردمان را در بهشت *** تا بدست آرند نيكو سرنوشت

دست در دست وصى بايد نَهى *** چون على باشد ضمان از گمرهى

مهربانى‌هاى عالم حيدر است *** نورافكن‌هاى خاتم حيدر است

نام او بر هر دلى گر حك شود *** در زمين و آسمان‌ها تك شود

ولايت مولا على عليه‌السلام آب حيوان

آب حيوان گر تو را هم آرزوست *** زنده آن آب از طفيل كام اوست

آب حيوان تشنه‌ى او از ازل⁽¹⁾*** مشكل او را على بنموده حل

ذرّه‌اى آب دهان دادى به او *** چيزى از اشك روان دادى به او

خود تو گويى آن نبودى هست شد *** آب حيوان گشت خود سرمست شد

شد از آن پس كيمياى جاودان *** از فنا و مرگْ بودى در امان

خود تو گر خاك در حيدر شوى *** آب حيوانِ خود و ديگر شوى

نيستت حاجت به آب و غير آب *** گشته‌اى از خاك حيدر كامياب

هر چه مى‌خواهى بخواه از حضرتش *** مى‌رسى بر آن به يُمن دعوتش

هر چه مى‌گويى بگو با نام او *** پَر بزن تا مى‌توان بر بام او

تا ز جام وصل حق نُوشَت كند *** حلقه‌ى خُدّام در گُوشت كند

باز هم از عظمت و مقام مولا عليه‌السلام بشنو

آسمان با نام حيدر نام يافت *** عرش هم با گام او آرام يافت

ساكنان عرش با كرّوبيان *** همچنين روح⁽¹⁾و مَلَك با حوريان

بهر خاك پاى او دعوا كنند *** آسمان را مملو از غوغا كنند

خضر از پابوسى او خضر شد *** موسى از الطاف او در مصر شد

چون كه عيسى روى پاهايش فتاد *** از همانجا سوى بالا پَر گشاد

چون اجازت داشت از سوى على *** مرده‌ها را زنده مى‌كرد آن ولى

بارگاهش عرش باشد در زمين⁽²⁾*** او امام حق بوَد بر عالمين

رهپويان حقيقت بايد دامن مولا عليه‌السلام را بگيرند

آن كه بر سير حقيقت عازم است *** پس بداند پيرويّش لازم است

بى‌على عابدترين عابدان *** نيست جايش در جِنان ، اين را بدان !

پست را بالا كند با يك نظر *** خلق را احيا نمايد سر به سر

قارى قرآن چو باشى بهترين *** روز و شب تسبيح گويى با يقين

گر نگيرى مرتضى را رهنما *** بى‌گمان ضالّ و مضلّى ، بى‌نوا !

بارگاه اميرالمؤمنين عليه‌السلام قلبه‌گاه عارفان حقيقى

هر دلى حيدر درونش جاى شد *** بيت رحمان ، خود در آن برپاى شد

هر كه خواهد تا ابد يابد شرف *** قبله‌ى جان را كند شهر نجف⁽¹⁾

عرشيان از عرش يزدان بر زمين⁽²⁾*** فوج فوج آيند با ماء معين⁽³⁾

حج اكبر خود در آن برپا كنند *** آن زمين را محشر كبرى كنند

بارگاهش مركز عالم بوَد *** برترين ممكن⁽¹⁾سِوَى الخاتم بود

عرض ادبى نسبت به پدر و مادر مولا عليه‌السلام و پدر و مادر و همسر رسول‌خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله

اُمِّ حيدر چون بوَد بنت اسد *** اِبْنِ او ناميده شد شير صمد

مادرش چون فاطمه بانوى ماست *** فاطمه با فاطمه مينوى ماست⁽²⁾

از ابوطالب بگويم آن دلير *** آن موحّد ، آن كريم دستگير

مصطفى در خانه‌اش مأوى گرفت *** با حمايت‌هاى او دين پا گرفت⁽¹⁾

بر پدر هم مادر مولا درود *** بر خديجه مادر زهرا درود

آمنه را نيز بهرش صد سلام *** بهر شويش هم چنين گويم كلام

دين حق پاينده شد از راىِ شان *** جان من قربان خاك پاىِ شان⁽¹⁾

هدايت منحصر در مكتب مولا عليه‌السلام و فرزندان مطهّرش عليهم‌السلام

اى برادر رو على بشناس خوب *** وانگهى دل را ز غير او بروب

چون شناسى خوب او را ، مؤمنى *** خود ببينى از سِواى او غنى

هر كه شد شاگرد آن يكتا ولى *** او بوَد مستغنى از غير على

نزد ديگر كس نبايد رفت او *** بايد از او هر چه را بگرفت او

چون كه تنها اوست حق را جانشين *** حق خلافت داده او بر عالمين

ديگرى كى مظهر اسما بوَد ؟ *** كى كجا كس عالى اعلى بوَد ؟

گفت مولا با كميل نازنين *** داد معيار تشيّع اين چنين:

رفت و آمد مى‌كنى گر نزد ما *** نزد ديگر كس مرو اى با وفا !⁽¹⁾

هر چه مى‌خواهى منت ارزان دهم *** داده هر كس هرچه بيش از آن دهم

گويمت جان برادر يك مثال *** خود بگيرى رمز و راز اين خصال:

يگ سگ ولگرد ، بى‌صاحب بوَد *** تشنه و آواره و خائب⁽²⁾بوَد

شاد شد آن سگ كه صاحب دار شد *** در امان از سنگ و از آزار شد

كرد بهر خود يكى را انتخاب *** نزد ديگر كس نرفتى با شتاب

چون كه آن يك فرد ديد از سگ وفا *** خانمانش داد و گفتا: او ز ما

تو اگر از هر درى وارد شوى *** در كلاس هر كسى عابد شوى

مثل بى‌صاحب سگ بيچاره‌اى *** سرپرستى چون ندارى خواره‌اى⁽¹⁾

جاهل و بدبخت و سرگردان و منگ *** مى‌خورى از مردم و ابليس سنگ

ليك اگر ارباب خود مولا كنى *** نان خود در روغن اعلى كنى

چون فقط بر درگه او مى‌روى *** خود به خود تو نيز از او مى‌شوى

اى خوشا آن شيعه‌ى يكّه‌شناس *** حرمت آل على را كرده پاس

گشته شاگرد كلاس اهل بيت *** پس نرفته سوى هر كانون و بيت

هرزه گرد اين در و آن در نَبُد *** تا از اين در بر فراز عرش شد

يافت ز اينجا هر مقام و هر كمال *** چون كه استادش محمّد بود و آل

ما چو رو از غير حق بر تافتيم *** هر چه مكتب بود و ايسم انداختيم

ما فقط صد در صد اينجا آمديم *** پس غريق لطف مولا آمديم

با كسى كارى ندارم اى رفيق *** تا همى دارم امام بس شفيق

رهبر و مولا و يارم مرتضى است *** اسوه و آموزگارم مرتضى است

مرشد ديگر نمى‌خواهم عزيز *** تا كه دارم اهل بيت مشك بيز

مكتب قرآن و عترت چون بس است *** حاجتى چه بر خط ديگر كس است ؟!

هان ! رها كن نغمه‌هاى غرب و شرق *** مى‌توانى در سعادت گشت غرق

مكتب قرآن و عترت يار توست *** رفتن هر جاى ديگر عار توست

مى‌دهد نور حقايق را به جان *** مى‌شوى از مكر شيطان در امان

اكتفا چون كرده‌اى بر اهل بيت *** هست منزگاه تو اوج بهشت

فرزند على عليه‌السلام مهدى موعود عليه‌السلام نجات دهنده‌ى بشريت

هست اينك خاتم اين خاندان *** شاه قائم مهدى صاحب زمان

جان جانان روح يزدان ، اين ولى *** وارث بر حق مولانا على

هست عالم منتظر بر مقدمش *** چشم در راه قدوم اكرمش

تا كه باطل را ز بيخ و بن كَنَد *** هاله‌اى از نور بر عالَم زند

تا كه ظلمت را معلّق سازد او *** تا عدالت را محقق سازد او

خود به دست اوست خوشبختىّ ما *** تا نيايد هست بدبختىّ ما

يا على! او را به داد ما رسان *** رحم فرما بر جهان بى‌عنان

كن نظر تا زودتر گردد عيان *** بشنوم بوى دل آويزش ز جان

شيهه‌اى از دور مى‌آيد به گوش *** تك سوارش كيست؟ اى مردم به هوش!!

هرج و مرج اين زمان: بوى ظهور *** هست اوضاع زمين: كوى ظهور

مى‌رود كار جهان: سوى ظهور *** آشكارا مى‌شود: روى ظهور

جان من قربان مهدىّ على *** يك فقط او هست كشتىّ على

مهديا! آماده‌ى روز توايم *** شمع آسا در تب و سوز توايم

تا به قربان گاه عشقت سر دهيم *** بانگ روز و روزى ديگر دهيم

زندگى‌ها را الهى مى‌كنيم *** در ركابت پادشاهى مى‌كنيم

طعم شيرين خدا⁽¹⁾را مى‌چشيم *** انتقام روى زهرا مى‌كشيم

چون بيايى مشكل آسان مى‌شود *** خير و خوشبختى فراوان مى‌شود

دولت زهرا نمايان مى‌شود *** يك حكومت كلّ دوران مى‌شود

آرزوهامان به سامان مى‌شود *** شاد و خرم نسل انسان مى‌شود

دردهامان جمله درمان مى‌شود *** خود محقّق حكم قرآن مى‌شود

پاك و پاكيزه دل و جان مى‌شود *** راضى از ما حىّ سبحان مى‌شود

روز جشن ما محبّان مى‌شود *** مكتب مولا نمايان مى‌شود

يا على! فرزند زهرا را بگو *** در هوايش مى‌شتابم كو به كو

چشم در راهش چو مرغ بسمليم⁽¹⁾*** يك نگاهى كن ولو ناقابليم

جان زهرا رحم كن بر شيعيان *** كن دعايى « الأمان » و « الأمان »

تا خدا تعجيل فرمايد در آن *** تا خدا تسهيل بنمايد در آن

تا شود يارىّ او ما را نصيب *** يا كريم العفو و يا نعم المجيب !

اين كه ما داريم نبوَد زندگى *** هست ننگ و مايه‌ى شرمندگى

زندگى با مهدى زهرا خوش است *** يك نمازى نزد آن مولا خوش است

اى كه مغز « هل أتى » هستى امير! *** هم يتيمم ، هم چو مسكين ، هم اسير⁽²⁾

رد مفرمايى سگ دريوز را⁽¹⁾*** مستمندم لقمه‌ى امروز را

اشك مى‌ريزم به پايت يا على *** !كوش⁽²⁾خَتمُ الأوصيايت يا على!

يا على! من بى خود و شيدائى‌ام *** در فراق مهدى‌ات صحرائى‌ام

كاش مى‌شد پر زنم تا خانه‌اش *** تا سر خود را نهم بر شانه‌اش

غصه‌هايم را بگويم مو به مو *** در ركابش ره سپارم كو به كو

ليك ، افسوسا كه بى‌رويم على ! *** چاره‌ام را از تو مى‌جويم على !

آل ياسين در زمين فرزند توست *** لطف حق بر عالمين فرزند توست

« محسن »ات هستم در آغوشم بگير *** اى همه افتادگان را دست گير

مولا على عليه‌السلام مجمع اسرار الهى در عالم

بى‌على دين جز سرابى بيش نيست *** كيش بى‌حيدر يقيناً كيش نيست

مَجمع اسرار حق در عالمِين *** نيست جز مولا اميرالمؤمنين

در قيامت چون على وارد شود *** كار و بار ديگران كاسد شود⁽¹⁾

اقتدا بر مرتضى حِصن خداست *** هر كه داخل گردد از آتش رهاست⁽²⁾

خداوند مى‌فرمايد: « وِلايَةُ عَلِىِّ بنِ ابى‌طالب حِصْنى ، فَمَنْ دَخَلَ حِصْنى أَمِنَ مِنْ عذابي ؛

ولايت علىّ بن ابى‌طالب قلعه و دژ من است ، پس هر كس وارد قلعه‌ى من شد از عذاب

جهنم من در امان است » . [ عيون اخبارالرّضا عليه‌السلام ، ج 2 ، ص 136 ؛ بحار الانوار ، ج 39 ، ص 246 ]

كيش بى‌حيدر نباشد جز فريب *** مى‌شود دين يا چو بت يا چون صليب

گويدت فرياد احمد در غدير: *** اى موحّد نيست جز حيدر امير⁽¹⁾

دين احمد با على اكمال يافت⁽²⁾

طبق روايات فراوان شيعه و سنى ، اين آيه‌ى شريفه در غديرخم بعد از اعلام ولايت حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام توسط رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله ، بر قلب مطهّر آن حضرت صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نازل گرديد . در كتاب « سيماى جهان تاب » در حكمت نامه‌ى 17 برخى از روايات كتب اهل سنّت را در اين باب مطرح نموده‌ايم .

بنابراين ، دين بدون ولايت حضرت على بن ابى‌طالب عليه‌السلام ناقص و ابتر است و دين ناقص انسان را نجات نخواهد داد .

معنى بيت فوق:

دين رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله با نصب اميرالمؤمنين عليه‌السلام در غديرخم به عنوان امام و خليفه بعد از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله ، به نهايت كمال خود رسيد و به بركت اين انتصاب الهى ، انسان موحّد صاحب صدبال عظيم جهت پرواز به سوى بهشت ابد و خدا گرديد .

مرتضى نور خدا در عالم است *** بانگ حق از هر نبى تا خاتم است

اهل فكر و انديشه و فهم ، مولايشان على عليه‌السلام است

اى كه اهل فهم هستى هوش دار *** پند مولايم محمّد گوش دار

پيروى بايد نمود از مرتضى *** چون كه راه او بوَد راه خدا

پيشواى هر كسى جز مرتضى است *** در جهنم همنشين با آن دو تاست⁽¹⁾

پست‌ترين درجات جهنم هستند . [ به كتاب حديث سليم بن قيس هلالى اسرار آل محمّد صلى‌الله‌عليه‌و‌آله ، ص 240 مراجعه گردد ] معنى بيت فوق: هر كسى از روى لجاج و عناد ولايت مولا على بن ابى‌طالب عليه‌السلام را نپذيرد و بر خلافت ديگران اقرار كند او در روز رستاخيز در عذاب جهنم در كنار آن دو غاصب قرار خواهد گرفت .

گر نَمى از لطف او بر ما رسد *** قلب ما بر پهنه‌ى دريا رسد

چشم دل با عشق او وامى‌شود *** كلّ عالم اندر آن جا مى‌شود

عالَمى مبهوت از عباس او *** هم بوَد گلشن ز عطر ياس او

كلّ عالم هست در فرمان او *** هم به جنّت اوليا دربان او

هم به يُمن اِبْنِ او صاحبْ زمان *** عالَم مخلوق باشد در امان⁽¹⁾

با ولايش كسب گردد كلّ خير *** پوك گردد هر كه شد در راه غير

كوش و دستت را به دامانش رسان *** تا شوى از مكر شيطان در امان

تا بَرَد مولا تو را سوى بهشت *** شاد باش از لطف او ، نيكو سرشت !

عشق مولا عليه‌السلام در قلوب اهل يقين

عشق مولايم على خورشيد وار *** دائماً طالع بوَد در قلب يار

آرى عشق او اگر در دل رود *** قلب انسان عرش رحمان مى‌شود

آن كه بر دامان مولا چنگ زد *** او بر ابليس و جُيوشش سنگ زد

سنگ زد بر رأس ابليس لعين *** بشكند او شاخ شيطان ، آفرين !

عاقبت هر كس كه بى‌حيدر بوَد *** عضو باند و جيش شيطان مى‌شود

نفس‌هاى مولا عليه‌السلام بوى خدا مى‌دهد

پيش رويش كمتر از شمعى بدان *** صد هزاران نجم را در آسمان

مى‌دهد بوى خدا اى عاشقان *** از نفس‌هايش بهشت جاودان

ذكر حيدر خود عبادت باشد آن⁽¹⁾

شيخ سليمان حنفى قندوزى كه از علماى اهل سنّت است در كتاب ارزشمند خويش به نام « ينابيع المودّة » اين حديث شريف را از تعدادى از دانشمندان و كتب اهل سنّت نقل مى‌كند .

چون بشر در اين زمان گم كرده راه *** قلب او گرديده بيمار و سياه

ياد مولا قلب را جان مى‌دهد *** جان به وقت مرگْ آسان مى‌دهد

آرى ذكرش مردن آسان مى‌كند *** جان عاشق رَوْح و ريحان مى‌كند

مرده احيا مى‌شود با نام او *** قفل‌ها وا مى‌شود با نام او

كام‌ها با ياد او شيرين شود *** خشت‌ها با پاى او سيمين شود

ذكر شيرينش دواى دردهاست *** يا على گفتن نداى مردهاست

نام او درهاى رحمت باز كرد *** آسمان را صحنه‌ى پرواز كرد

گر شود نور خدا در دل جلى *** بشنوى از كلّ عالم « يا على »

بر لبت گر « يا على » باشد مدام *** شهد ايمان در دلت يابد دوام

منكرانش زار و نالان جان دهند *** شيعيانش خوب و آسان جان دهند

شيعيان بر حوض كوثر واردان *** رهسپاران سوى جنّت جاودان⁽¹⁾

منكرانش خاك را بر سر كنند *** دشمنانش چون خران عرعر كنند

پور مريم خادمش در آسمان *** زين سبب يارى كند صاحبْ زمان⁽¹⁾

در جِنان زيباترين رو ، روى اوست *** همچنين خوش بوترين بو ، بوى اوست

اين سخن را نوح بر كشتى نوشت: *** مرتضى باب خدا سوى بهشت⁽²⁾

هر كسى ذكرش بوَد يا بوتراب *** بى‌شك از او مى‌شود رفع عذاب

رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله و على عليه‌السلام از يك درخت و ساير مردم از درختان ديگر

از شجرهاى فراوان مردمان *** ليك مولا و نبى از يك بدان⁽³⁾

آرى مولا و نبى از يك درخت *** اقتدا بر هر دو كن ، اى نيكبخت

مصطفى خورشيد و حيدر ماه او *** نور حق از نور حيدر بازجو

پرچم اللّه اكبر مرتضى است *** بر خلائق چشم داور⁽¹⁾مرتضى است

تبرّى و بيزارى از غاصبان حق مولا على عليه‌السلام

دشمنش را خصم دان ، بيدار باش ! *** دائماً از منكرش بى‌زار باش

هم تولّي هم تبرّي اصل دين *** بى‌گمان لازم بوَد بر مسلمين⁽²⁾

پس بوَد صد لعن بر آن غاصبين *** تا ابد لعنت بوَد بر ناصبين

چارمى فرزند آن هِند لعين *** بيشتر لعنت بكن اى مرد دين !

پنجمى آن پست ميمون باز را *** با نياى كافرش لعنت نما⁽³⁾

جايگاه عقل و عشق در پيشگاه مولا اميرالمؤمنين عليه‌السلام

عقل شد در شرح حيدر بى‌زبان *** عشق هم در وصف مولا ناتوان

پس زبان در كام بايد در كشيد *** چشم شد يكجا و وجه اللّه ديد

على عليه‌السلام و رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله دو پدر اين امّت

بهر اين امّت نبىّ و مرتضى *** دو پدر باشند تا روز جزا⁽¹⁾

عليه‌السلام دو پدر اين امت هستند ؛ به عنوان نمونه: روزى رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به اميرالمؤمنين عليه‌السلام فرمود: « يا أباالحسن ! ألا و إنّى وأنتَ أبوا هذِهِ الْأُمَّةِ ؛ اى اباالحسن ! بدان كه من و تو دو پدر اين امّت هستيم » . [ بحار الانوار ، ج 40 ، ص 450 ؛ أنوار البهيّة ، ص 102 و ... ]

تاج فخر اوليا را تا ابد *** بر سر حيدر نهادستى احد

دست حيدر هست خود دستخدا⁽²⁾*** دست حق باشد فراز دست‌ها⁽³⁾

اسم حيدر مشتق از اسم خداست⁽¹⁾*** خاك پايش كُحلِ⁽²⁾چشم انبياست

در بيان مظلوميت و شهادت حضرت زهرا عليهاالسلام و حضرت محسن عليه‌السلام

در همه عالم كه مرآت خداست ؟⁽³⁾*** اولين مظلوم عالَم مرتضى است⁽⁴⁾

اولين مظلوم: مرآت خدا ؟ *** زير پاى سُفلگان ، ذات خدا ؟⁽⁵⁾

آه و آه از ظلم بى‌حدّ و كران *** بر محمّد ، بر علىّ و خاندان

هر چه گويم كم بوَد در اين جهت *** عذر مى‌خواهم على از درگهت

چون ندارم درك آن اوج ستم *** گو شده بر تو و زهرا دم به دم ؟

اى خدا اوراق هستى را بسوز *** بعدِ آن ديوار و درب سينه‌سوز

خود تو آگاهى فقط از آن چه رفت *** بر علىّ و فاطمه ، از ظلم سخت

هست قتل فاطمه فوق بيان *** قتل محسن قتل « سرّ اللّه » دان

اى جهان از اين مصيبت دود شو *** اشك خونين باش يا نابود شو

آه ، پاداش رسالت داده شد *** ميوه از طوباى حق افتاده شد

دست از نقل سقيفه بسته‌ام *** آتش در كرده بس دل‌خسته‌ام

گر بميرم از غم اين داستان *** بهتر از اين تا بيارم در بيان

شعر از خون دلم گلگون كنم ؟ *** يا كه جانم از تنم بيرون كنم ؟

من همى در هم‌زبانى با خدا *** لعن مى‌گويم بر آن قوم دغا

گو به روز و شب به همراه صمد: *** لعن بر خصم محمّد تا ابد

بيان گوشه‌اى از رشادت اميرالمؤمنين عليه‌السلام در جنگ‌ها

باز مى‌گردم به وصف روى يار *** پرده را بهتر بيندازم كنار

پور عمران با نداى يا على *** چيره شد بر ساحران ، بى‌مشكلى⁽¹⁾

در مصاف مرتضى هر قهرمان *** چون خَسى باشد به زير پاى آن

هر تَهَمتَن گر بر او زورى كند *** در حقيقت از بقا دورى كند

مثل مرحب كلّه‌اش ويران شود⁽¹⁾*** یا چو ابن عبدوُد پرّان شود⁽²⁾

رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله به حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام فرمودند: « اگر اين كار تو را امروز با اعمال جميع امت مقايسه كنند ، بر آن برترى خواهد داشت ؛ چرا كه با كشته شدن عمرو خانه‌اى از خانه‌ى مشركان نماند مگر اين كه ذلّتى در آن داخل شد و خانه‌اى از خانه‌هاى مسلمين نماند مگر اين كه عزّتى در آن وارد گشت » . [ بحار الانوار ، ج 20 ، ص 216 ؛ مستدرك حاكم ، ج 30 ، ص 32 و ... ]

و فرمودند: « مبارزه‌ى على بن ابى‌طالب با عمرو بن عبدوُد در روز جنگ خندق افضل است از اعمال جن و انس تا روز قيامت » . [ سيره‌ى حلبيّه ، ج 2 ، ص 360 ؛ تاريخ بغداد ، ج 13 ، ص 19 ؛ المستدرك على الصحيحين ، ج 3 ، ص 32 و ... همچنين به كتاب سيماى جهان‌تاب ، از 268 تا 280 مراجعه گردد ]

هر كه خواهد باشدش جان برقرار *** مى‌كند فوراً ز ميدانش فرار

لا فتى إلاّ على را تا ابد *** بشنوى چون قل هو اللّه احد⁽¹⁾

با جهادش دين حق شوكت گرفت *** مصطفى با تيغ او قدرت گرفت⁽²⁾

مرد ميدان در جهان مولا على است *** روح ايمان بى‌گمان مولا على است

گر بخواهى پَر زنى در آسمان *** بايدت گردد « على » وِردِ زبان

عرض ارادتى به محضر مبارك امام حسن مجتبى عليه‌السلام

دومين اختر كه ابن مرتضى ست *** زاده‌ى زهرا حسن مولاى ماست

چون كه ناميدش خدا او را حسن *** بين پاكان هست چون گل در چمن⁽¹⁾

اميرالمؤمنين عليه‌السلام ميزان حق در تمام زمان‌ها

اوج‌گيرى در تولاّى على است *** نوكرى از بهر ابناى على است

او بوَد ميزان حق در هر زمان *** گر بگيرى دامنش يا بى‌امان

بوسه زن با شوق بر خاك نجف *** تا چو جبريل امين يابى شرف⁽²⁾

بارگاه مرتضى در آن بَلَد *** چشمه‌ى خورشيد باشد تا ابد

چون گذارى جبهه⁽¹⁾بر خاك درش *** گيردت جبريل بر بال و پرش

دائماً ذكرت چو شد يا بوتراب *** خود درونت پر شود از آفتاب

اوست رمز و راز اللّه‌ُ الصّمد *** باب رحمت ، ما له كفواً احد

عشق ورزيدن به اميرالمؤمنين عليه‌السلام برجسته‌ترين عنوان كارنامه‌ى مؤمن در رستاخيز

چون خدا يومُ الجزا بر پا كند *** نامه‌ى اعمال مردم وا كند

برترينْ عنوانِ آن حبّ عليست *** نور آن در كلّ محشر مُنجَليست⁽²⁾

با ولايش مى‌روى تا بى‌كران *** بس فراتر مى‌شوى از آسمان

چون كه او يك نور با خاتم بوَد *** پس تمام عشق در عالَم بوَد⁽³⁾

قبل از خلقت جهان ، يك نور واحد بودند ، به عنوان نمونه:

احمد حنبل از پيشوايان عامه در كتاب مسند خود از پيامبر صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل مى‌كند كه فرمود: « من و على از نور واحدى خلق شده‌ايم و خداوند روح من و على را قبل از خلقت عالم خلق نموده بود » .

ابن مغازلى شافعى در كتاب « مناقب » از قول رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله مى‌نويسد: « من و على نورى بوديم در خدمت حضرت حق ، و اين نور ، حضرت حق را تسبيح مى‌گفت و تقديس مى‌كرد ، قبل از آن كه آدم خلق شده باشد » .

شيخ سليمان حنفى قندورى در « ينابيع المودة » از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل مى‌كند: « من و على از نور واحدى آفريده شده‌ايم قبل از چهارهزار سال كه خدا آدم را بيافريند ؛ چون خداوند آدم را آفريد آن نور را در صلب او قرار داد و پيوسته همين طور آن نور در اصلاب آباء و اجداد بود تا در صلب عبدالمطلب به دو نيم گشت . پس نبوّت در من قرار گرفت و وصايت در على واقع شد » .

علامه‌ى مجلسى از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله نقل مى‌كند: « خُلِقْتُ أنا و عليّ من نُور واحد ؛ من و على از يك نور آفريده شده‌ايم » بحارالأنوار ، ج 35 ، ص 34 .

اميرالمؤمنين عليه‌السلام مولود كعبه و اسم اعظم الهى و تاج سر انبياء

او تولد يافت در بيت الحرام *** تا ابد بر او و بر وُلدش سلام

آن كه بهر عشق او بى‌سر شود *** تا ابد در آسمان اختر شود

پس سرت را بهر او آماده دار *** تا كه تقديمش كنى با افتخار

نهج او⁽¹⁾درياى برهان مى‌دهد *** حرف حرفش درس قرآن مى‌دهد

اسم اعظم نيست غير از نام او *** دين به راه افتاد با اسلام او

در مقامش گر كسى در شك شود *** بر جَبينش نام شيطان حَك شود

روز محشر شعله‌ها خيزد از او *** در جهنم با شياطين روبرو⁽¹⁾

ابن عباس مى‌گويد از رسول خدا صلى‌الله‌عليه‌و‌آله شنيدم كه فرمود: « يحشرُ الشّاكّ فى علىّ مِن قبره وفى عُنُقِهِ مِن نارٍ فيه ثلاثَ مِأَةِ شُعلَةٍ ، عَلى كُلِّ شعلةٍ شيطانٌ يَلْطَخُ وَجهَهُ حتّى يوقِفُ موقف الحساب ؛ شكّاكان نسبت [ به حقانيت ] على از قبر خويش محشور مى‌شوند در حالى كه در گردنشان طوقى از آتش است كه آن طوق داراى سيصد شعله مى‌باشد و بر سر هر شعله شيطانى است كه صورت وى را مى‌سوزاند تا آن هنگامى كه براى حساب‌رسى در پيشگاه الهى حاضر مى‌شود » . [ مناقب على بن ابى‌طالب عليه‌السلام مناقب ابن مردويه ، ص 717 ]

در رُخش پيداست هر پيغمبرى *** بر سر آنان عَجَب تاج سرى !

در ميادين شير جز حيدر نبُود *** بى‌على آئين پيغمبر نبُود

اميرالمؤمنين عليه‌السلام هويّت و تمام قرآن

اى برادر گويمت باز اين سخن *** فكر كن ! انديشه كن ! بشنو زِ من

بى‌على قرآن به يغما مى‌رود *** سمت آئين برهما مى‌رود

شهد ايمان ، روح قرآن مرتضى است *** باطنش⁽¹⁾، هم روى قرآن2 مرتضى است

عقل گويد: اصل برهان مرتضى است *** قلب گويد: كلّ قرآن مرتضى است

اميرالمؤمنين عليه‌السلام درياى جوشان محبّت خدا

دل چو پرتو گيرد از نور على *** در نگاهش مى‌شود حق مُنجلى⁽²⁾

چون سخن در كُنه مولايم رسيد *** هم قلم بشكست و هم كاغذ دريد

مرتضى بحرى است ، بس بحرى عميق *** اوست بهر شيعه‌اش يارى شفيق

گر بخواهى غرق آن دريا شوى *** پس رها بايد از اين دنيا شوى⁽³⁾

اين همه شور و شعف از بهر كيست ؟ ! *** آنچه آتش بر دلم افكنده چيست ؟ !

اى خوشا آنان كه قلب و جانشان *** مى‌دهد هر دم ز عشق او نشان

على بن ابى‌طالب عليه‌السلام درياى خروشان و ...

على بن ابى‌طالب عليه‌السلام درياى خروشان و ...⁽¹⁾

عاشقا ! درياىِ جوشان مرتضى است *** تا ابد خورشيد تابان مرتضى است

در سخاوت كو يدى مانند او ؟ *** قلب حيدر أوْسَع از عالم بگو

لعنت پروردگارم تا ابد *** بر كسى كاو دشمن حيدر بود⁽²⁾

جام مولا عليه‌السلام شراب كوثر است

جام دُردآلود او هر كس چشيد *** دست از دنيا و از عُقبى كشيد⁽³⁾

خوش به حال آن كه زين مِىْ خورده است⁽¹⁾*** هر كه مست او نباشد مرده است

هر كه نوشد جرعه‌اى از جام او *** كيميا دان تربت اقدام او

بارگاه ملكوتى اميرالمؤمنين عليه‌السلام قبله‌گاه عاشقان

گر چه بيت اللّه بوَد ما را هدف *** ليك باشد قبله‌ى جان‌ها نجف

گشت بيت اللّه على را چون صدف *** پس على باشد هدف از اين هدف

على عليه‌السلام قسمت كننده‌ى بهشت و دوزخ و تمام علم

او « قسيمُ الجنّةِ والنّار » هست⁽²⁾

اهل تسنن آمده است كه در روز قيامت حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام به اذن خداوند متعال بهشت و جهنم را براى مردمان - از اولين تا آخرين - تقسيم مى‌كند ، و هيچ كس به بهشت و يا دوزخ وارد نگردد مگر بعد از تقسيم آن حضرت عليه‌السلام .اسناد اين احاديث را در كتاب « سيماى جهان تاب » در حكمت‌نامه‌ى چهاردهم به صورت گسترده بيان كرده‌ايم .

گر تمام علم را شش سر بوَد *** پنج بخشش بى‌شك از حيدر بوَد

يك ششم بهر خلايق باشد آن *** او در آن يك شيش هم اعلم بدان⁽¹⁾

عشق به مولا عليه‌السلام آتش جهنم را خاموش مى‌كند

گر بشر بر حبّ او يكدل شود *** آتش دوزخ دگر باطل شود⁽²⁾

او بوَد اركان آئين رسول *** در تحيّر از مقاماتش عقول

بحر دانش تا ابد در جام اوست *** واصل اين جام ، خوش فرجام اوست !

اميرالمؤمنين عليه‌السلام ميزان حق و باب جنّت و جانِ كلّ و بطن قرآن و آفتاب عالم

بهر هر امت على فرقان بوَد *** در قيامت هم على ميزان بوَد

برترينْ پاكانْ شمار اصحاب او *** باب جنّت هست خود آن باب او

در زمين هادى بوَد ، هم آسمان *** هم بوَد وجه خدا او بى‌گمان

آفِتاب كلّ عالمْ مرتضى است *** گوهر دستانِ خاتمْ مرتضى است

بى‌ولايش هر عمل باطل بوَد *** هم سلوك فردْ بى‌حاصل بوَد

بطن قرآن با على پيدا شود *** نام يزدان با على معنا شود

باب جنّت با ولايش باز شد *** عشق هم با نام او آغاز شد

او بوَد هم كلّ جان ، هم جان كل *** بر سر هر مرسَلى تاج است و گل

هر كه در قلبش على جا وا كند *** در جهان با عشق بس غوغا كند

نورِ حق را هر كسى انكار كرد *** روح خود را تا ابد بيمار كرد

هر كه با مولا على نارو زند⁽¹⁾*** پيش شيطان روز و شب زانو زند

اميرالمؤمنين عليه‌السلام مظهر عدل الهى و آيت العظماى حق

عدل با نام على معنا شود *** در جهان چون او كجا پيدا شود ؟

مظهر عدل خدا حيدر بوَد *** عاشقش در راه او بى‌سر بوَد

آسمان با صدهزاران كهكشان *** گردِ خاكِ پاىِ حيدر هم ندان

هر كه گويد: اين سخن باشد غُلُوْ⁽²⁾*** گويمش: آن گَرد مى‌يابد عُلُوْ⁽³⁾

معنى بيت: هر كس كه بگويد: اين گونه سخن گفتن مبالغه و زياده‌گويى است ؛ در پاسخش

مى‌گويم: آن ذرّه‌ى خاكى كه به كف پاى مبارك حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلامبرخورد كرده است آنچنان عُلُوْ و رفعت مى‌يابد كه ارزشش از هزاران ستارگان آسمان بيشتر مى‌شود .

چون تبرك از كف مولا گرفت *** برتر از آن كهكشان‌ها جا گرفت

پيش نورش شمسْ بى‌نور آمده *** هر ك⁽¹⁾از او بينا نشد كور آمده

قلب حيدر مركز عالَم بوَد *** نفس پاك حضرت خاتم بوَد

گر مقامش را كسى انكار كرد *** خويش را بدبخت و بس بيمار كرد

آيت العظماى حق حيدر بوَد *** بازُوَش فتّاح صد خيبر بوَد

مرسَلان را سايه از پاى على است *** جمله پا بوس قدم‌هاى على است

جملگى گويند با هم اين سخن *** تو بگو حالى به همراهىّ من

: موئى از او از جهان سر آمده *** دشمنش از يك زنا درآمده⁽²⁾

« ... مالك بن انس عن محبوب بن أبى‌الزناد ، قال: قالت الأنصار: أن كنّا لنعرف الرجل إلى غير أبيه ببغضه على عليّ بن أبى‌طالب عليه‌السلام »: ... انس بن مالك از انصار نقل مى‌كند كه انصار انسان‌هاى حرام‌زاده را با بغض ورزيدن آنان به على بن ابى‌طالب عليه‌السلامشناسايى مى‌كردند .

اين اشعار ، باغ فردوس است

محسنا ! در مدح او گوهر بريز *** تا نظر بنمايَدَت در رستخيز

گر كريمى يا بخيلى يا فقير *** هر چه مى‌خواهم بگيرم از امير

باغ فردوس است اين اشعار نور *** چشم بد از شاعرش باشد به دور

نثر و نظمش دائماً پر بار باد *** عرض اخلاصى به نزد يار باد

بيان برخى از ويژگى‌هاى آخرالزّمان

فتنه‌ها در اين زمان بالا گرفت *** دردهاى بى‌امان بالا گرفت

هر كجا را بنگرى آشوب و جنگ *** مدّعيّان تديّن رنگْ رنگ

با حسادت قلب‌ها بيمار گشت *** دام‌هاى بردگى بسيار گشت

زير پاها مورها پامال شد *** كوى و برزن‌ها پر از دجّال شد

قلب انسان لخته‌اى بى‌روح گشت *** كشتى بشكسته‌اش بى‌نوح گشت

كو دعا و ذكر و قرآن و نماز ؟ *** جاى آن شد صوت و كفْ ، آواز و ساز

دين فروشى بهر شهرت ، بهر نام *** گر نباشد نيست كس مرد تمام!!

مرد گيسو مى‌گذارد چون زنان *** زير ابرو كم كند شادى كنان

مردِ بى‌غيرت زنش را چون عروس *** مى‌نهد بر سر بسانْ تاجِ خروس

تا همه بينند آن زيبا نگار ! ! *** روى دوش مرد خود ! ! گشته سوار ! !

فتنه‌ها در اين زمان بالا گرفت *** رَست هر كس دامن مولا گرفت

هرج و مرج اين زمان: بوى ظهور *** هست اوضاع زمين: كوى ظهور

مى‌رود كار جهان: سوى ظهور *** آشكارا مى‌شود: روى ظهور

شيهه‌اى از دور مى‌آيد به گوش *** تك سوارش كيست ؟ اى مردم به هوش ! !

**

ويژگى‌هاى يك شيعه

عفو و بخشش كار او باشد مدام *** گر كسى بد گويد او گويد: سلام⁽¹⁾

بهر هر كس او امانت دار گشت *** خير او بر مردمان بسيار گشت

نرم خويى شيوه‌اش در زندگى *** ساز و كارش در مسير بندگى

دست‌گيرى از فقيران كار اوست *** راست گويى با خلايق يار اوست

از زبان و دست و چشمش مردمان *** روز و شب باشند دائم در امان

با درايت شيعه مى‌گويد سخن *** نِىْ كه دائم حرف ريزد از دهن

شيعه‌ى او هست تقوايش مدام *** او بوَد بى‌زار از شهرتْ وَ نام

شيعه‌ى حيدر به اسم و نام نيست *** كس به اسم و نام خوش فرجام نيست

چون على بر نفس خويشت⁽¹⁾سخت گير *** نفس كن در پنجه‌هاى خود اسير

چون على در يادِ حق دلشاد باش *** از قيود اين و آن آزاد باش

اميرالمؤمنين عليه‌السلام نگين آفرينش و باب الطاف الهى

چون نگين آفرينش مرتضى است *** تا ابد او باب الطاف خداست

ذكر حق باشد نفس‌هايش مدام *** باز هم بر او و بر وُلدش سلام

نيست جز حيدر اميرالمؤمنين *** بانگ تكبير است آن سردار دين

فخر بر عالم كند بيت الحرام *** چون به ميلاد على بگرفت نام⁽²⁾

عشق او بر عرش پروازت دهد *** گنج‌ها از غيبِ پر رازت دهد

امام على عليه‌السلام تمام عقل و علم و ميزان

دل چو از عشق على كامل شود *** رازهائى بهر او حاصل شود

حق نمايان كرده چون برهان او *** جان عالَم مى‌شود قربان او

عقل اول عقل آخِر مرتضى است *** هر زمان آيات باهِر مرتضى است

نام او گر بر دلى مرهم شود *** از فشار قبر او بى‌غم شود⁽¹⁾

كيست او ؟: آن مظهر اعلاى حق⁽²⁾*** خود بوَد او ديده‌ى بيناى حق

او زبان حق بوَد در هر زمان *** در زمين ، در قلب‌ها ، در آسمان⁽³⁾

توضيح: اميرالمؤمنين عليه‌السلام در مثل چنين سخنانى با مجاز و استعاره سخن گفته است و نبايد توهم جمسانيت براى خدا و يا مثليّت اميرالمؤمنين عليه‌السلام با خدا گردد و معناى لطيف اين سخنان براى اهل هوش و فهم مخفى نيست .

عشق با نام على معنا شود *** دل به يادش هر نفس بُرنا⁽¹⁾شود

هم قلم هم لوح و هم فرقانْ على است *** هم اساس دين و هم ميزان على است

علم اوّل ، علم آخِر ، پيش اوست *** راه جنّت تا ابد از كيش اوست

اميرالمؤمنين عليه‌السلام مخزن علم خدا و نقطه‌ى « باء » بسم اللّه الرّحمن الرّحيم

زادگاه معرفت برهان او *** مى‌شكوفد دانش از دامان او

معدن علم لدنّى جان او *** سرّ حق بنهفته در ايوان او

مخزن علم خداوند غيور *** راه جنت مى‌كند از او عبور

گر حقيقت جوئى اى يار عزيز *** پس شنو اين راز را از من تميز:

در حقيقت خودْ على باشد بهشت *** جز على هر پير را بايد بِهِشت⁽¹⁾

عارف كامل به مولانا على *** پا نهاده در جنان بى مَعْطلى

دور اندازد همه حور و قصور *** مى‌نشيند با على بر موج نور⁽²⁾

او بهشت خود به دور انداخته *** چون بهشت واقعى را يافته

او ندارد كار با غير على *** دارد او يك عشقْ با دريا دلى

عشق او وجه اللّه‌ِ عُلْيا بوَد *** فارغ از عُقبى و از دنيا بوَد

چون جمال حضرت اللّه اوست *** نقطه‌ى آن باء بسم اللّه اوست

خاك درگاهش سر و گيسوى ما *** روى زيبايش همان مينوى ما⁽³⁾

اوست مينوى خداوندىّ ما *** روح ما و دين دلبندىّ ما

كاش اين گونه بهشتى مى‌شدم *** ناخداى عرش و كشتى مى‌شدم

با اميرالمؤمنين سيرى تمام *** مى‌نشستم با خدا و والسلام⁽¹⁾

قلب مولانا على عليه‌السلام ركن شب قدر

سرّ خلقت در رخش پيدا بوَد *** قطره با او برتر از دريا بوَد

غير او راه حقيقت نيست ، نيست *** گو به جز او قدرت حق كيست ؟ كيست ؟

آرزوى عارفانش روىِ اوست *** مسجد و محراب ما ، ابروى اوست

از غبار پاى مولا آسمان *** كهكشان برپا كند در هر زمان

ظاهر و هم باطن قرآن على است *** نقطه نقطه ، حرف حرفِ آن على است

ليلة القدرى كه در ماه خداست *** ركن آن قلب علىِّ مرتضى است

بشنوى از هر نبىّ و هر ولى: *** چنگ زن بر دامن مولا على

وصف شهادت اميرالمؤمنين عليه‌السلام و ...

دشمنش آنگه كه فرقش را شكافت *** شير حق از ذكر حق رو بر نتافت⁽¹⁾

شد مَلَك شيون‌كنانْ بر سر زنان *** بانگ زد روح القُدُس در آسمان

عشق‌بازى را از او آموختم *** در دلم خورشيدها افروختم

منهدم گرديد اركان هُدى *** شد شهيد كين علىِّ مرتضى⁽²⁾

« تَهدّمت واللّه‌ِ اُركانُ الهدى وانطمست اعلامُ التُقى وانْفَصمت العروة الوثْقى ، قُتلَ ابن عمِّ المصطفى قُتل الوصىّ المجتبى قُتل علىّ المرتضى قَتَله أشْقَى الْأشْقياء ؛ به خدا سوگند ! ستون‌هاى هدايت درهم شكست و نشانه‌هاى تقوا محو شد و دستاويز محكمى كه ميان خالق و مخلوق بود ، گسيخته گرديد ، پسر عمّ مصطفى كشته شد ، على مرتضى به شهادت رسيد و بدبخت‌ترين اشقياء او را شهيد نمود». [ بحارالانوار، ج 42، ص 282؛ منتهى الآمال، ص 210 ]

همچنين نقل شده:

در آن هنگام زمين به لرزه درآمد و درياها موّاج و آسمان‌ها متزلزل شدند و درهاى مسجد به هم خوردند و خروش از فرشتگان آسمان‌ها بلند شد و باد سياهى وزيد ، به طورى كه جهان را تاريك ساخت . [ منتهى الآمال ، ص 210 ]

ظلمتى تاريك عالم در گرفت *** آسمان تا حشر زارى سر گرفت

فرق مولا با شكافى شد دو تا *** روح يزدان بال زد سوى خدا

زين مصيبت قلب‌هاى عاشقان *** غرقِ در ماتم بوَد در هر زمان

مسجد كوفه شبستانش هنوز *** مى‌تپد از عشق مولا شب وَ روز

مست از مولاىَ يا مولاىِ او *** صورتش چون عرش شد با پاى او

بوى يزدان مى‌دهد محراب آن *** عطر از آن گيرد بهشت جاودان

بشنو از جبريل اى دل هر زمان:*** « لا فتى إلاّ على » از آسمان

حق خريدار مناجات على است *** عالَمى مبهوت طاعات على است

گر مقامش را خَسى انكار كرد *** ذكر اوصافش مَلَك بسيار كرد

ماه از رويش خجل گرديده است *** آسمان از صورتش گُل چيده است

رايت اللّه اكبر دست اوست *** سوره‌ى توحيد هم سر مست اوست

گر نظر بر ذرّه‌ى خاكى كند *** ذرّه را خورشيدِ افلاكى كند⁽¹⁾

حلقه بر گوش آستان مولا على عليه‌السلام هستم

قلب‌ها را مرتضى تسخير كرد *** نام او توحيد را تفسير كرد

جان من در كنج كوىِ عشق اوست *** بهر چشمم گردِ كويش آرزوست

حلقه بر گوشم به درب خانه‌اش *** ريزه خوار سفره‌ى شاهانه‌اش

هر چه مى‌خواهم بگيرم از على *** چون على دارم ندارم مشكلى

از در اين خانه جاى ديگرى *** كى توانم رفت سوى هر درى ؟!

برده‌اى هستم ، ولى صاحب‌شناس *** مى‌كنم اين صاحب خود را سپاس

در وجودت عشق حيدر را بكار *** تا كه پروازت دهد تا نزد يار

تا نگشتى خاك ،⁽¹⁾بهرش خاك شو *** با غبارش برتر از افلاك شو

در مذمّت رباخوارى

لقمه‌ات را پاك گردان از حرام *** لقمه‌ى بد آتش افروزد به كام⁽²⁾

با ربا خوارى مكن با حق ستيز⁽³⁾

« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا إِنْ كُنْتُمْ مُؤمِنِينَ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللّهِ وَ رَسُولِهِ ... » ؛ اى اهل ايمان ، از خدا بترسيد و رباخوارى را ترك كنيد ، اگر ايمانتان ايمان واقعى است ، پس اگر ترك رباخوارى نكرديد ، آگاه باشيد كه به جنگ خدا و رسول او برخاسته‌ايد . [ سوره‌ى بقره ، آيه‌ى 278 و 279 ]

روايات فراوانى از ائمه‌ى معصومين عليهم‌السلام در مذمّت رباخوارى وارد شده است كه چگونه ربا دين و ايمان و جامعه و حتى نطفه‌ى انسان را ويران مى‌سازد ! و رباخوارى از بزرگترين و بدترين گناهان كبيره است .

سود بانكى را ز مالت دور كن *** چشم شيطان را به دستت كور كن

با رباخوارىّ خود اين بانك‌ها *** بس مخرّب‌تر بدان از تانك‌ها

بى‌حيايىّ و قساوت از كجاست ؟ *** : بى‌گمان بخش وسيعش از رباست

ريشه‌ى آن را بدان از صهيونيست *** روبرويش گر مسلمانى بايست

هان ! سخى دل باش چون رود فرات *** جان خود آباد گردان با زكات

شيعه هرگز بر رباخوارى نشد *** عضو آن باند تبهكارى نشد

« يا على » ذكر عاشقان راه حق

بر زبانت « يا على » باشد مدام***كورى كورانِ نورِ آن امام

عالم كون و مكان در دست اوست *** هستى هر هست هم از هست اوست⁽¹⁾

جز از او از كس سَلُوني نشنوى *** يار شو تا تَفْقِدوُني نشنوى⁽¹⁾

علم احمد آمده در سينه‌اش *** سرّ حق را قلب او گنجينه‌اش

شيعه يعنى اهل بينش ، اهل راز *** آن كه دائم غرق باشد در نماز

**

عشق به مولا عليه‌السلام اصل تمام خوبى‌هاى عالم

عشق حيدر شعله‌ها بر دل زند *** غيرْ دينت را به غارت مى‌برد

دشمن ار سازد سرم از تن جدا *** بهر عشق حيدر آن شير خدا

بانگ برآرم كه اى ديوانِ پست *** آرزويم اين چنين جان دادن است

تا شدم عبدِ عبيد بوتراب *** ايمنم از وحشت روز حساب

گر چه « محسن » پر گناه و پرخطاست *** ليك در محشر شفيعش مرتضى است

**

« يا على » آخرين ذكرم

« يا عَلي » در مرگ تلقينم كنيد *** شاد با اين ذكر ديرينم كنيد

با گلاب مرقدش پاكم كنيد *** با غبار مَضجعش خاكم كنيد

آشنايان ! دوستان ! اى مؤمنين *** باز هم مى‌گويم از روى يقين:

گر چه « محسن » پر گناه و پر خطاست *** ليك در محشر شفيعش مرتضى_'feست

~M60mp3

مناجات قلبم با مولاى عابدان عليه‌السلام

اى حيات قلب‌هاى عابدان *** بى‌كسى خوانَد تو را از عمق جان:

ذرّه‌اى گَردم به درگاهت امير *** جان « محسن »⁽¹⁾

در شكم مادرش ، حضرت صديقه‌ى كبرى عليهاالسلام به شهادت رسيد . مدارك اين واقعه در كتاب سيماى جهان تاب ، در حكمت نامه‌ى بيستم به صورت مفصل آمده است .

يك نظر بر من نما اى بوتراب *** تا درونم پر شود از نور ناب

گر ملائك سجده بر آدم نمود *** نِىْ براى او ، كه از بهر تو بود

اى كه نور اختران از نور توست *** مهدى صاحبْ زمان هم پور توست

اى امير بدر و احزاب و حُنين *** جان آن ريحانه فرزندت حسين

پاى خود بر روى اين ذرّه گذار *** تا شود خورشيدها ، بل صد هزار

**

خطاب به وجود مقدس امام رضا عليه‌السلام

خطاب به وجود مقدس امام رضا عليه‌السلام⁽¹⁾

ذرّه‌ام در بارگاهت يا رضا ! *** دست گيرم ، جان جدّت مرتضى

بارگاهت مَلْجَأَ درماندگان *** گشته‌ام در بارگاهت ميهمان

نام تو هم ، نام جدّت مرتضى ست *** ذكر قلبم روز و شب مولا رضاست

عرش را چون از ضريحت ديده‌ام *** خاك پاى زائرت بر ديده‌ام⁽²⁾

پور حيدر يك نظر بر من نما *** تا چو مرغان اوج گيرم در سما⁽¹⁾

چشم « محسن » خيره بر دستان توست *** چشمه‌ى مينوى او احسان توست

**

خطاب به وجود مقدس ولىّ عصر عليه‌السلام

اى اباصالح ! نظر بر من نما *** دست گيرم باش جان مرتضى

ذوالفقار مرتضى در دست توست *** آسمان‌ها و زمين پا بستِ توست

رخ نما بر ما تو اى دلدار پاك *** گشته از هجران تو دل چاك چاك

پرده از چهره گشا اى پادشا ! *** تا ببينم چهره‌ى مشكل‌گشا

اسم اعظم در وجودت مستتِر *** هست « محسن » بر ظهورت منتظر

**

نجواى پايانى با خداوند

اى خدا اى پادشاه بى‌بديل *** اى كه هر مخلوقْ در مُلكت ذليل

خالق عالم تويى ، قادر تويى *** راحم وهّاب ، هم قاهر تويى

از عدم انشا نمودى⁽¹⁾خلق را *** آسمان را ، غرب را ، هم شرق را

در حريمت حيدر عبد مطلق است *** هر كه يزدانش بخواند احمق است

مرتضى با لطف تو رفعت گرفت *** با نگاه تو بسى عزّت گرفت

از گناهانم كريما ! درگذر *** نيست در عالم ز تو بخشنده‌تر

تا كه بوى عطر او در دل نشست *** بى‌خود از خود گشتم و شيدا و مست

خاك پاى عاشقان باده نوش⁽²⁾*** توتياى ديده سازم با خروش

فاش گويم اين سخن از جان و دل: *** نيستم بى‌عشق او⁽¹⁾جز مشتِ گِل

اى خدا غم از دل من دور كن *** چشم و قلب بنده را پر نور كن

تا تو باشى در دل و در جان من *** تابه ذكر « يا عَلي » گويم سخن

تا شوم پروانه‌ى بستان يار *** باز گردم حول سيماى نگار

الحمدُ للّه‌ِ الّذى جَعَلنا مِنَ المُتِمّسكينَ بولايةِ علىّ بن ابى‌طالب عليه‌السلام

برخى از آثار منتشر شده مؤلّف

1 . سيماى جهان‌تاب ( بيان مناقب والاى اميرالمؤمنين عليه‌السلام و زندگى نامه‌ى آن حضرت در 720 صفحه وزيرى ) اين كتاب به زبان انگليسى و عربى نيز در حال ترجمه شدن است .

2 . سيماى جهان افروز ( در بيان مناقب والاى حضرت سيدالشهداء عليه‌السلام )

3 . امام حسين عليه‌السلام آسمانى‌ترين انسان بهشتى ( به زبان انگليسى در 407 صفحه در بيروت به چاپ رسيده است ) .

4 . ابن عربى از نگاهى ديگر ( مجموعه‌اى مفصل در نقد عرفان و عقايد و مذهب ابن عربى ، چاپ دوم آن در 700 صفحه‌ى وزيرى به چاپ رسيده است اين كتاب توسط بسيارى از مراجع عظام تقليد و علماى

جهان تشيع مورد تأييد قرار گرفته است ) .

5 . عجايبى از صحاح ( نگاهى جامع بر صحاح سته اهل سنت )

6 . چه كسانى نمى‌فهمند ؟ ! ( در نقد عرفان التقاطى و تفكرات يونانى )

7 . ستارگان هدايت ( در بيان مناقب خاندان عصمت و طهارت عليهم‌السلام )

8 . معارف حقيقى در صحيفه‌ى سجاديه ( كتابى مفصل در مقايسه‌ى معارف نورانى خاندان عصمت و طهارت عليهم‌السلام با معارف بشرى )

9 . حديث كوى دوست ( شوق وصال يار ، به زبان شعر )

10 . همراه با خورشيد ( كتاب صوتى زندگانى اميرمؤمنان عليه‌السلام با شيوه‌اى نو ) اين اثر - كه برگرفته از كتاب سيماى جهان‌تاب است - در 35 ساعت با قرائت مؤلّف كتاب عرضه شده است .

به كارگيرى گسترده از تكنيك‌هاى جديد صوتى مانند: ميكس ، ريمكس ، افكت‌هاى گوناگونى صوتى ، فنون بيانى وجلوه‌هاى ديگر هنرىِ تركيب شده با انواع مداحى‌هاى استديويىِ متناسبِ با موضوع بحث ، كار فوق را ( بدون استفاده از موسيقى ) بسيار جذّاب و بى‌نظير ساخته است ، به گونه‌اى كه دل‌هاى محبّان آن حضرت را مى‌لرزاند و اشك‌ها را جارى مى‌سازد .

اين اثر صوتى در اين كانال تلگرامى عرضه شده است @hamrahbakhorshid

11 . بانوى آسمانى ( در منقبت حضرت صديقه‌ى طاهره عليهاالسلام )

12 . بيان قاطع ( تحليلى گويا از مهمترين مباحث اعتقادى و تاريخى نهج‌البلاغه )

13 . مثنوى توحيدى ( در بيان توحيد و معارف نورانى اهل بيت عصمت و طهارت عليهم‌السلام )

14 . توحيد و معاد از منظر تصوّف .