حج 29

مشخصات كتاب

سرشناسه : بیات، حجت‌الله، ۱۳۴۷ -

عنوان و نام پديدآور : حج ۲۹/حجت‌الله بیات، حسین اسحاقی.

مشخصات نشر : تهران: مشعر، ۱۳۸۸.

مشخصات ظاهری : [۵۹۸]ص.:مصور، عکس.

شابک : ۶۵۰۰۰ریال‌978-964-540-195-3:

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

يادداشت : عنوان دیگر: گزارش حج سال ۱۴۲۹ه.ق.

موضوع : بعثه مقام معظم رهبری در امور حج و زیارت

موضوع : حج

موضوع : حج -- فلسفه

شناسه افزوده : اسحاقی، سیدحسین، ۱۳۴۱ -

رده بندی کنگره : BP۳/ب۶‌ب۹ ۱۳۸۸

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۰۶

شماره کتابشناسی ملی : ۱۸۰۸۰۹۰

مقدمه‌

اشاره

اشاره

چرخش منظم برنامههاى حج، از تدبير و مديريت پويا در ابعاد مختلف اين اردوى عظيم حكايت ميكند. عمليات سترگ حج با همه فراز و فرودهايش، در بُعد فرهنگى و اجرايى، هر ساله انبوهى از تجارب ارزنده مديريتى را به همراه دارد كه شايسته است براى انتقال به آيندگان ثبت و تدوين شوند.

وقايع نگارى و ثبت تاريخ حج، در شمار مسؤوليتهاى معاونت آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى است. لكن ناگفته پيداست كه امكان بازنمايى تمام وقايع حج امكانپذير نيست. از اين رو، جهتدهى به اطلاعات و انتخاب وقايع تأثيرگذار در ايجاد يك حركت با ثبات و جريان ساز، در حجگزارى ضرورى مينمايد. بر اين اساس و با توجه به انبوه اخبار، اطلاعات و كاركردهاى بخشهاى مختلف، رويكرد تنظيم محورها، فهرست و نگارش كتاب حج، از روز شمار محورى به ساختار محورى و تمركز موضوعى تغيير يافت.

طبيعى است، هر تغييرى رويكردى تازه و زمانى مناسب را براى سپرى شدن دوره انتقال مى‌طلبد و نميتوان ادعا كرد آنچه مدنظر بوده، در اولين سال محقق شود اما به جرأت ميتوان گفت اين جهت‌گيرى‌ها، دست‌يابى به مطالب را سهل الوصول مى‌كند و راه را براى تكامل و تعالى، هموار مى‌سازد. اصولًا ارزيابى عملكردها و انجام اصلاحات و بازنگرى در آن، از جهت ساختارى و روشى، بسيار حايز اهميت است. مهم‌ترين ويژگيهاى اين رويكرد موارد زير است:

الف: فرايندنگرى و توجه به همه مراحل و حلقههاى مختلف در عمليات حج.

ب: داشتن نظاممنطقى و پرداختن به همه ابعاد در تنظيم مطالب.

ج: هماهنگ بودن انعكاس وقايع و اخبار با ساختار سازمانى حج.

د: روشن بودن نقش همه معاونتها و واحدها و مشاركت آنها در عمليات حج.

ه: توجه به نهادها و سازمان‌هاى همكار و پرداختن به عملكرد آنها.

و: تمركز در طرح موضوعات و پيشگيرى از تكرار برخى مطالب.

ز: دسترسى آسان مخاطبان به محتواى كتاب به صورت موضوعى.

ح: انسجام محتوايى و امكان تحليل در باره موضوعات مختلف.

محورهاى مصوبى كه قرار است هر سال كتاب حج بر اساس آن تدوين گردد عبارتاند از:

البته به جهت گستردگى عمليات حج و ابعاد گوناگون آن، انعكاس همه وقايع، آن‌گونه كه شايسته است، در اين كتاب مقدور نمى‌باشد. همچنين نوع كار معاونتها و اطلاعات متفاوتى كه به دست اندركاران تدوين كتاب رسيد، جهت‌دهى و يكسان‌سازى آن‌ها بسيار مشكل مى‌نمود. با اين حال مساعى لازم براى تدوين كتاب حج صورت

گرفت.

اميد است در سال نوآورى و شكوفايى، اين تلاش و جهتگيرى، منشأ تغييرات بيشترى در تدوين كتاب حج در سالهاى آتى باشد و بخشهاى مختلف بعثه در طول سال و به ويژه در موسم حج، در كنار كارهاى خود، پوشهاى را به كتاب حج هر سال اختصاص دهند و هر اقدامى كه پس از موسم در راستاى برگزارى حج آتى انجام مى‌گيرد ثبت و ضبط شده و تلاش‌هاى بى‌شائبه دست‌اندركاران در قالب كتاب حج به حافظه تاريخ سپرده شود.

معمولًا رسم چنين است كه آيندگان بر خوان گذشتگان بنشينند و از خرمن تجارب آنان خوشه برچينند. ما نيز بر خود لازم ديديم از زحمات تدوينگران كتاب حج در سال‌هاى قبل، حداكثر بهره‌بردارى را داشته باشيم و تلاش بى‌دريغ و ستودنى آنان را ارج نهيم.

بدون شك هرساله تدوين كتاب حج روند تكاملى داشته است اما آن چه در سال نوآورى و شكوفايى ما را به تغيير اساسى در رويكرد نگارش اين كتاب مهم واداشت كاربرديتر كردن تجارب ارزشمند عمليات عظيم حج و برطرف كردن برخى كاستيها و توسعه مخاطبان آن بود كه به اعتقاد ما، علاوه بر كارگزاران حج و زيارت، گروههاى ديگرى همچون نهادها، سازمانها و مسؤولان فرهنگى كشور و دانشجويان و علاقمندان به فعاليتهاى فرهنگى و اجرايى در عرصه حج و زيارت ميتوانند از اين اثر بهرهمند شوند.

اجراى منظم و شايسته اين فريضه و عمليات بزرگ و تدوين كتاب حج 87، مرهون همدلى و همكارى همه معاونتها، مديريتها و مشاركت بسيارى از سازمانها و نهادهاى ديگر است؛ از اين رو، كوشيدهايم با نگاهى فراگير، در حد امكان به فعاليت‌هاى همه آنها بپردازيم.

چگونگى تدوين كتاب‌

براى گردآورىِ مطالب و رخدادهاى حجّ 87، بر پايه محورهاى پيشگفته، ابتدا بر اساس ساختار بعثه مقام معظم رهبرى و عملكرد معاونتها و مديريت‌هاى آن و با توجه به تغيير رويكرد كتاب، فهرستى تنظيم و از طريق معاون محترم آموزش و پژوهش حجت الاسلام و المسلمين، آقاى سيدعلى قاضى عسكر به نماينده محترم ولى‌فقيه و سر پرست حجاج ايرانى، آيت الله رى‌شهرى ارائه گرديد.

ايشان ضمن تأييد فهرست پيشنهادى، ذيل آن نوشتند: «با توجه به اينكه سازمان حج و زيارت گزارش جداگانهاى براى خود تهيه ميكند، فعاليت‌هاى مربوط به امور اجرايى حذف گردد».

از اين رو، گزارشِ عملكرد سازمان حج و زيارت، به عنوان يك بخش مستقل، حذف گرديد و به صورت مستقل از سوى روابط عمومى سازمان حج و زيارت منتشر خواهد شد.

با توجه به مشاركت همه بخشها و واحدها، فهرست اصلاح شده، براى آنان نيز ارسال گرديد تا ضمن آگاهى از چگونگى تدوين و محتواى كتاب و تأمين محتواى مورد نظر، پيشنهادهاى خود در مورد محتوا و شيوه نگارش را اعلام كنند. خوشبختانه، با توجه به اينكه فهرست نسبت به عملكرد همه اجزاى بعثه، نگاهى فراگير داشت، مورد استقبال معاونان و مديران محترم قرار گرفت و همه واحدها به خوبى با دست اندركاران تدوينِ كتاب، همكارى مطلوبى به عمل آوردند كه جاى بسى تقدير است.

در مرحله بعد، محتواى هر بخش پس از تايپ و آماده سازى به مسؤولين مربوطه ارائه شد تا قبل از چاپ كتاب نسبت به مطالب مربوط به حوزه كارى خود اعلام نظر كنند و به اصطلاح و بازنگرى اطلاعات اقدام نمايند، با اين كار، اولًا اطلاعات برجا مانده اخذ شده و ثانياً مطالب كتاب مورد تأييد معاونان، مسؤولان و دست‌اندركاران

حج قرار گرفت.

عمده محتواى كتاب از طريق مصاحبه با معاونتها، مديريتها و واحدهاى بعثه مقام معظم رهبرى، بخش‌هاى سازمان حج و زيارت، شخصيت‌ها و انديشمندان حوزه حج، سايت‌هاى اينترنتى به ويژه بعثه مقام معظم رهبرى، نشريه زائر و مطالب ارسالى از بخش‌هاى مختلف بعثه مقام معظم رهبرى و سازمان حج و زيارت تأمين شده است كه اسناد همه آن‌ها در سوابق تدوين كتاب حج 87 در معاونت آموزش و پژوهش موجود است.

از آنجا كه برخى از مطالب داراى ابعاد مختلفى است به منظورپيشگيرى از تكرار، تفصيل آن‌ها يك بار آمده و موارد ديگر در پاورقى ارجاع داده شده و محتواى كتاب در هفت فصل به شرح ذيل تنظيم شده است:

فصل اول: اختصاص به فعاليت‌هاى پيش از سفر حج به ويژه نقطه اوج آن يعنى هفته حج دارد و در حقيقت آينه اقدامات در ايران و هنگامه عزيمت به ويژه هفته حج است.

فصل دوم: بازتاب تلاش‌هاى بيدريغ معاونتها، مديريتها و واحدهاى بعثه مقام معظم رهبرى و ارزيابى آن‌ها آمده است.

فصل سوم: به عملكرد و چگونگى حج‌گزارى و مخاطبان حج، اعم از كاروان‌ها و زائران مربوط ميشود.

فصل چهارم: بازنمايى همكاريهاى سازمان‌ها و نهادهايى است كه در تدارك و سازماندهى عمليات بزرگ حج سهيمبوده‌اند.

فصل پنجم: به تمهيدات، اقدامات و برنامههاى فرهنگى و اجرايى كشور عربستان براى برگزارى حج 87 پرداخته شده است.

فصل ششم: چگونگى حجگزارى، آمار و اخبار مسلمانان ساير كشورهاى جهان منعكس شده است.

فصل هفتم: ملحقات، شامل مصاحبه‌ها مى‌باشد.

در پايان نيز ديدار كارگزاران پس از انجام مراسم حج با مقام معظم رهبرى و پيام نماينده محترم ولى فقيه در امور حج و زيارت آمده و با ضميمه تصاوير شيرازه كتاب بسته شده است.

در نهايت وظيفه خود ميدانيم تا از تمامى كسانى كه ما را در تدوين سند مكتوب حج 87 يارى داده‌اند، صميمانه تشكر كنيم و اجر همگان را به خداوند مناّن حوالت نماييم.

وانّه ولى التوفيق

فصل اول: در آستانه حج 87

گذرى بر نوگرايى در ابعاد حج‌

اشاره

نيك مى‌دانيم كه هر ساله، كنگره جهانى امّت اسلام، با همه فرصت‌ها و ظرفيت‌هاى خاص خود در موسم حج، به فرمان خداوند بزرگ و بناگذارى ابراهيم خليل و استمراربخشىِ پيامبران- به ويژه پيامبر اعظم اسلام- و اولياى الهى شكل گرفته است و برگزارى اين همايش جهانى، پس از فترتى طولانى، ديگر بار با پيروزى انقلاب اسلامى، به حج ابراهيمى نزديك شده است.

بيگمان از با اهميت‌ترين ره‌آوردها و نوآورى‌هاى حضرت امام خمينى 1، احياى حج ابراهيمى است و دشمن همواره براى مشوّه نماياندن اين نوانديشى و پيشگيرى از انتقال چنين تفكرى به ديگر مسلمانان جهان، لحظه‌اى از پاى ننشسته و كوشيده است تمامى ابزار و امكانات خويش را زير لواى اسلام آمريكايى بسيج كند تا از ابلاغ پيام حركت‌زا و حيات آفرينِ احياگر اسلام ناب محمدى 9 جلوگيرى نمايد. نقطه‌اوج اين تقابل را مى‌توان در حج خونين 1366 ش. شاهد بود.

پس از امام راحل، رهبر فرزانه انقلاب اسلامى نيز همان تفكر را پيگرفتهاند. مهم‌ترين نوآورى و نگرش‌هاى حضرت امام و رهبر فرزانه انقلاب نسبت به مقوله حج را مى‌توان در موارد زير دنبال كرد:

الف: نگاه نو، به بُعد معنوى حج‌

حضرت امام 1 در پيامى خطاب به مسلمانان، به مناسبت برگزارى كنگره عظيم عبادى- سياسى حج و عيد سعيد قربان، در تاريخ 7/ 6/ 1363 فرمودند:

مراتب معنوىِ حج، كه سرمايه حيات جاودانه است و انسان را به افُق توحيد و

تنزيه نزديك مى‌نمايد، حاصل نخواهد شد، مگر آن كه دستورات عبادى حج به طور صحيح و شايسته و مو به مو عمل شود و حجاج محترم و روحانيون معظم كاروان‌ها، تمام همّ خود را صرف تعليم و تعلّم مناسك حج كنند ....

و بُعد سياسى و اجتماعى آن [حج] حاصل نمى‌گردد، مگر آن كه بُعد معنوى و الهى آن، جامه عمل پوشد. ⁽¹⁾امام امت به همه حجاج توصيه مى‌نمايد كه با منظر جديدى به سفر روحانى حج بنگرند و اين سفر روحانى را از اين دريچه ببينند كه:

سفر حج، سفر كسب نيست، سفر تحصيل دنيا نيست، سفر الى الله است. شما داريد به طرف خانه خدا مى‌رويد. تمام امورى كه داريد انجام مى‌دهيد، به طور الهيت بايد انجام بدهيد. سفرتان از اينجا كه شروع مى‌شود، «وَفْد» الى الله است. سفر به سوى خداى تبارك و تعالى است. ⁽²⁾چه بسيار افرادى كه پيش از انقلاب، براى خودنمايى و چشم و هم‌چشمى به حج ميرفتند. امام امت، با عنايت به اين ديدگاه، بر بازگشت به معنويت و خلوص نيت تأكيد ورزيده، فرمودند:

از مهمّات در همه عبادات، اخلاص در عمل است كه اگر خداى نخواسته كسى عملى را براى خودنمايى و عرضه به ديگران انجام دهد و خوبى عملش را به رخ ديگران بكشد، عمل او باطل است و حجّاج محترم مواظب باشند كه رضاى غير خداوند را در اعمال خود شركت ندهند. ⁽³⁾رهبر فرزانه انقلاب نيز در سال 1372، در ديدار با مسؤولان و كارگزاران

حج، همچون معمار كبير انقلاب، همين مسأله را مورد تأكيد قرار داده و فرمودند:

اگر كار براى خدا و به قصد انجام تكليف و كسب مرضات الهى شد، خداوند به آن بركت مى‌دهد، اثر مى‌دهد، جذابيت مى‌دهد و دل‌ها را به طرف آن جلب مى‌كند ... نگاه كنيد در همه اين كارها، آن مرد الهى و معنوى، نيت‌اش نيت خدايى بود، خدا هم بركت داد. تبديل حج از يك عمل تجارىِ نيمه سياحتىِ تفنّنى، به يك حركت عظيم اسلامى با ابعاد جهانى، كار كوچكى نبود. اين كار با برنامه‌ريزى‌هاى سياسى و دنيايى و اين چيزها قابل تحقق نبود. اين را خدا كرد و آن هم به خاطر نيت خالص آن مرد بزرگ بود. ما هم بايد اين را ياد بگيريم و در كارهايمان نيت‌ها را خدايى كنيم. ⁽¹⁾رهبر فرزانه انقلاب معتقدند كه همه منابع در حج لحاظ شده، از اين رو در ديدار با كارگزاران و مسؤولان حج مى‌فرمايد:

فريضه حج ... يك گنجينه عظيم، يك ذخيره تمام نشدنى و يك سرچشمه هميشه فياّض براى مسلمين است. در حج، هم دنيا براى مسلمانان است و هم آخرت. هم تربيت فردى و تهذيب نفسانى است و هم تربيت اجتماعى و سياسى. علاوه بر اين، احساس اخوت هست. احساس وحدت و يگانگى هست. نظم و ترتيب هست، نشان دادن عظمت اسلام به غير مسلمين و تقويت روحيه مسلمين به خاطر مشاهده عظمت اسلامى هم هست. نهايتاً اين كه حج مجمعى براى متحد كردن آرا و دل‌ها در زمينه‌هاى گوناگون است. همه چيز در اين مجموعه ملاحظه شده است. آن‌جا كه قرآن كريم به منافع اشاره مى‌كند و مى‌فرمايد: يشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ ⁽²⁾مقصودش فقط منفعت معنوى

نيست. فقط مسأله شخصى نيست. فقط جنبه روحى و روانى يا جنبه عبادى نيست و يا فقط جنبه دنيايى و تجارت نيست بلكه همه چيز است؛ سياست است اقتصاد است، معنويت است، روحيه فردى است، روحيه جمعى است و اقتدار جهانى است. ⁽¹⁾

ب: نگاه نو به فلسفه و اعمال حج‌

امام خمينى(قدس سره) با نگاهى نو به فلسفه اعمال و مناسك حج، نظريه‌اى جديد ارايه داده و مى‌فرمايد:

گردش به دور خانه خدا، نشان دهنده اين است كه به غير از خدا، گِرد ديگرى نگرديد و رَجْم عقبات، رَجْم شياطين انس و جنّ است ⁽²⁾... در لبّيك لبّيك، «نه» بر همه بت‌ها گوييد و فرياد «لا» بر همه طاغوت‌ها و طاغوت‌چه‌ها كشيد و در طواف حرم خدا كه نشانه عشق به حق است، دل را از ديگران تهى كنيد. و جان را از خوف غير حق پاك سازيد و به موازات عشق به حق، از بت‌هاى بزرگ و كوچك و طاغوت‌ها و وابستگان شان برائت جوييد كه خداى تعالى و دوستان او از آنان برائت جستند و همه آزادگان جهان از آنان برى هستند. ⁽³⁾رهبر معظم انقلاب نيز كه درس‌آموز مكتب خمينى بزرگ است، چون ايشان به فلسفه حج مى‌نگرد و مى‌فرمايد:

حج مى‌تواند روح توحيد را در دل‌ها زنده كند، تكه پاره‌هاى امت بزرگ اسلامى را به هم وصل كند، عظمت مسلمين را به آنان برگرداند و آنان را از حقارت و احساس ذلّتى كه بر ايشان تحميل كرده‌اند، نجات دهد. حج

مى‌تواند دردهاى مسلمين را به علاج نزديك كند و بزرگ‌ترين درد آنان را كه سلطه فرهنگى و اقتصادى و سياسى كفر و استكبار است، درمان نمايد. حج مى‌تواند دلبستگى‌هاى اسارت‌آفرين را از دل‌ها بشويد و در مقابل، ارتباط خدا و بندگان خدا را در فرد و جمع مسلمانان تقويت نمايد. ⁽¹⁾

ج. توجه به قرآن و انس با آن در حج‌

قرآن كتاب زندگى و سرشار از معنويت و نورانيت است. حضرت امام 1 در نگرشى نوين به كتاب آسمانى، حجاج را به انس با اين صحيفه آسمانى در طول حج فرا مى‌خواند و مى‌فرمايد:

به زائران محترم تذكر مى‌دهم كه در اين مواقف معظّمه و در طول سفر به مكه مكرّمه و مدينه منوره، از انس با قرآن كريم- اين صحيفه الهى و كتاب هدايت- غفلت نورزند ... ⁽²⁾خداى نخواسته مباد كه مهجور شود و گرچه ابعاد مختلفه آن و در هر بُعد، مراحل و مراتب آن از دسترس بشر عادى دور است، لكن به اندازه علم و معرفت و استعدادهاى اهل معرفت و تحقيق در رشته‌هاى مختلف، به بيان‌ها و زبان‌هاى متفاوت نزديك به فهم، از اين خزينه لايتناهاى عرفان الهى و بحر موّاج كشف محمدى 6 بهرههايى بردارند و به ديگران بدهند ... ⁽³⁾بايد بدانيم حكمت آن كه اين كتاب جاويد ابدى كه براى راهنمايى بشر، به هر رنگ و مليت و در هر قطب و قطر، تا قيام ساعت نازل گرديده است، آن است كه مسائل مهم و حياتى را چه در معنويات و چه در نظام ملكى زنده نگه دارد و بفهماند كه مسائل كتاب براى يك عصر و يك ناحيه نيست و

گمان نشود قصد ابراهيم و موسى و محمد- عليهم‌و على آلهم السلام- مخصوص به زمان خاصى است. ⁽¹⁾چه زيباست پيروى رهبر فرزانه از مراد و راهنماى خود كه در توصيه‌اى حكيمانه، راهِ خمينى كبير را به حجاج يادآور شده، مى‌فرمايد:

مى‌توان با برنامه‌ريزى حج، سنّت ختم قرآن در حج را احيا كرد و علاوه بر برگزارى مراسم بسيار مهم و ارزشمند دعاى كميل، قرآن را محور فعاليت‌ها و اقدامات فرهنگى- سياسى قرار داد و فضاى حج را فضايى كاملًا قرآنى و معنوى ساخت. ⁽²⁾

د. حج و تحكيم وحدت بين مسلمانان‌

حضرت امام چاره مسلمانان را در وحدت و همدلى مى‌ديد و به روشنى دريافته بود كه هرگونه تفرق و تشتت، باعث سلطه بيگانگان بر مسلمانان مى‌شود. از اين رو، شاخصه‌هاى مهم حج ابراهيمى را وحدت اسلامى دانسته و فرمودند:

حج، بهترين ميعادگاه معارفه ملت‌هاى اسلامى است كه مسلمانان با برادران و خواهران دينى و اسلامى خود از سراسر جهان آشنا مى‌شوند و در آن خانه‌اى كه متعلّق به تمام جوامع اسلامى و پيروان ابراهيم حنيف است، گردهم مى‌آيند و با كنار گذاردن تشخّص‌ها و رنگ‌ها و مليت‌ها و نژادها، به سرزمين و خانه اولّين خود رجعت مى‌كنند و با مراعات اخلاق كريمه اسلامى و اجتناب از مجادلات و تجمّلات، صفاى اخوت اسلامى و دورنماى تشكّل امت محمدى(ص) را در سراسر جهان به نمايش مى‌گذارند. ⁽³⁾

حضرت امام در پيامى ديگر مى‌فرمايد:

بايد بدانند كه يكى از فلسفه‌هاى مهم اجتماعى عظيم، از سراسر جهان در اين مقام مقدس و مهبط وحى، به هم پيوستن مسلمانان جهان و تحكيم وحدت بين پيروان پيامبر اسلام و پيروان قرآن كريم در مقابل طاغوت‌هاى جهان است ... ⁽¹⁾زائران محترم كه در جوار خانه خدا و محل رحمت او هستند، با همه بندگان خدا با رفق و مروت و اخوّت اسلامى رفتار نمايند و همه را بدون در نظر گرفتن رنگ و زبان و منطقه و محيط، از خود بدانند و همه با هم، يد واحده و ملّت واحد قرآنى باشند تا بر دشمنان اسلام و انسانيت چيره شوند. ⁽²⁾حضرت امام از خطبا، روحانيون و سياستگذاران حج مى‌خواهند كه براى دست‌يابى به وحدت اسلامى، در موسم حج تلاش كنند و در رهنمودى از آنان مى‌خواهند:

از جمله وظايف در اين اجتماع عظيم، دعوت مردم اسلامى به وحدت كلمه و رفع اختلافات بين طبقات مسلمين است كه خطبا و گويندگان و نويسندگان در اين امر حياتى اقدام نمايند و كوشش كنند در بوجود آوردن جبهه مستضعفين كه با وحدت جبهه و وحدت كلمه و شعار «لا اله الّا الله» از تحت اسارتِ قدرت‌هاى شيطانى اجانب واستعمارگران و استثمارگران بيرون آيند و با اخوّت اسلامى بر مشكلات غلبه پيدا كنند. ⁽³⁾حضرت امام هرگونه تفرقه‌اى را از سوى دشمنان اسلام مى‌داند و براى هوشيارى امّت اسلامى، همگان را به وحدت و برادرى توصيه مى‌كند:

هان! اى مسلمانان قدرتمند، به خود آييد و خود را بشناسيد و به عالم بشناسانيد و اختلافات فرقه‌اى و منطقه‌اى را، كه به دست قدرت‌هاى جهانخوار و عمّال فاسد آن‌ها براى غارت شما و پايمال كردن شرف انسانى و اسلامى شما بار آمده، به حكم خداى تعالى و قرآن مجيد به دور افكنيد ... ⁽¹⁾اى مسلمانان جهان و اى پيروان مكتب توحيد، رمز تمام گرفتارى‌هاى كشورهاى اسلامى، اختلاف كلمه و عدم هماهنگى است و رمز پيروزى، وحدت كلمه و ايجاد هماهنگى است كه خداوند تعالى در يك جمله بيان فرموده: وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا «اعتصام به حبل الله» بيان هماهنگى جميع مسلمين است. همه براى اسلام و به سوى اسلام و براى مصالح مسلمين و گريز از تفرقه و جدايى و گروه‌گرايى كه اساس همه بدبختى‌ها و عقب‌افتادگى‌هاست. ⁽²⁾رهبر معظم انقلاب اسلامى نيز نقش حج در تحكيم وحدت اسلامى را بسيار مهم و اساسى مى‌شمارند و در جاى‌جاى پيام خود به حجاج و كارگزاران حج بر اين امر تأكيد مى‌نمايند:

در حالى كه مراكز استكبار جهانى، تمام تلاش خود را براى مقابله با ايمان، حركت و وحدت اسلامى متمركز كرده‌اند. موسم حج، فرصت بزرگى براى مسلمانان است تا با استفاده از اين نعمت الهى، نيروى عظيم و معنوى خود را به ميدان بياورند و نشان دهند كه قدرت امت اسلامى، بايد در معادلات جهانى مورد محاسبه قرار گيرد. ⁽³⁾با توجه به ديدگاههاى حضرت امام و مقام معظم رهبرى، نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى نيز براى تحقّق وحدت اسلامى، به برگزارى نشست‌هاى

وحدت بخش با انديشمندان مذاهب اسلامى در موسم حج پرداخته و در گزارشى به مقام معظم رهبرى اظهار كرد:

همايش بين‌المللى با شركت زائران كشورهاى مختلف برگزار شد و مباحث علمى خوبى با انديشمندان اهل سنت صورت گرفت. ⁽¹⁾رهبر انقلاب از اين‌كه حجاج كشورهاى مسلمان، كم‌و بيش در كنار هم در مراسم برائت از مشركين مشاركت دارند، احساس رضايت نموده و مى‌فرمايد:

حجاج بيت‌الله الحرام اكنون حج را فريضه‌اى عبادى- سياسى مى‌دانند كه حضور گسترده مسلمانان از نژادها و مذاهب مختلف در مراسم برائت از مشركان، نشانه آن است. ⁽²⁾حضرت آيت‌الله خامنه‌اى مدظلّه العالى، تلاش اجانب را در ايام حج براى ايجاد تفرقه و تشتت گوشزد نموده و همدلى و وحدت اسلامى را چاره‌ساز مى‌دانند:

در حج، فرصت خوبى براى استكبار و آمريكاست، تا شيعه را از سنى و سنى را از شيعه عصبانى كنند، آن را وادار كنند به مقدساتِ اين اهانت كند، اين را وادار كنند به مقدسات و محبوبات او اهانت كند؛ بايد هوشيار بود. ⁽³⁾فرصت حج را براى روشنگرى در اين زمينه‌ها و اعلام برائت از استكبار وآمريكا نبايد از دست داد. دنياى اسلام بايد بداند كه با چه قضايايى مواجه است. اين‌ها براى دنياى اسلام بايد وسيله نشاط و حركت شود. در تبليغاتِ آنها اين طور وانمود مى‌شود كه ديگر فايده‌اى ندارد. استكبار تسلّط پيدا مى‌كند و نمى‌شود كارى كرد، مشت است و درفش، واقع قضيه اين نيست، واقع قضيه اين است كه امت اسلامى يك موجود زنده و توانمند است. آن

جايى كه بخواهد و اراده و اقدام كند نه قدرت آمريكا و نه بالاتر از آمريكا، هيچ تدبير و كارى عليه او نمى‌توانند بكنند. ⁽¹⁾ايشان در سخنى ديگر، براى خنثى سازى توطئه دشمنان در صفوف متحد مسلمانان، در رهنمودى حكيمانه مى‌فرمايد:

حج بايد آئينه اتحاد باشد نه آئينه اختلاف، اگر قرار باشد ما همه يك جا جمع بشويم تا در آنجا يكى به يكى بگويد تو بدى آن ديگرى بگويد تو بدترى، اين چه جمع شدنى است؟ اگر اختلافى هم وجود دارد، جاى بروزش آنجايى نيست كه خداى متعال فرموده است: جمع بشويد تا لِيَشْه دُوا مَنافِعَ لَهُمْ ⁽²⁾كه منافع خودشان را در آنجا به دست بياورند! بعضى‌ها- حالا نگاه خوش بينانه همين‌است كه بگوييم كج سليقگى است و الّا اگر به چشم بدبينانه نگاه كنيم، حرف‌هاى ديگر هم مى‌شود زد- حج را جايى قرار مى‌دهند براى دندان نشان دادن و لج كردن و چهره در هم كردن نسبت به اختلافات فرقه‌اى و طائفى، شيعه و سنى را آنجا مقابل هم قرار دادن، چقدر بايد به ما بگويند تا باور كنيم كه امروز بيش از گذشته، اختلافات شيعه و سنى يكى از محورهاى اساسى است كه دشمنان اسلام دارند رويش سرمايه‌گذارى مى‌كنند، حاضرند پول‌هاى كلان خرج كنند كه شيعه را عليه سنى و سنى را عليه شيعه تحريك كنند. ⁽³⁾

ه. تحقّق نوآورى، در پرتو مديريت نوگرا

رهبر فرزانه انقلاب، همواره بر ابتكار و نوآورى در مراسم و مناسك حج تأكيد داشته‌اند، ايشان در ديدار با اعضاى شوراى بعثه حج مقام معظم رهبرى فرمودند:

برادرانى كه‌يك حج مفيد را طراحى مى‌كنند، ببينند اگر قرار شد ما در حج سال آينده باز هم نتوانيم برائت را به شكلى كه تا پارسال معمولمان بوده انجام دهيم، چه بايد بكنيم؟ ممكن است ديگر. ممكن است پيش بيايد. ممكن است خداى نكرده، العياذبالله، سال آينده عرفات را آب بگيرد و نتوانيم وقوف عرفات كنيم. چنين فرضى ممكن است. ممكن است پيش بيايد ديگر. به هر حال راهى دارد. علاجى دارد.

به حال اگر سال آينده نتوانستيم برائت را انجام دهيم، چه كار كنيم كه آن كار، بهترين باشد، براى اين كه حج قِياماً لِلنَّاسِ شود. حج، حج نبوى و علوى شود. راجع به اين مسأله بايد فكر كنيم. همه‌راه‌هاى نو و ناپيموده و ابتكارى و ممكن را فكر كنيد. با دقت برنامه‌ريزى كنيد و همه مقدماتش را از همين امروز فراهم نماييد. اگر بناست كارى انجام گيرد، كتابى برود، نوشته‌اى برود، كسى برود اين كارها را انجام دهيد تا سال آينده حج ما به صورت بهترين حج انجام گيرد. ⁽¹⁾ايشان تأكيد فراوانى بر نوگرايى و خلاقيت در برگزارى حج دارند؛ به همين منظور مى‌فرمايند:

بايد با ابتكارات جديد، زمينه تبليغ و آگاهى در ميان حجاج بيت‌الله الحرام گسترش يابد. ⁽²⁾رهبر معظّم انقلاب، همواره براى ايجاد ابتكار و نوآورى در برنامه‌هاى حج، به رهنمودهاى ارزنده‌اى نيز اشاره مى‌نمايند. به عنوان نمونه ايشان در يكى از فرمايشات خود مى‌فرمايد:

هم نگاه به سازمان و كيفيت كارهاى سازماندهى شده‌اى كه هست، هم نوعِ

وظايف و كارهايى كه بايد انجام بگيرد، ان‌شاءاللَّه روز به روز بايستى با نگاه نو و احساس مسؤوليت، اين مجموعه حج را- هر دو بخش را- تعالى و تكامل بخشيد و بهتر از گذشته كرد. ⁽¹⁾در تحقق اين مهم، بايد گفت: امروز در سايه تدبير و درايت سرپرست حجاج ايرانى و بازوهاى فكرى و اجرايى ايشان در عرصه‌هاى مختلف حج، شاهد دگرگونى و تغييرات جدى بوده‌ايم و افق‌هاى جديدى نيز پيش رو داريم. معاونت‌هاى محترم بعثه مقام معظم رهبرى، در پرتو تدبير آيت‌الله رى شهرى، تحولات بنيادينى را در برنامه‌ريزى، سازماندهى و اجرا به وجود آورده‌اند.

نماينده ولى‌فقيه در طليعه برنامه‌ريزى حج 87 نقشه‌راه را براى عوامل طرح، چنين ترسيم نمودند:

ما در سال نوآورى به سه عنصر نياز داريم، عنصر برنامه‌ريزى، عنصر تلاش و عنصر اخلاق كه بايد به آن توجه ويژه صورت گيرد و راهكارهاى عملى، آسيب‌ها و موانع اجتماعى تحقق نوآورى مورد مطالعه قرار گرفته و به صورت كاربردى مطرح شوند.

بحمدالله انتظارى كه رهبر معظم انقلاب از آقاى رى‌شهرى- در حكم انتصاب ايشان در سال 1370- داشته‌اند، تا حدود زيادى محقق شده است. رهبر فرزانه انقلاب در طليعه انتصاب ايشان فرموده بودند:

انتظار مى‌رود كه حجاج محترم، با راهنمايى و ارشاد جناب‌عالى فرصت يابند به بركت مناسك و شعائر حج، دل‌هاى خود را در زلال ذكر خدا تزكيه و تطهير كرده، در كنار آن، با مشاهده شكوه جماعت مسلمين كه از اقطار ميهن بزرگ اسلامى به طواف كعبه آمده‌اند، فكر و ذهن خود را به عظمت

اسلام و مسلمين متوجه سازند و قدرتى را كه خداوند در يد واحده امت اسلامى به وديعه نهاده، به چشم ببينند. ⁽¹⁾اكنون با تدبير و درايت كاروانسالار حجاج ايرانى و نوآوريهاى كارگزاران حج در جاى جاى اين كنگره عظيم، حضور گسترده مسلمانان ديگر كشورها مشهود است؛ چه در نشست علمى و تخصصى با مذاهب گوناگون يا حضور در مراسم برائت از مشركين و ...

آهنگ حج‌

لَبَّيكَ‌اللّهُمَ‌لَبَّيكَ

لَبَّيكَ‌لا شَريكَ لَكَ لَبَّيكَ انّ الْحَمْدَ والنِّعْمَهَ لَكَ وَالْمُلْكَ‌لا شَريكَ لَكَ لَبَّيكَ

اين آهنگ روح بخش آسمانى است كه در موسم حج، از حلقوم صدها هزار عاشق دلباخته حق و دل‌هاى موّاج از محبّت ربّ برمى‌آيد فضاى مكه را پر مى‌كند و روح را از تنگناى عالم مادّه و خاك بالا مى‌كشد و در فضاى بلند و وسيع و منوّر الهى به پرواز درمى‌آورد.

تلبيه آهنگى شورانگيز و نوايى است پر سطوت كه از گفتن و شنيدنش، هيبتى عجيب، سراپاى انسان را فرا مى‌گيرد، دل‌ها فرو مى‌ريزد وسيلاب اشك از ديدگان سرازير مى‌شود و خود را مهمان مدعو حضرت حق و محفوف فرشتگان مقرّب ربّ‌العالمين مى‌بيند.

ميزبان كريم، خوان كرم گسترده است، بندگان فقير از همه جا و همه كس بريده و خيمه به درگاهش زده‌اند و در آستان اقدسش، بر خاك نشسته‌اند.

آن جاى كه ابرار نشستند، نشستيم و آن راه كه احرار گزيدند، گزيديم

ما را همه مقصود به بخشايش حق بود المنه لله كه به مقصود رسيديم

عجب زمزمه‌اى دارد اين رودِ چرخنده بر دور اين خانه يكتا! هر كه و هر چه هستى از خود بى‌خود مى‌شوى، تهى از پيرايه‌هاى الفاظ و القاب و رها از بند منيت و همه او مى‌شوند. امام صادق(ع) فرمود: «آن‌گاه كه آهنگ حج كردى، دل خودت را از غير خدا خالى كن و تمام امورت را به خالقت بسپار و در همه حركات و سكنات به خدا توكل كن و تسليم قضا و حكمت و قدرت خدا شو و دنيا را كنار بگذار». ⁽¹⁾خدامحورى در جاى جاى حج موج مى‌زند و چون مغناطيسى، قلب‌هاى شيفته را به خود جذب مى‌كند، آنان نيك مى‌دانند كه از چه رحمت و بركتى بازمانده‌اند، دنيا دنيا معرفت، بركت و آمرزش در انتظار راهيان كوى دوست مى‌باشد، امام راحل در اين باره مى‌فرمايد:

حج تنظيم و تمرين و تشكيل يك زندگى توحيدى است ⁽²⁾مهم اين است كه حاج بداند كه كجا مى‌رود و دعوت كى را اجابت مى‌كند و مهمان كيست و آداب اين مهمانى چيست؟ ... و لبيك به راستى مقرون به نداى حق تعالى تحقق حقيقى يابد. انسان در همه ميدان‌هاى سياسى و اجتماعى و فرهنگى و حتى نظامى پيروز مى‌شود و براى چنين انسانى شكست مفهومى ندارد. ⁽³⁾رهبر معظم انقلاب نيز در ارتباط با بُعد تربيتى و انسان‌سازى حج مى‌فرمايد:

حج و ترتيب آن، هم‌نشانه اسلام است و هم آيت رحمت، با اين شناخت كه دل‌ها به مشاهده كعبه شريف در مسجدالحرام منقلب مى‌شود و بيراهه‌ها به صراط مستقيم مى‌پيوندند و انسان‌ها دگرگون مى‌شوند. ⁽¹⁾كسانى كه در سرزمين وحى گرد هم ميآيند، تنها خداى واحد را مى‌پرستند و امّت يك پيغمبرند، كتاب واحد دارند و در صفى واحد رو به يك قبله مى‌ايستند و دوش به دوش هم بر مدار يك مركز مى‌چرخند و مسير و هدفى واحد مى‌پيمايند و اين چنين وحدتى در فكر و عمل، به طور قطع جمعيت‌ها را فشرده و متراكم مى‌سازد. نور هدايت الهى، بر دل‌هاى مستعد و قابل مى‌تابند و آنها را از خاكدان طبيعت بالا مى‌كشد و اهليت انس با خدا مى‌يابند. به محض نيت حج، باب رحمت مفتوح مى‌شود تا چگونه بهره‌مندى‌اش استمرار يابد.

اگر چه اجراى موفقيت آميز هر ساله عمليات حج مرهون برنامهريزيها و تلاش‌هاى بيدريغ كارگزاران بعثه مقام معظم رهبرى و سازمان حج و زيارت است اما در آستانه حج اين فعاليتها دو چندان ميشود.

همه ساله براى فراهم شدن مقدمات اجراى عمليات حج اقدامات مختلفى از طرف مجموعه دست اندر كاران صورت ميگيرد. در سال 87 نيز پيش از شروع حج، برنامه‌هاى گوناگونى در دستور كار قرار داشت كه ذيلًا به بررسى آن‌ها مى‌پردازيم.

ديدار كارگزاران حج با مقام معظم رهبرى‌

روز چهارشنبه ⁽²⁾، در هفته حج كارگزاران حج براى بهرهگيرى از رهنمودها و ديدگاههاى رهبر فرزانه انقلاب اسلامى با ايشان ديدار كردند. در ابتداى اين ملاقات كه در فضايى سرشار از عشق به ولايت و شادى و مسرت از عزيمت آنان به سوى سرزمين وحى انجام شد ابتدا نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى گزارشى از

فعاليت‌هاى فرهنگى حج امسال ارايه كرد. پس از آن جناب آقاى قهرودى نيز گزارشى از اقدامات اجرايى را ارايه داد.

سپس رهبر معظم انقلاب با بيانات حكيمانه خود، همه كارگزاران را از سرچشمه معارف قرآن و عترت جرعههايى نوشاند. هر فراز از سخنان ايشان نشانگر تعيين سياست‌ها و خطمشى‌ها و راهبردهاى حج است از اين رو كوشيده‌ايم با عنوان‌بندى مناسب، امكان بهره‌گيرى بيشتر آن‌ها را فراهم آوريم.

مشروح سخنان مقام معظم رهبرى‌

خلوص مايه رضايت نبوى‌

بسم‌الله الرّحمن‌الرّحيم؛ از خداوند متعال صميمانه مسألت مى‌كنيم كه همت و تلاش شما را مشمول بركات خود قرار دهد و اين تلاش كه ان‌شاءالله با نيت خالص و قربه الى الله انجام مى‌گيرد، به همان نتايجى منتهى بشود كه در دل شما و آرزوى شما وجود دارد؛ يعنى تحقق يك حج اسلامى حقيقى مرضى روح مطهر حضرت خاتم‌الانبياء(ص).

فرصت عظيم حج‌

فريضه حج يك فرصت است كه خداى متعال در اختيار ما قرار داده است.

هم يك فرصت براى شخص مسلمان است، هم يك فرصت براى امت بزرگ اسلامى است، هم امروز يك فرصت براى نظام جمهورى اسلامى است كه پرچم حاكميت اسلام و شريعت اسلامى را برافراشته است. بايد همه از اين فرصت استفاده كنيم.

حج، دريچهاى به معنويت و رياضتى اختيارى‌

براى فردِ انسان، فرصت حج، فرصت ورود يك انسان در فضاى بيكرانه معنويت است؛ از لابه‌لاى زندگى معمولى خودمان با همه آلودگى‌هايش، با همه اشكالاتش، خودمان را بيرون مى‌كشيم و به فضاى صفا و معنويت و تقرب الى‌الله و رياضت اختيارى مى‌رويم. از اولى كه وارد اين مراسم مى‌شويد، چيزهايى را كه در زندگى متعارف معمولى مباح است، بر خودتان حرام مى‌كنيد؛ احرام. احرام، حرام كردن چيزهايى است بر خود كه در زندگى متعارفِ معمولى رايج و مباح است، جائز است؛ و بسيارى از آن‌ها هم مايه غفلت است، بعضى هم مايه انحطاط است.

حج، مايه گريز از تفاخر و ماديت‌

همه وسايل تفاخر ظاهرى و مادى از ما گرفته مى‌شود؛ اولش لباس. درجه و مقام و رتبه و لباس و لباس فاخر و همه اين‌ها كنار مى‌رود و همه در يك لباس قرار مى‌گيرند. به آينه نگاه نكنيد كه يك جلوه‌اى از خودخواهى و خودشيفتگى است. بوى خوش استعمال نكنيد كه وسيله‌اى براى جلوه‌گرى است. از زير آفتاب يا زير باران نگريزيد، زير سقف نرويد- در حال حركت- كه مظهر راحت‌طلبى و آسايش‌طلبى است. اگر از جايى عبور مى‌كنيد كه بوى متعفنى دارد، بينى‌تان را نگيريد؛ و همين طور بقيه كارهاى احرام؛ حرام كردن بر خود چيزهايى را كه مايه راحت و مايه شهوت نفس، شهوات جنسى محرَّم، در اين مدت است؛ چه مايه تفاخر است، چه مايه تبعيض است. اين‌ها همه برداشته مى‌شود.

دريافت شكوه معنوى حج‌

بعد وارد فضاى بيت‌الله و مسجدالحرام شدن و آن شكوه و عظمتى را كه در عين سادگى و بى‌پيرايگى وجود دارد، با چشم، با دست، با همه وجود لمس كردن. عظمت، شكوه، منتها نه از نوع شكوه مادى و زر و زيورهاى مادى؛ از نوع ديگرى كه براى انسان‌هاى معمولى قابل توصيف هم حتّى نيست. بعد وارد شدن در اين سيل

خروشان دوار، بر گرد يك مركز حركت كردن، آن هم با ذكر، با دعا، با گريه، با خشوع، با تكلم با خداى متعال. بعد سعى صفا و مروه همين جور است، وقوف عرفات و مشعر همين جور است، فرايض روزهاى منا همين جور است. اين حج است.

فراغت حجاج براى سير الى الله‌

دوستان اشاره كردند به اين‌كه من براى آسايش حجاج سفارش كرده‌ام. بله، معلوم است؛ اما اين آسايش به معناى تن‌پرورى نيست. اين را هم من هميشه به دوستان برگزاركننده حج در طول سال‌ها گفته‌ام كه اين آسايش، فراغت است براى همين دلباختگى و دل‌سپردگى و انقطاع الى الله. كارى كنيد كه مردم فراغت پيدا كنند، دغدغه‌اى نداشته باشند، بتوانند اين فريضه را به بهترين وجهى انجام بدهند؛ مراد اين است. والّا آسايش حيوانى و خور و خواب و بيشتر خوردن و بهتر خوردن، نه؛ اين‌ها سليقه بنده نيست، كه ما در حج دنبال اين چيزها برويم.

حج، سفر قلبى و روحى‌

حج يك سفر تفريحى نيست، حج يك سفر معنوى است. سفر الى‌الله است با جسم و جان؛ هر دو. سفر الى‌الله براى اهل سلوك سفر جسمانى نيست، سفر قلبى و روحى است. اينجا براى همه ما مردم اين سفر الى‌الله با جسم و جان هر دو هست. حالا جسم را آن‌جا ببريم، دل را نبريم؛ اين كه نشد. يا خداى نكرده كسانى بر اثر تكرر اين نعمت- كه مكرر توفيق پيدا كردند حج مشرف بشوند، خانه خدا را ببينند، زيارت كنند- به تدريج حج براى اين‌ها حالت بى‌تفاوتى و كم‌اهميتى پيدا كند و ديگر آن انقلاب درون را نتوانند به خودشان تلقين كنند و در خودشان بيابند. اين، چيز خوبى نيست.

حضور قلب در حج وسيله‌انقطاع الى الله‌

رحمت خدا بر مرحوم شيخ محمد بهارى كه در يكى از نوشته‌هايشان مى‌گويند كه دعا و ذكر و شايد نماز، وقتى بى‌توجه تكرار مى‌شود، قساوت مى‌آورد! نماز مى‌خوانيم، نمازِ مايه قساوت. چرا؟ چون در حال نماز حضور قلب نداريم، توجه نداريم. پس اين نماز يا با توجه است، كه مايه رقت و قرب و لطافت و صفاست؛ يا نمازِ بى‌توجه است، كه آن وقت به گفته ايشان مايه قساوت قلب است.

حج هم همين جور است. اين اعمال را با توجه، با حضور بايد انجام داد. أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ ⁽¹⁾، مَعْلُوماتٌ ⁽²⁾- مجموع ايام حج و عمره- چند روز بيشتر كه نيست. اين فرصت چند روزه حج، يك تمرين و آموزش تجربى است؛ يعنى انسان مى‌بيند كه اين جورى هم مى‌شود زندگى كرد. بى‌تفاخر و بى‌اعتناى به لذايذ مادى هم مى‌شود زندگى كرد. نه اين‌كه حالا بياييم همه زندگى را در حال احرام زندگى كنيم؛ اين مراد نيست؛ نه، از طيبات رزق كه خداى متعال براى شما حلال كرده، بايد استفاده كنيد؛ اما دل بستن، بى‌تاب شدن، زندگى را همين دانستن- كه ما دچارش هستيم كه زندگى را همين لذايذ و شهوات مادى و همين هوس‌هاى بى‌مورد و بى‌جا گمان مى‌بريم- بايد در هم بشكند تا بفهميم نه، ميشود فصلى از زندگى، بخشى از شبانه‌روز، ساعاتى از نيمه شب را اختصاص داد به همين حالت انقطاع الى‌الله و به اين حالت صفا. اين را آن‌جا تمرين مى‌كنيد، ياد مى‌گيريد؛ حاجى ياد مى‌گيرد كه اين كار را مى‌شود انجام داد. ببينيد، چه فرصت عظيمى است.

بهره گيرى بهينه از فرصت حج‌

شما دست‌اندركاران حج بايد كارى كنيد كه اين خيل عظيم مردمى كه با شما حج مى‌آيند، يا آنجا هستند- از كشورهاى ديگر مى‌آيند- به اين نكته حج واقف شوند، اين فرصت را بشناسند و تحريض شوند بر اين‌كه اين فرصت را به چنگ بياورند. يكى از مهم‌ترين كارهاى دست‌اندركار حج- چه رئيس كاروان، چه روحانى حج، چه مديريت‌هاى بخش‌هاى گوناگون؛ فرهنگى، غير فرهنگى- اين است. اين احساس كه يك فرصت است، در اختيار قرار داده شده و هميشه هم به دست نمى‌آيد، براى همه هم به دست نمى‌آيد.

چقدر افرادى هستند كه آرزوى يك روز از آن روزهاى شما را در آنجا دارند؛ اما امكان برايشان پيدا نمى‌شود. در دنيا افرادى كه مشتاق حج باشند، فراوانند. حالا كه براى شما فراهم شده، اين فرصت را مغتنم بشماريد. اين فرصت فرد است و بر اساس او، وظيفه مسؤول حج و كارگزار حج مشخص مى‌شود. اين، فرصت اول.

حج فرصتى براى وحدت امت اسلام‌

فرصت دوم، فرصت براى امت اسلامى است؛ براى اين‌كه امت اسلامى با تكثر قوميت‌ها و نژادها، مناطق عالم و فرهنگ‌ها و عادت‌ها و سليقه‌ها، به طور طبيعى در معرض شكاف‌ها و جدايى‌هايى هست. چون خداوند متعال اسلام را براى يك نژاد خاص، براى يك فرهنگ خاص، براى يك منطقه خاص از دنيا كه نياورد، براى همه بشريت آورد. همه بشريت از لحاظ رنگ، از لحاظ زبان، از لحاظ عادات، از لحاظ سلايق، از لحاظ محيطهاى تاريخى و جغرافيايى با هم متفاوتند.

پس زمينه اختلاف در امت اسلامى وجود دارد. اين اختلاف بايستى بروز نكند، بايستى تحقق و فعليت پيدا نكند. حج آن فرصت بزرگى است براى امت اسلامى كه التيام خود را پس از جدايى‌هاى طبيعى و احياناً جدايى‌هاى مصنوعى و تحميلى، بار

ديگر براى خودش تأمين كند.

حج براى امت اسلامى يك فرصت است. در اين خيل عظيمى كه در حج هر سال شركت مى‌كنند، شما يك مقطع ده ساله را در نظر بگيريد، ببينيد در اين ده سال چند ميليون انسان از آفريقا، از آسيا، از اروپا، از همه مناطق عالم- زن، مرد، باسواد، كم‌سواد، داراى سلايق مختلف- شركت مى‌كنند.

اگر نداى اتحاد اسلامى،(وَ لا تَفَرَّقُوا) ⁽¹⁾ى اسلامى بر اين مجموعه حاكم باشد، شما ببينيد چه اتفاق عظيمى مى‌افتد. ديگر همه اين مايه‌هاى اختلاف كمرنگ مى‌شود. يكى سنى است، يكى شيعه است؛ در بين شيعه فِرق مختلف، در بين سنى فِرق مختلف؛ فقه‌هاى مختلف، مذهب‌هاى مختلف، عادت‌هاى مختلف است كه به طور طبيعى به جدايى مى‌انجامد. همه اين‌ها را اين دست مهربان حج جمع مى‌كند، به هم نزديك مى‌كند، درهم فشرده مى‌كند.

عدم استفاده ابزارى از حج‌

حالا اينجا من حاشيه‌اى بزنم. چقدر جفاست كه كسى از اين وسيله وحدت، ابزارى درست كند براى اختلاف و شكاف. اين، خطاب به همه است. اين فقط خطاب به آن فرد تكفيرى سلفى متعصب كه در مدينه بايستد و مقدسات شما را دشنام بدهد، نيست؛ خطاب به همه است. مسؤولين حج- مسؤولين كاروان‌ها، روحانيون حج- مراقب باشند كه از اين وسيله وحدت، ابزارى براى تفرقه درست نكنند و دل‌ها را از يكديگر پر از كينه و درد نكنند.

من چيزهايى را كه مى‌تواند وسيله جدايى شود، نمى‌شمرم؛ خودتان فكر كنيد، ببينيد چه چيزى است كه دل شيعه را نسبت به برادر مسلمان غير شيعه خود پر از كينه

ميكند؛ دل سنى را نسبت به برادر مسلمان شيعه خود پر از بغض مى‌كند؛ ببينيد اين‌ها چى است، اين‌ها را بيرون بكشيد، بيندازيد كنار و حج را كه وسيله التيام، وسيله وحدت، وسيله يكسان‌سازى دل‌ها و نيت‌ها و عزم‌ها در دنياى اسلام است، به عكس، وسيله جدا كردن، وسيله بغض ايجاد كردن نبايد قرار داد. شناختن اين مسأله و مصاديق اين مسأله خيلى هوشيارى و خيلى دقت مى‌طلبد. اين‌ها شوخى نيست.

حج فرصتى براى جمهورى اسلامى‌

فرصت سوم، فرصت براى جمهورى اسلامى است. جمهورى اسلامى مظلوم است. من به شما عرض بكنم- من سال‌هاست اين را گفته‌ام- جمهورى اسلامى نظامى است كه تمام اركان اقتدار معنوى در او جمع است؛ مقتدر است، اما مقتدرِ مظلوم. اين‌ها با هم منافات ندارد. مظلوم است به خاطر چى؟ به دلايل مختلف؛ يكى‌اش اين است كه دشمنان جمهورى اسلامى براى اين‌كه فكر و آرمان جمهورى اسلامى در بين جامعه عظيم مسلمان‌ها گسترش پيدا نكند، انواع و اقسام دروغ‌ها را به جمهورى اسلامى بسته‌اند؛ از دروغ‌هاى اعتقادى و فكرى بگيريد تا دروغ‌هاى فرقه‌اى و سياسى و اجرايى.

اين كار را مى‌كنند، آن كار را مى‌كنند، اين جور مى‌گويند، آن‌جور مى‌گويند، اين‌جور فكر مى‌كنند، آن‌جور عمل مى‌كنند. سى سال است كه دارند عليه ما دروغ ميبافند. شما كه كارگزار حج‌ايد، شما كه دل‌تان لبالب از اعتقاد و ايمان به نظام جمهورى اسلامى است، در حج در كنار اين برادر مسلمانى كه در معرض اين تبليغات قرار گرفته است، تكليف اولتان چيست؟ تبيين. معارف اسلامى و معارف نظام اسلامى را تبيين كنيد. جمهورى اسلامى، جمهورى «اسلامى» است. ما اكثريت مردم ايران شيعه هستيم، اما نظام ما نظامى است كه شامل شيعه و سنى مى‌شود. دليلش هم اين است كه هم در انقلاب، هم بعد از پيروزى انقلاب، هم در جنگ

تحميلى، هم برادران سنى ما در داخل، هم يك كثرت عظيمى از مسلمانان عالم كه سنى هستند، از ما حمايت كردند، از ما دفاع كردند، براى خاطر جمهورى اسلامى ايستادند و عده‌اى كشته شدند. جمهورى اسلامى اين است.

جمهورى اسلامى ايران بازتاب دهنده‌مظلوميت مسلمانان‌

در كشورهاى اسلامى، چه در آفريقا، چه در آسيا، چه در همه مناطق دنيا، حتّى در قلب آن كشورى كه بيشترين دشمنى را با ما كرده است- يعنى ايالات متحده آمريكا- مسلمانانى هستند كه شيعه نيستند، اما دلشان لبريز از محبت جمهورى اسلامى و محبت امام و محبت اين ملت بزرگِ باعزم و اراده است؛ چون جمهورى، جمهورى اسلامى بود. اين‌ها اين را تحريف مى‌كنند؛ تبديل مى‌كنند و مى‌خواهند به‌دروغ مارك دشمنى با فِرق اسلامى را به سينه جمهورى اسلامى بزنند. برويد اين‌ها را تبيين كنيد.

برادران مسلمان ما، خواهران مسلمان ما در سراسر دنيا بدانند كه اينجا مال آن‌هاست؛ بدانند اينجا همان كارى انجام گرفته است كه دل هر مسلمانى در آرزوى انجام گرفتن آن هست. كدام مسلمان است كه در دنيا نخواهد كه قرآن حاكميت پيدا كند. اينجا قرآن حاكميت پيدا كرده؛ اينجا شريعت حاكميت پيدا كرده.

امروز در دنياى اسلام كيست كه از تسلط و نفوذ بيگانگان و كفار در كشورهاى اسلامى دلش خون نباشد؟ دل‌هايشان خون است و نمى‌توانند حرف بزنند؛ به آنها اجازه نمى‌دهند حرف بزنند. جمهورى اسلامى همان منبر بزرگ و عظيم و جهانى و آزادى است كه همان حرفِ در دل آن‌ها و فرياد شكسته در گلوى آن‌ها را در اينجا با صداى رسا بلند مى‌كند.

مستكبرين هم به همين جهت با او مخالفند. دشمنى آمريكا با ما به خاطر همين است. ما حرف دل ملت‌هاى مسلمان را داريم مى‌زنيم. ملت‌هاى مسلمان كه همين چند تا حكومت فاسد نيستند.

ملت‌هاى مسلمان از نفوذ آمريكا، از دخالت آمريكا، از تكبر آمريكا، از تكبر استكبار- اعم از آمريكا و غير آمريكا- دل‌هايشان پر است؛ دل‌هايشان خون است؛ منتها دستشان نمى‌رسد. اين حرف‌ها در اينجا در همه سطوح حكومت از بالا تا پايين، با صراحت دارد بيان مى‌شود. اين‌ها حقايق خيلى شيوا و زيبايى از جمهورى اسلامى است؛ اين‌ها را بگوييد تا اين‌ها را دنياى اسلام و ملت‌هاى اسلام بفهمند؛ بدانند.

البته اين تبيين فقط مخصوص يك عده از خواص، مثلًا دانشجوها كه در كشورهاى اسلامى و در دانشگاه‌ها به خاطر ارتباطات گوناگون عمومى بين‌المللى به اين چيزها دست پيدا مى‌كنند، نباشد؛ بلكه آحاد مردم بدانند؛ بفهمند. اين‌ها فرصت‌هاى تبيين براى نظام جمهورى اسلامى است.

خودسازى و اصلاح اجتماعى‌

البته بنده عقيده ندارم كه ما بايد بيرونمان را درست كنيم، درونمان هرچه بود، بود؛ نه. من بِجد اعتقاد دارم كه اولين وظيفه و دستور ما اين است كه خودمان را اصلاح كنيم؛ چه داخل قلب خودمان و درون خودمان را، چه داخل كشور خودمان را. داخل كشور خودمان را هم بايد خودمان اصلاح كنيم.

ملت ما ملت مؤمن و باعزم و اراده‌اى است، ملت آماده‌اى است، ملت صادقى است؛ اما در گوشه و كنار افرادى، جريان‌هايى، مجموعه‌هايى به اسم‌هاى مختلفِ نخبگان سياسى و غير اين‌ها، فضاى جامعه را مشوش مى‌كنند، فضاى جامعه را از صفا و صداقت تهى مى‌كنند، مردم را دچار اغتشاش ذهنى، دچار ترديد مى‌كنند.

پاسدارى از دستاوردهاى انقلاب‌

اين ملت همان ملتى است كه اين انقلاب عظيم را به پيروزى رسانده، اين نظام مستحكم و باعظمت را شالوده‌ريزى كرده و سى سال با قدرت، او را حفظ كرده.

اين آنچنان ملتى است، اين آنچنان ايمانى است، اين آنچنان عزم راسخى است.

اين دستاوردها كه مفت به دست نمى‌آيد. تا ملتى فداكار نباشد، تا ملتى بااراده و مصمم نباشد، كه اين چيزها به دست نمى‌آيد. ما بياييم به خاطر دشمنى با زيد و عمرو و اين دولت و آن دولت و مسؤولين اجرايى يا مسؤولين كذا و كذا، اصل نظام را زير سؤال ببريم؛ سياه‌نمايى كنيم! كارى كه متأسفانه بعضى از نخبگان سياسى مى‌كنند.

فضاى تبليغاتى كشور، فضاى مطبوعاتى كشور، فضاى تبليغات سياسى كشور به هيچ وجه فضاى خرسندكننده‌اى نيست. ما بايستى از اسلام براى عمل خودمان، براى رفتارهاى خودمان، براى موضع‌گيرى‌هاى خودمان درس بگيريم و بدانيم بقاى نظام اسلامى، بركات الهى، تفضلات و رحمت الهى تا وقتى است كه ما پايبند و مقيد باشيم. خدا كه با ما قوم و خويشى ندارد.

بارها من عرض كرده‌ام بنى‌اسرائيل همان كسانى هستند كه خداى متعال در قرآن مكرر مى‌فرمايد:(اذْكُرُوا نِعْمَتِىَ الَّتِى أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَنِّى فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ). ⁽¹⁾خدا بنى‌اسرائيل را بر عالمين تفضيل داد؛ اما همين بنى‌اسرائيل به خاطر اين‌كه لوس شدند، قدر نعمت خدا را ندانستند و كفران كردند،(كُونُوا قِرَدَهً خاسِئِينَ) ⁽²⁾،(ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّهُ وَ الْمَسْكَنَهُ) ⁽³⁾تبديل شدند به اين.

وقتى رحمت الهى براى ما پيش خواهد آمد كه مواظب و مراقب خودمان باشيم؛ مراقب حرف زدنمان، مراقب اقدام كردنمان، مراقب تبليغاتمان. اين فضاى بى بند و بارى در حرف زدن، در اظهارات عليه دولت، عليه كى به خاطر اغراض، اين‌ها چيزهايى نيست كه خداى متعال از اين‌ها به‌آسانى بگذرد. آن وقت كسانى خطا

ميكنند، خداى متعال(وَ اتَّقُوا فِتْنَهً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّهً) ⁽¹⁾بله اينجورى است. بعضى از ظلم‌ها، بعضى از كارها هست كه نتيجه و اثر آن دامن همه، نه فقط دامن آن ظالم را مى‌گيرد؛ بر اثر رفتار يك عده‌اى كه در گفتار خودشان، در عمل خودشان، در قضاوت خودشان ظلم مى‌كنند. بايد مراقب اين چيزها بود.

حج براى ما بايد درس باشد؛ هم براى حاجى كه به حج مى‌رود، هم براى ما كه نگاه مى‌كنيم و دعا مى‌كنيم و آرزو مى‌كنيم كه حج مقبول و كاملى ان‌شاءالله انجام بدهند. خداوند ان‌شاءالله همه ما را توفيق بدهد كه بتوانيم از درس‌هاى حج حداكثر استفاده را بكنيم. والسّلام عليكم و رحمه الله و بركاته‌

گزارش سرپرست حجاج ايرانى‌

نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى در ابتداى اين ديدار، گزارشى از فعاليت‌هاى بعثه مقام معظم رهبرى در سال نوآورى و شكوفايى را به اين شرح به استحضار معظمله رساند.

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِى هَدانا لِهذا وَ ما كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ ⁽²⁾

از ديدارى كه مرحمت فرموديد تشكر مى‌كنم. ديدار حضرتعالى قبل از حج در جهت تقويت روحيه خدمت در كارگزاران فرهنگى و اجرايى حج است و رهنمودهاى مقام معظم رهبرى، سرمايه معنوى خدمتگزاران و زائران خانه خدا در اين سفر مهم سياسى عبادى است.

به فضل خداوند منان در جهت تحقق رهنمودها و منويات مقام معظم رهبرى و براساس ارزيابى فعاليت‌ها و اقداماتى كه سال‌هاى گذشته انجام شده، در سال جارى بيش از يكصد برنامه در بخش‌هاى مختلف بعثه مقام معظم رهبرى در حال اجرا است كه در اين فرصت كوتاه به ده نمونه از فعاليت‌هاى فرهنگى اشاره مى‌كنم.

فرهنگى در كاروان‌ها در قالب شوراهاى فرهنگى.

از خداوند متعال مسألت مى‌نمايم ما را در انجام وظيفه و برگزارى حجى آبرومند و با عزّت و اقتدار و بهره‌گيرى از ظرفيت‌هاى معنوى و فرهنگى حج يارى كند و در اين باره موجبات رضايت حضرت بقيه الله الأعظم و مقام معظم رهبرى را فراهم فرمايند.

همايش سراسرى روحانيون و مديران كاروان‌ها

اشاره

روز چهارشنبه ⁽¹⁾، پس از برنامه ديدار با مقام معظم رهبرى مسؤولان بعثه مقام معظم رهبرى و سازمان حج و زيارت، روحانيون و مديران كاروان‌ها راهى شهررى شدند تا در جوار مرقد مطهر حضرت عبدالعظيم و ساير امامزادگان، علاوه بر اقامه نماز ظهر و عصر و زيارت، در همايش مديران و روحانيون كاروان‌ها شركت كنند. اين همايش در مصلاى بزرگ آستانه حضرت عبدالعظيم برگزار شد. در اين همايش علاوه بر سرپرست حجاج، برخى از معاونين بعثه مطالبى را مطرح كردند.

سخنان نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج‌

آقاى ريشهرى در اين همايش با اشاره به نامگذارى امسال به عنوان سال نوآورى و شكوفايى گفت: مسأله قابل توجه در تحقق نوآورى در خدمت‌رسانى فرهنگى و اجرايى اين است كه با شعار، نمى‌توان به نوآورى رسيد، بلكه ميبايست زمينه‌ها و عوامل نوآورى در خدمت‌رسانى فرهنگى و اجرايى را فراهم آورد.

ايشان از دانش‌افزايى به عنوان يكى از عوامل نوآورى ياد كرد و گفت: توفيق در هر كارى نيازمند شناخت لازم و دانش افزايى در آن كار است.

وى از تشكيل شوراهاى تخصصى حج در حوزه‌هاى آموزش و پژوهش، فناورى اطلاعات و اطلاع‌رسانى و بهره‌مندى از نيروهاى كارآمد و همچنين طرح تشكيل حلقات دانش‌افزايى كه هم اكنون در منطقه خراسان رضوى در حال اجراست به عنوان برنامه‌هاى مفيد و كارآمد براى نوآورى فرهنگى نام‌برد و افزود: طرح حلقات دانش افزايى به دليل كارآمدى و تأثيرات مناسبى كه داشته، در آينده نزديك، در بعثه مقام معظم رهبرى تكميل شده و براى ساير استان‌ها ابلاغ خواهد شد.

نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت گفت: نوآورى در برنامه ريزى از ديگر عوامل تحقق نوآورى در خدمت رسانى فرهنگى و اجرايى است، و هرچند كه اين مسأله در بعثه و سازمان حج در حال انجام است، اما نبايد به اقدامات بعثه و سازمان اكتفا كرد و لازم است روحانيون و مديران كاروان ها، براى اجراى سياست‌هاى بعثه و سازمان حج برنامه ريزى مجزا داشته باشند.

سرپرست حجاج ايرانى در اين همايش به بيان نقطه نظراتى از زائران و نتايج نظرسنجى‌هاى انجام شده در خصوص خدمت رسانى فرهنگى و اجرايى در سال گذشته پرداخت و گفت: از مهم‌ترين ملاك‌هاى ارزيابى، ميزان رضايتمندى زائران از خدمت رسانى فرهنگى و اجرايى است.

وى به رضايت زائران از پزشكان و روحانيون كاروان‌ها در سال گذشته اشاره كرد و به روحانيان كاروان‌ها توصيه كرد كه با هدف ايجاد جاذبه براى مخاطبان خود، با در نظر گرفتن سطوح مختلف تحصيلات و معلومات زائران آمادگى‌هاى لازم را براى تبليغ كسب كرده و براى آن برنامه ريزى كنند.

وى تبيين اسرار حج را در حرمين شريفين حائز اهميت دانست و گفت: پرداختن به اسرار و رموز مناسك حج يكى از كارهاى لازم است كه مى‌بايست در كنار آموزش مناسك حج مورد توجه قرار گيرد.

آقاى ريشهرى افزود: آموزش مناسك حج نبايد به نحوى باشد كه آثار و

بركات معنوى حج را به دليل بروز اضطراب و دلهره زائر از بين ببرد.

وى گفت: انضباط در اجراى مراسم و برنامه‌ها از ديگر امورى است كه مى‌بايست مورد توجه كارگزاران اجرايى و فرهنگى قرار گيرد.

ايشان با تاكيد بر تقويت وحدت و الفت ميان روحانى و مديركاروان، از انصاف به عنوان عامل مهم ايجاد الفت ميان افراد نام‌برد و گفت: مى بايست مديران و روحانيون كاروان‌ها به اين نكته واقف باشند كه فقط در سايه الفت و وحدت مى‌توانند به موفقيت‌هاى لازم نايل شوند.

آقاى ريشهرى همچنين از تقويت انگيزه معنوى و اخلاص و استمداد از خداوند به عنوان ديگر عوامل مهم تحقق نوآورى در خدمت رسانى فرهنگى و اجرايى نام‌برد و گفت: برگزارى حج آبرومند نقش مهمى در آينده كشور خواهد داشت.

وى در پايان ابراز اميدوارى كرد كارگزاران حج با خلوص در برگزارى حجّى آبرومند به مفهوم حقيقى و داراى ابعاد سياسى و معنوى تلاش كنند تا رضايت حضرت حق، پيامبر مكرم اسلام(ص) حضرت ولى عصر(عج) و مقام معظم رهبرى حاصل شود.

سخنان رييس سازمان در همايش‌

ديگر سخنران همايش سراسرى روحانيون و مديران كاروانها آقاى قهرودى بود. وى گفت: با پى‌ريزى «ساختار»، «برنامه‌ريزى» و «حمايت و پشتيبانى» مناسب از اين برنامه‌ها و تلاش در جهت رفع كاستى‌ها و نقايص كوشيده‌ايم گامى عملى در جهت تأمين بيشترين بهره‌بردارى از معنويت حج برداريم.

رييس سازمان حج و زيارت با اشاره به سخنان اخير رهبر معظم انقلاب و نيز تذكر ايشان در يك سخنرانى در سال 79 مبنى بر ضرورت تأمين حداكثر آسايش ممكن براى حجاج به نحوى كه بتوانند فريضه حج را به خوبى انجام دهند، افزود: با نوآورى در برنامه‌هاى سازمان و نگاه فرهنگى حاكم بر برنامه‌ها، انتظار مى‌رود با

اجراى دقيق برنامه‌ها توسط شوراى فرهنگى كاروان‌ها و همدلى و همكارى ميان روحانى و مدير كاروان، شاهد تحقق كامل اين هدف و دغدغه رهبرى باشيم.

رييس سازمان حج و زيارت تأكيد كرد: رويكرد اين سازمان در موضوع حج و به ويژه حج تمتع، حاكم كردن نگرش و باور فرهنگى در همه عرصههاست و از اين رو تشكيل شوراى فرهنگى در هر كاروان و برنامهريزى فرهنگى و اجرايى براى همه كاروانها قبل از اعزام، در همين راستا بوده است.

گردهمايى كارگزاران حج اهل سنت‌

گردهمايى كارگزاران حج اهل سنت در محل نمازخانه سازمان حج و زيارت كشور برگزار شد.

مولوى اسحاق مدنى در اين گردهمايى گفت: تلاش مسؤولان حج و زيارت اين است كه هر سال حج نسبت به سال گذشته بهتر برگزار شود و لازم است كارگزاران حج نيز براى ارايه خدمت بيشتر به زائران، سطح دانش و آگاهى‌هاى خود را بالا ببرند.

وى با بيان اين‌كه بايد در انجام اعمال اخلاص داشت، افزود: چنانچه عمل بسيار مقدسى مثل حج بدون اخلاص انجام شود، در واقع خود را به زحمت انداخته‌ايم.

اسحاق مدنى با اشاره به اين‌كه اعمال حج سنگين است، افزود: اگر انسانى در هر كارى اخلاص داشته و براى خدا كار كند آن وقت همه چيز براى او آسان مى شود كه انجام اعمال حج نيز يكى از آن‌ها است و چنانچه انسان اعمال را بااخلاص انجام دهد خدمت به مردم براى او شوق‌آور خواهد بود.

مشاور رييس جمهورى در امور اهل سنت بابيان اين‌كه هرچه انقلاب پيشرفت مى‌كند دشمنان نيز در جهت تخريب بيشتر گام بر مى‌دارند و راه‌هاى جديدى براى مقابله با آن به كار مى‌گيرند، افزود: نبايد بهانه به دست دشمنان بدهيم و در رفتار و

اعمالمان بايد همواره منافع اسلام و كشور را در نظر بگيريم.

گردهمايى بزرگ حجاج‌

اشاره

در روز شنبه ⁽¹⁾، گردهمايى زائران تهرانى حج تمتع سال جارى در استاديوم دوازده هزار نفرى آزادى، با حضور انبوهى از زائران اعزامى به حج تمتع برگزار شد.

در اين مراسم كه در فضايى معنوى و همزمان با سالروز شهادت امام صادق(ع) برگزار شد نمادى از مسجدالحرام و كعبه نصب شده بود و به صورت نمادين، مناسك حج و شيوه نماز خواندن در حرمين شريفين و اقامه نماز ميت، براى حاضران به نمايش در آمد كه با حضور نمادين افرادى به عنوان زائران كشورهاى مختلف، زائران نسبت به الزامات سفر به مكه مكرمه و مدينه منوره آشنا شدند.

در اين همايش، سرپرست حجاج، رياست سازمان حج و زيارت و نيز معاون آموزش و پژوهش بعثه با زائران بيت‌الله الحرام سخن گفتند.

سخنان نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج‌

آقاى رى شهرى در اين همايش گفت: مهم‌ترين فلسفه حج ايجاد تفاهم، تحكيم برادرى و اتحاد بين مسلمانان جهان است كه زائران بايد به اين موضوع توجه ويژه داشته باشند.

نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج جمهورى اسلامى ايران، ارتكاب گناه، بداخلاقى و بدرفتارى زائران را از آفات حج دانست و تصريح كرد: نيت پاك، عمل صالح و اخلاص در عمل، انسان را به عرش الهى مى‌رساند و اگر عبادت و اعمال ما با اخلاص همراه باشد در همه ابعاد زندگى ما تحول ايجاد مى‌شود و انسان به معنويت كامل دست مى‌يابد.

ايشان تأكيد كرد: انسان بايد در سفرهاى معنوى همچون سفر حج، با تدبر و تعقل با هدف ايجاد تحول روحى گام بردارد تا به رشد و شكوفايى و كمال معنوى برسد.

آقاى ريشهرى با بيان اينكه زيارت خانه خدا، آداب ويژه و مخصوص دارد كه بايد رعايت شود، گفت: رعايت احكام و شؤونات در اين سفر سراسر رحمت، واجب و ضرورى است.

وى همچنين بر تشكيل جلسات آموزشى و توجيهى براى حجاج و آشنايى بيشتر آنان با مسائل شرعى اين سفر تأكيد كرد.

مصاحبه معاون آموزش و پژوهش بعثه‌

حجت‌الاسلام والمسلمين قاضى عسكر- معاون پژوهشى و آموزشى بعثه مقام معظم رهبرى در ادامه اين مراسم، در جمع خبرنگاران گفت: آماده‌سازى حجاج براى حج از اهداف اين مراسم است كه تاكنون با استقبال خوب مردم مواجه شده است و بيش از 90 درصد آن‌ها از اين برنامه احساس رضايت كرده‌اند.

ايشان ايجاد حال‌وهواى سفر معنوى حج و توسعه اين فرهنگ در جامعه را از اهداف اين برنامه برشمرد و درباره آخرين تغييرات صورت‌گرفته در عربستان و اطلاع‌رسانى به زائران گفت: درباره اين مسايل اطلاع‌رسانى شده است و امسال مشكلى ايجاد نمى‌شود.

معاون آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى از ارايه الگوى جديد حجاب براى حج تمتع امسال خبر داد و افزود: اين الگو امسال طراحى شده و به كاروان‌ها ارايه مى‌شود تا در رفت‌وآمدها و در طول سفر، ضمن رعايت حجاب كامل با مشكل مواجه نشوند.

وى اهداى قرآن به زائران، برگزارى مسابقه‌هاى فرهنگى، ارايه نرم‌افزارهايى براى آموزش در جلسات كاروانى و تهيه حدود 25 نرم‌افزار براى نصب در تلفن

همراه زايران كه رايگان در اختيار آن‌ها قرار مى‌گيرد، از جمله برنامه‌هاى امسال اعلام كرد و گفت: برنامه‌هاى آموزشى امسال با نظارت بيشترى دنبال مى‌شوند.

قاضى عسكر در باره آثار منتشرشده براى مقابله با اقداماتى كه افراطى‌ها و وهابيون در عربستان انجام مى‌دهند، توضيح داد: امسال 80 اثر جديد در كنار آثار سال گذشته براى معرفى شيعه و پاسخگويى به شبهات منتشر شده‌اند و در كل، 250 اثر آماده مى‌شوند. سال گذشته، اثرگذارى اين اقدام را ديديم و مردم نيز اكنون احساس مى‌كنند، اين خلأ توسط اين نهاد پر شده و پاسخگويى ما به‌روز است.

سخنان مدير حج و زيارت استان تهران‌

آقاى سعيد شيبانى مدير حج و زيارت استان تهران گفت: اين همايش در طول عمره 6 الى 7 بار برگزار مى‌شود و امروز نيز براى آمادگى بيشتر زائران براى اعزام به حج تمتع اين مراسم برگزار شده است.

وى اظهار داشت: 10 جلسه آموزشى براى مدينه اول و 12 جلسه آموزشى براى مدينه دوم در اين همايش‌ها برگزار مى‌شود كه تكميل‌كننده اطلاعات و آموزش‌هاى زائران است.

مدير حج و زيارت يادآور شد: سازمان حج و زيارت تمام تلاش خود را مى‌كند تا امكانات مناسبى را براى زائران متناسب با هزينه‌اى كه براى اين سفر انجام مى‌دهند، فراهم كنند اما حتماً در اين سفر مشكلاتى نيز وجود دارد.

ايشان در خصوص حمل و نقل زائران در عربستان گفت: از بهترين وسايل حمل و نقل عربستان استفاده خواهيم كرد اما به دليل نوع سفر و ازدحام جمعيت قطعاً با مشكلاتى روبه‌رو خواهيم شد.

شيبانى از زائران ايرانى خواست رعايت اصول بهداشتى، فردى و عمومى را داشته و همچنين قوانين راهنمايى و رانندگى را رعايت كنند تا دچار مشكلى در هنگام عبور از عرض خيابان نشوند.

مدير حج و زيارت استان تهران با اشاره به سرقت‌هاى صورت گرفته در سال‌هاى قبل، از زائران ايرانى، گفت: شاهد حجم سنگينى از سرقت و وجوه نقد زائران ايرانى بوده‌ايم و توصيه مى‌شود تا زائران پول زياد و اجناس گرانقيمت خود را به همراه نبرند.

سخنرانى معاون آموزش و پژوهش بعثه در نمازجمعه تهران‌

حجت الاسلام و المسلمين سيد على قاضى‌عسكر معاون آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى در سخنرانى خود پيش از خطبه‌هاى نماز جمعه تهران گفت: اگر دولت‌هاى اسلامى به فكر بودند و از اين ظرفيت عظيم حج استفاده مى‌كردند امروز مى‌توانستيم مشكلات جهان اسلام را به راحتى حل كنيم.

وى آمرزش گناهان، بشارت بهشت، عنايت نورانيت، آرامش قلب و تشخيص مسير درست زندگى را از بركات فردى حج بر شمرد و عدم تكرار گناه را علامت قبولى حج خواند.

معاون آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى با بيان اين‌كه دنياى اسلام به واسطه انجام فرايض در حج مى‌تواند در ايجاد تحولات رفتارى و اخلاقى در همه جهان سرآمد باشد بر لزوم توجه حاجيان به اخلاق سفر تأكيد كرد و گفت: وقتى حاجى مى‌خواهد به سفر حج برود بايد در اموالش بنگرد و آن را پاك كند و اگر مال حرام در اموالش هست به صاحبانشان مسترد كند و حق فقيران را بدهد تا اموالش پاك شود و الّا حجش قبول نيست.

وى به بركات سياسى و اقتصادى حج نيز اشاره كرد و گفت: جهان اسلام از نظر منابع و ثروت ممتازترين كشورهاى جهان را داراست و با توجه به ظرفيت عظيم منابع نفتى جهان و جمعيت يك ميليارد و صد ميليونى مسلمانان، بايد گفت خداوند اين ظرفيت را ايجاد كرده است كه مسلمانان سالى يكبار در ايام حج تجمع كنند و از اين ظرفيت براى مقابل با دشمنان بهره بگيرند ولى متأسفانه شاهد از دست رفتن

اين ظرفيت بزرگ هستيم.

آقاى قاضى عسكر گفت: اگر كشورهاى اسلامى يك بازار بين الملل و مشترك را در ايام حج درست مى‌كردند تا كشورهاى اسلامى بتواند با هم تعامل داشته باشند مشكلات دنياى اسلام، به ويژه در زمينه اقتصاد حل مى‌شد و با ايجاد تحولى بزرگ امروز جامعه اسلامى در برابر دنياى استكبار خوار و ذليل نمى‌شد.

معاون آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى خاطرنشان كرد كه اگر مسلمانان از ظرفيت حج به درستى استفاده مى‌كردند امروز شاهد اين جنايت‌هاى دشمنان در افغانستان، عراق، فلسطين و ديگر مناطق دنياى اسلام نبوديم.

ايشان همچنين با انتقاد از دعوت رژيم صهيونيستى به كنفرانس نيويورك توسط عربستان گفت: متأسفانه برخى از سران كشورهاى اسلامى تحت عنوان گفت‌وگوى بين اديان از برخى سران رژيم اشغالگر قدس براى مذاكره دعوت مى‌كنند.

وى با اشاره به برخى مسايل و مشكلات فرهنگى در كشور، گفت: بايد با معضلات و مشكلات فرهنگى به درستى مقابله كنيم.

گردهمايى «شكوه حج»

اشاره

با توجه به قطعى شدن زمان پرواز حجاج ايرانى، گردهمايى «شكوه حج» از طرف هواپيمايى جمهورى اسلامى ايران" هما" در مجتمع فرهنگى تفريحى هما در تهران برگزار شد در اين همايش، نماينده ولى‌فقيه، رييس سازمان حج و زيارت و مدير عامل هواپيمايى جمهورى اسلامى ايران سخنانى ايراد نمودند.

سخنان سرپرست حجاج ايرانى‌

آيت الله رى شهرى در اين گردهمايى اظهار داشت: اميدوارم در سال نوآورى و شكوفايى، شاهد نوآورى در خدمت رسانى به زائران باشيم و با امكانات كم خدمات

بيشتر و بهترى به زائران رائه كنيم.

سرپرست حجاج ايرانى بيت الله الحرام، انتقال زائران را يكى از حلقه‌هاى بسيار مهم و تعيين كننده در رضايت زائران ذكر كرد و گفت: اصولًا عمليات حج اعم از اجرايى و فرهنگى حلقه‌هاى به هم پيوسته است كه هر يك از اين حلقه‌ها چنانچه ضعيف باشد مجموع عمليات را ضعيف نشان خواهد داد.

وى افزود: مسؤوليت هواپيمايى جمهورى اسلامى، مسؤوليتى بسيار مهم، سنگين و ارزنده است و انجام اين كار بسيار سخت جز با برنامه‌ريزى قوى، تلاش فشرده، مداوم و استمداد از حضرت حق، امكان پذير نيست.

نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت، با اشاره به شعار سال جارى مبنى بر نوآورى در خدمات رسانى فرهنگى و اجرايى به زائران گفت: خدمت به زائران بيتاللهالحرام اگر همراه با خلوص نيت باشد بسيار ارزشمند است و اين خدمت بركات فراوانى در دنيا و آخرت براى كار، مديريت، زندگى خانوادگى و شخصى انسان به همراه دارد.

وى با اشاره به روايتى از رسول مكرم اسلام(ص) گفت: اگر مسلمانى به هر نحوى كارى براى مسلمان ديگر انجام دهد و مشكلى از دوش او بردارد خداوند در بهشت برين خدمتكاران بيشترى در اختيار او قرار مى‌دهد.

آيت الله رى شهرى در تشريح فرازى از دعاى امام سجاد(ع) در صحيفه سجاديه تصريح كرد: براساس رهنمودهاى اهل بيت(ع) انسان موظف است همه كارهايش در جهت خدا باشد و رنگ خدايى داشته باشد.

وى گفت: خدمت به مسلمان بايد با هدف كسب رضاى خداوند به گونه‌اى باشد كه نه تنها زبان و دست براى خدا حركت كند بلكه آنچه در خاطر و ذهن و فكر او مى‌گذرد نيز براى خدا باشد.

او افزود: هر چه انگيزه الهى قوى‌تر باشد كار و خدمت به بندگان خدا نورانى‌تر

مى‌شود و بركات بيشترى خواهد داشت.

سخنان رياست سازمان حج و زيارت‌

آقاى قهرودى رييس سازمان حج و زيارت كشور نيز در اين گردهمايى گفت: در سال‌هاى اخير به خصوص در دولت نهم خدمات ارزشمندى در امور حج و زيارت صورت گرفته و آمار نشان دهنده اين موفقيت‌ها است.

وى افزود: با توجه به عنايت نظام و دولت به مقوله حج، حق اين است كه شاهد مجاهدت‌هايى براى خوب‌تر برگزار شدن حج باشيم كه مى‌تواند از مصاديق كارآمدى و توانمندى جمهورى اسلامى باشد.

آقاى قهرودى افزود: بيش از 20 دستگاه اجرايى درگير كار حج هستند كه اگر مجاهدت‌هاى شبانه‌روزى آن‌ها نباشد عمليات حج به شكل شايسته انجام نخواهد شد.

سخنان مدير عامل هواپيمايى جمهورى اسلامى ايران‌

دكتر سعيد حسامى مديرعامل هواپيمايى جمهورى اسلامى ايران(هما) نيز در اين مراسم طى گزارشى از آمادگى كامل هواپيمايى براى خدمت به زائران خانه خدا خبر داد و گفت: عمليات رفت زائران به عربستان سعودى از صبح روز چهارشنبه 22 آبان ماه‌به مدت 21 روز، تا 12 آذرماه 87 ادامه خواهد داشت. عمليات برگشت حجاج ايرانى نيز از 23 آذر ماه آغاز مى‌شود و به مدت 19 روز ادامه خواهد داشت.

حسامى افزود: از تعدا د 104 هزار زائر ايرانى حدود 52 هزار زائر توسط ناوگان هوايى هما به عربستان منتقل مى‌شوند كه نسبت به سال گذشته حدود دو هزار نفر افزايش نشان مى دهد.

وى سپس پيش بينى كرد، عمليات رفت و برگشت زائران خانه خدا در مجموع با 290 پرواز انجام شود. به گفته وى، هما براى جابه جايى زائران به طور ميانگين

روزانه هشت پرواز به فرودگاه‌هاى مدينه و جده انجام خواهد داد.

مديرعامل هما ادامه داد: امسال عمليات انتقال زائران خانه خدا از 17 مبدأ پروازى در سطح كشور به مقصد مدينه و جده انجام مى‌شود.

بدرقه اولين كاروان با حضور سرپرست حجاج ايرانى‌

با تمهيدات لازم، برنامه اجرايى حج ابراهيمى در زمان مقرر شكل گرفت و بر اساس زمان‌بندى پيش‌بينى شده، زمان پرواز اولين گروه زائران بيت‌الله الحرام فرارسيد و در فضايى آكنده از معنويت در حالى كه اشك شوق در چشمان مسافران ديار وحى مى‌درخشيد، با بدرقه امير الحاج جمهورى اسلامى، نخستين پرواز كاروانيان كليد خورد.

نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت در مراسم بدرقه نخستين كاروان زائران ايرانى خانه خدا گفت: كارگزاران اجرايى و فرهنگى حج و زائران خانه خدا در سال نوآورى و شكوفايى نسبت به اداى حق حج بكوشند.

وى با استناد به روايتى از امام سجاد(ع) حج را درآمدن به آستان الهى دانست و با بيان اين‌كه حق حج، پاسدارى از اين نعمت بزرگ است افزود: بر اساس اين نگرش، كارگزارى حج به منزله كارگزارى درآمدن به آستان پروردگار و زيارت خانه خدا به مفهوم حركت به سوى حق و رعايت آداب ضيافت الهى است.

آيتالله ريشهرى با اشاره به اين‌كه مطابق فرمايش امام زينالعابدين(ع) حج نيز برانسان حقى دارد، تأكيد كرد: اولين نكته اين است كه زائر بيتاللهالحرام حق حج را بشناسد و با كولهبارى از معنويت و روحانيت از اين سفر بازگردد.

ايشان افزود: تحول در اخلاق فردى و دگرگونى معنوى انسان پس از سفر حج به منزله شناخت قدر نعمت حج است.

آقاى ريشهرى از زائران تمتع امسال خواست با رعايت آداب و اخلاق اسلامى،

خوش اخلاقى و برخورد محبتآميز با برادران و خواهران دينى خود، شيرينى انجام مناسك نورانى حج را دو چندان كنند.

وى ابراز اميدوارى كرد امسال نيز با عنايت و لطف حق تعالى، حجاج ايرانى در كنار حجاج ساير كشورهاى اسلامى، حجَى با عزت و اقتدار را رقم بزنند.

ساعاتى پس از انجام اين مراسم نخستين گروه از زايران ايرانى خانه خدا با قلبى سرشار از عشق و ارادت به خاندان رسالت و امامت راهى شهر پيامبر شدند و افتخار زيارت حرم نبوى و قبرستان بقيع را پيدا كردند.

شركت سرپرست حجاج در برنامه گفت‌وگوى خبرى‌

چند روز قبل از عزيمت، سرپرست حجاج ايرانى در يك گفت‌وگوى خبرى خط مشى و سياست‌هاى عملياتى حج 87 را يك بار ديگر بيان كرد و با اعلام خبرى مبنى بر قرعه‌كشى 25 درصدى راهيان حج تمتع از سال آتى، موجى از شادمانى و اميد را در صفوف مشتاقان انجام حج تمتع ايجاد نمود.

آقاى رى‌شهرى در اين برنامه درباره برنامه فرهنگى بعثه گفت: بيش از 100 برنامه فرهنگى براى ارتقاى ظرفيت‌هاى فرهنگى حج امسال پيش بينى كرديم كه تشكيل شوراهاى تخصصى در حوزه‌هاى بين‌الملل، آموزش، پژوهش و فناورى اطلاعات با حضور كارشناسان حج، فضلاى حوزه‌هاى علميه و استادان دانشگاه، تشكيل بانك پژوهشگران و نيز تدوين دايره‌المعارف بزرگ حج از جمله آن‌هاست.

وى گفت: به منظور افزايش فرصت تشرّف ثبت‌نام كنندگان حج تمتع، از سال آينده 25 درصد سهميه سال آينده از طريق قرعه‌كشى تعيين مى‌شود.

ايشان كوتاه كردن زمان حج تمتع را به لحاظ مشكلات اجرايى دشوار دانست و يادآورى كرد كه زائران نيز به حج طولانى مدت علاقه بيشترى دارند.

سرپرست حجاج ايرانى در باره ورود بخش خصوصى به حج عمره و ايجاد رقابت در اين زمينه افزود: براساس نظر مقام معظم رهبرى حج عمره به صورت

متمركز اداره مى‌شود و از آنجا كه مبالغ دريافتى از ثبت‌نام كنندگان به قيمت تمام شده محاسبه مى‌شود و سازمان حج و زيارت از اين موضوع هيچ منفعتى نمى‌برد، قطعاً ورود ديگران به اين حوزه موجب افزايش قيمت‌ها خواهد شد.

نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت در پاسخ به پرسشى در خصوص رفتار ناشايست برخى مأمورين سعودى با زائران ايرانى، اين گونه رفتارها را نوعى تبليغ منفى براى عربستان دانست و تصريح كرد: موضوع برخوردهاى مأموران سعودى در فرودگاه و به ويژه قبرستان بقيع بارها در مذاكرات اينجانب و ساير مسؤولان نظام با دولتمردان عربستان مطرح شده كه البته به نتيجه قابل قبولى نرسيده است؛ ضمن اين‌كه برخوردهاى خشونت‌آميز در اين زمينه راهگشا نيست و بهتر است مسأله، مورد اختلاف از طريق استدلال و بحث و منطق حل شود.

فصل دوم: فعاليتهاى بعثه مقام معظم رهبرى‌

اشاره

فعاليت‌هاى بعثه مقام معظم رهبرى

بعثه مقام معظم رهبرى

بخش اول: دفتر نمايندگى ولى فقيه‌

استقبال از سرپرست حجاج ايرانى‌

روز دوشنبه ⁽¹⁾نماينده ولى‌فقيه با استقبال علما و مسؤولان بعثه مقام معظم رهبرى و سازمان حج و زيارت وارد مدينه منوره شد. وى در آغاز ورود به مدينه، در فرودگاه اين شهر با اشاره به منويات مقام معظم رهبرى در جمع كارگزاران حج گفت:

از همين روز اول حضور در مدينه منوره، سنگينى اين مسؤوليت را احساس ميكنم و اميدوارم با عنايت رسول خدا 9، با برنامه‌هاى مفصلى كه در طول سال گذشته؛ چه در زمينه‌هاى اجرايى، چه برنامه‌هاى فرهنگى تدارك شده است، بتوانيم شعارى كه مقام معظم رهبرى كه به نام سال شكوفايى و نوآورى داشته‌اند، در بخشى كه مسؤوليت آن به عهده ماست آن را محقق كنيم.

آيت‌الله رى شهرى با توجه به رويكرد فرهنگى بعثه مقام معظم رهبرى گفت:

در حج امسال بيش از صد برنامه فرهنگى در حال اجرا است و انشاء الله شاهد برگزارى حجى بهتر از سال‌هاى ديگر خواهيم بود.

وى درباره چگونگى ارائه خدماتِ امسال گفت:

در اين‌باره قضاوت زود است ولى كارها تا امروز به نحو احسن در حال انجام است و تاكنون مشكلى گزارش نشده است.

ملاقاتهاى سرپرست حجاج‌

اشاره

حج، از سويى محل برخورد و بههم پيوستن برادرانى است كه گاه محدوديت‌هاى جغرافيايى و سياسى، آن‌ها را از يكديگر دور ميكند و از سويى ديگر فرصتى است مغتنم براى گفتگو و تبادل نظر درباره جهان اسلام و اوضاع مسلمانان؛ چراكه اين همايشِ بينظير، با كمترين هزينه ممكن به هم پيوستنِ انديشمندان، مسؤولان و مسلمانان كشورهاى مختلف را در سرزمين وحى فراهم مى‌سازد.

از ابتكارات ديگر بعثه جمهورى اسلامى ايران، ديدارهاى رسمى و غير رسمى با بعثهها، مسؤولان و علماى ديگر كشورهاى مسلمان است كه با همه محدوديتها و حساسيتها، هر ساله با نظم و سامان خاصى انجام ميشود و آثار مستقيم و غير مستقيمى در روابط ما با ديگر كشورها و مسلمانان دارد.

اين ملاقاتها با همكارى بى‌دريغ و تلاشطاقتفرساى همكاران معاونت بين الملل ميسر ميشود كه هر سال روند رو به رشدى را نشان ميدهد. امسال كه از سوى مقام معظم رهبرى لقب گرفته است بعثه جمهورى اسلامى ايران در حد توان، با ابتكاراتى تلاش كرده است از اين فرصت به خوبى بهره بردارى كند.

در موسم حج 87 ملاقاتها و ديدارها نسبت به سال گذشته، رشد چشمگيرى را نشان مى‌دهد. اكنون اين ملاقاتها را مرور ميكنيم:

الف: ملاقاتها در مدينه منوره‌

اشاره

بخشى از ملاقات‌هاى سرپرست حجّاج ايرانى در مدينه اتفاق افتاد كه آن‌ها را مرور مى‌كنيم.

ملاقات با نمايندگان دفاتر مراجع عظام تقليد

صبح پنج‌شنبه ⁽¹⁾نمايندگان مراجع عظام تقليد با حضور در بعثه مقام معظم رهبرى، با نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى ديدار كردند.

در اين ديدار، كه طبق برنامه زمانبندى شده انجام گرفت، نمايندگان بعثه‌هاى مراجع تقليد؛ حضرات آيات عظام: مكارم شيرازى، موسوى اردبيلى، سيستانى، بهجت، سبحانى، شبيرى زنجانى، صافى گلپايگانى، نورى همدانى، حائرى، سيدسعيد حكيم، فياض، شاهرودى و صانعى، به ترتيب در محل بعثه مقام معظم رهبرى حاضر شدند و در باره مسائل و كارهاى گوناگون فرهنگى و اجرايىِ حج، رايزنى كردند.

از مسائلى كه در اين ملاقاتها، از سوى نمايندگان مراجع عظام تقليد مطرح شد، نارضايتى از رفتارهاى برخى نيروهاى ارشادى و مأموران مستقر با زائران در بقيع بود.

نمايندگان مراجع از نماينده ولى‌فقيه خواستند با انتقال اين دغدغهها به مسؤولان دولتىِ عربستان، از ادامه اين حركت‌ها جلوگيرى شود.

آنان همچنين به محدوديتهاى ايجاد شده به وسيله طناب‌كشى‌در قبرستان بقيع اعتراض كرده و ابراز اميدوارى نمودند در تعاملات مقامات جمهورى اسلامى ايران با مقامات سعودى، اين‌گونه مسائل مورد بررسى و تجديد نظر قرار گيرد و مشكلات فراروى زائران قبرستان بقيع برطرف شود.

ديدار با بعثه عراق‌

آقاى مولا، مسؤول بعثه عراق، روز جمعه ⁽²⁾همراه اعضاى بعثه عراق با سرپرست حجاج ايرانى ديدار و گفتگو كردند.

در آغاز اين نشست كه در فضايى سرشار از صميمت و اميد انجام شد، نماينده

ولى‌فقيه پس از خوشآمدگويى، خطاب به مهمانان گفت:

از همان آغازين سال‌هاى نمايندگى، همه ساله يكى از مسائل مهم ايام حج براى ما، مسأله عراق بوده است.

وى با گراميداشت ياد شهيد حكيم گفت:

ايشان قبل از آن‌كه از ايران به عراق عزيمت كنند، همواره در موسم حج همراه ما بودند و از نظرات ارزشمندشان بهره‌مند مى‌شديم.

آقاى ريشهرى با اشاره به تحوّلات اخير در عراق گفت:

بحمدالله برخى از مشكلات اساسى عراق، همچون سقوط رژيم بعثى تحقّق يافته و دولت مردمى در عراق شكل گرفته و مردم پس از مدت‌ها، از قانون اساسى برخوردار شدند. امّا آنچه كه امروز بسيار مهم مى‌نمايد، توافق‌نامه‌اى است كه در پارلمان عراق مورد بررسى قرار گرفته و رهبران سياسى و مراجع دينى با آزمون سخت و دشوارى از اين رهگذر مواجه شده‌اند. دعاى ما اين است كه مردم عراق با هدايت مراجع دينى و پختگى و تدبير سياستمداران عراقى و همراهى ملت شريف عراق، از اين آزمايش نيز سربلند بيرون آيند.

وى ادامه داد:

آنچه كه به نظر ما مهم است توجه به اين اصل قرآنى است كه حضرت امام خمينى و رهبر معظم انقلاب نيز بر آن تأكيد مى‌نمايند و آن مسأله «نفيسبيل» بر اساس آموزه‌هاى قرآنى است. اميدواريم با نورانيت حج و دعاهايى كه در حرمين شريفين مى‌شود و با عنايتى كه پيامبر اكرم مى‌نمايند، روزى فرا رسد كه بيگانگان از عراق بيرون بروند و سرنوشت ملت مظلوم عراق را به دست خودشان بسپارند. ما ترديدى نداريم كه اگر ملت عراق به مراجع دينى خود اقتدا كنند، همان‌طورى كه حضرت امام فرمودند: امريكا هيچ غلطى نمى‌تواند بكند، نمى‌تواند زيانى به ملت عراق وارد كند.

پس از آن آقاى مولا ضمن تشكر از مهمان نوازى و همكارى بعثه ايران گفت: از افتخارات هر ساله ما حضور در بعثه و هم‌نشينى و ارتباط با شماست. البته همانطور كه واقفيد، در موقعيت خاصى هستيم و تحت فشار دولت‌هاى استكبارى هستيم و تنها دولتى كه به معنى واقعى آغوش به روى مردم ما باز كرده جمهورى اسلامى ايران است.

البته پيش از سقوط صدام هم ظلم و ستم فراگير بود و رژيم بعثى تعداد زيادى از مردم را به خاك و خون كشيد و حضرت آيت الله حكيم از طريق ايران و ساير كشورها مظلوميت مردم عراق را منتقل كرد. ما نيز امروز سعى مى‌كنيم در موسم حج و كنگره عظيم امت اسلامى كه همه ملل اسلامى در آن حضور مى‌يابند، پيام مظلوميت عراق را به همگان برسانيم. با اين حال خداوند را شاكريم كه شرّ رژيم بعثى را از ما دور كرد. سرنوشت كشور به دست فرهيختگان قرار گرفت و قانون اساسى به دست آنان نوشته شد و از همه مهم‌تر ما را از نعمت مراجع و در رأس آنان آيت الله العظمى سيستانى بهره‌مند ساخت، وارد عرصه انتخابات شديم، حكومت را خودمان انتخاب كرديم و امروز يك حكومت ملى داريم كه همه‌اقشار و اقليت‌ها در آن دخيل‌اند. اما بايد هوشيار باشيم؛ چون مشكل ما تمام نشده و دشمن در پى تفرقه‌افكنى ملى و مذهبى است، گروه‌هاى تندرو را تجهيز مى‌كنند و با نسبت كفر و شرك به شيعيان، راه ترور در پيش مى‌گيرند.

مولا ادامه داد: «در توافق‌نامه اخير هم تلاش كرده‌ايم كه زمان خروج نيروهاى اشغالگر را تغيير دهيم. بحمدالله بعضى‌ها از شهرها از دست نيروهاى بيگانه بيرون آمده و در دست ماست. ناگفته نماند اين اشغالگر نيز از آخرين سوغات‌هاى رژيم صدام براى ملت عراق بود. ما تأكيد داريم كه اشغالگران تا سال 2009 از استان‌ها و تا سال 2012 از كشور خارج شوند و اداره عراق به خودشان واگذار شود. در عين حال اين توافق‌نامه را به آقاى سيستانى ارجاع داده‌ايم و ايشان هم سيادت و عزت‌مدارى كل عراق و تمام گروه‌ها را ملاك قرار داده‌اند.»

در ادامه اين نشست، رييس ديوان وقف شيعى عراق نيز طى سخنانى گفت: «الآن شاهد وحدت حقيقى در عراق بين تشيع و تسنن هستيم و هر روز يك گام به جلو برمى‌داريم. بيگانگان نيز تمام تلاش خود را به كار گرفته‌اند تا اختلافات را تشديد كنند. نكته قابل توجه اين‌كه در عراق، همه گوش به فرمان مرجع بزرگ هستند.»

در ادامه رييس اتحاديه علماى اهل سنت نيز گفت: «همه طوايف عراق، دست برادرى و وحدت به هم داده‌اند و شما مى‌بينيد كه با توجه به دشمنى‌ها و كارشكنى‌هاى امريكا، در پرتو عزم ملى و مذهبى، قانون اساسى كشورمان را خودمان تنظيم كرديم و ان‌شاءالله در آينده كارهاى مهم‌ترى را به انجام مى‌رسانيم.»

ديدار با رييس بعثه مصر

در ادامه ارتباط بعثههاى كشورهاى اسلامى با بعثه جمهورى اسلامى ايران، روز شنبه ⁽¹⁾سرتيپ «محمد المصرى»، رييس بعثه حج جمهورى عربى مصر در مدينه با حضور در محل بعثه جمهورى اسلامى ايران با مسؤولان بعثه نمايندگى مقام معظم رهبرى ديدار كرد.

در اين ديدار رييس بعثه مصر، با حضرات آقايان: محمد شريف مهدوى و سيدعلى قاضى عسكر، معاونان بين‌الملل و آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى ديدار كرد و طرفين با اشاره به فرهنگ عميق، تمدن تأثيرگذار و اشتراكات فرهنگى دو كشور، از اهتمام مسؤولان تهران و قاهره در زدودن ريشه‌هاى اختلاف و دستيابى به روابط متين و گسترده در حوزه‌هاى مختلف جانب‌دارى كردند.

در اين ديدار يادآورى شد كه نخستين زمزمه‌هاى وحدت بين فِرَق اسلامى در دوران اخير از ايران و مصر، در زمان شيخ شلتوت آغاز شد و طبعاً ارتباط و پيوند هر چه بيشتر دو كشور به سود دو طرف و جهان اسلام خواهد بود.

محمد المصرى با ابراز مسرت از فراهم شدن اين ديدار، از ملاقات قريب‌الوقوع رييس بعثه مصر در عربستان با بعثه ايران خبر داد و اظهار اميدوارى كرد كه اين ملاقاتها ادامه يابد.

ديدار با رييس بعثه سنگال‌

از ديگر ميهمانان بعثه جمهورى اسلامى ايران، رييس بعثه حج سنگال «شيخ ابراهيم جاه» بود. وى بعد از ظهر روز يكشنبه ⁽¹⁾همراه برخى از اعضاى بعثه اين كشور، با حضور در بعثه مقام معظم رهبرى با نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى ديدار كرد.

آقاى رى‌شهرى در اين ديدار، ابراز اميدوارى كرد كه ملاقات مسؤولان بعثه جمهورى اسلامى ايران و سنگال در موسم حج، زمينه‌ساز ديدارهاى بيشتر مسؤولان و توسعه مناسبات دو كشور باشد.

وى يكى از اهداف مهم حج بر اساس تعاليم اسلام و رهنمودهاى امام راحل و مقام معظم رهبرى را نزديك‌تر شدن هر چه بيشتر كشورهاى اسلامى به يكديگر دانست و گفت: بر اساس آموزه‌هاى قرآنى، «منافع حج» فردى نيست، بلكه حج داراى منافع سياسى، اجتماعى و اقتصادى براى عموم مسلمانان است.»

نماينده ولى‌فقيه ابراز اميدوارى كرد ديدار مسؤولان بعثه‌هاى حج كشورهاى اسلامى به فضل الهى، منافعى براى امت اسلامى در پى داشته باشد و اين ديدارها موجب تقويت مناسبات جمهورى اسلامى ايران با ساير كشورهاى اسلامى شود.

آقاى رى‌شهرى با اشاره به هراس دشمنان از جهانى شدن اسلام گفت: «دشمنان اسلام براى ممانعت از حاكميت جهانى اسلام با دسيسه‌هاى مختلف سعى دارند مسلمانان را از هم جدا كنند تا به مقاصد شوم خود برسند.»

ايشان ابراز اميدوارى كرد با نزديك شدن مسلمانان به ويژه متفكران و سياست‌مداران دلسوز به يكديگر، به فضل الهى در آينده نزديك شاهد جهانى شدن اسلام باشيم.

در ادامه اين نشست، شيخ ابراهيم رييس بعثه سنگال نيز با ابراز خرسندى از حضور در بعثه مقام معظم رهبرى، از جمهورى اسلامى ايران به دليل حمايت از مسلمانان تجليل كرد.

وى گفت: «در شرايطى كه دشمنان اسلام عليه اسلام توطئه مى‌كنند، مسلمانان بايد وحدت و انسجام خود را بيشتر كنند.» وى عزت روز افزون جمهورى اسلامى ايران و مردم مسلمان ايران را از درگاه خداوند آرزو كرد.

رييس بعثه سنگال افزود: «با توجه به اهميت و جايگاه مهم هر دو كشور در جهان اسلام، حج فرصت مغتنمى براى تبادل اطلاعات و تجربيات ميان دو بعثه در زمينه امور اجرايى حج و همچنين مسائل فراروى جهان اسلام است.»

ملاقات با بعثه لبنان‌

روز يكشنبه ⁽¹⁾آقاى «عثمان منيمنه» مدير بعثه لبنان، به اتفاق برخى از اعضاى بعثه اين كشور با آقاى ريشهرى ديدار كردند.

در ابتداى اين ملاقات سرپرست حجاج ايرانى ضمن خيرمقدم و آرزوى موفقيت براى حزب‌الله لبنان، به‌ويژه سيد حسن نصرالله، با اشاره به اهميت ذكر خداوند در ايام «معلومات» و ايام «معدودات»، روايتى از پيامبر گرامى اسلام درباره ذكر نقل كرد كه در آن «جهاد»، شعبه‌اى از ذكر خداوند شمرده شده است.

وى گفت: «آنچه به مقاومت لبنان و حزب‌الله در برابر رژيم صهيونيستى قدرت داده، ذكر خداست و اين ابزارى است كه از همه سلاح‌هايى كه در اختيار انسان‌است، كارايى بيشترى دارد و اگر در جنگ 33 روزه هم، گروه اندكى توانستند در

مقابل ارتش بزرگى- كه مجهزترين سلاح‌ها را در اختيار داشت- مقاومت كنند همين مسأله است.»

آقاى ريشهرى با اشاره به توطئه‌هاى دشمنان براى به چالش كشيدن مقاومت لبنان گفت: «رهبر حزب‌الله توانسته است با تدبير، در برابر همه مشكلات بايستد و پيروز شود و من اميدوار هستم كه اين نهضت و مقاومت تا نابودى كامل رژيم صهيونيستى ادامه يابد و در آينده‌اى نه چندان دور، اين حركت به انقلاب جهانى امام مهدى(عج) منتهى شود.»

در ادامه اين ديدار، رييس بعثه لبنان با تشكر از فراهم شدن زمينه‌هاى اين ملاقات گفت: «ما از اين مقالات بسيار خوشحاليم و كلام زيبايى كه شما از پيامبر اكرم(ص) نقل كرديد، ما را به عالم ديگرى منتقل كرد. اين مقاومت از بركات ولايت است و حضور ما در بعثه امام خامنه‌اى براى ما بركاتى دارد و از خداوند مى‌خواهيم كه امام خامنه‌اى و مردم ايران را حفظ كند؛ زيرا با حفظ آن‌ها اسلام و مقاومت لبنان و خون مسلمانان حفظ مى‌شوند و آن‌ها زمينه‌ساز ظهور امام زمان(ع) هستند كه(إِنَّهُمْ يرَوْنَهُ بَعِيداً وَ نَراهُ قَرِيباً) ⁽¹⁾.

وى با قدردانى از فراهم شدن اين فرصت، با اشاره به روايتى از على(ع) به شايستگى‌هاى اميرالحاج جمهورى اسلامى ايران اشاره كرد و گفت: «ما صبر و شجاعت و جرئت را از مكتب امام خمينى آموخته‌ايم و مقاومت لبنان داراى استراتژى معينى است و ان‌شاءالله تا جايى پيش خواهد رفت كه به آزادى فلسطين منجر شود.»

وى با اشاره به سفر اخير «ميشل عون» به تهران و ارشادهاى حكيمانه رهبر فرزانه انقلاب گفت: «ما الآن به هيچ‌وجه در موضع ضعف نيستيم و سرزمين خود را از

سيطره آمريكا بيرون آورده و به يك دولت توافقى رأى داده‌ايم كه ايران در اين موضوع نقش بسيار مهمى داشته است. تا جايى كه حتى مسيحيت لبنان هم از ايران به بزرگى ياد مى‌كند و اين نتيجه حسن تدبير برادران ايرانى است.»

رييس بعثه لبنان در ادامه گفت: «دفاع از اسلام با دفاع از خط ولايت و اهل‌بيت(ع) محقق مى‌شود و خداوند را شاكريم كه رهبرى فهميده و شجاع به ما عنايت كرده كه سيد مقاومت و سيد همه ماست و در قلب او جز حبّ مردم و اسلام و ولايت وجود ندارد و با خلوص نيت كار مى‌كند و اميدواريم كه اين دولت به آرزوى امام خمينى- كه همان آزادى فلسطين است- بينجامد كه هيچ‌كس به اندازه امام خمينى ارزش فلسطين را نمى‌دانست.»

در پايان، وى با تشكر مجدّد از فراهم شدن اين فرصت گفت: «ما الآن اين امانت را در زير پرچم امام خامنه‌اى به دوش مى‌كشيم و از خداوند مى‌خواهيم كه ما را در رسيدن به اهدافمان كمك كند.»

ديدار با اعضاى بعثه يمن‌

در ادامه ملاقاتهاى بعثه مقام معظم رهبرى با بعثههاى كشورهاى اسلامى، روز سهشنبه ⁽¹⁾آيه‌الله رى‌شهرى پذيراى آقاى «رحمان الثيبى» و هيئت همراه بود. ايشان ضمن خوش‌آمدگويى، بعثه مقام معظم رهبرى را خانه ميهمانان گرامى دانست و گفت: «اميدواريم اين ديدارها مقدمه ديدار و تعامل بيشتر در مدينه، مكه، ايران و يمن باشد؛ چرا كه ارتباط فرهنگى- سياسى بين اين دو كشور مهم است.»

وى در بخش ديگرى از سخنانش با اشاره به توطئههاى دشمنان اسلام گفت: «آن‌ها تلاش مى‌كنند از هرگونه وحدت و انسجام كشورهاى اسلامى جلوگيرى كنند؛ زيرا تشتّت و تفرقه جهان اسلام از آمال و آرزوهاى ديرينه آنان است و اين در

حالى است كه اسلام دائماً بر وحدت تأكيد مى‌كند و حج مى‌تواند نقش بسيار مهمى در تأمين اين هدف متعالى ايفا كند.»

آقاى ريشهرى گفت: «پيام جمهورى اسلامى ايران و در رأس همه، پيام رهبر عزيز انقلاب، وحدت كلمه براى اعتلاى اسلام است. كشور يمن از نقاط بسيار مهم و استراتژيك براى جامعه اسلامى است و شايسته است كه در كنار ديگر كشورهاى اسلامى از سياست‌هاى اين دولت‌ها پيروى كرده و با سياست‌هاى استكبارى مقابله كند.»

سرپرست حجاج ايرانى در فرازى ديگر از سخنان خود افزود: «از قديم‌الأيام علاقه‌مند بودم كه از مراكز فرهنگى كشور يمن ديدار كنم. اميدوارم شما به ايران بياييد و از مراكز فرهنگى ما، به ويژه «دارالحديث» بازديد نماييد و متقابلًا ما نيز از مراكز شما بازديدى داشته باشيم.»

سپس آقاى رحمان الثيبى گفت: «حج فرصت خوبى براى آشنايى بيشتر ما با يكديگر است. ما نيز معتقديم كه ايران كشور بسيار مهم و تأثيرگذارى در منطقه و جهان است. ارزش امت اسلامى به اسلام و آموزه‌هاى نورانى آن است و اين آموزه‌ها اجازه نمى‌دهد كه دولت‌هاى اسلامى از يكديگر فاصله بگيرند. عزّت از خدا و مؤمنان است همانطور كه قرآن مى‌فرمايد:(وَ لِلَّهِ الْعِزَّهُ وَ لِرَسُول هِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ). ⁽¹⁾بايد امت اسلامى متحد و يك‌پارچه در مقابل آمريكا و صهيونيسم بايستند.»

در ادامه اين ديدار، جناب آقاى مصطفوى، رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات و مشاور رييس جمهور گفت: «فرصت را مغتنم مى‌شمارم و ضمن خوش‌آمدگويى به ايشان و همراهان اعلام مى‌كنم كه اخيراً به مناسبت افتتاح مسجد صالح كه خدمت برادران يمنى بوديم و رييس جمهور محترم يمن جناب آقاى على عبدالله صالح ما را پذيرا شدند و اعلام تمايل نمودند كه طى چند ماه آينده از ايران اسلامى ديدار

نمايند. مسلماً اين ملاقات، راه ارتباط بيشتر بين دو كشور را فراهم مى‌نمايد و ان‌شاءالله با تشكيل كميسيون‌هاى مشترك، مى‌توان راهبردهايى براى همكارى بيشتر در زمينه فعاليت‌هاى سياسى، اقتصادى و فرهنگى فراهم آورد. در ضمن سفر به يمن، ملاقاتى هم با رييس اوقاف داشتيم و ظاهراً قرار بود امسال به حج مشرف شوند، مايليم تا از ديدار و نظرات ايشان استفاده كنيم.»

در اين نشست صميمانه جناب آقاى «على سنبل»، مدير كل ميراث مكتوب وزارت اوقاف يمن، با رايزنى‌هايى كه با حضرت حجه‌الاسلام و المسلمين سيدعلى قاضى عسكر، معاونت محترم آموزش و پژوهش بعثه داشتند، علاقه‌مندى خود را براى همكارى در جهت احياى نسخ خطى اعلام كردند و مقدمات اين تعامل نيز انجام شد.

ديدار با علماى اندونزى‌

روز پنج شنبه ⁽¹⁾گروهى از علماى اندونزى ميهمان بعثه مقام معظم رهبرى بودند. در اين ديدار كه در فضايى صميمى برگزار شد، نمايندگان علماى اهل‌سنت و تشيع اندونزى، با ارائه گزارشى از فعاليت‌هاى فرهنگى و اسلامى در اندونزى، از مواضع جمهورى اسلامى ايران در حمايت از مسلمانان و نيز برنامه‌هاى بعثه مقام معظم رهبرى براى نزديكى و وحدت مسلمانان در ايام حج تقدير كردند.

آيه‌الله رى‌شهرى نيز با اشاره به رهنمودهاى امام راحل(قدس سره) و مقام معظم رهبرى گفت: «كنگره عظيم حج فرصتى بى‌نظير براى رايزنى و تبادل‌نظر علما و انديشمندان جهان اسلام در مورد مشكلات و چالش‌هاى فراروى مسلمانان است.»

ب: ملاقات‌ها در مكه مكرمه‌

اشاره

بيشتر ملاقات‌هاى سرپرست حجاج ايرانى در مكه مكرمه انجام شد كه آن‌ها را

مرور مى‌كنيم:

ديدار با بعثه لبنان‌

دوشنبه شب ⁽¹⁾با رييس و اعضاى بعثه حزب‌الله لبنان در بعثه مقام معظم رهبرى، در مكه مكرمه ديدار و گفت‌وگو كرد. وى در اين ديدار، سيدحسن نصرالله را مايه عزت و افتخار جهان اسلام خواند و گفت: «در سرزمين وحى و در كنار بيت‌الله الحرام براى موفقيت و بهروزى مقاومت اسلامى لبنان در تمامى صحنه‌ها دعا مى‌كنيم.»

ايشان با اشاره به روايتى از پيامبر گرامى اسلام(ص) در اهميت ذكر و ياد خداوند گفت: «در روزهاى اوليه ذى‌حجه كه «ايام معلومات» است بيش از هميشه ذكر خدا و توجه به حضرت حق مورد تأكيد قرار دارد و اميدواريم خداوند به همه ضيوف‌الرحمان توفيق عنايت كند تا در همه حالات و ايام، به خصوص در «ايام معلومات» نهايت بهره‌بردارى را از سرزمين وحى- براى توجه به حضرت حق و در پرتو آن خودسازى- داشته باشند.

وى با اشاره به پيروزى حزب‌الله در جنگ 33 روزه گفت: «با ذكر خداوند و توجه حقيقى به حضرت حق، لبنان و عزيزان حزب‌الله از قدرت مقاومت برخوردار شدند.»

نماينده ولى‌فقيه افزود: «سلاح ذكر خدا- كه بيش از هر سلاحى از كارآيى برخوردار است- باعث پيروزى سپاه حزب‌الله در برابر قدرت مجهز به انواع سلاح و تجهيزات شده است.»

وى با اشاره به ناتوانى رژيم صهيونيستى در برابر مجاهدان حزب‌الله گفت: «رژيم صهيونيستى كه خود را در مقابل حزب‌الله ناتوان مى‌بيند، با حمايت قدرت‌هاى هم‌سوى خود، تلاش مى‌كند با محاصره نيروى مقاومت حزب‌الله و به چالش كشيدن

آن در مسائل منطقه‌اى، بين‌المللى و داخلى لبنان، مقاومت اسلامى را در برابر مشكلاتى قرار دهد كه قادر به تداوم راه مقاومت نباشد.»

وى ابراز اميدوارى كرد كه با تدبير رهبر شجاع حزب‌الله، مقاومت اسلامى تا نابودى كامل رژيم صهيونيستى ادامه يابد و در آينده‌اى نه چندان دور با همراهى و همكارى جمهورى اسلامى ايران، نهضت اسلامى به حركت جهانى حضرت مهدى(عج) منتهى شود و انقلاب اسلامى، سراسر جهان را فرا بگيرد.

«شيخ محمد يزبيك»، رييس بعثه حزب‌الله نيز حضور در بعثه مقام معظم رهبرى را يكى از ثمرات نعمت ولايت دانست و گفت: «ما در كنار بيت‌الله الحرام براى طول عمر امام خامنه‌اى و موفقيت‌هاى جمهورى اسلامى ايران كه مايه حفظ و صيانت اسلام و مقاومت اسلامى و زمينه‌ساز دولت جهانى امام مهدى(عج) است، دعا مى‌كنيم.»

وى در واكنش به سخنان نماينده ولى‌فقيه در مورد شكست قطعى توطئه‌هاى دشمن گفت: «سخنان شما مرا ياد خطبه عيد فطر امام خامنه‌اى انداخت كه بشارت دادند كه آزادى قدس شريف چندان دور نخواهد بود.»

رييس بعثه حزب الله افزود: از امام خمينى 1 آموخته‌ايم كه صبر و استقامت را پيشه خود كنيم و يقين داريم فداكارى و مقاومت ما، در نهايت، پيروزى را به دنبال دارد.

شيخ يزبيك با اشاره به توطئه‌هاى رژيم صهيونيستى گفت: «ما هرگز اجازه نداديم كه مقاومت اسلامى لبنان درگير مسائل داخلى شود؛ زيرا ما داراى استراتژى‌اى هستيم كه امام راحل 1 براى مقاومت ترسيم كرده‌اند و به فضل الهى آرزوى امام براى آزادى قدس را با الهام از رهنمودهاى امام خامنه‌اى تحقق خواهيم بخشيد.»

وى با اشاره به سفر رييس جمهورى لبنان به ايران گفت: «اظهارات ميشل عون به عنوان يك رهبر مسيحى در تأييد پيشرفت‌هاى جمهورى اسلامى ايران براى همه جهان جالب توجه بود. وى تحت‌تأثير ديدار خود از ايران، به‌ويژه ملاقات با رهبر

فرزانه انقلاب قرار گرفته بود و از اشراف و احاطه ايشان به مسائل لبنان متعجب بود.

ايشان با تجليل از رهبر شجاع و آگاه حزب‌الله كه مخلصانه براى خدا تلاش مى‌كند گفت: «ما افتخار مى‌كنيم كه سربازان رهبر انقلاب اسلامى در دفاع از اسلام خط ولايت و اهل‌بيت باشيم.»

ديدار با رييس بعثه چين‌

روز سه‌شنبه ⁽¹⁾«مصطفى يانك» مسؤول بعثه و نايبرييس جمعيت اسلامى چين و هيئت همراه، در ادامه ديدارها، با نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى ملاقات كرد.

اميرالحاج مسلمانان چين در ابتداى اين ملاقات گفت: «ما از اين‌كه در بعثه ايران هستيم، خوشحاليم و اين كار عادت سالانه ما شده و تمايل داريم از تجارب و تخصص ايرانيان در زمينه برگزارى حج استفاده كنيم.» وى با اشاره به فرهنگ كهن ايران و چين گفت: «اين ارتباطات باعث مى‌شود روابط اين دو كشور بهترشود.»

وى همچنين به جايگاه ويژه ايران در جهان امروز اشاره كرد و گفت: «چينى‌ها علاقه دارند زبان عربى و فارسى را براى آموختن دين اسلام فرا بگيرند و ما اشتياق داريم شما را در چين زيارت كنيم.»

آيه‌الله رى‌شهرى با خير مقدم و اظهار خرسندى از حضور بعثه چين به بازديد خود از چين و خاطرات شيرين آن اشاره كرد و گفت: «اين سفر منشأ ملاقات‌هاى ما با اعضاى جامعه اسلامى چين در موسم حج هر سال شده است.»

اميرالحاج جمهورى اسلامى ايران با اشاره به زيبايى‌ها و جاذبه‌هاى اسلام گفت: «اگر مردم جهان با ارزش‌هاى اسلامى آشنا شوند، به آن گرايش مى‌يابند و وعده‌اى كه قرآن كريم نسبت به جهانى‌شدن دين اسلام داده، محقق خواهد شد.»

وى با اشاره به مسؤولان، مبلغان و انجمن‌هاى اسلامى گفت: «آنچه وظيفه ما را

سنگين‌تر مى‌كند، دو نكته است؛ اول، دين است كه با معارف اصيل اسلام آشنا شويم و آن‌ها را به ديگران منتقل كنيم و دوم، اين است كه با عمل خود زيبايى‌هاى اسلام را به غيرمسلمانان نشان دهيم».

سرپرست حجاج ايرانى با اشاره به آثار حج گفت: «حج مى‌تواند هم در تقويت بنيه علمى مسلمانان و هم بنيه معنوى و اخلاقى آنان تأثيرگذار باشد و مهم‌ترين نكته‌اى كه حج به ما مى‌آموزد، وحدت بين مسلمانان و زندگى مسالمت‌آميز با ديگر اديان است.»

وى با اشاره به همايش تقريب بين مذاهب- كه هر ساله در موسم حج در بعثه مقام معظم رهبرى برگزار مى‌شود- گفت: «پيام جمهورى اسلامى ايران در حج، محبت و برادرى بين مسلمانان است. متأسفانه عده‌اى به نام اسلام به جان مسلمانان افتاده‌اند و كارهاى افراطى آنان باعث بدبينى نسبت به مسلمانان مى‌شود و مسلمانان در چين نيز بايد به اين نكته توجه داشته باشند و اجازه ندهند جوانانشان در اين دام بيفتند.»

ايشان با تشكر از حضور مسؤول بعثه چين نسبت به توسعه روابط فرهنگى بين دو كشور اعلام آمادگى كرد و گفت: «مقام معظم رهبرى هر سال، بيانيه‌اى را براى همه مسلمانان جهان در موسم حج صادر مى‌كنند كه به زبان‌هاى مختلف ترجمه مى‌شود كه يك نسخه آن را به شما هديه مى‌كنيم.»

در اين ديدار كه با حضور معاون پارلمانى وزارت امور خارجه و معاون سازمان حج و زيارت برگزارشد، آيه‌الله رى‌شهرى، جايگاه بى‌بديل حج را در ميان مسلمانان‌برشمرد و گفت: «حج مى‌تواند علاوه بر تقويت بنيه علمى در اخلاق و رفتار زائران نيز مؤثر باشد. مهم‌ترين نكته آموزنده حج، وحدت و همدلى مسلمانان و همزيستى مسالمت‌آميز آنان با ديگران است.»

نماينده ولى‌فقيه، پيام حج جمهورى اسلامى ايران را تقويت وحدت و اخوت ميان مسلمانان دانست و گفت: «متأسفانه عده‌اى افراطى به نام اسلام به جان مسلمانان افتاده‌اند و با عمل‌كرد خود آبروى اسلام و مسلمين را مى‌برند.»

وى به مسلمانان چينى توصيه كرد كه با هوشيارى اجازه ندهند جوانان مسلمان در دام افراطيون ييفتند. آقاى ريشهرى همچنين به مناسبات نزديك جمهورى اسلامى ايران و چين اشاره و ابراز اميدوارى كرد كه ديدار سالانه رهبران مسلمانان چين از بعثه مقام معظم رهبرى، زمينه تقويت مناسبات سياسى، اقتصادى و فرهنگى دو كشوررا فراهم كند.

ايشان از رييس بعثه مسلمانان چين براى سفر به تهران و مشاهده دستاوردهاى فرهنگى و علمى جمهورى اسلامى ايران دعوت كرد.

«مصطفى يانك» نيز با اشاره به مشتركات فرهنگى مسلمانان چين با ايران و جايگاه زبان فارسى در چين گفت: «حج فرصتى براى تبادل‌نظر ميان همه مسلمانان جهان است و ما آن را براى برقرارى ديدارهايى ميان مسلمانان چين با ساير مسلمانان از جمله مسؤولان بعثه جمهورى اسلامى ايران غنيمت مى‌شماريم.»

وى از بهبود نسبى اوضاع مسلمانان در چين طى سال‌هاى اخير سخن گفت و خاطر نشان كرد: «در حال حاضر ارتباط خوبى ميان مسلمانان چينى با دولت اين كشور و همچنين پيروان ساير اديان و مذاهب وجود دارد.»

در پايان، اعضاى بعثه چين با اشاره به پيشرفت‌هاى ايران در عرصه‌هاى مختلف نسبت به عمق روابط دو كشور تأكيد كردند.

ديدار با بعثه عمان‌

ملاقاتروز چهارشنبه ⁽¹⁾نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى با «شيخ عيسى بن يوسف» رييس بعثه عمان بود. آقاى ريشهرى در اين ديدار ضمن اظهار خوشحالى از اين ملاقات، موضوع فلسطين را مهم‌ترين مسأله امروز جهان اسلام دانست و از نمايندگان جهان اسلام خواست تا علاوه بر دعا براى پيروزى مظلومان

فلسطين، براى جلب هر نوع همكارى دولت‌ها در جلوگيرى از تجاوزات رژيم صهيونيستى تلاش كنند.

در اين ديدار كه رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات، معاون وزارت خارجه و سفير جمهورى اسلامى ايران در كنفرانس اسلامى نيز حضور داشتند، سرپرست حجاج ايرانى به شرايط اسفبار فلسطين اشاره كرد و گفت: «در اين روزها كه فاجعه انسانى در غزه در حال پديد آمدن است بيش از هر زمان حمايت از مظلومان فلسطين- كه با عزت و اقتدار از وطن خود دفاع كرده‌اند- ضرورى است.»

ايشان به برگزارى «همايش قدس» در بعثه مقام معظم رهبرى اشاره كرد و گفت: «بعثه جمهورى اسلامى ايران همه ساله با برگزارى همايش قدس، در كنار برادران مسلمان خود، از ملت مظلوم فلسطين حمايت مى‌كند.»

وى وحدت‌كلمه را نياز حياتى جهان اسلام دانست و گفت: «بى‌ترديد اگر امت اسلامى وحدت‌كلمه را در كشورهاى اسلامى حاكم كنند، متجاوزان اسراييل با شكست و رسوايى مواجه خواهند شد.»

آقاى رى‌شهرى اظهار داشت: «دشمنان اسلام مى‌دانند اگر مسلمانان با هم باشند، مى‌توانند در برابر دولت‌هاى استكبارى و اسرائيل غاصب بايستند؛ از اين رو به بهانه‌هاى مختلف در بين جوامع اسلامى ايجاد اختلاف مى‌كنند.»

در ادامه، نماينده ولى‌فقيه افزود: «عده‌اى دانسته يا ندانسته براى تأمين منافع دشمن تلاش مى‌كنند. افراطيون تندرو كه به نام مسلمان، مسلمانان را تكفير مى‌كنند، با حركت زشت خود و عمليات تروريستى علاوه بر جدايى مسلمانان، چهره اسلام را كريه و زشت نشان مى‌دهند.»

سرپرست حجاج ايرانى در پايان به مناسبات حسنه دو كشور جمهورى اسلامى ايران و عمان اشاره و ابراز اميدوارى كرد كه ديدار رؤساى بعثه دو كشور تقويت مناسبات سياسى، اقتصادى و فرهنگى را در پى داشته باشد. همچنين از رييس بعثه

عمان براى سفر به ايران و بازديد از «دارالحديث» دعوت كرد.

رييس بعثه عمان نيز با ابراز خرسندى از حضور در بعثه جمهورى اسلامى ايران گفت: «حج فوايد بسيار زيادى دارد كه يكى از آن‌ها ديدارهاى مسؤولان بعثه‌هاى كشورهاى اسلامى است.»

وى در تأييد نظر نماينده ولى‌فقيه در مورد ضرورت مقابله با افراطگرايى در جوامع اسلامى گفت: «اسلام با تندروى و ارتجاع مخالف است.»

ايشان در مورد اوضاع فلسطين نيز گفت: «همه مسلمانان از برادران خود در فلسطين، عراق، افغانستان و ساير نقاط جهان حمايت مى‌كنند.»

وى با ابراز خرسندى از مناسبات حسنه جمهورى اسلامى ايران و پادشاهى عمان از دعوت آيه‌الله رى‌شهرى براى سفر به ايران استقبال و متقابلًا سرپرست حجاج ايرانى را براى سفر به عمان دعوت كرد.

ديدار با رييس بعثه بحرين‌

در روز پنجشنبه ⁽¹⁾سرپرست حجاج ايرانى با «شيخ عدنان بن عبدالله القطانى» رييس و اعضاى بعثه يمن ديدار و گفت‌وگو كرد. وى در ابتداى اين ديدار كه در محل بعثه مقام معظم رهبرى برگزار شد، گفت: «در شرايطى كه دشمنان اسلام بين مسلمانان تفرقه ايجاد مى‌كنند بر هر مسلمانى واجب است در مقابل تلاش دشمنان براى نزديكى هر چه بيشتر دولت‌ها و ملت‌هاى اسلامى، به‌ويژه كشورهاى منطقه و همسايه به يكديگر تلاش كنند.»

نماينده ولى‌فقيه به ديدارهاى خود با رؤساى بعثه‌هاى كشورهاى اسلامى در ايام حج اشاره كرد و گفت: «اساسى‌ترين اقدام بعثه مقام معظم رهبرى تلاش براى نزديك‌تر شدن هر چه بيشتر با برادران مسلمان ساير كشورها است؛ زيرا ما معتقديم

اين اقدام علاوه بر بركات فردى، براى امت اسلام نيز منافعى در بر دارد.»

وى همچنين با اشاره به رهنمودهاى حضرت امام خمينى(قدس سره) و مقام معظم رهبرى در مورد ضرورت وحدت كلمه مسلمانان گفت: «اگر ملت‌ها و دولت‌هاى اسلامى يد واحدى باشند، شرايط اسفبار كنونى بر فلسطين و غزه حاكم نخواهد بود و توطئه‌هاى دشمنان براى تضعيف مسلمانان تحقق پيدا نخواهد كرد.»

ايشان ايران را پرچمدار وحدت اسلامى دانست و اظهار داشت: «جمهورى اسلامى ايران براى نزديك شدن هر چه بيشتر جوامع اسلامى و مقابله با تهديدهاى دشمنان عليه مسلمانان، در كنار برادران دينى خود از ساير كشورهاى اسلامى است.»

آقاى رى‌شهرى با تقبيح تحركات عناصر افراطى- كه به نام دين و مذهب چهره اسلام و قرآن را خدشه‌دار مى‌كنند- خواستار روشن‌گرى مسلمانان، به‌ويژه علما و نخبگان جهان اسلام در برابر تفرقه‌افكنان شد.

نماينده ولى‌فقيه با اشاره به مناسبات نزديك جمهورى اسلامى ايران و بحرين و همكارى‌هاى سياسى اقتصادى و فرهنگى، اظهار اميدوارى كرد كه اين ملاقاتها به ارتقاى سطح روابط هر دو كشور منجر شود.

رييس دانشگاه علوم حديث، با اشاره به فعاليت‌هاى فرهنگى و آموزشى اين دانشكده در جهت نشر معارف اسلامى، از رييس بعثه بحرين براى سفر به جمهورى اسلامى ايران و ديدار از «دارالحديث» و ديگر مراكز فرهنگى دعوت كرد.

سرپرست حجاج ايرانى آمادگى جمهورى اسلامى ايران را براى تشكيل كميته مشترك حج با بحرين با هدف تبادل همكارى و تجربيات دو كشور اعلام داشت.

شيخ عدنان نيز در اين ديدار با ابراز خرسندى از حضور در بعثه جمهورى اسلامى ايران بر آمادگى كشورش براى افزايش همكارى‌هاى دوجانبه، به‌ويژه در امور فرهنگى تأكيد كرد.

وى با اشاره به مشتركات فرهنگى و تاريخى دو كشور گفت: «بعثه پادشاهى

بحرين براى تبادل‌نظر و تجربيات با جمهورى اسلامى ايران آماده است.»

رييس بعثه بحرين، از حج به عنوان فرصتى براى هم‌فكرى و تبادل‌نظر نمايندگان كشورهاى اسلامى ياد كرد و گفت: «در ايام حج براى پيروزى اسلام و مسلمين و رفع مشكلات مسلمانان دعا مى‌كنيم.»

در اين ديدار رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات، معاون وزارت امور خارجه و معاون سازمان حج و زيارت نيز حضور داشتند.

ديدار با رهبر مسلمانان ساحل عاج‌

در روز شنبه ⁽¹⁾امام «ادريس قدوس»، مشاور رييس‌جمهورى ساحل‌عاج و رهبر مسلمانان اين كشور و هيئت همراه با آيه‌الله رى‌شهرى ملاقات كردند.

سرپرست حجاج ايرانى در اين ديدار با خوش‌آمدگويى به رهبر مسلمانان و رييس بعثه علماى ساحل‌عاج گفت: «يكى از بركات حج، آشنايى با مسلمانان ساير كشورها به‌ويژه علما، خطبا و انديشمندان است. حج بايد زمينه را براى هرچه نزديك‌تر شدن مسلمانان فراهم كند.»

وى به توطئه‌هاى دشمنان اسلام براى ايجاد تفرقه بين مسلمانان و مخدوش كردن چهره اسلام اشاره كرد و گفت: «دشمنان اتهاماتى غيرواقعى و كذب را عليه مسلمانان مطرح مى‌كنند. نمونه‌هاى روشن آن اهانت‌هاى پاپ‌به پيامبر مكرم اسلام(ص) و انتشار كاريكاتورهاى موهن است.

وى با اشاره به انتشار كتاب حكمت نامه پيامبر اعظم(ص) در مؤسسه علمى- فرهنگى «دارالحديث»، از علما و خطباى ساحل عاج دعوت كرد تا در خطبه‌هاى نماز با استفاده از منبع دينى، از جمله مطالب اين كتاب كه از منابع شيعه و سنى استفاده شده در مورد توطئه‌هاى دشمنان روشن‌گرى كنند.

آيه‌الله رى‌شهرى با محكوم كردن تحركات افراطيون گفت: «علماى متعهد بايد با تندروى‌هايى كه به نام اسلام و مسلمانان، چهره مسلمانان را مخدوش مى‌كند مقابله كنند.»

وى با اشاره به شرايط تأسف‌بار در غزه گفت: «كم‌ترين وظيفه مسلمانان در حج، دعا براى رهايى اين مظلومان و رساندن مظلوميت آن‌ها به جهان اسلام است.» نماينده ولى‌فقيه افزود: «با كمال تأسف كسانى كه قدرت دفاع از مردم مظلوم فلسطين را دارند، سكوت اختيار كرده‌اند.»

«ادريس قدوس» نيز با ابراز خرسندى از حضور در بعثه مقام معظم رهبرى گفت: «دولت اسلامى ايران به رهبرى قائد اكبر، امام خامنه‌اى، نماينده همه مسلمانان است و از حقوق همه مسلمانان دفاع مى‌كند. سلام گرم ما را به دولت و ملت مسلمان ايران و به‌ويژه امام خامنه‌اى برسانيد. آنچه مى‌تواند به مظلوميت مسلمانان فلسطين پايان دهد، اتحاد جهان اسلام است كه حج براى تحقّق آن سهم مؤثرى دارد.»

وى با تأييد و استقبال از سخنان نماينده ولى‌فقيه درباره ضرورت اتحاد مسلمانان گفت: «حج، فرصتى بى‌نظير براى توحيد كلمه مسلمانان است و مسلمانان بايد از حج، براى حل مشكلات خود كمك بگيرند.»

ديدار با وزير امور مذهبى پاكستان‌

سرپرست حجاج ايرانى روز پنجشنبه ⁽¹⁾با «احمد سعيد كاظمى»، وزير امور مذهبى پاكستان ديدار و گفت‌وگو كرد و خواستار تلاش همه جانبه كشورهاى اسلامى براى تقويت اتحاد مسلمانان در برابر توطئه‌هاى دشمنان اسلام شد.

آقاى رى‌شهرى به وزير امور دينى پاكستان گفت: «در حالى كه بيدارى اسلامى در سراسر جهان در حال گسترش است، دشمنان اسلام و در رأس آن‌ها آمريكا،

تلاش دارند تا با ايجاد اختلاف بين مسلمانان از رشد اسلام‌گرايى و تقويت همدلى مسلمانان جلوگيرى كنند.»

وى با اشاره به پيام حج‌رهبر معظم انقلاب اسلامى گفت: «حج از ظرفيت بى‌بديلى براى نزديكى هر چه بيشتر كشورهاى اسلامى به يكديگر برخوردار است.»

نماينده ولى‌فقيه با اشاره به تحركات افراطيون در برخى كشورهاى اسلامى گفت: «عده‌اى كه به نام اسلام و مسلمانى با تندروى، باعث مخدوش شدن چهره اسلام مى‌شوند؛ در حقيقت به دشمنان براى گسترش تفرقه و جدايى مسلمانان كمك مى‌كنند.»

وى با اشاره به روابط نزديك جمهورى اسلامى ايران و پاكستان گفت: «پاكستان در سياست خارجى جمهورى اسلامى ايران از جايگاه بسيار با اهميت و استراتژيكى برخوردار است و ديدار مسؤولان دو كشور در ايام حج، مى‌تواند به تقويت اين مناسبات در تمامى زمينه‌ها منجر شود.»

نماينده ولىّ‌فقيه خواستار اقدام جمعى مسلمانان براى حمايت از مردم مظلوم غزه شد و گفت كه اگر مسلمانان با هم متحد شوند، قادرند از مردم بى‌دفاع غزه دفاع كنند و مانع از كشتار آنان شوند.

نماينده ولى‌فقيه به شرايط اخير مناسبات هند و پاكستان نيز اشاره كرد و گفت: «شكى نيست در تشديد اختلاف بين هند و پاكستان، دشمنان اسلام و در رأس آن‌ها امريكا، نقش اصلى را دارند و تلاش مى‌كنند تا پاكستان را به عنوان كشورى مستقل اسلامى منزوى نمايند.»

ايشان به تلاش آمريكا براى جلوگيرى از احداث خط گازرسانى به هند و پاكستان از طريق جمهورى اسلامى ايران اشاره كرد و گفت: آمريكا براى اين‌كه كشورهاى اسلامى و همسايه از طريق احداث اين خط گازرسانى بيشتر به يكديگر نزديك نشوند مانع از اجراى اين طرح مى‌شود.

وزير امور مذهبى پاكستان نيز با ابراز خرسندى از ديدار با نماينده ولى‌فقيه در بعثه مقام معظم رهبرى در مكه گفت: در شرايطى كه كشورهاى مخالف اسلام براى فشار به مسلمانان متحد شدهاند كشورهاى اسلامى بيش از هميشه به همكارى و اتحاد نيازمندند.

اين مقام پاكستانى پيشنهاد داد، مسؤولان امور حج كشورهاى اسلامى براى تبادل نظر و رايزنى، همايشى برگزار كنند كه با توجه به نقش محورى جمهورى اسلامى ايران در ميان كشورهاى اسلامى، نخستين جلسه اين همايش مى‌تواند در ايران برگزار شود. البته پاكستان نيز براى ميزبانى اين نشست آمادگى دارد.

ديدار با وزير امور دينى الجزاير

بعد از ظهر پنج شنبه ⁽¹⁾دكتر غلام‌الله، وزير اوقاف و امور دينى الجزاير و رييس بعثه حج اين كشور در رأس هيأتى در بعثه مقام معظم رهبرى در مكه مكرمه حضور يافت و با نماينده ولى‌فقيه وسرپرست زائران ايرانى ديدار و گفت‌وگو كرد.

آيت‌الله محمدى رى‌شهرى در اين ديدار با تأكيد بر ضرورت بهره‌گيرى از ظرفيت حج در تقويت امت اسلامى گفت: در شرايطى كه موج بيدارى اسلامى در سراسر جهان گسترش يافته ودشمنان اسلام در پى اختلاف‌افكنى ميان مسلمانان هستند، امت اسلامى بايد با هوشيارى حول محور خانه توحيد متحد شوند.

وى ديدار با مسؤولان بعثه كشورهاى اسلامى در ايام حج را يكى از برنامه‌هاى اصلى بعثه مقام معظم رهبرى برشمرد و از وزير اوقاف الجزاير براى سفر به تهران و ديدار از مراكز فرهنگى كشورمان دعوت كرد.

در اين ديدار وزير اوقاف و امور دينى الجزاير نيز طى سخنانى با تقدير از تلاش‌ها و موفقيت‌هاى علمى جمهورى اسلامى ايران گفت: «دشمنان تلاش مى‌كنند مانع موفقيتِ مسلمانان جهان در زمينه‌هاى مادى و معنوى باشند. در چنين شرايطى

پيشرفت علمى ايران‌خدمت به امت‌اسلامى است.»

وزير امور دينى الجزاير با تقدير از فعاليت‌هاى نماينده ولى‌فقيه و مؤسسه علمى- فرهنگى «دارالحديث» گفت: «تجربه دارالحديث و شما، در مورد گسترش معارف و احاديث دينى مى‌تواند به جهان اسلام منتقل شود تا در قانون‌گذارى و امور اجتماعى مورد بهره‌بردارى قرار گيرد.»

وى همچنين با استقبال از موضع جمهورى اسلامى ايران در تقويت اتحاد اسلامى گفت، مسلمانان در ايام حج بايد براى هم‌فكرى و نزديكى هر چه بيشتر امت اسلامى تلاش كنند.

ديدار وزير امور دينى اندونزى‌

در ادامه ديدارها «محمد مفتوح بسيونى»، رييس بعثه و وزير امور دينى اندونزى، عصر جمعه ⁽¹⁾همراه هيئتى با حضور در بعثه مقام معظم رهبرى در مكه مكرمه، با نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى ديدار و گفت‌وگو كرد.

آيه‌الله رى‌شهرى در اين ديدار، يكى از بركات حج را آشنايى مسلمانان با مشكلات و آلام كشورهاى اسلامى و هم‌فكرى و رايزنى براى رفع آن‌ها دانست و ابراز اميدوارى كرد كه ديدار وزير امور دينى اندونزى و هيئت همراه بركات زيادى براى تقويت روابط دو كشور داشته باشد.

سرپرست حجاج ايرانى مشكل فلسطين را مهم‌ترين مسأله كنونى جهان اسلام برشمرد و گفت: «امروز مردم غزه در محاصره هستند و يك فاجعه انسانى در حال پديد آمدن است، در حالى كه اگر مسلمانان جهان و دولت‌هاى اسلامى با هم بودند و احساس مسؤوليت مى‌كردند، اين شرايط ايجاد نمى‌شد.»

وى به پيام مقام معظم رهبرى براى كنگره حج امسال اشاره كرد و گفت:

«در پيام مهم رهبر معظم انقلاب، مشكلات جهان اسلام و راه‌حل آن‌ها مطرح شده بود كه به عنوان يك هديه فرهنگى و معنوى در اختيار هيئت اندونزى قرار مى‌گيرد.»

وزير امور دينى اندونزى نيز در اين ديدار با ابراز خرسندى از حضور در بعثه مقام معظم رهبرى گفت: «ديدار با برادران بعثه جمهورى اسلامى ايران به عنوان مجاهدان اسلام، بسيار خوشحال‌كننده و به يادماندنى است.» وى افزود: «با پيشنهاد نماينده ولى‌فقيه موافقم كه بايد مسلمانان به صورتى هماهنگ براى تحقق وحدت تلاش كنند؛ زيرا تحكيم صفوف ملت‌هاى اسلامى يك ضرورت حياتى است.»

وى با ابراز تأسف از رنج و عذاب مردم فلسطين، اختلاف ميان گروه‌هاى فلسطين را عامل تداوم اشغال‌گرى صهيونيست‌ها دانست و گفت: «در صورت اتحاد گروه‌هاى فلسطينى مى‌توان دشمن را به آسانى شكست داد.»

ايشان افزود: «مسأله فلسطين تنها مربوط به خاك و سرزمين نيست؛ بلكه موضوع فلسطين، حيثيت و آبروى دنياى اسلام است و بر همه مسلمانان واجب است كه از آبروى خود حفاظت و حمايت كنند.» وزير امور دينى اندونزى تأكيد كرد كه يكى از وظايف اصلى همه مسلمانان، تلاش براى آزادى فلسطين و بازپس‌گيرى قدس شريف از صهيونيست‌هاست و در اين مسير بايد تا آخرين قطره خون تلاش كرد.»

آقاى رى‌شهرى نيز با استقبال از مواضع وزير دينى اندونزى در قبال مسأله فلسطين گفت: «امام امت(قدس سره) راه‌حل مشكلات جهان اسلام را وحدت امت اسلامى مى‌دانست؛ وحدتى كه با تبليغات گسترده در زمان حج از كنار خانه توحيد بايد شكل بگيرد.»

وزير دينى اندونزى در پايان اين ديدار با ارائه گزارشى از فعاليت‌هاى مذهبى و فرهنگى در اين كشور بزرگ اسلامى، به نماينده ولى‌فقيه گفت: «مردم مسلمان اندونزى علاقه ويژه‌اى به پيامبر مكرم اسلام(ص) و اهل‌بيت رسول الله(ص) دارند و

اين كشور خانه دوم شما به شمار مى‌آيد.»

ديدار با وزير ارشاد سودان‌

شنبه شب، ⁽¹⁾«دكتر الازهر التيجانى»، وزير ارشاد و اوقاف سودان با نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى ديدار و گفت‌وگو كرد. در اين ديدار، وزير ارشاد و اوقاف سودان با اشاره به گسترش بيدارى اسلامى در جهان، بيدارى روزافزون مسلمانان را زمينه‌ساز تحقق وعده الهى و تشكيل حكومت جهانى اسلامى دانست.

آقاى رى‌شهرى به پيام بسيار مهم رهبر معظم انقلاب به حجاج اشاره كرد و گفت: «در پيام بسيار مهم رهبر معظم انقلاب، تأكيد شده كه با هوشيارى جهان اسلام وعده الهى براى گسترش حكومت جهانى اسلام محقق خواهد شد.»

سرپرست حجاج ايرانى افراطگرايى را مخالف اسلام و آموزه‌هاى دينى دانست و گفت: «در شرايطى كه استكبار با تمام توان از جمله با تشويق افراطگرايى براى مقابله با اسلام و قرآن تلاش مى‌كند، نزديكى كشورها به يكديگر بيش از هميشه ضرورت دارد.»

وى افزود: «دشمنان اسلام با دست‌هاى ناپيدا و براى ايجاد تفرقه ميان مسلمانان از افراطگرايى حمايت مى‌كنند. در چنين شرايطى مسلمانان جهان، به‌ويژه انديشمندان و نخبگان جهان اسلام بايد تندروى را از جوامع اسلامى طرد كنند.»

نماينده ولى‌فقيه خواستار حمايت جدى مسلمانان از مردم مظلوم غزه شد و گفت، اگر مسلمانان با هم بودند، به حقوق آن‌ها در جهان تجاوز نمى‌شد و مردم غزه در شديدترين محاصره غذايى و دارويى قرار نمى‌گرفتند.

رى‌شهرى افزود: «با كمال تأسف، دولت‌هاى اسلامى آن‌گونه كه شايسته است،

از مردم تحت فشار غزه حمايت نكرده‌اند.»

وى به مواضع نزديك و برادرانه جمهورى اسلامى ايران و سودان در مورد مسائل بين‌المللى اشاره كرد و گفت: «در شرايطى كه مردم غزه به حمايت مسلمانان نياز جدى دارند، جمهورى اسلامى ايران و سودان بايد براى دفاع از مردم مظلوم فلسطين در كنار هم باشند.»

ايشان به ديدار خود از سودان و ملاقات با رييس‌جمهورى اين كشور اشاره كرد و گفت: «دولت و ملت‌مسلمان سودان با وجود مشكلاتى كه استكبار به صورت مصنوعى ايجاد كرده، بر مشكلات متعدد غلبه خواهند كرد.»

وى يكى از توطئه‌هاى دشمنان اسلام را ايجاد يأس و نااميدى در ميان انقلابيون و دوست‌داران اسلام دانست.

نماينده ولى‌فقيه با اشاره به ديدارهاى خود با وزير امور دينى سودان در ايام حج و در تهران و خارطوم، بر آمادگى جمهورى اسلامى ايران براى گسترش مناسبات در تمام زمينه‌ها با سودان تأكيد كرد و گفت: «جمهورى اسلامى ايران از مواضع حق‌طلبانه، استقلال‌طلبانه و ارزشى سودان با تمام توان حمايت مى‌كند.»

«دكتر الازهر التيجانى» نيز با ابراز شادمانى از حضور در بعثه مقام معظم رهبرى به ديدار خود از تهران اشاره كرد و گفت: «در ديدار از جمهورى اسلامى ايران احساس كردم كه اين كشور به عنوان الگوى اسلام متعهد، يك تجربه جدّى در حاكميت ارزش‌هاى اسلامى در جهان اسلام است.»

وى همچنين مواضع نماينده ولى‌فقيه را درباره ضرورت وحدت مسلمانان تأكيد كرد و گفت: «ما به حجاج سودانى گفته‌ايم كه براى وحدت اسلامى و مبارزه با استكبار جهانى دعا كنند.» اين مقام بلندپايه سودان گفت: «سودان در كنار جمهورى اسلامى ايران با مردم مستضعف فلسطين، عراق و افغانستان اعلام هم‌بستگى مى‌كند.»

وى با تقبيح افراطگرايى در جهان اسلام گفت: «ما در سودان شاهد توطئه‌هاى

استكبار غرب عليه كشور خود هستيم. پروژه‌هاى جدايى‌طلبانه و ايجاد فتنه مذهبى و نژادى و قبيله‌اى را درك مى‌كنيم و از آن آسيب ديده‌ايم. مردم مسلمان سودان با تندروى و خشنونت‌گرايى مخالفند.»

وزير ارشاد و اوقاف سودان افزود: «ما با هم‌زيستى مسالمت‌آميز با پيروان ساير اديان در سودان، به روشنى اعلام كرده‌ايم كه اسلام‌گرا هستيم و سكولاريسم را قبول نداريم.»

وى در پايان، آمادگى سودان را براى استفاده از تجربيات جمهورى اسلامى ايران در حج اعلام كرد.

ديدار با اعضاى پارلمان افغانستان‌

نماينده ولى‌فقيه پيش از ظهر يكشنبه ⁽¹⁾، در ديدار با جمعى از اعضاى پارلمان افغانستان و گروهى از علماى اين كشور، تهاجم فرهنگى دشمنان را خطرناك‌تر از شبيخون سياسى و نظامى آنان دانست و گفت: «علما و انديشمندان افغانستان بايد براى جلوگيرى از تهاجم فرهنگى آمريكا تلاش كنند؛ در اين صورت بيگانگان وادار به عقب‌نشينى مى‌شوند.

شرايط كنونى در افغانستان بهتر از زمان حاكميت كمونيست‌ها و يا طالبان است، اما با شرايط مطلوب فاصله زيادى دارد. نيروهاى مردمى و شخصيت‌هاى سياسى، دينى و فرهنگى افغانستان و عراق فرصت تهاجم فرهنگى را از بيگانگان بگيرند.»

آقاى رى‌شهرى امنيت عراق و افغانستان را براى جمهورى اسلامى ايران حياتى خواند و گفت: «از آنجا كه امنيت عراق و افغانستان ارتباط تنگاتنگى با امنيت جمهورى اسلامى ايران دارد، با همه توان تلاش مى‌كنيم تا ثبات و امنيت در اين دو كشور تعميق و گسترش يابد.»

وى در پايان با تجليل از امام راحل(قدس سره) به عنوان احياگر حج ابراهيمى گفت: «در سرزمين وحى دعا مى‌كنيم كه همه كشورهاى اسلامى، به‌ويژه افغانستان، عراق و لبنان، از لوث بيگانگان پاك شوند.»

سيد عبدالقيوم سجادى، عضو پارلمان افغانستان و رييس دانشگاه خاتم النبيين(ص) نيز در اين ديدار با استقبال از تبادل همكارى‌هاى همه جانبه بعثه‌هاى جمهورى اسلامى ايران و افغانستان گفت: «جمهورى اسلامى ايران سامان‌دهى و نظم بسيار خوبى در امور اجرايى حج ايجاد كرده كه مى‌تواند الگويى براى همه كشورهاى اسلامى، به‌ويژه افغانستان باشد.»

وى گزارشى از وضعيت سياسى و فرهنگى افغانستان ارائه داد و گفت: «ما فاصله زيادى تا ثبات و امنيت كامل در افغانستان داريم، اما شرايط كنونى نيز تا حد زيادى مطلوب است. در شرايط كنونى امنيت افغانستان بسيار حائز اهميت است و ما معتقديم جمهورى اسلامى ايران، هم در بعد فرهنگى و هم در بعد اقتصادى مى‌تواند فعاليت‌هاى خوبى در تحكيم ثبات و امنيت افغانستان داشته باشد.»

اين نماينده مجلس افغانستان با تقدير از حمايت‌هاى جمهورى اسلامى ايران از مهاجران در طول سال‌هاى گذشته، خواستار ارائه تسهيلات براى حج مهاجران افغانى مقيم ايران شد.

ديدار با رييس تجمع علماى مسلمين لبنان‌

نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى پيش از ظهر دوشنبه ⁽¹⁾با «شيخ احمد زين» رييس هيئت امناى تجمع علماى مسلمين لبنان ديدار كرد و افتخارات سال‌هاى اخير لبنان را ناشى از اتحاد مسلمين دانست و گفت: «اتحاد مسلمانان لبنان مى‌تواند الگويى براى مسلمانان در سراسر جهان باشد.»

وى با تجليل از مقاومت اسلامى در لبنان ابراز اميدوارى كرد با روحيه‌اى كه در مقاومت اسلامى لبنان وجود دارد و با مقاومت مردم فلسطين، پيروزى مقاومت و مردم مظلوم فلسطين در آينده‌اى نزديك تحقق يابد.

نماينده ولى‌فقيه همچنين حمايت از مردم مظلوم غزه را وظيفه دينى تمامى مسلمانان و دولت‌هاى اسلامى دانست.

رييس هيئت امناى تجمع علماى لبنان نيز با قدردانى از تلاش‌هاى بعثه مقام معظم رهبرى در خدمت به حجاج و اعتلاى «كلمه الله» در موسم حج گفت: «هدف از تشكيل تجمع علماى مسلمين، دعوت به وحدت اسلامى، مبارزه با رژيم صهيونيستى و هم‌بستگى همه‌جانبه با مقاومت اسلامى و حزب‌الله لبنان است.

وى مقاومت اسلامى را پيشتاز ارتش مردمى و ميليونى- كه امام خمينى براى تشكيل آن فراخوان دادند- خواند و گفت: «مقاومت اسلامى با همه طرح‌هاى سازش‌كارانه و با رژيم اشغالگر با همه توان مبارزه مى‌كند.»

وى با ستايش از نقش سيدحسن نصرالله، سكوت كشورهاى اسلامى در برابر فاجعه انسانى غزه را محكوم كرد.

بازديدهاى نماينده ولى‌فقيه‌

اشاره

يكى از فعاليت‌هاى نماينده ولى‌فقيه در موسم حج بازديدهايى است كه از بعثه‌هاى حج ساير كشورها، واحدها، بخش‌ها و كاروانهاى ايرانى و غيرايرانى در مدينه و مكه صورت مى‌پذيرد. اين فعاليت‌ها امسال نسبت به سال گذشته، رشد قابل توجهى داشته است. در اين‌جا اين بازديدها را مرور ميكنيم.

يك: بازديد از بعثه ها

بازديد از بعثه اندونزى‌

با توجه به اين‌كه كشور اندونزى بيشترين زائر را در ميان كشورهاى اسلامى دارد، صبح روز جمعه ⁽¹⁾، سرپرست حجاج ايرانى به منظور آشنايى با روند عمليات حج در اين كشور در محل بعثه اندونزى حاضر شد و با مسؤولان آن ديدار و گفت‌وگو كرد.

در اين ديدار، «دكتر احمد كارتنا»، رييس بعثه اندونزى در مدينه، ضمن خرسندى از اين ملاقات، گزارشى از نحوه فعاليت كارگزاران حج اين كشور و نيز چگونگى اسكان و تغذيه زائران اندونزى ارائه كرد.

آقاى ريشهرى نيز ايران و اندونزى را دو كشور دوست و برادر خواند و با اشاره به سفر چند سال پيش خود به اندونزى، گفت: «مردم مسلمان اندونزى علاقه‌مند به جمهورى اسلامى ايران هستند و علاقه‌مندى متقابلى بين دو كشور وجود دارد.»

وى با اشاره به سفر معاون سازمان حج و زيارت به اندونزى در ماه‌هاى اخير گفت: «جمهورى اسلامى ايران آماده انتقال تجربيات و اطلاعات خود براى بهتر اداره كردن امور حجاج اندونزى‌است.»

بازديد از بعثه مراجع‌

در ادامه بازديدهاى نماينده ولىّ‌فقيه، ايشان پيش از ظهر روز دوشنبه ⁽¹⁾، با حضرات آيات صانعى، حسينى حائرى، نمايندگان مراجع عظام؛ مكارم شيرازى، سيستانى، شبيرى زنجانى، بهجت، فياض، سبحانى، عزالدين زنجانى، سيد سعيد حكيم، شاهرودى، نورى همدانى، صافى گلپايگانى و موسوى اردبيلى ديدار كرد.

در اين ديدارها كه در فضايى صميمى انجام شد، سرپرست حجاج با مراجع عظام تقليد و نمايندگان ايشان درباره مسائل مربوط به حج و ضرورت تلاش براى برگزارى حج عزّت‌مند براى نظام اسلامى و امت اسلام‌تبادل‌نظر كرد.

اين بازديد در پى حضور اعضاى بعثه مراجع عظام تقليد در بعثه مقام معظم رهبرى و ديدار روز پنج‌شنبه آنان صورت گرفت.

بازديد از بعثه عراق‌

سرپرست حجاج ايرانى در ادامه ديدار از بعثهها، يكشنبه‌شب ⁽²⁾در رأس گروهى شامل معاونان بعثه مقام معظم رهبرى، جمعى از علما، رييس سازمان حج و زيارت، رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات و معاون پارلمانى و كنسولى وزارت امور خارجه، در بعثه عراق با مسؤولان اين بعثه ديدار و گفت‌وگو كرد.

وى ضمن اظهار خرسندى از اين ديدار گفت: «بسيارى از مشكلات كنونى در عراق، با هدايت مرجعيت و مسؤوليت‌شناسى مسؤولان سياسى اين كشور حل مى‌شود و با خروج سلطه‌گران، عراق از استقلال همه‌جانبه برخوردار خواهد شد.

ايشان با اشاره به رهنمودهاى رهبر معظم انقلاب در ديدار با كارگزاران حج مبنى بر فرصت‌هاى بى‌بديل حج براى خودسازى فردى، امت اسلامى و همچنين نظام اسلامى گفت: «با الهام از سخنان مقام معظم رهبرى، كنگره عظيم حج، فرصتى براى

زائران عراقى، امت اسلامى و دولت و ملت عراق است.»

آقاى رى‌شهرى افزود: «هر مسلمانى كه در سرزمين وحى حضور دارد، بايد براى تقويت بنيه معنوى خود، با ذكر و ياد خدا، دل و جانش را جلا دهد و علاوه بر اين، از فرصت حج براى امت اسلامى و جامعه خود بهره بگيرد.»

سرپرست حجاج ايرانى با اشاره به اهميت وحدت صفوف ملت مسلمان ايران گفت: «بر اساس تدبير حضرت امام(قدس سره) و خلف صالح ايشان، مقام معظم رهبرى، ايران اسلامى با همه اقوام فارس، عرب، ترك، كرد، لُر و بلوچ و ديگر گروهها، الگوى خوبى براى وحدت اسلامى در عراق است.»

نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت گفت: «وحدتى كه به تدريج در عراق در حال شكل‌گيرى است، وضعيت بهترى را از آن‌چه امروز وجود دارد، براى دولت و ملت عراق نويد مى‌دهد و ما در سرزمين وحى، دعا مى‌كنيم كه مشكلات باقى‌مانده عراق حل شود و مردم عراق با رهبرى روحانيت و مرجعيت، سرنوشت خوبى براى خود رقم بزنند.»

حجه‌الاسلام والمسلمين مولا، رييس بعثه عراق نيز با ابراز خوشحالى از حضور نماينده ولى‌فقيه و هيئت همراه در بعثه عراق گفت: «حج كنگره عظيم جهان اسلام است و بايد براى تأمين منافع امت اسلامى از آن بهره گرفت.»

وى با اشاره به مشتركات جمهورى اسلامى ايران و عراق گفت كه منافع و امنيت در كشور عراق، مورد توجه و اهتمام طرفين است.

رييس بعثه عراق با اشاره به جنايات صدام در جنگ تحميلى، تجاوز به كويت و قتل‌عام عراقى‌ها گفت: «بايد در حج، مشكلات و اوضاع عراق را براى همه ملت‌ها بيان كنيم.»

وى بر نقش مرجعيت و روحانيت و در رأس آن، آيه‌الله العظمى سيستانى در ايجاد وحدت و آرامشِ عراق و جلوگيرى از فتنه‌هاى قومى تأكيد و از حمايت‌هاى

جمهورى اسلامى ايران از ملت و دولت عراق قدردانى كرد.

بازديد از بعثه حزب‌الله لبنان‌

در ادامه بازديدها، صبح روز جمعه ⁽¹⁾، نماينده ولى‌فقيه همراه معاونان بعثه جمهورى اسلامى ايران از بعثه لبنان بازديد و با مسؤولان آن ديدار و گفت‌وگو كردند.

در ابتداى اين ديدار كه در فضايى سرشار از اميد و حماسه صورت گرفت، شيخ بزبك ضمن خوش‌آمدگويى گفت: «حزب‌الله لبنان‌به عنوان‌فرزندان معنوى امام خمينى(قدس سره) با پيروى از امام خامنه‌اى به راه اسلام ناب محمدى‌وفادار خواهدماند و به مقاومت اسلامى تا شكست كامل دشمن ادامه خواهد داد.»

ايشان از انقلاب اسلامى به عنوان احياگر اسلام ناب محمدى تجليل كرد و گفت: «با هدايت و رهنمودهاى امام امت و رهبر معظم انقلاب اسلامى، حج ابراهيمى به عنوان فرصتى براى امت اسلامى به تمام مسلمانان‌معرفى شده است.»

وى نقش نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت رادر گسترش فرهنگ مكتب اهل‌بيت، ستود و تأكيد كرد: «جمهورى اسلامى ايران در برابر فشارهاى دشمنان پيروز خواهد شد و مقاومت اسلامى را در كنار خود خواهد داشت.»

سپس آيه‌الله‌ريشهرى طى سخنانى، با تجليل از سيد حسن نصرالله، از وى به عنوان رهبرى حكيم، شجاع و مدبّر ياد كرد و گفت: «آن‌گونه كه از روايات اسلامى برداشت مى‌شود، جمهورى اسلامى ايران به فضل الهى، زمينه‌ساز و مقدمه حكومت جهانى حضرت مهدى(عج) است و پيروزى‌هاى پى‌درپى‌مقاومت اسلامى نيز نزديك شدن روز موعود و تشكيل حكومت عدل امام زمان(عج) را نويد مى‌دهد.»

وى در ادامه، به شكست توطئه‌هاى دشمنان اسلام عليه مقاومت اسلامى اشاره

كرد و گفت: «امروز كه ايدئولوژى شرق و غرب به بن‌بست رسيده، ايدئولوژى اسلام و مكتب اهل‌بيت تنها راه نجات بشر است.»

نماينده ولى‌فقيه به اوضاع وخيم غزه نيز اشاره كرد و گفت: «آن‌چه امروز در غزه مى‌گذرد، آزمونى از جانب خداوند براى عموم مسلمانان است. در حالى كه فاجعه انسانى در غزه در حال شكل‌گيرى است، با كمال تأسف آن‌ها كه بايد به يارى ملت مقاوم فلسطين بيايند، سكوت اختيار كرده‌اند. كشورهاى اسلامى وظيفه دارند ملت مظلوم فلسطين را تنها نگذارند. راهى براى رهايى فلسطين از اشغال صهيونيست‌ها جز مقاومت اسلامى وجود ندارد.

وى در پايان، خطاب به رييس بعثه حزب‌الله گفت: «سلام گرم و صميمانه ما را به رهبر حكيم و آگاه حزب‌الله برسانيد. اميدواريم كه ايشان را از نزديك زيارت كنيم.»

ديدار آيه‌الله رى‌شهرى و هيئت همراه از بعثه حزب‌الله لبنان، در پاسخ به ديدار شيخ بزبك و همراهانش از بعثه مقام معظم رهبرى انجام شد.

دو: بازديد از واحدها و بخشها

ديدار از آشپزخانه هاى مركزى در مدينه‌

در حومه شهر مدينه منوره دو آشپزخانه متمركز با استفاده از پيشرفته‌ترين وسايل و تجهيزات پخت‌وپز، غذاى مصرفى زائران ايرانى را آماده‌سازى و طبخ مى‌كنند و به مكان‌هاى استقرار كاروان‌ها تحويل مى‌دهند.

روز جمعه ⁽¹⁾نماينده ولى‌فقيه و سرپرست زائران ايرانى كه از سوى رييس سازمان حج و زيارت همراهى مى‌شد، به منظور آگاهى از وضعيت پخت غذا، چگونگى تأمين مواد غذايى و قدردانى از نيروهاى شاغل در آشپزخانه، از آن‌ها ديدار كرد.

وى در گفت‌وگو با خبرنگاران اظهار داشت: «با تلاش دست‌اندركاران اجرايى حج، كيفيت توليد و توزيع غذاى زائران نسبت به سال‌هاى گذشته رشد نسبى داشته است.»

ايشان ضمن سپاس از زحمات رييس سازمان حج و زيارت و دست‌اندركاران تهيه غذاى زائران، خواستار توجه كامل به سلامت زائران و خدمت‌رسانى مناسب به آنان شد و گفت: «بايد مسؤولان توزيع غذا سعى لازم را داشته باشند تا از كيفيت غذاى زائران كاسته نشود.»

بازديد از ستاد مدينه‌

نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى عصر چهارشنبه ⁽¹⁾به همراه معاونان بعثه رهبرى از ستاد مدينه ديدار كرد و در جريان جزئيات روند فعاليت‌هاى اين ستاد قرار گرفت.

آقاى مجردى، رييس ستاد مدينه، در جريان اين ديدار توضيحات لازم را درباره فعاليت‌هاى قسمت‌هاى مختلف اين ستاد ارائه كرد و گفت: «خوشبختانه در سال جارى، پروازهاى مدينه با كمترين تأخير و مشكل مواجه بوده و سه‌شنبه شب، پروازهاى مدينه پايان مى‌يابد».

نماينده ولى‌فقيه در اين ديدار از تلاش‌هاى رييس و اعضاى ستاد مدينه براى خدمات‌رسانى به زائران و كسب رضايت آنان تشكر كرد.

ديدار از ستاد مكه‌

سرپرست حجاج ايرانى همچنين روز دوشنبه ⁽²⁾، پس از شركت در سخنرانى عمومى بعثه مقام معظم رهبرى، از بخش‌هاى مختلف ستاد مكه و بعثه ديدار كرد و در جريان روند فعاليت‌هاى اجرايى و فرهنگى كارگزاران حج قرار گرفت.

آقاى سقايى، رييس ستاد مكه و معاونان بعثه در جريان اين ديدار توضيحات لازم را ارائه كردند.

نماينده ولى‌فقيه از تلاش‌هاى رييس و اعضاى ستاد مكه و مسؤولان بعثه مقام معظم رهبرى براى خدمات‌رسانى به زائران و كسب رضايت آنان تشكر كرد و خواستار تلاش بيش از پيش كارگزاران حج در روزهاى حسّاس پيش‌رو، براى خدمت‌رسانى به حجاج شد.

ديدار از ايستگاههاى اتوبوس‌

نماينده ولى‌فقيه سه‌شنبه شب ⁽¹⁾با حضور در محل ايستگاه‌هاى انتقال زائران به بيت‌الله الحرام، ضمن قدردانى از تلاشهاى بى‌دريغ كاركنان واحد حمل و نقل، بر ضرورت تلاش جدّى دست‌اندركاران امور حمل و نقل درون شهرى، براى كسب رضايت زائران تأكيد كرد.

با توجه به اين كه در روزهاى اخير، مسير تردد زائران به مسجدالحرام، به‌ويژه در ساعات قبل و بعد از نمازهاى يوميه، با مشكل ازدحام جمعيت در ايستگاه‌هاى اتوبوس درون‌شهرى مواجه بودند، نماينده ولى‌فقيه همراه با اين گروه از زائران راهى حرم شد تا از نزديك مشكلات را بررسى كند.

جمعى از زائران در داخل اتوبوس و ايستگاه، با آيه‌الله رى‌شهرى به گفت‌وگو پرداختند و از تلاش و زحمات دست‌اندركاران امور حمل و نقلِ درون شهرى قدردانى كردند.

رييس سازمان حج و زيارت كه آيه‌الله رى‌شهرى را همراهى مى‌كرد، در جريان اين ديدار توضيحاتى را درباره وضعيت حمل و نقل درون‌شهرى ارائه كرد و گفت: «به دليل ازدحام جمعيت در موسم حج، رفت و آمد زائران به مسجدالحرام، به‌ويژه در ساعات قبل و بعد از نمازها، با مشكلاتى روبه‌روست، اما اين مشكلات نسبت به

سال گذشته كاهش يافته است.»

وى افزود: «برنامهريزى لازم از سوى كارشناسان و مسؤولان سازمان حج و زيارت صورت گرفته تا زائران از امكانات تردد درون‌شهرى در مكه مكرّمه استفاده كنند.»

قهرودى گفت: «تعدادى از هتل‌هاى نزديك به مسجدالحرام اجاره شده كه اين موضوع از ازدحام جمعيت در ايستگاه‌هاى اتوبوس كاسته است.»

ديدار از مركز هيئت پزشكى در منا

روز سه‌شنبه ⁽¹⁾در بازديد از مركز پزشكى حج جمهورى اسلامى ايران، از نزديك در جريان خدمت‌رسانى به حجاج ايرانى قرار گرفت و از بيماران بسترى در اين مركز عيادت كرد.

در اين بازديد كه حسن سقايى رييس ستاد مكه مكرمه نيز سرپرست حجاج جمهورى اسلامى ايران را همراهى مى‌كرد دكتر محمد تقى حلى‌ساز، گزارشى در خصوص كيفيت خدمت‌رسانى به زائران و فعاليت‌هاى پزشكى در منا ارائه داد.

آيت الله محمدى رى‌شهرى، در جريان اين بازديد، از بخش‌هاى پذيرش، اورژانس، بسترى، آزمايشگاه كلينيك تخصصى و داروخانه هيئت پزشكى ديدن كرد و با پراهميت خواندن حضور در اين عرصه مهم خدمت‌رسانى به حجاج ايرانى، براى دست‌اندركاران حوزه پزشكى حج، سلامتى و توفيقات روزافزون را از خداى متعال مسألت داشت.

ديدار از نمايشگاه محصولات فرهنگى‌

با تلاش روحانيون و مديران كاروان‌ها در موسم حج، نمايشگاهى از محصولات فرهنگى برگزار شد كه آقاى رى‌شهرى با جمعى از مسؤولان بعثه و سازمان حج روز

يك‌شنبه ⁽¹⁾از آن ديدن كردند.

در اين ديدار كه مصطفى خاكسار قهرودى رييس سازمان حج و زيارت نيز وى را همراهى مى‌كرد، از نزديك در جريان فعاليت‌هاى فرهنگى كاروانها و چگونگى شكلگيرى اين نمايشگاه‌ها قرار گرفت.

آقاى رى‌شهرى در اين ديدار از رييس سازمان حج و زيارت، به منظور انجام هماهنگى‌هاى لازم و تسهيل در انجام امور فرهنگى و تأمين بودجه مورد نياز و همچنين از اعضاى شوراهاى فرهنگى كاروان‌ها و معاونت آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى، به منظور همكارى در ايجاد نمايشگاه‌هاى فرهنگى در كاروان‌هاى حجاج ايرانى تشكر كرد.

ايشان در اين ديدار گفت: «كارهاى فرهنگى در سال جارى از انسجام بيشترى نسبت به سال گذشته برخوردار است و اين مسأله بايد در سال آتى با همين حجم و با عمق بيشتر ادامه يابد.»

وى در گفت‌وگويى با خبرنگاران افزود: «با نظرسنجى از زائران، در خصوص ميزان استقبال و مفيد بودن فعاليت‌ها، بايد كارها بر اساس ذائقه روحى و فكرى زائران و سطح معلومات آن‌هاانجام گيرد.

نماينده ولى‌فقيه، انجام كارهاى فرهنگى در كاروان‌هاى حج را به دليل تنوع مخاطبان و وجود افراد مسن، همچنين آمار قابل توجه افراد بى‌سواد در كاروان‌ها، كارى دشوار برشمرد و آن را همراه با اجر و پاداش الهى دانست و توصيه كرد: «لازم است با نظر خواهى از زائران اقدامات فرهنگى، با نيازهاى آنان هماهنگ گردد.»

آقاى خاكسار قهرودى نيز در اين ديدار به خبرنگاران گفت: «انجام امور فرهنگى

را در جهت مهندسى- فرهنگى در حوزه كاروان‌هاى زائران ايرانى برشمرد و آن را امرى موفق براى تقويت بُعد فرهنگى در كاروان‌هاى حج دانست.»

در ديدار نماينده ولى‌فقيه از نمايشگاه‌هاى فرهنگى كاروان‌هاى حج، اعضاى شوراهاى فرهنگى و زائرانى كه مسؤوليت غرفه‌هاى اين نمايشگاه را بر عهده داشتند، در خصوص نوع محصولات فرهنگى موجود در غرفه‌ها، توضيحات خود را به آقاى رى‌شهرى ارائه كردند.

ديدار از آشپزخانه‌هاى مركزى در مكه‌

در مكه مكرّمه دو آشپزخانه مركزى عهده‌دار تأمين پخت غذاى حجاج ايرانى‌اند. روز چهارشنبه ⁽¹⁾به منظور بررسى وضعيت عمليات پخت غذا و تشكر از زحمات كاركنان آشپزخانهها، نماينده ولى‌فقيه همراه رييس سازمان حج و گروهى از مسؤولان، از آن‌ها ديدار كرد و از نزديك در جريان چگونگى فعاليت دست‌اندركاران پخت و توزيع غذاى زائران ايرانى قرار گرفت.

آقاى خاكسار قهرودى توضيحاتى را درباره جزئيات فعاليت‌هاى خود ارائه كرد و گفت: «در اين آشپزخانه‌ها علاوه بر نظارت مستقيم كارشناسان مركز بهداشت و آزمايشگاه در هر مرحله، گروه پزشكى جمهورى اسلامى ايران نيز بر سلامت و بهداشتِ دست‌اندركاران و كيفيت تغذيه نظارت كامل دارند.»

آقاى رى‌شهرى در بازديد از مركز بهداشت، آزمايشگاه، سالن آماده‌سازى، گروه‌هاى مختلف پخت، از عوامل دست‌اندركار در تشكيلات تهيه و توزيع متمركز غذا كه با دقت به انجام وظايف خود مشغول بودند، قدردانى كرد.

سه: ديدار از كاروانها

ديدار از كاروان‌هاى اندونزيايى‌

سرپرست حجاج ايرانى به منظور آشنايى با نوع خدمات‌رسانى به حجاج ساير كشورها در مدينه منوره، صبح روز جمعه ⁽¹⁾از كاروانهاى اندونزى ديدار كرد. وى كه از سوى رييس سازمان حج و زيارت و رييس بعثه اندونزى در مدينه همراهى مى‌شد، در فضايى صميمى، با نوع خدمات‌رسانى اجرايى و فرهنگى كاروانها و زائران اندونزيايى در موسم حج آشنا شد.

ايشان در اين ديدار، از آشنايى زائران اندونزيايى با انقلاب اسلامى، امام راحل و رهبر معظم انقلاب اسلامى پرسيد و در آخر براى آنان، حجّى مقبول از درگاه خداوند آرزو كرد.

زائران اندونزيايى كه از حضور نماينده ولى‌فقيه ابراز شادمانى مى‌كردند، به هنگام دعاى آيه‌الله رى‌شهرى يك‌صدا آمين گفتند.

نماينده ولى‌فقيه همچنين با حضور دريك مركز درمانى بعثه حج اندونزى، ضمن‌عيادت از بيماران بسترى در اين مركز، با كادر پزشكى و پرستاران گفت‌وگوكرد و گفت: «كار شما پزشكان و پرستاران كه در خدمت زائران هستيد، در پيشگاه خداوند بسيار ارزش‌مند است.»

ديدار از كاروان‌هاى ايرانى در مدينه‌

سرپرست حجاج ايرانى و معاونان بعثه رهبرى ظهر روز سه‌شنبه ⁽²⁾پس از شركت در نماز جماعت مسجدالنبى(ص) ميهمان جمعى از زائران ايرانى بود و ناهار را در جمع آنان صرف كرد.

نماينده ولى‌فقيه در جريان اين ديدار، با زائران شهرهاى كرمان، تهران، ورامين، خراسان جنوبى و سمنان از نزديك گفت‌وگو كرد و وضعيت اسكان و تغذيه و برنامه‌هاى فرهنگى كاروان را از آنان جويا شد.

زائران ايرانى نيز از تلاش مديران و روحانيون براى ارائه خدمات اجرايى و فرهنگى به زائران قدردانى كردند. در اين ديدار برخى از زائران، مواردى ازبرخورد مأموران عربستان در بقيع شريف راتشريح كردند و خواستار پى‌گيرى اين موضوع از سوى مسؤولان ايرانى شدند.

ايشان پيش از اين نيز با حضور در محل اسكان زائران اهل‌سنت و تشيع، از خراسان و زاهدان، از نزديك در جريان چگونگى خدمت‌رسانى به آنان قرار گرفت.

آقاى ريشهرى همچنين با خواهر يكى از شهدا ⁽¹⁾ديدار كرد و فوت مادر شهيد را به وى تسليت گفت. خواهر شهيد مرتضى موسوى گفت: «مادرم شب گذشته خواب طواف همراه با فرزند شهيدش را ديد و براى ما تعريف كرد و پس از آن دعوت حق را در مكه مكرّمه پذيرفت و به ديار باقى شتافت.»

سرپرست حجاج ايرانى ضمن ابراز هم‌دردى با خواهر شهيد، از درگاه خداوند عُلوّ درجات مادر شهيد موسوى را آرزو كرد و گفت: «بر اساس روايات اسلامى هر كس در مكه و در حال طواف، جان به جان آفرين تسليم كند، روز محشر لبيك‌گويان در پيشگاه الهى حاضر خواهد بود.»

بازديد از كاروانهاى تركيه‌

در ادامه ديدار از زائران كشورهاى ديگر، نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى پيش از ظهر چهارشنبه. ⁽²⁾با حضور در كاروانى از تركيه در مدينه منوّره از

نزديك در جريان جزئيات خدمت‌رسانى اجرايى و فرهنگى به آنان قرار گرفت.

آقاى رى‌شهرى هنگام ورود به محل استقرار كاروان تركيه‌اى از سوى معاون بعثه تركيه، مسؤولان كاروان و زائران تركيه‌اى مورد استقبال قرار گرفت. معاون بعثه تركيه به نماينده ولى‌فقيه و همراهان وى خير مقدم گفت.

نماينده ولى‌فقيه در جمع زائران تركيه، در سخنانى كوتاه اظهار داشت: «جمهورى اسلامى ايران و تركيه مناسباتى‌بسيار نزديك و برادرانه دارند و در ايام حج، مسؤولان بعثه دو كشور با هم ديدار و تبادل نظر مى‌كنند.»

يكى از زائران كاروان تركيه نيز به نمايندگى از سوى ساير زائران گفت: «ايران برادر ماست و ما جمهورى اسلامى ايران را از صميم قلب دوست داريم.»

زائران تركيه‌اى با ابراز شادمانى از ملاقات با نماينده ولى‌فقيه، از وى براى قبولى زيارات و طاعات خود طلب دعا كردند كه در پاسخ، آيه‌الله رى‌شهرى از درگاه خداوند براى آنان حجّى مقبول و سعيى مشكور آرزو كرد.

ديدار از كاروان‌هاى ايرانى در مكه‌

به‌منظور آشنايى از وضعيت اسكان و خدمات‌رسانى به زائران ايرانى، سرپرست حجاج ايرانى، روز دوشنبه ⁽¹⁾، به اتفاق رييس سازمان حج و زيارت در محل اسكان بيش از 3200 زائر در قالب 16 كاروان در مكّه مكرمه حاضر شد و ضمن صرف ناهار همراه آنان، با زائران ديدار و گفت‌وگو كرد.

اين زائران كه از شهرهاى تهران، تبريز، مازندران و شيراز بودند، در گفت‌وگوهاى خصوصى و عمومى با آقاى محمدى رى‌شهرى، ديدگاه‌هاى خود را در مورد كيفيت و كميّت برنامه‌هاى فرهنگى و اجرايى بيان داشتند.

بيشتر حجاج از ميزان خدمات ارائه شده و كارگزاران اجرايى و فرهنگى

كاروان‌ها ابراز رضايت داشتند و برخى از حجاج نيز نسبت به كيفيت غذا انتقاد داشتند كه سرپرست حجاج ايرانى در پاسخ، با تأييد ضرورت افزايش كيفيت غذا گفت: «پخت غذا به صورت متمركز و زير نظر كارشناسان بهداشت و تغذيه انجام مى شود.»

برخى ديگر از زايران خواستار افزايش ساعات صرف غذا شدند كه سرپرست حجاج ايرانى دستورهاى لازم را در اين مورد صادر كرد. آيه‌الله رى‌شهرى و آقاى قهرودى رييس سازمان حج و زيارت پس از شنيدن نظر حجاج ايرانى، دستور پى‌گيرى مشكلات و تأمين رضايت زائران ايرانى را صادر كردند.

در جريان اين ديدار يك حاجيه خانم به نماينده ولى‌فقيه گفت: «براى انجام اعمال واجب حج تمتع اضطراب دارم؛ چه توصيه‌اى براى حل اين مشكل داريد؟» ايشان پاسخ داد: «ذكر «يا حفيظ يا عليم» و «لاحول و لا قوه الا بالله» را بسيار تكرار كنيد.»

ديدار از كاروان جانبازان‌

به منظور تجليل از مقام شامخ جانبازان و رسيدگى به امور آنان، نماينده ولى‌فقيه، عصر جمعه ⁽¹⁾با حضور در محل اسكان جانبازان انقلاب اسلامى در مكّه مكرمه، از اين عزيزان به عنوان ميهمانان آبرومند خدا قدردانى كرد.

آقاى رى‌شهرى كه از سوى رييس سازمان حج و زيارت همراهى مى‌شد گفت: «در ميان ميهمانان خدا، آبرومندتر از كسانى كه براى خدا و در راه حفظ عزت و استقلال جمهورى اسلامى ايران، به امر ولى‌فقيه به درجه رفيع جانبازى رسيده‌اند وجود ندارد. جانبازان غيور بايد قدر اين توفيق را بدانند. جانبازان و خانواده‌هاى صبور آنان ميهمان كسى هستند كه ميزبانى بزرگ‌تر از او وجود ندارد. جانبازان

عزيز كه به حج مشرف شده‌اند، به عنوان بهترين بندگان خدا نزد بهترين ميزبان آمده‌اند. قدر خود، اين سرزمين و ميهمانى خدا را بدانند.»

نماينده ولى‌فقيه گفت: «بايد به پيروى از رسول مكرم اسلام(ص) و ائمه معصومين(ع)، بدانيم از خداوند چه بخواهيم. انسان مى‌تواند به درجه‌اى از معرفت و كمال برسد و از خدا و معنويت به قدرى بهره ببرد كه هيچ نيازى در اين دنيا نداشته باشد.»

ايشان‌بهترين بركات و سوغات از سرزمين وحى را معرفت ذات حق تعالى دانست و گفت: «از خداوند بخواهيم در كنار كعبه، چشم زائران به نور جمال ولى‌عصر(عج) روشن شود. بهترين درس سفر حج براى شما و خانواده‌هاى شما كه مجاهدت مى‌كنند، اين است كه انسان عاشق خدا شود.»

وى به شرح برخى از رموز و اسرار محرّمات احرام پرداخت و گفت: «محرمات احرام در واقع نشان مى‌دهد كه ضيافت خداميهمانى خاصى است و پيام محرمات احرام به زائران با معرفت اين است كه، تن‌آسايى با عشق خدا جمع شدنى نيست.»

نماينده ولى‌فقيه با اشاره به روايتى از مولاى متقيان(ع) گفت: «دلى كه عاشق خداست، دوست دارد براى خدا سختى بكشد. انسان‌هاى راحت‌طلب و تن‌پرور با خدا سروكارى ندارند. شما جانبازان عزيز و خانواده‌هاى شمادر جبهه امتحان داده‌ايد و اكنون كه به حج مشرف شده‌ايد، سعى كنيد نورانيت و معنويت حج و عطر محبت خدا و رسول اكرم(ص) و فاطمه زهرا(س) را با خود سوغات ببريد.

سختى‌هاى اين دنيا تمام مى‌شود، اما عنايات خداوند به جانبازان و ايثارگران و خانواده آنان در اين دنيا قابل توصيف نيست.

آيه‌الله رى‌شهرى پس از پايان سخنان خود، در جمع‌جانبازان حاضر شد و از نزديك با آنان گفت‌وگو كرد.

نكته قابل توجه اين بود كه هيچ يك از جانبازان از شرايط جسمى خود و

امكانات مادى گله نكردند. آنان ضمن التماس دعا از نماينده ولى‌فقيه خواستار ابلاغ سلام و دعا به رهبر معظم انقلاب بودند.

ج: جلسات و ديدارهاى داخلى بعثه در مدينه منوره‌

جلسه كارگزاران بعثه و سازمان‌

سرپرست حجاج در اولين ساعات ورود خود به عربستان، دوشنبه‌شب ⁽¹⁾در نخستين سخنرانى خود در مدينه منوره، در جمع علما، روحانيون، مديران و كاركنان بعثه مقام معظم رهبرى و سازمان حج سخنرانى كرد و گفت: «بايد به اين مسأله معتقد باشيم كه بعثه مقام معظم رهبرى، بعثه حضرت وليعصر(عج) است، پس مى‌بايد به نحوى رفتاركنيم كه براى ايشان موجب آبرومندى باشيم.»

آقاى ريشهرى گفت: «با الهام از نام‌گذارى سال جارى توسط رهبر معظم انقلاب، شعار حج امسال، نوآورى در خدمت‌رسانى فرهنگى و اجرايى به زائران خانه خدا اعلام شد و همه بايد مجدانه بكوشيم تا در جهت تحقق آن، گام‌هاى عملى برداشته شود. همه دستگاه‌ها و خصوصاً مجموعه‌هايى كه زير نظر مستقيم رهبر معظم انقلاب فعاليت مى‌كنند، در اين حوزه، از مسؤوليت سنگينى برخوردارند.»

ايشان با اشاره به ضرورت نوآورى در همه ابعاد زندگى گفت: «نوآورى در زندگى فردى، مقدمه تحقّق نوآورى در جامعه است و اگر انسان به اصلاح خود نپردازد، نمى‌تواند در مورد سايرين و جامعه هم مؤثر باشد و از آنجا كه انسان هميشه بر سر دوراهى پيشرفت يا عقب‌گرد قرار دارد، حتى اگر دو روز او مثل هم باشد، به تعبير روايات، متضرر شده است.

بايد مراقب باشيم تا تشرف‌هاى مكرر، اين جريان عظيم معنوى را براى

خدمت‌گزاران حج، عادى جلوه ندهد و در زندگى فردى و كارى، هر روز جلوتر از روز گذشته گام بردارند. بنابراين بايد جهت‌گيرى تلاش‌ها به گونه‌اى باشد كه عمليات حج سال جارى، در اجرا و برنامه‌ريزى‌ها از سال‌هاى قبل جلوتر و بهتر باشد.»

وى در پايان ضمن تشكر از سفير جمهورى اسلامى در كشور عربستان و گروه‌هاى پيش‌پرواز كه زمينه‌هاى برگزارى حج سال جارى را طى روزهاى گذشته فراهم كرده‌اند گفت: «بايد در كنار برنامه‌ريزى و اهتمامى كه وجود دارد، از خداى متعال استمداد بجوييم تا با عنايت‌هاى او بتوانيم به مسؤوليت‌هاى‌خود به بهترين شكل عمل كنيم.»

جلسه شوراى هماهنگى‌

به منظور برنامه‌ريزى دقيقتر و هماهنگى بيشتر نيروهاى بعثه و ستاد در عمليات حج امسال، اولين جلسه شوراى هماهنگى در روز سه‌شنبه ⁽¹⁾برگزار شد.

نماينده ولى‌فقيه در ابتداى اين جلسه، با استناد به روايتى از اميرمؤمنان على(ع)، ياد خدا را جلا دهنده دل‌ها دانست و گفت: «كسانى كه در خدمت زائران خانه خدا هستند و تلاش دارند ديگران را به ياد خدا بياورند و آن‌ها را به وظايف فردى، اجتماعى و سياسى آشنا كنند، بايد خود را به مبدأ و معاد نزديك كنند و اهل ذكر باشند، به اين معنا كه اعمال ظاهرى همراه با اعمال باطنى شود.»

آقاى قاضى عسكر؛ معاون آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى، در اين نشست، گزارشى از فعاليت‌هاى گروه‌هاى پيشرو بعثه ارائه كرد و گفت: «از همان روزهاى اوليّه حضور زائران طبق برنامه، فعاليت‌هاى فرهنگى بعثه با برپايى سخنرانى‌هاى عمومى آغاز شد و دعاى كميل در اولين شب جمعه برگزار گرديد.

جلسات نيز از همان روزهاى اول شروع شد و نظرسنجى‌ها نشان داد كه اكثر مردم رضايت دارند. قسمت‌هاى مختلف هم پاسخ‌گويى خوبى به مراجعان داشتند. شوراى استفتا روز اول مستقر شدند.

رفتار سعودى‌ها هم در فرودگاه و بقيع نسبتاً آرام است. تراكم جمعيت و فشار هم مقابل بقيع كمتر شده و رغبت زائران كشورهاى ديگر به بقيع بيشتر شده است.

آقاى سليمى مسؤول روابط عمومى نيز گفت: «گروه روابط عمومى و دبيرخانه هم آمدند و كارها از همان اول راه افتاد. تلاوت نيم‌ساعته قبل از جلسات عمومى انجام و جلسات به خوبى برگزار و فضاسازى تبليغاتى ساختمان بعثه نيز انجام شد.»

آقاى نواب، معاون امور روحانيون نيز گفت: «قسمت امور روحانيون فعال شده و مراجعه آن‌ها به خوبى صورت مى‌گيرد. چهار جلسه با رابطين داشته‌ايم و رابطه خوبى بين رابطين و روحانيون برقرار شده. برنامههاى اماكن، پاسخ‌گويى به سؤالات و جلسات نيز از طرف واحد خواهران براى آن‌ها برگزار شده است.»

آقاى اسلامى‌فر، مدير ارتباطات و اطلاع‌رسانى نيز گفت: «گروه پيش‌رو از اول، توليد خبر داشتهاند. امسال براى نخستين بار، خبرگزارى‌هاى مختلف نماينده دارند. نشريه زائر از روز شنبه منتشر شده است.»

ساير مسؤولان بعثه نيز به برخى از فعاليتهاى حوزه كارى خود اشاره كردند.

آقاى مجردى، رئيس ستاد مدينه منوره نيز گزارش فعاليت‌هاى اجرايى حج را ارائه داد و گفت: «براى نخستين بار، كل اعضاى ستاد مدينه، سه روز پيش از پرواز زائران وارد مدينه شدهاند و مراسم استقبال خوبى با حضور مقامات دولت سعودى از اولين گروه زائران ايرانى، در فرودگاه مدينه به عمل آمد.»

آيه‌الله رى‌شهرى در پايان جلسه به نكات ذيل اشاره كردند:

گردهمايى مديران كاروان‌ها

نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى، در آستانه آغاز اعمال حج تمتّع، روز سه شنبه ⁽¹⁾در جمع مديران كاروانها كه در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبرى گردآمده بودند، خدمت به حجاج را فرصتى عظيم براى مديران كاروان‌هاى حج دانست و خواستار تلاش همه جانبه براى خدمت به ميهمانان خدا شد.

آقاى ريشهرى با تقدير از تلاش‌هاى خوب مديريت سازمان حج كه كارها را خيلى روان‌تر از گذشته كرده است، به روايتى از رسول مكرم اسلام(ص) اشاره كرد كه در آن از حج به عنوان «جهاد» تعبير شده است.

وى گفت: «اين تعبير نشان‌گر اهميت مسأله، براى همه حج‌گزاران و كارگزاران اجرايى و فرهنگى حج است و همه با دعاى حضرت موسى طبق آيه شريفه(رَبِّ اشْرَحْ لِى صَدْرِى ... از خداى متعال شرح صدر بخواهند.»

ايشان اظهار داشت: «مديريت اجرايى حج، براى همه مديران كاروان‌ها از مصاديق بارز مديريت بحران است، خصوصاً براى مديرانى كه زائران كاروان آن‌ها ناتوان‌اند و يا كهولت سن دارند و يا از تنگناها و شرايط خاص سفر حج اطلاع كافى ندارند.»

وى گفت: «از خداى متعال بخواهيد كه كارهاى دشوار را براى شما آسان بگرداند تا بتوانيد به خوبى، مسؤوليت‌هاى محوّله را به سرانجام مطلوب برسانيد. كار شما مديران كاروان‌هاى حج سخت، اما همراه با پاداشى بزرگ است.»

جلسه هيئت پزشكى‌

گروه پزشكى جمهورى اسلامى ايران به منظور ارائه گزارش و بهره‌مند شدن از رهنمودهاى نماينده ولى‌فقيه، روز چهارشنبه ⁽¹⁾در بعثه مقام معظم رهبرى حاضر شدند.

در ابتداى اين ديدار، دكتر محمدتقى حلى‌ساز، رئيس هيئت پزشكى، گزارشى از فعاليت‌هاى پزشكى و بهداشتى گروه پزشكى حج و اقدامات انجام شده براى خدمت‌رسانى بهتر به زائران حرمين شريفين ارائه داد و گفت: «خوشبختانه در سال جارى تاكنون هيچ مورد فوتى در بين بيماران ايرانى وجود نداشته است.»

دكتر حلى‌ساز، طرح استقرار پزشك براى هر كاروان را باعث ايجاد احساس امنيت خاطر بين زائران دانست و گفت كه پزشكان كاروان، با هماهنگى پزشكان متخصص گروه پزشكى در خدمت زائران حرمين شريفين هستند.»

آقاى رى‌شهرى با نقل روايتى از پيامبر اكرم گفت: «بر اساس اين روايت هر چه دل بيشتر به ياد خدا باشد، صفات رذيله بيشتر از آن رخت برمى‌بندد.» وى با تشكر از دكتر حلى‌ساز و همكارانشان كه به خوبى از عهده كار برآمدهاند، براى موفقيت گروه پزشكى، در جهت خدمت‌رسانى بهتر آرزوى موفقيت كرد.

ايشان كار پزشكى را همچون كار روحانيون توصيف كرد و گفت: «آن‌ها در جهت سلامتى اعمال و روح و روان زائران تلاش مى‌كنند و پزشكان در جهت سلامت جسم، كه اگر جسم سالم نباشد، روح هم نمى‌تواند كار خود را به‌درستى انجام دهد.

با اين كه پزشكان حضور ندارند، اما از دور به آن‌ها سلام مى‌رسانم و چند روايت مى‌خوانم كه به آن‌ها برسانيد. انتخاب پزشك كاروان براى منافع مالى نيست و اين افراد عموماً به عشق اين سرزمين مى‌آيند.

درباره مسائل اجرايى پزشكى عقيده من هم اين است كه پزشك يكى از اركان هر كاروان است. امسال هر چه قابل علاج است انجام شود، اما نظر من اين است كه براى سال‌هاى بعد، اين مشكل حل شود. پزشك مثل روحانى، ضرورى است در كاروان حضور داشته باشد.»

نماينده ولى‌فقيه در پايان مأموريت گروه پزشكى حج، كار آن را بسيار حساس و مهم خواند و به دست‌اندركاران پزشكى حج توصيه كرد، در كنار انجام دقيق مسؤوليت حرفه‌اى خود، نسبت به رعايت اخلاق پزشكى توجه ويژه داشته باشند.

آقاى رى‌شهرى تأكيد كرد: «پزشكان گروه پزشكى حج بايد نهايت متانت، نرمش و خوش خلقى را در تعامل با بيماران به عنوان مهمان خانه خدا داشته باشند.»

وى با اشاره به وجود زائران مسن در بين زائران ايرانى، از گروه پزشكى خواست كه تمهيدات و امكانات لازم را براى خدمات‌رسانى مناسب به زائران مسن فراهم كنند.

سرپرست حجاج‌ايرانى با اشاره به نوسازى و تحوّل تشكيلاتى در سازمان حج و زيارت و بعثه مقام معظم رهبرى، ضرورت برنامه‌ريزى پنج ساله در هيئت پزشكى حج با هدف ارتقاى خدمت‌رسانى بهتر به بيماران در ايام حج و عمره را مورد تأكيد قرار داد.

ديدار هيئت علمى معاونت بين الملل بعثه‌

اعضاى هيئت علمى معاونت بين‌الملل بعثه مقام معظم رهبرى روز يك‌شنبه ⁽¹⁾با سرپرست حجاج ايرانى ديدار كردند. حجه‌الاسلام و المسلمين هادوى، رييس اين هيئت، در ابتداى جلسه گزارشى از فعاليتهاى هيئت علمى ارائه كرد و گفت: «در مدينه جلسات متعددى داشتيم؛ دو جلسه در صبح و يك جلسه شب‌ها كه كارشناسى است. و شب‌ها نيز ضمن جمع‌بندى مطالب، كارشناسان با مهمانان ديدار مى‌كنند.»

آقاى رى‌شهرى پس از شنيدن توضيحات، از تلاشهاى ايشان و اعضاى هيئت علمى تشكر كرد.

ديدار گروه صدا و سيما

در ادامه نشستهاى بخشهاى مختلف بعثه و ستاد، روز دوشنبه ⁽¹⁾گروه صدا و سيما با سرپرست حجاج ايرانى ديدار و گزارشى از عمل‌كرد خود ارائه دادند.

آقاى گروسى، مدير امور حج و زيارت صدا و سيما درباره توليدات اين سازمان توضيح داد و گفت: «گروه‌هاى مجرّب و متخصص در صدا و سيما براى امور حج و زيارت برنامه‌ريزى و كار مى‌كنند كه حاصل آن در برنامه‌هايى چون «روضه رضوان، «باران به روايت ديگر». ده مستند نيز درباره حج توليد شده كه چهار مستند از آن‌ها مربوط به فرهنگ قوميت‌هاى ايران در مناسك حج است.»

آقاى ريشهرى پس از شنيدن گزارش عمل‌كرد صدا و سيما گفت: «موضوع اطلاع‌رسانى و توليد برنامه‌هاى فرهنگى در جهت آشنايى هر چه بيشتر مردم كار فوق‌العاده حساس، ظريف و مهمى است.»

وى با توجه به سخنان مقام معظم رهبرى نسبت به فرصتهاى حج گفت: «كارگزاران حج موظفند در هر سه زمينه تلاش كنند تا از اين فرصت بهره‌بردارى شود. يك مسؤوليت در اين زمينه متوجه كارگزاران حج است و يك مسؤوليت نيز متوجه رسانه‌ها و رسانه ملى است.

كارگزاران حج بايد برنامه‌ريزى كنند كه از اين سه فرصت به نفع زائران و امت و نظام اسلامى نهايت برنامه‌ريزى شود، اما چگونه مى‌توان توليدهايى را كه صورت مى‌گيرد به ثمر رساند. اين‌جاست كه پاى رسانه‌ها به ميان كشيده مى‌شود و خصوصاً درباره بهره‌گيرى امت اسلامى و نظام اسلام، كار رسانه ملى فوق‌العاده مهم و قابل

توجه است كه از اين توشه‌ها هم فرد، هم امت و هم نظام استفاده كنند.

بنابراين ارزش دارد جمعى در طول سال، در دفتر حج از هنرمندان و اهل‌فكر و انديشه و برنامه‌سازان و برنامه‌ريزان فكر كنند كه در فرصت حج، براى امت اسلامى و نظام اسلامى برنامه‌ريزى كنند و اين كار مهمى است.

ساختن محتوا عموماً به عهده بعثه مقام معظم رهبرى و برنامه‌ريزى براى تبديل كردن اين محتوا به فرصت و برنامه، وظيفه رسانه ملى است، كه نياز به كار جمعى، ادامه‌دار و ژرف دارد.»

وى درباره تفاوت گزارش‌هاى مربوط به مناسك حج با ساير گزارش‌ها توضيح داد: «گزارش‌هاى مربوط به حج عمدتاً كيفى است و افرادى كه براى اين كار انتخاب مى‌شوند، بايد آموزش‌هاى تخصصى ديده باشند تا نتيجه كار بهتر شود.»

نماينده ولى‌فقيه به اثرات حج در روحيه كسانى كه در صدا و سيما براى حج كار مى‌كنند اشاره كرد و گفت: «بايد يك جريان هميشگى در طول سال براى تقويت بنيه معنوى در صداوسيما وجود داشته باشد، تا افرادى كه در اين سازمان كار مى‌كنند، به عمره و حج بيايند و با اين نورانيت مأنوس باشند و آن را به ساير كاركنان صدا و سيما منتقل كنند.

ايشان با تقدير از تلاش گروه صدا و سيما گفت: «ما از آقاى ضرغامى تشكر مى‌كنيم، همچنين ياد ميكنيم از مرحوم آقاى هنردوست- رضوان الله تعالى عليه- و همه كسانى كه زحمت مى‌كشند. اما همچنان در همه عرصه‌ها بايد تلاش‌ها بيشتر شود. صداوسيما هم بايد در اين باره تلاش مستمر داشته باشد.»

در پايان، نماينده ولى‌فقيه خطاب به حاضران مطالب ذيل را مطرح كرد:

«1. در كار ما مشكلاتى وجود دارد كه سال‌هاست با آن‌ها دست و پنجه نرم مى‌كنيم، اما بايد ديد چگونه مى‌شود با وجودِ اين تنگناها از فرصت‌ها استفاده كنيم، به‌ويژه كه امسال شعار ما نوآورى و شكوفايى است و صداوسيما هم در اين باره بايد

كارهاى گسترده‌تر و عميق‌ترى انجام دهد.

بنابراين اگر بخواهيم از نورانيت و معنويت اين سرزمين بهره بگيريم، بايد تلاش كنيم حركات ظاهرى حج همراه با معنا باشد، زيرا اعمال حج يك سلسله حركات ظاهرى است و يك سرى معانى و باطن، كه اين باطن، توجه به ذكر حضرت حق است.

در روايات است كه فلسفه سعى صفا و مروه، رمى و ... ذكر خداست؛ ازاين‌رو اگر انسان مدتى عبادت را ترك كند، قلب او قسى مى‌شود و انواع گرفتارى‌ها در زندگى انسان پيدا مى‌شود.

بنابراين هر چه عميق‌تر به اسرار حج بينديشيم، آثار بيشترى در ما خواهد داشت. اميدوارم امسال نيز بيش از پارسال خدمات داشته باشيم.»

وى با اشاره به توليد حج اقوام استان‌هاى خراسان، فارس، يزد و هرمزگان گفت:

«علاوه بر مستندسازى براى اين استان‌ها، سايت لبيك به هشت زبان در اختيار مخاطبانى از سراسر جهان قرار دارد.»

د. جلسات و ديدارهاى داخلى بعثه در مكه مكرمه‌

جلسه شوراى هماهنگى‌

با حضور سرپرست حجاج، معاونان و مديران بعثه و سازمان، روز شنبه ⁽¹⁾نخستين جلسه شوراى هماهنگى در مكّه مكرمه برگزار شد.

در ابتداى اين جلسه نماينده ولى‌فقيه، با ابراز رضايت از روند فعاليت‌هاى اجرايى و فرهنگى حج تاكنون، ابراز اميدوارى كرد كه با تلاش همه دست‌اندركاران حج شعار نوآورى، در خدمت‌رسانى فرهنگى و اجرايى به حجاج ايرانى تحقق يابد.

آقاى رى‌شهرى در نخستين نشست شوراى هماهنگى حج در مكّه مكرمه، خدمت به حجاج را توفيقى الهى خواند و گفت: «طىّ روزهاى آينده اعمال سنگين حج آغاز مى‌شود، بنابراين تمام كارگزاران فرهنگى و اجرايى بايد آماده خدمت به زائران خدا در اين روزهاى حساس باشند.

از درگاه خداوند مى‌خواهيم هم شناخت صحيح مسؤوليت را به ما عنايت كند و هم كمك كند تا بتوانيم به شايستگى وظيفه خود را در خدمت‌رسانى به زائران انجام دهيم.»

نماينده ولى‌فقيه با تقدير از تلاش‌هاى همه‌جانبه رييس سازمان حج در سازماندهى امور اجرايى و خدمات‌رسانى به زائران گفت: «تلاش‌هاى شبانه‌روزى آقاى قهرودى و مسؤولان اجرايى حج، سبب شده تا امور خدمت‌رسانى به حجاج به شكلى مطلوب و روان جريان داشته باشد.»

در ادامه جلسه، آقاى قهرودى گفت: «هر چند بخش حساس اعمال حج در پيش

است، اما با توجه به آنچه تاكنون در مدينه و مكه انجام شده، به لطف خداوند و در سايه زحمات كارگزاران حج، امور اجرايى حج با اشكالات كمى مواجه است.»

رييس سازمان حج و زيارت افزود: «با برنامه‌ريزى‌هاى انجام شده در حج سال جارى، حمل و نقل درون شهرى، تغذيه و تداركات وضعيت بهترى نسبت به گذشته داشته است.»

حسن سقايى رييس ستاد مكّه مكرمه نيز، داشتن آمادگى كامل عوامل را براى واكنش سريع در برابر مشكلات احتمالى اجرايى، از جمله برنامه‌هاى جارى ستاد مكه برشمرد و گفت: «خوشبختانه مشكل خاصى در انجام امور اجرايى حج وجود ندارد و امور اجرايى مشاعر نيز تدارك ديده شده است.»

دكتر حلى‌ساز رييس گروه پزشكى نيز در گزارش خود گفت: «امسال نسبت به سال گذشته تا اين تاريخ، آمار بيماران مراجعه‌كننده به مراكز درمانى، بيمارى‌هاى منجر به فوت و اعزام بيماران به ايران كاهش داشته است.»

ديدار رابطين بعثه با نماينده ولى‌فقيه‌

روز سهشنبه ⁽¹⁾رابطين روحانيون كاروانها با نماينده ولى‌فقيه ديدار و گفت‌وگو كردند. در ابتداى اين جلسه آقاى نواب، معاون امور روحانيون گزارشى از فعاليتهاى معاونت و رابطين در مدينه و مكه ارائه كرد و گفت: «امسال با توجه به سياست كوچك‌سازى بعثه، دفتر مناطق را ايجاد كرده‌ايم تا رابطين بتوانند در مناطق حضور داشته باشند.»

آقاى ريشهرى با قدردانى از تلاش رابطين، از آن‌ها خواست تا مطالب مورد نظر خود را مطرح كنند كه از طرف برخى رابطين نكاتى مطرح شد و در پايان جلسه، آقاى رى‌شهرى علاوه بر دستور پى‌گيرى موارد مطرح شده و تشكر از حضور

رابطين گفت:

«درباره مسائل فرهنگى كه مطرح شد، ما تا حال به اين‌جا رسيده‌ايم و دو سال است كار را به صورت منسجم شروع كرده‌ايم. بارها گفته‌ام كه تحول معنوى قرص و آمپول مخصوصى ندارد و بهترين كار براى تحول معنوى، خود روحانيون هستند؛ خود آن‌ها در اين زمينه چه‌قدر نقش ايفا مى‌كنند؟»

شوراى هماهنگى پس از ايام تشريق‌

پس از سپرى شدن موفقيتآميز روزهاى حساس مناسك حج، روز پنج‌شنبه ⁽¹⁾كارگزاران در جلسه شوراى هماهنگى گردهم آمدند تا فعاليتهاى اين ايام را بررسى و نسبت به برنامههاى روزهاى آينده گفت‌وگو كنند.

آقاى رى‌شهرى در ابتداى اين جلسه گفت: «اكنون بخش سنگين اعمال حج به فضل و عنايت خداوند و تلاش دست‌اندركاران حج به خوبى برگزار شده و بحمدالله در مجموع، كارهاى فرهنگى و اجرايى حج بهتر از سال گذشته انجام شده است و حضور آقاى قهرودى در صحنه، عامل مهمى در موفقيت انجام امور اجرايى حج بوده است.»

نماينده ولى‌فقيه همچنين از تلاش‌هاى آقاى سقايى، رييس ستاد مكه به دليل تلاش براى خدمت‌رسانى مناسب به حجاج در مكه مكرمه قدردانى كرد.

آقاى قهرودى رييس سازمان حج و زيارت نيز طى گزارشى از عمليات اجرايى حج سال جارى گفت: «موفقيت ايجاد شده در انجام مأموريت خدمت رسانى به حجاج در نتيجه تلاش و هماهنگى همه كارگزاران حج است كه با عنايت خداوند حاصل شده است.»

آقاى حسينى، سفير جمهورى اسلامى ايران در رياض نيز گزارشى از فعاليت‌هاى

سفارت و كنسول‌گرى را در خصوص اعمال حج ارائه داد و گفت: «ما از تمام ظرفيت‌هاى سياسى استفاده كرده‌ايم و با ملاقات‌هاى مختلف در قبل، حين و بعد از حج با مقامات دولت عربستان، تلاش داشته‌ايم كه عمليات حج، عزّت‌مند و در شأن جمهورى اسلامى ايران برگزار شود.»

در اين جلسه چنين مقرر شد كه فعاليت‌هاى فرهنگى بعثه جمهورى اسلامى در مكه مكرمه، تا دوشنبه، دوم دى ماه ادامه يابد و بعثه مقام معظم رهبرى در مدينه منوره نيز از روز جمعه ⁽¹⁾زير نظر آيه‌الله ابراهيم امينى، جانشين نماينده ولى‌فقيه، فعاليت خود را آغاز كند.

برگزارى نشست خبرى‌

با سپرى شدن موفقيت‌آميز اكثر روزهاى موسم حج، روز جمعه ⁽²⁾سرپرست حجاج ايرانى همراه رييس سازمان حج و زيارت در نشست مطبوعاتى و راديو- تلويزيونى شركت كرد و ضمن تحليل وضعيت حج امسال، درباره ابعاد مختلف آن براى خبرنگاران توضيح داد.

در ابتداى اين نشست خبرى، آقاى ريشهرى از بعثه مقام معظم رهبرى و سازمان حج و زيارت به عنوان يك مجموعه منسجم ياد كرد و گفت: «در طول يك سال گذشته و به‌ويژه يك ماه اخير، اين دو مجموعه بيشترين تلاش خود را در جهت بهره‌گيرى زائران، امت اسلام و جمهورى اسلامى از فرصت حج، به كار گرفتند.»

نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت با اشاره به اين‌كه تمام وعده‌هاى داده شده قبل از برگزارى مراسم حج اجرا شده است، اظهار داشت: «شعار محورى حج امسال، «نوآورى و شكوفايى در ارائه خدمت بهتر و بيشتر در زمينه فرهنگى و

اجرايى» و سياست‌هاى اصلى نيز حول معرفى مبانى انقلاب اسلامى و معارف اسلامى ناب، وحدت، تقريب و نفى افراطگرايى و تعصب بود كه در همه برنامه‌ها و همايش‌هاى انجام شده اين نكات مورد تأكيد و پى‌گيرى قرار گرفت.»

آيه‌الله رى‌شهرى با ذكر اين نكته كه مهم‌ترين كار بين‌المللى كه حج را در جهت منافع امت اسلامى قرار مى دهد، برپايى همايش‌هاى بعثه است، گفت: «برگزارى همايش زن با مشاركت نمايندگان 19 كشور و حضور 250 نفر، همايش تقريب به عنوان منشور وحدت اسلامى در پرتو قرآن و سنت با حضور 500 نفر از 15 كشور و همايش اهل‌بيت، با شركت 500 نفر از 30 كشور جهان از جمله فعاليت‌هاى عمده بعثه مقام معظم رهبرى بوده است.

برگزارى همايش قدس در دفاع از مردم مظلوم فلسطين و مردم در محاصره غزه با شركت بيش از 400 نفر از 20 كشور جهان، همايش ايرانيان خارج از كشور با حضور 650 نفر، همايش علما و روحانيون پيرو مكتب اهل‌بيت با مشاركت 880 نفر و نيز همايش فرهيختگان جهان اسلام، از ديگر برنامه‌هاى مهم مورد بعثه جمهورى اسلامى ايران بود كه همه در جهت منافع امت اسلامى در سرزمين وحى برگزار شده است.

از مهم‌ترين كارهاى بعثه در حج، برگزارى مراسم پرشكوه برائت از مشركان در صحراى عرفات است كه در صدر برنامه‌هاى بعثه قرار دارد و در آن به صورت هم‌زمان، پيام مهم مقام معظم رهبرى به 11 زبان ترجمه گرديد.»

به گفته سرپرست حجاج ايرانى، برگزارى ديدارهاى منظم با وزرا، مسؤولان بعثه‌ها و شخصيت‌هاى برجسته اسلامى از كشورهاى مختلف و تأكيد بر حفظ وحدت اسلامى و دفاع از مردم فلسطين و غزه و تبادل تجربيات در امر برگزارى حج در اين ملاقات‌ها، از برنامه‌هاى جمهورى اسلامى در حج امسال بوده است.

آقاى ريشهرى به محبوبيت مواضع ضدآمريكايى و ضدصهيونيستى رهبر معظم

انقلاب و دولت ايران در ميان زائران و حجاج ساير كشورهاى اسلامى اشاره كرد و گفت: «حجاج ساير كشورها در ديدارهاى حضورى، به‌طور علنى مواضع كشورمان را در اين مسائل ستايش مى‌كنند.»

وى از اين‌كه موضوع‌فلسطين در سياست خارجى كشورهاى اسلامى كم‌رنگ شده و مورد اهتمام جدّى نيست، ابراز تأسف كرد. نماينده ولى‌فقيه در خصوص رابطه ايران و عربستان نيز تأكيد كرد: «روابط دو كشور به‌ويژه در زمينه حج، استراتژيك است. منطق جمهورى اسلامى هماهنگى با همه كشورها مخصوصاً كشورهاى اسلامى است و هرگونه افراطگرى از هر طرف كه باشد محكوم است.»

ايشان در پايان از همه نهادها و سازمانها به‌ويژه سازمان حج و زيارت- كه در موفقيت حج امسال دخيل بودهاند- قدردانى كرد.

رييس سازمان حج و زيارت در اين نشست، با اشاره به برپايى حجى موفق‌تر و روان‌تر از سال‌هاى گذشته، از زائران و حجاج ايرانى كه با وظيفه‌شناسى و رفتار شايسته خود و حضور در برنامه‌هاى تدارك ديده شده در كاروان‌ها، نقش مهمى در برپايى اين حج موفق داشته‌اند، تقدير كرد.

آقاى قهرودى با يادآورى توان‌مندى و قابليت اجرايى جمهورى اسلامى ايران در برگزارى موفق امر حج و اداره امور آن، خواستار اطلاع‌رسانى گسترده اين موضوع و نيز نمايش منصفانه نقاط ضعف توسط رسانه‌ها شد تا در آينده نسبت به اصلاح آن‌ها اقدام شود.

وى گفت: «در بخش‌هاى مختلف حج امسال مانند: اسكان، تغذيه، بهداشت و درمان، حمل و نقل و تأمين نيازمندى‌هاى گوناگون حجاج، با توجه به استفاده از تجهيزات مناسب‌تر و مواد با كيفيت‌تر و منازل اجاره‌اى نزديك‌تر به مسجدالحرام و مسجدالنبى نسبت به سال‌هاى قبل، توانسته‌ايم ميزان رضايت زائران را از خدمات ارائه شده بالاتر ببريم؛ هر چند نواقص، كمبودها و اشكالات را كتمان نمى‌كنيم.»

رييس سازمان حج و زيارت با اعلام اين‌كه از همين الآن اقدامات اجرايى براى برگزارى حج سال آينده آغاز شده است، گفت: «25 منازل مورد نياز سال آينده در مدينه منوره اجاره شده است.»

قهرودى اضافه كرد: «امسال براى نخستين‌بار از تمام ظرفيت و سهميه حج استفاده شد و همه 104080 نفر به عربستان اعزام شدند.»

وى از مسؤولان بخش‌هاى مختلف كشور براى پشتيبانى از برگزارى شايسته مراسم حج امسال، سپاس‌گزارى كرد.

نشست با كاركنان نشريه زائر

روز يكشنبه ⁽¹⁾مديرمسؤول و اعضاى تحريريه نشريه زائر، با سرپرست حجاج ديدار كردند. وى ضمن تشكر از دست‌اندركاران نشريه زائر در كسب توفيق نسبى در انتشار روزانه آن، سرمايه‌گذارى براى تقويت هر چه بهتر اين نشريه را ضرورى دانست.

نماينده ولى‌فقيه گفت: «نشريه زائر، تاريخ مكتوب حج و بيان‌گر تاريخ فعاليت‌هاى اجرايى و فرهنگى حج است و به همين جهت، تقويت روزافزون آن به لحاظ شكل و محتوا، ضرورى و موجب روشن‌تر شدن اقدامات و برنامههاى خدمت‌گزاران حج در طول تاريخ برگزارى اين مراسم الهى است.»

وى ضمن مناسب خواندن ايجاد ارتباط تنگاتنگ مخاطبان با نشريه گفت: «بايد مطالب باكيفيت و برگزيده از سوى مخاطبان، براى انتشار در اين نشريه انتخاب شود.»

نماينده ولى‌فقيه در مورد بهبود روند توزيع و بررسى راه‌كارى براى دسترسى بهتر زائران به نشريه زائر دستورهاى لازم را صادر كرد.

در ابتدا آقاى اسلاميفرد طى گزارشى به بيان اقدامات انجام شده در نشريه زائر در موسم حج سالجارى پرداخت. مدير ارتباطات و اطلاع‌رسانى بعثه مقام معظم رهبرى، استفاده از نيروهاى باتجربه و كارشناس در مسائل خبرى و روزنامه‌نگارى و طراحى و از سوى ديگر اختصاص سهم بالاى محتواى نشريه زائر به مطالب توليدى و غير آرشيوى را از جمله تفاوتهاى انتشار نشريه زائر در حج سال جارى برشمرد.

وى با اشاره به استقبال بالاى مخاطبان از مطالب نشريات زائر، گفت: «بر اساس نقاط ضعف و قوت تعيين‌شده توسط نماينده محترم ولى‌فقيه و تجربيات سال گذشته، امسال نشريه به شكل كيفى و ظاهرى به لحاظ قابل ملاحظه‌اى ارتقا يافته است.»

ايشان ايجاد ستون‌هايى با عناوين: نوآورى در كاروان‌ها، اخبار كاروان ها و بخش پيام‌هاى زائران را براى ايجاد ارتباط مناسب با مخاطبان، از تجربيات خوب سال جارى نشريه زائر برشمرد و گفت: «هم اكنون ارتباط خوبى بين مخاطبان و نشريه زائر ايجاد شده است و حجم مطالب و پيام‌هاى ارسالى از سوى مخاطبان نشان‌گر اين مسأله است.»

به گفته وى، در ايام حج تمتع سال جارى تا كنون سه ويژه‌نامه: «هاجر»، «ظهور» و ويژه‌نامه «هنگامه وصال»، براى ايرانيان خارج از كشور و «زعيم» به مناسبت سى‌امين سال پيروزى انقلاب اسلامى و يادبود حضرت امام خمينى(قدس سره) و ويژه‌نامه «ايام تشريق» منتشر شده است.

ديدار با جمعى از انديشمندان اهل‌سنت‌

روز دوشنبه ⁽¹⁾در آستانه فرارسيدن عيد سعيد غدير، جمعى از علما و انديشمندان اهل‌سنت با نماينده ولى‌فقيه ديدار كردند. در اين ديدار، مولوى اسحاق مدنى، مشاور

رييس جمهور در امور اهل‌سنت، حاج آخوند عابديكر، امام جمعه بندرتركمن و دكتر محمدحسن الياسى عضو هيئت علمى دانشگاه امام حسين(ع) حضور داشتند و طى سخنانى، با تبريك فرارسيدن عيد غدير از بعثه مقام معظم رهبرى و سازمان حج و زيارت به دليل ايجاد شرايط و تسهيلات مطلوب براى زائران و علماى اهل‌سنت تقدير كردند.

در ابتداى اين ديدار حجه‌الاسلام والملسمين عطاران، مدير اهل‌سنت بعثه مقام معظم رهبرى گزارشى از اقدامات و همايش‌هاى برگزار شده در حج سال جارى را به نماينده ولى‌فقيه ارائه كرد و حضور پرشور زائران اهل‌سنت در بعثه مقام معظم رهبرى را نشانه تجديد بيعت با نماينده ولى‌فقيه و نظام جمهورى اسلامى دانست.

نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى در اين ديدار، شرايط كنونى دنياى اسلام را بسيار حساس و پيچيده خواند و گفت: «در شرايطى كه توجه به ارزش‌هاى اسلامى در سراسر جهان رو به گسترش است و بيدارى اسلامى در دنيا فراگير شده، توطئه‌هاى دشمنان نيز روز به روز پيچيده‌تر مى‌شود.»

وى اعتراض يك خبرنگارمسلمان به بوش در كنفرانس خبرى عراق را نمونه‌اى از جرئت، جسارت و بيدارى مسلمانان دانست و گفت: «در اين نشست خبرى، رييس جمهور متكبرى چون بوش، به عينه اوج نفرت مسلمانان را از آمريكا تجربه كرد.»

آقاى ريشهرى تنها اميد دشمنان اسلام را اختلاف‌افكنى بين شيعه و سنى و مسلمانان در سراسر جهان دانست و هوشيارى علما و انديشمندان اهل‌سنت و تشيع را در برابر تفرقه‌افكنان ضرورى برشمرد.

وى وحدت و همدلى اهل‌سنت و تشيع در ايران اسلامى را الگويى براى وحدت مسلمانان دانست و گفت: «علما و سياسيون اهل‌سنت و تشيع بايد بدانند در هر دو طرف، تعدادى آگاهانه و نااگاهانه آلت‌دست دشمنان هستند. اگر بزرگان و علماى اهل‌سنت و تشيع هوشيار باشند، تفرقه‌افكنان كارى به پيش نمى‌برند.»

ايشان با تقدير از فعاليت‌هاى مديريت اهل‌سنت بعثه مقام معظم رهبرى ابراز اميدوارى كرد الگوى موفق وحدت و همدلى اهل سنت و تشيع در بعثه مقام معظم رهبرى و در ايران اسلامى تعميق، و به ساير كشورهاى اسلامى تعميم يابد.

ديدار با خبرنگاران رسانه ها

روز دوشنبه ⁽¹⁾، خبرنگاران اعزامى به آيين حج امسال با نماينده ولى‌فقيه ديدار و گفت‌وگو كردند. آقاى رى‌شهرى، با اشاره به اين‌كه خبرنگاران بايد اين معنويت را به ميهن اسلامى و به جامعه رسانه‌اى كشور انتقال دهند، گفت: «بردن نورانيت حج به داخل رسانه باعث مى شود كه آسيب‌ها و آفت‌هاى رسانه‌اى كمتر شود.»

وى با مهم شمردن اخلاق رسانه‌اى در مديريت اخبار و رويدادها و تحليل‌هاى رسانه‌اى و اهميت رعايت انصاف در انتشار اخبار گفت: «معنويت حج باعث مى‌شود خبرنگار و گزارش‌گر نگاه توأم با بصيرت و معنويت پيدا كند كه اين موضوعِ بسيار مهمى در نشر حقايق است.»

سرپرست حجاج ايرانى با اشاره به برخى نقاط قوت و ضعف رسانه‌ها و اين‌كه در برخى از رسانه‌ها بر اثر علايق و سلايق شخصى و گروهى بسيارى از نكات ريز، برجسته و بسيارى از نكات برجسته، ناچيز جلوه داده مى‌شود گفت: «اين نكته مهمى است كه خبرنگار در نشر حقايق واقع‌بين، واقع‌گو و واقع‌نگر باشد. حج و نورانيت و معنويت آن سبب مى‌شود تا اخلاق روزنامه‌نگارى در كشور ما تقويت شود.»

نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى در ادامه از تلاش خبرنگاران در اطلاع‌رسانى آيين حج قدردانى كرد و تلاش خبرنگاران را چه از نظر كمى و چه از

نظر كيفى، در آينده حضور خبرنگاران در حج مؤثر دانست.

مدير ارتباطات و اطلاع‌رسانى نيز در اين ديدار با ارائه گزارشى از اهم فعاليت‌هاى ستاد خبرى و خبرنگاران اعزامى به حج، از تقويت نگاه تحليلى در اخبار، توجه ويژه به نيازهاى خبرى مخاطبان در حج و همچنين حضور خبرنگاران حوزه‌هاى تخصصى حج و زيارت و تيم كارآمد خبرى، به عنوان ويژگى‌هاى خاص حج سال جارى در حوزه پوشش اخبار نام برد.

غلام‌حسين اسلاميفرد، اطلاع‌رسانى در سه حوزه داخل كشور، حوزه بين‌المللى و زائران را از مأموريت‌هاى مديريت ارتباطات و اطلاع‌رسانى در حج سال جارى برشمرد و گفت: «با حضور نمايندگان خبرگزارى‌ها و روزنامه‌هاى كشور و همچنين اطلاع‌رسانى مداوم پايگاه اطلاع‌رسانى‌حج و نشريه زائر، سعى شده تا از همه توان حرفه‌اى موجود به منظور بهره‌گيرى از فرصت عظيم حج استفاده شود.»

وى زمان آغاز كار واحد ارتباطات خبرى را در تهران و پيش از آغاز موسم حج برشمرد و اظهار داشت: «توليد خبر و تغذيه رسانه‌ها با اخبارى كه جامعه زائران، خانواده‌هاى آن‌ها و همچنين مخاطبان عمومى جامعه به آن‌ها توجه داشتند، از داخل كشور و پيش از موسم حج صورت گرفت كه بيشتر رسانه‌ها، همچنين صدا و سيما از خبرهاى توليدى بهره‌مند شده‌اند.

در اين نشست، سه نفر از خبرنگاران رسانه‌هاى مختلف خبرى به نمايندگى از ساير خبرنگاران اعزامى، گزارش مختصرى از فعاليت‌هاى تيم خبرى در موسم حج سال جارى ارائه كردند.

نمايندگان رسانه‌هاى مختلف، حج را مهم‌ترين رويداد خبرى جهان اسلام دانسته و انعكاس اخبار و گزارش‌هاى مرتبط با اين رويداد عظيم الهى با هدف انتقال روح حج به داخل كشور را از اهداف رسانه‌اى خود در اين ايام عنوان كردند.

ديدار كاركنان معاونت اجرايى‌

نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى عصر دوشنبه ⁽¹⁾، فعاليت در معاونت اجرايى بعثه مقام معظم رهبرى را سنگين و دشوار خواند و گفت: «سنگين بودن كار، زمينه مضاعف بودن بركات حج را فراهم مى كند. ...»

آقاى رى‌شهرى در ديدار معاون و اعضاى معاونت امور اجرايى ابراز اميدوارى كرد كه كارگزاران حج معنويت و نورانيت را كه حاصل حج و خدمت است، به ميهن اسلامى منتقل كنند.

وى گفت: همه زائران ميهمانِ ميزبانِ بسيار بزرگى هستند كه بزرگوارتر از آن وجود ندارد. نورانيت و چراغى كه در جان زائران تلألؤ پيدا مى‌كند، در صورتى تداوم دارد كه با گناه آلوده نشود.»

سرپرست حجاج ايرانى اضافه كرد: «خداوند بزرگ‌تر از آن است كه ميهمانان را نورانى نكند و مورد عنايت قرار ندهد؛ مهم اين است كه اين نورانيت تداوم داشته باشد.» وى گناه را آفت نورانيت حج دانست و گفت: «ظلم نسبت به حق ديگران از همه آفات و گناهان بيشتر موجب ضايع شدن اجر و ثواب و معنويت حج خواهد شد.»

نماينده ولى‌فقيه با قدردانى از كاركنان معاونت اجرايى بعثه مقام معظم رهبرى، كارگزاران حج را به تلاش مضاعف و راضى نبودن از كار خود توصيه كرد و گفت: «تمام خدمت‌گزاران حج بايد براى بهتر شدن كارهاى خود تلاش كنند.»

برگزارى آيين نيايش و شكرگزارى‌

روز پنجشنبه ⁽²⁾- كه آخرين روز حضور نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى در مكه مكرمه بود- به مناسبت پايان موفقيت‌آميز موسم حج امسال، آيين نيايش و

شكرگزارى با حضور ايشان و رييس سازمان حج و زيارت برگزار شد.

در اين مراسم كه با حضور علما و روحانيون و مسؤولان اجرايى و فرهنگى حج، نمايندگان بعثه مراجع تقليد و حاجيان ايرانى برگزار شد، پس از قرائت قرآن و نيايش، نماينده ولى‌فقيه خداوند منان را براى پايان موفقيت‌آميز اعمال حج امسال سپاس گفت و براى عزت روزافزون دولت و ملت مسلمان ايران و طول عمر پربركت رهبر معظم انقلاب دعا كرد.

دفاتر مراجع تقليد در حج 87

در موسم حج امسال بعثه‌هاى مراجع عظام تقليد همچون سالهاى گذشته فعاليت داشتند. حجه‌الاسلام والمسلمين معراجى- روحانى كاروان بعثه‌هاى مراجع معظم تقليد- در گفتگويى اظهار داشت: امسال از سوى مراجع معظم تقليد حدود سيزده بعثه رسمى به حج اعزام گرديده‌اند كه حضرات آيات سيد كاظم حائرى و يوسف صانعى نيز همراه با بعثه‌هاى خود به حج آمده‌اند. اسامى بعثه‌ها بر اساس حروف الفبا عبارتند از:

آقاى معراجى با اشاره به فعاليتهاى دفاتر مراجع عظام تقليد وضعيت و عمل‌كرد آنان را چنين توصيف كرد:

«معمولا اين دفاتر براى حل مشكلات فقهى و پاسخگويى به سؤالات زائران در قالب يك كاروان خاص حضور مى‌يابند كه تعداد اعضاى آن‌ها در مجموع حدود 170 نفر مى‌باشد.

اين افراد عموماً از شخصيت‌هاى ارزنده و از مجتهدان و فقهاى قابل اعتماد و چهره‌هاى برجسته‌هستند و در مجموع ظرفيت‌هاى بالايى دارند و مى‌توان بيشتر از آن‌ها بهره گرفت.

هماهنگى اعضاى دفاتر با سياست‌هاى بعثه‌رهبرى و اشتياق حضور آنان در مراسم دعاى كميل و برائت از مشركان مشهود است و با ارتباطى دو سويه همه ساله در محيطى صميمانه و دوستانه، برنامه ديد و بازديد دفاتر مراجع عظام تقليد با بعثه مقام معظم رهبرى برقرار است.

هدف از اين ملاقاتها تمايل ويژه آن‌ها براى هماهنگى و همگامى با سياست‌ها و برنامه‌هاى بعثه مقام معظم رهبرى و رسيدگى به مشكلات و تأمين امكانات و وسايل مورد نياز دفاتر مراجع عظام تقليد است كه امسال نيز اين تعامل و ارتباط دو سويه با نمود بيشترى انجام گرفت.»

بخش دوم: روابط عمومى‌

فعاليتهاى كلى روابط عمومى‌

يكى از واحدهاى بعثه مقام معظم رهبرى روابط عمومى است كه پيش از موسم حج، مقدمات كار را فراهم ميكند. اين واحد در هفته حج، تبليغات متفاوتى را در مورد حج در قالب، ارائه برخى از اطلاعات به روزنامه‌هاى كثيرالانتشار و طراحى و توزيع پوستر هفته حج انجام ميدهد.

هماهنگى‌براى ملاقات كارگزاران حج با مقام معظم رهبرى و ساير هماهنگى‌ها درباره برگزارى همايشهاى سراسرى حج، از ديگر اقدامات اين واحد پيش از موسم حج است.

با مشخص شدن زمان حركت حجاج، گروه پيش‌روِ روابط عمومى، مأموريت دارد قبل از عزيمت زائران ايرانى بيت‌الله الحرام، راهى مدينه منوره شده، مقدمات كار را فراهم سازد؛ مهم‌ترين اقداماتى كه توسط روابط عمومى در طول سفر حج انجام مى‌گيرد عبارتند از:

طراحى، برش و رنگ‌آميزى شمسه‌هاى يونوليتى و بالاخره استقرار جايگاه و تريبون سخنرانى با دكور مناسب.

اين سالن‌ها براى برگزارى تمام جلسات رسمى از جمله سخنرانى‌هاى عمومى بعثه، همايش‌هاى بين‌المللى، جلسات و محافل قرآنى، جلسات دعا و ساير نشست‌ها مورد بهره‌بردارى قرار مى‌گيرد.

مسجدالحرام و ساير موارد مرتبط.

آشنايى با گروه قرآنى‌

اشاره

هر سال در موسم حج، تعدادى از قاريان ممتاز و بين‌المللى كشور براى اجراى محافل قرآنى در سالن اجتماعات بعثه و هتل‌ها به سرزمين وحى دعوت ميشوند. برگزارى چنين محافلى ضمن داشتن آثار معنوى براى زائران، باعث رفع اتهاماتى مى‌شود كه به شيعيان درباره قرآن كريم نسبت ميدهند. با توجه به آثار اين برنامههاى قرآنى، شايسته است براى توسعه آن‌ها در سرزمين وحى و شناسايى و بهرهگيرى از ظرفيت‌هاى جديد برنامه‌ريزى شود.

انجام هماهنگى و برنامه‌ريزى به منظور بهره‌بردارى بهينه از وجود ارزشمند اين قاريان سرافراز بر عهده روابط عمومى است كه از رهگذر جلسات مشترك و هماهنگى با سرپرستان و اساتيد همراه گروه، تحقق يافته و شركت ايشان در برنامه‌هايى چون تلاوت صبحگاهى، سخنرانى‌هاى عمومى در بعثه مقام معظم رهبرى، برگزارى جلسات تبليغى در كاروان‌هاى زائران ايرانى و ساير كشورهاى مسلمان، تلاوت قرآن در مراسم دعاى كميل، دعاى ندبه، دعاى عرفه، مراسم برائت از مشركان، ايام تشريق در منا، همايش‌هاى بين‌المللى، محافل شبى با قرآن‌در مدينه منوره و مكه مكرمه و ساير جلسات مشابه، به‌ويژه تشكيل حلقه قرآنى در روزهاى آغازين ماه ذيحجه در مسجدالحرام- كه مورد استقبال حجاج بيت‌الله الحرام قرار ميگيرد- سيماى قرآنى نظام مقدس اسلامى را به نمايش مى‌گذارد.

بسيارى از محافل قرآنى ياد شده از طريق رسانه‌هايى چون راديو قرآن و شبكه قرآن، شبكه معارف سيما پخش شده، تلاوت‌هاى قاريان گرامى به عنوان برنامه‌هاى قرآنى توليدى در طول سال مورد استفاده شبكه‌هاى راديو و تلويزيون جمهورى اسلامى ايران قرار مى‌گيرد.

سخنان دكتر رضيعى مسؤول گروه‌

همه ساله حدود سى نفر از اساتيد، قاريان، حفاظ و گروه‌هاى هم‌خوانى و مديحه‌سرايى كه در مسابقات مختلف، اعم از داخلى يا بين‌المللى قرآن و نيز مسائل ويژه حج، موفق به كسب امتياز شده‌اند، در قالب «كاروان نور» سازماندهى شده، به عنوان نمايندگان قرآنى جمهورى اسلامى ايران در سرزمين وحى حضور مى‌يابند.

امسال بيست و هفتمين سال اعزام گروه قاريان و حافظان ايرانى به حج تمتع است. اين اعزام‌ها از سال 1360 آغاز شده كه هدف از آن اشاعه فرهنگ قرآن در كشور، ايجاد فضاى معنوى و قرآنى در حج و دفاع از تشيع است.

در حج 87، قاسم رضيعى، رحيم خاكى، حسين فردى، سيد مهدى تاج زاده، وحيد وكيلى، محمد جواد كاشفى، حافظ كل قرآن و شجاع زويدات، صادق سيارى، على رضايى، محمد پوراسدالله، محمد حبيبى نژاد، پيام ابراهيمى، گروه تواشيح ياسين از بابلسر و امير باقرى، مسعود بيژنى، رضا محمدپور، محمدصالح اطهرى فرد، حسين رفيعى، مسعود نورى، امير لعل اول، مجيد جيريايى، سيد احسان ابطحى، محسن رشيدى، كيومرث حبيب زاده، محمد سلطانى، حميدرضا عباسى، مجتبى محمدبيگى، على شعبانى، ماشاءالله خالصى و عليرضا سبحانى در كاروان قرآنى كشورمان حضور دارند.

اين افراد از استان‌هاى تهران، قزوين، خراسان رضوى، آذربايجان غربى، اردبيل، مازندران، گيلان، خوزستان، بوشهر و مركزى به حج اعزام شده‌اند. حجه‌الاسلام والمسلمين سجادى، به عنوان نماينده سازمان اوقاف و امور خيريه ايشان را همراهى مى‌كند.

در اين كاروان، يك نفر حافظ قرآن، چهار نفر قارى پيش‌كسوت و بين‌المللى، نوزده قارى ممتاز جوان، پنج نفر در قالب گروه تواشيح و يك نفر به عنوان سرپرست حضور دارند. همچنين كاروان اعزامى قاريان و حافظان برگزيده سازمان اوقاف و امور خيريه به حج تمتع، حدود هزار برنامه قرآنى را در كاروان‌هاى داخلى بين‌المللى و مراسم ويژه بعثه مقام معظم رهبرى و مسجدالحرام اجرا خواهند كرد.

گروه قاريان قرآن در روز چهارشنبه ⁽¹⁾، جلسه‌اى با مسؤول روابط عمومى بعثه مقام معظم رهبرى درباره برنامه‌هاى قرآنى موسم حج برگزار كردند.

در اين جلسه دكتر رضيعى، سرپرست گروه قاريان گفت: «امسال ميانگين سن گروه نسبت به سال‌هاى قبل بسيار پايين است، اما با توجه به اين‌كه تجربه افراد

باسابقه هم بسيار مهم است، ما كارى تلفيقى كرده‌ايم تا افراد جديد در كنار افراد مجرب حضور يابند و از تجارب آنان سود بگيرند. مطمئناً اين كار باعث نيروسازى خواهد شد و در سال‌هاى آتى همين افراد مى‌توانند اين رسالت سنگين را بر عهده بگيرند.»

وى با اشاره به اين‌كه برنامه‌هاى قرآنى در كاروان‌ها بسيار خوب است، تأكيد كرد: «لازم است زمينه‌هاى برگزارى اين برنامه‌ها در كاروان‌ها آماده‌تر شود تا از فرصت‌هاى به دست‌آمده، استفاده بهينه داشته باشيم.»

دكتر رضيعى نسبت به نگرانى برخى قاريان از بيمارى گفت: «اين نگرانى حالت دفاعى را ضعيف‌تر مى‌كند و لازم است قاريان بدون هيچ اضطرابى اقدامات پيش‌گيرانه را جدى بگيرند.» ايشان همچنين نسبت به نظم و وقت‌شناسى قاريان در برنامه‌ها تأكيد كرد.

دكتر رضيعى در گفت‌وگو با كتاب سال، درباره چگونگى شكلگيرى اين گروه و اهداف و برنامههاى آن گفت: «هدف از اعزام قاريان، حافظان و گروه‌هاى قرآنى سه چيز است:

وى درباره‌مرجع تصميم‌گيرى در اين‌باره گفت: «اعزام افراد با تصميم‌گيرى

شوراى‌عالى قرآن است كه به رياست نماينده مقام معظم رهبرى ملاك انتخاب آن‌ها نفرات برگزيده در مسابقات بين‌المللى قرآن و موفقيت در مسائل انتخابى حج است و استعدادهايى كه ويژگى‌هاى خوبى در قرائت قرآن دارند. البته در سال‌هاى گذشته جنبه تشويقى اين كار كم‌رنگ بوده، از اين جهت افرادى مكرر اعزام شده‌اند؛ اما چند سالى است كه به جنبه‌تشويقى هم توجه شده و نتيجه آن، آمدن افراد جوان و جديد در گروه است.»

اين گروه اعزامى غالباً از چند قارى قرآن، چند حافظ كل قرآن و يك گروه تواشيح تشكيل ميشود. سرپرست گروه‌نيز توسط شورا تأمين مى‌شود. سازمان اوقاف هم نماينده‌اى را با گروه همراه مى‌سازد.

برنامه هاى گروه قرآنى‌

وظيفه اصلى اين گروه، اجراى برنامه‌هاى مدونى است كه از طرف روابط عمومى تنظيم مى‌شود. اين برنامه‌ها در سه شاخه ذيل خلاصه مى‌شود:

الف: برنامه‌هاى مخصوص بعثه مقام معظم رهبرى.

ب: برنامه‌ها در كاروان‌هاى ايرانى و غيرايرانى.

ج: اجراى برنامه در مسجدالحرام براى عموم زائران.

برنامه هاى ويژه بعثه‌

اين برنامه‌ها شامل محافل شبى با قرآن، برنامه تلاوت ترتيل صبحگاهى، تلاوت قرآن در شروع مراسم سخنرانى عمومى، تلاوت قرآن در آغاز همايش‌ها، اجراى تواشيح و هم‌خوانى در همايش‌هاست.

برنامه هاى كاروانها

طبق برنامه‌ريزى روابط عمومى، روازنه دو نوبت اجراى برنامه در كاروان‌هاى

ايرانى(عصر و شب) و نيز اجراى برنامه در كاروان‌هاى خارجى به درخواست آنان از بعثه مقام معظم رهبرى انجام مى‌گردد.

اجراى برنامه در مسجدالحرام‌

امسال از دوم ذيحجه به مدت پنج شب از ساعت 22 الى 23 در طبقه دوم مسجدالحرام، مقابل ناودان طلا، برنامه‌هاى متنوع قرآنى اجراى شد كه مورد استقبال شركت‌كنندگان و حجاج كشورهاى اسلامى قرار گرفت.

نوآورى‌هاى كاروان قرآن‌

با توجه به ظرفيت گروه صداوسيما و حضور مدير محترم راديو قرآن، روزانه برنامه‌اى به مدت 5/ 1- 2 ساعت به صورت زنده، قبل و پس از اذان مغرب، چند تلاوت قرآن، اجراى هم‌خوانى و تواشيح و اجراى اذان و نيز گزارش سرپرست گروه از برنامه‌هاى مختلف در چند نوبت اجرا شد.

نظر به حضور مديرعامل محترم اسكنا(خبرگزارى قرآنى) گزارش لحظه به لحظه‌اى از سفر ملكوتى به صورت مصوّر در سايت مربوط ارسال شد؛ حتى براى نخستين بار، فايل صوتى مراسم دعاى كميل به صورت كامل در سايت ارسال شد كه مورد استقبال كاربران قرار گرفت.

برگزارى محافل دعا

اشاره

برگزارى محافل دعا در سرزمين وحى و مهد پيامبر مكرم اسلام و اهل‌بيت عصمت و طهارت(ع) از برنامه‌هاى بسيار مهم و مؤثر موسم حج است. اين برنامه‌ها در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبرى، هتل‌ها و يا در بين‌الحرمين برگزار مى‌شود كه مورد استقبال گرم زائران ايرانى و حتى زائران ساير كشوها قرار مى‌گيرد؛ تا جايى كه مسؤولان آن‌ها روزهاى اول موسم با توجه به آشنايى با اين برنامه،

همواره از زمان برگزارى اين محافل به‌ويژه مراسم دعاى كميل مى‌پرسند.

اهميت و آثار برگزارى دعاى كميل‌

دعاى كميل از چنان ادبيات عميق و عرفان والايى برخوردار است كه هر انسان منصف و خردمندى ناگزير از اعتراف به عظمت آن ميشود. مفاهيم بلند اين دعا ترديدى باقى نمى‌گذارد كه دعاى مزبور، از سينه و لب‌هاى انسانى معصوم صادر شده و به بهترين نحوى مى‌تواند ارتباط بين بنده و معبود را فراهم سازد.

مسلمانانى كه مفاهيم روح‌بخش دعاى كميل را با زمزمه دل‌نشين نيايش‌گران ايران اسلامى در جوار حرم شريف پيامبر اكرم(ص) و بقيع، در فضايى آكنده از نظم و انضباط و توجه عميق ده‌ها هزار زائر دلداده اهل‌بيت مى‌شنوند، شديداً تحت‌تأثير قرار مى‌گيرند و يقيناً اجراى اين دعا در مدينه منوره، علاوه بر تأثير جدى بر افكار مسلمانان كشور ميزبان، بر دل و جان ساير مسلمين نيز نقش بسته و در حقيقت به كشورهايشان صادر ميشود.

حجه‌الاسلام تائب، روحانى كاروان جانبازان در گفت‌وگويى كه با نشريه زائر داشت، اهميت برگزارى دعاى كميل به صورت دسته‌جمعى و در بين‌الحرمين را بسيار بالا دانست و گفت: «برگزارى اين مراسم تبليغ على‌بن ابى‌طالب(ع) و علم آن حضرت و تميز دهنده حضرت على(ع) از ديگران است و باعث ميگردد تا آن امام از مظلوميت خارج شود.»

وى در ادامه گفت‌وگو اشاره كرد كه اصولًا جهان امروز اسلام، اجتماعاتى را كه براساس معرفت به وجود آمده باشد، كم دارد و اين را از آسيب‌هاى جامعه اسلامى دانست. وى برگزارى مراسمى مانند دعاى كميل را يكى از عوامل افزايش معرفت در جهان اسلام ياد كرد. ايشان در پايان سخنان خود، برگزارى چنين مراسمى را جنبه نمادين بودن آن عنوان كرد و گفت: «برگزارى باشكوه و منسجم و منظم اين

مراسم، نمادى است كه به جهان اسلام نشان مى‌دهد، ملت ايران زنده است و حيات معنوى‌اش را در همه حال حفظ مى‌كند.»

نظر به اهميت و آثار برگزارى اين مراسم با شكوه و پيش‌گيرى از هرگونه ناهماهنگى و بروز زمينه بهانه‌جويى‌هاى مختلف، روابط عمومى بعثه مقام معظم رهبرى در سالهاى قبل، آيين‌نامهاى را براى برگزارى مراسم دعا تنظيم و در آبان‌ماه امسال، بازنگرى و ابلاغ كرد. اين آيين‌نامه ميتواند الگويى براى ساير كارها باشد.

برگزارى مراسم دعاى كميل‌

مراسم روحانى دعاى كميل از جمله همايش‌هايى است كه همه ساله در موسم حجّ تمتع با حضور ده‌ها هزار تن از حجاج بيت‌الله الحرام و زائران حرم شريف نبوى(ص)، با هدايت و نظارت بعثه مقام معظم رهبرى در مقابل قبرستان بقيع برگزار مى‌گردد. اين تنها برنامه عمومى است كه در موسم حج به صورت رسمى و با هماهنگى مسؤلان عربستان از طرف ايران برگزار ميشود.

براى برگزارى اين مراسم باشكوه و تأثيرگذار، علاوه بر اقدامات ديپلماتيك و پى‌گيريهاى سفير جمهورى اسلامى ايران، گروه‌هاى مختلفى در شكلگيرى آن دخالت دارند.

شبهاى جمعهاى كه قرار است مراسم دعاى كميل برگزار شود، از حدود ساعت 20، نيروهاى امنيتى با كنترل اطراف بينالحرمين شرايط را براى برگزارى دعاى كميل در جوّى آرام فراهم ميكنند. با توجه به اين‌كه اين برنامه ويژه زائران ايرانى است، به بهانه مسائل امنيتى از ورود زائران غيرايرانى به محوطه جلوگيرى ميشود.

تقريباً همه كارگزاران حج ساير كشورها از اين مراسم باخبرند و گاهى زائران

نسبت به اين برنامه اطلاع‌رسانى ميكنند. گاه ديده ميشود كه زائران ساير كشورها مشتاقانه براى شركت در اين مراسم ميآيند؛ اما با ممانعت نيروهاى امنيتى روبه‌رو ميشوند كه برخى از آنان از فرصتاستفاده كرده، به هر بهانهاى وارد محوطه ميشوند.

اين مراسم ساعت 30/ 23 دقيقه به وقت تهران از شبكه دوم سيماى جمهورى اسلامى، راديو سراسرى و شبكه تصويرى اينترنتى «لبيك»، جهت بهرهمندى هم‌وطنان پخش ميشد.

مراسم دعاى كميل هر سال چهار بار(دو بار براى زائران مدينه قبل و دو بار براى زائران مدينه بعد) با هماهنگى قبلى مسؤولان بعثه مقام معظم رهبرى با مقامات و مسؤولان كشور عربستان سعودى برگزار ميشود و نيروهاى انتظامى عربستان، با حضور در محل برگزارى مراسم، امنيت منطقه را به عهده‌دارند. با اين حال مأموران امنيتى در انتظامات مراسم دخالتى ندارند و انتظامات، برعهده تعدادى از زائران اعضاى كاروان‌هاى مختلف است.

مراسم دعاى ندبه‌

برگزارى مراسم با شكوه دعاى ندبه نيز يكى از برنامههاى موسم حج است كه با حضور با شكوه كاروانهاى مدعو در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبرى در هتل «قصرالدخيل» برگزار مى‌گردد.

زائران ايرانى در جوار مرقد مطهر پيامبر اسلام و ائمه مظلوم بقيع، با شركت در اين مراسم، مظلوميت اهلبيت عصمت و طهارت را ياد ميكنند و آواى دل‌دادگى سر ميدهند و ظهور آن منجى عالم بشريت را از خداى متعال درخواست ميكنند.

امسال شبكه قرآن صداى جمهورى اسلامى ايران اين نجواى زيباى منتظران منجى را به صورت مستقيم براى هموطنانمان پخش ميكرد.

برگزارى جلسات عمومى در بعثه‌

يكى از برنامههاى بعثه مقام معظم رهبرى در موسم حج، برگزارى جلسات عمومى سخنرانى در بعثه و برخى از هتلهاست. اين برنامه تركيبى از تلاوت قرآن، مداحى و سخنرانى است و سخنرانان بعثه در اين سال، حجج الاسلام و المسلمين آقايان راشد يزدى و نقويان هستند.

تنظيم جدول جلسات، از ابتكارات واحد روابط عمومى بوده كه در سال‌هاى گذشته با هدف ايجاد نظم در نحوه استفاده از فضاها و جلوگيرى از تداخل و تزاحم برنامه‌ها طراحى و پس از تأييد سرپرست محترم حجاج ايرانى، به صورت يك شيوه مصوب درآمده و هر سال پيش از آغاز موسم حج، در سه مقطع مدينه قبل، مكه مكرمه و مدينه بعد، تنظيم و ملاك اقدام قرار مى‌گيرد.

با ابلاغ اين جدول، ساير مبادى ذى‌ربط در مورد امور مربوطه چون: تأمين انتظامات، پوشش صوتى و تصويرى، پذيرايى، اعزام و حضور قاريان، مداحان، سخنرانان و ساير امور مرتبط مطلع شده، كارها به نحوى منظم به پيش مى‌رود.

برنامه هاى ايام تشريق‌

مراسم برائت از مشركان‌

برائت از مشركان از ديدگاه حضرت امام خمينى (قدس سره)

از منظر امام خمينى(قدس سره) حج داراى ظرفيت بالايى براى بيدارى مسلمانان و شناخت مشكلات جهان اسلام و چاره‌جويى براى رفع آن‌هاست. چنانچه فرموده‌اند:

از ملزومات حج ابراهيمى و محمدى(ص) فرياد برائت از مشركان است كه بدون آن، حج معنا و مفهوم واقعى خود را از دست مى‌دهد.

همواره از طرف حضرت امام خمينى(قدس سره) بر آن تأكيد شده است، چنانچه

فرموده‌اند:

مسلم است كه حج بى‌روح و بى‌تحرك و قيام، حج بى‌برائت، حج بى‌وحدت، حجى كه از آن هدم كفر و شرك بر نيايد، حج نيست. ⁽¹⁾همچنين فرموده‌اند:

امروز فرياد برائت ما از مشركان و كافران، فرياد از ستم ستمگران و فرياد امتى است كه جانشان از تجاوزات شرق و غرب و در رأس آن آمريكا و اذناب آن به لب رسيده است و خانه و وطن و سرمايه‌شان به غارت رفته است. فرياد برائت ما فرياد ملت مظلوم و ستم‌كشيده افغانستان است و ... فرياد برائت ما فرياد مردم‌مسلمان آفريقاست ... فرياد برائت ما فرياد ملت لبنان و فلسطين و همه ملت‌ها و كشورهاى ديگر است. ⁽²⁾از منظر امام، برائت مى‌تواند انرژى متراكم جهان اسلام را آزاد نموده، در راه مبارزه با استكبار جهانى به كار گيرد. چنانچه فرموده‌اند: ما با اعلام برائت از مشركان تصميم بر آزادى انرژى متراكم جهان اسلام داشته و داريم و به يارى خداوند بزرگ و با دست فرزندان قرآن، روزى اين كار بزرگ صورت خواهد گرفت. ⁽³⁾حضرت امام، اعلان برائت را تجديد ميثاق مبارزان و تمرين سازمان‌دهى مجاهدان براى ادامه نبرد با كفر و شرك دانسته و فرموده‌اند: به هر حال اعلان برائت در حج، تجديد ميثاق مبارزه و تمرين تشكل مجاهدان براى ادامه نبرد با كفر و شرك و بت‌پرستى‌هاست و به شعار هم خلاصه نمى‌شود كه سرآغاز علنى ساختن منشور مبارزه و سازماندهى جنود خداى تعالى در برابر جنود ابليس و ابليس‌صفتان

است ...». ⁽¹⁾

ديدگاه سرپرست حجاج ايرانى‌

نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى در همايش اهل‌بيت كه در بعثه مقام معظم رهبرى برگزار شد، گفت: «به تعبير حضرت امام(قدس سره) و رهبر انقلاب اسلامى، حج بى‌روح، بى‌قيام و بى‌برائت، حج نيست و مسلمانان بايد چنين حجى را در جوامع اسلامى ترويج كنند.

يكى از ويژگى‌هاى امت اسلامى عزت و اقتدار است و تا زمانى كه مسلمانان در سراسر جهان فاقد اقتدار باشند، نمى‌توانند هيبت و عظمت خود را به رخ دشمنان اسلام بكشند.»

در اين مراسم، نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت- آيه‌الله محمد محمدى رى‌شهرى- از اين مراسم به‌عنوان ركنى از حج ياد كرد و براى قبولى اعمال زائران شركت‌كننده در اين مراسم، به درگاه احديت دعا كرد.

آمادگى براى برگزارى مراسم برائت‌

با توجه به فرارسيدن ايام تشريق و برنامههاى ويژه بعثه مقام معظم رهبرى در اين ايام، آقاى آخوندزاده با اشاره به اقدامات معاونت اجرايى براى اين ايام گفت: «به منظور برگزارى هر چه باشكوه‌تر مراسم برائت از مشركان تمهيدات لازم فراهم شده و با برگزارى شش جلسه اختصاصى با عوامل اجرايى و دست‌اندركاران اين مراسم و بازديد از محل نصب چادرها در عرفات، سعى در رفع مشكلات سال گذشته شده است.»

آخوندزاده در عين حال از مديران كاروان‌ها خواست كه زائران را زودتر از وقت به طرف مكان برگزارى مراسم هدايت نكنند و از آوردن زائران مسن و بيمار

كه تحمل حضور در مراسم را ندارند، اجتناب كنند.

معاون اجرايى بعثه مقام معظم رهبرى خاطر نشان كرد: «از هر كاروان، يك نيروى با تجربه براى انتظامات اين مراسم به كار گرفته مى‌شود و از زائران درخواست مى‌شود تا پايان مراسم با اين عزيزان همكارى كنند.»

آغاز مراسم برائت از مشركان‌

مراسم برائت از مشركان از ساعت 30/ 8 صبح روز عرفه با حضور گسترده زائران بيت‌الله الحرام آغاز شد و پس از تلاوت آياتى از سوره توبه و سردادن شعارهاى برائت؛ پيام ولى امر مسلمين، حضرت آيه‌الله خامنه‌اى- مدّظلّه العالى- توسط آيه‌الله رى‌شهرى قرائت گرديد.

مشروح پيام رهبر معظم انقلاب‌

اشاره

بسم الله الرحمن الرحيم

سرزمين وحى، بار ديگر انبوه مؤمنان را در ضيافت سالانه خود گردآورده است. جان‌هاى مشتاق از سراسر جهان اكنون در زادگاه اسلام و قرآن، به مناسكى سرگرم‌اند كه تدبر در آن، نمايى از درس جاودانه اسلام و قرآن به بشريت را نشان مى‌دهد و خود، گام‌هاى نمادين براى پياده كردن و به كار بستن آن است.

هدف از اين درس بزرگ، رستگارى و سرافرازى ابدى انسان و راه آن، تربيت انسان صالح و تشكيل جامعه صالح است؛ انسانى كه در دل و در عمل، خداى يگانه را بپرستد و خويشتن را از شرك و آلودگى‌هاى اخلاقى و هوس‌هاى انحرافى پاك كند و جامعه‌اى كه در ساخت آن، عدالت و آزادگى و ايمان و نشاط و همه نشانه‌هاى زندگى و پيشرفت به كار رود.

در فريضه حج، عناصر اصلى براى اين تربيت فردى و اجتماعى گنجانيده شده است. از لحظه احرام و بيرون آمدن از تشخصات فردى و ترك بسيارى از لذت‌ها و

خواهش‌هاى نفسانى، تا طواف بر گرد نماد توحيد و نماز در جايگاه ابراهيم بت‌شكن و فداكار، و از حركت شتابان ميان دو كوه، تا آرام گرفتن در عرصه عرفات در ميان خيل عظيم موحدان از هر رنگ و نژاد، و تا گذراندن شبى با ذكر و نياز در مشعرالحرام و انس جداگانه هر دل با خدا در عين حضور در ميان آن جمع متراكم، و سپس حضور در منا و سنگ‌باران نمادهاى شيطانى و آنگاه تجسم پر معناى قربانى كردن و اطعام مستمندان و رهگذران، همه و همه آموزش و تمرين و يادآورى است.

در اين مجموعه كامل، از سويى اخلاص و صفا و دل‌بريدن از سرگرمى‌هاى مادى و از سويى، سعى و تلاش و پايدارى؛ از سويى انس و خلوت با خدا و از سويى وحدت و يك‌دلى و هم‌رنگى با خلق؛ از سويى پرداختن به آراستگى دل و جان و از سويى دل‌سپردن به انسجام پيكره عظيم امت مسلمان؛ از سويى خشوع در پيشگاه حق و از سويى صلابت در برابر باطل؛ و خلاصه از سويى پر كشيدن در هواى آخرت و از سويى عزم راسخ براى آراستن دنيا، درهم‌تنيده و يك‌پارچه آموزش داده و تمرين مى‌شود:(وَ مِنْهُمْ مَنْ يقُولُ رَبَّنا آتِنا فِى الدُّنْيا حَسَنَهً وَ فِى الآْخِرَهِ حَسَنَهً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ). ⁽¹⁾و بدين‌گونه است كه كعبه شريف و مناسك حج، مايه قوام و قيام جوامع بشرى و انباشته از سود و بهره براى انسان‌هاست:(جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَهَ الْبَيتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاس وليشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ وَ يذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِى أَيامٍ مَعْلُوماتٍ) ⁽²⁾مسلمانان از هر كشور و هر نژاد، امروز بيش از هميشه بايد اين فريضه بزرگ را قدر بدانند و از آن بهره‌گيرند؛ زيرا افق در پيش چشم امت اسلامى امروز از هميشه روشن‌تر و اميد براى رسيدن به هدف‌هايى كه اسلام براى فرد و جامعه مسلمان ترسيم كرده، از هميشه بيشتر است. اگر امت اسلامى در دو قرن گذشته دچار

فروپاشى و هزيمت در برابر تمدن مادى غرب و مكتب‌هاى الحادى از هر دو نوع چپ و راست آن بود، اكنون در قرن پانزدهم هجرى، اين مكاتب سياسى و اقتصادى غرب‌اند كه پاى در گِل و دچار ضعف و فروپاشى و هزيمت‌اند و اسلام با بيدارى مسلمانان و بازيافت هويت خويش و با مطرح شدن انديشه توحيدى و منطق عدالت و معنويت، دور تازه‌اى از شكوفايى و عزت خويش را آغاز كرده است.

كسانى كه در گذشته‌اى نه چندان دور آيه يأس مى‌خواندند و نه تنها اسلام و مسلمين، بلكه اساس معنويت و دين‌دارى را در برابر هجوم تمدن غرب، از دست‌رفته مى‌پنداشتند، امروز سر بر افراشتن اسلام و تجديد حيات قرآن و اسلام و متقابلًا ضعف و زوال تدريجى آن مهاجمان را به چشم مى‌بينند. و با زبان و دل، تصديق مى‌كنند.

من با اطمينان كامل مى‌گويم كه اين هنوز آغاز كار است و تحقق كامل وعده الهى؛ يعنى پيروزى حق بر باطل و بازسازى امت قرآن و تمدن نوين اسلامى در راه است:(وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِى الأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِى ارْتَضى لَهُمْ وَ لَيبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يعْبُدُونَنِى لا يشْرِكُونَ بِى شَيئاً وَ مَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ). ⁽¹⁾نشانه اين وعده تخلف‌ناپذير در اولين و مهم‌ترين مرحله، پيروزى انقلاب اسلامى در ايران و بناى بلندآوزه نظام اسلامى بود كه ايران را به پايگاه مستحكمى براى انديشه حاكميت و تمدن اسلامى تبديل كرد. سر بر آوردن اين پديده معجزه‌آسا، درست در اوج هياهوى مادى‌گرى و اسلام‌ستيزى چپ و راست فكرى و سياسى و آنگاه مقاومت و استحكام آن در برابر ضربات سياسى، نظامى، اقتصادى و تبليغاتى

كه از همه سو نواخته مى‌شد، در دنياى اسلام اميدى تازه برانگيخت و شورى در دل‌ها پديد آورد.

هر چه زمان گذشته، اين استحكام- به حول و قوه الهى- بيشتر و آن اميد ريشه‌دارتر شده است. در طول سه دهه‌اى كه بر اين ماجرا مى‌گذرد، خاورميانه و كشورهاى مسلمان آسيا و افريقا، صحنه اين هماوردى پيروزمندانه است. فلسطين و انتفاضه اسلامى و قيام دولت فلسطينى و مسلمان، لبنان و پيروزى تاريخى حزب‌الله و مقاومت اسلامى بر رژيم مستكبر و خون‌خوار صهيونيست؛ عراق و تشكيل دولت مسلمان و مردمى بر ويرانه‌هاى رژيم ملحد و ديكتاتور صدام؛ افغانستان و هزيمت خفت‌بار اشغالگران كمونيست و رژيم دست‌نشانده آن؛ شكست و ناكامى همه طرح‌هاى استكبارى آمريكا براى سيطره بر خاورميانه؛ گرفتارى و آشفتگى علاج‌ناپذير در درون رژيم غاصب صهيونيست؛ فراگير شدن موج اسلام‌خواهى در بيشتر يا همه كشورهاى منطقه و به‌ويژه در ميان جوانان و روشن‌فكران؛ پيشرفت شگفت‌آور علمى و فناورى در ايران اسلامى به رغم تحريم و محاصره اقتصادى؛ شكست جنگ‌افروزان در آمريكا در عرصه سياسى و اقتصادى؛ احساس هويت و تشخص در اقليت‌هاى مسلمان در بيشتر كشورهاى غربى؛ همه و همه نشانه‌هاى آشكار پيروزى و پيش‌روى اسلام در هماوردى با دشمنان در اين قرن؛ يعنى قرن پانزدهم هجرى است.

برادران و خواهران! اين پيروزى‌ها يك‌سره محصول جهاد و اخلاص است. آنگاه كه صداى خدا از حلقوم بندگان خدا به گوش رسيد؛ آنگاه كه همت و نيروى مجاهدان راه حق به ميدان آمد؛ و آنگاه كه مسلمان به عهد و قرار خود با خدا عمل كرد، خداى علىّ قدير نيز وعده خود را محقق ساخت و مسير تاريخ عوض شد:

(أَوْفُوا بِعَهْدِى أُوفِ بِعَهْدِكُم) ⁽¹⁾،(إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ ينْصُرْكُمْ وَ يثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ) ⁽²⁾،(وَ لَينْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ ينْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِى عَزِيز) ⁽³⁾،(إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِينَ آمَنُوا فِى الْحَياهِ الدُّنْيا وَ يوْمَ يقُومُ الأَشْهادُ) ⁽⁴⁾.

اين هنوز آغاز راه است. ملت‌هاى مسلمان هنوز گردنه‌هاى دشوارى بر سر راه دارند. عبور از اين گردنه‌ها نيز جز با ايمان و اخلاص، جز با اميد و جهاد، جز با بصيرت و صبر، ميسر نخواهد گشت. با يأس و منفى‌بافى، با بى‌تفاوتى و بى‌همتى، با بى‌صبرى و شتاب‌زدگى، با بدگمانى به صدق وعده‌الهى، اين راه طى نخواهد شد.

دشمن زخم‌خورده، همه توان خود را به ميدان آورده و خواهد آورد. بايد هوشيار و خردمند و شجاع و فرصت‌شناس بود؛ در اين صورت همه تلاش دشمن ناكام خواهد ماند. در اين سى‌سال هم دشمن؛ يعنى عمدتاً آمريكا و صهيونيسم با همه توانى كه مى‌توانستند به كار برند در ميدان بودند، ولى ناكام ماندند. آينده هم نيز چنين خواهد بود. ان‌شاءالله.

شدت عمل دشمن، غالباً نشانه ضعف و بى‌تدبيرى اوست. به صحنه فلسطين و به‌ويژه غزه بنگريد؛ حركات بى‌رحمانه و دژخيمانه دشمن در غزه كه نظير آن در تاريخ ظلم‌هاى بشرى كمتر ديده شده است، نشانه ضعف او در فائق آمدن بر اراده‌مستحكم آن مردان و زنان و جوانان و كودكانى است كه با دست خالى، در برابر رژيم غاصب و پشتيبانش؛ يعنى ابرقدرت آمريكا ايستاده و خواسته آن‌ها را كه روى‌گردانى از دولت حماس است، زير پاى خود افكنده‌اند. درود خدا بر آن ملت مقاوم و بزرگ. مردم غزه و حكومت حماس اين آيات جاودانه قرآن را معنى

كردند:

(وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَى‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الأَمْوالِ وَ الأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ* الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَهٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيهِ راجِعُونَ* أُولئِكَ عَلَيهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَهٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ) ⁽¹⁾و(لَتُبْلَوُنَّ فِى أَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذى كَثِيراً وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الأُمُور) ⁽²⁾.

پيروز نهايى در اين كارزار حق و باطل، جز حق نيست و اين ملت مظلوم و صبور فلسطين است كه سرانجام بر دشمن پيروز خواهد شد(وَ كانَ اللَّهُ قَوِيا عَزِيزاً) ⁽³⁾همين امروز هم علاوه بر ناكامى در شكستن مقاومت فلسطينيان، در عرصه سياسى با دروغ درآمدن داعيه‌هاى آزادى‌طلبى و دموكراسى‌خواهى و شعار حقوق بشر، شكست سختى بر آبروى رژيم آمريكا و بيشتر رژيم‌هاى اروپايى وارد آمده است كه به اين زودى قابل جبران نخواهد بود. رژيم بى‌آبروى صهيونيستى از هميشه روسياه‌تر و برخى رژيم‌هاى عربى نيز در اين امتحان عجيب، بازنده تتمه آبروى نداشته‌خوداند.(وَ سَيعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَى مُنْقَلَبٍ ينْقَلِبُونَ) ⁽⁴⁾.

والسلام على عبادالله الصالحين

سيدعلى حسينى خامنه‌اى

4 ذى‌حجه‌الحرام 1429

13 آذر 1387

اظهارات مولوى اسحاق مدنى‌

مشاور رييس جمهور در امور اهل‌سنت پس از برگزارى مراسم برائت و شنيدن پيام مقام معظم رهبرى گفت: «پيام مقام معظم رهبرى به كنگره حج، علاوه بر آن‌كه به اصول و منافع كلى امت اسلامى براى عامه مسلمانان اشاره داشت، حاكى از آينده اميدواركننده اسلام بود.»

مولوى اسحاق مدنى با اشاره به پيام رهبر فرزانه انقلاب به كنگره عظيم حج امسال گفت: «فرازى از پيام مقام معظم رهبرى كه حاكى از خبر خوش از آينده اسلام است، صرف يك آرزو نيست، بلكه بسيار مدلل بوده و به مثابه چراغ راه آينده است. رويدادهاى امروز جهان به وضوح نشان مى‌دهد كه حركت مستكبران با وجود همه تلاش‌هاى تبليغاتى و سياسى رو به افول است و پيش‌بينى پيروزى مستضعفان و امت اسلامى به سمت تحقق مى‌رود و نشانه‌هاى آن در اعتراف رژيم اشغال‌گر قدس است كه آرزوى تصرف نيل تا فرات را عملًا دست نيافتنى اعلام كرده و از طرفى، بحران اقتصادى آمريكا غيرقابل مهار شده است. پيام رهبرى با استناد به اين چالش‌هاى استكبار جهانى مطرح شده و اميدواريم مجد و عظمت اسلام، همان‌گونه كه ايشان پيش‌بينى كردند تحقق پيدا كند».

مولوى اسحاق مدنى، وظايف امت اسلام را حفظ وحدت كلمه دانست و گفت: «زمينه تحقّق كامل وحدت با محوريت جمهورى اسلامى ايران ايجاد شده و مدتى قبل در جلسه مجمع‌التقريب كشورهاى اسلامى، منشور وحدت كه به امضاى عده زيادى از علماى برجسته تشيع و تسنن رسيد، منتشر شد.

اين اقدام ارزنده از نكات برجسته و قابل توجه در ايجاد وحدت در جامعه اسلامى است. به همين دليل استكبار جهانى كه از تفرقه مسلمانان سود مى‌برد و چنين اقدامى را برنمى‌تابد، به انحاى مختلف، سعى در ايجاد فشار و دشمنى

با نظام اسلامى دارد.»

مشاور رييس جمهور در امور اهل‌سنت افزود: «انتظار مى‌رود ملت‌ها و دولت‌هاى اسلامى نيز احساس مسؤوليت كنند و در راستاى اقدامات جمهورى اسلامى قدم‌هاى بيشترى بردارند. البته زمينه‌هايى در برخى كشورهاى اسلامى ديده مى‌شود و معنايش آن است كه روش جمهورى اسلامى ايران را پذيرفته‌اند، ولى بايد تلاش‌هاى بيشترى در اين راستا انجام بدهند.»

حاشيه‌هاى مراسم برائت از مشركان‌

انبوهى از زائران ايرانى كه از ساعات اوليه صبح يكشنبه ⁽¹⁾در بعثه مقام معظم رهبرى و خيابان‌هاى اطراف آن حاضر شده بودند، با نظم و شكوهى خاص، قبل و بعد از قرائت پيام مهم رهبر فرزانه انقلاب، فرياد «مرگ بر آمريكا» و «مرگ بر اسرائيل» را در سرتاسر عرفات طنين‌انداز و موجى از حماسه و شادى را در دل مسلمانان جهان، به‌ويژه ملت‌هاى مظلوم ايجاد كردند.

اكنون برخى از حواشى مراسم برائت از مشركان را مرور ميكنيم.

قرار ميگرفتند.

رسانه‌هاى همگانى خارجى نيز از دريافت‌كنندگان پيام مقام معظم رهبرى بودند.

تلويزيونى «لبيك» و شبكه الكوثر، براى مخاطبان پخش ميشد.

ترجمه پيام رهبر معظم انقلاب‌

پيام مقام معظم رهبرى به كنگره عظيم حج، توسط بعثه به يازده زبان زنده دنيا ترجمه شد. اين زبان‌ها عبارتند از: عربى، فرانسه، روسى، تركى، هوسايى، اردو، سواحلى، بنگالى و مالايى و ... گفتنى است كه زائران كشورهاى گوناگون با مراجعه به بعثه مقام معظم رهبرى پيام معظم له را دريافت مى‌كنند.

به همت رايزنى فرهنگى ايران در مادريد، پيام مقام معظم رهبرى به كنگره عظيم حج، در ماهنامه سياسى- فرهنگى مانسر به دو زبان انگليسى و اسپانيولى نيز چاپ و منتشر شد.

انعكاس خبرى مراسم برائت از مشركان‌

روز دوشنبه ⁽¹⁾مراسم برائت از مشركان در رسانههاى مختلف، اعم از خبرگزاريها و مطبوعات انعكاس گستردهاى داشت. سامانه‌هاى خبرى فارسى‌زبان به صورتى گسترده، مراسم پرشور برائت از مشركان زائران بيت الله الحرام را كه در روز عرفه در سرزمين وحى صورت گرفت، به عنوان ركن و فلسفه اساسى حج مورد توجه قرار دادند و به پوشش خبرى آن پرداختند.

اغلب سامانه‌ها در كنار گزارش و يا گزارش‌هاى خود از اين مراسم، تصويرهايى نيز انتشار دادند.

«ايرنا» خبرگزارى جمهورى اسلامى، در گزارش‌هاى متعدد و لحظه‌به‌لحظه خود از اين مراسم نوشت: «مراسم برائت از مشركان با حضور گسترده زائران بيت‌الله الحرام كه از شب گذشته وارد صحراى عرفات شده بودند، برگزار و متن پيام رهبر معظم انقلاب توسط نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى قرائت شد. اين پيام به

زبان عربى نيز براى زائران عرب ترجمه شد. در ابتداى مراسم يكى از قاريان آياتى از سوره مباركه توبه را قرائت كرد.

زائران ايرانى به‌طور گسترده در مراسم برائت از مشركان حضور داشتند. استقبال زائران از مراسم برائت به حدّى بود كه در همان ابتدا خيابان‌هاى منتهى به محل برگزارى مراسم، مملو از جمعيت شد و زائران مجبور شدند ادامه مراسم را در خيابان‌هاى اطراف دنبال نمايند. زائران بيت‌الله الحرام در اين مراسم پلاكاردهايى با مضامين: «مرگ بر آمريكا»، «مرگ بر اسرائيل» و «يا ايها المسلمون اتحدوا اتحدوا»، در دست داشتند.

در هنگام برگزارى مراسم، بالگردهاى عربستان سعودى چندين بار به منظور كنترل مراسم به پرواز درآمدند. در پايان مراسم نيز قطع‌نامه برائت از مشركان با تكبير حجاج به تأييد رسيد.»

«ايسنا» خبرگزارى دانشجويان ايران نيز اين خبر را روى سامانه خبرى خود در دسترس مراجعه كنندگانش از سرتاسر جهان قرار داد: «مراسم برائت از مشركان، با حضور نماينده‌ولى‌فقيه در امور حج و زيارت و جمع زيادى از زائران ايرانى در حالى‌كه جامه احرام بر تن داشتند، در عرفات برگزار شد.

زائران ايرانى براى اعلام برادرى با تمام مسلمانان جهان و ابراز انزجار از مشركان جهان، در اين مراسم شركت كردند. مراسم برائت از مشركان با شعار «الله‌اكبر»، «لااله‌الاالله»، «محمد رسول‌الله»، «يا ايها المسلمون اتحدوا اتحدوا»، «بحق رب‌العالمين اعتصموا اعتصموا»، «برائه المسلمين من عمل الكافرين»، «لااله‌الاالله، امريكا عدوالله»، «لااله‌الاالله، اسراييل عدوالله»، «الموت لامريكا» و «الموت لاسراييل» ادامه يافت.

«فارس»، علاوه بر اخبار مراسم مانند ديگر سامانه‌ها فرازهايى از سخنان آيه‌الله رى‌شهرى، نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى در مراسم برائت از مشركان را نيز منتشر كرد.

متن خبر «فارس» از اين سخنرانى بدين شرح است:

«نماينده ولى‌فقيه در بعثه رهبرى: اعلام برائت از سردمداران كفر و استكبار، به حج روح مى‌بخشد» سرپرست حجاج ايرانى گفت: «برائت از مشركان ركن حج است و اعلام برائت از سردمداران كفر و استكبار به حج روح مى‌بخشد.»

«مهر» كه در روزهاى اخير حجم بالايى از اخبار حج را روى سامانه خبرى خود قرار داده بود، از مراسم برائت چند خبر را منتشر كرد.

به گزارش خبرنگار اعزامى مهر به مكه مكرمه، مراسم برائت از مشركان دقايقى پيش با حضور انبوه زائران ايرانى و غيرايرانى خانه خدا، نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت، نمايندگان بعثه‌هاى مراجع عظام تقليد و خبرنگاران رسانه‌هاى داخلى و خارجى در صحراى عرفات آغاز شد.

«تابناك»، از سامانه‌هاى خبرى فارسى زبان نيز علاوه بر ارائه آلبوم تصويرى از مراسم برائت از مشركان و خبرهايى از مراسم، قطعنامه آن‌را به صورت كامل و به نقل از شبكه «خبر» منتشر كرد.

«تابناك» با اشاره به فرازهايى از قطعنامه نوشت:

«در اين قطع‌نامه، با اشاره به رهنمودهاى قرآن كريم مبنى بر ضرورت وحدت و يك‌پارچگى امت اسلام، حاضران در مراسم، مراتب برادرى، مودت و همدلى خود را با آحاد امت اسلامى در سراسر جهان اعلام داشتند. زائران بيت‌الله الحرام با تقبيح سياست‌ها و عمل‌كرد آمريكاى متجاوز به عنوان مظهر تروريسم دولتى، حضور اشغال‌گرانه شيطان بزرگ در سرزمين‌هاى اسلامى و كشتار مردم بى‌دفاع را محكوم كردند.

در بخش ديگرى از اين قطع‌نامه آمده است: «حاكميت غاصبانه رژيم جعلى اسرائيل بر سرزمين فلسطين، گسترش زرّادخانه اتمى اسرائيل در منطقه، دخالت در امور ديگر كشورها، سركوب و كشتار مردم بى‌دفاع و تخريب منازل و مزارع آن‌ها از جمله اعمال ننگين در كارنامه سياه صهيونيسم بين‌الملل به شمار مى رود.»

زائران خانه خدا همچنين با ابراز تأسّف عميق از عدم واكنش مؤثر كشورهاى اسلامى در قبال فاجعه دل‌خراش انسانى در غزه، اعتقاد راسخ خود را به نابودى رژيم نامشروع اسرائيل با تكيه بر سلاح ايمان اعلام كردند.

اين قطع‌نامه مى‌افزايد: «دستيابى و بهره‌گيرى از انرژى صلح‌آميز هسته‌اى، حقّ طبيعى كليه ملت‌ها و مسلمانان است و ايجاد محدوديت و برخورد تبعيض‌آميز درباره اين حق مسلّم، حركتى ظالمانه و مغاير با موازين بين‌المللى است.

در پايان، شركت‌كنندگان در مراسم برائت از مشركان، ناديده گرفتن كرامت انسانى، سلطه مستكبران و بى‌بند و بارى و ابتذال را به شدت محكوم و دست نياز به سوى خالق بى نياز براى ظهور مصلح كل جهان، بلند كردند.

برگزارى مراسم دعاى عرفه‌

دعاى عرفه، يادگار امام حسين(ع) است كه با برنامه‌ريزى بعثه مقام معظم رهبرى، هر ساله زائران، آن را در كنار «جبلالرحمه» زمزمه ميكنند.

عارفان در روز عرفه و در صحراى عرفات، قدر ثانيه‌ها را مى‌دانند و لحظه‌اى را از دعا و نيايش و استغفار و ارتباط با ذات بى‌همتا غافل نمى‌شوند.

امسال نيز مراسم معنوى دعاى عرفه روز دوشنبه ⁽¹⁾پس از اقامه نماز جماعت به امامت آيت الله رى شهرى(مدظلّه)، ساعت 45/ 14 در سرزمين عرفات با تلاوت آياتى از سوره يوسف آغاز گرديد و چادرهاى زائران بيتالله الحرام را سرشار از عطر عرفان نمود. در روز عرفه، همگان از درياى رحمت و عطوفت بى‌انتهاى ربوبى بهره‌مند مى‌شوند و در صحراى عرفات، دروازه‌اى به سوى عرفان و شهود و معرفت و بصيرت گشوده مى‌شود. در اين سرزمين نورانى و متبرك، دل‌ها از غير بريده و به خدا متصل مى‌شود. امسال دعاى عرفه، حال و هواى معنوى خاصى داشت و پلى بود

بين زمين و ملكوت، اشك‌هاى انابه و شوق از ديدگان حجاج سرازير و قلب‌ها سرشار از ياد خدا بود.

وقوف در عرفات بايد وقوف در برابر سيد و مولا و همراه با معرفت باشد، معرفت نسبت به سرائر و حقايق و مقام قلب، حاجى در جبل الرحمه بايد به ياد رحمت عام و خاص خداوند باشد و بداند كه پروردگار شاهد و ناظر بر بندگان و رحيم به مؤمنان است. اين معرفت به سالك بصيرت مى‌دهد و چشم بصير با نور هدايت الهى فروع يافته و به سرچشمه‌هاى معرفت دسترسى پيدا مى‌كند.

در سرزمين عرفات آدمى به اين فرموده پيامبر خدا مى‌انديشد كه: «سوگند به كسى كه به حق مرا بشير و نذير مبعوث كرد، خداوند را در آسمان دنيا ابوابى است كه به آن‌ها باب رحمت، باب توبه، باب حاجت، باب تفضّل، باب احسان، باب بخشش، باب عفو و كرم مى‌گويند. كسى نيست كه به عرفات برود، مگر اين‌كه خداوند تمامى اين باب‌ها را براى او بگشايد.» ⁽¹⁾و در سخنى ديگر مى فرمايد:

«مِنَ الذُّنُوبِ ذُنُوبٌ لا تُغْفَرُ إِلّا بِعَرَفاتٍ.» ⁽²⁾بعضى از گناهان، گناهانى هستند كه بخشيده نمى‌شوند مگر در عرفات.

اين آواى نورانى به گونه‌اى ديگر در گفته ابوشيخ از ابن عباس هم آمده كه: همانا روز عرفه، روز حج اكبر است و اين روز، روز مباهات است، روزى است كه خداوند به اهل زمين در برابر ملائكه آسمان فخر كرده و مى‌فرمايد:

«جاوُونى شعثا غبراً آمنوا بى و لم يرونى و عزّتى لأَغفرتُ لهم.»؛ ژوليده موى و گرد و خاك بر چهره نشسته، به سوى من آمده‌اند به من ايمان آوردند، با آن كه مرا نديده‌اند، به عزّت خود سوگند آن‌ها را مى‌بخشم.

يادمان خادمان ضيوف‌الرحمان‌

سهشنبه شب ⁽¹⁾در صحراى «منا»، علاوه بر تلاوت قرآن كريم، برنامه ويژه‌اى با عنوان «يادمان خادمان ضيوف الرحمان» به منظور بزرگداشت ياد و خاطره كارگزارانى كه در طول يك‌سال گذشته به رحمت ايزدى پيوسته‌اند، برگزار شد. در اين برنامه از هفده روحانى و كارگزار حج تجليل گرديد.

حجه‌الاسلام والمسلمين راشد يزدى، سخنران اين مراسم بود كه درباره جايگاه عالمان و روحانيون در جامعه اسلامى و خدمت‌گزارى به حجاج سخن گفت.

بازگشت سرپرست حجاج ايرانى به ميهن اسلامى‌

نماينده ولى‌فقيه عصر پنجشنبه از سرزمين وحى به ميهن اسلامى بازگشت و در فرودگاه مهرآباد، مورد استقبال حجه‌الاسلام والمسلمين محمدى گلپايگانى، رئيس دفتر مقام معظم رهبرى قرار گرفت.

وى در جمع خبرنگاران گفت: «با تلاش همه كارگزاران، حج امسال نيز مانند سال‌هاى قبل با شكوه، عزت‌مند و همراه با آرامش و بدون تنش برگزارشد.»

وى افزود: «اوج عزت‌مندى مسلمانان ايران و ساير كشورها را در مراسم قرائت دعاى كميل و در روز نهم ذى‌الحجه در مراسم برائت از مشركان شاهد بوديم. در مجموع خدا را شاكريم كه در حدّ توان به اين اهداف رسيديم و مراسم حج باعزّت و آبرومند برگزار شد.

در ابعاد داخلى نوآورى‌ها در ده محور و در ابعاد بين‌المللى دوازده نوآورى از قبيل: نشست‌هاى تخصصى، تعامل بيشتر با نخبگان جهان اسلام، همايش قدس، تقريب و همايش ايرانيان مقيم خارج از كشور برگزارشد.»

وى با اشاره به ديدار با شخصيت‌هاى جهان اسلام و همچنين انجام نظرسنجى از زائران خارجى مراسم حج درباره مسائل مهم ايران و جهان گفت: «حمايت از

مواضع ضداستكبارى نظام جمهورى اسلامى ايران و ابراز نگرانى از پوشش كمرنگ جنايات رژيم صهيونيستى در رسانه‌هاى منطقه از مواردى بود كه زوار خارجى شركت كننده در نظرسنجى بر آنها تأكيد داشتند.»

نماينده ولى‌فقيه با اشاره به اين كه معرفى اهل‌بيت عصمت و طهارت(ع) به‌ويژه براى نسل جوان و انتشار آن در كشورهاى اسلامى از ديگر موارد تأكيدى زوار و شخصيت‌هاى خارجى در نظرسنجى بود، گفت: «ضرورت بهره‌گيرى بيشتر از رسانه ملى براى ترجمه ديدگاه‌هاى نظام اسلامى و آموزه‌هاى اهل‌بيت عصمت و طهارت، به‌ويژه براى نسل جوان و انتشار آن در كشورهاى اسلامى از ديگر موارد تأكيدى زوار و شخصيتهاى خارجى در نظرسنجى بود.»

جانشين سرپرست حجاج در مدينه‌

الف: ملاقات‌ها

اشاره

هر سال پس از بازگشت سرپرست حجاج به ميهن اسلامى، جانشين ايشان آيه‌الله ابراهيم امينى در مدينه ادامه كار را به عهده مى‌گيرند.

امسال ايشان نيز ملاقات‌ها و بازديدهايى داشته‌اند كه به آن‌ها اشاره مى‌كنيم:

ديدار با جمعى از پزشكان اندونزى‌

آيه‌الله ابراهيم امينى، روز پنج‌شنبه ⁽¹⁾با گروهى از پزشكان اندونزى ديدار كرد. در اين ديدار، دكتر طاها، يكى از اعضاى كادر پزشكى بعثه اندونزى، با ابراز خرسندى از حضور در بعثه مقام معظم رهبرى، ايران و اندونزى را دو عضو يك پيكر توصيف و ابراز اميدوارى نمود كه روابط دو كشور، روز به روز بهبود يابد.

جانشين سرپرست حجاج ايرانى ضمن خيرمقدم به آنان گفت: «تلاش براى حفظ خانواده‌ها و جوانان كشورهاى اسلامى از توطئههاى دشمنان اسلام، وظيفه همه

روشن‌فكران و فرهيختگان مسلمان است.»

وى افزود: «با وجود همه تلاشهاى دشمنان، الحمدلله در كشور اندونزى مسلمانان از فرقه‌هاى مختلف با يكديگر و با مسيحيان به خوبى و آرامى زندگى مى‌كنند و وضعيت اعتقادى مردم مناسب است.»

ايشان با يادآورى اين‌كه حج، براى خودسازى و پرورش روح است، ضرورت تغيير و تحول اخلاقى حاجيان را پس از اين سفر روحانى مورد تأكيد قرار داد.

ديدار با جمعى از دانشجويان پاكستانى‌

شامگاه جمعه ⁽¹⁾گروهى از دانشجويان پاكستانى «دانشگاه الأزهر» با حضور در بعثه مقام معظم رهبرى با آيه‌الله ابراهيم امينى ديدار كردند.

در اين ديدار، جانشين سرپرست حجاج ايرانى، وحدت را از رموز پيروزى انقلاب اسلامى و دفاع مقدس دانست و گفت: «در ايران اسلامى همه اقوام و مذاهب يك‌دست و متحد هستند و همين مسأله موجب شده تا در دوران‌هاى مختلف تاريخ بر مشكلات گوناگون چيره شوند.»

آقاى امينى در اين ديدار به دانشجويان توصيه كرد تا با تحصيل علوم مختلف، خود را براى تبليغ دين در بين جوانان آماده كنند؛ زيرا هم‌اكنون جامعه غربى در پى ايجاد فساد و فحشا در بين جوانان و خانواده‌هاست و اين مسؤوليت ما را در رويارويى با آن‌ها سنگين مى‌كند.

وى با اشاره به مشكلات مردم مظلوم فلسطين در غزه گفت: «اگر جوامع اسلامى با هم متحد بودند، صهيونيستها جرئت و جسارت ظلم بر مردم فلسطين را پيدا نمى‌كردند.»

ديدار با حجاج كشور سوريه‌

دوشنبه شب ⁽¹⁾، تعدادى از حجاج سورى علاقه‌مند به نظام جمهورى اسلامى كه مدت‌ها با اشتياق درخواست حضور در بعثه ايران را داشتند، در سالن اجتماعات «هتل قصرالدخيل» حاضر شدند و با آيه‌الله ابراهيم امينى و برادران ايرانى خود گفت‌وگو كردند.

در اين جلسه، پس از تلاوت كلام الله مجيد توسط يكى از قاريان بين‌المللى ايران، حجه‌الاسلام والمسلمين محمدى عراقى، عضو هيئت علمى بعثه مقام معظم رهبرى، بخش‌هايى از پيام رهبر انقلاب به كنگره حج امسال را براى حاضران در جلسه قرائت كرد.

وى با اشاره به كم‌كارى و بى‌انصافى برخى دولت‌هاى اسلامى در موضوع فلسطين و به‌ويژه مردم غزه، بر وظيفه تك‌تك مسلمانان در اهتمام به امور برادران و خواهران مسلمان خود و ضرورت كمك به آن‌ها از هر طريق تأكيد كرد.

در پايان اين ديدار، به تقاضاى برادران و خواهران سورى، جانشين سرپرست حجاج ايرانى براى ملت مسلمان و مهمانان سورى دعا كرد.

ديدار با علماى افغانستان‌

در ادامه ملاقاتهاى شخصيتهاى كشورهاى اسلامى با جانشين سرپرست حجاج ايرانى، روز سه‌شنبه ⁽²⁾گروهى از علما و انديشمندان شيعه افغانستان، با ايشان ديدار كردند و خواستار حمايت جمهورى اسلامى ايران از مناطق شيعه‌نشين اين كشور و توجه به تلاش‌هاى مسلمانان اين مناطق براى تقويت برنامههاى فرهنگى شدند.

آقاى تقدسى، رييس حج و زيارت ولايت «دايكندى» افغانستان، با اشاره به تأثير بزرگ پيروزى انقلاب اسلامى ايران بر وضعيت مناطق شيعه‌نشين افغانستان و تأسيس مدارس علميه در اين كشور، خواستار اعزام استادان مجرب و علماى دينى و نيز

ارسال كتاب‌هاى مورد نياز مدارس علميه اين منطقه شد.

وى گفت: «امسال حدود 700 نفر زائر از ولايت شيعه‌نشين داى‌كندى براى انجام مناسك حج عازم عربستان شده‌اند.

در اين ديدار، آقاى ابراهيم امينى با ابراز خرسندى از ديدار علماى افغانستان، با تأكيد بر ضرورت تلاش براى كم‌رنگ كردن اختلاقات بين مردم و اقوام مختلف اين كشور، گفت: «جمهورى اسلامى ايران همواره قبل و بعد از پيروزى انقلاب اسلامى نسبت به افغانستان و مردم آن عنايت ويژه‌اى داشته و در حد توان، به اين كشور كمك كرده است.»

ولايت داى كندى در مناطق مركزى افغانستان واقع است و داراى جمعيتى بالغ بر يك ميليون نفر است كه همگى شيعه و پيرو مكتب اهل‌بيت(ع) هستند.

ديدار با جمعى از حجاج تركيه‌

جمعى از حجاج دياربكر تركيه با جانشين سرپرست حجاج ايرانى ديدار كردند. آيه‌الله ابراهيم امينى در اين ديدار با اشاره به تلاش بى‌وقفه دشمنان اسلام براى ايجاد اختلاف و پررنگ كردن اختلاف سليقه‌ها بين مسلمانان و به‌ويژه تشيع و تسنن، بر ضرورت اتحاد و همدلى ميان مسلمانان و اتفاق روى مشتركات تأكيد كرد.

در اين جلسه كه در محل بعثه مقام معظم رهبرى در مدينه منوره برگزار شد، آقاى امينى، با ابراز تأسف از كم‌رنگ بودن وحدت ميان جوامع اسلامى افزود: «امروز كشورهاى اسلامى به جاى حمايت همه‌جانبه از مردم مسلمان و مظلوم فلسطين و به خصوص غزه، متأسفانه يا سكوت كرده‌اند و يا از رژيم صهيونيستى حمايت مى‌كنند. اگر اتحاد اسلامى وجود داشت، شاهد چنين فاجعه‌اى نبوديم.»

وى ضعف اعتقاد نسبت به مبانى اسلام در ميان جوانان كشورهاى اسلامى را تهديد ديگرى براى جهان اسلام دانست و خواستار تلاش بيش از پيش علما و انديشمندان اسلامى، براى تقويت مبانى عقيدتى جوانان شد.

آيه‌الله امينى در پاسخ به سؤالى در زمينه اقدامات ايران براى مبارزه با افراطى‌گرى در جهان اسلام، با اشاره به ديدگاه‌هاى امام خمينى(قدس سره) و رهبر معظم انقلاب و تأكيد ايشان بر لزوم وحدت گفت: «ايران برنامه‌هاى فرهنگى فراوانى براى ايجاد وحدت اسلامى، نظير همايش‌هاى تقريب مذاهب اسلامى، تدارك و اجرايى كرده است.»

ب: بازديدها و نشستها

ديدار از مركز درمانى‌

روز دوشنبه ⁽¹⁾، جانشين سرپرست حجاج ايرانى از مركز درمانى مدينه منوره ديدار كرد. آيه‌الله امينى ضمن بازديد از قسمت‌هاى مختلف اين مركز از قبيل: پذيرش و ثبت رايانهاى بيماران و مراجعه كنندگان و بخشهاى قلب، سونوگرافى و داخلى، از وضعيت بيماران بسترى شده نيز آگاهى يافت.

دكتر مغانلو، مدير درمان مركز درمانى مدينه منوره در اين بازديد گفت: «از ابتداى ورود زائران به مدينه 5912 مورد مراجعه به اين مركز صورت گرفته كه از اين تعداد 199 مورد در بخش‌هاى مختلف بسترى شده‌اند.»

وى با بيان اين‌كه در مجموع 56 نفر به دليل مشكلات قلبى در بخش بسترى شده‌اند، تعداد بيماران بسترى در اين بخش را در حال حاضر چهار نفر اعلام كرد.

جانشين سرپرست حجاج ايرانى در اين ديدار از تلاش گروه پزشكى تقدير كرد و گفت: «تاكنون شكايتى از سوى زائران در زمينه خدمات مركز پزشكى حج به بعثه مقام معظم رهبرى گزارش نشده است.»

ديدار با رابطين روحانيون‌

روز دوشنبه ⁽¹⁾، رابطين روحانى نيز با آيه‌الله امينى ديدار و گفت‌وگو كردند. در اين ديدار، رابطين گزارشى از فعاليتهاى فرهنگى «مدينهبعد» را به جانشين سرپرست حجاج ايرانى ارائه دادند. ايشان نيز با ابراز رضايت از فعاليت روحانيون در اين مقطع موسم حج، از زحمات آنان تشكر كرد.

ديدار با اعضاى ستاد مدينه‌

صبح پنجشنبه ⁽²⁾و در آخرين روزهاى موسم حج، اعضاى ستاد مدينه با جانشين سرپرست حجاج ديدار كردند. آقاى امينى در اين ديدار، وضعيت خدمت‌رسانى به زائران را مناسب ارزيابى كرد و گفت: «اين‌گونه اقدام‌ها موجب حفظ آبروى نظام جمهورى اسلامى و برگزارى حجى آبرومند براى كشورمان مى شود.»

وى بهره‌گيرى از بركات سفر حج را براى دست‌اندركاران اجرايى حج نيز ضرورى خواند و افزود: «از علايم قبولى حج اين است كه حاجى در خود تحولى به وجود آورد و از اين‌جا تصميم به ترك بداخلاقى‌ها و كردارهاى زشت خويش بگيرد.»

آقاى امينى همچنين مسؤولان را به جديت و رسيدگى بيشتر به امور مردم در بازگشت به ايران توصيه كرد.

در اين ديدار، رئيس ستاد مدينه منوره با اعلام اين‌كه اكنون بيش از سى هزار نفر از حجاج ايرانى در اين شهر حضور دارند، گفت: «حركت اين زائران به ايران از فردا جمعه ⁽³⁾آغاز شده، تا بامداد پنج‌شنبه ⁽⁴⁾ادامه مى‌يابد.»

مسؤولان ستاد حج، مركز درمانى و پزشكى، آشپزخانه «الدخيل» و هواپيمايى جمهورى اسلامى در مدينه منوره نيز در اين ديدار حضور داشتند.

بخش سوم: فعاليت‌معاونت‌ها و مديريت‌هاى بعثه‌

1. معاونت آموزش و پژوهش‌

اشاره

معاونت آموزش و پژوهش در سال 1370 تشكيل شده و از همان سال تا كنون با مديريت حجت الاسلام و المسلمين آقاى سيد على قاضيعسكر به فعاليت‌هاى خود ادامه مى‌دهد. اين معاونت در غير موسم عهده‌دار برنامه‌هاى متنوع پژوهشى، آموزشى و فرهنگى است.

سخنان معاون آموزش وپژوهش در باره عملكرد معاونت‌

اقدامات پژوهشى‌

حجه‌الاسلام و المسلمين قاضى عسكر، در آستانه شروع مناسك حج اظهار داشت: «در حوزه پژوهشى كارهاى زيادى در سال‌هاى گذشته انجام شده كه نمونه‌اى از آن در فصلنامه ميقات حج و دوفصلنامه ميقات الحج به زبان فارسى و سه شماره ميقات الحج به زبان عربى منتشر گرديده است كه با حدود 25000 صفحه مطلب، جايگاه خوبى را در ميان محققان كشور پيدا كرده است.

ايشان درخصوص واگذارى بخشى از فعاليت‌هاى بخش‌هاى مختلف بعثه به مركز استان‌ها گفت: «تمركززدايى در همه بخش‌هاى اجرايى و فرهنگى به عنوان يك اصل موفق مطرح است، به‌شرطى كه اين كار با دقت صورت بگيرد؛ بنابراين بايد اين كار، پس از كارشناسى در اين زمينه انجام شود.»

قاضى‌عسكر گفت: «ما كار تمركززدايى را از سال‌هاى گذشته آغاز كرده‌ايم كه

يك نمونه از آن، برگزارى جلسات متمركز آموزشى در استان‌ها است كه خود استان‌ها جلسات آموزشى را براى زائران برگزار مى‌كنند و تنها در برخى موارد به دعوت خود استان، سخنران از تهران و يا قم اعزام مى‌شوند، در ساير موارد همه برنامه‌ها در خود استان تدارك مى‌شود».

وى ادامه داد: «توليدات اين معاونت، به عنوان منبع مورد اعتماد در كشور مورد توجه و استفاده نويسندگان مختلف قرار گرفته و ما از اين جهت خرسنديم. در سال گذشته به طور ميانگين در هر هفته يك كتاب توليد و به علاقه‌مند ارائه كرده‌ايم.»

وى تصريح كرد: «در حال حاضر با توجه به مخاطبان گوناگون بيش از 600 اثر در زمينه‌هاى مختلف از جمله تبيين عقايد شيعه، اسرار و معارف حج، مناسك حج، تاريخ اسلام، معرفى اماكن، پاسخ‌گويى به شبهات وهابيت سفرنامه‌ها، حج در قرآن، حج در روايات و ... چاپ و منتشر شده است.»

ايشان با بيان اين‌كه كارهاى توليدى ما در حوزه پژوهش نسبت به گذشته از رشد 20 الى 30 درصد همراه بوده اظهار داشت: «پس از حج 86 تا كنون با احتساب كتاب‌هاى آماده چاپ، در مجموع حدود يكصد اثر به چاپ خواهد رسيد.

معاون آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى با بيان اين‌كه يكى از اهداف حج، اهداف سياسى و اجتماعى است، تصريح كرد: «ما حج را از زاويه‌هاى مختلف و از جمله از ديدگاه مذاهب اسلامى و اديان و مذاهب ديگر مورد توجه قرار داده، كتابى را نيز براى آشنايى زائران با كشورهاى اسلامى و نوع روابط و مناسبات آن‌ها با جمهورى اسلامى چاپ كرده‌ايم تا زائران با مطالعه اين كتاب، پيش از تشرّف به حج بتوانند با اين كشورها آشنا شده، راحت‌تر با مسلمانان اين مناطق ارتباط برقرار كنند.»

وى گفت: «با توجه به شبهه‌افكنى‌هاى وهابيون و تبليغات منفى عليه شيعيان تا كنون بيش از دويست كتاب در زمينه معرفى شيعه و پاسدارى از عقايد شيعه منتشر

شده كه مجموع اين كتاب‌ها تا حدود زيادى توانسته خلاء موجود را برطرف كند و همچنان در صدد ارائه پژوهش‌هاى ديگرى در اين عرصه به صورت كتاب به علاقه‌مندان هستيم».

اقدامات آموزشى‌

معاون آموزش و پژوهش بعثه با اشاره به اين‌كه جلسات متمركز آموزشى زائران به صورت ميدانى برگزار مى‌شود، گفت: «همه ساله نقشه‌ها و تصاوير مربوط به مكه و مدينه، سى‌دى‌هاى آموزشى و سرفصل‌هاى آموزشى در اختيار كاروان‌ها قرار مى‌گيرد تا طبق برنامه از اين امكانات براى آموزش زائران بهره بگيرند.»

وى افزود: «تا امروز امكان آموزش زائرانى كه ساليان طولانى در انتظار رفتن به حج بودند به دليل شكل‌گيرى ساليانه كاروان‌ها مقدور نبود، اما با برنامه‌ريزيهاى در دست اقدام، قرار است از زمان ثبت‌نام به بعد اطلاع‌رسانى آغاز و سپس آموزشها انجام شود.»

وى با بيان اين‌كه تنها «حاجى» مخاطب آموزش ما نيست، گفت: «يكى از اهداف ما در حج ايجاد تحول معنوى و فرهنگى در زائر است؛ به‌گونه‌اى كه حاجى بتواند ابتدا خود و سپس اطرافيان خويش را تغيير داده، سطح معنوى و فرهنگى آن‌ها را ارتقا بخشد.»

ايشان ادامه داد: «سامان‌دهى آموزش همه حجاج به دليل گستردگى، پراكندگى و تنوع مخاطبين در گوشه و كنار كشور، نيازمند بودجه و اعتبارات زيادى است كه از عهده‌بعثه خارج است و مى‌طلبد كه دولت محترم در اين زمينه سرمايه‌گذارى كند.»

وى تصريح كرد: «برخى كاروان‌ها، زائران چند سال خود را در مناسبت‌هاى مختلف مانند عيد قربان، عرفه و .... جمع كرده، ارتباط خود را به صورت هيئتى با

آن‌ها ادامه مى دهند كه اميدواريم اين حركت- كه ظرفيت خوبى براى گسترش پيوندهاى دينى در جامعه است- استمرار يافته، همه حجاج را شامل شود».

قاضى عسكر خاطر نشان كرد: «زائران ما به نوعى سفير جمهورى اسلامى و نماينده يك نظام انقلابى هستند. بر همين اساس تلاش زيادى در راستاى آموزش اخلاقى و رفتارى زائران انجام داده‌ايم تا ان‌شاءالله رفتار آن‌ها براى زائران ديگر كشورها الگو باشد.»

اقدامات فرهنگى‌

آقاى قاضى عسكر اظهار داشت: «معاونت آموزش و پژوهش چند حركت فرهنگى را برنامه‌ريزى كرده كه از جمله آن مى‌توان به مسابقات فرهنگى، مسابقات كتاب‌خوانى بر اساس كتب توزيع شده در بين كاروان‌ها و مراسم شبى با شهيدان- كه به تجليل از شهدا و خانواده‌هاى همان كاروان مى‌پردازد- اشاره كرد.»

وى در خصوص برنامه‌اى كه براى گرامى‌داشت ياد و خاطره حضرت امام(قدس سره) برگزار مى‌شود، گفت: «موضوع اين برنامه تبيين عظمت و شخصيت حضرت امام(قدس سره) و نقش ايشان در احياى حج ابراهيمى است.» معاون آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى تصريح كرد كه ويژه‌نامه «در حريم يار» به صورت چهار رنگ كه حاوى اطلاعات عمومى مورد نياز براى زائران است، پيش از سفر در بين حدود سى هزار نفر توزيع شده است.

وى افزود: «يكى از نوآورى‌هاى امسال اين معاونت، راه‌اندازى كتابخانه ديجيتالى در مكه و مدينه با 480 گيگابايت حجم، تلفن گويا براى پاسخ‌گويى به مسائل شرعى، ارائه حدود بيست نرم‌افزار قابل استفاده در تلفن همراه و انتقال آن‌ها به شكل «بلوتوث» است كه زائران مى‌توانند از آن‌ها استفاده كنند.»

وى تأكيد كرد: «دريافت آخرين فتاواى مراجع، پيش از سفر زائران يكى ديگر

از فعاليت‌هاى اين معاونت است. براى مثال با توجه به تغييراتى كه در مسعا و رمى جمرات صورت گرفته، فتاواى مراجع معظّم تقليد را جمع‌آورى كرديم و به روحانيون محترم كاروان‌ها منتقل كرديم تا زائران گرفتار مشكل و اضطراب روحى نشوند.»

آقاى قاضى عسكر، ارتباط معاونت آموزش و پژوهش با هنرمندان حوزه‌هاى مختلف را خوب ارزيابى كرد و گفت: «در بخش هنرهاى تجسمى، صنايع دستى، عكس، نقاشى و ... كارهاى خوبى را در سال‌هاى گذشته توليد كرده‌ايم، به شكلى كه امروز به صورت يك موزه درآمده است. با فيلم‌سازان و هنرمندان عرصه سينما نيز ارتباط و تعامل دوسويه برقرار كرده‌ايم و آن‌ها كارهاى خوبى را با همكارى امور حج صدا و سيما توليد كرده‌اند.

قاضى عسكر با بيان اين‌كه هنر در جهان اسلام صيقل دهنده روح آدمى و وسيله توجه انسان به خدا و جهان هستى است، خاطر نشان كرد: «در پايان هر سال طى فراخوانى از همه هنرمندانى كه به حج و عمره مشرف شده و قادر به آفرينش اثر هنرى در زمينه حج هستند، دعوت مى‌كنيم تا آثار توليدى خود را در زمينه فرهنگ حج ارائه كنند. ما سعى داريم تا حدّ امكان از ظرفيت و توان اين افراد براى توليد جلوه‌هاى مختلف حج استفاده كنيم.»

توسعه برنامه هاى فرهنگى‌

آقاى قاضى‌عسكرگفت: «در بحث گسترش فرهنگ حج همه بايد كمك كنند. متأسفانه در خصوص فرهنگ و اهميت حج و شناخت ابعاد مختلف آن، مطلب ويژه و خاصى در متون آموزشى مقاطع مختلف تحصيلى اعم از كتاب‌هاى درسى مدارس و دانشگاهى ديده نمى‌شود. ما بايد به لحاظ فرهنگى، حج را فراگير كنيم تا مردم با آمادگى و بصيرت كامل به حج مشرف شوند كه اين مهم، در گرو همكارى

رسانه‌ها، سازمان‌ها و بخش‌هاى مختلف كشور است».

وى در پايان با اشاره به مسأله سوغات و خروج ارز از كشور گفت: «در خصوص علل و عوامل روى‌كرد مردم در خريد بيشتر از حد سوغات، نظرسنجى‌هاى علمى انجام داده‌ايم. بر اساس اين نظرسنجى‌ها يك سلسله از اين عوامل به آداب و رسوم مردم و توقعاتى كه از زائر دارند، برمى‌گردد كه با كار فرهنگى گسترده مى‌توان تا حدود زيادى از اين توقعات كاست و در نتيجه با كاهش خريد سوغات، از خروج سنگين ارز از كشور جلوگيرى كرد».

وى افزود: «در حال حاضر فيلمى در زمينه سوغات با نگاه منتقدانه تهيه شده كه قرار است به صورت سريال از يكى از شبكه‌هاى سيما پخش شود».

سيدعلى قاضى عسكر از توزيع بسته فرهنگى در حج امسال شامل مجموعه پنجاه كتاب در قطعهاى مختلف و لوح‌هاى فشرده، حاوى سخنرانى علما و استادان و نيز فيلم و تصوير ويژه زائران عتبات عاليات خبر داد و گفت: «طراحى الگوى نوين حجاب و توصيه به بانوان زائر براى استفاده از اين الگو، ارائه لوح فشرد حاوى 25 نرم افزار مرتبط قابل نصب روى تلفن همراه، توزيع كتاب‌هاى مختلف براى برگزارى مسابقه كتاب‌خوانى، چاپ بيش از صد اثر مكتوب براى پاسخ‌گويى به شبهات دينى و تشكيل شوراى فرهنگى و گروه ارشاد در كاروان ها از ديگر فعاليت‌هاى اين معاونت در سال جارى است». وى ابراز اميدوارى كرد در نتيجه اين برنامه‌ها به تدريج شاهد تحولى بزرگ در تأثيرگذارى بيشتر اين فريضه بر زائران ايرانى باشيم.

مصاحبه با حجه‌الاسلام والمسلمين حصارى (مسؤول برنامه‌ريزى و امور فرهنگى)

آقاى حصارى مسؤول طرح و برنامه معاونت آموزش و پژوهش مى‌باشند و به

مدت يك سال و نيم از فعاليت ايشان در اين بخش مى‌گذرد. وى در گفت‌وگويى اظهار داشت:

كار فرهنگى را از نوجوانى به عنوان، كتابدار و مسؤول كتابخانه فرهنگى در همدان، از سال 57 به بعد نوعاً در راه‌اندازى فعاليت‌هاى فرهنگى مشاركت داشته‌ام. 15 سال سابقه تدريس دانشگاهى، مسؤول نهاد ولىّ‌فقيه در دانشگاه اميركبير و سپس مدير پژوهشى سازمان حوزه‌ها و مدارس علميّه خارج از كشور و مسؤول برنامه‌ريزى استراتژيك شوارى‌عالى حوزه به مدت دو سال و اندى، مدير برنامه‌ريزى درسى مركز حوزه خواهران، معاون پژوهشى مؤسسه انتظار نور و مدير كل مطالعات راهبردى هيئت امناى مركز جهانى و سازمان مدارس و مدير كل مطالعات برنامه‌ريزى فرهنگى- تبليغى دفتر تبليغات اسلامى بودم. از تأليفات من كتاب تاريخ سياسى- فرهنگى معاصر، كتب درسى مركز مديريت حوزه خواهران، به سوى حكومت جهانى حضرت مهدى و چندين مجلد كتاب چاپ نشده است و پروژه‌ها و طرح‌هايى نيز در دست انجام دارم.

در تجديد نظر ساختارى كه در اوايل سال 86 در حوزه نمايندگى ولى‌فقيه در حوزه حج و زيارت انجام شد، مديريتى تحت عنوان تبليغات و انتشارات به معاونت آموزش و پژوهش اضافه شد؛ با هدف سازمان‌دهى به كليه فعاليت‌هاى فرهنگى در حوزه نمايندگى.

در سال 86 يك برنامه فرهنگى با ويژگى متعددى براى حج 86 تدارك ديده شد. از مهم‌ترين آن‌ها، انسجام‌بخشى به كليه فعاليت‌ها و وحدت هدف در كليه فعاليت‌هاى فرهنگى و اصل پايدارسازى و دستاوردهاى فرهنگى معنوى حج بود كه

به عنوان مبنا مورد توجه قرار گرفت.

هدف ديگر بهره‌گيرى از اين ظرفيت براى تسرّى روحيه فرهنگى- معنوى به جامعه بود و ما با توجه به اين اصول برنامه‌هاى فرهنگى را به سه مقطع قبل، حين و بعد از سفر تقسيم كرديم و براى هر كدام هم شاخصه‌هايى قرار داديم.

نكته ديگر، محور قرارگرفتن شوارى فرهنگى در كاروان به عنوان خردجمعى و تشريك مساعى بود. در اين كار، با عنايت به اين‌كه روحانى، مدير، پزشك، معين و معينه و همچنين نماينده زائران عضوند، بنابراين همه‌سونگرى شده و اميدواريم وحدت رويه ايجاد شود.

در سال 87 همين كار را اصلاح و تكميل كرديم كه اهم آن‌ها عبارت‌اند از:

مجموعه‌روزهاى موسم را متناسب با مقتضيات موسم نام‌گذارى كرديم و براى هر روز چارچوب برنامه‌اى ارائه شد.

مناسبت‌هاى دينى و ملى را در دل برنامه‌ها گنجانديم و براى آن يك برنامه زمان‌بندى و جدولى ارائه گرديد.

برنامه عمل گروه ارشاد، به صورت دفتر ارائه شد و گروه‌هاى ارشاد نسبت به مسائل رفتارى، معاشرت اجتماعى علاوه بر نقش ارشادى، سرگروه هم بودند. در اين برنامه هر يك از اعضاى فرهيخته كاروان، افراد ضعيف و كم‌سواد را تحت كنترل خود قرار مى‌دهند تا اشتباه در اعمال و گم‌شدن پيش نيايد؛ بنابراين نقش حمايتى دارند.

درباره توليد محصولات فرهنگى هم سال قبل، توليد محتوا كاملًا به عهده كاروان‌ها گذاشته شده بود، اما امسال به خاطر عدم دسترسى توليد محتوا در كاروان‌ها، ارتقاى كيفى و هماهنگى و وحدت رويه در تمام كاروان‌ها، محتوا توليد و در اختيار آنان قرار گرفت. اين توليدات در قالب كتاب، سيدى، بروشور، مقاله و ويژه‌نامه، كتابچه جدول و سؤالات مسابقه ارائه شد.

برنامه‌ريزى و توليد محتوا و ابلاغ به مديران كاروان‌ها براى عملياتى كردن آن‌ها، برنامه‌هاى پيش‌بينى شده كه مهم‌ترين آن معرفى و ارسال عكس و مشخصات اعضاى شوارى فرهنگى و گروه ارشاد براى صدور كارت‌هاى عضويت بود، كه اين كار هم انجام شده است.

چون كار ما يك اقدام فرهنگى نوينى بود، بنابراين، تازگى و نوآورى در امور فرهنگى حج محسوب مى‌گردد. عمل گروه ارشاد نيز نوآورى در برنامه‌ريزى فرهنگى است. اگر اين كار به درستى عملياتى شود، ناهنجارى‌ها در كاروان‌ها به شدت كاهش مى‌يابد.

در مقام توليد سيدى «مسافر قبله»، آموزش مناسك به طريق پاورپوينت و با استفاده از تصاوير و عكس كه روشى متفاوت از روش‌هاى آموزشى قبل است ارائه شده است.

طراحى هفت عنوان مسابقه؛ دو مسابقه كتاب‌خوانى و پنج مسابقه موضوعى و مناسبتى، مبتنى بر اطلاعات عمومى است. كتاب «آداب حج» و «چگونه زيستن» و پنج عنوان در مورد پيامبر(ص) و حضرت زهرا(س) در مدينه و مسابقه مولود كعبه، امام مهدى(عج) در مكه توزيع و كليدهاى مسابقات و آيين‌نامه‌هاى نحوه انتخاب افراد برنده و اهداى جوايز نيز ابلاغ شده.

همچنين برنامه‌ويژه‌اى براى بزرگ‌داشت امام راحل در نظر گرفته شده كه با نام «امام و حج ابراهيمى» در بعثه و كاروان‌ها برگزار شده و دو تا كتابچه «باده نور» و «آيت صدق» كه بخشى از سيره اخلاقى و رفتارى امام(قدس سره) بوده، تكثير و بين

كاروان‌ها براى بهره‌گيرى محتوايى در اين مراسم توزيع شده است.

ما چند مؤلفه براى اعمال نظارت داشتيم:

به طور متوسط به هر كاروان بيست نسخه داديم، اما مراجعات مكرر مديران كاروان براى تكثير اين جزوات، نشان‌گر افزايش شركت‌كنندگان است.

نسبت به عوامل اجرايى حتماً نيازمند برگزارى كارگاه‌هاى مديريت فرهنگى هستيم. بايد به عوامل اجرايى ياد داد كه چگونه فعاليت‌هاى فرهنگى را مديريت كنند.

در گزينش روحانيون و مديران بايد ملاكهاى توانايى مديريت فرهنگى را هم مدنظر قرار دهيم، بخش ستادىِ فعاليت‌هاى فرهنگى بايد از تشتت مديريتى خارج شود و مديريتى منسجم پيدا كند و كار سوم، واقع‌بينانه ديدن نيروهاى ستادى موسم است كه بايد از نظر تعداد و توانايى واقع‌بينانه‌تر شوند.

اما به نسبت زائران، اصلى‌ترين كار تيپ‌بندى زائران است كه بايد برنامه‌ريزى بر اساس تيپ‌بندى انجام شود و بر اساس آن، هم برنامه و هم بسته‌هاى فرهنگى هر تيپ متفاوت باشد. همچنين در عين محدود كردن حجم برنامه‌ها- كه نبايد همه وقت زائر

را پر كند- رعايت تنوع و جذابيت در توليد محتوا و روش ارائه صورت بپذيرد. البته تمام برنامه‌ريزى‌ها بايد مبتنى بر نيازسنجى انجام شود تا واقع‌بينانه‌تر و اثرگذارتر گردد.

در اين راستا نياز اعلامى منظور نيست، بلكه نيازشناسى اكتشافى مدنظر ماست تا به نيازهاى واقعى مخاطبان دسترسى پيدا كنيم.

فكر مى‌كنم به جاى اين‌كه يك جايگاه ساختارى به نام معاونت فرهنگى شكل بگيرد، بهتر است ستاد امور فرهنگى شكل بگيرد وهمه بخش‌هاى علاقه‌مند و يا مرتبط عضو آن باشند و آن ستاد قهراً رييسى و شورايى دارد، بخشى رييسى اداره مى‌شود و بخشى هم شورايى، در اين صورت كارها زمين نمى‌ماند، چون بازوى قوى دارد و شورا هم دارد. انگيزه‌ها و علايق و سليقه‌ها هم ناديده گرفته نمى‌شود.

اين باعث مى‌شود كه هم كار منسجم‌تر شود و در ضمن همه انگيزه‌ها هم به كار گرفته شود. معاونت آموزش و پژوهش، امور بين‌الملل، معاونت روحانيون، سازمان حج و زيارت و مديريت اهل‌سنت مى‌توانند پنج ضلع اين ستاد باشند.

اولًا، در پى تفكيك برنامه بر مبناى طبقه‌بندى مخاطب براى سال آتى هستيم؛ يكى براى بى‌سوادان و كم‌سوادها و ديگر براى تحصيل كرده‌ها، اين حداقل كار است. ثانياً، طراحى و اجراى كارگاه آموزشى، توجيهى مديران و روحانيون است. ثالثاً، جلو انداختن زمان ابلاغ و اجراى برنامه‌ها براى دستيابى به فرصت مكفى براى آماده‌سازى زائران و رابعاً عملياتى كردن برنامه‌هاى پس از سفر.

مقاصد فرهنگى‌تان، چه اقدامى براى تقويت انگيزش آنان در نظر گرفته‌ايد؟

ما فكر مى‌كنيم كه نبايد انگيزه‌هاى مادى را پررنگ كنيم؛ زيرا زائران عميقاً انگيزه لازم را براى جلب رضاى الهى دارند و خواهان اين هستند كه نقشى داشته باشند و خدمتى كنند. در عين حال، جهت تشخص‌دهى و اعتبار آنان، كارتى برايشان صادر كرده‌ايم. ضمناً از ميان شوراهاى فرهنگى، شوراى نمونه به نحو مقتضى مورد تشويق قرار مى‌گيرد، حتى ممكن است به سفر معنوى عمره نيز مشرف شوند.

اول: تعدد مراكز مديريتى و تصميم‌گيرى در كارهاى فرهنگى.

دوم: ناآشنايى بخشى از مديران و روحانيون نسبت به برنامه‌هاى نوين فرهنگى به صورت منسجم.

سوم: سن بالاى اكثر زائران و بى‌سوادى آن‌ها.

از آنجا كه اكثر مردم در طول عمر يك بار به حج ميآيند، آن را با شوق و انگيزه خيلى بالايى انجام مى‌دهند و بيشترين سطح آمادگى و كسب معنويت را دارند. از اين نظر به اعتقاد ما براى تعامل‌بخشى دينى، معنوى و فرهنگى در بالاترين سطح وجود دارند. افراد بى‌سواد و باسواد مى‌خواهند تغيير رويه بدهند، از جمله تصحيح قرائت، پاكى مال، صله رحم، حلاليت‌طلبى و مانند آن، اين نشان‌مى‌دهد كه مردم آمادگى دارند و اين اعمال، هم اثر وضعى دارد و هم انكسار قلبى ايجاد مى‌كند. در نتيجه سطح آمادگى را براى پذيرش معنوى بالا مى‌برد.

آدمى در سفر حج از تعلقات مادى مى‌برد و با ميل و انگيزه اين كار را مى‌كند. شايد هيچ زمانى روح و قلب آدمى براى تحول معنوى به اين اندازه نباشد. به همين

نسبت، ديگران هم به حاجى توجه گسترده دارند و با يك آدابى حاجى را بدرقه و استقبال مى‌كنند و اين توجه هم به نوبه خود، ظرفيت بالايى را در اختيار ما قرار مى‌دهد و ما هنوز از اين ظرفيت استفاده نكرده‌ايم و به حاجى نگفته‌ايم به هنگام مراجعت چگونه معنويات حج را منتقل كند. اين يكى از آن‌ظرفيت‌هاى خيلى بزرگ است كه قابل استفاده مى‌باشد.

از طريق برقرارى ارتباط با مؤسسات اسلامى كشورهاى مختلف، مى‌توانيم از قبل حاجى‌ها را شناسايى كنيم و با واسطه همين مؤسسات و مراكز كه با آن‌ها تعامل داريم، در مبدأ برنامه‌هايى با دسته‌بندى فرهنگى مناسب در اختيارشان بگذاريم. البته به واسطه محدوديت‌هايى كه در موسم وجود دارد، در اختيار گذاشتن اين بسته امكان‌پذير نيست. در اين راستا، ولو همه حاجى‌ها را پوشش ندهيم، اما مى‌توانيم بعضى از آن‌ها را پوشش دهيم كه البته اين كار در حيطه مسؤوليتى معاونت امور بين‌الملل جا دارد.

اگر بخواهيم بهره معنوى مخاطبين بالا برود، لازم است برنامه‌هايى را توليد كنيم كه تلفيقى بين شعور و شعار باشد، عاطفه و برهان، عقل و احساس؛ در سال قبل ما پيمان‌نامه‌اى تدوين كرديم كه يكى براى وداع با مكه(پيمان با خدا) و يكى براى وداع با مدينه(پيمان‌با پيامبر(ص)) بود.

پيمان‌نامه‌ها سال گذشته در كاروان‌ها به صورت دسته‌جمعى قرائت شد كه عموماً تشكر كردند و امسال اين پيمان‌نامه‌ها تكثير شد و در كاروان‌ها نصب شد تا پيش رو باشد. در همين راستا برنامه مراقبت نفس و توجه به شهيدان و شهادت را در برنامه‌هاى امسال پيش‌بينى كرديم كه در واقع در راستاى تثبيت و تقويت ارزش‌هاى

معنوى انجام گرفته است.

گزارش فعاليتهاى فرهنگى در مكه مكرمه‌

اشاره

حجه‌الاسلام و المسلمين هاجرى مسؤول گروه مدينه بعد شوراهاى فرهنگى كاروان‌ها، در گفتگويى اظهار داشت: «روز ورود به مكه دو جلسه با همكاران فرهنگى، پيرامون حوزه عمل و مأموريت‌هاى محوله برگزار شد و دفترچه راهنماى فرهنگى، در اختيار آنان قرار گرفت.

جلسه‌اى نيز با مسؤول ستاد مكه پيرامون نحوه تعامل و همكارى با ستاد براى تحقق مطلوب برنامه‌هاى فرهنگى مصوب برگزار گرديد. در نتيجه مقرر شد كه با حضور نماينده معاونت، در جلسات روزانه مديران مناطق نُه‌گانه، برنامه‌هاى مصوب ابلاغ شود و هماهنگى‌هاى لازم به عمل آيد.»

نماينده معاونت، با حضور در هشت جلسه از جلسات مديران ستاد، ضمن ابلاغ مصوبات فرهنگى، تدابير اجرايى مورد نياز براى اجراى مطلوب برنامه‌ها را اعلام و هماهنگى‌هاى مقتضى را به عمل آورد. خوشبختانه مدير محترم ستاد مكه، معاون و مديران مناطق نُه‌گانه، در خصوص پشتيبانى و پى‌گيرى مصوبات ابلاغى حداكثر همكارى را با معاونت داشتند.

تعامل با مناطق نُه‌گانه‌

از آنجا كه تعداد رابطان فرهنگى معاونت در مكه، سه نفر بود، مناطق نُه‌گانه بين آنان به‌طور مساوى تقسيم شد؛ به‌گونه‌اى كه دو روز در ميان در مناطق حضور يافتند. آن‌ها مجموعاً در 25 جلسه شركت داشتند. اهم اهداف حضور نمايندگان معاونت در مناطق به شرح ذيل است.

حضور مستمر و مؤثر كارشناسان فرهنگى در ستاد، موجب هماهنگى مطلوب و تسريع در اجراى برنامه‌هاى ابلاغى در وقت مقرر، گرديد.

شبكه‌هاى فرهنگى كاروان‌ها

امسال براى نخستين سال، از سيستم شبكه‌اى براى تعميق و غنابخشى به برنامه‌هاى فرهنگى كاروان‌ها و تعامل و ارتباط مستمر با هسته‌هاى فرهنگى كاروان‌ها استفاده شد. در همين راستا، رابطان فرهنگى معاونت در مناطق نُه‌گانه، در جلسات منطقه‌اى از مديران كاروان‌ها خواستند كه يك نفر از چهره‌هاى فرهنگى و فعال گروه ارشاد را به عنوان رابط فرهنگى كاروان معرفى نمايند.

با پى‌گيرى اين ابلاغيه، مديران در مدت كوتاهى رابطان فرهنگى كاروان خود را به نماينده معاونت معرفى كردند. با دعوت از رابطان معرفى شده، دو جلسه توجيهى براى اين رابطان در مناطق نُه‌گانه برگزار شد و حوزه عمل و نحوه تعامل آن‌ها با رابط معاونت دقيقاً تشريح شد.

براى مثال فرم‌هاى نيازسنجى فرهنگى در كوتاه‌ترين مدت توسط رابطان توزيع و جمع‌آورى شد. شايان ذكر است شمار رابطان فرهنگى كاروان‌هاى مكه به پانصد نفر مى‌رسد كه براى رابطان هر منطقه، دو جلسه برگزار شده است. با اطلاعاتى كه از رابطان فرهنگى كاروان‌ها گرفته شده، با توجه به ميزان موفقيت آن‌ها در مأموريت‌هاى محوله، برنامه‌هايى براى استمرار اين ارتباطات و تعاملات شبكه‌اى در بازگشت به ايران طراحى شده است.

پاس‌داشت روز «حج و امام خمينى 1» و روز «ازدواج و خانواده»

امسال با توجه به مصوبه شوراى برنامه‌ريزى بعثه مقام معظم رهبرى، روز ششم ذى‌الحجه به نام روز «حج و امام خمينى(قدس سره)» نام‌گذارى شد. بر همين اساس با برگزارى يك جلسه كارشناسى، برنامه‌هاى پاسداشت اين روز تنظيم و پيشنهاد شد كه پس از تصويب و ابلاغ آن، مصوبات در جلسه ستاد مكه به اطلاع مديران مناطق رسيد. همچنين رابطان فرهنگى معاونت در مناطق نُه‌گانه بر اهتمام كاروان‌ها به پاس‌داشت اين روز تأكيد كردند. اهم فعاليت‌هايى كه توسط دفتر معاونت در مكه در خصوص پاس‌داشت اين روز انجام شد، به شرح ذيل است:

روز اوّل ذى‌الحجه، سالروز ازدواج حضرت امير(ع) با حضرت فاطمه(س) و روز ازدواج و خانواده نام‌گذارى شد و كارشناسان فرهنگى معاونت در جلسه ستاد و مناطق از مديران خواستند تا مراسم جشنى در كاروان‌ها برگزار شود و ضمن تقدير از زوج‌هاى جوان، اطلاعاتى در خصوص فرهنگ ازدواج، آسان‌سازى ازدواج جوانان و ساير موارد در اختيار زائران قرار دهند.

الگوهاى فرهنگى، انتقال تجارب‌

تبادل تجارب، فرصت آموزشى مؤثر و غيررسمى براى كسانى است كه كمتر

فرصت حضور در كلاس درس را دارند يا آن را برنمى‌تابند. در اين روى‌كرد، طرح‌ها و خلاقيت‌هاى ابتكارى، خيلى سريع تبديل به الگوى فرهنگى شده و شايع مى‌شود.

بر اين اساس و در راستاى پى‌گيرى ابلاغ معاون محترم آموزش و پژوهش در خصوص نظام دهى و غنابخشى به نمايشگاه محصولات فرهنگى مديران كاروان، جلسه‌اى با مسؤولان و كارشناسان محترم ستاد برگزار شد و نتايج آن در قالب يك طرح به معاون آموزش و پژوهش پيشنهاد شد و به تأييد رسيد.

اين نمايشگاه كه با هدف تقدير از خلاقيت‌ها و نوآورى‌هاى فرهنگى و نيز آشنايى مديران با فعاليت‌هاى يكديگر در نُه منطقه برگزار شد، به گفته ناظران نسبت به نمايشگاه سال گذشته هدف‌مندتر، هماهنگ‌تر و منظم‌تر و پررونق‌تر برگزار شد. شايان ذكر است كه نمونه‌هايى از محصولات فرهنگى عرضه شده در اين نمايشگاه، توسط كارشناسان فرهنگى معاونت انتخاب شد كه «در نمايشگاه نمونه محصولات فرهنگى حج 87» در 15 ذى‌حجه در هتل كريستالات با هدف الگوسازى فرهنگى به نمايش گذاشته مى‌شود.

عمده فعاليت‌هايى كه دفتر نمايندگى معاونت در مكه در خصوص برپايى مطلوب اين نمايشگاه‌ها انجام داده، بدين شرح است:

ابلاغ طرح و ارائه توضيحات لازم.

نيازسنجى فرهنگى‌

اشاره

طرح نيازسنجى فرهنگى به مسؤوليت آقاى دكتر شريفى‌نيا- كه مقدمات آن در مدينه انجام شده بود- در مكه ادامه يافت و به سرانجام رسيد. تكثير بيش از بيست هزار صفحه پرسش‌نامه، دسته‌بندى و طبقه‌بندى آنان در دو سطح زائران و كارگزاران، فراخوان حدود پانصد نفر از رابطان فرهنگى، توزيع پرسش‌نامه‌ها و برگزارى جلسه توجيهى در نُه منطقه براى رابطان، از اهمّ ارهايى بود كه براى اجراى مطلوب نيازسنجى انجام شد. اكنون پرسشنامه‌ها در كاروان‌ها توزيع شده و هماهنگى لازم براى عودت به دفتر معاونت انجام گرفته است.

جلسات مشترك با همكاران نظرسنجى‌

هر ساله نظرسنجى‌هاى مختلف و متعددى از سوى سازمان، حوزه نمايندگى و معاونت‌هاى تابعه انجام مى‌شود. بر اين اساس و به منظور وحدت‌رويه در حوزه عمل، جلسه‌اى صميمانه با حضور محققان و كارشناسان مجرى طرح برگزار شد. در اين جلسه كه محققانِ معتمدِ بخش‌هاى مختلف حضور داشتند، بر سودمندى و لزوم برگزارى مستمر اين‌گونه جلسات كارشناسى تا دستيابى به يك برنامه عمل مشترك

تأكيد شد.

خدمات مشاوره‌اى در آستانه ايام تشريق‌

اشاره

حج و به‌ويژه ايام تشريق، آبستن پيش‌آمدهاى غيرمترقبه و پيش‌بينى نشده است كه عدم آمادگى عوامل و كارگزاران كاروان‌ها، در مواجهه با اين رخدادهاى ناگهانى، ممكن است آن را به يك معضل و بحران مديريتى تبديل كند. آشناسازى كارگزاران كاروان‌ها با وضعيت‌هاى غيرمترقبه و نحوه مواجهه با آن، آنان را نسبت به برخوردها و مديريت خام و ناپخته ايمن مى‌سازد.

از اين رو در آستانه ايام تشريق، جلسات خدمات مشاوره با حضورآقاى دكتر شريفى‌نيا در دو سطح(مديران و روحانيون، زائران) برگزار شد. در جلسات مشاوره زائران عوامل استرس‌زا در حج به‌ويژه‌ايام تشريق و راه‌هاى پيش‌گيرى و مواجهه با آن‌ها تبيين شد. اين جلسات با استقبال مديران كاروان‌ها و زائران مواجه گرديد.

اما در جلسه كارگزاران كاروان‌ها، گونه‌هاى استرس در موسم حج و نحوه پيش‌گيرى يا مواجهه با آنها بررسى و چاره‌انديشى شد. افزون بر مباحث گذشته كه توسط آقاى دكتر شريفى‌نيا در جلسات كارگزاران ارائه شد، فرصت‌ها و ظرفيت‌هاى معنوى ايام تشريق براى كارگزاران و زائران توسط جناب آقاى پناهيان ارائه گرديد. اين نشستها بالغ بر پانزده جلسه بوده است.

جلسات درون‌بخشى‌

جلسات درون‌بخشى نيروهاى معاونت در مكه، در هر روز، دوبار برگزار مى‌شد. جلسات صبحگاهى به برنامه روز نيروها و هماهنگى‌هاى لازم اختصاص داشت و جلسات شبانگاهى به گزارش فرهنگى روز، مباحث كارشناسى پيرامون راهكارها و برون‌رفت‌ها مى‌پرداخت. «شكل‌گرايى در فعاليت‌هاى فرهنگى كاروان‌ها»، «افزايش

سطح انتظارات رفاهى زائران و ريشه‌هاى آن» از جمله موضوعات مطرح شده در اين جلسات بود.

برگزارى مسابقات‌

در چارچوب طرح ابلاغى از معاونت آموزش و پژوهش، سه مسابقه در مكه براى كاروان‌هاى مكه و مدينه برگزار شد. اهم فعاليت‌هاى انجام شده در اين محور عبارت‌اند از:

حضور در جمع شوراهاى فرهنگى‌

يكى از محورهاى فعاليت كارشناسان فرهنگى معاونت در مناطق، حضور در جمع گروه‌هاى ارشاد و شوراهاى فرهنگى كاروان‌ها و تقدير از تلاش‌ها و زحمات آن‌ها بود. اين سركشى كه با رويكرد فرهنگى- و نه نظارتى و بازرسى- انجام مى‌شود، بعضاً در معيت مديران مناطق نُه‌گانه انجام شد.

گفت‌وگو با حجت الاسلام سيد طه مرقاتى، كارشناس فرهنگى‌

وى عضو هيئت علمى سازمان مطالعه و تدوين كتب انسانى دانشگاه‌ها و استاد مدعو در دانشگاه‌هاى علامه طباطبايى، مذاهب اسلامى و علوم قضايى است و پيش‌تر كارشناس فرهنگى معاونت فرهنگى وزارت ارشاد و دبير كميته دينى كتاب سال جمهورى اسلامى بود. امسال به عنوان كارشناس فرهنگى معاونت آموزش و

پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى و در مناطق 1، 3 و 5 ستاد مكه مكرمه فعاليت داشته و در شكل‌گيرى نمايشگاه محصولات فرهنگى، نقش فعالى ايفا نمود. گفت‌وگو با ايشان را مرور ميكنيم:

بر اساس راهنماى شوراى فرهنگى و گروه‌هاى ارشاد و توصيه‌هايى كه از سوى معاونت آموزش و پژوهش جهت توليد محصولات فرهنگى به عمل آمده بود و البته فضاى لازم براى ابتكارات ويژه كاروان‌ها نيز وجود داشته است، در نتيجه بخش عمده‌اى از اين محصولات قبل از تشرف در ايران به وجود آمده بود.

بنابر راهنمايى شوارى فرهنگى معاونت، ابتدا اين محصولات در خود كاروان‌ها در فضاى مناسب به نمايش گذاشته شد و بعد موفق شديم در بازديدهاى موردى از اين نمايشگاه‌ها دست به گزينش اوليه آثار بزنيم. سپس اين محصولات در ستادهاى نُه‌گانه به عنوان نمايشگاه‌هاى منطقه‌اى عرضه گرديد و پس از سه روز نمايش، توسط نماينده معاونت و رييس منطقه ذى‌ربط، نمونه كالاى فرهنگى انتخاب و صورت‌جلسه شد.

در بيشتر كاروان‌ها شكل گرفته بود، مانند: مدرسه‌سازى، كمك در ازدواج جوانان، عيادت از بيماران و مانند آن كه حجاج مى‌توانند با اين تيپ‌كارها پيش‌آهنگ فرهنگ‌سازى در جامعه باشند.

به كارگيرى خدمات الكترونيكى در كاروان‌ها خوب بود. اطلاع‌رسانى به خانواده‌ها يا گرفتن عكسى از حاجى و در نظر گرفتن يك فايل خاص براى هر يك از حجاج، اعلام خبر سلامتى به خانواده‌هاى حجاج از طريق پيام‌هاى الكترونيكى نمودهايى از اين فعاليت بود. البته بعضى از خدمات الكترونيكى نيز مانند برنامه‌هاى نرم‌افزارى براى انتقال به تلفن همراه افراد، مانند دعاها و تفاسير قرآنى و مانند آن نيز انجام شد كه آن هم بسيار مناسب بود.

در ابتدا موضوعات هشت‌گانه شهدا، نقاشى كودكان، نشريات و مانند آن بود، ولى در عمل، عرضه بعضى از محصولات ديگر موجب افزايش غرفه‌ها و تنوع موضوعى بيشتر نمايشگاه‌ها شد و در مجموع هم اين افزايش غرفه‌ها و تنوع آن جذابيت بيشترى به نمايشگاه‌ها داد و اين، نشان از اهميت دادن به ابتكارات و خلاقيت‌هاى حجاج بود.

فكر مى‌كنم بايد براى بهبود كيفى نمايشگاه‌ها اقدامات زير انجام پذيرد:

دبيرخانه ثابتى در تهران ايجاد شود و گزينش آثار در آن‌جا باشد و در اين‌جا تنها آثار ارائه شود.

آيين‌نامه ثابتى باشد تا كارها در چارچوب بهترى قرار گيرد.

البته بايد هدايت و نظارت در كارها باشد؛ اما بايد حمايت لازم براى شكوفايى استعدادها نيز صورت گيرد.

فعاليتهاى كتابخانه‌

اشاره

طبقه اوّل ساختمان مركزى بعثه مقام معظم رهبرى، عطر خاصى دارد كه اهل فرهنگ از فاصله‌هاى دور آن را حس مى‌كنند، عطر دل‌انگيز كتاب در فضايى كوچك به وسعت شايد 60 متر در دل خود باغ بزرگى را جاى داده كه شكوفه‌هاى علم و ايمان چونان چراغ‌هاى نور بخشى، جان و دل هر زائرى را نورباران مى‌سازد.

كتابخانه بعثه با همين قفسه‌هاى معطرى كه شانه به شانه هم، طعم دانايى را در ظرف زلال مسافر حريم وحى مى‌نشاند، سه رايانه و ده صندلى در كنار پذيرايى با صفاى آب و يا چاى، فضاى اين باغ سرسبز و با طراوت را زينت داده است. يك روحانى جوان و خوش برخورد همچون پروانه‌اى گرد زائران اين باغ مى‌چرخد و هر آنچه كه در سفره ميزبانى دارد، براى مهمانانش مهيا مى‌سازد.

كتابخانه بعثه مقام معظم رهبرى طبق كارشناسى‌هاى لازم مبنى بر نياز عامه زائران و روحانيون و محققان و مراجعان گرانقدر، به كتب منبع و مأخذ جهت مطالعه ويا جواب‌گويى به شبهات، در مدينه منوره توسط معاونت محترم آموزش و پژوهش بعثه روز سهشنبه ⁽¹⁾رسماً كار خود را با توجه به سرفصل‌هاى زير آغاز نموده است:

با توجه به سرفصل‌هاى ياد شده و با دستور و پى‌گيرى‌هاى مجدانه معاونت محترم آموزش و پژوهش مبنى برآماده نمودن كتب مورد نياز و فضاى مطالعه جهت استفاده مراجعان، كتابخانه برنامه‌هاى خود را در عرصههاى ذيل آغاز نمود.

كتابخانه مكتوب‌

با توجه به نيازسنجى و نحوه استفاده مراجعان اعم از روحانيون معظم كاروان‌ها، محققان، معين و معينه‌هاى كاروان‌ها و زائران گران‌قدر و با تجربه قبل مبنى بر نيازها، قريب به 3000 نسخه كتاب آماده شد كه منابع چاپى در موضوعات فقه و اصول، تاريخ و سيره، كلام، تخصصى حج، علوم قرآن و تفسير، اخلاق، حديث، ادبيات، اشعار، لغت، ادعيه و مناجات و چند عنوان ديگر مى‌باشد.

كتابخانه ديجيتالى‌

رشد روزافزون بهره‌بردارى از فناورى پيش‌رفته در عرصه‌هاى مختلف زندگى بشرى، به‌ويژه در دو حوزه آموزش و پژوهش به‌گونه‌اى موجب توسعه و تعميق آن گرديده كه بدون آن هيچ پيش‌رفتى در اين دو حوزه متصور نيست و حتى در شرايط كنونى، آموزش صحيح و تحقيق و پژوهش دقيق، بدون آن امكان‌پذير نخواهد بود.

همان‌گونه كه استفاده از ابزار كمك آموزشى در انتقال به موقع، دقيق و صحيح مفاهيم و آموزه‌ها، بسيار مفيد و كارساز است، بهره‌گيرى از اين فناورى در ترقّى و

پيش‌رفت آموزش و تحقيق نيز امرى ضرورى و اجتناب‌ناپذير است. از اين رو كتابخانه ديجيتالى با اهداف ذيل راه‌اندازى شد.

كتابخانه همراه‌

با توجه به پيش‌رفت فناورى روز و استقبال عامه مردم از تلفن‌هاى همراه و با عنايت به ايجاد فرهنگ مطالعه و در اختيار داشتن كتاب مورد نياز، با توجه به كارشناسى‌هاى دقيق، كتابخانه همراه با عناوين زير راه‌اندازى شد:

اين كتابخانه با استقبال گسترده علاقه‌مندان مواجه شد و مراجعه محققان و روحانيون و زائران در حدى بود كه كتابخانه بعضاً به‌صورت يكسره پذيراى برادران وخواهران بود. گفتنى است اين برنامه به‌طورى طراحى گرديد كه با دستگاه بلوتوث

در شعاع 250 متر به صورت خود كار، بلوتوث گوشى‌هاى همراه را شناسايى و ارسال به صورت اتوماتيك انجام مى‌گرفت.

پرده بردارى از نرم افزارهاى جديد

1. نرم افزار الى‌الحقيقه:

متن 760 مجلد درباره عقايد شيعه و پاسخ‌گويى به شبهات با امكانات جست‌وجو، نسخه‌بردارى و امكان مطالعه متن و برنامه‌هاى جانبى ديگر.

2. نرم افزار صهباى حج:

متن تأليفات مربوط به حج وسخنرانى‌هاى عالم عارف حضرت آيه‌الله جوادى آملى با امكانات جست‌وجو، نسخه‌بردارى و امكان مطالعه متن و برنامه‌هاى جانبى ديگر.

كتابخانه ديجيتالى دو زبانه‌

در راستاى خدمت‌رسانى فرهنگى و در سال نوآورى و شكوفايى، كتابخانه ديجيتالى به روش

locol

در مدينه منوره و مكه مكرمه راه‌اندازى شد. اين كتابخانه كه حاوى كتابخانه‌هاى موضوعى الفبايى، بانك مقالات، نشريات، پايگاه اطلاع‌رسانى، بانك صوت قرآن كريم، بانك تصاوير و فهرست كامل محتوا با حجم 480 BG است، به دو زبان عربى و فارسى و با جست‌وجوى پيشرفته قابل استفاده است.

شبكه پاسخ‌گويى تلفنى به سؤالات‌

اين شبكه در راستاى خدمت‌رسانى به زائران عزيز و تسهيل در امر پاسخ‌گويى در طول شبانه‌روز طراحى گرديد. در اين روش از طريق تلفن در هرمكان تماس گرفته و جواب خود را دريافت مى‌داشتند. گفتنى است كه سؤالات در اسرع وقت توسط شوراى استفتائات بعثه پاسخ داده ميشد. اين سيستم با كمترين هزينه و امكانات و

قابليت‌هاى چشم‌گير، مورد استقبال شايانى قرار گرفت.

شوراى استفتاء

شوراى استفتا يكى از قسمت‌هاى مهم و فعّال بعثه مقام معظم رهبرى در موسم حج است كه وظايف سنگين و نقش عمدهاى در پاسخ‌گويى مسائل شرعى به‌عهده دارد.

حجه‌الاسلام و المسلمين حسين محمدى احمدآبادى، از پيش از انقلاب در امور استفتائات فعال بوده‌اند. در سال 47 خودشان آمدند و سال 56 و 57 با حضرت آيه‌الله كريمى و مرحوم آيه‌الله خاتم يزدى مشرف شدند و از آن تاريخ به بعد حضور مستمر داشته، ايشان در كنار بزرگوارانى چون حضرت حجت الاسلام والمسلمين كيايى‌نژاد و حضرت حجت الاسلام والمسلمين فلاح‌زاده و ديگر عزيزان، عضو شوراى استفتاى بعثه هستند. رياست شوراى استفتا هم اكنون بر عهده حضرت آيت الله سيد جعفر كريمى است.

فرصتى دست داد تا با ايشان گفت‌وگويى داشته باشيم و در اين‌جا آن را مرور ميكنيم.

البته كار شوراى استفتا در گذشته به اين وسعت نبود و عمدتاً براى بيان مسائل مربوط به حج و ديگر مسائل فقهى مورد ابتلاى زائران شكل ميگرفت. بخش وجوهات هم در همين‌جا متمركز بود. اوايل جلوى حجر اسماعيل مى‌رفتيم. مرحوم آقاى خاتم و آقاى كريمى حرف آخر را مى‌زدند و قاطعانه حكم مسأله را مى‌گفتند.

امروزه گستره كارها تمام كاروان‌هاست و بيشتر روحانيون براى رفع مشكل مراجعه مى‌كنند و سرتاسر موسم وقت‌مان پر مى‌شود و تعداد ما هم ثابت است، در هر عرصه‌اى هم سؤال هست.

هر كدام از دوستان مشغول كار خود هستند، تمهيدات بيشتر علمى و فقهى است.

حجم كار از اوّل ذى‌الحجه شروع مى‌شود و تا 14 و 15 ذى‌الحجه ادامه دارد و اوج مراجعات نيز در منا است.

سؤالات جديدى كه پرسيده مى‌شود، معمولًا توسط خود ما نوشته مى‌شود و براى اضافه شدن به كتاب مناسك حج به معاونت آموزش و پژوهش تحويل مى‌شود تا هر ساله در تجديد چاپ مورد توجه قرار گيرد.

اگر راهى داشته باشد يا امكان مراجعه به مرجع تقليد ديگرى باشد، راهنمايى مى‌كنيم تا دغدغه‌هاى حجاج را از بين ببريم. البته در بيان حكم الهى بايد صراحت باشد و در مواقع مقتضى كه به بطلان يا كفارات منجر مى‌شود، ناچاريم مسأله را بيان كنيم.

حضورى، تلفنى و غير حضورى از طريق تلفن گويا.

كفارات بيشتر در احرام و ترك بيتوته منا اتفاق مى‌افتد و اما بطلان حج در ترك اركان حج به هر نحوى باشد، ترك وقوف عرفات، وقوف مشعر، ترك طواف عمداً به طورى كه بعضى از اعمال وقت خاصى دارند كه ترك آن‌ها موجب بطلان حج است.

2. معاونت امور روحانيون‌

وضعيت روحانيون كاروان‌ها از زبان امور روحانيون‌

حجه‌الاسلام و المسلمين سيّد عبدالفتاح نواب، معاون امور روحانيون، درباره آمار روحانيون، معين و معينهها در حج امسال گفت:

«در هركاروانِ زائران ايرانى، يك روحانى حضور دارد، در حج تمتع امسال 1332 روحانى، معين و معينه حضور دارند كه ازاين تعداد، 553 روحانى، 412 معين و 364 معينه در مدينه قبل حضور داشتند.»

وى اظهارداشت: «در حج تمتع امسال همچنين 275 روحانى، 200 معين و 194 معينه در مدينه بعد حضور خواهند داشت كه از اين تعداد كاروان‌ها، كاروان خارجى است.»

آقاى نواب، برگزارى شبانه‌روزى برنامه‌هاى توجيهى، نظارتى و ارزيابى و عمل‌كردى را ازجمله فعاليت‌هاى اين معاونت ذكركرد.

نواب توضيح داد: «روحانيون كاروان‌ها همچنين در طول حج، پاسخ‌گوى مسائل فقهى و معرفتى كلامى زائران هستند.

وى همچنين از تشكيل جلسات عمومى در داخل هتل‌ها براى بهره‌بردارى و هماهنگى بيشتر بين زائران كاروان‌هاى مختلف و پاسخ‌گويى به نيازهاى آن‌ها به صورت جلسات مشترك و يا اختصاصى بانوان خبرداد.

نواب با اشاره به برگزارى گردهمايى هم‌انديشى پيرامون مسائل مورد نياز روحانيون و به روزرسانى نيازهاى بعثه گفت: «سركشى روزانه از كاروان‌ها و نظارت بر حسن انجام خدمات فرهنگى كاروان‌ها توسط رابطان اين معاونت انجام مى‌شود.»

معاون امور روحانيون خاطر نشان كرد: «با توجه به اين‌كه در كاروان حجاج ايرانى براى هر هشتاد زائر به صورت ميانگين يك روحانى، معين يا معينه اختصاص يافته، اما اين سرانه در كاروان‌هاى ايرانيان خارج از كشور براى ميانگين 110 تا 115 زائر يك روحانى يا معين در نظر گرفته شده است.»

وى گفت: «با توجه به اين‌كه كاروان ايرانيان خارج از كشور در عربستان شكل مى‌گيرد و زائران آن قبل از اعزام در هيچ جلسه توجيهى حضور نمى‌يابند و تركيب جمعيتى آنان نيز متفاوت است، وظيفه روحانيان اين كاروان‌ها خطير و دو چندان است.»

معاون امور روحانيون بعثه مقام معظم رهبرى اعلام كرد: «در حج امسال براى هر هشتاد زائر يك روحانى، معين و يا معينه در نظر گرفته شده است.» حجه‌الاسلام والمسلمين نواب گفت: «موفقيت روحانيان در مناسك حج امسال درصد بالايى از رضايت‌مندى زائران را به دنبال داشته است.»

وى خاطر نشان كرد: «تقريباً عموم روحانيان كاروان‌ها در انجام وظيفه موفق بوده‌اند، اما نبايد فراموش كرد كه زائران هم انتظارهايى دارند كه بايد برآورده شود.»

آقاى نوّاب از رشد 300 درصدى كاروان‌هاى زائران ايرانى نسبت به سه سال گذشته خبر داد و گفت: «با توجه به افزايش تعداد كاروان‌ها، بر تعداد روحانيان كاروان‌ها هم افزوده مى‌شود. امسال با همكارى خوب سازمان حج و زيارت، به يازده كاروان زائران ايرانيان خارج از كشور علاوه بر روحانى، معين نيز اعزام شد.

آقاى نواب در پايان اعلام كرد كه براى اعزام روحانيان به حج تمتع هر سال، بر اساس ملاحظه عملكرد افراد و تشويق افراد كوشا و اعزام فوق‌العاده آنان اقدام مى‌شود.

برنامه‌هاى معاونت امور روحانيون‌

برگزارى همايش جلسه روحانيون معين و معينه‌ها

روز 13 آذرماه،(مطابق با 5 ذى‌حجه) جلسه عمومى روحانيون، معين و معينههاى كاروانها در نمازخانه بعثه مقام معظم رهبرى برگزار شد. جناب آقاى رى‌شهرى در اين جلسه كه با حضور چشمگير روحانيون، معين و معينه‌ها تشكيل شد، مطالبى را مطرح كرد.

سخنان نماينده ولىّ‌فقيه در همايش‌

«ايامى كه در آن قرار داريم، ايام «معلومات» است و به دنبال آن ايام «معدودات» مى‌آيد. اولين نكته‌اى كه در اين ايام بايد مورد توجه ما باشد، مطلبى است كه خداوند متعال در تبيين مناسك و معالم حج مكرر بر آن تأكيد كرده و آن مسأله ذكر خدا در قرآن است كه زياد مورد تكرار قرار گرفته، ولى در مورد حج، همين مسأله كه در مواقع ديگر از ما خواسته شده كه فراوان مورد توجه قرار دهيم، باز در ايام حج بيش از اوقات ديگر روى اين موضوع تأكيد شده است.»

وى با اشاره به برخى از آيات كه درباره ذكر خداوند در ايام معلومات و ايام معدودات است، گفت: «معلوم مى‌شود فلسفه اين مناسك توجه بيشتر به حضرت حق است. اين آيات از ما مى‌خواهد تا تلاش كنيم و در اين روزهايى كه در آن‌ها قرار داريم ياد خدا را در جان خود عمق دهيم و به مناسك ظاهرى اكتفا نكنيم. اين آيات و تأكيدها و تكرارها نشان آن است كه بهره‌گيرى از بركات حج محقق كردن ذكر خدا در جامعه است.

اين وظيفه همه كسانى است كه اين‌جا تشرف پيدا مى‌كنند. ولى من، شما و همه خدمت‌گزاران حج دو مسأله را بايد بيش از ديگران مورد توجه قرار دهيم. نه تنها بايد خود تلاش كنيم تا ياد خدا در جان ما عمق پيدا كند، ياد خدا را در جان

ديگران هم نفوذ دهيم و گمشده‌اى كه اين‌جا بايد پيدا كنيم، تحول معنوى است كه با دستورالعمل و آموزش و گزينش و برنامه تحقق پيدا نمى‌كند. اگرچه همه آن‌ها بايد باشد؛ اما آنچه مى‌تواند انسان را متحول كند، عمق بخشيدن ذكر خدا در دل است. هر چه عمق آن‌زياد شود، آثارش در وجود انسان بيشتر خواهد شد.

چه كسى مى‌تواند اين تحول را ايجاد كند؟ كسى كه ذكر خدا در وجود خودش عمق پيدا كرده باشد. خدايا، حال نوبت توست كه به ما كمك كنى تا حالى پيدا كنيم و بتوانيم در ديگران اثر بگذاريم.

در كتاب «عده‌الداعى» آمده كه اگر عالم به علمش عمل نكرد، خداوند مى‌فرمايد: هفتاد عقوبت باطنى برايش هست كه يكى از آن‌ها اين است كه لذت ذكر مرا نمى‌چشد. بنابراين كسى كه از ياد خدا احساس لذت نكند، چگونه مى‌تواند آن را به ديگران توجيه كند و انتقال دهد. تمام محرمات احرام براى اين است كه انسان خدا را فراموش نكند و فقط خدا را در وجود خود ببيند.

نكته دوم اين است كه كارگزاران حج، علاوه بر ذكر زبانى و قلبى بايد ذكر عملى خاص حج را هم داشته باشند. «من اطاع الله فقد ذكر الله ... و من عصى الله فقد نسى الله» ⁽¹⁾. از اين رو كسى كه به مسؤوليت خود عمل مى‌كند، اين ذكر است.»

وى با اشاره به روايتى در خصال شيخ صدوق كه درباره اقسام ذكر است گفت: «افراد ذكرشان در حالات و مكان‌ها و زمان‌ها متفاوت مى‌شود، ذكر كسى كه در خدمت حج است، اين است كه مسؤوليت خود را به خوبى انجام دهد؛ لازم است كه زائران را نسبت به مشكلات توجيه كنيد.»

در پايان، سرپرست حجاج، نكاتى را درباره وظايف روحانيون به آن‌ها يادآورى كرد.

پيشنهاد برگزارى جلسات براى روحانيون‌

برنامه‌هاى مصوب فرهنگى بعثه مقام معظم رهبرى محوريت و مديريت روحانيون كاروان‌ها قابل تحقق بوده و هست. معاونت آموزش و پژوهش بعثه تلاش كرده است كه اين نقش محورى را در كليه طرح‌ها و برنامه‌هاى پيشنهادى مدّنظر قرار دهد. براى نمونه، در مورد شوراى فرهنگى كاروان كه نقش تعيين كننده‌اى در طراحى و اجراى برنامه‌هاى فرهنگى و هزينه‌كرد سرانه‌هاى فرهنگى دارد، نقش محورى بر عهده روحانى كاروان به عنوان رييس شورا قرار گرفته و معين و معينه‌نيز از اعضاى دائم آن شورا هستند. همچنين به همه كاروان‌ها ابلاغ شده كه كارها و برنامه‌هاى فرهنگى با تأييد امضاى روحانى كاروان وجاهت مى‌يابد.

به نظر مى‌رسد برگزارى جلسات روحانيون كاروان‌هاى هر منطقه(نظير جلسه مديران) بركات و آثار بسيارى دارد كه از هم‌اكنون شايسته است براى سال آينده درباره آن برنامه‌ريزى كرد.

تشويق روحانيون برتر

طى جلسه‌اى در روز يكشنبه ⁽¹⁾بيش از 25 نفر از روحانيون و معين‌هاى كاروان‌هاى مختلف حج تمتع و عمره مفرده امسال به عنوان نفرات برتر معرفى شدند. در اين مراسم كه با حضور نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت و رييس سازمان حج و زيارت كشور برگزار شد، روحانيون و معين‌هاى كاروان‌هاى ياد شده‌بر اساس معيارها و شاخص‌هاى سنجش روحانيون از نظر علمى، پژوهشى، عمل‌كردى و رسيدگى به امور زائر انتخاب شدند.

در اين مراسم كه رابطين امور روحانيون و معاونت‌هاى بعثه مقام معظم رهبرى نيز

حضور داشتند، برترين‌هاى روحانيون كاروان‌ها ديدگاه‌هاى خود را درباره مسائل فرهنگى و اجرايى حج بيان كردند.

نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت و سرپرست حجاج ايرانى در اين مراسم به برخى از سؤال‌ها پاسخ داده، رهنمودهايى ارائه نمودند.

هر ساله در موسم حج تمتع و عمره مفرده، معاونت امور روحانيون اقدام به بررسى عمل‌كرد روحانيون كاروان‌ها مى‌كند. بررسى عمل‌كرد روحانيون و معين‌هاى كاروان‌ها توسط رابطين كه هركدام از آن‌ها قبلًا از روحانيون فرهيخته، باسابقه و تلاش‌گر كاروان‌ها بوده‌اند، به عمل مى‌آيد.

جلسات آموزش مناسك روحانيون‌

با توجه به جايگاه روحانيون و وظيفه آن‌ها نسبت به آموزش احكام و مراقبت در انجام مناسك صحيح از طرف زائران، با توجه به تعداد مراجع و كثرت نكات و مسائل شرعى، از طرف معاونت، جلساتى براى آمادگى هر چه بيشتر روحانيون درباره مسائل احكام به صورت پرسش و پاسخ برگزار مى‌كند.

زيارت دوره ويژه براى روحانيون‌

هر سال در ايام موسم، امور روحانيون برنامه‌هاى ويژه‌اى براى زيارت دوره‌روحانيون طراحى مى‌كند تا روحانيون نسبت به اماكن آشنايى كامل پيدا كنند و بتوانند براى اعضاى كاروان توضيحات لازم را ارائه نمايند. يكى از آثار اين بازديدهاى ويژه ايجاد وحدت‌رويه بين روحانيون كاروان در معرفى اماكن و مساجد است.

اين بازديدهاى دوره‌اى صبح‌ها ساعت 30/ 5 و عصرها 30/ 14 به مدت پنج روز براى روحانيون، معين‌ها و معينه‌هاى كاروان‌ها در اماكن مدينه منوره برگزار مى‌شود. مسجد اجابه، شهداى حرّه، مسجد بنى عبدالاشهل، مسجد درع، مسجد الاستراحه،

احد، مسجد فضيخ، مشربه ام‌ابراهيم، مسجد قبا، مسجد جمعه، مسجد بنات بنى‌نجار، منطقه خندق، حدود حرم، منطقه حمراءالاسد، مسجد شجره، آبار على، محل بازگشت كاروان كربلا و مسجد سقيا و مساجد منطقه مناخه ازجمله اين اماكن است.

واحد خواهران‌

گفت‌وگو با مسؤول واحد خواهران‌

خانم مرضيه سادات هاشمى عليا، مسؤول واحد خواهران معاونت امور روحانيون بعثه مقام معظم رهبرى، در آستانه سفر به مكه مكرمه و با وجود كمبود وقت با سعه صدر ما را به حضور پذيرفت تا در خصوص فعاليت‌هاى واحد خواهران امور روحانيون بعثه مقام معظم رهبرى توضيحاتى دهد.

آنچه در ذيل مى‌خوانيد، گفت‌وگوى كوتاهى با وى در تبيين خدماتى است كه واحد خواهران به زائران زن ارائه مى‌دهند.

در خصوص كاروان‌هاى 140 نفره و كمتر، معاونت امور روحانيون اقدام به اعزام خواهران مبلّغه به كاروان‌ها و برگزارى جلسات متمركز در ساختمان محل استقرار زائران نموده كه اين جلسات، اختصاصى خواهران بوده و در آن درباره محورهاى مختلف از جمله احكام و مناسك و اسرار و معارف و ... بحث و گفت‌وگو مى‌شود و

خواهران مبلّغه به سؤالات زائران پاسخ مى‌دهند.

بانوان معينه از چهارشنبه براى پاسخ‌گويى به مسائل بانوان زائر و مُحْرِم كردن آن‌ها در مسجد شجره حضور مى‌يابند و تا آخرين گروه زائرانى كه از مدينه منوره عازم مكه مكرمه شوند، حضور خواهند داشت.

خلاصه اقدامات معاونت امور روحانيون‌

3. معاونت برنامهريزى، نظارت و ارزيابى‌

ضرورت نظارت و ارزيابى‌

اسلام به مديران سفارش كرده تا رفتارِ زيردستان و عمّال خود را كنترل كنند. امام على در سفارشى به مالك اشتر مى‌نويسد:

«وَلا يَكُونَنَّ الْمُحْسِنُ وَ الْمُسِى‌ءُ عِنْدَكَ بِمَنْزِلَهٍ سَوَاءٍ فَإِنَّ فِى ذَلِكَ تَزْهِيداً لأَهْلِ الإِحْسَانِ فِى الإِحْسَانِ وَ تَدْرِيباً لأَهْلِ الإِسَاءَهِ عَلَى الإِسَاءَهِ وَ أَلْزِمْ كُلًّا مِنْهُمْ مَا أَلْزَمَ نَفْسَه» ⁽¹⁾(اى مالك) نيكوكار و بدكار نبايد در نزد تو يكسان باشند زيرا اين كار، نيكوكار را نسبت به نيكوكارى بى‌رغبت و بدكاران را به كار بدترغيب مى‌سازد و هر يك را بر آنچه انجام داده است جزاى مناسب بده.

از ديدگاه علمى نيز ارزشيابى جزء تفكيك‌ناپذير اصول مديريت و لازمه پويايى، بالندگى و رشد و تعالى مجموعه است. البته ارزشيابى در چارچوب دستورالعمل‌هاى مدون و رسا قرار دارد و در هر حالى عدالت و انصاف را وجهه همت خويش ساخته است. شايد بتوان بهترين نتيجه ارزشيابى را درباره سودمندى يا غيرسودمندى برنامه‌ها و مثبت يا منفى بودن تصميمات و اعمال انجام شده جست‌وجو كرد. اين عمليات از طريق گردآورى اطلاعات به‌وسيله مشاهدات، يا مصاحبه و يا از طريق

توزيع پرسش‌نامه و تجزيه و تحليل داده‌ها دنبال مى‌شود.

با ارزيابى، كنترل كارآيى و ارتقاى كارآمدى حاصل مى‌شود و كارگزاران حج هم با طراحى نظام جامع ارزشيابى، در پى دستيابى به اين مهم هستند. در اين فرآيند نظارت و ارزشيابى نسبت به جهت‌گيرى و روند حركتى كل برنامه‌ها و بخشى نيز به ارزيابى عمل‌كرد نيروهاى انسانى متوجه است.

سخنان معاون مبنا

معاون برنامه‌ريزى، نظارت و ارزشيابى گفت: «به منظور اطلاع دقيق از كم وكيف خدمات‌رسانى به زائران بيت‌الله الحرام، چه در ايام موسم و چه در عمره مفرده، طبق مفاهيم بنيادى نظام ارزشيابى برنامه‌ريزى‌هاى منظمى صورت گرفته و ناظرين به‌طور سيستماتيك بر عمل‌كرد كاروان‌ها در طول سال نظارت كامل دارند.»

آقاى عرب با تأكيد بر اين‌كه ارزيابى عمل‌كرد دستگاه‌هاى خدمت‌رسان به زائران خانه خدا، يك ضرورت براى افزايش كارآيى خواهد بود، اضافه كرد: «ارزيابى عملكرد صرفاً اطلاع از كيفيت ارائه خدمات به زائر نيست، بلكه نظارت به‌طور طبيعى منجر به اصلاح برخى نارسايى‌ها و افزايش سطح كيفى خدمات به زائران گرامى خواهد شد. مضافاً اين‌كه اين اقدام، زمينه لازم براى رشد و ارتقاى نظام مديريت در كاروان‌ها را فراهم خواهد كرد».

ايشان از جمله مزاياى نظام ارزشيابى را شناخت دقيق نقاط ضعف فعاليت‌ها در حج دانست و اين شناخت را موجب رفع آن‌ها و تبديل به نقاط قوت برشمرد و اتخاذ تصميمات صحيح، ارتقاى كيفيت امور و نهايتاً اجراى هر چه مطلوب‌تر عمليات حج تمتع و عمره را در گرو ارزشيابى دانست.

وى همچنين گفت: «چنين اقدامى علاوه بر مزاياى فوق، موجب ايجاد انگيزه زائران در مشاركت و حضور فعال آنان در همكارى‌ها شده است.»

معاون برنامه‌ريزى، نظارت و ارزشيابى با اشاره به تدوين منشورحقوق زائر، آموزش مناسك براى انجام صحيح اعمال حج، همراهى زائران توسط مدير وروحانى كاروان‌ها در انجام مناسك، برخوردارى از مسكن مناسب، تغذيه سالم، حمل و نقل ايمن و قابل دسترسى، بهداشت و درمان و ... را ازجمله حقوق زائران خانه خدا ذكر كرد و متقابلًا همراهى و هماهنگى با مدير و روحانى كاروان، شركت در جلسات توجيهى و آموزشى، پرهيز از امورى كه موجب تضييع حقوق ديگر زائران شود، رعايت شئونات ملى و مذهبى در طول سفر و ... را ازجمله تكاليف زائران خانه خدا دانست و افزود:

«توجه و اجراى موارد ذكر شده و هماهنگى‌هاى متقابل زائران و كارگزاران حج موجب شده كه دولت عربستان زائران ايرانى را از منظم‌ترين زائران و اعمال حج ايران را موفق‌ترين حج كشورهاى اسلامى معرفى كند و اين امر با توجه به حجم سنگين عمليات، به‌ويژه در حج تمتع، ناشى از تلاش‌هاى شبانه‌روزى كارگزاران حج در دو حوزه فرهنگى و اجرايى و همكارى زائران محترم بوده است.»

ايشان برنامه‌ريزى و اقدامات و پى‌گيرى بعثه مقام معظم رهبرى را منجر به توليد فيلم‌هاى آموزشى حج و پخش قابل ملاحظه‌اى از فيلم‌هاى مرتبط با حج دانست و اضافه كرد: «اين اقدام علاوه بر امر آموزش حجاج، در فرهنگ‌سازى جامعه نيز نقش مؤثرى داشته است.» در همين راستا استفاده از ابزارهاى نوين و فناورى روز- كه مورد تأكيد مقام معظم رهبرى بوده است- كاملًا مورد توجه بعثه قرار داشته و هم اكنون با ايجاد پايگاه‌هاى اطلاع‌رسانى عمومى و تخصصى بسيارى از ارتباطات كارگزاران حج به‌صورت الكترونيكى انجام مى‌شود، از جمله فرآيند اين اقدام، آموزش كاربران و برقرارى ارتباط روحانيون از طريق وبلاگ شده است.

وى در پايان اضافه كرد: «بر اساس توصيه‌هاى نماينده محترم ولى‌فقيه، برنامه و

اهداف بعثه مقام معظم رهبرى در راستاى زائرمحورى، تمام امكانات فناورى و فرهنگى، مورد استفاده قرار گرفته و بعثه از اولين مجموعه‌هايى است كه توانسته با برخوردارى از آموزش‌هاى سه‌بعدى و انيميشن و آموزش‌هاى مجازى در حوزه دين و معارف اسلامى فعاليت داشته باشد.»

آقاى عرب اظهار اميدوارى كرد با توجه به ساختار پيش‌بينى شده مجموعه كارگزاران در موسم و غير موسم، زمينه‌اى فراهم گردد و حجاج و زائران بيت‌الله الحرام در فضاى روحانى حداكثر استفاده معنوى را ببرند.

وى در پايان از انديشمندان و نخبگان‌و صاحب‌نظرن درخواست كرد كه طرح‌ها و پيشنهادهاى خود را در زمينه برنامه‌هاى حج و زيارت از طريق مكاتبه با بخش ارتباط با ما در پايگاه اطلاع‌رسانى حج به آدرس

www. hajj. ir

به اطلاع مسؤولان ذى‌ربط برسانند.

ايشان روى‌كرد نظارت در اين برهه زمانى را زائرمحورى اعلام كرد و دليل آن را آماده ساختن بستر مناسب براى زائران دانست تا آن‌هابا توجه به شرايط بتوانند بهترين استفاده را از فضاى معنوى ايام حج تمتع و عمره ببرند.

آقاى عرب، همچنين خاطر نشان كرد: «در ايام حج تمتع به دليل اهميت و حساسيت‌كار نظارت، معاونت بازرسى و نظارت حالت عملياتى به خود مى‌گيرد و سعى مى‌كنيم در صورت بروز مشكل يا مسأله‌اى، در سريع‌ترين زمان وبا كمك مسؤولان اجرايى آن را برطرف نماييم».

مدل ارزشيابى در موسم 87

با توجه به رهنمود نماينده محترم ولى‌فقيه درباره برنامه محور بودن فعاليت‌هاى معاونت‌ها و مديريت‌هاى بعثه مقام معظم رهبرى و با توجه به درخواست ايشان مبنى بر جدا بودن گزارش‌هاى ارزيابى مربوط به موسم و پيش از آن، الگوى ارزيابى به كارگرفته شده در موسم 87، با توجه به شكل زير از هفت معيار تشكيل شده است.

هدف اين الگوى ارزيابى، استخراج نقاط قوت و زمينه‌هاى قابل بهبود در اقدامات و فعاليتهاى معاونت‌ها و مديريت‌هاى بعثه در موسم است تا بدين ترتيب بتوان پيشنهادها و راهكارهايى را كه منجر به افزايش كيفيت خدمات ارائه شده و ارتقاى توان‌مندى‌ها مى‌شود، استخراج كرده، براى موسم آينده در دستور كار قرار داد.

همان‌گونه كه مشخص شده است، اين مدل از دو بخش اصلى تشكيل شده است:

نتايج و دستارودها در اثر قابليت‌ها و اقدامات ايجاد مى‌شوند و قابليت‌ها و اقدامات با استفاده از بازخورد نتايج، بهبود مى‌يابند. در ادامه در مورد معيارهاى مختلف اين مدل به طور مختصر توضيح داده مى‌شود:

در گام نخست، توان راهبرى و مديريت مديران و مسؤولان معاونت‌ها و مديريت‌ها در مؤلفه‌هاى مختلفى نظير نحوه تقسيم كار و سازمان‌دهى، ميزان مشاركت‌جويى، توان برقرارى ارتباط و تعامل، نظارت و گزارش‌گيرى، گزارش‌دهى و ويژگى‌هاى فردى بررسى مى‌شود.

در مرحله بعد، ساختار و سازمانِ در نظر گرفته شده براى موسم، با توجه به مأموريت‌ها و برنامه‌هاى طراحى شده بررسى مى شود.

نيروى انسانى به كارگرفته شده براى موسم در ايجاد دستاوردهاى مورد انتظار نقش به‌سزايى داشته، بايد به طور مجزا مورد بررسى قرار گيرد.

سه معيار فوق قابليت‌هايى هستند كه براى طراحى و اجراى اثربخش برنامه هاى موسم مورد نياز است. ارزيابى كيفيت اين برنامه‌هاى هسته اصلى، برنامه ارزيابى موسم است كه خود، از الگوى مشخصى پيروى مى‌كند. به اين الگو در ادامه اشاره شده است.

اولين معيار به رضايت زائران مربوط مى‌شود. مهم‌ترين هدف و يا بهتر است گفته شود هدف محورى حج- كه عبارت از رضايت مخاطبان و زائران و تحول و تعالى آن‌هاست. بخشى از ارزيابى اين حوزه بر اساس نتايج نظرسنجى‌هاى انجام شده و نيز گزارش‌هاى نمايندگان معاونت مبنا مشخص مى‌گردد.

نتايج عمل‌كردى مربوط به نيروى انسانى نيز مجموعه مهمى از دستاوردهاست كه بايد به طور مجزا بررسى شود. براى اين منظور برنامه مجزايى در موسم 87 توسط مديريت ارزشيابى به اجرا درآمد و بر اساس آن نيروى انسانى فعال در موسم، در چهار سطح مورد ارزيابى قرار گرفت.

در نهايت مهم‌ترين شاخص‌هاى عمل‌كردى و دستاوردهاى هر معاونت و مديريت، با توجه به مأموريت‌ها و اهداف در نظر گرفته شده، بايد گزارش شده و مورد ارزيابى قرار گيرد.

در مجموع سازوكارهاى طراحى شده براى ارزشيابى معاونت‌ها و مديريت‌هاى بعثه، ارتقاى بهره‌ورى در ظرفيت‌ها، قابليت‌هاى سازمانى، انسانى و تجهيزاتىِ در اختيار را دنبال كرده، بر آن است تا زمينه‌هاى تحقق هر چه بيشتر اهداف حج مطلوب و تأمين رضايت زائران خانه خدا فراهم آورد.

مديريت نظارت ويژه و حسابرسى‌

اشاره

اين مديريت شامل بازرسان، ناظران ويژه(كه وظيفه نظارت تخصصى بر عرصه‌هاى اجرايى سازمان را داشتند) و تيم نظرسنجى در ايام موسم به فعاليت مى‌پرداخت و با موافقت و تدبير مسؤول محترم معاونت مبنا، قرار شد مديريت نظارت ويژه و مديريت بازرسى و رسيدگى به گزارش‌ها و شكايات با مديريت واحد در موسم وظايف خود را انجام دهند. بر اين اساس 27 نفر نيروى بازرس، همراه با 11 نفر ناظران ويژه و تيم نظرسنجى جمعى 38 نفره را تشكيل داده، با سازمان‌دهى مناسب در حيطه‌هاى تخصصى و مناطق 12 گانه مكه و مدينه، امور نظارت و بازرسى را دنبال مى‌كردند.

براى هر منطقه يك بازرس تعيين شده بود كه اقدامات اجرايى سازمان در كاروان‌ها را كنترل مى‌نمود و نيز ناظران ويژه جهت پنج عرصه مسكن، تغذيه و تداركات، حمل و نقل، بهداشت و درمان، حسابرسى و همچنين يك فرد جهت رسيدگى به گزارش‌ها و شكايات و سه نفر هم جهت نظرسنجى كلان منظور گرديده است.

عمده فعاليت‌هاى اين مديريت در بررسى و كنترل ابعاد سازمان حج و زيارت در كاروان‌ها و مناطق است كه از طريق سركشى به كاروان‌ها و اخذ گزارش و مشاهدات و مصاحبه با افراد ذى‌ربط به مسائل رسيدگى مى‌كنند و از طريق مناطق و نيز ناظران ويژه نسبت به حل موضوع و يا انتقال به مبادى ذى‌ربط اقدام مى‌نمايند و در نهايت، جمع‌بندى و تجزيه و تحليل و ارائه راه‌كارهاى مناسب جهت اجراى بهينه

و صحيح در كليه ابعاد اجرايى سازمان مبادرت مى‌ورزند.

به طور خلاصه اهم برنامه‌هاى اين مديريت در ايام موسم به قرار زير است:

رسيدگى به شكايات و امور حقوقى‌

تهيه پيش‌نويس اوليه همراه با فرم‌هاى لازم توسط مديريت بازرسى.

اطلاع‌رسانى به موقع.

راه‌اندازى تلفن گويا براى رسيدگى به شكايات.

پى‌گيرى و رسيدگى به شكايات كاروان‌ها از طريق مبادى ذى‌ربط.

نظارت تخصصى‌

ارائه آخرين وضعيت اجرايى سازمان در عرصه‌هاى مسكن، بهداشت، حمل و نقل و ... به همراه نقاط قوت و ضعف.

حضور تعدادى از كارشناسان تجربى در چند حوزه.

حضور نسبتاً طولانى مدت بازرسان و ناظران ويژه.

ايجاد پيوند كارى بين بازرسان و ناظران و كارشناسان مربوطه‌

نظرسنجى‌

به‌كارگيرى و توجيه پرسش‌گر.

انجام نمونه‌گيرى براى ساير نظرسنجى‌هاى بعثه و هماهنگى به جهت ارائه تنها

يك پرسش‌نامه به زائران.

تمهيد مقدمات لازم براى انجام نظرسنجى تكميلى، مدتى بعد از حج در ايران.

ارزيابى عمل‌كرد مديران كاروان‌ها و مسؤولان مناطق ستاد.

مركز رايانه‌

اين مركز از تاريخ 16/ 8/ 87 مستقر شد و به‌علت نداشتن امكانات و نيروى انسانى در روزهاى اوّل، عملًا كار خود را از روز پنج‌شنبه 22/ 8/ 87 آغاز كرد. اهم فعاليت‌هاى اين مركز عبارتند از:

دفتر معاونت‌

دفتر معاونت از 19/ 8/ 87 در مدينه شروع به‌كار كرد كه عمده فعاليت‌هاى آن عبارتند از:

دريافت اطلاعات ديجيتال لازم، مكتوب و اينترنتى و مجازى در حيطه‌هاى مختلف سازمانى و بعثه در حجم بيش از 9 BG كه مورد استفاده مناسب مسؤولان مناطق و ارزشيابان معاونت‌ها بود و توانست پشتيبان خوبى نسبت به مركز رايانه بعثه

در ارائه آخرين اطلاعات سازمان و بعثه بنمايد.

انجام امور پشتيبانى و تداركات، از جمله راه‌اندازى دفتر و نيز هماهنگى جهت اعزام پنج نفر از اعضاى معاونت به مكه مكرمه، تحويل و توزيع 42 قطعه سيم‌كارت به اعضاى معاونت در مدينه و راه‌اندازى تلفن گويا براى رسيدگى به شكايات زائران، تأمين چهار دستگاه خودرو در مدينه و پنج دستگاه خودرو براى مكه براى مديريت‌ها و ديگر اقدامات اجرايى كه در ايران هم پى‌گيرى‌هاى زيادى را داشته است.

ارائه خدمات ti به زائران‌

ارائه خدمات «آى‌تى» به معاونت و مديريت‌هاى بعثه، پشتيبانى فنى از سايت‌هاى بعثه و ارائه خدمات اينترنتى به زائران، از مهم‌ترين فعاليت‌هاى امور رايانه بعثه مقام معظم رهبرى است.

مدير امور رايانه بعثه رهبرى با اشاره به اعلام نياز برخى زائران در خصوص استفاده از اينترنت، گفت: «با هماهنگى‌هاى انجام شده و با توجه به هدف‌گذارى در بحث خدمات حرفه‌اى و كاهش صدمات و آسيب‌هاى رايانه‌هاى شخصى، استفاده از كيوسك‌هاى رايانه‌اى پيشنهاد شد.»

وى تصريح كرد: «نمونه‌هاى داخلى و خارجى متعددى بررسى شد كه پس از كار كارشناسى و به دليل مزاياى نمونه‌هاى داخلى، كيوسك‌هاى مونتاژى در داخل كشور براى ارائه خدمات اينترنتى به زائران انتخاب شد.»

وى به مزاياى كيوسك‌هاى داخلى اشاره كرد و گفت: «مقرون به صرفه بودن در بحث هزينه‌ها، جابه‌جايى آسان و دارا بودن نرم‌افزارهاى ايرانى در كنار حك شدن حروف فارسى به صورت ليزر بر روى صفحه كليد اين كيوسك‌ها، از جمله مزاياى كيوسك‌هاست.

وى با تأكيد بر اين‌كه علاوه بر خدمات اينترنتى، بحث نظرسنجى و ارسال نظرات نيز از جمله كاربرى‌هاى ديگر اين كيوسك‌هاست، افزود: «امسال براى نخستين بار از كيوسك‌هاى ارائه خدمات اينترنتى استفاده شده و فعلًا تنها در دفاتر بعثه در مكه و مدينه آماده پاسخ‌گويى به نياز زائران است.

در حال حاضر در هتل بعثه در مكه زائرانى كه «لب‌تاب» داشته باشند، در طبقه همكف هتل مى‌توانند از خدمات «وايرلس» و بدون محدوديت زمانى استفاده كنند.»

ايشان خاطر نشان كرد: «در صورت تأمين نيروهاى پشتيبانى، برنامه‌ما براى سال آينده تدارك كيوسك‌هاى متعدد براى هتل‌هاى همجوار در مكه است.»

وى به تبديل كتاب‌هاى مورد نظر معاونت آموزش و پژوهش سازمان حج به نرم‌افزار گوشى تلفن همراه نيز اشاره كرد و گفت: «امسال يازده عنوان كتاب را به صورت نرم‌افزار بر روى سايت نمايندگى ولى‌فقيه در بعثه قابل دسترس قرار داديم.

اين كيوسك‌هاى اينترنتى با استقبال خوب زائران مواجه شده كه در حال حاضر با استفاده از باركد، زائران ايرانى مى‌توانند يك ساعت از اينترنت استفاده كنند.»

4. معاونت امور بين‌الملل‌

اشاره

در راستاى بهره‌بردارى از فرصت‌هاى كنگره عظيم حج براى امت اسلامى و جمهورى اسلامى ايران، حج 87 با شعار محورى وحدت و مقاومت و با تكيه بر سياست‌هايى چون معرفى مبانى اسلام ناب و معارف اهل‌بيت(ع) در زمينه‌هاى: ظلم‌سيتزى، اهل‌بيت(ع)، زن و خانواده، نسل جوان، آگاه‌سازى و مسؤوليت‌پذيرى امت اسلامى، نفى افراطى‌گرى و تكفير مسلمانان و تلاش در جهت انسجام امت اسلامى و ... معاونت امور بين‌الملل بعثه مقام معظم رهبرى در ايام موسم، وظايف زير را به عهده دارد:

كشورها.

گفت‌وگو با حجت الاسلام والمسلمين آقاى سالار

فرصتى دست داد تا با جناب حجه‌الاسلام والمسلمين آقاى محمد سالار، گفت‌وگويى صميمانه داشته باشيم. ايشان هم با تواضع و حوصله فراوان پذيرا شدند و اطلاعات خود را ره‌توشه كتاب حج ساختند. وى معاون بين‌الملل مجمع جهانى اهل‌بيت(ع) هستند. سه دوره رايزن فرهنگى در تايلند، چهار دوره در سوريه، چهار سال در لبنان و رييس سازمان حوزه‌ها و مدارس خارج كشور بودند. او حدود 26 سال در حوزه فرهنگ بين‌الملل اسلامى كار كرده‌اند و بيش از 30 اثر تأليفى و مقاله و 15 سال سابقه همكارى با بعثه مقام معظم رهبرى را در كارنامه زندگى فرهنگى خويش دارند. ايشان اكنون با واحد مبلّغان حوزه بين‌الملل و در هيئت علمى و همايش‌ها، در معاونت روابط بين‌الملل بعثه فعال هستند. سخنان ارزشمند ايشان، حاوى مطالب گران‌سنگى است. بنابراين، پاى صحبت ايشان مى‌نشينيم:

در روزهاى آغازين انقلاب، همايش‌هاى منطقه‌اى حج داشتيم و كنگره بين‌المللى حج، در بعضى از كشورها پيش از موسم حج برگزار مى‌شد؛ آن زمان كه رايزن فرهنگى در تايلند بودم، سمينار حج با حضور كشورهاى همجوار برگزار شد. سمينارى هم در كانادا تشكيل شد كه كشورهايى از آمريكا حضور داشتند. در آفريقاى جنوبى هم همايشى برگزار شد. ديگرى در لبنان، با هدف تبيين اهداف و ديدگاه‌هاى امام امت و انقلاب اسلامى درباره حج تشكيل گرديد. چون نگاه امام برخاسته از معارف شيعه بود، براى تبيين اين ديدگاه، كنگره‌هايى برگزار مى‌شد.

هدف ديگر اين كنگره‌ها، تعامل مسلمانان و پيروان اهل بيت(ع) و مشتاقان به انقلاب اسلامى نسبت به يكديگر بود. حج مى‌توانست بسيارى از مشكلات جهان

اسلام را حلّ كند و تحوّلاتى را به‌وجود آورد و براى رفع مشكلات و گرفتارى‌ها چاره‌انديشى نمايد؛ البته اگر آن‌چه كه امام و رهبرى فرموده‌اند را بتوان پياده كرد، بسيارى از مشكلات جهان اسلام حل و فصل مى‌شود. براى مسأله فلسطين، غزه و افغانستان بهترين جايگاه حلّ مشكل، همين حج است كه علما و انديشمندان نشستى داشته باشند و راهكار ارائه كنند.

با ظرفيت حج مى‌توانستيم مشكلات پاراچنار پاكستان، افغانستان و عراق را رفع كنيم. به‌تعبير مقام معظم رهبرى، يكى از فوايد حج همان انسجام اسلامى است لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ ⁽¹⁾، در هر حال اين منافع قابل برداشت است. ناگفته نماند كه در خاتمه اين كنگره‌ها، بيانات امام و مقام معظم رهبرى هم به زبان‌هاى مختلف ترجمه و تكثير مى‌شد، تا مسلمانان از فلسفه حج در فرهنگ اسلامى آگاه شوند.

زمان اين كنگره‌ها پيش از برگزارى حج بود و با همكارى بعثه حضرت امام(قدس سره) انجام مى‌شد و تا زمان رهبرى- مدّظله- هم ادامه داشت. در موسم حج هم همايش‌هايى داشتيم، ابتدا تحت عنوان همايش حج، بعد همايش وحدت، همايش فلسطين، شب‌هاى افغانستان، شب‌هاى الجزاير، شب‌هاى قرآن و نمونه‌هاى ديگر با موضوعات ديگر كه از مشكلات جهان اسلام نشئت مى‌گرفت.

البته امروز موقعيت‌ها متحول شده، آن زمان مشكلات زيادى براى انجام همايش بود، روابط با عربستان و كمك‌هاى كشورهاى عربى به صدام در جنگ، تبعاً همايش‌ها هم تحت تأثير اين روابط تيره بود، برائت از مشركان وضعيت خاصى داشت، به صورت راهپيمايى بود و همايش‌ها را هم در چارچوب و برنامه‌ريزى شده برگزار مى‌كرديم.

چه تحليلى داريد؟

در واقع ما هفت همايش داريم كه در طول ده سال گذشته برگزار مى‌شده است. از زمان آقاى تسخيرى، صادقى رشاد، حاج على اكبريان، آقاى ابوالقاسمى و آقاى مهدوى كه مسؤوليت داشتند وآقاى مهدوى در حال حاضر هم تصدى دارند.

در ده سال اخير همايشى تحت عنوان تقريب بوده كه مجمع تقريب مسؤوليت آن را دارد. مجمع تقريب، از دستگاه‌هايى كه زير نظر دفتر رهبرى است كه در ارتباط با ايجاد و تقويت وحدت و هم‌بستگى اسلامى در سايه منشور وحدت اسلامى فعال است؛ اخيراً اين منشور توسط علماى شيعه و سنى و فرهيختگان جهان اسلام تهيه شده كه مى‌تواند نقش مهمى در راستاى وحدت ايفا كند. اين منشور طى چند سال اخير تهيه و به چند زبان ترجمه شده و با نظرخواهى قرار است به طور رسمى منتشر شود. تقريب، منادى وحدت است و حج نيز بسترساز وحدت اسلامى و بهترين موقعيت و فرصت است كه منويات امام و رهبرى تأمين شود.

يكى هم همايش اهل‌بيت است كه با همكاى مجمع جهانى اهل‌بيت برگزار مى‌شود. اين مجمع در سال 69 به عنوان يك مؤسسه غيردولتى تأسيس شده و شخصيت‌هاى آن، نخبگان شيعه در كشورهاى مختلف‌اند كه حدود 110 كشور فعالند و 550 نفر عضو مجمع داريم. هدف از اين مجمع هم، حفظ هويت و كيان اهل‌بيت(ع) و دفاع از حقوق شيعيان در كشورهاى مختلف و ترويج و بسط و گسترش فرهنگ و معارف اهل‌بيت و تقويت بنيه علمى، فرهنگى، اقتصادى و سياسى پيروان اهل‌بيت در كشورهاى مختلف است. بهترين جا براى تحقق اين اهداف، فرصت حج است كه با تشكيل يك همايش در موضوعات مختلف برگزار مى‌شود.

امسال موضوع همايش «اهل‌بيت(ع) و دفاع از پيامبر(ص) ارزش‌ها و مقدسات اسلامى» بود. با توجه به اهانت به اين ساحت‌ها، خواستند در اين حج با حضور

پيروان اهل‌بيت(ع) و مسلمانان بتوانند جايگاهى براى پاسخ‌گويى براى اين راه‌ها، سنّت‌ها و هتك‌حرمت‌ها بيابند. در واقع اهل‌بيت محور وحدت‌اند و ما انسجام را از اهل‌بيت(ع) آموختيم. حضرت امير كه ملاك حق بود؛ محور وحدت اسلامى، به پيروانشان ياد دادند كه با انسجام و وحدت، نقشه‌هاى دشمنان را نقش بر آب كنند.

همايش ديگر، همايش قدس است. با توجه به اين‌كه مسأله قدس، مسأله جهان اسلام بلكه بحث بشريت است؛ چون ظلمى كه صهيونيست‌ها نسبت به فلسطينى‌ها دارند، در طول تاريخ مشابه نداشته و در واقع ظلمى عليه بشريت است. ما مسلمانان موظفيم با الهام از مكتب اسلام كه ظلم‌ستير. است، در برابر اين ظلم‌ها بايستيم و به فلسطينيان كمك كنيم. در روايت نبوى آمده:

«مَنْ اصْبَحَ لا يَهْتَمُّ بِأمُوُرِ الْمُسْلِمينَ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ» ⁽¹⁾

كسى كه صبحگاهان از خواب بيدار شود و به امور مسلمانان بى‌توجه باشد، مسلمان نيست.

يا در روايت ديگرى آمده:

«مَنْ سَمِعَ رَجُلًا يُنادى يا لَلْمُسْلِمينَ، فَلَمْ‌يُجْبِهُ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٌ» ⁽²⁾

؛ كسى كه صداى كمك خواستن از سوى مسلمانان را بشنود و او را اجابت نكند، مسلمان واقعى نيست.

از اين رو ما در قبال اين ظلم و ستمى كه به برادران فلسطينى از سوى رژيم غاصب صهيونيستى انجام مى‌شود، وظيفه داريم اين صداى مظلوميت را به گوش جهانيان و طالبان حق برسانيم. فرصت حج، بهترين فرصت است براى انعكاس اين مظلوميت، به آن‌هايى كه براى زيارت خانه خدا و رسول معظم اسلام مى‌آيند. به ويژه الآن كه با تنگناهاى بسيارى در غزه مواجه‌اند.

در فشارى كه اخيراً به آن‌ها وارد شده و بسيارى از كودكان و زنان و كهنسالان فلسطينى به خاطر مشكلات غذايى و دارويى از بين رفته‌اند. همه ما مى‌دانيم كه

فلسطين در نگاه امام و رهبرى اهميت ويژه‌اى دارد و خطاب يا فرمايشى از اين بزرگواران نيست، مگر اين‌كه به اين موضوع مهم اشاره شده و همه مردم از مسلمان و غيرمسلمان را توصيه فرمودند كه به مردم مظلوم فلسطين كمك كنند.

همايش قدس در مكه مى‌تواند بخشى از اين اهداف را تأمين كند. امسال و سال گذشته، متأسفانه به خاطر فشارهايى كه از سوى صهيونسيت‌ها به مردم فلسطين بود، مخاطبان فلسطينى ما محدود بودند و جاى آنان خالى بود، علما و شخصيت‌هاى فلسطينى براى ايجاد سخنرانى، اجازه حضور نيافتند.

همايش ديگر «جايگاه و منزلت زن» بود كه اين همايش هم امسال هفت ساله شد و با دعوت از زنان و بانوانى كه از كشورهاى مختلف به مكه و مدينه مشرف مى‌شوند، برگزار مى‌شد. يكى از اهداف اين سمينار، انعكاس نقش پرتأثير زنان ايرانى در عرصه‌هاى مختلف سياسى، اجتماعى، فرهنگى در جمهورى اسلامى ايران است. از سوى ديگر، نقش زنان در رساندن پيام وحدت‌آفرين حج به گوش مخاطبان مختلف در كشورهاى خودشان بوده است.

پس از آشنايى زنان كشورهاى مختلف، با فرهنگ و معارف اسلام ناب و فاطمه زهرا(س) به عنوان الگوى زنان- كه تا حال بازتاب‌هاى خوبى هم داشته- بسيارى از زنان، سخنرانى‌ها، سى‌دى‌ها، كتاب‌ها و همچنين پيام مقام معظم رهبرى را به شهروندان و زنان كشورهاى خود مى‌رسانند.

در سمينارهاى ياد شده، نماينده ولى‌فقيه در آغاز هر يك از همايش‌ها، سخنرانى‌هاى ارزنده و ثمربخشى داشته‌اند كه با توجه به اهميت سخنرانى و غناى محتوايى آن، به زبان‌هاى مختلف ترجمه و به عنوان ره‌توشه‌اى براى مخاطبان و شركت‌كنندگان از كشورهاى مختلف تحويل مى‌شود.

همايش ديگر، ايرانيان خارج از كشور است؛ اين همايش حدود پنج سال سابقه دارد. از هموطنان ايرانى كه در كشورهاى ديگر حضور دارند يا مهاجرت كرده‌اند،

دعوت مى‌شود تا در اين نشست حضور به‌هم رسانند. اصولًا رسيدگى به امور ايرانيان خارج از كشور از وظايف ما، به‌ويژه مسؤولان نظام است. بسيارى از خانواده‌هاى ايرانى كه در كشورهاى مختلف اقامت گزيده‌اند، نسل جديد و فرزندان آن‌ها، از فرهنگ ايرانى فاصله گرفته‌اند؛ به‌گونه‌اى كه بسيارى از آن‌ها، زبان فارسى را نمى‌دانند.

يكى از وظايف ما آشنايى آنان با فرهنگ ايرانى، ادبيات فارسى و حفظ هويت ايرانى- اسلامى آنان است. همچنين بسيارى از آن‌ها كه به حج مشرف مى‌شوند، به مسائل و مناسك حج آشنا نيستند و از تحولات داخل كشور و دستاوردهاى انقلاب اسلامى هم آگاهى كمى دارند و يا به خاطر تبليغات سوء دشمنان و ضد انقلاب بسيارى از دستاوردهاى انقلاب اسلامى يا چهره انقلاب به خوبى ترسيم نشده است.

با سمينارهايى كه تاكنون درباره ايرانيان داشته‌ايم، خصوصاً با سخنان دل‌نشين و عرفانى نماينده مقام معظم رهبرى در حج، تأثيرات بسيار خوبى براى ايرانيان شركت‌كننده در برداشته و از نزديك شاهد تغييرات محسوس روحى آنان بوده‌ايم.

اما همايش نخبگان، معمولًا با دعوت رييس هيئت علمى بعثه مقام معظم رهبرى و با شناسايى قبلى از نخبگان داخل كشور و چهره‌هاى بانفوذ و فرهيخته شركت‌كننده در مراسم حج انجام مى‌گيرد. معمولًا از كشورهاى افغانستان، عراق، لبنان، نيجريه، يمن و مانند آن حضور دارند. در اين نشست‌ها معمولًا يكى از عناوين مورد نياز، انتخاب و با مدعوّين هماهنگ و طرح مبحث مى‌شود و ديدگاه‌هاى نخبگان شركت‌كننده دريافت شده، جمع‌بندى مى‌گردد و براى مباحثى كه هيئت علمى براى مخاطبان طرح مى‌كند، مورد استفاده قرار مى‌گيرد.

نكته مهم اين‌كه اين همايش‌ها، با توقعات و انتظاراتى كه ما در داخل كشور از

اين‌گونه نشست‌ها داريم. متفاوت است. براى اين‌كه همايش‌ها در سرزمين عربستان و در يك كشور بيگانه با توجه به اين‌كه مخاطب، سخنران، امكانات قابل دسترسى در داخل كشور بيشتر است، در اين‌جا به سختى به دست مى‌آيد؛ از اين رو همه ساله با يك سرى از مشكلات مواجه بوده‌ايم.

امسال، نسبت به سال‌هاى گذشته بيشتر بود؛ چون با تأكيدى كه آيه‌الله رى‌شهرى در خصوص برنامه‌ريزى صحيح و غناى محتوايى روى سمينارها داشتند، امسال بعضى از محتواى سخنرانى‌ها و مقالات از قبل تهيه شده و با توجه به حضور ميهمانان از كشورهاى مختلف، تنوع حضور ميهمانان و همچنين عدم تغيير در سخنران‌ها موفقيت بهترى داشته‌ايم.

همه ساله مشكلات و محدوديت‌هايى در ارتباط با گوشى‌هاى ترجمه همزمان داشته‌ايم، امسال هم همان مشكل وجود داشت. يكى از بهره‌هاى چشم‌گير اين همايش‌ها، ضبط بسيارى از مطالب، مصاحبه‌ها، سخنرانى‌ها و ديدگاه زائران غيرايرانى در اين همايش‌هاست كه صداوسيما و رسانه‌هاى داخلى ما براى برنامه‌هاى آتى استفاده خواهند كرد. دهه فجر، روز زن، روز قدس، روضه رضوان و واحد برون‌مرزى از اين مطالب ضبط شده به‌خوبى بهره مى‌گيرند.

برنامه حج جمهورى اسلامى ايران نسبت به ساير كشورها داراى ويژگى‌هاى خاصى است كه بى‌نظير است. نظم و همدلى حجاج- كه برخاسته از فرهنگ انقلاب اسلامى است- بسيار چشم‌گير است. حضور در حرمين شريفين، تداركات و مسائل اجرايى و ... اين‌ها در كشورهاى ديگر، كمتر ديده مى‌شود و به تعبيرى حجاج ايرانى

سرآمد هستند، وزانت و نمود خاصى در بين حجاج ديگر دارند و مخاطبانى كه با حجاج ايرانى مواجه مى‌شوند، به عنوان كشور استكبارستيز همه مشتاق شنيدن دستاوردهاى انقلاب اسلامى هستند، بسيارى از حجاج غير ايرانى صريحاً مى‌گفتند: «قلب ما براى ايران مى‌تپد، هر وقت فشارى از ناحيه آمريكا به ايران وارد مى‌شود، ما احساس ناراحتى و نگرانى داريم و از طرف ديگر شجاعت و شهامت و استكبارستيزى ايران را تحسين مى‌كنيم و به عنوان يك مسلمان، به ايران اسلامى افتخار مى‌كنيم ...»

بسيارى از آن‌ها اظهار مى‌كردند كه در بسيارى از كشورها كه به سختى مى‌توانند اخبار ايران اسلامى را بشنوند، سخنان مقام معظم رهبرى و رياست جمهورى و مسؤولان نظام را با اشتياق فراوان دنبال مى‌كنند.

گرايش معنوى حجاج هم بايد در ايران تقويت يابد؛ به بخشى از اين امور، بايد عنايت و توصيه بيشترى شود، كلاس‌هاى اخلاق بايد در ايران هم باشد. مسأله خريد ايرانيان يك فرهنگ جا افتاده است و نمى‌توان آن را اشكال دانست. حضور ايرانى‌ها در مجالس بعثه كه با علاقه و اشتياق به مطالب گوش مى‌كنند، مثال زدنى است. حضور در دعاى كميل، نظم و توجه به مضامين دعا، حضور در جلسات سخنرانى بعثه، اين‌ها نشانه علاقه‌مندى و اشتياق‌آن‌هاست؛ به راستى كه طالب معنويت هستند. پس قابل تعميم است و مى‌تواند زمينه اين برنامه‌ها در ايران با جديت بيشتر پايه‌گذارى شود.

همايش هاى برگزار شده در حج 87

همايش هنگامه وصال‌

همايش «هنگامه وصال» عصر روز سه‌شنبه ⁽¹⁾با حضور زائران ايرانى خارج از كشور در بعثه مقام معظم رهبرى در مكه مكرمه برگزار شد.

نماينده ولى فقيه، در اين همايش از زائران ايرانى خارج از كشور، خواست به ترويج معارف نورانى اسلام و اهل بيت و انقلاب اسلامى، در محل زندگى خود بپردازند و به لحاظ فرهنگى جمهورى اسلامى مظلوم را يارى كنند، تا در صف مهاجران الى‌الله قرار گيرند.

آقاى رى‌شهرى گفت: «حج كامل‌ترين و بهترين برنامه‌اى است كه اسلام براى خودسازى معرفى كرده است و اگر اين برنامه به آن نحو كه اسلام مى‌خواهد، پياده شود، زائر خانه خدا هم خود را و هم خانواده و اطرافيان خود را مى‌تواند از بركات حاصل از آن بهره‌مند كند.»

وى همچنين اظهار اميدوارى كرد كه زائران ايرانى خارج از كشور در اين سفر نورانى و اين مراسم باشكوه، بتوانند نورانيت و معنويت حج را به محل زندگى خود منتقل كنند.

سرپرست حجاج ايرانى، با استناد به روايتى از رسول مكرم اسلام(ص) گفت: «اگر كسى موفق شد به زيارت خانه خدا بيايد، خداوند حوائج دنيوى و اخروى او را برآورده مى‌كند و اين سفر معنوى، مى‌تواند سرنوشت زائر خانه خدا، خانواده او و اطرافيانش را تغيير دهد؛ اما انسان در طلب حاجت از خدا و اولياى خدا بايد همت بلند داشته باشد و چيزى از خداى متعال بخواهد كه سعادت دنيا و آخرت در آن وجود داشته باشد.»

نماينده ولى‌فقيه با اشاره به يكى از پيام‌هاى امام راحل در خصوص حج گفت: «در اين سفر معنوى، مهم اين است كه حاجى بداند دعوت چه كسى را اجابت كرده

و ميهمان كيست و ادب اين ميهمانى چيست؟ و انسان بايد بداند در اين سفر معنوى، خودبينى و خودخواهى با خداخواهى متناقض و آفت رسيدن به معنويت و نورانيت حج است.»

وى گفت: «متأسفانه تاكنون برنامه‌ريزى‌هاى قابل قبولى براى استفاده از سرمايه‌هاى موجود در خارج از كشور انجام نشده، در حالى كه هموطنان ايرانى در اقصا نقاط دنيا بهترين خدمات را مى‌توانند به لحاظ فرهنگى به اهداف نظام مقدس جمهورى اسلامى داشته باشند.»

آيه‌الله محمدى رى‌شهرى همچنين به ايرانيان خارج از كشور توصيه كرد تا زمينه را براى حضور جوانان و نوجوانان خود در سفر عمره و حضور در سرزمين وحى فراهم كنند تا آنان نيز از بركات اين اماكن نورانى بهره‌مند شوند.

در اين همايش، رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى و حجه‌الاسلام والمسلمين راشد يزدى سخنرانى كردند و طى ميزگردى با حضور نمايندگان وزارت امورخارجه، سازمان فرهنگ و ارتباطات، بعثه مقام معظم رهبرى و سازمان حج به سئوالات زائران پاسخ داده شد.

همايش نخبگان‌

اين همايش شامگاه چهارشنبه ⁽¹⁾با موضوع «نقش نخبگان در نوآورى» برگزار شد و فرهيختگان حوزه و دانشگاه در خصوص آن به اعلام‌نظر پرداختند و نظريات خود را درباره ضوابط و معيارهاى نوآورى دينى مطرح كردند.

نوآورى در حوزه‌هاى علميه، لزوم زمينه‌سازى براى تحقق فقه پويا و مرورى بر نوآورى‌هاى صورت گرفته توسط حضرت امام خمينى(قدس سره) از جمله مسائل

مطرح شده در اين همايش بود.

در اين روز همايش‌هاى قدس، روحانيون و امام خمينى(قدس سره) نيز در بعثه مقام معظم رهبرى در مكه مكرمه برگزار شد.

همايش منزلت زن‌

اشاره

در اين نشست كه روز پنجشنبه ⁽¹⁾در سالن بعثه مقام معظم رهبرى در مدينه منوره برگزار شد، تعداد زيادى از مسلمانان فرهيخته از ده كشور مختلف جهان حضور داشتند. در اين همايش چهار سخنران از كشورهاى مختلف به سه زبان عربى، انگليسى و فرانسه، در محوريت زن و نوآورى و شكوفايى اسلامى به ايراد سخنرانى پرداختند.

دكتر رقيه رستم‌پور، استاد دانشگاه و دبير اين همايش، گفت: «اين زنان از زائران كشورهاى مختلف اسلامى مانند: تانزانيا، تركيه، مغرب، مالى، عربستان، عراق، كويت و سودان در اين همايش شركت كردند.»

وى با بيان اين كه همه‌ساله چنين همايشى در موسم حج در بعثه مقام معظم رهبرى برگزار مى‌شود گفت: «هدف از اين همايش كه با محوريت نوآورى، زن و شكوفايى اسلامى برپا شد، ايجاد ارتباط بيشتر ميان زنان كشورهاى اسلامى و تبادل آرا و انديشه ميان آنان بود.»

در اين همايش چهار سخنران زن، به زبان‌هاى انگليسى، فرانسه و عربى به طرح ديدگاه‌هاى خود پرداخته، همگى بر تأسى زنان مسلمان از اصول متعالى دين مبين اسلام در تقويت بنيان خانواده و تربيت فرزندان تأكيد كردند.

خانم رستم‌پور، حج را فرصت مغتنمى براى هم‌فكرى ميان مسلمانان جهان دانست وگفت: «شركت‌كنندگان در اين همايش، همگى اذعان داشتند كه زنان نبايد

به دليل التزامات دينى، خود را از حركت هاى علمى جدا كرده، بلكه با استفاده از علوم مختلف در تربيت و پرورش صحيح فرزندان خود و جامعه پيش‌گام باشند.»

سخنان سرپرست حجاج ايرانى‌

بسم الله الرحمن الرحيم

(إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِى بِبَكَّهَ مُبارَكاً وَ هُدىً لِلْعالَمِينَ) ⁽¹⁾.

خوش‌آمد عرض مى‌كنم خدمت همه خواهران فرهيخته كه از بلاد مختلف اسلامى به سرزمين وحى آمده‌ايد و اكنون در كنار مرقد نورانى پيامبر اعظم و خاندان پاكش آماده مى‌شويد براى زيارت خانه خدا و انجام مناسك حج.

فريضه حج يك فرصت گران‌بها و بى‌بديل است كه خداى متعال در اختيار ما قرار داده است؛ هم فرصت است براى شخص مسلمان و هم فرصت براى امت اسلامى.

براى يك مسلمان، حج فرصت ورود به يك فضاى سراسر نور و معنويت است. يك مسلمان با بهره‌گيرى از اين فرصت، خود را از زندگى روزمره- كه با انواع غفلت‌ها و آلودگى‌ها همراه است- خارج مى‌كند و با انجام اين فريضه كه رياضتى اختيارى است و در روايات اسلامى نوعى جهاد ناميده شده، از انواع كدورت‌هاى باطنى پاك مى‌شود و تولدى نو پيدا مى‌كند؛ چنان‌كه از پيامبر خدا(ص) روايت شده كه مى‌فرمايد: «مَنْ حَجَّ للهِ فَلَم يَرْفُثْ و لَم يَفْسُقْ، رَجَعَ كَيَوم وَلَدَتْهُ امُّهُ» ⁽²⁾.

و در حديثى ديگر آمده: «حُجُّوا، فَانَّ الحَجَّ يَغْسِلُ الذُّنُوبَ كَما يَغْسِلُ الماءُ الدَّرَنَ» ⁽³⁾. اين رياضت اختيارى با احرام؛ يعنى حرام كردن 24 چيز برخود آغاز

مى‌گردد و با اين اقدام، مظاهر تفاخر و عوامل راحت‌طلبى از انسان جدا مى‌شود، هر چه جلوه خودخواهى است از انسان جدا مى‌گردد و بدين‌سان براى زيارت خانه خدا و خداخواهى دعوت مى‌گردد و بالاخره به منطقه تجلى نور مطلق نزديك مى‌گردد.

اما بايد توجه داشت كه بركات حج در منافع فردى خلاصه نمى‌شود، حج يك فرصت مهم براى امت اسلامى نيز هست، حج وسيله در كنار هم قرار گرفتن اقوام و مذاهب مختلف اسلامى است، مسلمانان بايد از اين فرصت نهايت بهره‌بردارى را در جهت احياى ارزش‌هاى اسلامى و تجديد مجد و عظمت اسلام و تحقق وعده الهى در پيروزى اسلام بر همه اديان را داشته باشند.

بى‌ترديد براى برخوردارى امت اسلامى از منافع حج، زنان مسلمان همانند مردان مسلمان مسؤولند. زنان مسلمان با بهره‌گيرى از نورانيت حج، بايد در گام نخست با جايگاه زن در اسلام آشنا شوند و در گام دوم، در جهت انجام مسؤوليت‌هاى خود براى احياى ارزش‌هاى اسلامى تلاش كنند.

زنان مسلمان بايد با پيروى از آموزه‌هاى اسلام و شناخت هرچه بيشتر قدر و منزلت انسانى خويش، تلاش همه‌جانبه‌اى براى رشد و ارتقاى حيات فردى، خانوادگى و اجتماعى خود داشته باشند. با رفع عوامل عقب‌ماندگى، فقر، بى‌سوادى، بيمارى و بى‌عدالتى، زندگى شايسته و درخور يك انسان مسلمان، همراه با آرامش، رفاه، سرافرازى و رشد و بالندگى در ابعاد مادى و معنوى براى خود و خانواده خود رقم بزنند.

همچنين با بهره‌بردارى هوشمندانه از جنبه‌هاى مثبت توسعه و مدرنيزم، براى حل مشكلات و مسائل خود، چشم به مدل‌هاى آزمايش شده و شكست خورده و نسخه‌هاى پيچيده شده بر اساس تفكر مادى دنياى غرب ندوزند. بلكه با الهام از تعاليم نجات‌بخش اسلام، دينى كه مكتب سلامت، امنيت، آرامش، صلح،

مهرورزى، عدالت، علم و مدنيت است و براى همه ابعاد رفاه و آرامش زندگى بشر دستورالعمل‌هاى دقيق دارد؛ راه خود را براى سعادت و خوشبختى انتخاب كنند.

راهى كه به دور از هرگونه افراط و تفريط و بر اساس فطرت انسان‌ها، ويژگى‌هاى خاص جسمى و روحى زن و مرد را در نظر گرفته است و با بها دادن به جايگاه مهم و حساس نهاد خانواده، به جاى وارد كردن زن و مرد در عرصه رقابت‌ها و كشمكش‌هاى خودخواهانه جنسيتى، روحيه هم‌بستگى، وظيفه‌شناسى، مسؤوليت‌پذيرى، ايثار و از خودگذشتگى را در زن و مرد تقويت مى‌كند. تا با محور قرار دادن كانون خانواده موجبات رشد و بالندگى جامعه خود را فراهم سازند.

امروزه شعار برابرى كور و بدون قيد و شرط زن و مرد، نه تنها موجب رفع نابرابرى‌ها به طور كامل نشده، بلكه موجب اختلاط نقش‌ها و تشديد رقابت‌ها و كشمكش‌هاى خودخواهانه جنسيتى، واگذارى وظايف و مسؤوليت‌ها، تقويت روحيه فردمحورى زن، مرد و فرزند در عرصه خانواده، افزايش انواع فشارها و اضطراب‌هاى حاصل از تحمل نقش‌هاى غير فطرى و غير طبيعى، بى‌پناهى و سردرگمى فرزندان، اضمحلال خانواده و در يك كلام، در مخاطره قرار گرفتن نسل انسان شده است.

در دنياى امروز شايسته است، جوامع اسلامى فارغ از هياهوها و جنجال‌هاى مادى‌گرايانه و برابرى‌طلبى‌هاى جنس‌گرايانه، با برخوردارى از آموزه‌هاى غنى اسلامى مبتنى بر منزلت و كرامت واقعى انسان، شعار عدالت‌خواهى و كمال‌خواهى را سرلوحه همه برنامه‌ها و حركت‌هاى خود قرار دهند و تمامى تلاش و همت خود را صرف شكوفايى و بالندگى همه اقشار جامعه كنند.

با چنين تفكرى بود كه بنيان‌گذار جمهورى اسلامى ايران حضرت امام خمينى(قدس سره) نداى آزادى و آزادگى مردان و زنان را در سال‌هاى شكل‌گيرى انقلاب اسلامى سر داد و فرمود:

«زنان از نظر اسلام، نقش حساسى در بناى جامعه اسلامى دارند و اسلام زن را تا حدى ارتقا مى‌دهد كه او بتواند مقام انسانى خود را در جامعه بازيابد و از حدّ شئ بودن بيرون بيايد و متناسب با چنين رشدى، مى‌تواند در ساختمان حكومت اسلامى مسؤوليت‌هايى به‌عهده بگيرد».

و همچنين فرمود: «زن مظهر تحقق آمال بشر است، زن پرورش‌دهنده زنان و مردان ارجمند است و از دامن زن، مرد به معراج مى‌رود.»

تا پيش از انقلاب اسلامى، زنان ايران عمدتاً به دو گروه تقسيم مى‌شدند: يك دسته زنان سنتى خانه‌نشين كه با اكتفا كردن به نقش‌هاى محدود در چهار ديوارى خانه، در عرصه‌هاى علمى، فرهنگى، اجتماعى و سياسى كمتر ظاهر مى‌شدند.

دسته دوم زنان مدرن و تجددگرا كه عمدتاً با پشت‌پا زدن به ارزش‌هاى اخلاقى، دينى و نقش‌هاى خانوادگى، نوعى حضور اجتماعى را براى خود رقم زده بودند.

با پيروزى انقلاب اسلامى و با تأسى بر انديشه‌هاى تابناك حضرت امام خمينى(قدس سره)، قشر جديدى از زنان هويت يافتند كه با حفظ ارزش‌هاى اخلاقى و دينى و با پاى‌بندى به نقش‌هاى خانوادگى در عرصه‌هاى علمى، فرهنگى، اجتماعى، اقتصادى و سياسى جامعه حضورى آگاهانه و هوشمندانه داشتند.

در واقع نوآورى انقلاب اسلامى نسبت به حقوق زن، چيزى جز بازگشت به اصول و ارزش‌هاى راستين اسلامى نبود و درست همين امر، زمينه را براى شكوفايى جامعه و استعدادهاى زنان مسلمان ايرانى در زمينه‌هاى گوناگون فراهم كرد و در سال جارى كه سى‌امين سالگرد پيروزى انقلاب اسلامى است و از طرف مقام معظم رهبرى سال نوآورى و شكوفايى ناميده شده، بيش از هر وقت ديگر شكوفايى زن

مسلمان ايرانى قابل ارائه است.

و اين روند همچنان ادامه يافت تا امروز كه دنيا، زن ايرانى را نه از زاويه جذابيت‌هاى ظاهرى و جسمانى و به عنوان مدلى در كلكسيون‌هاى مد و زيبايى، بلكه انسانى ارزش‌مند و توان‌مند و برخوردار از انديشه‌اى والا، نبوغ، درخشش و توان‌مندى‌هاى مختلف علمى، اجتماعى و نيز ايثارگر و سخت‌كوش در عرصه‌هاى مختلف انقلابى و اجتماعى و مسؤوليت‌پذير، با نشاط و موفق در زندگى خانوادگى شناخته است.

آرى، به فرموده رهبر معظم انقلاب اسلامى حضرت آيه‌الله خامنه‌اى:

«تضييع حقوق زنان، تهمت از سوى كسانى است كه شأن والاى زن ايرانى را- كه با حفظ حجاب و حد شرعى، در برترين فعاليت‌هاى كشور شركت مى‌ورزد- نمى‌پسندند و ابتذال حاكم بر روابط زن و مرد و بهره‌كشى ناجوانمردانه از زن در جوامع غربى را، نسخه مطلوب در حيات اجتماعى زن مى‌شمرند».

خودباورى و سخت كوشى زنان طى سه دهه پس از پيروزى انقلاب اسلامى و سياست‌گذارى، برنامه‌ريزى و توجه مسؤولان در جمهورى اسلامى ايران جهت رفع كاستى‌هاى به جا مانده از قبل، موجب شده كه زنان ايرانى علاوه بر انجام وظايف و مسؤوليت‌ها و ايفاى نقش خانوادگى، در زمينه‌هاى سواد، آموزش، علم، پژوهش، فرهنگ، هنر، بهداشت، سلامت و مشاركت‌هاى اجتماعى و اقتصادى و سياسى رشد چشم‌گيرى داشته باشند.

اميدوارم شما بزرگواران، به بركت حضور در سرزمين وحى، پيام‌آور معنويت و نورانيت براى خانواده‌هاى خود و مسؤوليت‌شناسى در جامعه خود باشيد.

سخنان آيه‌الله مصباح يزدى‌

يكى ديگر از سخنرانان اين همايش آيه‌الله محمدتقى مصباح يزدى، رييس

شوراى عالى مجمع جهانى اهل‌بيت بود كه با طرح سؤالاتى در مورد نوآورى، درباره معيارها و قلمرو آن به ايراد سخن پرداخت.

وى گفت: زنان درعرصه توسعه مى‌توانند با حفظ ارزش‌هاى ثابت اسلامى به پيشرفت‌هاى صنعتى برسند؛ نمونه‌هايى كه ايران بسيار به دنيا عرضه كرده است.

ازمعجزه هاى اين قرن است كه زنان با حفظ ارزش‌هاى ثابت اسلامى در عرصه‌هاى تكنولوژى، ابتكار، خلاقيت و اختراع همپاى مردان پيش ميروند و خانواده را حفظ مى‌كنند.»

سخنان خانم دكتر بُشرى حسين از عراق‌

يكى ديگر از سخنرانان اين نشست خانم دكتر بُشرى حسين بود؛ ايشان گفت: «غرب، خانواده پيوسته را از هم جدا كرد، در حالى كه خانواده بايد به هم پيوسته باشد و زن محور اين پيوستگى است.»

همايش بين‌المللى منزلت زن امروز در محل بعثه مقام معظم رهبرى در مدينه منوره با حضور تعدادى از شخصيت‌هاى فرهنگى و فرهيخته زنان مسلمان كشورهاى مختلف برگزار شد.

اين استاد عراقى با بيان اين‌كه عراق يك كشور جنگ زده است، گفت: «اكنون زنان در عراق تلاش مى‌كنند تا با نوآورى در يك كشور جنگ‌زده، فرزندان خود را با تربيت صحيح به ساحل آرامش برسانند».

وى با بيان اين‌كه زنان عراقى در تلاش‌اند تا در همه عرصه‌ها در جامعه حضور پيدا كنند گفت: «درعراق، كشورى جنگ زده كه مردم را از اعتقاداتشان دور مى‌كنند، زن مى‌تواند نقش مهمى درشكوفايى اسلامى داشته باشد.»

برگزارى همايش قدس‌

اشاره

همايش بين‌المللى قدس در مكه مكرمه، روز چهارشنبه ⁽¹⁾با حضور شخصيت‌هاى برجسته جهان اسلام در بعثه مقام معظم رهبرى برگزار شد.

اين همايش با حضور جمعى از انديشمندان و صاحب‌نظران كشورهاى اسلامى در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبرى در مكه مكرمه آغاز به كار كرد.

به گزارش واحد ارتباطات خبرى بعثه مقام معظم رهبرى، در اين همايش نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى و سخنرانانى از كشورهاى مختلف درباره شرايط موجود در فلسطين و جهان اسلام سخنرانى خواهند كرد.

سخنان نماينده ولى‌فقيه در همايش قدس‌

آقاى ريشهرى، در جمع علما و فرهيختگان كشورهاى اسلامى گفت: «تأسيس كشور فلسطين كه پايتحت آن تمام شهر قدس باشد، از اصول مورد تأكيد ماست. جبران خسارت آوارگان و پايان دادن به اسكان آنان در كشورهاى عربى و غير عربى، نابودى شهرك‌هاى صهيونسيت‌نشين، آزادسازى كامل سرزمين و برچيده شدن ديوار حائل نژادپرستانه از ديگر اصول مورد تأكيد نظام جمهورى اسلامى است.»

اميرالحاج جمهورى اسلامى ايران افزود: «به مردم فلسطين نيز مى‌گوييم كه بايد از انتفاضه ارزش‌مند خود حمايت كنند؛ زيرا پيروزى تنها با ايستادگى به دست مى‌آيد.»

ايشان اظهار داشت: «مقاومت شكوهمند لبنان كه تنها پيروزى تاريخ مبارزه با دشمن را تحقق بخشيده است، بهترين الگو در مسير حركت فلسطينيان است.»

آقاى رى‌شهرى با توجه به وضعيت نوار غزه گفت: «همايش قدس امسال نيز طبق روال هر سال برگزار مى‌شود، اما شرايط محاصره ظالمانه تحميلى بر نوار غزه كه با

وجود تلقى آن به عنوان يك فاجعه انسانى از سوى سازمان ملل متحد، با سكوت مجامع بين‌المللى و عربى روبه‌روست، بر اين همايش سايه افكنده است.»

نماينده ولى‌فقيه گفت: «قدس در طول دوره‌هاى تاريخ اسلام، به‌ويژه در رويارويى با صليبى‌ها، استعمار، استكبار و رژيم نامشروع زاييده آن‌ها، نقش فرهنگى و تمدنى ويژه‌اى ايفا كرده و مردم آن‌ها همواره با ظلم و ستم و تجاوز مقاومت كرده‌اند.»

ايشان با تصريح به اين‌كه راز تداوم آرمان قدس در قداست آن نهفته است گفت: «اين آرمان هم‌اكنون نه تنها نزد مسلمانان كه در انديشه پيروان ساير اديان آسمانى و نيز در مظلوميت اهالى آن و در خواست‌هاى عادلانه آن‌ها كه با وجود همه جنايت‌هاى اشغال‌گران عليه مردم و سرزمين، ناموس، اموال و دارايى و جان خود و بستگانشان، گوش شنوايى در جهان نمى‌يابد.

به همين دليل است كه آرمان فلسطين به مسأله محورى همه افراد امت اسلامى تبديل شده و بلكه به صورت پايه اصلى وحدت آن‌ها در مواجهه با پروژه صهيونيستى درآمده است.»

نماينده ولى فقيه با اشاره به تأكيدات رهبر فقيد انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى(قدس سره)، در خصوص مسأله آزادى فلسطين اظهار داشت: «امام راحل، اين مسأله را آن را از دايره تنگ ملى‌گرايانه خارج ساخت و به يك شعار اصلى امت اسلامى تبديل كرد.»

اميرالحاج جمهورى اسلامى ايران گفت: «اكنون مظلوميت مردم فلسطين نيز با وجود سلطه استكبار بر سازمان‌ها و سازوكارهاى بين‌المللى، مورد توجه جامعه جهانى قرار گرفته است. در شرايط كنونى مى‌توان گفت هر راه حلى كه عدالت و انصاف را در مورد صاحبان اصلى سرزمين فلسطين در نظر نگيرد، حتى اگر مورد حمايت همه قدرت‌هاى بزرگ باشد، توفيق نخواهد يافت.»

وى با اشاره به طرح‌هاى مادريد، اسلو و همچنين نقشه راه و شرم‌الشيخ و نيز اقدامات كميته چهارجانبه بين‌المللى- كه اخيراً نشست خود را مانند نشست‌هاى گذشته بى‌ثمر بيان كرد- افزود: «اسرائيل حقوق فلسطينيان را هميشه ناديده گرفته و اصولًا به هيچ قراردادى كه امضا مى‌كند، پاى‌بند نيست، سرنوشت اسلو بهترين دليل براى اين واقعيت است.»

آقاى رى‌شهرى گفت: «شگفت آن‌كه كشورهاى منطقه در تلاش براى پيش‌برد اين طرح با وجود بى‌اعتنايى اسرائيل هستند و اقدام به عادى‌سازى روابط مى‌كنند و همه توان سياسى، تبليغاتى و ديپلماتيك خود را در اين راه به كار مى‌گيرند.»

وى تصريح كرد: «برخى محافل رسانه‌اى و سياسى منطقه هم اخيراً استفاده از پرچم صهيونسيتى را مجاز مى‌شمرند، در صورتى كه در طرف مقابل هر نشان فلسطينى مردود شمرده مى‌شود.

سرپرست حجاج ايرانى گفت: «چرا يك و نيم ميليون نفر از مردم غزه به فراموشى سپرده مى‌شوند و آن‌ها را رها مى‌كنند تا در معرض كشتار و مرگ ناشى از گرسنگى و بيمارى قرار گيرند و حتى عرصه بر آن‌ها تنگ‌تر مى‌شود و معابر بسته مى شود تا از زندگى راحت و سفر آنان حتى به ديار وحى جلوگيرى شود؟

جمهورى اسلامى ايران از آغاز، حمايت كامل خود را از مسأله فلسطين اعلام و در اين راه، بسيارى از فشارها و تهديدات را شاهد بود. اما دفاع از قدس را همواره از اصول ثابت خود دانسته، همه توان خود را در حمايت از اين مسأله به‌كار گرفته است.»

نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت در پايان، اعلام روز جهانى قدس را از جمله نوآوريهاى امام راحل برشمرد و استفاده از همه فرصت‌ها براى مطرح كردن آرمان فلسطين در ميان امت و از جمله كنگره بزرگ سالانه حج لازم دانست.

همايش علماى اسلام‌

اين همايش در روز جمعه ⁽¹⁾با حضور با شكوه علماى جهان اسلام در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبرى برگزار شد. در اين همايش نماينده ولى‌فقيه با استناد به روايتى از امام باقر(ع) گفت: «كسى كه در انتظار حضرت امام مهدى(عج) باشد، از پاداش كسى بهره‌مند مى‌شود كه با سلاح در حال حفاظت از پيامبر اعظم(ص) است.»

نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت گفت: «دعا براى فرج امام عصر(عج) از تكاليف منتظران است، اما بايد توجه داشت كه تكاليف منتظران حضرت بقيه‌الله(عج) بيش از دعاست و نبايد در اين زمينه صرفاً به دعا اكتفا نمود».

آقاى رى‌شهرى، آماده‌سازى جهان براى حكومت جهانى اسلام به رهبرى مهدىِ آل‌محمد(ص) را از جمله وظايف مهم منتظران امام عصر(عج) برشمرد و گفت: «امام خمينى(قدس سره) از مصاديق بارز منتظران امام عصر در تاريخ تشيع است كه علاوه بر انجام تكاليف عبادى، بيشترين زمينه‌سازى را براى ظهور حضرت مهدى(عج) در جهان ايجاد كرد.

هر كسى بنا به استعدادها و زمينه‌هاى فردى و مسؤوليت‌هايى كه برعهده دارد، بايد براى ظهور امام عصر(عج) زمينه‌سازى كند و وظيفه روحانيون و مبلّغان دينى به عنوان سربازان امام زمان(عج) رساندن معارف اهل‌بيت(ع) به گوش جهانيان و تبليغ عملى سخنان اهل‌بيت و ارزش‌هايى است كه اهل‌بيت(ع) بدان دعوت كرده‌اند.»

وى با استناد به روايتى از امام رضا(ع) گفت: «اگر جهانيان با معارف اهل‌بيت(ع) آشنا شوند، از ايشان تبعيت خواهند كرد. تفقه در دين و همه‌سونگرى را از مهم‌ترين

ويژگى‌هاى يك مبلّغ دينى دانست و گفت: «مبلغ دينى بايد بتواند به معارف اهل‌بيت(ع) در زمينه‌هاى مختلف سياسى، اجتماعى، فرهنگى، خانوادگى و اخلاقى آشنا باشد و آن‌ها را به مردم معرفى كند.»

سرپرست حجاج ايرانى گفت: «دانشكده علوم حديث، آمادگى دارد تا با همكارى مترجمان توانا و افراد مؤثر، كتاب‌هاى منتشر شده خود را در زمينه‌هاى احاديث و معارف اهل‌بيت(ع) به زبان‌هاى مختلف دنيا به جهانيان ارائه كند.»

وى در اين مراسم همچنين با اشاره به وضعيت اسفبار مردم مظلوم و ستم‌ديده فلسطين در محاصره غزه و با دعا براى آزادى و دفع ستم اشغال‌گر اسرائيل از آن سرزمين تصريح كرد: «متأسفانه كشورهاى اسلامى در اين زمينه سكوت كرده‌اند، در حالى‌كه همه روزه، تعداد زيادى از افراد محاصره شده در اين فاجعه انسانى به دليل نبود دارو و غذا جان مى‌بازند؛ از اين رو بايد دولت‌هاى اسلامى به هوش بيايند و در مقابل اين فاجعه انسانى ايستادگى كنند.»

همايش بين‌المللى اهل‌بيت:

اشاره

همايش بين‌المللى اهل‌بيت در مكه مكرمه روز پنج‌شنبه ⁽¹⁾با حضور شخصيت‌هاى برجسته جهان اسلام در بعثه مقام معظم رهبرى برگزار شد.

آقايان، آيه‌الله آصفى، عضو محترم شوراى عالى مجمع اهل‌بيت، هادوى تهرانى، عضو شوراى عالى مجمع اهل‌بيت، اكرم بركات، عضو مقاومت اسلامى‌لبنان، دكتر موسى جعفرى، مؤسس مركز اسلامى ولى‌عصر نيوجرسى آمريكا، پروفسور حسين حاتمى از تركيه، شيخ نورمحمد، امام جماعت سويتو آفريقاى جنوبى ژوهانسبورگ، سيد محمدتقى نقوب، قائم مقام مسؤول تبليغات

اسلامى نهضت جعفرى پاكستان و جلال‌الدين صغير رييس فراكسيون ائتلاف يك‌پارچه عراق از جمله سخنرانان اين همايش بودند كه مطالب برخى از آنان را مرور ميكنيم.

مطالب مطرح شده در اين همايش به طور هم‌زمان به زبان‌هاى عربى، انگليسى، تركى و فرانسه ترجمه مى‌شد.

سخنان آيه‌الله آصفى‌

ايشان در اين نشست در سخنانى به مشكلات مسلمانان و اقدامات سلطه‌طلبانه فرهنگى غرب در ابعاد مختلف اشاره كردند و به برخى اتفاقات اخير و بروز جريانات فكرى كه مجموع آن‌ها در فضاى ذهنى غرب بوده، اين عوامل را نشانه فشار سياسى اقتصادى و فرهنگى غرب دانستند.

وى استقامت همه جانبه بر كتاب و سنت، نفى تفكرات نظام سلطه، توجه همه‌جانبه به مشكلات جهان اسلام و ردّ سلطه فرهنگ غرب و نفى اسرائيل در قبال انفعال جهان عرب را از بنيان‌هاى فكرى انقلاب اسلامى ايران برشمرد و در مقابل، استفاده ابزارى از تروريسم، اشغال كشورهاى اسلامى، دامن زدن به تفرقه و قوم‌گرايى و هدر دادن منابع امت اسلامى را از نشانه‌هاى حضور غربيان در جهان اسلام ذكر كرد.

سخنان شيخ جلال‌الدين صغير از عراق‌

وى كه يكى از روحانيون سرشناس عراق است، در اين همايش با تشريح اوضاع اسف‌بار جارى عراق گفت: «دردهاى ملت عراق در حالى است كه جهان، تماشاگر آن است و فقط تعداد اندكى از كشورها به عنوان حاميان ملت‌هاى مستضعف به يارى آن‌ها شتافته‌اند ....

اما اصرار ملت عراق بر ايمان و توسل به اهل‌بيت(ع) و پاى‌بندى به رهبرى علماى دينى و ماهيت حكيمانه رفتار آيه‌الله سيستانى و هوشيارى رهبران سياسى، مجموعه

عواملى است كه توانسته از مشكلات جارى عبور كند. كسانى كه به مكتب على(ع) و امام حسين(ع) عقيده دارند، از چند موشك نمى‌هراسند و خودروهاى بمب‌گذارى شده در عراق- كه در برخى روزها به 25 عدد مى‌رسد- نتوانسته است آراى مردم را بشكند.»

وى درگيرى‌هاى نظامى در ماه‌هاى اخير را جنگ عليه مسؤولان ندانست، بلكه آن را جنگ عليه مردم عراق برشمرد كه پرچم مقاومت را با خود به همراه داشت: ولى اين نماينده عضو ائتلاف عراق يك‌پارچه تأكيد نمود: «بين اين مقاومت و مقاومتى كه در ديگر جاهاى دنيا همانند لبنان رايج است، تفاوتى بنيادين وجود دارد؛ چراكه اين تفاوت فتنه‌انگيزى است.»

سخنان شيخ اكرم بركات از لبنان‌

ايشان كه عضو مقاومت اسلامى لبنان است، در اين همايش به مفاهيم اساسى حج از توحيد تا عرفان اشاره كرد و اظهار داشت: «پيامبر، دينى را پايه‌گذارى كرد كه بر ديگر اديان برترى داشته و در ادامه اين راه، اهل‌بيت(ع) بيان‌كننده پيام دين بوده‌اند.

وى با اشاره به سير تاريخى مجاهدات ائمه در استقرار احكام الهى، نهضت امام خمينى(قدس سره) در قرن اخير را مورد توجه قرار داد و گفت: «امام خمينى(قدس سره) در اين مسير، دولت اسلامى را بر اساس دين پيامبر پايه‌گذارى نمود و بر اساس تجربه اين انقلاب توانست به اين پرسش پاسخ دهد كه علت پيشرفت براى غرب چيست و عقب‌ماندگى كشورهاى اسلامى به چه عواملى بستگى دارد.»

شيخ بركات، پيروزى تموز را يكى از نمونه‌هاى الهام‌گيرى از فرهنگ محمدى و اهل‌بيت دانست و اعلام كرد: «پيروزى اين جنگ، مجدى غرورآفرين بود كه سربازان دشمن دچار اختلالات روانى شدند و جرئت تفكر حمله را در سر نمى‌پرورانند.»

سخنان سيد محمدتقى نقوى از پاكستان‌

وى كه رييس دانشكده جعفرى پاكستان است، با قرائت آيه تطهير و به استناد اين آيه، به ارتباط عميق قرآن و اهل بيت پرداخت و اين آيه را نشانه ارتباط مستحكم قرآن و اهل‌بيت و ارتباط لاينفك آن‌ها دانست.

وى افزود: «دين كامل نمى‌شود، مگر با ضمانتى مستحكم كه ائمه هُدى چنين پشتوانه‌اى براى دين را دارا هستند.» نقوى با اشاره به تحريف‌هاى انجام شده در برخى كتاب‌هاى آسمانى در طول تاريخ، مصون ماندن قرآن از هر نوع تحريف را در سايه مجاهدت ائمه و پيروان اهل بيت در طول زمان دانست.

وى تأكيد كرد: «امروز در نتيجه ولايت است كه دين محفوظ مانده و امام خمينى(قدس سره) در همين راستا گام برداشته است.»

سخنان دكتر موسى جعفرى از آمريكا

وى پايه‌گذار مركز ولى‌عصر(عج) در ايالت نيوجرسى آمريكاست و در سخنانى با طرح اين سؤال كه «چرا نمى‌توانيم به اهل‌بيت نزديك‌تر شويم»، اظهار داشت: «تنها راه نزديك شدن به اهل‌بيت، تطهير روح خودمان است و در اين صورت با نزديكى به ائمه اطهار، اعمال ما نيز تطهير مى‌شود.»

وى افزود: «براى آن‌ها كه در غرب زندگى مى‌كنند معرفت صحيح اهل‌بيت، ضرورى است و اين امر ميسر نمى‌شود، مگر اين‌كه از خداوند بخواهيم در اين راه به ما توفيق درك و شناخت عنايت كند.»

5. مديريت اهل سنت‌

سخنان حجت الاسلام و المسلمين عطاران‌

اشاره

مديريت اهل‌سنت بعثه مقام معظم رهبرى، در نشست خبرى درباره وضعيت كاروانهاى اهل‌سنت و عمل‌كرد مديريت را تشريح كرد

جايگاه اهل‌سنت ايران‌

آقاى عطاران گفت: «با توجه به تبليغات فراوان رسانه‌هاى مخالف ايران، سؤالى كه هميشه براى بسيارى از زائران خارجى وجود دارد، اين‌كه رفتار با اهل‌سنت در ايران چگونه است؟ آيا تحت فشار قرار دارند يا در شرايط عادى هستند؟»

ايشان اظهار داشت: «اهل‌تسنن در ايران در زمينه‌هاى مختلف مذهبى، سياسى، آموزشى و اقتصادى وضعيت مناسبى دارند و داراى مراكز آموزشى، مسجد و مانند آن هستند و در اجراى مناسك دينى كاملًا آزاد مى‌باشند.»

عطاران تصريح كرد: «زائران ما همانند ساير زائران از ايران به عربستان اعزام مى‌شوند و بعضاً حتى نزديك‌ترين هتل‌هاى نزديك حرم به آن‌ها اختصاص مى‌يابد.»

مدير واحد اهل سنت حوزه نمايندگى ولى فقيه در امور حج و زيارت اظهار داشت: «در حالى كه وهابيون زيارت دوره را نهى مى‌كنند اما كاروان‌هاى اهل‌سنت ما با حضور علماى خود اين اماكن را زيارت مى‌كنند؛ اين موضوع نشان مى‌دهد كه اهل‌سنت ما با وهابيت، صفى جدا دارند و تحت تأثير آن‌ها نيستند.»

وضعيت كاروان‌هاى اهل‌سنت‌

آقاى عطاران گفت: «بيش از هجده سال است كه معاونت اهل‌تسنن براى اعزام زائران سنّى در بعثه مقام معظم رهبرى فعاليت مى‌كند و فعاليت‌ها در دو بخش داخل و خارج از كشور انجام مى‌شود».

مدير واحد اهل‌سنت با اشاره به اين‌كه امسال 8 هزار 400 زائر سنّى از ايران به عربستان اعزام شدهاند، گفت: «اين زائران در قالب 51 كاروان به مكه معظمه و مدينه منوره مى‌روند. و 100 روحانى و 25 معينه كاروان آنان را همراهى ميكنند.

وى تبليغات دشمنان را در خصوص ارائه نامطلوب خدمات به اهل‌سنت غيرواقعى خواند و افزود: «زائران اهل‌سنت امسال در بهترين نقطه و نزديك‌ترين هتل‌ها به مسجدالحرام و مسجدالنبى(ص) اسكان يافته‌اند».

عطاران اظهار داشت: «امسال بهترين و شايسته‌ترين روحانيون اهل سنت براى حضور در كاروان‌هاى اهل‌سنت انتخاب شدند و در آينده درصدد هستيم معينه‌ها نيز در همه كاروان‌هاى اهل‌سنت حضور داشته باشند.

گفت‌وگو با حجه الاسلام و المسلمين خراسانى‌

(جانشين مديريت اهل‌سنت)

بخش اهل‌سنت بعثه در سال 71 با دعوت جمعى از شخصيت‌هاى اهل‌سنت كشور، به عنوان مهمان بعثه راه‌اندازى شده، به مرور شرح وظايف جامعى براى آن تبيين شد.

تمام مأموريت‌ها و وظايفى كه امور روحانيون نسبت به كاروانهاى شيعه دارد، اين مديريت نيز در قبال كاروان‌هاى اهل‌سنت دارد. تحقق اين مأموريت‌ها نياز به آموزش و پژوهش و مانند آن دارد كه ما سعى كرديم تا حدودى آن را تأمين كنيم.

تا سال گذشته، تعداد روحانيون كافى نبود، با برگزارى آزمون‌هاى منطقه‌اى و

پذيرش افراد جديد سعى كرديم اين نقيصه را جبران كنيم و براى رفع اين مشكل، با انجام سه آزمون كتبى و مصاحبه‌هاى علمى كه در مركز سيستان و بلوچستان، كرمانشاه و هرمزگان، همچنين برگزارى جلسات مصاحبه در كردستان و اروميه، سعى كرديم تا حدودى نيازهايمان را برطرف كنيم. اين آزمون‌ها براى جذب معين و معينه بوده و با حضور خواهران و برادران انجام شد.

كار ديگر ما، نسبت به روحانيونى بود كه دوره آموزش «سفيران تقريب» را گذرانده و در مصاحبه هم پذيرفته شده بودند؛ اين گروه كه به عمره كارآموزى اعزام شدند، 50 نفر از اين افراد، همراه با سه نفر از اساتيد براى اين‌كه به صورت عملى و ميدانى با وظايف خود آشنا شوند و تجربيات لازم را كسب كنند، به عمره اعزام شدند.

سوم، براى اولين سال برگزارى آزمون غيرحضورى «ويژه اهل سنت» براى روحانيون، معين‌ها و معينه‌هايى كه قرار بود در سال جارى به حج اعزام شوند برگزار شد، پنج منبع در زمينه تاريخ اسلام، اماكن مكه و مدينه، زيارت پيامبر اكرم(ص) و اوليا و تفسير آيات حج برايشان ارسال مى‌شد. در مجموع براى 130 نفر از روحانيونى كه در سال جارى قصد اعزام داشتند، آزمون غيرحضورى برگزار شد و 120 سؤال به صورت تستى از اين منابع و همچنين از فقه شافعى و حنفى طراحى گرديد و روحانيون به صورت غيرحضورى در اين آزمون شركت كردند.

چهارمين فعاليت ما گردهم‌آيى بزرگ روحانيون و كارگزاران حج اهل‌سنت در تهران بود. اين نشست يك روز پيش از ديدار با مقام معظم رهبرى، انجام گرفت و سپس مدعوين در ديدار با مقام معظم رهبرى نيز شركت كردند.

پنجم، بازچاپِ مناسك فقه حنفى و شافعى كه در شمارگان 3000 انجام شد.

ششم، توليد نرم‌افزارى براى معرفى اماكن مكه و مدينه با توضيحات جناب مولوى اسحاق مدنى، مشاور محترم رييس جمهورى در امور اهل سنت كه در 3000 حلقه براى توجيه كاروان‌هاى اهل‌سنت آماده و ارسال شد.

هفتم، همه ساله حدود 15 نفر از روحانيون، دانشگاهيان، مسؤولان سياسى و معتمدين و ريش‌سفيدان اهل‌سنت را به عنوان ميهمان دعوت مى‌كنيم. در بين ميهمانان اهل‌سنت، امسال مشاور رييس جمهور، نماينده مجلس، استاد دانشگاه، نويسنده، امام جمعه، معتمد اقوام و روحانيون برجسته را شاهد بوديم.

ما در بخش آموزش چهار سطح پيش‌بينى كرده‌ايم:

اين آموزش در هشت واحد طراحى شده و مباحثى را مانند: فقه مقارن، كلام مقارن، تقويت مهارت‌هاى مديريتى فرهنگى در كاروان‌ها، آشنايى با اماكن مكه و مدينه در خود دارد. اين آموزش را معمولًا در تهران يا در قالب اردوهاى سياحتى برگزار مى‌كنيم.

مدينه و انجام مناسك.

البته ارتقاى علمى و مهارتى روحانيون هم مدّ نظر است؛ اين آموزش به صورت غيرحضورى است.

آموزش مكاتبه‌اى و عمره كارآموزى در سال جارى پيش از موسم حج انجام شده و آموزش بدو خدمت و تمهيدى، سال آينده اجرايى مى‌شود.

مسلماً از وجود كارشناسان و مشاوران اهل‌سنت در برنامه‌ريزى‌ها مدد مى‌جوييم. در زمينه انتخاب منابع، تدريس فقه شافعى، فقه حنفى، طراحى سؤالات و همچنين در تأليف برخى منابع پژوهش و درس‌نامه‌ها و همچنين تأليف مناسك مقارن از نويسندگان و علماى اهل‌سنت شافعى و حنفى استفاده مى‌كنيم.

همايش هاى مديريت اهل سنت‌

همايش مديران كاروان‌هاى اهل سنت‌

اشاره

همايش مديران كاروان‌هاى اهل سنت روز سه شنبه ⁽¹⁾با سرپرست حجاج ايرانى در بعثه مقام معظم رهبرى در مدينه منوره برگزار شد.

مدير واحد اهل سنت بعثه مقام معظم رهبرى در عربستان در اين همايش گفت: تمام تلاش ايران اين است كه شايسته ترين خدمات و سرويس دهى به زائران اهل سنت ارائه شود تا مناسك حج را انجام دهند.

حجت الاسلام راشد يزدى سخنران اين همايش نيز با اشاره به آثار حج در انسان گفت: سفر پاك، غم و اندوه را از انسان دور مى كند و اين موضوع از جمله آثار سفر به حج است.

وى با اشاره به اينكه كسانى كه استطاعت مالى دارند سفر حج بر آن ها واجب مى شود، افزود: سفر حج باعث اصلاح رفتار و تزكيه انسان مى شود و اطرافيان حاجى بايد بعداز بازگشت اين آثار مثبت را در او مشاهده كنند.

سخنان مولوى اسحاق مدنى‌

در اين همايش، مشاور رييس جمهور در اهل سنت گفت: «بايد مسائل اختلافزا را با گفت‌وگو حل كرد؛ زيرا كه براى همه اختلافات ميان اهل‌سنت و تشيع، راه حل مناسبى وجود دارد. ما بايد با مسؤوليت خود، مسائلمان را حل كنيم؛ كسانى كه مى‌خواهند دشمنى كنند، درصدد تفرقه در سرتاسر جهان اسلام هستند.

اگر اختلافى نيز وجود دارد، بايد بدانيم كه اين اختلافات را چگونه حل كنيم و اين مسأله راه‌حل‌هايى دارد. ما بايد منافع كشور و اسلام را در نظر بگيريم و ديگر اين‌كه بر مسائل اشراف داشته باشيم و سعى كنيم كه به مسائل دينى درست توجه كنيم».

وى در ادامه افزود: «در هيچ‌جا مرسوم نيست كه در مركز اهل تشيع به يك روحانى اهل‌سنت اجازه دهند كه دردارالافتاء بنشيند و به مسائل مذهبى خود بپردازد و اين مسأله مهمى است».

مشاور رييس جمهور گفت: «از اين فرصتى كه در اختيار ما قرار داده شده، بايد استفاده كرد و در ايران همان‌طور كه يك روحانى اهل شيعه داراى احترام است يك مفتى اهل‌سنت نيز به همان اندازه داراى احترام است».

سخنرانى حجه الاسلام عطاران، مديريت اهل‌سنت بعثه مقام معظم رهبرى‌

مدير اهل‌سنت بعثه در اين همايش گفت: «بى‌ترديد، قرآن به عنوان غنى‌ترين

منبع اسلامى، يكى از اركان تمدن اسلامى است و اين تمدن، آرمانى‌ترين بنيان اسلامى در طول حيات امت است و حج، يكى از مصاديق بارز تمدن اسلامى است. همچنين از منظر ديگر، حج جايگاه ارزشمندى است براى تفكر نخبگان امت در راستاى احياى تمدن اسلامى و ارائه راهبردهاى آن؛ همچنين هر انديشمند منصفى اذعان مى‌كند كه انقلاب اسلامى و انديشه‌هاى امام راحل، احيا كننده تمدن اسلامى است».

حجه‌الاسلام عطاران در انتها گفت: «در اين همايش به دنبال تبيين اين موضوع هستيم كه چگونه مى‌توانيم از قرآن به عنوان يك محور شركت وحدت‌ساز بين فرق مختلف اسلامى براى پى‌ريزى پايه‌ها و اركان تمدن اسلامى كمك بگيريم».

سخنرانى دكتر محمدحسين الياسى‌

دكتر محمدحسين الياسى، از استادان اهل‌سنت دانشگاه‌هاى كشور، با بيان اين‌كه پيروزى انقلاب اسلامى نقطه عطف احياى تمدن اسلامى در قرن بيستم بود اعلام كرد: «در رقابت تمدن اسلام و غرب و بر اساس شاخص‌هاى مورد مطالعه، پس از پيروزى انقلاب اسلامى، نمودار فراز و نشيب غرب از سال 1950 تا 2000 م. از 42 به 28 رسيده، در حالى‌كه در همين مدت فرآيند رشد و شكوه تمدن اسلامى از 7 در 1950 به 21 در سال 2000 رسيده است».

وى در سخنان خود با عنوان «نقش اخلاق در ترويج تمدن اسلامى» تأكيد كرد: «بر اين باورم كه تمدن متشكل از سامانه‌هاى سياسى، اقتصادى و نظام علمى و از همه مهم‌تر مؤلفه اخلاق است.»

اين استاد دانشگاه، نقطه عطف تمدن اسلامى را شكل‌گيرى بغداد به عنوان پايتخت تمدن اسلامى با حضور اعراب و ايرانيان دانست كه در آن علم و آگاهى و رشد فكرى موجب حركتى فزاينده شد.

در پايان اين مراسم، يك نفر از روحانيون و يك نفر از معينه‌هاى اهل‌سنت براى

حضار مقاله‌اى خواندند.

همايش محبت پيامبر اكرم (ص) و اهل‌بيت (ع)

اين همايش با عنوان «محبت پيامبر اكرم(ص) و اهل‌بيت(ع)؛ محور وحدت امت اسلامى» در مدينه منوره برگزار شد.

جانشين سرپرست حجاج در اين همايش گفت: «دشمنان و بدخواهان اسلام در مقابل كل اسلام و جهان اسلام موضع دارند و در برابر فرقه يا مذهب خاصى قرار نمى‌گيرند؛ بنابراين لازم است مسلمانان نيز از دامن زدن به اختلاف‌هاى داخلى بپرهيزند و با محور قرار دادن خداپرستى، قرآن و محبت پيامبر گرامى اسلام(ص) اميد دشمنان را نااميد كنند».

آيه‌الله ابراهيم امينى افزود: «مطابق وعده خداوند و رسول او، اسلام روز به روز در جهان و نقاط مختلف دنيا در حال نفوذ است و به همين دليل، دشمنان اسلام احساس خطر كرده، از هر طريق ممكن، به صورت متحد در مقابل كليت اسلام و جنبش بيدارى اسلامى ايستاده‌اند.

علما و انديشمندان جهان اسلام و نيز همه مسلمانان از فرقه‌هاى مختلف بايد براى پاسخ‌گويى به شبهات و دفاع از اسلام و با استفاده از همان ابزار مورد استفاده دشمنان اسلام با يكديگر متحد شوند».

در اين همايش كه در محل بعثه مقام معظم رهبرى در جوار مسجدالنبى برگزار شد، ماموستا سيد اشرف حسامى، استاد دانشگاهى در كردستان گفت: «اسلام ظرف بزرگى است كه جميع استعدادهاى فطرى بشر را در خود جاى مى دهد». وى با اشاره به اين‌كه هيچ دو عقلى در جهان شبيه هم نيست، پايه ايجاد اتحاد و اتفاق بين مسلمين را قلب آن‌ها دانست و افزود: «نمى‌توان با عقل‌هاى جست‌وجوگر و كنجكاو

به دنبال محبت و اتحاد گشت؛ بلكه به مصداق آيه(فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ) ⁽¹⁾اتحاد و افتراق به قلب انسان‌ها مربوط مى‌شود».

حجه‌الاسلام والمسلمين محمدحسن زمانى نيز در اين همايش با تشريح سير شكل‌گيرى فرقه‌ها و گروه‌هاى مختلف بعد از رحلت رسول گرامى اسلام(ص)، بر لزوم نزديك شدن جهان اسلام به يكديگر تأكيد كرد و گفت: «يكى از بهترين راه‌ها، بهره‌گيرى بيشتر دانشمندان و عالمان از كتاب‌هاى علمى فرقه‌هاى ديگر است».

وى افزود: «استفاده علماى شيعه از صحاح شش‌گانه اهل تسنن و استفاده عالمان اهل‌تسنن از منابعى چون «وسائل‌الشيعه» كه حاوى حدود 20 هزار حديث فقهى ائمه اهل‌بيت(ع) است، عامل نزديكى بيش از پيش اين دو مذهب به همديگر است».

اين همايش با اجراى تواشيح و مداحى در مدح نبى اكرم(ص) پايان يافت.

گفت وگو با جناب آقاى مولوى اسحاق مدنى (مسؤول بخش افتاى اهل سنت)

بخش افتاى مديريت اهل‌سنت، در بعثه مقام معظم رهبرى مستقر است و مولوى اسحاق مدنى، اداره آن را برعهده دارد. گفت‌وگوى زير درباره مسائل و موضوعات تحت مسؤوليت ايشان است.

كار اين قسمت قبل از موسم حج با جلسه‌هاى توجيهى ويژه روحانيون كاروان‌هاى اهل‌سنت آغاز مى‌شود.(امسال هم اين جلسات را در بعثه داشتيم). در بعثه مقام معظم رهبرى همان‌گونه كه براى زائران شيعه ما كه اكثريت هستند و بخشى براى افتا در نظر گرفته شده، براى اهل سنت هم مكانى وجود دارد تا چنانچه اگر

روحانيون كاروان‌ها درباره مسأله‌اى نظر علماى خود را بخواهند، به ايشان ارائه شود. در دارالافتاى ما، هم علماى شافعى حضور دارند و هم علماى حنفى.

در هر دو مكان داريم، اما مراجعان ما در مكه بيشتر از مدينه است.

احتمالًا از اوايل انقلاب شروع به كار كرده. اما وقتى مسؤوليت بعثه به آيه‌الله رى‌شهرى سپرده شده، شكل بهترى گرفت و روزبه روز توسعه پيدا كرد.

بله. ما هيچ محدوديت و تفاوتى با بخش شيعه نداريم، شايد بخش شيعه به خاطر مراجعات بيشتر، كارش گسترده‌تر باشد، اما امكانات موجود اختصاص‌يافته به ما به نحوى است كه رضايت مراجعان را در پى دارد. امسال هم كه كار خوبى انجام شد و به تمام روحانيون كاروان‌هاى اهل سنت و مفتى‌ها كارت تلفن دادند و ايشان هر موقعى نياز باشد، با همان تلفن تماس مى‌گيرند و مسائل را مى‌پرسند.

خوشبختانه مراجعان ما رضايت دارند، من از همه روحانى‌هاى كاروان‌ها تشكر مى‌كنم؛ چون در خدمت حجاج خود هستند و گاهى هم اگر اختلاف نظرى ميان علما باشد، مى‌آيند اين‌جا و حرف مى‌زنند و حل مى‌كنيم.

پيش از انقلاب، چون دولت حاكم مذهبى و دينى نبود و حتى ضدمذهب هم بود، توجهى به اين موضوع نداشتند. بنابراين اصلًا قابل مقايسه نيست. آن‌ها عنايتى به حج و حاجى نداشتند، بالعكس مى‌گفتند چرا ارز مملكت را مى‌برند حج. اين جمهورى اسلامى بود كه به كشورهاى آفريقايى و اسلامى و عربى و دين و مذهب مردم توجه كرد.

موضوع كارت تلفن‌هاى امسال را كه گفتم. دو سال هم هست كه معينه‌ها اضافه شده‌اند و همين كه تا حدى آشنا هستند و خانم‌ها هم راحت‌تر با ايشان ارتباط مى‌گيرند، خيلى خوب است.

هيچ انسان عاقلى منكر وحدت نيست. امام خمينى(قدس سره) با توجه به قرآن و حديث، به وحدت شدت بخشيدند، امام(قدس سره) اين خصوصيت را داشت كه هم مرجع تقليد بود و هم بنيان‌گذار؛ يعنى صداى وحدت از جايى برخاست كه هم توان اجرايى داشت و هم ماهيت دينى، از اين‌رو اثرگذار بود. مقام معظم رهبرى هم كه راه امام راحل را ادامه داده‌اند، حتى شايد بيشتر. چون خودشان پيش از انقلاب در مناطق اهل سنت حضور داشتند و با شناخت بيشترى كه نصيب‌شان شده بود، بيشتر كمك مى‌كردند.

الحمدلله ما در ايران تا حد زيادى در امر وحدت موفق شده‌ايم، به هر حال اگر مشكلاتى هم بروز مى‌كند، تا حدى طبيعى است. ما بايد صبر و حوصله و تحمل داشته باشيم و مصالح كشور را در نظر بگيريم. شايد كسانى هم كه نسبت به وحدت مشكل دارند، اگر مصالح را در نظر بگيرند، قانع مى‌شوند. چون منافع وحدت بسيار است. اين را بايد بدانيم همان‌طورى كه امام از توانايى بالايى در امور وحدت بخشيدن برخوردار بودند، دشمنان هم، براى وحدت خودشان تلاش دارند؛ بلكه پول بيشترى هم دارند. ضمن اين‌كه همه چيز را امتحان كردند و به اين نتيجه رسيدند كه هيچ چيز مثل اين اختلاف براى دشمنان سود ندارد. اين را بايد در مورد وحدت در

نظر بگيريم.

عمل‌كرد مديريت اهل‌سنت در موسم‌

1. نشست‌هاى صبحگاهى‌

جلسه علمى صبحگاهى از برنامه‌هاى ثابت مديريت اهل‌سنت بود كه همه روزه از ساعت 8 الى 5/ 9 صبح برگزار مى‌شد. اين نشست با حضور همه اعضاى كادر و ميهمانان اهل سنت برگزار مى‌شد و اهدافى چون: آشنايى با مذاهب اسلامى، مناسك مقارن و معارف و اسرار حج، نقد ديدگاه‌هاى وهابيت و جهان اسلام تعقيب مى‌شد. اهم برنامه‌هايى كه در اين جلسات دنبال شد، عبارتند از:

در مدينه قبل، تعداد 13 جلسه برگزار شد و آقايان حسينى، زمانى، توحيدى، عطاران، نوراللهيان، الياسى، خامه‌گر، ساداتى، سرخابى، مدنى و استادى در موضوعات مختلفى مانند: شفاعت، توسل، منزلت زن، حديث افتراق امت به 73 فرقه، وحدت امت اسلامى، فرهنگ تقريب در كشور مصر، جنگ‌هاى روانى دشمنان عليه ايران، بحث نمودند و با ملاحظات و مشاركت ساير اعضا مباحث پى‌گيرى گرديد.

در مجموع 12 جلسه برگزار شد. در اين جلسات به موضوعاتى مانند تهاجم و شبيخون فرهنگى آمريكا، فعاليت‌هاى تبشيرى مسيحيان، كوشش‌هاى دشمنان در ايجاد فرقه‌هاى ساختگى، طلب شفاعت از انبيا و اوليا، افراط و تفريطهاى مسلمانان و

بهره‌گيرى از فضاى معنوى عرفات، مشعر و منا پرداخته شد.

2. سركشى به كاروان‌ها

در سال جارى مسؤوليت امور رابطين كاروان‌هاى اهل‌سنت به اين مديريت واگذار شد؛ از اين‌رو دو رابط محترم در مكه و مدينه از همه كاروان‌هاى اهل‌سنت سركشى كردند و نسبت به ارزيابى فعاليت‌هاى روحانى، معين و معينه‌ها اقدام نمودند.

در مراجعه رابطان محترم به كاروان‌ها، با روحانى، مدير، معين، معينه و نيز جمعى از زائران گفت‌وگو مى‌شد تا بتوانند فعاليت‌هاى روحانيون محترم را ارزيابى كنند. با توجه به اين‌كه در اكثر موارد اين ارزيابى در يك مرحله انجام نمى‌شود، لازم است رابطان محترم در دو يا سه مرحله به كاروان مراجعه نمايند كه در مجموع، رابطان محترم در اين مقطع بيش از يك صد بازديد از كاروان‌ها داشته‌اند.

3. ثبت ورود و توجيه روحانيون‌

در سال جارى روحانيون، معين‌ها و معينه‌هاى كاروان‌هاى اهل‌سنت، پس از ورود به مكه و مدينه، به مديريت اهل‌سنت مراجعه كرده، ضمن توجيه و تحويل سيم‌كارت تلفن، هماهنگى‌هاى لازم صورت مى‌گرفت.

4. دريافت گزارش‌كار

بر اساس هماهنگى‌هاى به عمل آمده در تهران، فرم ويژه‌اى براى گزارش كار روزانه روحانيون اهل‌سنت تنظيم شده و آنان مى‌بايد به‌صورت روزانه گزارش عمل‌كرد روحانى، معين و معينه و ساير فعاليت‌هاى فرهنگى كاروان را گزارش كرده، به مديريت تحويل دهند و مديريت نيز راهنمايى‌هاى لازم را ارائه دهد. اهمّ فعاليت‌هاى روحانيون در راستاى وظايف آنان بدين شرح است:

تقسيم‌بندى زائران براى انجام مناسك، برگزارى جلسات آموزشى در ايران، تشكيل جلسات در عربستان، زيارت دور، همراهى با زائران در انجام مناسك، همراهى با زائران در مسجدالحرام، شركت در همايش‌هاى بعثه، ارتباط با زائران در مسجدالحرام، ارتباط با زائران ديگر كشورها، تشكيل جلسات شوراى فرهنگى، دعوت از مديريت اهل‌سنت براى برنامه تبليغى در كاروان‌ها، كنترل صحت اعمال زائران با مراجعه به يكايك آن‌ها، برگزارى مسابقه فرهنگى و طرح سؤال.

5. برگزارى زيارت دوره ويژه‌

برگزارى دو دوره زيارت دوره، ويژه روحانيون، معين‌ها و معينه‌هاى اهل‌سنت، از اقدامات اين مديريت در مدينه قبل بوده است. در اين دو زيارت دوره كه با حضور و توضيح مفصلى درباره مشاهد مدينه منوره و جغرافيايى مفصّل درباره تاريخ و جغرافياى اماكن براى روحانيون اهل‌سنت ذكر شد كه با استقبال گسترده‌اى مواجه گرديد. اكثر اماكن و مناطق زيارت شده در اين برنامه در زيارت‌هاى دوره زائران مورد توجه نيست. همچنين يك دوره زيارت دوره ويژه نيز در مكه برگزار گرديد.

6. اعزام تيم‌هاى تبليغى مشترك به كاروان‌ها

به منظور حضور تبليغى و فرهنگى بيشتر كاروان‌ها و تأثيرگذارى مطلوب، با استفاده از موقعيت مدينه‌النبى(ص) هفده تيم متشكل از روحانيون شيعه و ميهمانان اهل‌سنت بعثه، براى سخنرانى در كاروان‌ها اعزام شدند و با توجه به اين كه شمارى از كاروان‌ها به طور مشترك در هتل‌ها حضور داشتند، به صورت تقريبى يك دوره برنامه سخنرانى در همه كاروان‌ها برگزار شد.

در مكه مكرمه نسبت به اعزام يازده تيم مركب از روحانى شيعه و ميهمانان اهل سنت به كاروان‌هاى مختلف اقدام شد. يادآورى مى‌شود كه در برخى از جلسات

بيشتر از يك كاروان حضور داشته‌اند. همچنين از شخصيت‌هاى ميهمانان بعثه در برنامه‌هاى تبليغى استفاده شده است.

7. ارتباطات عمومى‌

ارتباط با زائران ديگر كشورها از سوى ميهمانان اهل‌سنت از ديگر برنامه‌هاى اين مديريت است. چگونگى تعامل جمهورى اسلامى با اهل سنت از مهم‌ترين دغدغه‌هاى زائران بسيارى از كشورهاست و با توجه به تبليغات زهرآگين دشمنان انقلاب، معمولًا چهره‌اى خشن از جمهورى اسلامى ترسيم مى‌كنند و اين‌كه اهل‌سنت در ايران هيچ‌گونه آزادى ندارند. بيان وضعيت اهل‌سنت در ايران از زبان خود اهل‌سنت تأثيرات فراوانى در رفع اين سوءتفاهمات دارد.

اهم محورهاى گفت‌وگو بدين شرح است:

تقابل شيعه و سنى در ايران، وضعيت مدارس دينى عربستان، نقش جمهورى اسلامى در احياى اسلام، تفاوت تفكر شيعه و سنى، وضعيت مسلمانان در كشورهاى مختلف جهان، نحوه تعامل حكومت ايران با اهل سنت، لزوم اجتناب ملت‌هاى مسلمان از اختلاف، ادله اختلافات و نزاع‌هاى فرقه‌اى در پاكستان، ضرورت شناخت مسلمانان از يكديگر، چالش‌هاى امروزه جهان اسلام، اهميت توجه به مذاهب اسلامى.

8. فعاليت‌هاى رسانه‌اى‌

مديريت اهل‌سنت نسبت به ايجاد ارتباط بين خبرگزارى‌ها و ميهمانان و روحانيون و اهل‌سنت اقدام و اقدامات مديريت را براى خبرگزارى‌ها تشريح كرد.

9. اقدام براى انتشار ويژه‌نامه نشريه زائر

با توجه به تمهيدات انديشيده شده، در نظر بود كه در موسم جارى، حدود بيست شماره از نشريه زائر منتشر شود كه متأسفانه با توجه به محدوديتهاى دست‌اندركاران نشريه زائر، اين مهم انجام نشد. در عين حال با پى‌گيرى‌هاى گسترده و فراوان در مدينه قبل، توانستيم محتواى دو ويژه‌نامه نشريه ويژه اهل سنت را آماده كنيم و نسبت به توزيع آن در بين كاروان‌هاى اهل‌سنت اقدام نماييم. در مكه نيز سه شماره نشريه زائر در اين مديريت صفحه‌آرايى و منتشر گرديد.

10. پاسخ‌گويى به سؤالات شرعى و مراجعات‌

در مدت حضور در مدينه، مفتيان اهل‌سنت از مذهب حنفى و شافعى در محل مديريت حضور داشتند و پاسخ‌گوى سؤالات دينى و فقهى روحانيون و ساير مراجعان اهل‌سنت بودند.

در مكه نيز شوراى افتاى اهل‌سنت- كه مركب از عالمان حنفى و شافعى است- در «لابى هتل» آماده پاسخ‌گويى به سؤالات فقهى كاروان‌هاى اهل‌سنت و نيز زائران بودند و طبعاً با توجه به در پيش بودن اعمال حج، مراجعات بيشترى داشتند.

در طول اين مقطع دفتر مديريت در طبقه

p

بعثه فعال بود و پاسخ‌گوى مراجعات مختلف و پى‌گيرى‌هاى ادارى بود.

11. ضبط برنامه مناسك‌

در مدينه و مكه، ضبط برنامه مناسك فقه شافعى و فقه حنفى با برنامه‌ريزى مديريت و همكارى چهار نفر از روحانيون اهل‌سنت در موسم، توسط «مؤسسه مشعر» انجام شد.

12. همايش‌هاى مديريت اهل‌سنت‌

همايش كاروان‌هاى اهل‌سنت در مدينه منوره با حضور سرپرست حجاج ايرانى در بعثه مقام معظم رهبرى برگزار شد.

مدير اهل‌سنت بعثه مقام معظم رهبرى در عربستان، در اين همايش گفت: «تمام تلاش ايران اين است كه شايسته‌ترين خدمات و سرويس‌دهى به زائران اهل‌سنت ارائه شود تا مناسك حج را انجام دهند.»

حجه‌الاسلام راشد يزدى سخنران اين همايش نيز با اشاره به آثار حج در انسان گفت: «سفر پاك، غم و اندوه را از انسان دور مى‌كند و اين موضوع از جمله آثار سفر به حج است».

وى با اشاره به اين‌كه كسانى كه استطاعت مالى دارند، سفر حج بر آن‌ها واجب مى‌شود، افزود: «سفر حج باعث اصلاح رفتار و تزكيه انسان مى‌شود و اطرافيان حاجى، بايد بعد از بازگشت، اين آثار مثبت را در او مشاهده كنند».

همايش قرآن، محور احياى تمدن اسلامى‌

به جز همايش پيش گفته در مدينه منوره، اين همايش نيز با حضور جمعى از علما، شخصيت‌ها و انديشمندان اهل‌سنت و تشيّع و با سخنرانى نماينده ولى‌فقيه و سرپرست حجاج ايرانى در سالن اجتماعات بعثه مقام معظم رهبرى در مكه مكرمه واقع در هتل «دار هادى» برگزار شد.

فراخوان مقالات اين همايش در تهران منتشر شده و قرار بود كه خلاصه مقالات در چهار محور زير تهيه شود:

پس از برگزارى همايش در جلسه‌اى با حضور كادر مديريت اهل سنت و نيز در جلسه‌اى با حضور ميهمانان به نقد همايش پرداخته شد و مقرر گرديد طرحى جامع براى همايش‌هاى علمى و فرهنگى ارايه شود كه مجموعه اين طرح در شوارى سياست‌گذارى به بحث گذاشته شد و به تصويب رسيد. بر اساس اين طرح همايش‌هاى مديريت اهل سنت در سه سطح برگزار مى‌شود:

همكارى در برگزارى ديگر همايش‌هاى بعثه‌

از همايش‌هاى همه ساله بعثه، همايش تقريب، همايش قدس و همايش نخبگان است كه مديريت اهل سنت نيز در برگزارى اين همايش‌ها همكارى مى‌كند. به گونه‌اى كه بخش عمده‌اى از شركت‌كنندگان و برخى از سخنرانان همايش تقريب، روحانيون محترم اهل سنت مى‌باشند كه با دعوت و هماهنگى اين مديريت در همايش شركت مى‌كنند.

6. مديريت ارتباطات و اطلاع‌رسانى‌

اشاره

مديريت ارتباطات و اطلاع رسانى در حج 87 در سه حوزه داخلى «خبرگزارى‌ها و روزنامه‌ها»، بين المللى «پايگاه اطلاع رسانى حج» و زائران «روزنامه زائر» به فعاليت پرداخته و همه توان خود را به‌كار گرفته است تا در اين عرصه ها از همه ظرفيت هاى حرفه اى موجود براى بهره مندى از فرصت عظيم حج استفاده كند.

بهره‌مندى از سطح بالاتر كيفى و كمى توليدات خبرى و گزارشى و همچنين ارتقاى سطح فراگيرى در تغذيه مطبوعات، خبرگزارى ها و صدا و سيما از ويژگى‌هاى حج سال جارى بود.

البته چنانچه تجربيات مهم و ارزنده سال قبل به عنوان اولين تجربه حضور مديريت ارتباطات و اطلاع‌رسانى درحج، راهگشا و موجب توفيقيات بزرگ مديريت در سال جارى بود، به طور قطع قابل پيش‌بينى است كه از رهگذر تجربيات سازنده درحج سال جارى نيز، نيل به افق‌هاى بلند و كسب موفقيت‌هاى چشم‌گير در اين عرصه در سال‌هاى آتى قابل ملاحظه خواهد بود.

واحد ارتباطات خبرى بعثه مقام معظم رهبرى در سال جارى سه ماه قبل از آغاز موسم حج، اقدامات خود را در خصوص حج 87 آغاز كرد.

بنا به برنامه ريزى‌هاى انجام شده، واحد ارتباطات خبرى موسم در تهران در اداره ارتباطات مديريت، تشكيل شد و برنامه‌ريزى و جمع‌بندى تجربيات سال‌هاى گذشته براى بهره‌مندى حداكثرى از فرصت‌ها و نيروها در سال 87 آغاز گرديد.

شرح وظايف واحد ارتباطات خبرى در سه حوزه ارتباطات، امور خبرى و امور

پشتيبانى تقسيم بندى و ريز شرح وظايف اين حوزه‌ها با لحاظ ابعاد مختلف و شرايط موجود تدوين شد كه شرح وظايف تقسيم بندى به پيوست گزارش ارائه شده است.

در مجموع، امور ارتباطات وظيفه هماهنگى بين دو حوزه پشتيبانى و خبرى و همچنين ساير بخش‌هاى مديريت ارتباطات و اطلاع رسانى مثل نشريه زائر و پايگاه اطلاع رسانى حج و همچنين نظارت بر روند اجراى امور را برعهده دارد و به ترتيب امور خبرى و امور پشتيبانى در حوزه‌هاى تهيه و ارسال خبر و همچنين اداره امور دفترى و پشتيبانى مديريت را بر عهده دارند.

عملكرد مديريت در موسم‌

ساير اعضاى واحد ارتباطات خبرى نيز در تاريخ 22 آبان ماه به مدينه منوره اعزام شدند و خبرنگاران رسانه‌ها در تاريخ 24 آبانماه به مدينه منوره اعزام گرديدند تا در آستانه ورود سرپرست حجّاج ايرانى، آماده فعاليت خبرى باشند.

پوشش خبرى و ارسال خبر به رسانه‌ها از حج با اعزام نيروى پيش پرواز آغاز شد و از فرودگاه و در داخل هواپيما كار مصاحبه با عوامل گروه‌هاى پيشرو و خلبان هواپيما آغاز و بلافاصله پس از ورود، خبر حضور نيروهاى پيشرو بعثه مقام معظم رهبرى در مدينه منوره روى خروجى سايت حج و تعدادى از خبرگزارى‌هاى داخلى و ساير رسانه‌ها قرار گرفت.

اهم اقدامات انجام شده در موسم حج به اختصار بدين شرح است:

برگزارى جلسات توجيهى و هماهنگى خبرنگاران در چند نوبت با حضور مدير ارتباطات و اطلاع رسانى در مدينه منوره.

خبرگزارى و صدا و سيما داده مى‌شد.

همچنين گزارش روزانه انتشار اخبار در روزنامه‌ها و خبرگزارى‌ها توسط نيروهاى مستقر در تهران براى مكه و مدينه ايميل مى‌شد.

سخنان مدير ارتباطات و اطلاع رسانى‌

غلامحسين اسلامى‌فرد مدير ارتباطات و اطلاع‌رسانى درباره برنامهها و عمل‌كرد اين مديريت گفت: «امسال شبكه تخصصى خبرنگاران حرفه‌اى حج، به منظور مطالعات خاص در زمينه تهيه و توليد اخبار بخش‌هاى مختلف حج به صورت كارشناسى راهاندازى شده است».

وى‌با تأكيد بر ضرورت تربيت نيروى انسانى متخصص در امور حج و زيارت افزود: «همانگونه كه سال گذشته نيز به رسانه‌ها اعلام شد، بعثه مقام معظم رهبرى

آمادگى دارد براى تربيت نيروى انسانى متخصص و با تجربه با رسانه‌ها وارد تعامل شود و توافق‌نامه‌اى براى همكارى در مراسم حج تمتع و عمره با هر يك از رسانه‌ها منعقد نمايد تا اين مهم با سازوكار بهترى سامان‌دهى شود».

اسلامى‌فرد در ارزيابى ميزان تأثيرگذارى خبرى نمايندگان رسانه‌ها در حج 87 اظهار داشت: «مى‌توان گفت به طور نسبى تمام نمايندگانى كه در حج امسال حضور داشته‌اند، تلاش خود را انجام داده، تا جايى كه توانسته‌اند، نقش قابل توجهى در امر اطلاع‌رسانى ايفا نمودند؛ اما نكته قابل تأمل اين است كه ظرفيت حج آن‌قدر بزرگ است كه مى‌توان گفت فعاليت‌هاى جارى با حد مطلوب و واقعىِ كار رسانه‌اى حج، فاصله دارد.

بحث اطلاعرسانى در حج مقوله بسيار حساس و با اهميتى است؛ چرا كه در سه بعد: داخل كشور، خارج از كشور و داخل عربستان، اخبارى توليد و منتشر مى‌شود كه وضعيت حجاج و فعاليت‌هاى مربوط به‌كارگزاران حج در ابعاد فرهنگى و اجرايى، مباحث مربوط به انجام مناسك‌وايام خاص آن و همچنين ديدار مسؤولان حج كشورها، برگزارى همايش‌ها و كنفرانس‌ها را منعكس مى‌كند.

در هر سه مرحله اين فرايند از اطلاع‌رسانى حج، رسانه‌ها ميتوانند نقش ويژه‌اى ايفا كنند؛ به اين معنا كه با برنامه‌ريزى پيش از موعد و ايجاد آمادگى لازم براى حضور فعال در اين زمينه، بستر اطلاع‌رسانى مناسب‌تر را فراهم كنند».

اسلامى‌فرد با اشاره به موضوع نحوه گزينش خبرنگاران در حج امسال گفت: «در سال‌هاى گذشته، گزينش رسانه‌ها از طريق قرعه‌كشى انجام مى‌شد؛ ولى امسال براى نخستين بار بر اساس ظرفيت و مخاطبان رسانه‌ها و همچنين عمل‌كرد رسانه‌ها در گذشته و امكانات هر يك از آن‌ها و اين‌كه در سال گذشته نماينده‌اى در حج نداشته‌اند، از خبرگزارى‌ها و روزنامه‌ها براى پوشش مراسم باشكوه حج دعوت

كرديم».

وى در خصوص فرآيند عملياتى اطلاع‌رسانى حج امسال نيز اظهار داشت: «در بعد داخل كشور، ستاد خبرى قبل از موسم حج فعاليت خود را آغاز كرد و ضمن برگزارى كنفرانس‌هاى خبرى با كارگزاران و مديران بخش‌هاى مختلف و توليد و ارسال اخبار آن به رسانه‌ها و كمك به ايجاد تسهيلات اعزام خبرنگاران، زمينه تحرك‌بخشى اين فضا را فراهم كرد».

ايشان در ادامه گفت: «در عين حال، بخش اطلاع‌رسانى، علاوه بر خبرنگاران حاضر در مراسم حج تمتع 87، كار توليد و توزيع اخبار حوزه نمايندگى ولى فقيه و فعاليت‌هاى بعثه‌و سازمان حج و زيارت را تحت پوشش داشته، علاوه بر آن با انتشار نشريه زائر، با هدف ارتباط بيشتر با زائران تلاش كرد تا در يك اقدام حرفه‌اى و نگرش جديد و طرح موضوعات بديع، ارتباط هر چه بيشتر با زائران‌را از ابعاد مختلف فراهم كند».

اسلامى‌فرد به نوآورى‌هاى نشريه زائر پرداخت و گفت: «ستون‌ها و صفحاتى به نام «اخبار به قلم زائر»، صفحه‌اى به نام «گلستانه»، براى دريافت و تحليل اخبار ارسالى زائران، طرح سه فراخوان كه يكى برداشت زائران از حج بوده و ديگرى به نام «با پيامبر نجوا كنيد» و ستون ديگرى كه از زائران مى‌خواست سوغات سفر معنوى خود را به قلم بياورند، از ويژگى‌هاى نشريه زائر در حج امسال بوده است».

غلامحسين اسلامى‌فرد، مدير واحد ارتباطات و اطلاع‌رسانى بعثه مقام معظم رهبرى روز شنبه در اولين نشست خبرنگاران اعزامى به حج در مدينه منوره با تأكيد بر رهنمودهاى نماينده ولى‌فقيه در امور حج و زيارت، بهره‌گيرى از فرصت بزرگ حج، با استفاده از تكنيك‌هاى خبرى و تبليغاتى براى انتقال معنويت حج به عموم مردم را از جمله رسالت‌هاى حرفه‌اى خبرنگاران اعزامى به خانه خدا

برشمرد.

وى در جمع خبرنگارانِ خبرگزارى‌ها و تعدادى از روزنامه‌هاى كشور به نقش حج در تقويت وحدت جهان اسلام، نزديكى ملت‌هاى مسلمان به يكديگر، تأثير بر افكار عمومى جهان در خصوص مسلمانان مظلوم و ستمديده و همچنين به تصوير كشيدن عزت‌مندى نظام مقدس جمهورى اسلامى در سطح جهان، به عنوان مهم‌ترين محورهاى تهيه خبر و گزارش در ايام حج اشاره كرد.

اسلامى‌فرد ادامه داد: «در سال جارى، كاروان‌ها و مديريت اجرايى و فرهنگى حج برنامه‌هاى جامع و متنوعى را براى بهره‌گيرى هر چه بيشتر زائران از اين سفر معنوى تدارك ديده‌اند كه لازم است اين مسأله به افكار عمومى جامعه در ايران منتقل شود».

وى گفت: «ارزيابى فعاليت‌هاى بعثه و شوراهاى فرهنگى كاروان‌ها و همايش‌هاى تخصصى در ايام حج و تشريح هنرمندانه حال و هواى حرمين شريفين و ساير اماكن مذهبى و همچنين تهيه گزارش‌هاى توصيفى از كاروان‌هاى خانواده شهدا، جانبازان و هنرمندان و اساتيد، مى‌تواند دست‌مايه تهيه گزارش و خبر نمايندگان رسانه‌ها در ايام حج باشد».

حفظ و بهبود روابط مناسب با عربستان و پرهيز از هرگونه اقدام تنش‌زا و در نتيجه برگزارى حج موفقيت آميز و عزت‌مند براى جمهورى اسلامى ايران از ديگر محورهايى بود كه مدير ارتباطات بعثه مقام معظم رهبرى توجه خبرنگاران حوزه حج و زيارت را به آن معطوف كرد.

نشريه زائر

اين نشريه، افزون بر رسالت ويژه خود براى انتقال صحيح مسائل فقهى و فرهنگى، از خبررسانى به هنگام از اخبار ايران و جهان غافل نيست و با طراوت و

تازگى، اين اخبار را در اختيار حجاج قرار مى‌دهد. در كنار آن، تعامل بسيار نزديك با مسؤولان حج و زائران خانه خدا دارد و در اين خصوص به وظايف خويش جامه عمل مى‌پوشاند و هرگونه فعاليت فرهنگى كاروان‌ها و نوآورى‌هاى آنان را جهت الگوسازى به اطلاع سايرين مى‌رساند.

در مجموع بايد گفت اين نشريه، تأثير گسترده‌اى در سالم‌سازى فضاى فرهنگى و فقهى زائران ايرانى دارد و در انتقال سريع پيام‌هاى مهم و ضرورى به همه كاروان‌ها و رفع هرگونه شايعه و شبهه، رسالت خود را به خوبى به انجام مى‌رساند.

از آنجا كه نشريه زائر با مخاطبان گوناگونى در سطوح مختلف علمى- فرهنگى و فكرى روبه‌روست، بايد پذيرفت كه كارى بس سنگين و دشوار را به عهده دارد و براى تحقق اين وظيفه به بازتاب بااهميت‌ترين رويدادهاى سياسى ايران و جهان، اهم اخبار و رخدادهاى مربوط به حج، آشنايى با اماكن مقدسه، تقويت مبانى دينى، فقهى و مناسكى حج، گزارش، مقالات زائران، اشعار، نكات و هرگونه مطالب سودمند ديگر اقدام مى‌نمايد.

گفت‌وگو با سردبير نشريه زائر

آقاى وحيد جلال زاده، كارشناس ارشد علوم سياسى، كه سردبيرى هفته‌نامه مصباح در دانشكده حقوق، فصل‌نامه ارگان وزارت علوم به‌نام دفتر دانش سال 72، بولتن سياسى نهاد نمايندگى ولى فقيه در دانشگاه‌ها و داراى مقالات متعدد در روزنامه‌هاى كثيرالانتشار مثل كيهان و رسالت از جمله فعاليت‌هاى مطبوعاتى اوست، در هفته نامه جام هفته، مدير اجرايى و جانشين بخش‌سياسى هفته نامه بوده و مدير كلِ روابط عمومى شوراى نگهبان، رياست شوراى اطلاع‌رسانى هيئت مركزى نظارت بر انتخابات مجلس هفتم، معاونت ارتباطات و اطلاع‌رسانى دفتر رييس جمهور را نيز در پرونده كارى خود دارد، وى امسال به عنوان سردبير نشريه زائر از

سوى مديريت ارتباطات و اطلاع‌رسانى به حج اعزام شده است. گفت‌وگو با آقاى جلال‌زاده را در خصوص مراحل كار و آماده‌سازى نشريه زائر در قبل و حين موسم حج را در ادامه مى‌خوانيم.

از ارديبهشت سال جارى انتخاب افراد آغاز شد. ابتدا براى صفحه داخلى هفته‌نامه كه مطالب محتوايى عقيدتى، اجتماعى، فرهنگى بود برنامه‌ريزى شد، كم‌كم افراد ديگرى هم به جمع نشريه پيوستند؛ چند نفر گزارش‌گر، 1 نفر ويراستار و كارشناس سفر، صفحه‌بند، حروف‌چين و يك نفر پشتيبانى. در انتخاب افراد سعى شد از بهترين‌ها باشند كه اكثراً در كار اطلاع‌رسانى و انتشارات سابقه دارند، مؤلفند و مشهور در عرصه مطبوعات، پس از انتخاب افراد، نزديك به 12 جلسه در تهران جلسه كارشناسى داشتيم.

حاصل جلسات ياد شده عبارت است از: آشنايى افراد با يكديگر و اطلاع از توان‌مندى، آشنا نمودن تيم جديد با فضاى كار در موسم حج، آشنايى اعضا با بخش‌هاى بعثه و سازمان حج و زيارت؛ بحث و بررسى در خصوص نشريات سال گذشته، تصميم‌گيرى در خصوص صفحات حج، تقسيم‌كار موضوعى و تعيين ويژه‌نامه‌هاى لازم براى انتشار و مشخص شدن فرد مورد نظر براى انتشار هر ويژه‌نامه.

در ضمن مقرر گرديد چند شماره ويژه نامه با عناوين: امام مهدى در روزهاى جمعه(ظهور)، ويژه‌نامه بانوان(هاجر)، ويژه‌نامه غدير، ويژه‌نامه زعيم(سى‌امين سالگرد انقلاب براى حضرت امام راحل)، ويژه‌نامه هنگامه وصال براى ايرانيان خارج از كشور و ويژه‌نامه تشريق متناسب ايام ويژه تشريق آماده گردد.

با توجه به نام‌گذارى امسال، ما سعى كرديم هر روز يك ستون با عنوان «نوآورى

و شكوفايى» در زائر داشته باشيم كه كارهاى نو را اعم از كاروان‌ها، مجموعه‌ها و معاونت‌هاى بعثه و همچنين سازمان حج و زيارت مى‌آورديم.

در خصوص موضوعات جديد كه امسال در دستور كار قرار گرفت، اولًا زائر قبلًا كمتر ارتباط دوسويه داشته است، اما امسال اين كار را به طور جدى شروع كرديم. وقتى خبر نصب عكس و زندگى‌نامه شهداى يك كاروان را براى اولين بار در مدينه چاپ كرديم، اين ارتباط جرقه خورد و به جايى رسيد كه پس از پالايش ما قريب به 200 خبر كوتاه و بلند از كاروان‌ها با شماره كاروان چاپ كرديم كه اين موضوع سبب شد، مراجعات حضورى و ارتباطات مكتوب كاروان‌ها با نشريه به طور چشم‌گيرى افزايش يافت تا آنجا كه تقاضاهاى بى‌پاسخ، به‌علت نبود امكانات زياد بود.

همچنين ايجاد يك ستون به عنوان قلم يك زائر باذوق و نثر و نظم زائر تدارك ديده شد و با چاپ اولين مطلب در يك شماره از نشريه، تعداد زيادى شعر، دل‌نوشته يادداشت، خاطره، سوژه و ايده و مانند آن رسيد كه سعى كرديم بعد از بازخوانى اين‌ها بهترين‌ها را انتخاب و چاپ كنيم.

قبل از آمدن، اسامى ميهمانان بعثه در اختيار ما قرار گرفت. با توجه به زمان علاقه‌مندى و امكانات به مصاحبه با آن‌ها اقدام كرديم؛ بنابراين با برنامه‌ريزى قبلى بود اين شخصيت‌ها، اجتماعى، سياسى، فرهنگى، هنرى، ورزشى و مانند اين‌ها بودند. اما در مجموع زائر با چهره‌هايى ارتباط برقرار مى‌كند كه دو تيپ هستند، يك تيپ شناخته شده‌ها كه مورد استقبال بيشترى قرار مى‌گيرند و گروه ديگر كمتر. در مجموع از آن‌جايى كه مخاطب نشريه عام است، بايد هر دو گروه زائران و كارگزاران را در نظر بگيريم و ازاين گريزى نيست و هر يك از شخصيت‌ها براى مخاطب خاص خود، مورد توجه هستند.

همه همكاران اذعان داشتند كه مى‌توان كارى بهتر از اين هم ارائه كرد كه بستگى به تأمين امكانات و عواملى دارد؛ اين درخواست‌ها در حيطه سازوكارها و فرآيندها و امكانات روزنامه‌نگارى است. با اين حال، نگاه از بيرون مى‌تواند، تيم زائر را بيشتر نقد و ارزيابى و تقويت نمايد. ما پنجره ديدگانمان را به‌سوى رهنمودهاى سودمند مى‌گشاييم.

بعضاً انتقاداتى كه مخاطبان نسبت به برخى ستون‌ها داشتند كه به اغلاط تايپى و مانند آن خلاصه مى‌شد، خستگى را در دوستان باقى مى‌گذارد. اما خاطرات خوب، همدلى دوستان همكار بود كه بسيار با انگيزه، كوشا و انقلابى رفتار كردند. با وجود سختى كار نشريه كه از ابتداى صبح آغاز مى‌شد و تا ادامه كار به پرينت نهايى كه در مواردى تا 12 شب طول مى‌كشيد، حتى گاهى به ساعت 2 و 3 نيمه‌شب هم مى‌رسيد.

در پايان اميد است بنابر روايت رسول‌الله(ص) «افضل الاعمال احمزها» ⁽¹⁾تلاش جمعى و طاقت‌فرساى ما مقبول درگاه احديت قرار گرفته باشد و دست‌كم توانسته باشيم وظيفه خود را به درستى انجام داده، انتظارات مسؤولان و زائران را تا آنجا كه در توان ما بود، برآورده باشيم.

گفت‌وگو با مسؤول خبر سايت لبيك‌

آقاى عليرضا ميرزايى مسؤوليت خبر سايت لبيك را دارند، حدود سه سال است كه در اين زمينه فعال هستند، ولى از سال 77 تاكنون با واحد مركزى خبر همكارى مى‌كنند.

اين سايت از سال 81 به صورت رسمى راه‌اندازى شد و داراى بخش خبر، بخش توليدات، صوتى، تصويرى، آلبوم و تصاوير، استفتائات، احكام و مناسك حج، كتاب، مقاله و به‌ويژه پخش تلويزيونى اينترنتى لبيك و ...

در حال حاضر در بخش خبر فعال هستم؛ توليدات خبرى ما از لينك‌هاى خبرگزارى‌ها و بعضاً خبرنگاران خبر توليدى هم دارند، البته براى جبران اين نقيصه، نياز به اعزام خبرنگاران بيشترى است. موضوعات خبرى بيشتر در مورد حج و زيارت است. كنفرانس‌هاى جهان اسلام و اخبار مربوط به آن‌ها را مى‌پردازيم.

مردم بيشتر دنبال خبر حج و زيارت هستند، خبرها را براى صحت بيشتر، از واحد مركزى خبر برمى‌داريم، از ايرنا، مهر، ايسنا، فارس، خبرگزارى حج، شبكه خبرى ملت، شيعه آنلاين با گزينش، شيعه نيوز، ايكنا، اخبار شيعيان، تابناك، خيمه و خبرگزارى بعثه مقام معظم رهبرى از جمله منابع كسب خبر ماست كه با دقت و وسواس خاصى، به سوى پخش اخبار وثيق مى‌رويم و سعى مى‌كنيم كه اخبار گزيده باشد.

از يك ماه پيش از اعمال حج، مقدمات حج شروع و ما نيز كارمان آغاز مى‌شود و اوج كارها در موسم صورت مى‌گيرد كه معمولًا روزانه 25 تا 30 خبر مخابره مى‌شود كه هر چه به ايام تشريق نزديك مى‌شويم، به دو برابر هم افزايش مى‌يابد.

عكس‌ها را وارد سايت كرديم و گزارش را تصويرى كرديم كه در سال‌هاى قبل اين‌طور نبوده است و از اين گزارشات تصويرى استقبال گسترده‌اى صورت گرفته است.

اگر به طرف توليد اخبار زنده برويم و منعكس‌كننده حج ملل و ساير كشورهاى اسلامى باشيم؛ در صورتى كه تأمين نيروى انسانى صورت بگيرد و خبرنگاران آزاد با ما در تعامل و همكارى باشند و يا توسط واحد حج و زيارت به كار گرفته شوند، مى‌توانيم به روزتر و كاربردى‌تر عمل كنيم.

7. معاونت اجرايى‌

اشاره

مأموريت اصلى معاونت اجرايى، پشتيبانى و تأمين نيازهاى معاونت‌ها و مديريتهاى نمايندگى ولى‌فقيه در امور حج و زيارت‌است. موفقيت و يا عدم موفقيت اين معاونت در تحقق اهداف حوزه نمايندگى بسيار مؤثر و تعيين‌كننده است؛ زيرا انجام كيفى مأموريت‌ها و وظايف كليه معاونت‌ها منوط به برقرارى تعامل مناسب و سازنده با اين معاونت است. از طرف ديگر اين معاونت بايد ضمن حفظ حقوق بيت‌المال و جلوگيرى از اسراف، نيازهاى منطقى كليه واحدها را تأمين كند.

درباره عمل‌كرد معاونت اجرايى بعثه مقام معظم رهبرى گفت‌وگويى با آقاى مجيد آخوندزاده، معاون اجرايى داشتهايم كه آن را مرور ميكنيم:

گفت‌وگو با معاون اجرايى بعثه مقام معظم رهبرى‌

حاج مجيد آخوندزاده، از سال 61 به عنوان ناظر كاروان وارد مجموعه حج شدند، دو سال ناظر كاروان و سه سال هم معاون كاروان بودند. از سال 70 مدير كاروان شدند و به‌علت اشتغال در بعثه، از مديريت استعفا دادند و از سال 70 مدير دفتر بازرسى در زمان آقاى انصارى شدند، سال 71 قائم مقام مديريت ادارى- مالى، از سال 72 مدير ادارى- مالى و از سال 75 هم دو يا سه تشكيلات نيروى انسانى، ادارى- مالى و اجرايى در هم ادغام شدند و ايشان به عنوان مديريت اجرايى انتخاب شدند و تاكنون به عنوان مدير اجرايى فعاليت دارند.

آيه‌الله رى‌شهرى معتقد به تمركز در تشكيلات بودند و سنخيت كار نيروى انسانى، ادارى و مالى و اجرايى ايجاب مى‌كرد كه اين سه مجموعه جدا از هم، در كنار يكديگر به صورت مجموعه‌اى منسجم عمل كنند. به اين علت اين سه تشكيلات در هم ادغام شد و بحمدالله صرفه‌جويى نيروى خوبى هم انجام شد.

در معاونت اجرايى قبل از موسم وظايفى داريم؛ مأموريت اصلى ما پشتيبانى از كل بعثه است و با بخش‌هاى مختلف اين كار را انجام مى‌دهيم. پيش از موسم، كار گزينش و تأييد نيروهايى كه بايد اعزام شوند، توسط نيروى انسانى انجام مى‌شود.

در قسمت پشتيبانى همه ساله رقم‌هاى قابل توجهى از اقلام مورد نياز حج از ايران خريدارى مى‌شود كه علاوه بر استفاده از فرصت‌ها، صرفه‌جويى ارزى هم دارد.

بنابراين، با برنامه‌ريزى لازم اين مقدمات چيده مى‌شود و گروه‌هاى پيش رو مى‌آيند و اين راه‌اندازى‌ها صورت مى‌گيرد؛ يعنى يك برنامه منظمى را هر ساله انجام مى‌دهيم، كه صرفه‌جويى ارزى، وقتى و نيروى انسانى براى ما دارد. چون بعضى از كارها و هماهنگى‌ها قبلًا انجام مى‌گيرد، از اين‌رو نيروهاى پشتيبانى كلًا در مدينه و مكه هر كدام دو نفرند. اكثر كارها چون قبلًا انجام مى‌گيرد، با كم‌ترين نيرو اين كار عظيم نهادينه شده را انجام مى‌دهيم و رضايت‌مندى نسبى واحدها را هم احساس مى‌كنيم. بعضى از نواقص هم در ضمن كار كامل مى‌شود.

قسمت‌هاى فعال ما در حين موسم عبارتند از:

حوزه دفتر: كه جمع‌بندى گزارش‌ها و فعاليت‌ها و جلساتى كه بايد انجام شود، به عهده آنان است. با يك قائم مقام، دو حوزه كارى مكه يا مدينه را اداره مى‌كنيم؛ در

عين حال يك نفر هم جانشين در ايران داريم تا گردش‌كار به‌درستى انجام شود؛ چون تا آخرين روز پرواز براى جابه‌جايى حجاج هم نياز به هماهنگى‌هاى چند جانبه است.

قسمت اعزام: كل نيروهاى بعثه را از نظر گرفتن گذرنامه‌ها، كنترل اوراق، گرفتن ويزا، هماهنگى در پرواز يارى مى‌دهد و به تدريج نيروها به عربستان اعزام مى‌شوند، تا آخرين پرواز، ما نيروى اعزامى داريم. در اين سمت چهار نيرو هستند كه با تقسيم كار مناسب به همه مسؤوليت‌هاى خود مى‌رسند اين چهار نيرو در مدينه، مكه و جدّه برنامه‌ريزى‌ها را به‌عهده دارند.

پشتيبانى و تداركات: كه قبلًا اشاره شد. قسمت مخابرات كه براى شروع كار در مكه و مدينه مى‌آيند و سيستم مخابراتى را راه‌اندازى مى‌كنند، حتى در سيم‌كشى ادارى نيز به كمك نيروهاى بعثه مى‌آيند.

در كنار اين مسؤوليت، در مراسم دعاى كميل، برائت از مشركان هم به كمك راه اندازى سيستم صوت مراسم مى‌روند، چون نيروهاى مكفى نداريم.

حمل و نقل:(نقليه) كه سيستم سرويس‌دهى به كليه معاونت‌هاى بعثه براى مأموريت‌هاى داخل شهرى و بين‌شهرى به عهده آن‌هاست و جلساتى هم كه در بيرون است يا ديدارهاى نماينده محترم ولى‌فقيه از بعثه‌ها و دفاتر، توسط اداره نقليه هماهنگ مى‌شود.

مديريت مالى، كليه اسناد و هزينه‌هايى كه در بعثه انجام مى‌شود را اداره مى‌كند. در اين بخش كه كلًا دو نيرو يكى در مدينه و يكى در مكه مستقر هستند، ابتدا سعى مى‌كنيم پيشاپيش يك نيرو را اعزام كنيم. سپس نيروى ايران ملحق مى‌شود و براى بازگشت هم همين‌طور عمل مى‌شود. البته در موسم حج كل هزينه‌ها و تنخواه‌و اسناد مالى محاسبه و گردش كار در همين جا تنظيم مى‌شود و هزينه‌ها بسته مى‌شود و تسويه نهايى نيز در همين جا انجام مى‌گردد.

قسمتى كه اخيراً اضافه شده و تا حدودى مرتبط به حوزه دفتر است، واحد طرح و برنامه است كه وظيفه آن تعيين نيازمندى‌ها، فرم ارزشيابى‌ها و ارائه گزارش‌ها است و طرح‌هاى جديد هم در همين جا بررسى مى‌شود.

قسمت پزشكى: كه دو نفر هستند و در مكه و مدينه مستقر اند كه وظيفه حفظ و سلامت و بهداشت مجموعه را به‌عهده دارند. گاهى روزانه بيش از 100 نفر را ويزيت مى‌كنند و اين بستگى به وضعيت جسمانى نيروها دارد.

تغذيه: كه توسط جناب آقاى جواديان انجام مى‌شود و زير مجموعه مديريت اجرايى هستند. چه در مكه، مدينه يا ايام تشريق، با سامان‌دهى مناسب اين مأموريت را به انجام مى‌رسانند. اين واحد مسؤول تغذيه(صبحانه، ناهار و شام) براى مجموعه بعثه و ميهمانان بعثه مى‌باشند. در كنار آن مسؤوليت تغذيه همايش‌هاى مختلف روابط بين‌الملل را به عهده دارند كه گاهى روزانه 800 نفر ميهمان خارج از مجموعه داريم كه بايد جواب‌گو باشند.

اداره كل مراسم كه كليه مراسم داخل «قصرالدخيل» يا مراسمى كه در كاروان‌ها انجام شده را صوت‌رسانى مى‌كند. چهار دعاى كميل كه صوت‌رسانى اين‌ها هم زير نظر اداره كل مراسم انجام مى‌شود.

هر ساله ما تشكيلات را زير ذره‌بين مى‌گذاريم و ارزيابى مى‌كنيم تا نيروهاى اضافى نباشند و حتى‌الامكان در قسمت خودمان، به اندازه ظرفيت چند نيرو از يك نفر استفاده مى‌كنيم. اين نيروها معمولًا 45 تا 55 روز طول فاصله سفرشان در حج است، ما شيوه‌اى انتخاب كرديم كه افراد را به تدريج وارد صحنه كار مى‌كنيم، ابتدا آمادگى در مدينه ايجاد مى‌كنيم، چون مسؤوليت راه‌اندازى كل معاونت‌ها به عهده ماست.

در اولين پرواز فوق‌العاده كه در تاريخ 16/ 8 بوده، در حالى كه هنوز پيش‌پروازها انجام نشده بود، اولين گروه كارى ما وارد مدينه شدند كه اين كار دو حسن دارد: اولًا، آمادگى براى ديگران ايجاد مى‌شود، ثانياً، از اين نيرو دو استفاده مى‌كنيم، هم در مدينه و هم مكه و با گردش كار منظم سعى مى‌كنيم صرفه‌جويى در نيروى انسانى ايجاد كنيم. اما در حال حاضر با توجه به مسؤوليت كارى‌مان، به حد كافى تمركزبخشى و كوچك شدن ساختار صورت گرفته است.

در حقيقت كارهاى اين مديريت نيز در مسير كار فرهنگى است. ما هم در كار فرهنگى سهيم هستيم؛ چون پشتيبانى مى‌كنيم البته ما بايد در كار فرهنگى هم تمركزبخشى داشته باشيم و هم‌سويى لازم برقرار باشد. تهيه پوسترها با اين حجم زياد، شايد اصلًا به صلاح نباشد. تنوع و تكثر پوسترها كمى نياز به سامان‌دهى دارد. همچنين كارهاى فرهنگى نياز به نظارت قوى دارد تا جهت‌دهى شود، والّا اثر معكوس دارد. كارهاى فرهنگى بايد مطابق نيازهاى زائر باشد؛ مثلًا در نمايشگاه قابى براى تعويض مطالب نشريه ديوارى آماده شده بود كه در نوع خود جالب‌توجه بود. چون بعضى از هتل‌ها اجازه نصب روى ديوار نمى‌دهند.

هم دنبال طراحى‌هاى جديد و اجراى بهينه مراسم هستيم و تلاش مى‌كنيم تا سال آينده از چاپ بهترى براى نشريات بهره‌مند شويم.

مؤسسه فرهنگى مشعر

حوزه نمايندگى ولى فقيه از سال 70 تا 80 واحد سمعى و بصرى داشته كه كليه فعاليت‌هاى صوتى و تصويرى حج تمتع و عمره را انجام مى‌داده، از سال 80 به خاطر فراگيرى دامنه فعاليت‌ها، مؤسسه فرهنگى- هنرى مشعر را تشكيل داده كه اين مؤسسه سه بخش مستقل از هم دارد:

مجموعه حاضر بخش سمعى- بصرى مؤسسه مشعر است كه وظيفه توليد و تكثير برنامه‌ها را به عهده دارند. در ارتباط با وظايف چهارگانه؛ يعنى موسم حج تمتع؛ موسم عمره؛ در تهران و در سوريه فعاليت مى‌كند.

در اين چهار بخش، كليه برنامه‌هاى بعثه مقام معظم رهبرى را ضبط و تبديل به برنامه مى‌كنند و بعد برنامه‌ها را تكثير و در اختيار زائران قرار مى‌دهند. در حج تمتع، عمره و سوريه اين محور اصلى كارهاست، ولى در تهران وظيفه اصلى توليد برنامه است. در كنار اين وظايف، عكس‌بردارى از اماكن و برنامه‌هاى بعثه هم در دستور كار قرار دارد.

گفت‌وگو با مسؤول سمعى بصرى‌

آقاى مسعود گرجى مسؤول بخش سمعى و بصرى مؤسسه فرهنگى- هنرى مشعر در موسم حج هستند كه با متانت و جديت خاصى به همراه تيم هجده نفره خود

مسؤوليت توليد برنامه و آماده‌سازى آن را در سال 87 به عهده دارد.

اعضاى گروه را اين افراد تشكيل مى‌دهند: دو نفر عكاس، دو نفر مهندس، يك نفر صدابردار، يك نفر مسؤول تكثير، يك نفر مسؤول فروش، يك نفر مسؤول تداركات و پشتيبانى، يك نفر نورپرداز، دو نفر كارگردان و پنج نفر تصويربردار كه انصافاً كار طاقت‌فرسايى را به‌عهده دارند. حتى در مواقعى كه فرصتى براى ساير زائران و عوامل روى مى‌دهد تا به خود سازى و تهذيب بپردازند، اين گروه با تمركز فراوان و چشمان اشكبار در صحراى عرفات به ضبط برنامه‌ها اقدام مى‌نمايند تا ميراث مصور حج را به حافظه تاريخ حج‌گزارى بسپارند و پاسخ‌گوى نيازهاى حجاج در زمينه‌محصولات صوتى- فرهنگى باشند. ضمن تشكر از تلاش‌هاى بى‌شائبه آنان، نگارندگان كتاب حج، دقايقى را پاى صحبت آنان نشسته‌اند. آن‌چه در پى مى‌آيد، بخشى از فعاليت‌هاى آنان است.

برنامه‌هايى كه در سال جارى توليد كردند و در اختيار زائران قرار دادند، هفده عنوان برنامه است از جمله: مناسك حج تمتع بر اساس فتاواى مقام رهبرى، مناسك عمره مفرده بر اساس فتاواى مقام رهبرى، مناسك حج اهل‌سنت، معرفى اماكن مكه مكرمه به زبان‌هاى تركى و كردى، معرفى اماكن مدينه منوره به زبان‌هاى تركى و كردى، حج قديم به زبان‌هاى تركى و كردى، زائر فرات(ويژه زائران عتبات عاليات)، مجموعه سخنرانى‌هاى حج 86، مجموعه كامل سخن عشق به صورت صوتى و موارد ديگر.

گرايش زائران بيشتر به سمت آثارى است كه روى لوح فشرده قرار گرفته. در سال 86 بالغ بر يك ميليون و صد هزار نسخه لوح فشرده(

( DC

تكثير شده و در

اختيار زائرين قرار گرفته است. اين برنامه‌هايى كه تكثير مى‌شود و در اختيار زائران قرار مى‌گيرد بدون هيچ‌گونه سودآورى و كاملًا به قيمت تمام شده است. از مردادماه گذشته قيمت محصولات 50 كاهش پيدا كرده و مثلًا قيمت لوح فشرده به يك ريال سعودى يا 2500 ريال ايران رسيده و اين در شرايطى است كه قيمت تمام شده يك سى‌دى حدود 2410 ريال ايران است و با احتساب اسقاط و سى‌دى‌هاى سوخته اين همان قيمت تمام شده است. بنابراين سودى به دست نمى‌آيد.

الف: ضبط چهار دعاى كميل در مدينه منوره بين‌الحرمين، ضبط دعاى عرفه، ضبط مراسم برائت از مشركان كه اين برنامه‌ها به صورت كاملًا حرفه‌اى ضبط شده و به طور مستقيم براى پخش از شبكه‌هاى تلويزيونى جمهورى اسلامى ايران ارسال شده است.

ب: ضبط سخنرانى‌ها و برنامه‌هاى عمومى بعثه مقام معظم رهبرى كه براى زائران برگزار مى‌كنند و پيش‌بينى شده 110 برنامه ضبط شود.

ج: تكثير برنامه‌هاى فوق براى زائران كه ما پيش‌بينى مى‌كنيم بيش از 35000 نسخه در طول مراسم حج تمتع انجام بشود.

د: عكس‌بردارى از ديدارها و بازديدهاى نماينده محترم ولى فقيه بوده و تهيه آلبوم مصور حج 87.

ه: عكس‌بردارى از اماكن مكه مكرمه و مدينه منوره.

و: تهيه برنامه تلويزيونى حج 87 شامل گزيده برنامه‌هاى بعثه مقام معظم رهبرى در حج 87.

امسال در تلاشيم شيوه ضبط برنامه‌ها با توجه به نام‌گذارى سال نوآورى و

شكوفايى، از كيفيت ويژه‌اى برخوردار باشد كه اين موضوع با توجه به ضبط برنامه‌هاى دعاى كميل اول و دوم مدينه منوره و همچنين مراسم برائت از مشركان و دعاى عرفه در صحراى عرفات با به كارگيرى از ابزار و شيوه‌هاى نوين تصويربردارى نسبت به سنوات گذشته كاملًا ارتقا يافته و مشهود است.

با توجه به برنامه‌هاى حج سال گذشته، تا قبل از حج امسال بيش از چهارده جلسه كارشناسى با برنامه‌سازان متعهد برگزار كرديم تا شيوه‌هاى جديدى را در ضبط برنامه‌هاى امسال به كار بگيريم كه نمونه‌اش در بند قبل آمده و به نتايج خوبى هم رسيديم كه در برنامه‌هاى حج امسال اعمال شده، البته حج ظرفيت‌هاى بى‌شمارى دارد كه بايد به سمت استفاده بهينه‌تر از آن‌ها گام برداريم.

در ارتباط با برنامه‌هاى آتى، قطعاً جلسات كارشناسى سال گذشته براى سال آينده تداوم مى‌يابد و به سمت توليد برنامه‌هاى كيفى كه آگاهى و اطلاعات زائران را در ارتباط با حج افزايش دهد، گام برمى‌داريم.

فصل سوم: زائران و كاروانها

اشاره

زائران و كاروان‌ها

بخش اول: زائران‌

الف: زائران ايرانى‌

اطلاعات و آمار زائران‌

تعداد زائران ايرانى در موسم حج 87

طبق اعلام مسؤولان، تعداد حاجيان امسال 104941 نفر بوده كه از نظر توزيع جنسيتى، 55206 نفر مرد و 49735 نفر زن هستند. بنابراين(3/ 50) زائران بيت‌الله الحرام جمهورى اسلامى ايران مرد و(7/ 49 درصد) زن بودهند.

بيشترين تعداد زائر مربوط به استان تهران با 20079 زائر است كه 17/ 21 از كل زائران امسال را دربرمى‌گيرد.

استان‌هاى خراسان رضوى با 10743 زائر، اصفهان با 8019 زائر و خوزستان با 5349 و فارس و مازندران به ترتيب با 4957 و 4955 زائر بيشترين تعداد زائر را در مقايسه با ساير استان‌ها دارند. و استان ايلام با 145 زائر كم‌ترين تعداد زائر را در سال 1387 داشته است. استان‌هاى كهكيلويه و بويراحمد و چهارمحال و بختيارى نيز به ترتيب با 200 و 525 زائر، در رده دوم و سوم استان‌هاى با كم‌ترين تعداد زائر قرار مى‌گيرند.

آمار زائران بر اساس ايستگاه پرواز

تعداد زائران بر اساس ايستگاه پروازى عبارتند از: تهران 40000 نفر، مشهد 13500 نفر، سارى 5300 نفر، گرگان 3100 نفر، اصفهان 9100 نفر، شيراز 5400 نفر، تبريز 5000 نفر، اردبيل 1500 نفر، كرمان 3900 نفر، اهواز 5700 نفر، يزد 2200

نفر، زاهدان 1300 نفر، رشت 1000 نفر، كرمانشاه 1200 نفر، اروميه 4000 نفر، بندرعباس 1000 نفر و بوشهر 1000 نفر.

تعداد زائر در هر صد هزار نفر جمعيت بالاى 18 سال‌

مقايسه تعداد زائران در هر صد هزار نفر جمعيت بالاى 18 سال نيز بيان‌گر تفاوت‌هاى بسيارى است كه شايسته است به دقت بررسى شود. در حالى كه از هر صد هزار نفر جمعيت بالاى 18 سال در سال 1387 در استان ايلام، 41 نفر موفق به تشرف به خانه خدا شده‌اند و استان قم با 387 نفر زائر بيشترين تعداد زائر را در مقايسه با ساير استان‌ها دارد.

استان‌هاى سمنان و خراسان جنوبى، به ترتيب با 328 و 327 زائر در رتبه دوم و سوم قرار مى‌گيرند. استان‌هاى يزد و خراسان رضوى نيز به ترتيب با 314 و 306 نفر زائر در هر صد هزار نفر جمعيت بالاى 18 سال، در رتبه‌هاى بالاى جدول قرار دارند.

به جز استان ايلام كه كمترين تعداد زائران را در هر صدهزار نفر داشته، استان‌هاى كهكيلويه و بوير احمد و گيلان نيز به ترتيب با 52 و 59 زائر در انتهاى جدول قرار دارند. استان‌هاى كرمانشاه با 78 زائر و چهار محال و بختيارى با 97 زائر در هر صدهزار نفر جمعيت بالاى 18 سال، تقريباً دو برابر كم‌تر از ميانگين تمامى استان‌ها در موسم حج 1387 زائر داشته‌اند.

ميانگين تعداد زائر در صدهزار نفر جمعيت بالاى 18 سال، 195 نفر است كه در مجموع، از كل جمعيت 46، 271، 186 نفر بالاى 18 سال، تعداد 205 نفر در هر صدهزار نفر بالاى 18 سال توفيق به تشرف به خانه خدا را يافته‌اند. مقايسه اين آمار با تعداد زائران ساير كشورها مى‌تواند بيان‌گر تفاوت‌هاى بسيارى بين كشورهاى اسلامى باشد. جدول زير، تعداد كل زائران را در هر يك از استان‌ها بر حسب هر صدهزار نفر جمعيت بالاى 18 سال در دو گروه بالاتر و پايين‌تر از ميانگين نشان

مى‌دهد ⁽¹⁾.

تركيب سنى زائران‌

معاون درمان هيئت پزشكى سازمان حج و زيارت، درباره نمودار سنى حجاج سال 87 اعلام كرد: «به ترتيب سنى حدود 30- 40 افراد حاضر در مراسم سال جارى بالاى 70 سال دارند.»

بنا به گفته دكتر مغانلو، 60 نفر از حجاج ايرانى بالاى 100 سال، 130 نفر بين 90 تا 99 سال، 3371 نفربين 80 تا 89 سال و 10015 نفر بين 70 تا 79 سال سن دارندكه در مجموع، افراد بالاى 70 سال در حج امسال، تعداد 13576 نفراست. همچنين بيش از 60 هزار نفر از زائران ايرانى نيز بين 40- 60 سال سن دارند.

دكتر مغانلو افزود: «10956 نفر از زائران ايرانى بين 30- 39 سال، 1914 نفر بين 20- 29 سال و 113 نفر نيز بين 10- 19 نفر سن دارند و 13 نفر از زائران ايرانى حاضر در حج امسال، كم‌تر از 10 سال سن دارند.»

مسن‌ترين و كوچكترين زائر

مسن‌ترين زائر خانه خدا با 116 سال سن، از خوزستان رهسپار سرزمين وحى شده است.

اين زائر «يوره عبدالخانيان» نام دارد و متولد 9 خرداد 1271 شمسى در شهر «شوش» است كه امسال، همراه با كاروانى از استان خوزستان به مدينه منوره آمده و به زودى عازم مكه مكرمه مى‌شود.

نام كوچكترين زائر ايرانى حج تمتع امسال، «فائزه شكرگزار» است كه متولد 9 تير 1381 در شهر «بندرانزلى» است و با شش سال سن، همراه با كاروانى از اين شهر به عربستان سفر كرده است. بدين ترتيب اختلاف سنى مسن‌ترين و جوان‌ترين زائر

امسال تمتع به 110 سال مى‌رسد.

رشد تعداد زائران بالاى 70 سال‌

دكتر اسماعيل مغانلو در نشست خبرى كه در محل استقرار بعثه مقام معظم رهبرى در مكه برگزار شد، اظهار كرد: «بيش از 60 نفر از زائران حج تمتع امسال، بالاى 100 سال 13576 نفر بيش از 70 سال سن دارند. اين گروه سنى نسبت به سال گذشته با رشد حدود 50 مواجه بوده است.

وضعيت بيمارى زائران‌

آقاى مغانلو در ادامه با اشاره به رشد 50 درصدى افراد در معرض خطر، اعلام‌كرد: «8691 زائرايرانى مبتلا به ديابت، 2507 زائرايرانى مبتلا به كم‌خونى، 886 نفر مبتلا به آسم، 697 نفر مبتلا به انسداد ريه، 49 نفر مبتلا به هپاتيت و 28 نفر مبتلا به دياليزو 200 نفر با سابقه سكته در موسم حج حضور داشتند».

مغانلو در ادامه گفت: «با توجه به توزيع سنى جنسيت زائران و بيمارى‌هاى‌مهم در كنار مجاورت با زائران ديگر ملل، در كنار استرس و سختى اعمال حج براى افراد مسن و مشكلات آب و هوايى و غذايى و بهداشت، ايجاب ميكرد تا شبكهاى به نام شبكه سلامت طراحى و آغاز به فعاليت كند.»

سطح تحصيلات زائران‌

t t t t t t t t t t

t t t t t t t t t t t

t t t t t t t t t t t

t t t t t t t t t t t

t t t t t t t t t t t

تعداد زائران در نوبت حج تمتع‌

آقاى قهرودى، رييس سازمان حج و زيارت، تعداد افراد در نوبت تشرف به حج(صرف‌نظر از زائران امسال) را يك ميليون و 800 هزار نفر ذكر كرد و گفت: «اين تعداد بيشتر به 4- 5 سال اخير مربوط مى‌شود كه به علت تراكم و ضرورت بازنگرى در تعيين اولويت‌ها، كار ثبت‌نام از ابتداى سال 87 متوقف شد.

بالاترين شمار زائران اعزامى به 150 هزار نفر در اوايل انقلاب مى‌رسد، ولى پس از آن براساس سياست كشور عربستان در سهميه‌بندى جمعيتى كشورها(هزار نفر در ميليون)، سهميه اعزام محدود شده و هر سال با توجه به درخواست كشورها، تعدادى بيش از سهميه رسمى اعزام صورت مى‌گيرد.»

اخبار و حوادث زائران‌

افزايش سهميه زائران‌

آقاى قهرودى در مورد امكان افزايش سهميه حجاج ايرانى اظهار داشت: «هر سال بعد از اتمام موسم حج تمتع، به فاصله كوتاهى مذاكرات رسمى بين دولت ايران و عربستان صورت مى‌گيرد و هيئتى از ايران با وزارت حج عربستان مذاكره مى‌كنند، ضمن آن‌كه در ملاقات‌ها و ساير جلسات نيز اين موضوع مطرح و با بخشى از آن هم توافق مى‌شود.»

وى افزود: «هر سال نسبت به عدد سال گذشته، دو هزار نفر(حدود 2) رشد طبيعى داريم و ظرفيت يا سهميه حج سال جارى، تركيبى از سهميه و ظرفيت رسمى با احتساب افزايش و تعدادى نيز در اثر تقاضا و مذاكرات براى دريافت افزايش اتفاق مى‌افتد، كه هزار نفر است.»

ايشان خاطرنشان كرد: «شرايط فعلى كشور عربستان و تنگناهايى كه در نقاط استقرارى حجاج وجود دارد، خصوصاً صحراى منا، موجب‌شده كه امكان افزايش جدى براى حضور زائران از كشورهاى مختلف در عربستان وجود نداشته باشد؛ اما

در صورت تكميل پروژه‌ها و مراحل مختلف براى توسعه اماكن قابل اسكان براى حضور زائران از سوى كشور عربستان، اميدواريم با افزايش ظرفيت در پنج سال آينده مواجه باشيم.»

اعزام زائران ايثارگر

در راستاى سياست‌هاى بنياد شهيد و امور ايثارگران، همه ساله تعدادى از ايثارگران و خانواده‌هاى آنان به عمره و حج تمتع اعزام مى‌شوند.

امسال اعزام والدين شهدا با سن بيشتر از 75 سال در اولويت اعزام قرار داشت و در آينده نيز به اين امر توجه خاص ميشود.

24 نفر از جانبازان قطع عضو و اعصاب و روان نيز به همراه خانواده‌هايشان در قالب يك كاروان ويژه 200 نفره، از تهران به حج تمتع اعزام شده بودند.

اخبارى از تعهد زائران ايرانى‌

پول گمشده در تهران، در مكه به صاحبش رسيد

يك زائر ايرانى كه كيف پول خود را با محتواى 700 دلار در فرودگاه مهرآباد تهران گم كرده بود، توانست در مكه مكرمه اين پول را به دست آورد. حميد پهلوان، مسؤول امور رفاه زائران با اعلام اين خبر، گفت: كيف زائرى در فرودگاه مهرآباد تهران پيدا شد و تلاش‌هاى فراوان براى رساندن آن به زائر نتيجه نداد.

پس از حضور كاروان‌هاى اعزامى در مكه، با اعلام فراخوانى در خصوص كيف گمشده، زائر مورد نظر با مراجعه به دفتر امور رفاه زائران، كيف پول خود را دريافت و از تلاش‌هاى مسؤولان سپاس‌گزارى كرد.»

برگرداندن پول و گوشى تلفن همراه به زائر مسلمان انگليسى‌

دو تن از زائران كاروان 20201 در حين طواف، بسته‌اى حاوى 3 عدد تلفن همراه و پنج‌هزار دلار پيدا كردند و با پى‌گيرى ويژه‌اى كه داشتند، آن را به صاحبش

بازگرداندن ميليون‌ها ريال به صاحبش‌

يكى از زائران شيرازى نيز يك بسته حاوى 1900 دلار آمريكا، 700 ريال سعودى و 81 هزار دينار عراقى در ايستگاه «مظله» پيدا كرد.

پس از بررسى‌هاى به عمل آمده از طريق سيم‌كارت تلفنِ پيدا شده در اين بسته و تصوير زائر و همراه وى مشخص گرديد كه اين بسته متعلق به يك زائر عراقى است.

يابنده اين بسته، موضوع را به مدير كاروان اطلاع مى‌دهد و بسته پيدا شده را تحويل وى مى‌نمايد. اين مبلغ طى مراسمى تحويل ستاد امدادگمشدگان گرديد تا به مالك آن بازگردانده شود.

مرگ يك زائر در اثر تصادف‌

يكى از زائران كاروان 15140 در حين عبور از عرض خيابان، به دليل تصادف با خودرو فوت كرد. اين زائر 74 ساله، بلافاصله پس از تصادف با خودرو به بيمارستان منتقل شده؛ ولى تلاش عوامل بيمارستان سعودى به دليل شدت ضربه تصادف بى‌نتيجه ماند.

احتمال كاهش مدت حج‌

نماينده ولى‌فقيه درباره احتمال كاهش زمان سفر حج تمتع براى حجاج ايرانى گفت: «سازمان حج و زيارت حتى براى دو هفته‌اى كردن زمان حج تمتع آمادگى دارد؛ اما مردم و زائران از آن استقبال نمى‌كنند.»

آقاى قهرودى در همايش روحانيون كاروان‌ها در مكه مكرمه گفت: «نتيجه نظرخواهى از زائران در سال قبل، نشان مى دهد كه آن‌ها علاقه‌مند به كاهش مدت سفر نيستند و 85 موافق زمان آن هستند؛ ضمن اين‌كه امكان كاهش سفر به دليل

محدوديت‌هاى پروازى وجود ندارد.»

سرقت از زائر ايرانى‌

پس از اقامه نماز عصر، يك ماشين مشكى جلوى پاى پيرمردى 112 ساله، اهل تربت‌جام ترمز مى‌كند و يك مرد سياه‌پوست درشت‌هيكل از ماشين پياده مى‌شود و با اشاره به او مى‌فهماند كه «او گم شده است!» و به زور او را سوار ماشين مى‌كند؛ هنوز چند قدمى دور نشده‌اند كه آن مرد دست مى‌اندازد به كمربند چسبى پيرمرد و آن را با فشار مى‌كشد و تمام 200 هزار تومان پول پيرمرد را برمى‌دارد و كمربند را مچاله كرده، توى جيب پيراهن پيرمرد مى‌گذارد و بعد او را پياده مى‌كند.

آزادى زائر ايرانى متهم به تلصيق‌

مسؤولان حراست ستاد مكه مكرمه همواره به زائران مرد توصيه مى‌كنند كه هنگام طواف، به‌ويژه در اطراف حجرالاسود به هيچ وجه به بخش خانم‌ها وارد نشوند؛ زيرا با كوچك‌ترين برخورد بدن آن‌ها با خانم‌ها، حتى بدون هيچ عمدى، مأموران سعودى اقدام به دست‌گيرى آنان مى‌كنند.

همچنين توصيه مى‌شود در صورت دست‌گيرى، زائران تنها و تنها خواستار حضور نماينده ايران شوند و بدون حضور عوامل ستاد مكه و يا وزارتخانه يا دفتر نمايندگى سازمان حج و زيارت، هيچ فرم، برگه و يا اظهارنامه‌اى را امضا نكرده، كتبى يا شفاهى هيچ چيزى را برعهده نگيرند.

يكى از زائران ايرانى كه به اين اتهام دستگير و بازداشت شده بود با پى‌گيرى مسؤولين ستاد مكه آزاد شد.

بررسى چگونگى اعزام حجاج ايرانى در تلويزيون عربستان‌

تلويزيون عربستان سعودى دوشنبه‌شب ⁽¹⁾در يك فيلم مستند، چگونگى اعزام حجاج ايرانى به سرزمين وحى را به نمايش گذاشت.

در اين فيلم مستند كه از شبكه دوم تلويزيون عربستان پخش مى‌شد، صحنه‌هاى پر احساسى از بدرقه زائران بيت‌الله الحرام در فرودگاه‌هاى ايران به‌ويژه فرودگاه مهرآباد به نمايش گذاشته شد.

در اين مستند، چند نفرى از بدرقه‌كنندگان حجاج در حالى نمايش داده مى‌شدند كه با چشمانى پر از اشك با زائران خداحافظى مى‌كردند.

در اين فيلم، همچنين مراسم بدرقه گروهى حجاج در فرودگاه تهران و امكاناتى كه در فرودگاه براى پذيرايى و رفع نيازهاى حجاج پيش بينى شده است، به نمايش گذاشته شد.

سقوط يك زائر ايرانى از پنجره هتل‌

يك پيرمرد زائر از پنجره هتل «منازل الاسواف» سقوط كرد؛ با توجه به اين‌كه اين حادثه منجر به فوت وى شد، موضوع بررسى و معلوم شد كه همراهان ايشان، صبح به حرم نبوى مشرف شده بودند و وى در اتاق تنها بوده و احتمالًا به علت خواب‌آلودگى و عدم تمركز، اشتباهاً به سمت پنجره رفته ... موضوع با خانواده ايشان در ميان گذاشته شد.

زائر جا مانده از كاروان‌

يكى از زائران كاروان(25137) به علت گم‌كردن كاروان و همراهان خود در مسجد شجره جا ماند و كاروان بدون اطلاع از حضور ايشان به سمت مكه حركت كرد. اين در حالى است كه همسر ايشان در كاروان حضور داشته و به مدير كاروان

عدم حضور نامبرده را اطلاع داده بود!

مشكل همراه نداشتن گذرنامه‌

يكى از عوامل آشپزخانه «ابوجدايل» در پرواز شماره 1031 در زمان ورود به مدينه منوره، به علت همراه نداشتن گذرنامه و جاگذاشتن آن در آخرين بازرسى فرودگاه، توسط عوامل سعودى از ورود وى ممانعت شد كه با پى‌گيرى زياد، گذرنامه وى با پرواز بعدى، در بامداد روز بعد به مدينه منوره منتقل و پس از دريافت گذرنامه از فرودگاه ترخيص گرديد.

مشكل حمل مواد مخدر

در پروازهاى مدينه، سه نفر به جرم حمل مواد مخدر دستگير شدند. اين افراد از كاروان‌هاى شماره 19412 از سبزوار، 11241 از بناب و 193190 از مشهد بودند.

يك مورد از اين افراد در فرودگاه مشهد شناسايى و با اخذ تعهد و پرداخت جريمه، راهى عربستان شد كه به علت كشف مقدارى ديگر دستگير گرديد. يكى از اين موارد، ترياك را در گردو جاسازى كرده بود.

در پى كشف مقدارى مواد مخدر، مأموران بيشتر حساس شده، در انگشت‌نگارى و عكس‌بردارى نيز سخت‌گيرى كردند.

ساك يكى از زائران از كاروان اعزامى كرمان، پس از عبور از گيت به علت داشتن مقاديرى دارو كه در آن‌ها تركيبات مرفين وجود داشت، بازرسى و فرد ياد شده براى بررسى بيشتر موضوع، به اداره مواد مخدر منتقل گرديد.

زائران ايرانى در بقيع‌

موضوع قبرستان بقيع از دو زاويه قابل توجه است؛ يكى برخوردهاى عربستان و نيروهاى ارشادى و ديگرى برخوردهاى زائران ايرانى و ناهنجاريهايى كه از خود نشان ميدهند. امسال نيز همچون سالهاى گذشته، بقيع و مسائل پيرامون آن فراز و

نشيبهايى داشت. در اين‌جا اتفاقات چند روز را براى نمونه مرور ميكنيم:

روز دوشنبه ⁽¹⁾برخى زائران ايرانى و روحانيون كاروان‌ها پس از نزديك شدن به درِ ورودى قبرستان بقيع، توقف نموده، كفش‌هاى خود را از پا درآوردند كه علاوه بر ايجاد حساسيت، باعث مسدود شدن راه عبور و شلوغى آن گرديد. جمعى از آن‌ها در زمان خروج از بقيع با دست كشيدن به درهاى قبرستان و بوسيدن درب‌ها مورد توجه سايران و بعضى مأموران سعودى قرار گرفتند.

روز چهارشنبه، ⁽²⁾كاروان جانبازان، پس از نماز صبح در كنار ديوار بقيع قرائت دعا و نيايش به صورت گروهى و با نظم خاصى داشت كه مورد توجه ديگر زائران قرار گرفته بودند و وارد قبرستان بقيع شدند و به زيارت ائمه بقيع پرداختند. پليس سعودى براى عبور ويلچرها به داخل بقيع از كنار در، راهى را باز كردند و حين عبور آن‌ها كارت يكى از آن‌ها را كه روى سينه‌اش نصب شده بود كنترل نمودند.

حضور گسترده زائران ايرانى به صورت گروهى در بين‌الحرمين و برگزارى دعا و مرثيه‌خوانى پس از نماز صبح، حال وهواى معنوى خاصى را فراهم ساخته و كاروان‌ها عموماً برنامه وداع با حرم شريف و قبرستان بقيع را برگزار كردند.

يك زائر ايرانى پس از پايان صحبت‌هاى عامل ارشادى در بقيع، شروع به صحبت كرد و اظهار داشت كه در شرايط فعلى، ضرورت وحدت ميان مسلمانان با هر گرايش و مرامى بيش از گذشته احساس مى‌شود و بايد تلاش كنيم وحدت مسلمانان دچار خدشه نشود؛ زيرا دشمنان از اين‌گونه اختلافات سود مى‌برند.

عامل ارشادى فقط گوش مى‌داد و با لبخند و سكوت سعى مى‌كرد پاسخى ندهد تا موضوع تمام شود.

روز جمعه ⁽¹⁾عوامل ارشادى علاوه بر تذكر نسبت به بستن كتب دعا، بيش از ده جلد كتاب دعا را از دست زائران ايرانى بيرون كشيده، توقيف نمودند. بعضى زائران ايرانى نزديك قبور ائمه به‌صورت گروهى براى سلامتى حضرت صاحب‌الزمان(ع) صلوات مى‌فرستادند. در اين روز پليس سعودى اجازه توقف زائران در مقابل بقيع را نمى‌داد.

عوامل ارشادى تا جايى كه تردد زائران با مشكل مواجه نمى‌شد، تبليغ مى‌كردند و گاهى تراكم جمعيت باعث مى‌شد كه مجبور شوند آن‌ها را حركت دهند و نتوانند تبليغ كنند.

روز سهشنبه ⁽²⁾مدير عام فرع وزارت حج منطقه مدينه، ضمن يادآورى دست‌گيرى يكى از مبلّغان ايرانى در مقابل «قصرالدخيل» در خصوص دعوت حجاج به مذهب شيعه اعلام داشته است: «وكيل امارات خواستار آن بوده، ضمن تذكر مجدد به حجاج ايرانى يادآور شويد كه به سيستم‌ها و آموزش‌هاى موجود در كشور عربستان پاى‌بند و در عمل به آن اهتمام داشته باشند.

روز پنجشنبه ⁽³⁾يكى از عوامل ارشادى با تعدادى از زائران و روحانيون ايرانى برخوردى تند و اهانت‌آميز كرد و قصد ايجاد درگيرى داشت كه با درايت روحانى موفق به اين كار نشد.

حدود ساعت هشت صبح، عوامل پليس، يك ايرانى را كه در حال فيلم‌بردارى بود دستگير و با ضرب و شتم به پشت طناب منتقل كرد و پس از كنترل دوربين آزاد گرديد.

عوامل سعودى با محدوديت بيشتر و جلو آوردن طناب باعث تراكم بيشتر و

مشكل در تردد حجاج شدند. اولين گروه ايرانيان مقيم خارج از كشور به صورت جمعى و با قرائت دعا و زيارتنامه ائمه اطهار(ع) وارد بقيع شدند و به زيارت پرداختند.

معين كاروان 11256 كه به زبان عربى و انگليسى مسلط بود، با عوامل ارشادى در محل قبور ائمه وارد بحث شد و آن‌ها را محكوم كرد. اين كار باعث ناراحتى و اعتراض آن‌ها شد و منجر به برخورد و بازداشت و بردن وى به دفتر زير قبرستان بقيع شد و پس از تشكيل پرونده، تحويل دستگاه قضايى گرديد كه با پى‌گيرى نماينده ستاد و مراجعه به دادگسترى با اخذ تعهد، نامبرده در ساعت 15 آزاد شد.

ابتكارات و نوآوريهاى فرهنگى‌

اشاره

در سال نوآورى و شكوفايى، زائران ايرانى در كارهاى خير ابتكاراتى داشته‌اند كه به برخى از آن‌ها اشاره مى‌كنيم:

يتيم‌نوازى زائران گلستانى‌

در حج امسال، هزار نفر از ايتام اين استان، با پرداخت يك‌ميليارد و 200 ميليون ريال از سوى زائران، تحت‌پوشش قرار گرفتند و زائران با پرداخت اين مبلغ به صورت اقساط ماهانه، به حمايت اين قشر از افراد جامعه شتافتند.

در اين طرح، فردى كه توسط زائر پوشش داده مى‌شود، بعد از مدت يك سال رها نمى‌شود و اين سنّت خداپسندانه يتيم‌نوازى همچنان استمرار خواهد داشت تا ان‌شاءالله به يك فرهنگ عمومى تبديل شود و در كنار وليمه‌هاى پرهزينه جاى خود را بيابد.

اجراى وصيت‌نامه يك شهيد در حج‌

شهيد «عباس بروغنى»، دانشجوى فنى دانشگاه اميركبير كه با شروع جنگ تحميلى به جبهه‌هاى حق عليه باطل شتافت، در روز دهم تير ماه 1360، هنگامى كه

به راز و نياز با معبود ايستاده بود، با تركش خمپاره به شهادت رسيد.

اين شهيد سرافراز دوران دفاع مقدس در وصيت‌نامه خود چنين آورده است: «پدر و مادر مهربانم، هر كدام از شما كه به مكه رفتيد، آنجا تمام مسلمانان هستند؛ حتماً عكس مرا با خودتان ببريد و در دست بگيريد و اگر از شما درباره آن سؤال كردند، بگوييد كه فرزندمان به دست صدام شهيد شده است.

بر اساس چنين وصيتى در كاروان 19412 استان خراسان شمالى اعزامى از سبزوار، برادر اين شهيد سربلند امسال به عنوان خادم حضور يافته بود و با ابتكار و خلاقيت، تمثال شهدا و وصيتنامه‌هاى شهداى اين كاروان را در يك طراحى معنوى به عنوان ايستگاه شهدا تهيه نموده، در معرض ديد زائران قرار داد.

اين كار معنوى كه با هدف بهره‌گيرى از روح بلند شهيدان و تأثيرپذيرى از وصيت‌نامه‌هاى آنان صورت گرفت با استقبال زائران ايرانى و غيرايرانى روبه‌رو شد و صحنه‌هاى جذاب و ديدنى از اشك شوق و زيارت را به دنبال داشت.

شركت زائران در كارهاى خير

زائران، امسال در كارهاى خير حضور چشم‌گيرى داشتند كه الگويى براى ديگران است. براى نمونه: زائران كاروان 11251، مبلغ يك ميليون و 145 هزار تومان به همراه 151 ريال سعودى، جهت كمك به بازسازى حرم شريف امامان عسكريين 8 اختصاص دادند.

زائران كاروان 12132 خوى نيز پيش از عزيمت به سفر حج و در هفته كرامت، به‌صورت دسته‌جمعى در مؤسسه خيريه توان‌بخشى معلولين ذهنى، در خوى حضور يافتند و ضمن عيادت، مبلغ دو ميليون و 390 هزار تومان كمك نقدى و جنسى خود را به ايشان اهدا كردند.

زائران كاروان 17247 تهران هم به تأسى از سيره ائمه معصومين(ع)، بالاخص با

الگوپذيرى از حضرت صديقه طاهره فاطمه زهرا(س) كه البسه و زيورآلات خويش را به نيازمندان اهدا فرمودند، در اقدامى خداپسندانه، تهيه جهيزيه چهار نوعروس كشورمان را متقبل شدند.

زائران كاروان شماره 11265 از شهرستان مرند، در يك اقدام خداپسندانه هزينه جهيزيه 18 نوعروس بى‌بضاعت را تأمين كردند. زائران اين كاروان همچنين پيش از سفر معنوى حج به‌صورت دسته‌جمعى اقدام به بازديد از مركز خيريه توانبخشى ذهنى مرند كرده بودند كه پس از آن مبلغ دو ميليون و چهارصد هزار تومان به حساب اين مؤسسه خيريه واريز كردند و هزينه ششصد هزار تومانى خريد پارچه مورد نياز اين خيريه را تأمين كردند.

زائران كاروان 10116 نيز كمك نوزده ميليون و پانصد هزار ريالى به «بنياد نيكوكارى حضرت ابوالفضل(ع)»، تأمين هزينه جهيزيه هفت جوان مستمند(تحت نظر امام‌جمعه شهر) علاوه بر آن، افتتاح حساب قرض‌الحسنه به مبلغ چهل ميليون و هفتصد هزار ريال و نيز كمك دو ميليون و پانصد هزار ريالى به بيماران كليوى خلخال از جمله اقدامات زائران اين كاروان بوده است.

زائران كاروان 10107 هم كمك سى‌ودو ميليون ريالى به مؤسسه معلولين ذهنى حضرت ابوالفضل(ع) و كمك يك‌ميليون و دويست‌هزار ريالى به «مؤسسه خيريه ميثاق» داشتهاند.

زائران كاروان 35206 به مناسبت فرارسيدن عيد سعيد قربان و شكرانه درك عرفات در سرزمين وحى، براى تعداد 120 نفر از خانواده‌هاى تحت پوشش كميته امداد امام خمينى(قدس سره) و ... بهزيستى اقدام به تهيه پوشاك كردند.

زائران ايرانى و خريد سوغاتى‌

اشاره

از آنجا كه زائران خانه خدا، معمولًا از استطاعت مالى براى تشرف برخوردارند و

در قاموس اسلامى، تهيه و اهداى سوغات نيز امرى پسنديده و مورد سفارش است، حجاج معمولًا دست خالى باز نمى‌گردند؛ اما شايسته است كه حجاج از حدود متعارف و متعادل در امر خريد خارج نشوند و اوقات گران‌بهاى خود را به جاى اندوختن اجر معنوى، در گشت‌وگذارهاى بازارها به هدر ندهند.

درست است كه سوغات سفر، يك سنّت حسنه اسلامى است و باعث خوشحالى اقوام و آشنايان مى‌شود، اما هيچ‌گاه نبايد از عظمت سفر حج غافل شد و با اتلاف وقت ارزشمند خود در بازار، از اين فرصت گران‌مايه و زودگذر محروم گشت؛ چه اين‌كه مسلماً پس از سفر، موجب حسرت و پشيمانى خواهد بود.

سوغاتى حج از نگاه زائر

بسيارى از مسؤولان ايرانى دست‌اندركار حج، بارها در گفت‌وگوهايشان با خبرنگاران از خريد در حدّ بالاى كالا توسط زائران ايرانى گله و انتقاد كرده‌اند. آمارها نشان مى‌دهد كه توصيه‌ها و تمهيدات انديشيده شده از جمله ايجاد فروشگاه در فرودگاه تهران، خيلى نتوانسته زائران را براى كاهش خريد در عربستان متقاعد كند.

بسيارى از مسؤولان ايرانى دست‌اندركار حج، به‌ويژه مسؤولان هواپيمايى و حمل‌ونقل حج، بارها در گفت‌وگوهايشان با خبرنگاران از خريد بالاى كالا توسط زائران ايرانى انتقاد كرده‌اند؛ هر ساله آمارى كه از ميزان خريد كالا توسط زائران ايرانى در مكه و مدينه منتشر مى‌شود، نگران كننده است.

در مكه و مدينه، اكثر مغازه‌داران، به‌خاطر اين‌كه مشترى‌هاى اصلى كالاهايشان ايرانى‌ها هستند، از فروشندگان افغانى و يا تاجيكى مسلط به زبان فارسى استفاده مى‌كنند كه راحت‌تر بتوانند با ايرانى‌ها ارتباط برقرار كنند.

تاجيك‌هاى فروشنده مى‌گويند: اگر زائران ايرانى نباشند، مالكان عربِ مغازه‌هاى

مكه و مدينه خسارت فراوانى خواهند ديد.

بر آن شديم تا دليل اين امر را از خود زائران پرس‌وجو كنيم؛ به‌همين خاطر در گشت‌وگذارى در خيابان‌هاى مدينه و در ميان بازارها و مناطقى كه مركز خريد سوغات و كالاست با آن‌ها درباره خريدهايشان گفت‌وگو كرديم.

در اين مصاحبه‌ها نكات جالبى از سوى زائران مطرح شد كه شنيدن آن‌ها خالى از لطف نيست.

خانم زائرى گفت: «من شخصاً تمايلى به خريد ندارم، اما تنها دغدغهام بازگشت و ميهمانى‌هاى بعد از حج است كه هر كدام از اقوام وقتى به ديدن حاجى ميآيند، كادويى مى‌آورند و قطعاً انتظار دارند كه سوغاتى جاى هديه آنان را پر كند.

از روز اولى كه ميآمدم، فكر ميهمانى و سوغات بعد از حج كلافهام كرده است و دائم فكر مى‌كنم اگر سوغاتى نداشته باشم كه به ميهمانانِ دست‌كم درجه يك بدهم، آبرو و اعتبارم نزد فاميل از بين مى‌رود.

وى گفت: «يكى از اقوام ما سال قبل كه به حج آمده بود، با اين‌كه دو هزار دلار در مكه و مدينه خريد كرد، نهايتاً مجبور شد برخى از اقلام را از تهران تهيه كند و به نام سوغات حج به ميهمانان بدهد.

من هر وقت ياد كار آن‌ها مى‌افتم نگران مى‌شوم و از فشار فكر و خيال به بازار مى‌آيم تا بلكه بتوانم سوغات مناسبى براى بستگان بخرم.»

خانم ديگرى كه متوجه مصاحبه ما شده بود، به دفاع از اولى گفت: «خريد سوغاتى براى فرزندانم امرى طبيعى است؛ اما انتظارات جانبى بستگان درجه دو و سه آدم را كلافه مى‌كند.»

وى گفت: «تو را به خدا شما كه روزنامه و تلويزيون داريد، به مردم بگوييد كه وقتى به ديدن حاجى ميروند، حاجى انتظار كادو ندارد و آن‌ها هم متقابلًا انتظار سوغاتى نداشته باشند، به مردم بگوييد كه يك زائر در مدينه و مكه به‌خصوص در

ايام تشريق و اعمال حج، در چه شرايط دشوارى قرار دارد و نمى‌تواند سوغات مناسبى از اين‌جا تهيه كند و براى آنان ببرد.»

آقاى محمدى، استاد دانشگاه، به خبرنگار ما گفت: «بحث سوغاتى ريشه در فرهنگ اسلامى ما دارد؛ اما كارى كه امروز مى شود، فراتر از آن چيزى است كه در فرهنگ اسلامى ما وجود دارد. به نظر من برخى از زائران درست مى‌گويند و اصلاح فرهنگ سوغاتى وظيفه رسانه‌هاى ايران است كه موقعيت يك زائر را براى مردم تشريح كنند تا وقتى به كشورش باز مى‌گردد، مردم انتظارى از آنان نداشته باشند.»

اين استاد دانشگاه گفت: «بهترين سوغات حج، سوغات معنوى و دستاوردهاى معنوى‌اى است كه زائر از اين سفر با خودش مى‌برد و در حقيقت، زائرى كه از حج باز مى‌گردد، بايد خاطرات معنوى خودش را به كشورش ببرد و براى ميهمانانش بازگو كند؛ اما انتظارات چيز ديگرى است و آن بايد اصلاح شود.»

زائرى ازاصفهانى كه كسب و كارش در بازار است، مى‌گفت: «كيفيت اجناسى كه در ايام حج به زائران ايرانى فروخته مى‌شود به هيچ‌وجه قابل قياس با كالاهاى ايرانى و يا خارجى‌اى كه در ايران عرضه مى‌شود، نيست و اكثر زائران، اجناس بنجل و بى‌كيفيتى را با پرداخت وجوه بيش از انتظار مى‌خرند.»

وى گفت: «براى اصلاح فرهنگ خريد سوغاتى، علاوه بر كار فرهنگى و رسانه‌اى حتماً بايد در سطح ملى يك تصميم جدى گرفته شود و نهادهايى مثل وزارت بازرگانى و سازمان حج و زيارت، تمهيداتى اتخاذ كنند كه زائر بتواند اقلام مورد نياز سوغاتى را از فروشگاه‌هاى ويژه ايرانى تهيه كند.»

ايشان افزود: «فروشگاه شاهد اجناس خاصى را مى فروشد كه تنها بخشى از نياز زائر را برآورده مى‌سازد.»

رسولى، زائر مشهدى ميگفت: «اگر كالاهايى را كه زائران ايرانى مى خرند فهرست كنيم. شايد شصت قلم كالا بشود، چگونه است كه ما نمى‌توانيم اين مقدار

كالا را در مركز خاصى با قيمت و كيفيت مناسب و با زحمت كمتر تأمين كرده و در اختيار زائر قرار دهيم تا زائر، اين مقدار در مدينه و مكه سختى خريد سوغاتى را با پول بيشترى تحمل نكند.»

سعادتى، دانشجوى تهرانى، معتقد است كه خريد سوغات در عربستان علاوه بر اتلاف وقت زياد هزاران زائر، خسارت اقتصادى زيادى به كشور مى‌زند كه لازم است تدبير خاصى براى آن انديشيده شود.»

احمدى از قم مى‌گفت: «يكى از موضوعات رنج‌آور سفر حج، انتظار تعداد معدودى از زائران ايرانى، پشت درهاى بسته مغازها در مكه و مدينه به هنگام نماز جماعت است؛ گرچه اين مسأله نسبت به گذشته خيلى بهتر شده است، اما هنوز شاهد برخى از اين صحنه‌هاى ناراحت كننده هستيم و بايد فكرى اساسى براى آن بشود.»

خانمى به نمايندگى از پنج زائر همراهش، جوياى آدرس فروشگاهى بود و وقتى به او گفته شد كه حاج خانم، وقت نماز است، جا خورد و گفت: «به خدا من فردا مدينه را ترك مى‌كنم و همين امروز را براى خريد وقت دارم و چيزى نتوانسته‌ام بخرم و بايد دست خالى برگردم و آبرويم مى رود»!

زائرى از تهران ميگفت: «مسؤولان ايران با مقام‌هاى عربستان بايد صحبت كنند و تصميم مشتركى در اين زمينه اتخاذ نمايند تا عربستان هم امتيازى در خريد كالا به زائران ايرانى بدهد و يا به‌طور مشترك، فروشگاه‌هايى داشته باشند كه ايرانى‌ها بتوانند اجناسشان را از آنجا تهيه كنند.»

زائر ديگرى ميگفت: «اكثر اجناس برقى كه از عربستان خريده مى‌شود به علت نداشتن گارانتى و كيفيت، در ايران قابل استفاده نيست. بنابراين از طريق رسانه‌ها بايد به زائران اطلاعات كافى داد كه مراقب خريد اجناس برقى و الكترونيكى در عربستان باشند كه پس از خريد جنس، متضرر نشوند.»

فراهانى، از مداحان اهل‌دل، نظرش را درباره خريد سوغاتى، با ارائه اشعارى براى

ما بيان مى‌كند، او مى‌گويد:

اى دوست در بهشت ت-- و را راه داده‌اند

پروانه زيارت دلخواه داده‌اند صدها هزار سوخت-- ه دل بود و زان ميان در روضه مدينه تو را راه داده‌اند س-- وگند مى‌خ-- ورم ب-- ه گل روى مجتبى كه اينجا به خار، منزلت و جاه داده‌اند اي-- ن لحظه‌ه-- ا غنيمت عمرِ من و شماست غفلت مكن كه فرصت كوتاه داده‌اند سوغات ما به سوى وطن، عطر فاطمه است ع-- طرى ك--- ه با نسيم سحرگاه داده‌اند فيض حضور دوست به‌قدر خلوص ماست گ-- اهى ز ما گرفته‌اند و گ-- اه داده‌اند زائرى ميگفت: «برخى از زائران بر اين باورند كه اجناسى را كه از بازارهاى مدينه و مكه خريدارى مى‌كنند متبرك هستند و خوشحالند از اين‌كه براى فرزندان و بستگان خود، سوغات متبرك به عطر و بوى مزار شريف پيامبر(ص) و مسجدالحرام به همراه ميبرند. اين در حالى است كه همه اين اجناس از كشورهاى ديگر و به‌ويژه چين كمونيسم وارد ميشود كه به خدا هيچ اعتقادى ندارد.»

اگرچه سنت آوردن سوغات از سفر به‌خصوص از سفر حج، امرى پسنديده است، اما افراط در اين امر، خروج ميليون‌ها دلار ارز كشور در شرايط ويژه اقتصادى كنونى را هيچ عقل سليمى برنمى‌تابد. آن‌ها كه تاكنون به حج مشرف شده‌اند، ديده‌اند كه بسيارى از زائران كشورهاى ديگر، از سفر حج، تنها مقدارى آب زمزم را به عنوان تبرك مى‌برند.

تماسهاى تلفنى زائران ايرانى‌

اشاره

ايرانيان نسبت به وضعيت مسافران خود حساسيت عاطفى دارند و دوسويه سعى مى‌كنند تا از آخرين اوضاع و احوال همديگر باخبر باشند؛ ازاين‌رو، براى برقرارى اين تعامل از آسان‌ترين و سريع‌ترين وسيله ارتباطى كه تلفن است، بهره مى‌گيرند. يكى از تسهيلاتى كه حجاج انتظار دارند در اختيارشان قرار گيرد، برقرارى يك

سيستم تلفنى منظم و سريع و مقرون به‌صرفه براى ايجاد ارتباط تلفنى آنان است.

البته همراه بردن موبايل‌هاى شخصى زائران از ايران به عربستان، پس از بين‌المللى كردن آن‌ها و به اصطلاح رومينگ ⁽¹⁾كردن آن- كه امروزه به طور خودكار و بدون هيچ هزينه‌اى صورت مى‌گيرد- روشى كاربردى و مورد استفاده است. در كنار آن سيم‌كارت‌هايى به ارزش‌هاى مختلف 100 ريال و 200 ريال سعودى در مراكز خريد عربستان وجود دارد كه به مدت چند ماه اعتبار دارد و حتى در بعضى موارد در صورت استفاده سريع از آن تا چندين روز يك‌طرفه جواب مى‌دهد و اگر شارژ شد سيستم مجدداً برقرار مى‌شود.

افزايش ترافيك تماس‌ها

بر اساس آمار موجود، در شش روز اول اعزام حجاج به عربستان(از 22 آبان ماه تا 27 آبان) ميزان ترافيك تماس‌هاى تلفنى از ايران به عربستان به بيش از پنج برابر رسيد.

يكى از دلايل اين امر را مى‌توان كاهش تعرفه رومينگ اپراتور همراه اول، از 900 تومان به 167 تومان دانست كه با اين اتفاق هم‌وطنان بيشتر راغب هستند تا تلفن همراه خود را در عربستان فعال كنند. ميزان ترافيك تماس‌هاى تلفنى خروجى از كشور عربستان به ايران نيز در اين مدت به بيش از دو برابر رسيد.

بيش از هفت‌هزار شماره تلفن همراه ايرانى از خدمات رومينگ اپراتورهاى عربستانى بودند و پيش‌بينى ميشد كه اين آمار در روزهاى آينده به شدت افزايش يابد.

«حج» در پيامكهاى حجاج ايرانى‌

حضور در سرزمين وحى و تجربه شخصى از اين سفر معنوى، هر زائرى را به توصيف اين مناسك الهى وادار ميكند تا در كوتاهترين جمله، برداشت خود را از حج براى ديگران بيان كند. بخشى از پيامكهاى زائران در حج امسال به اين موضوع اختصاص داشته است كه گزيده آن‌ها را مرور ميكنيم:

حج يعنى اتحاد و كرامت انسانى، صيقل روح و شروعى دوباره.

حج، رستاخيز اصغر است و تجلى روح الهى انسان در دنيا.

حج، فرياد جهانى دشمن‌شناسى و دشمن‌ستيزى است؛ دشمن درون و برون.

حج، كانون هم‌بستگى جهان اسلام است.

حج مظهر آزادگى، برادرى و برابرى است.

حج، پيمان بستن با خداوند است و پايدارى در اين راه.

حج، از خود رستن و به خدا رسيدن است.

حج، نشانه قيامت است و نشئه‌اى از مرگ، برزخ و رستاخيز.

حج، بهترين پيوند عارفانه فرشيان با عرشيان است.

حج، فرصتى است كه تو را بدون مرگ از اين دنيا به عالمى ديگر مى‌برد.

حج، بريدن از خود و پيوستن به خداست.

حج، غوطه‌ور شدن در معنويت خداوند است.

حج، لايق شدن براى قربانى شدن در مسلخ عشق است.

حج، صيقل خوردن روح و دل و جان است در درياى لطف الهى.

حج، ابتدا و انتهاى عشق است و زيباترين منظره دنيا.

حج، مركب عروج انسان خاكى به ملكوت آسمانى است.

حج، سير الى‌الله است.

حج، فرصتى طلايى، اما زودگذر است براى به خود آمدن.

حج، نمادى از محشر است، جلوه‌اى كوچك از قيامت و عصاره‌اى از دين.

حج، فرصتى استثنايى براى بازنگرى زندگى فردى و اجتماعى است.

حج، بزرگ‌ترين رزمايش ايدئولوژيك جهان اسلام است عليه شياطين و طواغيت.

حج، ضيافتى است كه ميزبان، ميهمانان خود را كرامت مى‌بخشد و آزمون مى‌كند.

حج، يافتن قبله همه اخيار و اصفياست.

حج، همه صحنه معراج عبادالله است.

ب: ايرانيان مقيم خارج از كشور

اشاره

ايرانيان مقيم خارج از كشور هر سال براى انجام حج تمتع از كشورهاى مختلف جهان پا به ديار وحى مى‌گذارند. در اين كاروان‌ها افراد مختلفى از نظر فرهنگى، علمى و اقتصادى وجود دارند. اما در يك چيز مشتركند و آن علاقه به اسلام عزيز و حب و دوستى وطن است.

سخنان رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى‌

رييس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى در همايش ايرانيان در بعثه مقام معظم رهبرى گفت: «ايرانيان مقيم خارج از كشور با توجه به ظرفيتى كه دارند، به‌عنوان سفير فرهنگ غنى و تاريخ اسلامى ايران محسوب مى‌شوند.

ما همان‌طور كه به وجود رزمندگان غيور اسلام در جنگ تحميلى براى حفظ تماميت اراضى افتخار مى‌كنيم، به وجود غيرت‌مند هم‌وطنان مقيم خارج از كشور كه به ايرانى‌بودن و ماندن خود افتخار و از منافع ملى و نواميس كشور دفاع مى‌كنند و تلاش دارند تا نام ايران را در دنيا پرآوازه جلوه دهند، مباهات مى‌كنيم.»

سيد مهدى مصطفوى، روز چهارشنبه ⁽¹⁾درهمايش «هنگامه وصال» در جمع زائران خارج از كشور گفت: «در ايران تلاش مى‌شود، ارتباط نزديكى بين ايرانيان مقيم خارج از كشور با وطن و مسؤولان برقرار شود. تشكيل نشست‌هاى منظم با حضور وزراى مختلف در شوراى‌عالى ايرانيان نشان مى‌دهد كه مسؤولان به ايرانيان خارج از كشور توجه دارند.»

مصطفوى تأكيد كرد: «ضرورت دارد ارتباط تنظيم‌شده و تعريف‌شده‌اى ميان ايرانيان خارج از كشور با وطن و مسؤولان كشور برقرار و اين رابطه سازمان‌دهى

شود.»

وى با اشاره به اين‌كه ايرانيان مقيم خارج از كشور به‌عنوان اقليت مؤمن محسوب مى‌شوند، گفت: «اين افراد بايد براى ارتقاى جايگاه، احقاق حقوق اجتماعى و شهروندى خود در كشورى كه زندگى مى‌كنند،

OGN

هايى را تشكيل دهند. تشكلى شدن ايرانيان در خارج از كشور بسيار مهم و مورد توجه است.»

بخش دوم: كاروانها

برنامه رفت‌وآمد كاروانهاى ايرانى‌

اوّلين گروه از زائران ايرانى وارد مدينه منوره شدند و عمليات اعزام زائران حج تمتع با پرواز 5363 ساعت 30/ 19 دقيقه هواپيمايى سعودى از تهران و پرواز 1519 ساعت 30/ 22 دقيقه هواپيمايى جمهورى اسلامى از اصفهان، به‌پايان رسيد.

آخرين گروه زائران ايرانى دوشنبه ⁽¹⁾شب از فرودگاه جده به مكه وارد شدند. به اين ترتيب، اكنون تمام زائران ايرانى در عربستان حضور دارند. تمام زائران ايرانى مدينه بعد در مكه و زائران مدينه قبل نيز رفته‌رفته براى انجام اعمال و مناسك خود از مدينه به اين شهر وارد مى‌شوند و تا چهارم ذى‌حجه تمام زائران ايرانى در مكه خواهند بود.

در عمليات بازگشت، نخستين گروه از حجاج ايرانى 50 دقيقه بامداد شنبه ⁽²⁾وارد فرودگاه مهرآباد شدند. 5506 حاجى ايرانى در قالب 35 كاروان، روز چهارشنبه ⁽³⁾با پروازهاى مختلف از طريق فرودگاه مدينه منوره به كشور بازگشتند.

حركت كاروانها به سوى مشاعر

بر اساس برنامه‌ريزى انجام شده كاروانهاى زائران ايرانى از بعدازظهر شنبه ⁽¹⁾، با شور و حال خاصى براى عزيمت به عرفات آماده شدند و برخى از زائران اين مسير را پياده طى كردند.

زائران ايرانى روز دوشنبه‌براساس برنامه، در رمى جمره عقبه شركت كردند و دو شب بيتوته در منا، در آخرين روز جمرات سه‌گانه اولى، وسطى و عقبى را رمى كردند و پس از اذان ظهر، منا را ترك و به مكه بازگشتند، تابعد از به‌جا آوردن آخرين مرحله از مناسك حج شامل: طواف، نماز طواف، سعى بين صفا و مروه، طواف نساء و نماز آن، اعمال خود را تكميل كنند.

با توجه به اين‌كه زمان بيتوته در منا از اذان مغرب تا نيمه‌شب شرعى است، برخى از زائران در ساير اوقات شبانه‌روز از فرصت استفاده كردند و با بازگشت به مكه مكرمه و مسجدالحرام اعمال پايانى مناسك را انجام دادندو دوباره در سرزمين منا حاضر شدند.

ورود كاروان جانبازان به مكه مكرمه‌

در روز پنجشنبه ⁽²⁾كاروان جانبازان وارد مكه مكرمه شدند و در بدو ورود به مكه مكرمه، مورد استقبال ستاد مكه مكرمه، مسؤولان مناطق نُه‌گانه ستاد مكه، نماينده كنسول‌گرى ايران و مسؤولان سازمان حج و زيارت مستقر در اين شهر قرار گرفتند.

در مراسم استقبال اين كاروان، رييس ستاد مكه مكرمه تا اسقرار كامل اين كاروان، در محلِ هتل آن‌ها مستقر بود تا مشكلات احتمالى جانبازان را برطرف كند.

كاروان جانبازان پس از استقرار به منظور انجام اعمال عمره تمتع در پيش چشم حيرت زده زائران كشورهاى ديگر، وارد مسجدالحرام شدند.

سخنان نماينده مقام معظم رهبرى در بنياد شهيد و امور ايثارگران‌

الف: در جمع خانواده شهدا

مراسم يادبود شهدا از سوى كاروان 35221 كه 23 ايثارگر و هفده نفر از خانواده‌هاى شهدا را در خود دارد و همچنين كاروان يدالله خداداد كه پانزده ايثارگر و هشت تن از خانواده‌هاى شهدا در آن حضور دارند، برگزار شد.

نماينده مقام معظم رهبرى در بنياد شهيد و امور ايثارگران در مراسمى كه در مكه مكرمه برگزار شد گفت: «امروز نه تنها بقاى جمهورى اسلامى ايران، بلكه همه جهان تحت تأثير شهداى جمهورى اسلامى هستند و نمونه آن پيروزى حزب‌الله لبنان در جنگ 33 روزه و ساير ميدان‌هاى مبارزه و مقاومت است.»

حجه‌الاسلام والمسلمين محمدحسن رحيميان در مراسم يادواره شهداى قم در مكه گفت: «به بركت خون شهدا، اسطوره پنجاه ساله اسرائيل در منطقه توسط حزب‌الله شكسته شد و به بركت انقلاب اسلامى و خون شهدا، قدرت آمريكا در حال افول است، همان‌طور كه ابهت او امروز شكسته است.»

وى تصريح كرد: «امروز از همه دنيا طنين شعار «مرگ بر آمريكا» به گوش مى‌رسد و اگر احمدى‌نژاد در ايران به دليل مواضع ضدّ آمريكايى رأى مى‌آورد، در آمريكاى لاتين هم وقتى مردم به مواضع ضدّ آمريكايى «چاوز» پى مى‌برند، به او رأى مى‌دهند.»

نماينده مقام معظم رهبرى خاطرنشان كرد: «طبق نظرسنجى‌هاى به عمل آمده در تركيه 85 مردم اين كشور از آمريكا تنفر دارند و اين به بركت شهداى شماست. خون 72 شهيد كربلا، اسلام را بيمه كرد و خون شهداى ما در انقلاب و جنگ تحميلى، اسلام را زنده كرد.»

در اين مراسم سردار محمد ميرجانى به ذكر خاطراتى از شهدا پرداخت و

همچنين هدايايى به رسم يادبود به خانواده‌هاى شهدا اهدا شد.

ب: در كاروان جانبازان‌

نماينده مقام معظم رهبرى در بنياد شهيد و امور ايثارگران در كاروان جانبازان حاضر شد و گفت: «جانبازان با نثار عضوى از بدن، ساليان سال رنج شهيد شدن را متحمل مى‌شوند و اين‌ها همه براى آنان فضيلت است.»

آقاى رحيميان در جمع جانبازان اعزامى به حج خطاب به ايشان گفت: «فضيلتى كه شهيد در حال شهادت لمس كرده، شما هر لحظه آن را لمس مى‌كنيد و حالا كه روى ويلچر هستيد، مانند آن است كه در سنگر نشسته‌ايد و با دشمن جهاد مى‌كنيد.

آن‌كه پايدارى و ثبات شما را در مسير ايثار گواهى مى‌دهد، آيات قرآنى است و آنچه در راه خدا داده‌ايد، براى هميشه باقى و پايدار خواهد بود.» رحيميان در ادامه گفت: «بهترين عبادت در كنار خانه خدا، تلاوت قرآن، تدبر در آن و فهم درست است.»

اين مراسم كه به مناسبت سال‌روز ازدواج حضرت على و حضرت فاطمه 8 برگزار شد، هدايايى از سوى بنياد شهيد و امور ايثارگران به رسم يادبود به همسران جانبازان اهدا شد.

رحيميان با ذكر خاطراتى از زندگى حضرت امام(قدس سره) گفت: «امام دنيا را زنده كرد، امام به صدها ميليون انسان روى كره زمين حيات دوباره داد و نمونه آن حركت‌هاى آزاديبخش در سراسر دنياست.»

وى تصريح كرد: «ما از يك سو شاهد به پايين كشيدن آمريكا از اريكه قدرت هستيم و از سوى ديگر قدرت‌مند شدن جهان اسلام را شاهديم و اين از بركت نفس مسيحيايى امام و خون شهدا و ايثار جانبازان است.»

كاروان جانبازان با حضور چشم‌گير در بين‌الحرمين و قبرستان بقيع مراسم دعا و

وداع باپيامبر و ائمه بقيع را برگزار و با استقرار در گوشه و كنار بقيع، حالت روحانى خاصى را ايجاد كردند.

گزارشى از نمايشگاه محصولات فرهنگى‌

اشاره

برگزارى نمايشگاه محصولات فرهنگى در موسم حج سابقه چندانى ندارد؛ اما با توجه به روى‌كرد فرهنگى بعثه در سالهاى اخير، به‌ويژه امسال، برگزارى اين نمايشگاه جديتر دنبال شد.

اگرچه براى رسيدن به نقطه مطلوب راه طولانى در پيش داريم، اما انصاف اين است كه با برنامهريزيهاى اخير معاونت آموزش و پژوهش بعثه مقام معظم رهبرى و همكارى سازمان حج و زيارت، محصولات فرهنگى، نسبت به سال قبل، از لحاظ كمّى و كيفى رشد چشم‌گيرى داشته است.

در اينجا گزارشى از اين نمايشگاه كه ميتواند الگو و پايه براى گام‌هاى بعدى باشد ارائه مى‌شود. در اين نمايشگاه نمونه آثار فرهنگى كاروان‌هاى حج در 16 غرفه با محورهاى ذيل ارائه شده بود:

غرفه شماره 1 (شهدا)

اين غرفه نمادى از گل‌واژه‌هاى ايثار و اسطوره‌هاى ايمان و دفاع مقدس بود كه با تصاوير شهدا و يادگارهاى برجاى مانده از آنان مانند: پلاك، پيشانى‌بند و چفيه‌ها و همچنين تصويرى از سردار آزادگان، ابوترابى و سخنان سلحشور بود.

از ويژگى‌هاى اساسى اين غرفه، معنويت فراوان و نوع چينش اين تصاوير بود كه بيننده را مجذوب مى‌كرد و نقبى به دوران دفاع مقدس بود؛ ارتباط بين شهدا و سرزمين وحى نيز بعضاً در تصاوير ديده مى‌شد.

حتى به عنوان الگوى رفتارى، تصاوير رزمندگان به هنگام غذا خوردن كه حاكى از ساده‌زيستى آنان بود، در سالن‌هاى غذاخورى كاروان نصب شده بود تا حالت الگويى داشته باشد يا مطلبى تحت عنوان «از شهدا بياموزيم»، «سوى ديار عاشقان رو به منا مى‌رويم»، تصاويرى از شهيد چمران و شهيد همت و ديگر شهدا هم بود. اين كار از ابتكارات كاروان 133280 فريدن اصفهان- احمد صفرى است.

همچنين بنرهايى توسط كاروان 13439 از شهدا انتخاب شده بود و پلاكارد پارچه‌اى براى تقدير و تشكر از خانواده شهدا و همچنين پوسترهاى رنگى از شهداى ديگر وجود داشت.

كاروان 37163، بنرى به ياد شهداى جمعه خونين مكه مكرمه آماده كرده بود كه

تناسب خوبى با اين برنامه داشت.

پوسترى بسيار زيبا با اين جمله «حج زيباست، ولى حج همراه با شهدا زيباتر، زيرا شهدا مظهر اقتدار ايران هستند» و اعضاى اين كاروان(19308) هر كدام همراه و نائب‌الزياره يك شهيد شده بودند و تصاوير همه اين شهدا در اين پوستر بزرگ گرد آمده بود، به تعداد همه اعضاى كاروان خود و هر كدام شهيدى را به دلخواه انتخاب كرده بودند. و از طرف آنان اعمال مستحبى انجام مى‌دادند.

همچنين لوح‌هاى تقديرى نيز توسط كاروان 24225 براى خانواده شهداى كاروان نگاشته شده بود و وصيت‌نامه شهيد «سبحان رضايى» از كاروان 17693 نيز به‌زيبايى تمام در نمايشگاه مى‌درخشيد و هم‌چون چراغى فروزان راه آيندگان را روشن مى‌ساخت.

كاروان 20199 هم با جمله «شهدا شمع محفل بشريتند»، همسفران آسمانى خود؛ يعنى شهداى خانواده كاروان خود را در پوسترى زيبا طراحى كرده، به‌نيابت از آن‌ها اعمال مستحبى انجام مى‌دادند.

غرفه شماره 2 (برنامه‌هاى 30 روزه)

اين غرفه از متنوع‌ترين و پربارترين غرفه‌هاى نمايشگاه بودكه آثار متنوع و با محتوايى از كاروانيان را با موضوعات مختلف به نمايش گذاشته بود. نمونه‌هاى آن عبارت بودند از:

دفتر روزشمار فرهنگى و اجرايى، كاروان 13443.

روزشمار حج كوثر، كاروان 17620.

سفر عشق، كاروان 35133.

شرح وظايف عوامل، كاروان 24204.

برنامه‌هاى فرهنگى و اجرايى كاروان حج 120200.

برنامه 30 روزه فرهنگى حج، كاروان 17779 و 170802.

برنامه جامع فرهنگى، كاروان 13429.

راه‌كارهاى مدير و عوامل، كاروان 35206.

چگونه به حج برويم(راهنماى حج ايرانيان) 13328.

برنامه سفر حج تمتع، كاروان 27111.

ميثاق‌نامه با شهدا، كاروان 13423.

دفتر مصوبات گروه ارشاد، كاروان 13423.

دفتر صورتجلسات شوارى فرهنگى، كاروان 13423.

پابه‌پاى ابراهيم، كاروان 13423(برنامه تلاوت روزانه قرآن).

دفتر گزارش فعاليت فرهنگى، كاروان 13423.

پيام‌ها و سخنان ائمه و بزرگان، كاروان 13423.

همچنين راهنماى نقشه شامل: غزوه بدر و احد، اماكن متبركه مدينه، مسير حجه‌الوداع، نقشه عرفات، برش افقى كعبه، موقعيت چاه زمزم، منطقه منا، مسير هجرت رسول خدا، منطقه خندق، ابعاد كعبه، حدود حرم و ابعاد آن، موقعيت جغرافيايى طائف و جده نسبت به مكه، نقشه شبه‌جزيره عربستان، ميقات‌هاى حج.

غرفه 3 (لوح‌هاى تقدير)

شامل لوح‌هاى تقدير به زائران برگزيده و نمونه كه براى مواردى همچون: برپايى مراسم ازدواج، حضور فعال در امور فرهنگى و امدادرسانى، پايان اعمال و توفيق حضور در سرزمين وحى و مانند آن كه در لوح‌هايى متنوع با خط نوشته‌هاى زيبا و پرمحتوا به نمايش درآمده بود.

غرفه 4 (اردوى آموزشى و تفريحى)

به همت كاروان‌هاى مختلف، اردوهاى متنوع آموزشى- تفريحى، قبل از تشرّف براى زائران بيت‌الله در نظر گرفته شده تا باعث صميميت و همدلى بيشتر زائران شود.

اين اردوها شامل اماكن ديدنى و زيارتى، همچنين حضور در نشست هفته حج و مانند آن بود. در اين رابطه نمونه كارهايى از كاروان توحيد 24225، كاروان 38316، كاروان 24204 و كاروان 10106 به نمايش گذاشته شده بود.

غرفه 5 (بروشور و جزوات آموزشى)

در اين غرفه جزوات و بروشورهاى مختلف آموزشى- توجيهى در نظر گرفته شده بود و مواردى چند از خودآزمايى مناسك حج تمتع 1387.

كاروان 1779، جرعه‌اى از زلال عرفان حج؛ كاروان 38316، ويژه‌نامه وقوف؛ كاروان 16133، چك ليست زائران قبل از سفر؛ كاروان 24225، همراه زائر؛ كاروان 10117، راهيان سرزمين وحى؛ كاروان 24267، اطلاعات كاروان بر حسب نمودار؛ كاروان 13437 و مانند آن به چشم مى‌خورد و نشان از برنامه‌ريزى حساب شده بعضى از كاروان‌ها داشت كه به‌راستى شايسته تقدير بودند.

غرفه شماره 6 (خاطرات و مقالات)

در اين غرفه واگويه‌ها و تغيير و تحولات روحى و معنوى زائران به قلم خودشان عرضه شده بود كه در نوع خود، خواندنى و حكايت از صفا و پاكى حجاج بيت‌الله الحرام داشت. ضمناً بعضى از حجاج براى مناسبت‌هاى قمرى ذى‌حجه مقالاتى كوتاه و قابل استفاده آماده كرده بودند. نكته جالب توجه، نوشته‌هاى بعضى از فرزندان زائران بود كه تحت عنوان نامه‌اى به خدا يا پيامبر(ص) يا توصيه‌ها و التماس‌دعاها، كه نشان‌گر همراهى قلبى اين فرزندان با والدينشان و همه زائران حرم امن الهى بود.

غرفه شماره 7 (فعاليت‌هاى قرآنى و نماز)

اين غرفه منور به انوار قرآنى بود و آن‌چه كه بيش از همه جلب توجه مى‌كرد،

بايدها و نبايدهاى اخلاقى برگرفته از آموزه‌هاى قرآنى در پوسترهايى زيبا، به نحوى بسيار زيبا با زبان عربى و ترجمه فارسى و انگليسى و يك قطعه شعر مرتبط آماده شده بود. در قسمت ديگر قرآن و زندگى وآيه‌هاى زندگى نيز تصويرى روشن از كتاب زندگى به دست مى‌داد.

نكته ديگر جزءهاى سى‌گانه قرآن مجيد، كه امسال در بسيارى از كاروان‌ها روزانه يك جزء و در مجموع يك ختم قرآن انجام شد. در كاروانى ديگر كارت‌هايى براى انتخاب و تلاوت آيات قرآنى توسط حجاج و در مجموع طرحى براى ختم قرآن ارائه شده و از ميان آموزه‌هاى قرآنى، تشويق و ترغيب به نماز نيز بسيار مورد نظر بوده است.

غرفه شماره 8 (سى روز سى مسابقه)

اين غرفه شامل مسابقات گوناگون فرهنگى متناسب با شرايط و مقتضاى حال كاروانيان بود. از جمله آن‌ها: آزمون مناسك از كتاب مناسك مصور حج، سى روز، سى مسابقه از معارف اسلامى و دعاى مكارم تفكيك شده، روايتى از معصوم(ع) متناسب با مكه و مدينه، آيا مى‌دانيد، اطلاعاتى درباره مكه و مدينه از اماكن تاريخى و ... بود.

غرفه شماره 9 (فعاليت‌هاى فرهنگى- عمرانى)

انصافاً حركت فرهنگى و عمرانى كاروانيان سمت و سويى معنوى و الهى داشت و آن‌چه كه به نمايش گذاشته شده بود، نشان‌دهنده تعميق معنويات حجاج خانه خدا بود. در نمونه‌اى كه به وسيله‌كاروان 10111 به اجرا آمده، اهم فعاليت‌هايشان چنين ترسيم شده است:

نيت چهارده معصوم(ع).

در انواع ديگر از فعاليت‌ها در پوسترهايى زيبا تحت عنوان «من‌ها در ميقات مى‌ميرند»، با متنى زيبا در كنار آن، «سپيد بپوش و جامه‌ات را درآور»، نكته‌ها و دانستنى‌هاى قرآنى و پوسترى تحت عنوان زيباترين‌ها از زبان انبيا و معصومان(ع) و همچنين پوستر ديگرى تحت عنوان كامپيوتر زندگى، توصيه‌اى براى برنامه‌ريزى درست در زندگى براى اعتدال در هزينه‌ها و استفاده از تجارب مفيد و ارزش‌مند ديگران در زندگى بود.

كاروان 38316 نيز با طرح سؤالاتى با پوستر تحت عنوان «آيا»؟ وظايفى را كه بايد يك زائر داشته باشد به‌درستى گوشزد نموده بود.

غرفه شماره 10 (نشريات)

اين غرفه شامل نشريه‌هاى ديوارى بسيار زيبا و پرمحتوا بود؛ كاروان 19377 نشريه‌اى شامل: حديث روز، ذكر ايام هفته، تقويم شرعى، رهنمود، پيام بهداشتى، پند شنيدنى، مناسبت روز، معرفى اماكن، متنوع، سؤال روز، مناسك، آيا مى‌دانيد و ... كه امور اجرايى كاروان آماده كرده بود و در ذيل هر يك از اين عناوين به تناسب مطلبى را روزانه در نظر مى‌گرفتند و با دقت و حوصله و به صورت تايپى به كاروانيان در قطعى بزرگ به نمايش مى‌گذاشتند.

بعضى از كاروانيان نيز همچون كاروان 19377، روزنامه خود را به صورت آلبومى با موضوعات يادمان شهدا، برنامه اجرايى و فرهنگى سى روزه و تقويم قمرى ارائه داده بودند. در بخشى ديگر تك‌برگه‌هايى پرمحتوا تحت عنوان كليد مشكل‌گشا، با مدينه، انتظار و مانند آن توسط كاروان 13443 به نمايش گذاشته شده بود.

«تسنيم» هم نام مجموعه كارى ديگر بود كه كاروان 17632 با استفاده از دست‌نوشته‌هاى زائران، اطلاعاتى مربوط به كاروان و ترويج انديشه‌هاى قرآنى و روايى آماده كرده بود. همچنين كاروان 17905 نيز در اين راستا پيام مديريت و بايد و نبايدهاى سفر را در مجموعه‌اى زيبا و آلبومى ارائه داده بود.

اوّلين‌ها تحت عنوان اولين خانه، نگاهى به دعاهاى قرآنى، ديدگاه‌ها، برنامه كاروان، معرفى اماكن توسط كاروان 17763 ارائه شده بود. همچنين برگزيده‌اى از نشريات داخلى همسفر توسط كاروان 13439 كه زائران با ذوق و سليقه كاروان، آن‌ها را صفحه‌آرايى كرده، محتواى آن را فراهم نموده‌بودند. ضمناً دفترچه خاطراتى مشتمل بر سى حديث و راهنماى نقشه عربستان نيز تهيه شده بود.

كاروان 13328 «سفرنامه عشق» را مهيا كرده بود كه محتواى آن‌شامل آيه قرآن، پيام امام و رهبرى، عكس شهداى كاروان‌ها، معرفى عوامل، اعضاى شوراى فرهنگى و گروه ارشاد، مختصرى درباره كاروان و گويش آنان، با ميانگين سنى 61 ساله كه كار فرهنگى را بسيار دشوار مى‌نمود، نمودار سنى زائران، نمودار سواد و شغل و آدرس و تلفن هتل و زمان رفت و برگشت، اسامى زائرانى كه به پنج زبان فارسى، عربى، تركى، لرى و گرجى(روس) صحبت مى‌كنند و در انتها، دفترچه يادداشت و خاطرات و نوآورى ديگر. نكته بسيار زيبا كارنامه خودآزمايى روزانه، تحت عنوان بندگى خدا و محاسبه اعمال بود كه در نوع خود بى‌نظير و جالب توجه مى‌نمود.

غرفه شماره 11 (غنى سازى اوقات فراغت زائران با اعمال مستحبى)

در اين غرفه، كاروان 17965(شريف فدايى) دعاهاى مربوط به قسمت‌هاى مختلف اعمال مسجدالحرام، حطيم، روبه‌روى اركان كعبه، حجر اسماعيل، ركن يمانى، حياط مسجد، سكوى صفه، سنگ قرمز شاذروان، اعمال كوه صفا، زير ناودان طلا، جاهاى استجابت دعا، درِ ورودى مسجدالحرام به صورت كارتى و كوچك و قابل حمل براى حجاج درآمده بود تا با خود همراه داشته باشند و در موارد لازم دعاهاى آن را بخوانند. از كارهاى ديگر، فشرده‌كردن كتاب‌هاى اعمال مكه مكرمه، مساجد مدينه، اسرار حج، زيارت‌نامه، سفر به صورت دو صفحه‌اى درآمده و در اختيار زائران قرار گرفته است.

غرفه شماره 12 (فرازى از سخنان ائمه معصومين:)

استان چهارمحال و بختيارى، كاروان 18117 آقاى على‌اكبر نيكى بروجردى، كار زير را انجام داده بود: آيات و بينات در سرزمين وحى در سيماى قرآن و حديث، كليه اماكن و اعمالى كه در مكه مكرمه آمده را با آيات قرآنى و روايات به تصوير كشيده بود، مثل معرفى مكه با ترجمه فارسى و انگليسى، حجر اسماعيل در قالب حديث، مسعى با تصوير، عرفات و مشعر، همين‌طور معرفى غار ثور با آيه و ترجمه فارسى و انگليسى و مدينه منوره در سيماى قرآن و حديث، جنگ احد و بدر و خيبر با ترجمه فارسى و انگليسى و معرفى مسجد قبا در قالبى زيبا ارايه شده بود.

موضوع ديگر، ابراهيم(ع) قبله‌نماى زندگى، شامل مراحل برائت ابراهيمى، ادوار نبوت ابراهيم(ع)، مختصرى از زندگى و امامت و نهايت تكامل حضرت ابراهيم(ع) بود.

موضوع ديگر: حضرت اسماعيل در سايه‌سار توحيد، با موضوعاتى چون: معرفى حضرت اسماعيل، زندگى هاجر و اسماعيل و موضوعات مرتبط با آن حضرت.

موضوعى با عنوان هاجر در جست‌وجوى هستى، معرفى هاجر، فرزندان هاجر،

مقام زن و موضوعات مرتبط با آن در نظر گرفته شده بود.

موضوع ديگر معرفى حضرت على(ع) به عنوان فرزند كعبه، معرفى على(ع) و تولد ايشان در كعبه، امتيازات ايشان نسبت به ساير آفريده‌ها و احاديثى منسوب به ايشان بود.

موضوعى هم تحت عنوان امام حسن و امام سجاد 8 و نقش ايشان در حادثه كربلا، معرفى خود امام، ويژگى‌هاى آن امامان در نظر گرفته شده بود.

موضوع بعدى امام حسين(ع) قربانى توحيد: شامل: تولد، رخدادها، عدم بيعت با يزيد، حمايت از برادر، تهنيت ولادت همراه با خبر شهادت و دوران كودكى ايشان بود.

غرفه شماره 13 (كتابخانه سيار)

در اين غرفه تعداد 211 جلد از انواع كتاب‌ها در موضوعات: تفسيرى، اخلاقى، ادبى، احكام و مناسك حج در قفسه‌اى قرار گرفته بود كه در مدينه، مكه و منا براى سطوح مختلف مورد استفاده بوده است. اين كار توسط كاروان 19487 و براى سه كاروان با ظرفيت 600 نفر مورد بهره‌بردارى قرار گرفته است.

غرفه شماره 14 (تبيين حج)

در اين غرفه كاروان شماره 17965، سى موضوع درباره حج، مكه و مدينه و اعمال آن به صورت روزنامه ديوارى ارائه داده بود. موضوعاتى مانند احكام حج از احرام، طواف و .... اسرار حج و سؤال‌هايى از مكه و مدينه كه به آن‌ها مختصراً جواب داده شده بود.

همچنين دعاهاى مختلف، توصيه‌هاى لازم به زائران، احكام مكه و مدينه، مسأله مشعرالحرام، مجموع اعمال عمره و حج تمتع كه با شرح كامل ارائه شده بود. همچنين احكام ضرورى در اعمال عمره و حج تمتع، قبرستان ابوطالب، بايدها و

نبايدهاى حرم، اماكن و فضيلت مكه مكرمه و مسجدالحرام و برخى از آداب سفر نيز تبيين شده بود ...

در مورد مدينه هم آشنايى با مسجدالنبى(ص)، در محضر ائمه بقيع(ع)، سؤال‌هاى مدينه منوره، آشنايى با اماكن مدينه، آشنايى با بقيع، بيت‌الاحزان يك حقيقت فراموش نشدنى، مساجد مدينه، مسجد قبا، همسران پيامبر(ص)، عطر تلاوت، ختم صلوات، پاسخ شيعه به شبهات، نمازهاى چهارده معصوم(ع)، حجاب و غدير خم در نظر گرفته شده بود و در پوسترى تقريباً بزرگ و مستطيل شكل، با حاشيه‌اى زيبا، در كاروان نصب مى‌گرديد.

غرفه شماره 15 (اطلاعات الكترونيكى)

از كاروان 39512 غلامرضا جعفرپور مقدم استان خراسان جنوبى شهرستان بيرجند از منطقه 9 به عنوان برگزيده كارهاى فرهنگى انتخاب شد. اهم فعاليت‌هاى آنان عبارت بوداز:

هدف كسب تجربه سفر گروهى، ايجاد روحيه تعاون و همكارى، ارتباط معنوى و آشنايى زائران با يكديگر، بررسى وضعيت جسمى با توجه به صعب‌العبور بودن منطقه و مسافت راه‌پيمايى، اين مراسم از شش صبح تا مغرب ادامه يافت.

كاروان 33161 همدان، اكبر نورى هم در كارهاى الكترونيكى نقش فعالى داشته است. اين كاروان در بحث الكترونيكى از آغازين روز ثبت‌نام تا اعزام، كليه فعاليت‌هاى مربوط به احكام و مناسك حج را تصويربردارى كرده و به صورت نمايشى براى زائران آموزش داده بود، اين آموزش‌ها كارگاهى بود و ضمناً جلسات شوراى فرهنگى و ارشاد هم برگزار مى‌شده و همه دستورالعمل‌هاى سازمان از طريق

سيستم صوتى- تصويرى در اختيار زائر قرار مى‌گرفت، در اين طرح زائران به صورت فعال در تمام جلسات مشاركت داشتند و در هر جلسه از معرفى و ارائه گزارش هر يك از زائران استفاده مى‌شد.

كاروان 13439 به مديريت غلامرضا بقايى نيز در عرصه‌هاى ديگر فعال بوده از جمله:

ساير مشخصات را آورده‌بودند.