ghaemiyeh.com
سرشناسه : خدامیان آرانی، مهدی، ۱۳۵۳ -
عنوان و نام پدیدآور : با من تماس بگیرید!/مهدی خدامیان آرانی.
مشخصات نشر : قم: وثوق: اندیشه سبز شیعه، ۱۳۸۷.
مشخصات ظاهری : ۱۲۲ص.
فروست : اندیشه سبز دفتر ششم.
شابک : ۱۰۰۰۰ ریال : 978-964-2594-65-8 ؛ ۳۰۰۰۰ ریال (چاپ چهارم)
وضعیت فهرست نویسی : برون سپاری
یادداشت : چاپ چهارم : ۱۳۹۲ .
یادداشت : عنوان روی جلد: با من تماس بگیرید این کتاب به شما آرامش میدهد.
یادداشت : کتابنامه:ص.[۱۱۷]-۱۲۲؛ همچنین به صورت زیرنویس.
عنوان روی جلد : با من تماس بگیرید این کتاب به شما آرامش میدهد.
موضوع : دعا
موضوع : دعا -- احادیث
رده بندی کنگره : BP۲۶۶/خ۴ب۲ ۱۳۸۷
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۷۷
شماره کتابشناسی ملی : ۱۶۰۷۸۶۳
با من تماس بگیرید!
مهدی خدامیان آرانی
تصویر
تصویر
تصویر
تصویر
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَ-نِ الرَّحِیمِ
وقتی در زندگی خود با مشکلی روبرو میشوی به در خانه او میروی و دست به دعا بر میداری و صدایش میزنی.
و منتظر میشوی تا او جواب دعای تو را بدهد.
ولی بعضی وقتها جوابی نمیشنوی، برای همین با خود فکر میکنی که نکند او دعای مرا نشنیده باشد و آنگاه میگویی: «خدایا گوشی را بردار !».
اما او که از همه شنواتر است و همیشه منتظر تماس ما میباشد پس مشکل در کجاست؟
نکند ما از راه و رسم دعا کردن، بی خبر ماندهایم؟
او وعده داده است دعای بندگان خود را مستجاب میکند به شرط آنکه آنان آداب دعا کردن را مراعات کنند.
این کتاب به تو کمک میکند تا بتوانی بهتر و بهتر دعا کنی و زودتر به خواستههایت برسی. همچنین تو را با بیش از پنجاه دعای معتبر، مفید و مختصر آشنا میسازد.
با خواندن این کتاب، اهمیّت بیشتری به دعا خواهی داد چرا که دعا میتواند ما را به سعادت و کمال هر چه بیشتر برساند.
مهدی خدّامیان آرانی
قم، اسفند ماه 1386
پیامبر در مسجد نشسته بود و یاران و دوستانش گرد او حلقه زده بودند.
در این هنگام، آن حضرت نگاهی به یاران خود نموده و فرمود:«آیا میخواهید سلاحی را به شما معرفی کنم تا با استفاده آن از شرّدشمن خود نجات یابید؟».
همه در فکر فرو رفتند که مگر خطری، شهر مدینه را تهدید میکند که پیامبر سخن از سلاح به میان میآورد.
اما پیامبر در ادامه کلام خود به این نکته اشاره کرد که این سلاح، اثر دیگری هم دارد و آن اینکه رزق و روزیِ شما را هم زیاد میکند.
به راستی این سلاح چیست که هم شرّ دشمن را کوتاه میکند و هم باعث برکت زندگی ما میشود؟
مردم میخواستند بدانند که این سلاح چیست، برای همین از پیامبر درخواست کردند تا آن سلاح را معرفی کند.
اینجا بود که پیامبر فرمودند:
«اگر شما هر صبح و شام دعا کنید به آن سلاح دست یافتهاید که دعا سلاح مؤمن است».
آری، بزرگترین دشمن ما، شیطان است و چون ما به درگاه خدا رو کنیم و با او مناجات کنیم، چنان رحمت خداوند بر ما نازل میشود که دیگر شیطان نمیتواند با وسوسههای خود ما را فریب دهد.(1)
خداوند در قرآن مجید وقتی میخواهد از حضرت ابراهیم(علیه السلام) تعریف کند، به دو ویژگی او اشاره میکند:
الف. بردباری و حلم: حضرت ابراهیم(علیه السلام) هنگام روبرو شدن با مشکلات مختلف زندگی، صبر کرده و بردباری خود را حفظ مینمود.
ب. خشوع و خضوع: آن حضرت همواره در درگاه خداوند، فروتنی و خشوع خود را به نمایش میگذاشت.(2)
امام باقر(علیه السلام) فرمودند: «حضرت ابراهیم(علیه السلام) هرگاه در بیابانها جای خلوتی را پیدا میکرد به نماز میایستاد و فروتنی خود را نسبت به خدا نشان میداد و خدا این رفتار او را خیلی دوست میداشت».(3)
بنابراین اگر گذر شما به بیابان افتاد یادتان باشد همانند حضرت ابراهیم(علیه السلام)، در دل بیابان به نماز بایستید و صورت خود را به خاک بگذارید و به درگاه معبود خود تضرّع نمایید.
آری، آن لحظهای که شما صورت به خاک مینهید و خدای خویش را صدا میزنید به او خیلی نزدیک شده و رحمت بی انتهایش تمام وجود شما را فرا میگیرد.
آیا برای شما پیش آمده است که خدا به شما نعمتی بدهد ولی بعد از مدتی آن نعمت از شما گرفته شود؟
البته هر نعمتی که از انسان گرفته میشود به علت گناهان او میباشد چنانچه در حدیثی از حضرت علی(علیه السلام) به همین نکته اشاره شده است.(1)
اکنون سؤال من این است: آیا راهی وجود دارد تا ما بتوانیم آن نعمتهایی را که از ما گرفته شده است به سوی خود برگردانیم.
حضرت علی(علیه السلام) راه حلّی برای بازگشت نعمتها معرفی میکند و آن همان دعا و تضرّع به درگاه خدا میباشد.(2)
آیا تا به حال فکر کردهاید که خداوند چه عملی را بیشتر دوست دارد؟
امام باقر(علیه السلام) فرمودند: «خداوند هیچ چیز را به اندازه گدایی در خانهاش، دوست ندارد».(3)
آری، اگر شما از مردم خواهشی بکنید نزد آنها ذلیل میشوید، اما اگر کسی در خانه خدا گدایی کند نزد او عزیز و محترم میشود.
گدایی در خانه خدا، عزّت دنیا و آخرت است و خداوند بسیار دوست دارد
که بندگانش به در خانه او بیایند و او را صدا بزنند.
خداوند بسیار بخشنده و مهربان است و بندگان خود را دوست میدارد برای همین هنگامی که بندگان او به در خانه او میآیند آنها را مورد عنایت و رحمت خود قرار میدهد.
چرا خداوند رزق و روزی شما را معمولاً از جایی میرساند که احتمال نمیدهید که از آنجا روزیِ شما برسد؟
حتما برایتان پیش آمده است که قرض زیادی داشتهاید و به هر جا که فکرتان میرسیده سر زدهاید اما جواب نگرفتهاید ولی بعد از مدتی، خداوند از جایی که اصلاً باور نمیکردهاید پولی برایتان رسانده است و شما قرض خود را دادهاید.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «خداوند روزی مؤمنان را در جایی قرار میدهد که آنها نمیدانند و این به آن دلیل است که وقتی مؤمن نداند که روزیش از کجا میآید، بیشتر دعا میکند».(1)
آری، خداوند دعا کردن شما را خیلی دوست دارد برای همین برنامهای میریزد تا شما کمی نگران روزی خود باشید و دست به دعا بردارید و با خالق خود راز و نیاز کنید.
1) 7. . الکافی ج 5 ص 84 ، الأمالی للصدوق ص 248 ، التوحید ص 402 ، کتاب من لا یحضره الفقیه ج 2 ص 165 ، تهذیب الأحکام ج 6 ص 328 ، روضة الواعظین ص 226 ،جامع أحادیث الشیعة ج 15 ص 191.
بارها شده است که ما دعا میکنیم و حاجت خود را از خداوند میخواهیم اما دعای ما مستجاب نشده و به آرزوی خود نمیرسیم.
وقتی که خواسته ما به صلاح ما باشد خداوند آن را برآورده میکند ولی اگر خواسته ما به مصلحت ما نباشد خداوند درمقابل این دعایی که نمودهایم ثواب بسیار بزرگی در آخرت به ما میدهد.
در حدیث آمده است که روز قیامت مؤمن آرزو میکند که ای کاش هیچ کدام از دعاهای او مستجاب نمیشد.(1)
حتما میگویی آخر این دیگر چه آرزویی است؟
در روز قیامت، خداوند برای هر دعای مستجاب نشده، ثواب زیادی به مؤمن میدهد که وقتی او به آن همه ثواب نگاه میکند، این چنین آرزو میکند.
البته در موارد زیادی هم خداوند در مقابل آن دعایی که مستجاب نشده، بلایی را از ما دور می کند.(2)
یادت هست که چگونه آن خطر تصادف از تو بر طرف شد، این به خاطر دعایی بود که در درگاه خدا نمودی ولی مستجاب نشده بود.
من بارها و بارها شنیدهبودم که نماز، ستون دین است، اما امروز به حدیثی از پیامبر برخورد کردم که در آن، دعا به عنوان ستون دین معرفی شده بود.
آیا مایل هستید آن حدیث را برای شما نقل کنم؟
پیامبر فرمودند:
«دعا، ستون دین و نور آسمان و زمین است».(1)
به راستی ستون دین، نماز است یا دعا؟
من فکر میکنم اگر نماز به عنوان ستون دین معرفی شده است به خاطر آن است که نماز هم از دعا تشکیل شده است.
وقتی که شما به نماز میایستید، در واقع خدا را میخوانید و این همان معنی دعاست.
پس حقیقت نماز و دعا یک چیز است و آن سخن گفتن با خدای مهربان و راز و نیاز کردن با اوست و در سایه همین راز و نیاز است که معنویت در قلب ما رشد میکند و آرامشی جاودان، روح انسان را در بر میگیرد.
یکی از یاران امام صادق(علیه السلام) میگوید:
وضع اقتصادی من بسیار خراب بود و بدتر از همه این که شرمنده زن و بچه خود شده بودم زیرا چند مدتی بود که نتوانسته بودم برای آنها غذا و پوشاک مناسبی تهیه کنم.
دیگر هیچ رفیق و آشنایی نبود که از او پول قرض نگرفته باشم به قول معروف، در زندگی من، کارد به استخوان رسیده بود.
البته من با فرماندار مدینه، یک آشنایی قبلی داشتم و برای همین به ذهنم رسید که خوب است بروم و شرح حال خود را برای او بگویم و از او کمکی بگیرم.
ولی او دست نشانده حکومت طاغوت (بنی أمیّه) بود و دستش به خون شیعیان و فرزندان حضرت زهرا(علیها السلام) آغشته بود.
1) 10. . الکافی ج 2 ص 467 ، وسائل الشیعة ج 7 ص 38 ، مستدرک الوسائل ج 5 ص 161 ، فلاح السائل ص 28.
مدتی بود که بر سر دو راهی گیر کرده بودم و نمیدانستم چه باید بکنم.
آیا کار درستی بود که من به نزد او بروم و از او تقاضای کمک کنم؟
اما وقتی امروز نگاهم به چهره زرد و رنگ پریده کودکانم افتاد، تصمیم خود را گرفتم و به سوی فرمانداری مدینه حرکت کردم.
خدا کند کسی مرا در حال رفتن به داخل فرمانداری نبیند !
حالا دیگر دیوارهای فرمانداری مدینه را میبینم، خوب است زود وارد فرمانداری شوم چون هر لحظه ممکن است یکی از آشنایان من از اینجا عبور کند و مرا ببیند که نزد فرماندار میروم.
او کیست که به سمت من میآید؟ نکند او مرا بشناسد؟
وای، او پسر عموی امام صادق(علیه السلام) است ! او مرا میشناسد و بارها مرا در خانه امام صادق(علیه السلام) دیده است.
او این وقت روز، اینجا چه میکند؟
حالا چه کنم، اگر سؤال کند که اینجا چه میکنی چه جوابی بدهم؟
ولی هیچ چیز بهتر از راستگویی نیست !
او جلو میآید و بعد از سلام، با من دست میدهد.
کجا میروی؟
داشتم به نزد فرماندار میرفتم.
برای چه میخواهی آنجا بروی؟
فقر و نداری، تمام زندگی مرا گرفته است، برای تقاضای کمک نزد او میروم.
بدان که امید تو نا امید خواهد شد زیرا به در خانه غیر خدا میروی، تو باید
به در خانه آن کسی بروی که امیدت را نا امید نمیکند و کرمش بیش از همه است، آیا میخواهی حدیثی را که از امام صادق(علیه السلام) شنیدهام برایت بگویم؟
بله
یک روز که خدمت آن حضرت بودم، ایشان فرمودند:
خداوند به یکی از پیامبران خود این چنین وحی کرد: «من امید هر کس را که به غیر من امید داشته باشد نا امید میکنم. چگونه است که بنده من در سختیها به کسی دیگر امید میبندد؟ مگر در خانه من به روی کسی که مرا بخواند بسته است؟ من آن خدایی هستم که قبل از آنکه بندگانم مرا بخوانند به آنها کرم و مهربانی میکنم، آیا اکنون که مرا صدا میزنند آنها را نا امید میکنم؟».
من که این حدیث را شنیدم خیلی تحت تأثیر آن واقع شدم و از او خواستم تا این حدیث را بار دیگر برایم تکرار کند.
او هم قبول کرد و برای بار دوم این حدیث امام صادق(علیه السلام) را برای من نقل کرد و من با دقت تمام به حدیث گوش فرا دادم.
این حدیث آن قدر برایم شیرین بود که برای بار سوم از او خواستم آن را برایم تکرار کند.
من بعد از شنیدن این سخن، با خود عهد کردم که دیگر از مردم چیزی نخواهم و برای همین از رفتن به فرمانداری، صرف نظر کردم.
مدتی نگذشت که خداوند به وعده خود وفا کرد و از جایی که باور نمیکردم پول زیادی به دستم رسید و من از فقر نجات پیدا کردم.(1)
1) 11. . الأمالی للطوسی ص 584 ، عدّة الداعی ص 123 ، بحار الأنوار ج 93 ص 303.
یکی از دوستان نزدیکم از سفر مکه آمده بود و من همراه با خانواده برای دیدن او به خانهاش رفته بودیم.
بعد از صرف شام به منزل بازگشتیم، اما هر چه به دنبال کلید خانه گشتم آنرا پیدا نکردم.
بالأخره مجبور شدم سراغ کلید ساز بروم و با زحمت بسیار او را پیدا کنم و از او بخواهم که درب خانه ما را باز کند.
او شاه کلیدی داشت که تا آن را به قفل در خانه انداخت فورا در باز شد.
آری این شاه کلید به همه قفلها میخورد و همه آنها را باز میکند.
آیا شما شاه کلیدی میشناسید که بتواند همه درهای معنوی را باز کند؟
اگر ما بتوانیم این شاه کلید را پیدا کنیم میتوانیم با سرعت به سوی کمال و سعادت پیش برویم.
امام صادق(علیه السلام) فرمود: «دعا، کلید همه درهای رحمت است و فقط از راه دعا میتوان نزد خداوند جایگاهی پیدا کرد».(1)
آری، دعا شاه کلید سعادت وخوشبختی است، اگر آن را در دست بگیری میتوانی همه درهای رحمت را به سوی خود باز کنی.
1) 12. . الکافی ج 2 ص 470 ، الدعوات ص 17 ، وسائل الشیعة ج 7 ص27 ، بحار الأنوار ج 93 ص 295.
همه میدانیم که دل کودکان، پاک و با صفا میباشد چرا که آنها هنوز به گناه آلوده نشدهاند و برای همین آنها به خداوند نزدیکتر میباشند.
آیا میخواهی کاری به شما یاد بدهم تا زودتر دعاهایت مستجاب شود؟
امام باقر(علیه السلام) هر گاه دچار غم و غصهای میشد اهلِ خانه خویش را گرد خود جمع میکرد و آنگاه دعا مینمود و از کودکان میخواست تا «آمین» بگویند.
نمیدانم در آمین گفتن کودکان چه اثری وجود دارد که امام باقر(علیه السلام) (با این که اسم اعظم خدا را میداند) برای رفع مشکل خویش از این برنامه استفاده میکند.
این گفته پیامبر اسلام است که دعای کودکان أمّت من، تا زمانی که به گناه آلوده نشدهاند مستجاب است.(1)
راستی داشت یادم میرفت که به این نکته، اشاره کنم که امام باقر(علیه السلام) وقتی کودکان خود را گرد خود جمع میکرد همسر خود را نیز در این مراسم دعا فرا میخواند.
درست است که من الآن مشکل دارم و در غم و غصه هستم و میخواهم دعا
1) 13. . بحار الأنوار ج 93 ص 357.
کنم اما باید همسرم هم کنار من باشد تا من بتوانم در آسمان معنویت، اوج بگیرم !
باید در کنار دعای من، آمینِ همسر من هم باشد تا خدا آن را مستجاب کند.
و به راستی اگر همه ما در زندگی به همین دستور امام خویش عمل میکردیم، همسرانِ ما چقدر احساسِ مهم بودن میکردند و باافتخار به عشق راستین ما باعث استجابت سریع دعای ما هم میشدند.
به نظر من یکی از صحنههایی که خدا خیلی آن را دوست دارد لحظهای است که شما در خانه خود رو به قبله نشستهاید و همسر و فرزندانتان هم در کنارتان هستند.
شما با هم دعا میکنید و خداوند سخن شما را میشنود و این مهربانی و صمیمیّت میان این خانواده را میبیند، همسرتان را میبیند که از صمیم دل به دعای شما آمین میگوید.
شما با صدای بلند، خواسته خود را از خدا میخواهید، و این چنین، اطمینان را به قلب همسر خود هدیه میکنید.
این گونه به کودکان خود مفهوم خدا و دعا را آموزش میدهید.
اکنون دعای شما تمام میشود و کودکانت آمین میگویند؛ شما آنها را در آغوش میگیرید و روی آنها را میبوسید و این گونه است که مراسم دعای خانوادگی برای کودک شما، شیرین جلوه میکند و در خاطره او تصویری زیبا از دعا باقی میماند.
و اگر هم کمی سلیقه داشته باشید پس از دعا، قلب کودک خود را با دادن هدیهای شاد میکنید.
شما با این مراسم دعای خانوادگی، تولد دیگری برای کودک خود رقم میزنید، و عشق به دعا را در وجود او روشن میکنید و راه دوست داشتن خدا را به او نشان میدهید.
اعمال و کردار ما میتواند در سرنوشت ما اثر مثبت یا منفی بگذارد، گناهانی که انسان انجام میدهد چه بسا موجب میشود که در سرنوشت او بلا و گرفتاری تقدیر شود.
آیا میدانید که با دعا میتوانید سرنوشت خود را دچار دگرگونی کنید؟
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «دعا میتواند قضاء و سرنوشت را تغییر دهد».(1)
برای همین هرگز نا امید نشوید بلکه در هر شرایطی که هستید به دعا پناه ببرید و به این وسیله تغییرات مثبتی در آینده خود ایجاد کنید.
آیا شده است که بند کفش شما گم شود؟
در آن موقع شما چه میکنید؟
خوب معلوم است، یک بند دیگر برای کفشتان تهیه میکنید.
اما سؤال من این است: آیا شما برای داشتن یک بند کفش، دعا هم میکنید؟
شاید بگویی که آقای نویسنده ! یک بند کفش ارزش ندارد که ما به خاطر آن دعا کنیم و وقت خدا را بگیریم !
1) 14. . الدعوات ص 17 ، قرب الإسناد ص 32 ، الکافی ج 2 ص 469 ، وسائل الشیعة ج 7 ص 26 ، روایات دیگر به این مضمون را در این کتب ببینید: فلاح السائل ص 28 ، الخصال ص 620 ، تحف العقول ص 110 ، طبّ الأئمّة ص 67، مکارم الأخلاق269 ، المستدرک للحاکم النیشابوری ج 3 ص 481 ، الجامع الصغیر ج 1 ص 207 ، کنز العمّال ج 2 ص 62 ، تاریخ بغداد ج 13 ص 37 ، تاریخ مدینة دمشق ج 61 ص 208.
اما پیامبر به ما دستور دادهاند که حتی بند کفش خود را هم از خدا بخواهید.
آری، حاجتهای خود را هر چند کوچک باشد از خدای بزرگ بخواهید.
آیا قصه حضرت موسی(علیه السلام) را میدانی؟ آیا شنیدهای که خدا به او وحی کرد: «ای موسی، هر آنچه را که به آن نیاز داری از من بخواه حتی اگر آن چیز نمک غذای تو باشد».
آری، ما باید به هر بهانهای که پیش میآید با خدای خود تماس بگیریم و فقط این گونه است که در زندگی، به آرامشی بس بزرگ میرسیم.(1)
بارها پیش آمده است که در زندگی به شرایط سختی برخورد کردهای به گونهای که اضطراب، تمام وجود تو را فرا گرفته است.
ما برای رفع اضطراب و نگرانی چه باید بکنیم؟
آیا مایل هستی دستور امام صادق(علیه السلام) را برایت نقل کنم؟
چقدر خوب است که به این دستور عمل کنی !
آیا میدانی در آن لحظات، هیچ چیز مانند تواضع و فروتنی در درگاه خداوند، کارگشا نیست؟
برخیز، از این زندگی ماشینی جدا شو، به جایی برو که فقط زمین باشد و خاک !
آنگاه آستین خود را بالا بزن و به سجده برو !
سجدهای بر روی خاک تا آنجا که بازو و زانوی تو هم خاک آلود شود.(2)
بگذار که خاک بر صورت و اعضای بدن تو بنشیند و در آن حالت خدا را صدا
1) 15. . الدعوات ص 19 ، مستدرک الوسائل ج 5 ص 160 ، بحار الأنوار ج 93 ص 295 ، سنن الترمذی ج 5 ص 243 ، مجمع الزوائد ج 10 ص 150 ، مسند أبی یعلی ج 1306 ، المعجم الأوسط ج 5 ص 373 ، الجامع الصغیر ج 2 ص 449 ، تفسیرالقرطبی ج 15 ص 327 ، تهذیب الکمال ج 23 ص 620.
2) 16. . مکارم الأخلاق ص 346 ، بحار الأنوار ج 95 ص 159.
بزن.
این کار رحمت خداوند را به سوی تو میکشاند و تو در سجده فکر میکنی که یک روز، بالأخره مرگ فرا میرسد و همین بدن تو میان خاک قرار میگیرد.
اکنون تو در سجده هستی و بوی خاک به مشامت میرسد و آخرین سفر خود را (که سفر قبر است) به یاد میآوری، برای همین است که دیگر غم و غصه دنیا را فراموش میکنی و مقداری به فکر آخرت میافتی و سعی میکنی برای سفر خود زاد و توشهای فراهم کنی که سفر بسیار نزدیک است.
در زندگی امروزه، مشاهده میکنیم که خیلیها به بلا و گرفتاری مبتلا میشوند؛ بلاهایی مثل تصادف، آتش سوزی و... زندگی ما را تهدید میکند و آرامش را از ما میگیرد.
آیا میخواهید درهای بلاها را به روی خود ببندید؟
آیا میخواهید کاری کنید که دیگر این بلاها به سوی شما نیاید؟
حضرت علی(علیه السلام) فرمود: «قبل از آنکه بلا به سراغ شما بیاید، با دعا کردن درهای بلا و گرفتاری را به روی خود ببندید».(1)
بعضیها را دیدهام که به خیال خود خیلی عارف شدهاند و به مردم میگویند: «ما هیچگاه از خدا چیزی طلب نمیکنیم، خدا به خواسته ما آگاهی دارد، پس برای چه دعا کنیم».
1) 17. . الخصال ص 621 ، وسائل الشیعة ج 9 ص 402 ، بحار الأنوار ج 93 ص 289 .
ولی امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «خداوند به حاجتهای بندگان خود آگاهی دارد و میداند که آنها چه حاجتی دارند، اما او دوست دارد که بندگانش هنگام دعا، حاجتهای خود را به زبان آورده و از او تقاضا کنند».(1)
در حدیث دیگر آمده است: «هر گاه خواستی دعا کنی پس حاجت خود را به زبان بیاور».(2)
یک روز یکی از دوستان جوانم (که هنوز ازدواج نکرده بود) به خانه ما آمد، و دید که پسر کوچکم مرا صدا میزند و مرا «بابا» خطاب میکند اما من جواب او را نمیدهم.
او به من اعتراض کرد که چرا جواب این بچه را نمیدهی، حیفت نمیآید که این بچه به این قشنگی تو را صدا میزند و تو فقط به او نگاه میکنی !
آیا شما میدانید من چه پاسخی به مهمان خود دادم؟
من با شنیدن صدای فرزندم، عشق میکردم، در تمام دنیا، او تنها کسی بود که مرا «بابا» خطاب میکرد، این برای من خیلی لذتبخش بود.
وقتی من این صدا را میشنیدم به فکر فرو میرفتم که خدا چقدر به من نعمت داده است، خیلیها حاضرند همه دنیا را بدهند و در عوض بچهای داشته باشند که آنها را «بابا» صدا بزند.
من با زبان بی زبانی به پسرم میگفتم: باز هم صدایم بزن که لذت و صفای زندگی من همین صدا زدن توست.
من در آن لحظه که جواب پسرم را نمیدادم، داشتم با او عشق بازی میکردم.
البته در نهایت کودک خود را در آغوش گرفتم و اورا غرق بوسه کردم.
اما آن دوست من، چون هنوز بابا نشده بود، این چیزها را درک نمیکرد، آری باید «بابا» بشوی تا بدانی که چه صفایی دارد.
خدایا به حقِ عزیزان خودت، به همه آنانی که آرزو دارند فرزندی داشته باشند، فرزند صالح عنایت نما، آمین.
خوبِ من ! اگر خدا را صدا زدی و او جواب تو را کمی دیرتر داد ناراحت نباش !
در یکی از احادیث، چنین میخوانیم: «وقتی بندهای دعا میکند و خالق خویش را صدا میزند، خداوند میگوید: این صدایی است که دوست دارم بشنوم !».
به راستی که خدا هم برای خودش چه عالمی دارد !
خدا دعای مؤن را با تأخیر، اجابت میکند چون صدای او را دوست دارد و به شنیدن آن، شوق و اشتیاق دارد.
این صدای بنده اوست که به آسمانها میرسد، خداوند میخواهد فرشتگان، صدای دلنواز بندهاش را بشنوند.
آری، خدا چنین میگوید:
بگذارید این صدا ادامه پیدا کند که من عاشق این صدا هستم !
بنده من دارد با من سخن میگوید !
من جواب او را نمیدهم چون میخواهم این صدا را زیاد بشنوم.(1)
1) 20. . مکارم الأخلاق ص 389 ، بحار الأنوار ج 93 ص 296.
موقع دعا کردن باید حواست جمع باشد که با یقین کامل دعا کنی !
اگر خدا را صدا بزنی اما پیش خود بگویی: «معلوم نیست خدا جواب مرا بدهد یا نه»، بدان که دعایت مستجاب نمیشود.
هنگامی دعای تو مستجاب میشود که با توجّه کامل، خدا را صدا بزنی و یقین داشته باشی که خداوند دعای تو را مستجاب میکند.
آری، خدا به قلب تو نگاه میکند، اگر به خدا اعتماد داشته باشی و با یقین کامل، او را بخوانی جواب تو را میدهد.
اما اگر به لطف و کرم خدای خویش اعتماد نداشته باشی معلوم نیست چه زمانی به حاجت خود برسی.
امام صادق(علیه السلام) فرمود: «هنگامی که دعا میکنی پس با قلب خویش به سوی خدا رو کن و به استجابت دعای خویش یقین داشته باش».(1)
در حدیث دیگر آمده است: «وقتی یقین دارید، دعا کنید که در آن لحظه دعای شما مستجاب میشود».(2)
1) 21. . بحار الأنوار ج 93 ص 305.
2) 22. . الدعوات ص 30 ، عدّة الداعی ص 132 ، مسند أحمد ج 2 ص 177 ، سنن الترمذی ج 5 ص 180 ، المستدرک للحاکم ج 1 ص 493 ، مجمع الزوائد ج 10 ص 148 ، المعجم الأوسط ج 5 ص 211 ، الجامع الصغیر ج 1 ص 52 ، کنز العمّال ج 2 ص 72 ، الدرّ المنثور ج 1 ص 195 ، الکامل ج 4 ص 62 ، تفسیر ابن کثیر ج 1 ص 225.
شما فکر میکنید اگر نامهای از طرف معشوق به دست یک عاشق برسد، او چند بار آن نامه را میخواند؟
عاشق نه یک بار بلکه صدها بار نامه معشوق را میخواند و هرگز از خواندن آن نامه سیر نمیشود.
خوبِ من ! این حکایتِ عشقهای مجازی است، به راستی، بهترین و باوفاترین معشوق ما خدای ماست. او مهربانترین مهربانان است و بندگان خود را دوست دارد .
خوب همین خدا برای ما نامهای فرستاده است و آن قرآن است !
اکنون که میخواهی با اوسخن بگویی و دعا بکنی اول این نامه را بخوان !
قرآن و دعا، دو بال برای پرواز هستند، تو برای پرواز در آسمان عشق حقیقی، نیاز به این دو بال داری !
حضرت علی(علیه السلام) فرمود: «هر کس که صد آیه قرآن بخواند و بعد از آن هفت بار«یا اللّه» بگوید، خدا دعای او را
مستجاب میکند».(1)
مدت زیادی است که یک سؤال، ذهن مرا مشغول به خود کرده است.
بالأخره امروز تصمیم گرفتم تا خدمت امام صادق(علیه السلام) بروم و سؤال خود را از آن حضرت بپرسم.
آیا میخواهی بدانی سؤال من چیست؟
من رو به امام خویش میکنم و چنین میگویم: خداوند در قرآن فرموده است: «مرا بخوانید تا اجابت کنم شما را» ، اگر این سخن راست است پس چرا من هر چه دعا میکنم حاجتم برآورده نمیشود؟24
امام صادق(علیه السلام) با مهربانی به من نگاهی میکند و میفرماید: «خداوند متعال به وعدههایی که در قرآن داده است عمل میکند، آری هر کس اطاعت و بندگی خدا را بنماید و به روش صحیح، دعا کند خدا دعایش را مستجاب میکند».
آیا دعای من به شیوه صحیح نبوده است؟
آیا موافقی از امام صادق(علیه السلام) سؤال کنیم که روش صحیح دعا کردن چگونه است؟
امام در پاسخ میفرماید: «چون خواستی دعا کنی، در ابتدا، حمد و ثنای خدا را بنما و نعمتهایی که خدا به تو داده است را در ذهن خود مرور کن و از صمیم دل شکر آنها را به جا بیاور. بعد از آن بر محمد و آل محمد درود و صلوات بفرست. آنگاه از گناهانی که انجام دادهای توبه کن و از خدا بخواه که گناهانت را ببخشد و بعد از آن، شروع به دعا کردن بنما ».
خواننده محترم، از شما میخواهم مدتی در این کلام امام صادق(علیه السلام) فکر کنی و ببینی که چگونه آن حضرت، روش صحیحِ دعا را به ما آموزش میدهد.(2)
آن حضرت از ما میخواهد تا موقع دعا با یادآوری نعمتهایی که خدا به ما داده است نسبت به لطف خدا، خوش بین باشیم.
وقتی میخواهی دعا کنی باید احساس زیبایی نسبت به خدای خویش داشته باشی، تا بتوانی رحمت خدا را به سوی خود جذب کنی.
وقتی به نعمتهایی که خدا به تو داده است فکر میکنی، ناخودآگاه نعمتها را به سوی جذب میکنی !
ما به هر چه فکر میکنیم آن را به سوی خود جذب میکنیم، این یک قانون است، قانون جذب !
اگر موقع دعا کردن بنشینی و به تمام آنچه خدا به تو داده است فکر کنی، میبینی که خداوند چقدر در حق تو مهربانی نموده است.
و اکنون که به داشتههایت فکر میکنی، مثبت اندیش میشوی، فضای ذهن تو پر از اندیشههای زیبا میشود، عشق و محبّت تو به خدا زیادتر میشود و او را بیشتر و بیشتر دوست میداری !
و با این عشق و محبت، خدای خود را میخوانی و میدانی که جواب تو را میدهد.
«عبد اللّه بن هلال» میگوید:
من در وضعیت بسیار سختی زندگی میکردم، یک روز تصمیم گرفتم شرح حال خود را به امام صادق(علیه السلام) بدهم و از آن حضرت راه حلّی بگیرم.
برای همین خدمت آن حضرت آمدم و عرضه داشتم که اوضاع و احوال زندگی من
خیلی خراب است، چه کار کنم؟
امام صادق(علیه السلام) به من رو کرد و فرمود: «در نماز واجب برای رفع مشکل خود دعا کن».(1)
خواننده محترم، به یاد داشته باش که دعا در نماز واجب را فراموش نکنی و برای حاجتهای خود دعا کنی. گاه مشکلاتی در زندگی ما پیش میآید که هیچ چیز آن را چاره نمیکند مگر دعا در نماز واجب ! پس همواره دعا در نماز واجب را غنیمت بشمار.
یکی از یاران امام صادق(علیه السلام) که حاجت مهمی داشت از آن حضرت برای استجابت دعا راه حلّی خواست.
امام(علیه السلام) به او فرمود: «به منزل خود برو و مقداری پول فراهم کن، واگر پول نداشتی یکی از وسایل خانهات را بفروش و با پول آن غذایی تهیه کن، و ده نفر از دوستان خود را به خانهات دعوت کن، هنگامی که آنان غذای خود را خوردند از آنان بخواه تا برای تو دعا کنند».
او میگوید من این کار را انجام دادم و چون پولی نداشتم با فروش بعضی از وسایل خانه، این مهمانی را راه انداختم.
وقتی دوستانم آن غذا را خوردند از آنان خواستم برای من دعا کنند.
بعد از مدت کمی، دنیا و ثروت به من روی آورد، وضع مادی من بسیار خوب شد و حاجت من هم بر آورده شد.
1) 26. . مستطرفات السرائر ص 605 ، بحار الأنوار ج 95 ص 193.
آری، غذا دادن در خانه، برکت زیادی را به سوی زندگیت جذب میکند و باعث میشود دعاهای مهم تو مستجاب شود.(1)
«ربیعه»، هفت سال بود که توفیق داشت که خدمت گزاری پیامبر را بنماید.
یک روز، پیامبر او را صدا زد و به او فرمود: «ای ربیعه، هفت سال است که خدمت مرا میکنی و هنوز از من تقاضایی نکردهای، آیا آرزو و حاجتی نداری؟».
ربیعه، انسانی بسیار فهمیده بود برای همین از پیامبر خواست که به او مهلت بدهد تا در مورد این موضوع فکر کند.
آری، او میدانست که یک ساعت فکر بهتر از هفتاد سال عبادت است.
ربیعه یک شب تمام به این موضوع فکر کرد که از پیامبر چه بخواهد.
روز بعد فرا رسید.
نگاه کن، این ربیعه است که به سوی خانه پیامبر میرود.
ربیعه درب خانه را میزند و بعد از کسب اجازه، وارد خانه شده، سلام میکند و در گوشهای مینشیند.
او منتظر میماند تا پیامبر با او سخن بگوید.
انتظار به سر میآید و پیامبر در حالی که لبخند زیبایی به لب دارد، رو به ربیعه میکند و میفرماید: «ای ربیعه، آیا آرزوی خود را مشخص ساختی؟».
ربیعه در جواب میگوید: «آری، ای رسول خدا، حاجت من این است که در بهشت نیز در کنار شما باشم».
پیامبر با شنیدن این سخن، خیلی خوشحال شده و میفرماید:
1) 27. . الاختصاص ص 24 ، بحار الأنوار ج 95 ص 298.
«ای ربیعه، بگو بدانم این آرزوی خوب را از چه کسی یاد گرفتی؟».
ربیعه میگوید: «من خودم فکر کردم و به این نتیجه رسیدم که اگر من از شما مال و ثروت دنیا بخواهم سرانجام باید آن را بگذارم و بروم، اگر از شما عمر طولانی بخواهم سرانجام مرگ به سراغ من میآید».
آری، ربیعه بهترین گزینه را انتخاب کرده بود اما آنچه خیلی جالب است این که او بهشتِ تنها را آرزو نکرده بود بلکه او هم بهشت میخواست و هم همنشینی با یار را !
آری، ربیعه با فکر کردن به یک جمع بندی خوبی رسیده بود، در بهشت بودن، آن هم در کنار پیامبر، چه صفایی دارد !
پیامبر با شنیدن سخن ربیعه سرش را پایین انداخت و به فکر فرو رفت.
پیامبر چه کند، کسی که هفت سال خدمت گزاری او را کرده است، یک خواسته از او دارد.
ربیعه با خود میگوید که عجب خواسته بزرگی از پیامبر نمودم.
آیا آن حضرت این خواسته مرا قبول میکند؟
پیامبر سر خود را بالا گرفته و رو به ربیعه میکند و میفرماید: «این کار را برای تو میکنم، به شرط آنکه تو هم در مقابل عظمت خدا، زیاد سجده کنی و همیشه پیرو علی بن ابی طالب(علیه السلام) باشی».
آری، ما هم باید تلاش کنیم در موقع دعا کردن همّت بالایی داشته باشیم و فقط به فکر حاجتهای دنیایی نباشیم.(1)
1) 28. . الدعوات ص 39 ، بحار الأنوار ج 93 ص 327.
آیا میدانی بهترین لحظه برای دعا کردن چه لحظهای است؟
آن لحظهای که اشک از گوشه چشمت جاری میشود لحظه بسیار ارزشمندی است که باید آن را غنیمت بشماری.(1)
آن لحظه است که باران رحمت بر قلب تو نازل میشود و نسیم خوش عفو او در بهار وجودت میوزد.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «آن موقعی که اشک از چشمت جاری شد و قلب تو شکست، بدان که دعایت مستجاب میشود».(2)
شاید بگویی که من هر کاری میکنم در هنگام دعا اشکم جاری نمیشود، چه کار کنم؟
آیا میخواهی کاری را که یکی از یاران امام صادق(علیه السلام) انجام میداد یاد تو بدهم؟
«اسحاق بن عمار» هم مثل بعضیها هنگام دعا کردن، اشکش جاری نمیشد تا این که به یک راه حلّ جالبی رسید.
بعضی از دوستان و اقوام او از دنیا رفته بودند، او به یاد آنها میافتاد که چگونه او را تنها گذاشتند و رفتند، چگونه دوستان او با هزاران آرزو زیر خاک آرمیدهاند.
او به فکر تاریکیِ قبر میافتاد، به فکر این که دیر یا زود مرگ به سراغ او هم میآید.
اینجا بود که دلش نرم شده و اشکش جاری میشد و بعد از آن، قلب خودش را متوجّه خدای مهربان میکرد و او را از صمیم دل صدا میزد و دعا میکرد.
اسحاق بن عمار مدتی بود که از این شیوه برای دعا کردن استفاده مینمود و از نتیجه آن خیلی خوشحال بود.
یک روز به فکرش رسید که خوب است این روش خود را خدمت امام صادق(علیه السلام) مطرح کنم.
آن حضرت به او فرمود: «ای اسحاق، به بستگان ودوستانت که ازدنیا رفتهاند فکر کن و چون دلت شکست، اشک بریز و خدای خویش را بخوان و دعا کن».(1)
مقدمات سفر به کربلا را آماده کرده و به مرز «مهران» در غرب کشور رفته بودم تا از آنجا وارد کشور عراق شوم.
گذرنامه من دست مأمور نیروی انتظامی بود و شماره آن را وارد رایانه کرد و بعد به من گفت: «لطفا، فیش خروجی !».
تازه یادم آمد که من باید برای خروج از کشور، بیست هزار تومان به حسابی در بانک ملی پرداخت نموده و فیش آن را اینجا تحویل میدادم.
همه کارهای من آماده بود، با چه زحمتی ویزای کشور عراق را گرفته بودم و تا مرز مهران آمده بودم ولی چون این فیش خروجی را تهیه نکرده بودم، نمیتوانستم از کشور خارج شوم.
آیا شما میدانید خدا هم قانونی شبیه این قانون دارد؟
شما همه مقدمات دعا کردن را انجام میدهید: وضو میگیرید، به مسجد میروید، دو رکعت نماز میخوانید، و...، آنگاه خواسته خود را از خدا میخواهید.
1) 31. . عدّة الداعی ص 160 ، بحار الأنوار ج 93 ص 334.
دعای شما میخواهد به ساحت قدس الهی برود ولی برگه عبور ندارد !
شاید سؤال کنید که این برگه عبور دعای من چه چیزی میباشد؟
برگه عبور دعای شما این است که حقّی از مردم پیش تو نباشد.
حقّ الناس ! حقّ الناس !
خداوند از حقّ خودش میگذرد، ولی از حقّ مردم نمیگذرد، چون مال مردم است، باید صاحب حقّ را راضی کنید.
این سخن خود خداست که به حضرت عیسی(علیه السلام) فرمود: «ای عیسی، آن کسی که حقّ مردم را ضایع کرده باشد، دعایش را مستجاب نمیکنم».(1)
امام صادق(علیه السلام) نیز فرمود: «اگر میخواهید دعای شما مستجاب شود، سعی کنید که لقمه غذایی که میخورید حلال باشد زیرا خدا دعای کسی را که در شکم او لقمه حرام باشد مستجاب نمیکند».(2)
خواننده محترم !
این یک قانون خداوند است و خدا هم با کسی تعارف ندارد !
با یکی از دوستان خود برای مراسم شبهای قدر به مسجد رفته بودم، در مسجد از مردم با خرما و شیر کاکائو پذیرایی میکردند، اما دیدم که دوست من لب به آنها نمیزند.
علت را سؤال کردم، او گفت: آیا میدانی این شیر کاکائو و خرما را چه کسی به مسجد آورده است؟
گفتم:آری، الآن اعلام کردند و برای شادی روح اموات او تقاضای فاتحه کردند.
و دوست من سکوت کرد و دیگر هیچ نگفت.
من مقداری فکر کردم و متوجّه شدم که صاحب این نذر، از راه حرام، کاسبی میکند.
کاش مسؤولین مساجد ما، حدأقلّ در شبهای قدر، نذری هر کسی را قبول نمیکردند !
معلوم است وقتی که این لقمه حرام از گلوی من پایین رفت دیگر هر قدر هم تلاش بکنم دعایم مستجاب نمیشود !
امام صادق(علیه السلام) در مورد خداشناسی با شخصی سخن میگفت و به این نکته تأکید میکرد که خداوند بالاتر از زمان و مکان است، او خالق زمان و مکان است.
اینجا بود که آن مرد رو به امام صادق(علیه السلام) کرد و گفت: «اگر شما اعتقاد دارید که خدا بالاتر از زمان و مکان است پس چرا وقتی که دعا میکنید دستهای خود را به سوی آسمان میگیرید؟».
امام در جواب او فرمود: «معدن رحمت و رزق خداوند در عرش میباشد و عرش هم در آسمان است، ما اگر دست خود را هنگام دعا به سوی آسمان میگیریم برای این است که به دنبال رحمت او هستیم. خداوند در قرآن فرموده است که رزق شما در آسمان است چنانچه رسول خدا به ما دستور داده است که هنگام دعا دست خود را به سوی آسمان بگیریم».
و این گونه بودکه آن مرد به پاسخ خود رسید.(1)
در اینجا خوب است خاطرهای را برای شما نقل کنم:
در سفر حج، چون هتل ما ازمسجد الحرام فاصله زیادی داشت برای همین گاهی برای خواندن نماز جماعت به مسجدی که در نزدیکی هتل بود میرفتم.
یک روز که در مسجد بودم، تابلوی بزرگی توجّه مرا به خود جلب کرد.
روی تابلو، معارف اسلامی (البته از نظر وهابیها) نوشته شده بود، این نوشته به صورت پرسش و پاسخ
1) 34. . التوحید ص 248 ، الاحتجاج ج 2 ص 71 ،بحار الأنوار ج 93 ص 308 ، تفسیر نور الثقلین ج 5 ص 125.
بود:
أیْنَ اللّه؟ - إنَّ اللّهَ فی عَرْشِهِ.
خداوند کجاست - خدا در عرش خود است !
آری، خدایی که وهابیها میپرستند در عرش است اما خدایی که ما به او اعتقاد داریم بالاتر از هر مکانی است، او خالق مکان است، چطور میشود که در محدوده مکان قرار گیرد !
خوب معلوم است کسی که از اهل بیت(علیهم السلام) فاصله بگیرد خداشناسی او بهتر از این نمیشود.
آیا میدانید خدا چه موقع حیا میکند و خجالت میکشد ؟
شاید بار اوّلی است که این مطلب را میشنوی !
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «هر گاه بندهای دست خود را به سوی خدا بلند بنماید خداوند خجالت میکشد که دست او را خالی برگرداند».
آری، وقتی که تو دست گدایی خود را به سوی او (که مهربانترین مهربانان است) بلند کردهای، آیا میشود که او تو را نا امید کند؟
خدا به ما دستور داده است که اگر گدایی به درب خانه ما آمد ما او را نا امید نکنیم، پس چطور میشود که او گدایانِ خود را نا امید کند؟
برای همین است که امام صادق(علیه السلام) به ما دستور دادهاند که چون دستهای خود را به سوی آسمان گرفتید و دعا نمودید پس آن دستها را به سر و صورت خود بکشید.
آیا علت این دستور را میدانی؟
زیرا خداوند رحمت خود را بر دستهای تو نازل میکند، آری، دستهای تو پر از مهربانی او شده است، آیا نباید مهربانی را به چشم کشید؟(1)
1) 35. . الکافی ج 2 ص 471 ، وسائل الشیعة ج 7 ص 51.
گاهی برای انسان شرایط سختی پیش میآید و همه راهها بر او بسته میشود.
به نظر شما در این شرایط سخت، انسان چه کاری باید انجام بدهد؟
آیا راه حلّی به ذهن شما میرسد؟
امام کاظم(علیه السلام) فرمود: «هنگامی که به شما بلایی میرسد روزه بگیرید چرا که خداوند در قرآن فرموده است: از صبر و نماز کمک بگیرید. منظور خدا از صبر، روزه است و دعای روزه دار هنگام افطارکردن، مستجاب است».(1)
از این به بعد هرگاه حاجت مهمی داشتی روزه بگیر و در لحظه افطار، دستهای خود را به سوی آسمان بالا بگیر و دعا کن که خداوند دعایت را مستجاب میکند.
امام صادق(علیه السلام) فرمود:
1) 36. . کتاب من لا یحضره الفقیه ج 2 ص 76 ، بحار الأنوار ج 93 ص 313 ، جامع أحادیث الشیعة ج 9 ص 483.
«هر کس وضو بگیرد و دو رکعت نماز بخواند (و حق رکوع و سجدههای آن نماز را به جا آورد؛ یعنی رکوع و سجده خود را مقداری طول دهد) و چون نماز او تمام شد، حمد و ثنای خداوند را بنماید و بر رسول خدا صلوات بفرستد و حاجت خود را بخواهد، نا امید نخواهد شد و خدا دعای او را مستجاب خواهد نمود».(1)
آیا خدا به تعریف و تمجید ما نیاز دارد؟
معلوم است که نماز و روزههای ما به اندازه سر سوزنی برای خداوند فایدهای ندارد و اگر او ما را به خواندن نماز و گرفتن روزه مکلّف کرده به خاطر کمال خود ما میباشد.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «قبل از دعا کردن، تعریف خدا را بکنید و او را مدح نمایید».(2)
به راستی اگر خدا به تعریف ما نیاز ندارد پس چرا امام صادق(علیه السلام) به ما چنین دستور میدهد؟
آیا جوابی به ذهن شما میرسد؟
اگر در جملاتی که امام صادق(علیه السلام) برای ما بیان کردهاند دقّت کنیم میتوانیم به جواب این سؤال برسیم، پس بگذار ابتدا کلام امام صادق(علیه السلام) را برای شما کامل کنم: «چون خواستید دعا کنید خداوند را این گونه مدح کنید: ای که کرم تو از همه بیشتر است،
ای که از همه بهتر و بزرگوارتری، ای مهربانترین مهربانان، تو یگانه هستی و هرآنچه بخواهی انجام میدهی، ای کسی که هیچ کس، همانند تو نیست، ای شنونده و بینا!».
آری، ما این کلمات را برای خودمان میگوییم نه برای خدا !
ما این جملات زیبا را میگوییم تا خودمان باورمان شود که خداوند مهربانترین مهربانان است و بدانیم که ما به درب خانه چه کسی آمدهایم.
در آن لحظهای که مشکلی برای ما پیش میآید چه بسا فراموش میکنیم که چه خدای مهربانی داریم.
به ما گفتهاند این گونه خدا را بخوانیم تا یادمان بیاید که به درب خانه کسی آمدهایم که همه، ریزه خوار احسان اویند و همه کریمهای دنیا، محتاج کرم او هستند.
ما با گفتن این جملات داریم به خودمان تلقین میکنیم و قلب خود را آماده پذیرش رحمت خداوند میکنیم.
پس از امروز به بعد هرگاه خواستی دعا کنی این جملات را قبل از دعای خود بگو که من ترجمه آن را قبلاً ذکرکردم:
یا أجْوَدَ مَنْ أعْطی، یا خَیْرَ مَنْ سُئِلَ، یا أَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ، یا واحِدُیا أَحَدُ، یا مَنْ لَمْیَتَّخِذْ صاحِبَةً وَلا وَلَدا، یا مَنْ یَفْعَلُ ما یَشاءُ وَیَحْکُمُ ما یُریدُ وَیَقْضی ما أَحَبَّ، یا مَنْ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ، یا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الأَعْلی، یا مَنْ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ،ٌ وَهُوَ الَّسمیعُ الْبَصیرُ.
هرگاه دعای مهمی داشتی چهل نفر از دوستان و آشنایان خود را در مکانی جمع نما و از آنان تقاضا کن تا برای تو دعا کنند.
و چون آنان در حق تو دعا کردند خداوند دعای آنها را مستجاب میکند و تو به حاجت خود میرسی.
اما اگر نتوانستی چهل نفر را جمع نمایی، یک راه دیگر هم داری، چهار نفر از دوستان خود را دعوت کن و از آنها بخواه که هر کدام ده بار برای حاجت تو دعا کنند.
در این صورت چهل بار برای حاجتت دعا شده است، آن هم از طرف دیگران.
این مطلب را که برای شما نقل کردم دستور امام صادق(علیه السلام) میباشد.(1)
حتما دیدهای که بعضی از مردم وقتی حاجت مهمی دارند یک سری کارهای عجیب و غریب میکنند تا به حاجت خود برسند.
یک نفر نیست به آنها بگوید که اگر میخواهید به حاجت خود برسید و دعای شما مستجاب شود هر چیز بدون سند و مدرکی را که شنیدید بدون تحقیق انجام ندهید، بیایید به سخنان امامان معصوم(علیهم السلام) پناه ببرید و از آنها بخواهید شما را راهنمایی کنند که آنان راهنمایانی هستند که شما را به سر منزل مقصود میرسانند.
این که کار سختی نیست، چهار نفر از دوستان خود را به خانهات دعوت کن، و از آنها بخواه که وضو بگیرند و دو رکعت نماز بخوانند و هر کدامشان ده بار
1) 39. . الکافی ج 2 ص 487 ، وسائل الشیعة ج 7 ص 103 ، مکارم الأخلاق ص 274.
برای تو دعا کنند، البته یادت نرود که بعد از این مراسم، به رسم ادب، یک پذیرایی خوب از آنان بنمایی !
به راستی که خدا به همه ما بسیار نزدیک است !
برای همین باید قبل از دعا کردن این نکته را به خود یادآوری کنیم که او در همین نزدیکیها است و برای همین لازم نیست هنگام دعا فریاد بزنیم.
همه شنیدهایم که خدا از رگ گردن به ما نزدیکتر است، این کنایه از آن است که او خیلی به ما نزدیک است و صدای ما را میشنود.
حضرت امیر مؤمنان(علیه السلام) به ما دستور دادهاند قبل از هر دعایی که میخواهیم بنماییم این جملات را بگوییم:
یا مَنْ هُوَ أَقْرَبُ إلیَّ مِنْ حَبْلِ الْوَریدِ، یا مَنْ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ، یا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الأَعْلی، یا مَنْ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ.(1)
«ای کسی که به من از رگ گردن نزدیکتری، ای کسی که خواست تو بر خواست دیگران برتری دارد، ای که مقام تو بالاتر از فهم و عقل من است، ای کسی که مثل و همانندی نداری».
آری، با گفتن این جملات قبل از دعا کردن، به خود تلقین میکنی که خدای مهربان به ما از خود ما هم نزدیکتر است.
و با توجّه به این نکته است که میتوانی با اطمینان او را صدا بزنی؛ چرا که او را در کنار خود یافتهای.
1) 40. . الکافی ج 2 ص 485 ، بحار الأنوار ج 93 ص 315.
در سخنان اهل بیت(علیهم السلام)، زمانهای مختلفی به عنوان زمان استجابت دعا معرفی شده است.(1)
من در اینجا به ذکر آن مواردی میپردازم که برای شما بیشتر قابل استفاده میباشد:
هنگام أذان (مخصوصا اگر اذان را همراه با مؤذن تکرار کنی).
هنگام باریدن باران
هنگام وزیدن باد
4.بعد ازخواندن نمازهای واجب
هنگامی که ظهر شرعی فرا میرسد (همان موقع أذان ظهر) که در آن لحظه، رحمت خدا نازل میشود و درهای آسمان باز میشود.
هنگام سحر که در آن موقع دو فرشته ندا میکنند: «آیا کسی هست توبه کند تا خدا توبه او را قبول کند؟ آیا کسی هست از گناهان خود استغفار کند تا خدا گناهان او را ببخشد؟ آیا کسی هست حاجتی داشته باشد تا خدا حاجت او را بدهد؟».
فاصله سحر تا طلوع خورشید، لحظاتی است که حاجتهای مهم، در آن وقت برآورده میشود.
وقتی که اولین قطره خون شهید بر روی زمین ریخته شود.
هنگام خواندن قرآن
نیمه شب؛ امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «هر بنده مؤمنی که در نیمه شب، نماز
1) 41. . بحار الأنوار ج 93 ص 343 - 354.
بخواند و دعا کند خداوند دعایش را مستجاب میکند»، پس وقتی نیمه شب فرا رسید فرصت را غنیمت بشمار.
در آخرین رکعت نماز شب (نماز وتر).
شب جمعه، در حدیث آمده است که مؤمن دعا میکند و خدا استجابت دعای او را تا شب جمعه، به تأخیر میاندازد و چون شب جمعه فرا رسید حاجت او را برآورده میسازد.
روز جمعه قبل از طلوع خورشید زیرا حضرت زهرا(علیها السلام) در آن موقع دعا میکرد.
شب میلاد پیامبر
شبهای قدر ماه رمضان
شب عرفه و روز آن
شب اول ماه رجب
شب نیمه شعبان
شب نیمه ماه رجب
شب و روز عید فطر
شب و روز عید قربان
روز عید غدیر
روز مبعث.
خداوند وعده داده است که هر کس با شرایط کامل، او را بخواند دعایش را مستجاب میکند.
اما در این میان، دعای چند نفر ویژگی خاصی دارد که زودتر مورد توجّه خداوند قرار میگیرد.
من در اینجا به بعضی از آنها اشاره میکنم:
دعای پدر در حق فرزند؛ هنگامی که پدری برای فرزند خود دعا کند خداوند به فرشتههای خود میگوید: «این دعا را به نزد من آورید».
دعای کسی که به زیارت خانه خدا میرود (در سفر حج یا عمره)؛ برای همین یکی از دستورهای اسلامی این است که اگر شما حاجت مهمی دارید موقعی که حاجیها به سفر مکه میروند از آنها بخواهید تا موقع زیارت خانه خدا برای شما دعا کنند که دعای آنها در حق دیگران مستجاب است.
دعای شخص روزه دار موقعی که افطار میکند.
دعای مؤمن در حق برادر مؤمن خود.
دعای کودکان تا زمانی که به گناه آلوده نشدهاند.
دعای مسافر؛ اگر به مسافری که دور از وطن است کمک نمودید، از او بخواهید تا برای شما دعا کند که دعای او مستجاب است.
دعای فقیر؛ برای همین وقتی که به فقیری کمک میکنید از او بخواهید که برای شما دعا کند که دعای او در آن لحظه در حق شما، مستجاب میشود.(1)
توجّه بفرمایید که ممکن است دعای مسافر یا فقیر در مورد حاجتهای خودش، مستجاب نشود و خود او هزار مشکل داشته باشد و هر کاری کند دعایش به اجابت نرسد اما وقتی که در حق دیگری دعا کند خدا این دعای او را مستجاب میکند.
حواست باشد که یک وقت مثل بعضیها نگویی: «اگر دعای این فقیر مستجاب میشد اوّل برای خودش دعا میکرد تا از این فقر نجات پیدا کند».
خدا یک قانون دارد؛ دعای فقیر را در حق دیگران مستجاب میکند، همین طور ممکن است دعای یک پدر برای امور خودش مستجاب نشود اما دعای او در حق فرزندش مستجاب میشود.
همه ما میدانیم که هنگام دعا، بهتر است دستهای خود را به سوی آسمان بگیریم اما در سخنان اهل بیت(علیهم السلام)، حالتهای مختلفی برای دستهای ما درهنگام دعا بیان شده است.
این مطالبی که میخواهم برایتان نقل کنم شاید تا به حال نشنیده باشید ولی همه آنها از سخنان امامان معصوم(علیهم السلام) گرفته شده است.
1) 42. . بحار الأنوار ج 93 ص 355 - 362.
شما میتوانید با حالتهای دستهای خود: تضرّع، زاری کردن و التماس کردن به درگاه خداوند را به تصویر بکشید.
من در اینجا این سه حالت را برایتان شرح میدهم:
هنگامی که دل از همه جا کنده، از همه کس نا امید شدهای و میخواهی این بیچارگی خود را به خدای خویش بگویی پس دو دست خود را به سمت آسمان بالا ببر و با خدای خویش سخن بگو.(1)
در این حالت دستهای خود را تا آنجا که میتوانی به سمت بالای سر خود بلند میکنی و این گونه با خدای خویش سخن میگویی.
و چون خواستی به درگاه خداوند زاری کنی و به او بگویی که جز تو کسی را ندارم و تو پناه منی، دو دست خود را مقابل صورت خویش، به سمت جلوی خودت (به سمت قبله) ببر و دعا کن.
در این حالت دستهای خود را بالاتر از صورت خود نمیبری بلکه آنها را در امتداد صورت خود، به جلو میبری و کف دستهای خود را به حالت قنوت در میآوری.
البته بهتر است هنگامی این کار را بکنی که اشک چشمت جاری شده است.(2)
. التماس به خدا کردن
خداوند به حضرت عیسی(علیه السلام) وحی کرد وقتی که بندگان به من التماس میکنند از آنها راضی میشوم.
اما برای التماس کردن، دو دست خود را به سمت آسمان بالا ببر و در حالی که کف دستهای تو به سوی آسمان است، انگشت اشاره دو دست خود را آرام آرام، حرکت بده.(1)
خدای متعال به حضرت موسی(علیه السلام) وحی کرد که با زبانی دعا کن که با آن زبان گناه نکرده باشی !
اما مشکل این است که ما، معصوم نیستیم و با این زبان خود گناه کردهایم، پس چگونه خدا را بخوانیم و دعا کنیم؟
آیا راه حلّی به ذهن شما میرسد؟
آیا موافقید که قصه «ابراهیم بن شعیب» را برای شما نقل کنم:
او یکی از یاران امام صادق(علیه السلام) بود که یک چشم او آسیب دیده بود و فقط با یک چشم میتوانست ببیند.
یکی از دوستان او میگوید:
روز عرفه، او را دیدم در حالی که آن قدر اشک ریخته بود که چشم سالم او مثل یک کاسه خون شده بود.
نزدیک او رفتم و گفتم: «تو که یک چشم بیشتر نداری، چرا این قدر گریه میکنی، میترسم که این چشم خود را هم از دست بدهی، کاش کمتر گریه میکردی !».
او رو به من کرد و گفت: «به خدا قسم، من امروز برای خودم حتی یک دعا هم نکردم».
1) 45. . معانی الأخبار ص 370.
من تعجب کردم و گفتم: «پس چرا این همه وقت گریه میکردی و اشک میریختی؟».
او گفت: «من برای دوستان خود دعا میکردم، چرا که از امام صادق(علیه السلام) شنیدم که آن حضرت فرمود:
هر کس که برای برادر مؤمن خود دعا کند خداوند فرشتهای را مأمور میکند تا آن فرشته همان دعا را که او برای برادر مؤمن خود نموده است، در حق او بنماید».
به خاطر این سخن امام صادق(علیه السلام)، من برای دوستانم دعا میکنم؛ من هر دعایی داشتم، آن دعا را برای دیگران خواستم تا آن فرشته، همان را برای من بخواهد و دعا کند زیرا من در استجابت دعای خود شک دارم ولی میدانم که دعای آن فرشته حتما مستجاب میشود.46
آری، فرشتگان هیچ گناهی ندارند و هنگامی که برای ما دعا کنند دعایشان مستجاب میشود.
و این گونه میتوان با زبانی دعا کرد که با آن زبان معصیت نشده است.
بعضی از مردم موقعی که اوضاعشان خوب است و مشکل و گرفتاری خاصی ندارند به سراغ دعا نمیروند.
آنها با خود میگویند که آخر برای چه دعا کنیم، دعا برای آدمهای گرفتار است.
ولی امام سجاد(علیه السلام) فرمودند: «قبل از این که بلا و گرفتاری به سراغ شما آید، به دعا پناه ببرید؛ زیرا در این
صورت، فرشتگان با صدای شما آشنا میشوند و چون در هنگامه بلا، دعا کردید آنها صدای شما را میشناسند و به هم میگویند: این صدایِ یک آشنا است. امّا اگر موقع راحتی و خوشی دعا نکردید پس وقتی که به بلا گرفتار شدید و دعا کردید، آن فرشتگان میگویند: صدای تو را تا به حال نشنیدهایم، قبل از این کجا بودی؟».(1)
خداوند به حضرت داوود(علیه السلام) وحی کرد: «ای داوود، مرا در ایام خوشی خود یاد کن تا من هم هنگام سختی و گرفتاری، تو را یاد کنم».(2)
امام صادق(علیه السلام) فرمود: «هر کس میخواهد که در موقع گرفتاری دعایش مستجاب شود در هنگام راحتی، زیاد دعا کند».
ایام حج بود و من احرام بسته بودم و به صحرای عرفات آمده بودم، تا چشم کار میکرد مردمی را میدیدم که با لباس احرام، در این صحرا جمع شده بودند.
در این میان نگاه من به «معاویة بن وهب» افتاد.
نمیدانم چه شد که به سوی این پیرمرد کشیده شدم و خود را کنار او رساندم.
اوسخت مشغول دعا بود و متوجّه حضورمن نشد.
اشک از چشمان این مرد خدا جاری بود و با خدای خود راز و نیاز میکرد.
با خود گفتم خوب است من هم دعاهای او راتکرار کنم، او یکی از یاران امام صادق(علیه السلام) است و مدت زیادی خدمت آن حضرت بوده است و حتما دعاهایی را از
آن حضرت آموخته است.
اما هر چه گوش سپردم دیدم او اصلاً برای خود دعا نمیکند، نام دوستان خود را میبرد و برای آنها رحمت و بخشش خدا را طلب میکند.
خورشید داشت غروب میکرد و همه حاجیان آماده میشدند تا به سوی سرزمین مشعر حرکت کنند اما هنوز هم او برای دیگران دعا میکرد.
خورشید غروب کرد و مردم صحرای عرفات را ترک کردند اما او برنامه دعای خود را تمام نکرده است.
من دیگر طاقت نیاوردم، جلو رفتم و سلام کردم و گفتم: «من امروز کار عجیبی از شما دیدم، شما امروز فقط برای دوستان خود دعا نمودی و برای خود دعا نکردی !».
او رو به من کرد و گفت:
از کار من تعجّب نکن زیرا من از امام صادق(علیه السلام) شنیدم که فرمود:
هر کس برای برادر مؤمن خود دعا کند فرشتهای در آسمان اول، او را صدا میزند و میگوید: ای بنده خدا، تو برای برادر خویش دعا کردی، آگاه باش که خدا صد برابر آنچه برای او خواستهای به تو میدهد.
و هنگامی که دعای او به آسمان دوم میرسد فرشتهای صدا میزند و میگوید: برای تو دویست برابر آنچه برای برادر خود درخواست کردی، خواهد بود.
فرشتهای در آسمان سوم میگوید: برای تو سیصد برابر آنچه برای برادر خود خواستی، خواهد بود. در هر کدام از آسمان چهارم و پنجم و ششم و هفتم، فرشتهای به او وعده میدهد که برای تو چهارصد، پانصد، ششصد و هفتصد برابر آنچه برای برادر خود
خواستی، خواهد بود.
و اکنون خدای متعال با این بنده خود سخن میگوید: من آن ثروتمندی هستم که هرگز فقیر نمیشوم، ای بنده من، برای تو یک میلیون برابر آنچه برای برادر مؤمنت درخواست کردی، قرار میدهم».
سپس معاویة بن وهب رو به من کرد و گفت:
«حالا تو بگو بدانم کدام بهتر است، این که من برای خودم دعا کنم و یا اینکه برای برادران مؤمنم دعا کنم؟».49
خواننده محترم !
آیا شما هم با نظر من موافقید که معاویة بن وهب، از صحرای عرفه خارج شد در حالی که بیش از همه حاجیها، رحمت خدا را نصیب خود کرده بود.
خوشا به حال کسی که در امور دینی و معنوی زرنگ و باهوش باشد !
این که ما هنگام دعا کردن فقط به فکر این دنیای خود باشیم و از آخرت خود غافل بمانیم، کار اشتباهی است.
در لحظاتی که دلت میشکند و احساس میکنی که دعایت مستجاب میشود برای آخرت خویش هم دعا کن.
امام باقر(علیه السلام) فرمودند:
هنگامی که بندهای به درگاه خدا رو میکند و دعایی میکند، خداوند تصمیم میگیرد تا حاجت او را در آیندهای نزدیک بر آورده کند و برای همین فرشتهای را مأمور میکند تا مقدّمات حاجت آن شخص را فراهم کند.
اما در این میان، آن شخص، گناه و معصیتی انجام میدهد در آن هنگام خداوند به آن فرشته میگوید:
دیگر به دنبال حاجت آن شخص نباش، او نافرمانی مرا نمود و دیگر شایستگی ندارد تا دعای او را مستجاب کنم.(1)
ما باید حواسمان باشد وقتی دعا کردیم و از خداوند حاجت خویش را طلب کردیم دیگر گرد گناه نگردیم.
1) 50. . عدّة الداعی ص 198 ، بحار الأنوار ج 93 ص 376.
حضرت ابراهیم(علیه السلام)، برای چرای گوسفندان خود به دشت و بیابان رفته بود که صدایی به گوشش رسید.
نگاه کن، یک نفر در وسط این دشت نماز میخواند.
خدایا او کیست که چنین عاشقانه با خدای خویش راز و نیاز میکند؟
آیا موافقی همراه حضرت ابراهیم(علیه السلام) نزدیک برویم و با این بنده خدا سخن بگوییم؟
حضرت ابراهیم(علیه السلام) صبر میکند تا نماز آن مرد تمام شود، بعد از تمام شدن نماز، به او سلام میکند و جواب میشنود.
آن مرد نمیداند که این حضرت ابراهیم(علیه السلام) است که در کنار او نشسته است. «منزل شما کجاست؟».
این سؤالی است که حضرت ابراهیم(علیه السلام) از آن مرد مینماید.
آن مرد کوه بلندی را نشان میدهد و میگوید: «آن کوه را میبینی، کنار آن کوه، خانه من قرار دارد، من تنها زندگی میکنم».
حضرت ابراهیم(علیه السلام) میگوید: «آیا میشود من امشب مهمان شما باشم؟».
آن مرد به فکر فرو میرود، او خیلی خوشحال میشود که مهمان به خانه او بیاید اما مثل این که مشکلی وجود دارد.
آن مرد رو به حضرت ابراهیم(علیه السلام) میکند و میگوید: «در راهی که به خانه من منتهی میشود رودخانه بزرگی است که نمیتوان از آن عبور کرد و در آنجا وسیلهای برای عبور از آب رودخانه نیست».
حضرت ابراهیم(علیه السلام) رو به آن مرد میکند و میپرسد: «خودت چگونه از آن رودخانه عبور میکنی؟».
آن مرد میگوید: «من میتوانم از روی آن آب عبور کنم».
حضرت ابراهیم(علیه السلام) مقداری فکر میکند و بعد به آن مرد میگوید: «من هم همراه تو میآیم، امیدوارم خداوند همانگونه که تو را از روی آب عبور میدهد مرا نیز از آن آب عبور دهد».
آنها با هم حرکت میکنند و چون به آب میرسند آن مرد، دست حضرت ابراهیم(علیه السلام) را میگیرد و با هم از روی آب عبور میکنند.
بعد ازمقداری راه رفتن، آنها به خانه میرسند و وارد خانه میشوند، خانه کوچک اما باصفایی است، هر چه هست خانه مرد خداست !
بعد از رفع خستگی، حضرت ابراهیم(علیه السلام) رو به آن مرد میکند و میگوید: «رفیق، بگو بدانم سختترین روزها برای انسان چه روزی است؟».
آن مرد پاسخ میدهد:
«روز قیامت، سختترین روز برای انسان است».
حضرت ابراهیم(علیه السلام) میفرماید: «بیا با هم دعا کنیم و از خدا بخواهیم که ما را از شرّ آن روز حفظ کند».
آن مرد میگوید: «دعای من که مستجاب نمیشود، من مدت سه سال است که برای یک حاجت خود دعا میکنم اما خداوند هنوز آن دعایم را مستجاب نکرده است».
حضرت ابراهیم(علیه السلام) به او میگوید: «رفیق من، اگر خداوند دعای تو را مستجاب نکرده برای این است که میخواهد صدای تو را بشنود، خداوند عاشق شنیدن صدای تو است و برای همین تا به حال، حاجت تو را نداده است».
آن مرد به فکر فرو میرود و میبیند که این مطلبی است که تا به حال به ذهنش نرسیده است.
عجب ! اگر خدا تا به حال دعای مرا مستجاب نکرده است برای این بوده که او میخواسته صدای مرا بشنود، او عاشق شنیدن صدای دعای من بوده است و من خبر نداشتم.
در این هنگام حضرت ابراهیم(علیه السلام) به او میگوید: «رفیق، بگو بدانم آن چه حاجتی است که سه سال تمام از خدا خواستی؟».
آن مرد پاسخ میدهد: «من در بیابانی مشغول عبادت بودم، نگاهم به چوپانی افتاد که گلّه گوسفندی را برای چرا میبرد، من از او سؤال کردم که این گلّه گوسفند از کیست؟ او به من گفت: صاحب این گوسفندان، حضرت ابراهیم(علیه السلام) است، همان که دوستِخداوند
(خلیلُ اللّه) است، من مدت سه سال است که دعا میکنم تا خدا مرا موفق به دیدار دوستِ خودش حضرت ابراهیم(علیه السلام) بنماید، آرزوی من این است که "خلیل اللّه" را ببینم».
اینجا بود که حضرت ابراهیم(علیه السلام) تبسمی کرد و به او فرمود: «خدا دعای تو را مستجاب کرد ! من ابراهیم هستم !».
اشک در چشمان آن مرد حلقه زد، و از جای خود برخواست و حضرت ابراهیم(علیه السلام) را در آغوش گرفت.
او بسیار خوشحال بود که سرانجام، خدا دعای او را مستجاب کرد و توفیق دیدار حضرت ابراهیم(علیه السلام) را به او داد.(1)
1) 51.. الأمالی للصدوق ص 373 ، روضة الواعظین ص 330 ، بحار الأنوار ج 93 ص 369.
در اینجا آداب دعا کردن را که در سخنان اهل بیت(علیهم السلام) آمده است به صورت مختصر نقل میکنم تا با مراعات کردن آنها، زودتر شاهد مستجاب شدن دعاهای خود باشی.
ابتدا وضو میگیری که وضو نور است و تو را برای ملاقات نور آماده میکند.
عطر میزنی و خودت را خوش بو میکنی.
مقداری صدقه کنار میگذاری؛ زیرا صدقه موانع استجابت دعا را بر طرف میکند.
اگر بتوانی به مسجد میروی؛ زیرا مسجد خانه خداوند است و تو در آنجا مهمان خدا هستی و خداوند به مهمان خود نظر خاصی دارد.
اگر انگشتر عقیق یا فیروزه داری در دست میکنی.
دو رکعت نماز میخوانی.
از گناهان خود توبه میکنی؛ زیرا بزرگترین مانع استجابت دعا همان
گناهان میباشند.
با خوش بینی تمام با خدای خویش سخن میگویی.
خواندن صد آیه قرآن را فراموش نمیکنی.
برای همه برادران دینی خود دعا میکنی؛ چرا که اگر برای دیگران دعا کردی باعث میشود خدا دعای خودت را مستجاب کند، زیرا پیامبر فرمود: «هر کس در حقّچهل مؤمن دعا کند و بعد از آن برای خود دعا بنماید دعایش مستجاب میشود»
11.مدح و ستایش خداوند را مینمایی و سعی میکنی نعمتهایی که خدا به تو داده است را به یاد بیاوری و از صمیم دل، شکر آنها را بجا میآوری.
صلوات بر محمد و آل محمد را قبل از دعا و بعد از دعای خویش، فراموش نمیکنی، که این ذکر شریف اثر زیادی در قبول شدن دعا دارد.
دعای خود را با ذکر «ما شاءَ اللّهُ، لاقُوَّةَ الا بِاللّهِ» به پایان میبری؛ زیرا به فرموده امام صادق(علیه السلام)، گفتن این ذکر بعد از دعا، اثر زیادی در استجابت دعا دارد.(1)
1) 52. . بحار الأنوار ج 93 ص 304 - 323.
در این فصل به بیان دعاهایی میپردازم که میتواند برای شما بسیار مفید باشد. در ذکر نمودن این دعاها به سه نکته توجّه کردهام:
الف. معتبر بودن دعا
ب. صدور دعا از پیامبر و یا امامان معصوم(علیهم السلام)
ج. مختصر بودن دعا
به همین جهت از ذکر دعاهایی که دارای سند معتبر نبوده و یا از اهل بیت(علیهم السلام) نقل نشده بود، خودداری نمودم. همچنین تمام دعاهای این کتاب، مفید و مختصر میباشد تا خوانندگان از خواندن آنها در فرصتهای مختلف بهره ببرند.
از طرف دیگر معتقد هستم خواندن هر دعایی باید با توجه به معنی و مفهوم آن باشد و این که ما دعایی را بخوانیم ولی ندانیم چه سخنی با خدا گفتیم، نمیتواند آثار و برکات کامل دعا را به ما ارزانی دارد.
به همین منظور تلاش کردهام که دریافتی از معانی بلند این دعاها را برای شما ذکر کنم؛
به آن امید که بتوانید بهره کافی را از این دعاها ببرید.
دعاهایی را که در این فصل ذکر کردهام بهدعای عافیت، آمرزش، شکر، نجات، توبه، آرامش، شفا، شادی، آرزو و برکت تقسیم نمودهام. ضمن آنکه در پایان به ذکر دعاهایی پرداختهام که خوب است هر روز بخوانید.
امام صادق(علیه السلام) فرمود:
هر کس که بعد از نماز صبح، صد بار این دعا را بخواند در آن روز بلایی به او نمیرسد:
ما شاءَ اللّهُ کانَ، لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إلاّ بِاللّهِ الْعَلیِّ الْعَظْیمِ.
هر آنچه خدا اراده کند به وجود میآید؛ همه قدرتهای جهان به دست خداوند بزرگ است.(1)
یک روز امام سجاد(علیه السلام) به فرزند خود فرمود:
پسرم، هرگاه برای تو گرفتاری پیش آمد وضو بگیر، دو رکعت نماز بخوان (و بهتر است دو نماز دو رکعتی بخوانی) و در سجده آخر نماز، این دعا را بخوان؛ زیرا هر کس که گرفتاری شدیدی داشته باشد وقتی این دعا را بکند خداوند گرفتاری او را برطرف سازد:
یا مَوْضِعَ کُلِّ شَکْوی وَیا سَامِعَ کُلِّ نَجْوی وَشاهِدَ کُلِّ مَلأٍ وَعالِمَ کُلِّ خَفِیَّةٍ
1) 53. . الکافی ج 2 ص 530 ، وسائل الشیعة ج 6 ص 478.
وَیا دافِعَ ما یَشاءُ مِنْ بَلیَّةٍ، وَیا خَلیلَ إبْراهیمَ وَیا نَجِیَّ موُسی وَیا مُصْطَفِی مُحمَّدٍ، أدْعوُکَ دُعاءَ مَنْ اشْتَدَّتْ فاقَتُهُ وَقَلَّتْ حیلَتُهُ وَضَعُفَتْ قُوَّتُهُ، دُعاءَ الْغَریقِ الغَریبِالمُضْطَرِّالّذی لایَجِدُ لَکَشْفِ ما هُو فیهِ الاّ أَنْتَ، یا أَرْحَمَ الرّاحِمینَ.
«ای کسی که همه شکایتها به تو عرضه میشود، ای کسی که همه صداها را میشنوی، ای کسی که شاهد هر گروه و انجمنی هستی، ای کسی که از همه امور مخفی خبر داری، ای کسی که بلاها را دور میکنی، ای دوست ابراهیم(علیه السلام)، ای نجات دهنده موسی(علیه السلام)، ای که محمد را برگزیدی، تو را میخوانم مانند کسی که در حال غرق شدن است و سخت درمانده میباشد و فقط تو میتوانی او را نجات دهی، ای مهربانترین مهربانان!».(1)
امام صادق(علیه السلام) فرمود: وقتی نماز مغرب و صبح را خواندی قبل از آنکه از جای خود برخیزی، هفت بار این ذکر را بگو که در این صورت از هفتاد نوع بلا در أمان خواهی بود: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحْیمِ لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ الا بِاللّهِ الْعَلیِّ الْعَظیمِ.
به نام خداوند بخشنده و مهربان، همه قدرتهای جهان به دست خداوند بزرگ است.(2)
در روایات دیگر به این نکته اشاره شده است که خواندن این دعا به روشی که ذکر کردم، باعث سعادت انسان میشود.(1)
و اگر آن را صد بار بگویی از شر وسوسههای شیطان هم در أمان خواهی بود.(2)
در روایت دیگری آمده است که پیامبر این دعا را به حضرت علی(علیه السلام) یاد داد تا در هنگام سختی و مشکلات سخت بخواند:
لا إلهَ إلاّ اللّهُ الحَلیمُ الْکَبیرُ لا إلهَ إلاّ اللّهُ العَلیّ الْعَظیمُ، سُبْحانَ اللّهِ وَتَبارَکَ اللّهُ ربُّ السَّماواتِ السَّبْعِ وَرَبُالْعَرْشِالْعَظیمِ وَالْحَمْدُ ِللّهِ رَبِّ الْعالَمینَ.
«معبودی جز خدای بردبار و بزرگ نیست، خدایی جز خدای بلند مرتبه نیست، پاک و منزّه است خدایی که پروردگار آسمانها و عرش است و ستایش مخصوص اوست که پروردگار همه عالمیان است».(3)
امام صادق(علیه السلام) به یکی از یاران خود فرمود:
این دعا را فراموش مکن و همواره در صبح و شام سه بار بخوان:
الّلهُمَّ اجْعَلْنی فی دِرْعِکَ الْحَصینَةِ الّتی تَجْعَلُ فیها مَنْ تُریدُ.
بار خدایا، مرا در قلعه استوار عافیت خود قرار ده که تو هر کس را بخواهی در آن قرار میدهی.(4)
یک روز رسول خدا به امیر مؤمنان(علیه السلام) فرمود:
هر گاه دیدی که بلا به سوی تو میآید این دعا را بخوان که خدا بلا را از تو دور میکند:
بِسْمَ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ الا بِاللّهِ.
به نام خداوند بخشنده و مهربان، همه قدرتهای جهان به دست خداوند بزرگ است.(1)
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: هر کس صبح این دعا را سه بار بخواند تا شب از هر بلایی به دور است و اگر شب سه بار بخواند تا صبح از هر بلایی در أمان است:
بِسْمِ اللّهِ الّذی لایَضُرُّ مَعَ إسْمِهِ شَیْءٌ فی الأَرْضِ وَلا فیالسَّماءِوَهُو السَّمیعُ الْعَلیمُ.
«به نام خدایی که با نام او هیچ چیز در آسمان و زمین نمیتواند زیان برساند و او شنونده و آگاه است».(2)
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
هر کس که موقع خروج ازمنزل، ده بار سوره (قل هو اللّه احد) را بخواند پیوسته در حفظ و نگهداری خداوند است تا به خانهاش برگردد.(1)
1) 62. . الکافی ج 2 ص 542 ، وسائل الشیعة ج 5 ص 328.
آیا «ابو حمزه ثمالی» را میشناسی؟
او کسی است که دعای امام سجاد(علیه السلام) در سحرهای ماه رمضان را برای ما نقل کرده است.
یک روز ابو حمزه، هنگام خواندن قرآن به این آیه رسید که خداوند در مورد حضرت نوح (علیه السلام) میفرماید: (إِنَّهُ کَانَ عَبْدًا شَکُورًا): او بنده شکرگزاری بود.
او به فکر فرو رفت که چرا خداوند حضرت نوح(علیه السلام) را به عنوان بنده شکرگزار معرفی میکند؟
او همین سؤال را از امام باقر(علیه السلام) نمود و آن حضرت در پاسخ او فرمود:
برای این که حضرت نوح(علیه السلام)، دعایی را هر روز، صبح و شام، سه بار میخواند.
ابو حمزه عرض کرد:
آیا میشود آن دعا را به ما یاد دهید؟
امام سجاد(علیه السلام) فرمود:
آن دعا این است:
أَصْبَحْتُ، اُشْهِدُکَ ما أَصْبَحَتْ بی مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ عافیَةٍ فی دینٍأَوْدُنْیا فَإنَّها
مِنْکَ، وَحْدَکَ لا شَریکَ لَکَ.
صبح نمودم وشهادت میدهم هر نعمتی که دارم و بلاهایی که در دین و دنیایم، از من دور میشود به لطف توست، تو آن کسی هستی که هیچ شریکی نداری.(1)
ما باید این مثبت اندیشی زیبا را از حضرت نوح(علیه السلام) فرا بگیریم و هر روز صبح که از خواب بر میخیزیم به نعمتهایی که خدا به ما داده است فکر کنیم و شکر آنها را به جا آوریم که همین شکرگزاری باعث میشود نعمتهای بیشتری را به سوی خود جذب کنیم.
1) 63. . الکافی ج 2 ص 535 ، بحار الأنوار ج 80 ص 248.
برادران حضرت یوسف(علیه السلام)، او را در چاه انداخته، خود به سوی منزل باز گشتند.
حضرت یوسف(علیه السلام) در میان آن چاه، خدای خویش را خواند و از او خواست تا از این بلا نجات پیدا کند.
ناگهان جبرئیل را در کنار خود یافت.
جبرئیل برای او از طرف خدا یک پیام آورده بود.
آیا میدانید آن پیام چه بود؟
آری آن پیام، یک دعا بود تا حضرت یوسف(علیه السلام) با آن دعا، خدا را بخواند و از آن چاه نجات پیدا کند.
آن دعا این است:
ألّلهُمَّ إنّی أَسْأَلُکَ بِأنَّ لَکَ الْحَمْدَ، لا إلهَ إلاّ أَنْتَ الحَنّانُ المَنّانُ، بَدیعُ السّماواتِ وَالأَرْضَ، یا ذَا الْجَلالِ وَالْإکْرامِ، أَنْ تُصَلِّیَ عَلی_'feمُحمَّدٍ وَآلِ مُحمَّدٍ، وَأَنْ تَجْعَلَ مِنْ أَمْری فَرَجا وَمَخْرَجا، وَتَرْزُقَنی مِنْ حَیْثُ أَحْتَسِبُ وَمِنْ حَیْثُ لا أَحْتَسِبُ.
بار خدایا، من تو را میخوانم، که تو شایسته ستایش هستی، خدایی جز تو نیست، تو مهربان هستی و آسمانها و زمین را آفریدی، بار خدایا بر محمد و آل محمد(علیهم السلام) درود بفرست، در کار من گشایشی ایجاد کن و روزی مرا برسان از جایی که میدانم و از جایی که نمیدانم.(1)
آری، حضرت یوسف(علیه السلام)، خدا را به حق محمد و آل محمد(علیهم السلام) قسم میدهد و از چاه نجات پیدا میکند !
اگر تو هم در چاه دوری از خدا قرار گرفتی این دعا را بخوان تا نجات پیدا کنی !
به راستیکه سختترین لحظه برای حضرت یوسف(علیه السلام)، آن لحظهای بود که در دل چاه قرار گرفته بود، تو هم در هنگام سختی و مشکلات، خدا را با اعتقادی راسخ صدا بزن که او شنونده و بینا است.
مدت زیادی از زندانی بودن حضرت یوسف(علیه السلام) گذشته بود و دیگر تحمّل زندان بر او سخت شده بود.
امام صادق(علیه السلام) فرمود که چون مدت زندانی حضرت یوسف(علیه السلام) طولانی شد او سر به سجده گذاشت و این دعا را نمود:
ألّلهُمَّ إنْ کانَتِ الذُّنُوبُ قَدْ أَخْلَقَتْ وَجْهی عِنْدَکَ، فَلَنْ تَرْفَعَ لی إلَیْکَ صَوْتا، فَإنّی أَتَوَجَّهُ إلَیْکَ بِوَجْهِ الشَّیْخِ یَعقُوب.
بار خدایا، اگر گناهان من دیگر آبرویی برای من نزدتو نگذاشته و مانع شده است تا دعای مرا مستجاب کنی، پس من به آبروی پدرم یعقوب تو را میخوانم.(2)
و خداوند به برکت این دعا، بعد از مدتی او را از زندان آزاد ساخت.
امام صادق(علیه السلام) به شیعیان خود دستورداده تا دعای حضرت یوسف(علیه السلام) را این گونه بخوانند:
اللّهُمَّ إنْ کانَتِ الذُّنُوبُ قَدْ أَخْلَقَتْ وَجْهی عِنْدَکَ، فَلَنْ تَرْفَعَ لیإلَیْکَ صَوْتا، فَإنّی أَتَوَجَّهُ إلَیْکَ بِنَبیِّکَ نَبِیِّ الرَّحْمَةِ وَعَلیٍّ وَفاطِمَةَ وَالْحَسَنِ وَالْحُسَیْنِ وَالْأَئِمَةِ.(علیهم السلام)
بار خدایا، اگر گناهان من دیگر آبرویی برای من نزد تو نگذاشته است و مانع شده است تا دعای مرا مستجاب کنی، پس من به آبروی محمد و علی و فاطمه و حسن و حسین(علیهم السلام) تو را میخوانم.(1)
آیا میدانید حضرت عیسی(علیه السلام) چه دعایی را خواند که از دست دشمنان نجات پیدا کرد؟
آیا میدانید اگر این دعا را با شرایط کامل، بخوانید خداوند حاجت شما را میدهد؟
پیامبر اسلام این دعا را به عنوان دعای نجات حضرت عیسی(علیه السلام) معرفی میکند:
اللّهُمَّ إنّی أَدْعُوکَ بِاسْمِکَ الْواحِدِ الْأَعَزِّ، وَأَدْعُوکَ اللّهُمَّبِاسْمِکَالصَّمَدِ، وَأَدْعُوکَ بِاسْمِکَ الْعَظیمِ الْوِتْرِ، وَأَدْعُوکَاللّهُمَّ بَاسْمِکَ الْکَبیرِ الْمُتَعالِ الّذی
1) 66. . تفسیر العیّاشی ج 2 ص 178 ، التفسیر الصافی ج 3 ص 23 ، تفسیر نور الثقلین ج 2 ص 428 ، بحار الأنوار ج 95 ص 185.
ثَبَّتَ أَرْکانُکَ کُلُّها، أَنْتَکْشِفَ عَنّی مَا أَصْبَحْتُ وَأَمْسَیْتُ فیه.
بار خدایا، من تو را به اسمهایت میخوانم: ای یگانه، ای توانا، ای که همیشه بوده و هستی، ای بزرگ، ای کسی که بلند مرتبه هستی، گرفتاریهای مرا در صبح و شام، برطرف فرما.(1)
1) 67. . بحار الأنوار ج 95 ص 190.
وقتی که حضرت آدم(علیه السلام) از بهشت رانده شد گریه زیادی کرد تا این که خداوند تصمیم گرفت توبه او را قبول کند.
امام باقر(علیه السلام) فرمود:
جبرئیل از طرف خدا برای حضرت آدم(علیه السلام) این دعا را آورد و وقتی که او این دعا را خواند توبه او قبول شد:
اللّهُمَّ لا إلهَ إلاّ أنْتَ، سُبْحانَکَ وَبِحَمْدِکَ، عَمِلْتُ سُوءً وَظَلَمْتُ نَفْسی فَاغْفِرْ لی فَإنَّهُ لایَغْفِرُ الذُّنُوبَ إلاّ أَنْتَ، اللّهُمَّ إنّی عَمِلْتُ سُوءً وَظَلَمْتُ نَفْسی فَاغْفِرْ لی، إنَّکَ خَیْرُ الْغافِرِینَ.
بار خدایا، خدایی جز تو نیست، تو از هر عیبی منزّه هستی و تو شایسته ستایش هستی، من گناه کردم و به خود ظلم کردم پس گناهم ببخشای که کسی جز تو گناهم را نبخشد، من گناه کردم و من به خودم ظلم کردم پس گناهم ببخشای که من بخشندهای به خوبی تو نمیشناسم.(1)
1) 68. . بحار الأنوار ج 95 ص 167.
یک روز امام باقر(علیه السلام) به یکی از یاران خود رو کرد و فرمود:
آیا میخواهی دعایی را به تو یاد بدهم تا در شرایط سخت زندگی آن را بخوانی؟ آگاه باش که ما هرگاه در شرایط سختی قرار میگیریم این دعا را میخوانیم:
یا کائِنا قَبْلَ کُلِّ شَیءٍ، وَیا مُکَوِّنَ کُلِّ شَیْءٍ، وَیا باقی بَعْدَ کُلِشَیْء، ٍصَلِّ عَلی مُحمَّدٍ وَآلِ مُحمَّدٍ، وَاْفعَلْ بی (در اینجا رفع گرفتاری خود را از خدا میخواهی).
ای کسی که قبل از همه چیز بودهای، ای آفریننده همه چیز، ای که بعد از فنا شدن همه چیز، باقی خواهی بود، بر محمد و آل محمد درود فرست...(1)
بسیار شایسته است که شیعیان اهل بیت(علیهم السلام) در هنگامی که با مشکلات روبرو میشوند این دعا را بخوانند تا به آرامش برسند.
1) 69. . الکافی ج 2 ص 560.
امام باقر(علیه السلام) به «ابو حمزه ثمالی» فرمود:
ای ابا حمزه، هر گاه در شرایطی قرار گرفتی که ترس و اضطراب، وجودت را فرا گرفت پس در جای خلوت خانه خود رو به قبله بایست و دو رکعت نماز بخوان و هنگامی که نماز تو تمام شد هفتاد بار این دعا را بخوان:
یا أبْصَرَ النّاظِرینَ، وَیا أَسْمَعَ السّامِعینَ، وَیا أَسْرَعَ الْحاسِبینَ، وَیا أَرْحَمَ الرّاحِمینَ.
ای بیناترین بینایان، ای شنواترین شنوایان، ای سریعترین محاسبهگران، ای مهربانترین مهربانان
و در هر بار که این دعا را میخوانی رفع مشکل خویش را از خداوند بخواه که بزودی مشکل تو رفع میشود.(1)
1) 70. . الکافی ج 2 ص 556 ، عدّة الداعی ص 259.
«یونس بن عمّار» میگوید:
من به یک بیماری مبتلا شده بودم پس خدمت امام صادق(علیه السلام) آمدم و از او خواستم دعایی را به من آموزش بدهند تا از آن بیماری شفا پیدا کنم.
آن حضرت به من فرمود:
هنگامی که دو سوم از شب گذشت، برخیز و وضو بگیر و مشغول خواندن نماز شب شو.(1)
وقتی که نماز چهارم را میخوانی (قبل از نماز شفع و وتر)، در سجده دوم رکعت دوم، این دعا را میخوانی:
یا عَلیُّ یا عَظیمُ، یا رَحْمنُ یا رَحیمُ، یا سامِعَ الدَّعَواتِ یا مُعْطِیَ الْخَیْراتِ، صَلِّ عَلی مُحمَّدٍ وَآلِ مُحمَّدٍ، وَاعْطِنی مِنْ خَیْرِ الدُّنْیا وَالآخِرَةِ ما أَنْتَ أَهْلُهُ، وَاصْرِفْ عَنّی شَرَّ الدُّنْیا وَالآخِرَةِ ما أَنْتَ أَهْلُهُ، وَأَذْهِبْ عَنّی هذا الْوَجَعَ (و بیماری خود را نام میبری) فَإنَّهُ قَدْ غاظَنی وَأَحْزَنَنی.
ای عالی مرتبه، ای خدای بزرگ، ای بخشنده و مهربان ، ای شنونده دعاها، ای عطا کننده همه خوبیها، بر محمد و آل محمد درود بفرست و خیر دنیا و آخرت
1) 71. . شما میدانید که نماز شب از چهار نماز دو رکعتی، ویک نماز دو رکعتی که به آن نماز شفع میگویند ویک نماز یک رکعتی (که به آن نماز وتر میگویند)، تشکیل شده است.
را به اندازه کرم خود، به من عنایت کن، شرّ دنیا و آخرت را از من دور بگردان، و این بیماری مرا شفا بده (بیماری خود را نام میبری) که این بیماری آزارم داده و مرا اندوهناک کرده است.
یونس بن عمّار میگوید من این دعا را خواندم و به زودی از آن بیماری شفا گرفتم.(1)
«داوود خندقیّ» میگوید:
من به بیماری سختی مبتلا شده بودم و مدت زیادی در بستر بیماری افتاده بودم.
امام صادق(علیه السلام) از بیماری من مطلع شد و نامهای برای من نوشت.
وقتی نامه آن حضرت به دستم رسید آن را بوسیده و بر چشم نهادم و سپس آن را باز نمودم.
امام صادق(علیه السلام) برای بیماری من یک نسخه معنوی نوشته بود.
آیا میخواهی از این نسخه با خبر شوی؟
آن حضرت(علیه السلام) در آن نامه، خطاب به من نوشته بود:
مقدار (سه کیلو گرم) گندم تهیه کن و در بستر خود به پشت بخواب و آن گندمها را بر روی سینه خود پهن کن و این دعا را بخوان:
اللّهُمَّ إنّی أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الذّی إذا سَأَلَکَ بِهِ الْمُضْطَرُّ کَشَفْتَ ما بِهِ مِنْ ضُرٍّ، وَمَکَّنْتَ لَهُ فِی الأَرْضِ، وَجَعَلْتَهُ خَلیفَتَکَ عَلی خَلْقِکَ، أَنْ تُصَلِّیَ عَلی
1) 72. . الکافی ج 2 ص 259 ، ج 3 ص 326.
مُحمَّدٍ وَآلِ مُحمّدٍ، وَأَنْ تُعافیَنی مِنْ عِلَّتی.
بار خدایا، من تو را به حق آن اسمی میخوانم که چون مضطرّ حقیقی (امام زمان) تو را به آن اسم بخواند دعایش را مستجاب میکنی و او را بر تمام زمین مسلّط میکنی، بار خدایا بر محمد و آل محمد درود بفرست و مرا از این بیماری شفا بده.
بعد از این که این دعا را خواندی، در حالی که این گندمها بر روی سینه تو پخش شده است، بنشین، آنگاه همه گندمهای اطراف خود را جمع کن و دوباره این دعا را بخوان.
بعد آن گندمها را به چهار قسمت هم وزن (هر قسمت 750 گرم) تقسیم کن و به هر قسمت نیز همان دعا را بخوان و هر قسمت از آن گندمها را به یک فقیر بده.
داوود خندقیّ میگوید من این کار را انجام دادم و به سرعت از بیماری خود شفا گرفتمو بعد از آن من این دعا را به عده زیادی یاد دادم و همه آنها هم از این کار نتیجه گرفتند.(1)
خواننده محترم !
اگر برنج، بیشترین غذای شما را تشکیل میدهد، میتوانید از برنج به جای گندم استفاده کنید، زیرا آن فقرایی که میخواهی به آنها غذا بدهی برنج را راحتتر از گندم مورد استفاده قرار میدهند.(شایسته است از بهترین نوع برنج استفاده کنید)
1) 73. . الدعوات ص 181 ، الکافی ج 8 ص 88.
البته نکند برنج کوپنی و ارزان قیمت را برای این کار استفاده کنی و بعد گله کنی که چرا بیماریم خوب نشد، باید بهترین برنجی را که در بازار موجود است برای این کار تهیه کنی.
امام رضا(علیه السلام) فرمودند:
برای شفا یافتن از هر بیماری این دعا را بخوانید:
یا مُنْزِلَ الشِّفاءِ، وَمُذْهِبَ الدّاءِ، صَلِّ عَلی مُحَمّدٍ وَآلِهِ، وَأَنْزِلْ عَلی وَجَعی الشِّفاءَ.(1)
ای کسی که شفاء میدهی و درد را بر طرف میکنی، بر محمد و آل محمد درود بفرست و بیماری مرا شفا بده.
1) 74. . طبّ الأئمّة ص 37 ، بحار الأنوار ج 89 ص 55.
امام کاظم(علیه السلام) فرمود:
هر گاه شخصی غمناک شود، پس سر خود را به سوی آسمان بگیرد و سه بار بگوید: «بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ» که خداوند غم و اندوه او را بر طرف میسازد.(1)
پیامبر رو به یاران خود نمود و فرمود:
هر کس که به غم و اندوه مبتلا شود و این دعا را بخواند، خداوند غم او را بر طرف مینماید:
ألّلهُمَّ إنّی عَبْدُکَ وَابْنُ عَبْدِکَ وَابْنُ أَمَتِکَ، ناصیَتی بِیَدِکَ، ماضٍ فی حُکْمِکَ، عَدْلٌ فی قَضائِکَ، أَسْأَلُکَ بِکُلِّ اسْمٍ سَمَّیْتَ بِهِ نَفْسَکَ وَأَنْزَلْتَهُ فی کِتابِکَ أوْ عَلَّمْتَهُ أَحَدا مِنْخَلْقِکَ أَوِ اسْتَأْثَرْتَ بِهِ فی عِلْمِ الْغَیْبِ عِنْدَکَ، أَنْ تَجْعَلَ الْقُرآنَ رَبیعَ قَلْبی وَنُورَ صَدْری وَجَلاءَ حُزْنی وَذَهابَ هَمّی.
بار خدایا، من بنده تو، فرزند بنده تو و فرزند کنیز تو هستم، اختیارم به دست تو
1) 75. . مکارم الأخلاق ص 346 ، بحار الأنوار ج 93 ص 159.
ست، تو هر چه فرمان دهی همان میشود، تو را به همه اسمهایی که برای خودت قرار دادی میخوانم، آن اسمهایی که در قرآن نازل کردی و یا به بندگان خوبت یاد دادی و یا در علم غیب خودت مخفی کردهای، از تو میخواهم که قرآن را بهار دل من و نور سینهام و باعث از بین رفتن غم و اندوهم قرار دهی.(1)
امام صادق(علیه السلام) فرمود:
چون دچار غم و اندوه شدی غسل نما (و وضو هم بگیر) و دو رکعت نماز بخوان و بعد از نماز این دعا را بخوان و بعد ازآن سوره «ناس» و «فلق» را همراه با «آیة الکرسی» بخوان:
یا فارِجَ الْهَمِّ، وَیا کاشِفَ الغَمِّ، یا رَحْمنَ الدُّنْیا وَالآخِرَةِ وَرَحیمَهُما، فَرِّجْ هَمّی وَاکْشِفْ غَمّی، یا اللّهُ الْواحِدُ الأحَدُ الصَّمَدُ الذّی لَمْیَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ وَلَمْیَکُنْ لَهُ کُفُوا أَحَدُ، إِعْصِمْنی وَطَهِّرْنی وَاذْهَبْ بِبَلیَّتی.
ای کسی که غم و اندوه را برطرف میکنی، ای کسی که در دنیا و آخرت بخشنده و مهربان هستی، غم و اندوهم را بر طرف نما، ای خدای یگانه و بی نیاز که فرزند نداری و فرزند کسی هم نبودهای، تو همانندی نداری، مرا محافظت نما و از گناهان پاکم کن و این بلا را از من دور بگردان.(2)
حتما تا به حال به غم و اندوه گرفتار شدهای، آیا میدانی در آن موقع چه
دعایی را باید بخوانی؟
آیا مایلی به دستور امام کاظم(علیه السلام) عمل کنی؟
آن حضرت برای رفع اندوه به فرزند خود این چنین فرمودند: ای پسرم، این ذکر را زیاد تکرار کن: «یا رَؤُوفُ یا رَحیمُ».(1)
آری، وقتی تو خدا را این گونه صدا میزنی: «ای خدای مهربان و بخشنده»، او هم جواب تو را میدهد و غم و غصه را از دلت بیرون میکند و شادی را در قلب تو مینشاند.
1) 78. . الدعوات ص 45 ، بحار الأنوار ج 95 ص 162.
امام باقر(علیه السلام) به یکی از یاران خود فرمود:
این دعا را بخوان چرا که من ضمانت میکنم که چون این دعا را خواندی خدای متعال حاجت تو را بدهد:
ألّلهُمَّ أنْتَ وَلِیُّ نِعْمَتی وَأَنْتَ الْقادِرُ عَلی طَلِبَتی، قَدْ تَعْلَمُ حاجَتی، فَأسْأَلُکَ بِحَقِّ مُحَمّدٍ وَآلِ مُحَمّدٍ لَمّا قَضَیْتَها لی.
بار خدایا، تو بودی که به من نعمتهای فراوان دادی و میتوانی حاجت مرا بدهی، خواسته مرا هم میدانی پس من تو را به حق محمد و آل محمد میخوانم که حاجتهای مرا بدهی.(1)
«محمد بن فُضَیل» میگوید:
من نامهای به امام جواد(علیه السلام) نوشتم و از او خواستم که دعایی برای من بنویسد تا در موقعی که حاجتهای مهم دارم آن دعا را بخوانم.
امام جواد(علیه السلام) در جواب من نوشت:
1) 79. . الأمالی للطوسی ص 776 ، مکارم الأخلاق ص 276 ، بحار الأنوار ج 95 ص 162.
هر صبح و شام این دعا را بخوان و بعد از آن حاجت خود را بخواه؛ که خداوند حاجتت را برآورده میکند.
و آن دعا این است:
اللّهُ، اللّهُ، ،اللّهُ، رَبّی، الرَّحْمنُ الرَّحیمُ لا أُشْرِکُ بِهِ شَیْئا.
خداوند پروردگار من است، خدای مهربان و بخشنده، من از شرک نسبت به او دوری میکنم و او را یگانه میدانم.(1)
یکی از یاران امام هادی(علیه السلام) خدمت ایشان آمد و به آن حضرت عرضه داشت که دعایی مخصوص به من یاد بدهید !
امام این دعا را به او یاد داده و فرمودند:
من از خدای متعال خواستهام تا هر کس که او را با این دعا بخواند، نا امیدش نکند.(2)
یا عُدَّتی دُونَ الْعُدَدِ، وَیا رَجائی وَالْمُعْتَمَدُ، وَیا کَهْفی وَالسَّنَدُ، وَیا واحِدُ یا أَحَدُ، یا مَنْ هُو اللّهُ أَحَدُ، أَسْأَلُکَ بِحَقِّ مَنْ خَلَقْتَهُ مِنْخَلْقِکَ وَلَمْ تَجْعَلْ فی خَلْقِکَ مِثْلَهُمْ أَحَدا، أَنْ تُصَلّیَ عَلی_'feجَماعَتِهِمْ وَأَنْ تَفْعَلَ بی (اینجا حاجتهای خود را ذکر کند).
ای ذخیره و سرمایه من، ای امید من، ای کسی که من به تو اعتماد میکنم، ای کسی که من به تو پناه میآورم، ای یگانه، تو را میخوانم به حق آن کسانی که آنها
را آفریدی و هیچ کس را مانند آنها مقام ندادهای، پس بر همه آنان درود بفرست...(1)
و تو میدانی که منظور از کسانی که خداوند هیچ کس را مانند آنان قرار نداده است چهارده معصوم(علیهم السلام) میباشند که مقام آنها از همه انبیاء و اولیاء بالاتر است.
برای همین است که وقتی خدا را به حق آنها قسم میدهی خدا دعایت را میشنود و تو را به آرزویت میرساند که او شنوا و بیناست.
1) 82. . بحار الأنوار ج 95 ص 162.
چند روزی بود که یکی از یاران پیامبر به اصطلاح، کمپیدا شده بود و زیاد به مسجد نمیآمد.
به آن مرد خبر دادند که پیامبر سراغ شما را میگیرد؛ برای همین او برای دیدار حضرت به مسجد آمد.
پیامبر از او سؤال کرد که چه شده است کمتر به مسجد میآیی؟
او در جواب گفت که بیماری و فقر، زندگی را بر من مشکل کرده است.
حضرت در جواب فرمودند:
آیا میخواهی دعایی به تو یاد بدهم که بیماری و فقر را از تو دور سازد و سلامتی و ثروت را به سوی تو جذب کند؟
آن مرد در حالی که از خوشحالی در پوست خود نمیگنجید در جواب ایشان گفت:
آری، ای رسول خدا، آن دعا را به من یاد بدهید.
پیامبر فرمود:
این دعا را بخوان:
تَوَکَّلْتُ عَلیَ الْحَیِّ الذّی لایَمُوتُ، وَالْحَمْدُ للّهِ الّذی لَمْ یتَّخِذْ صاحِبَةً وَلا
وَلَدا وَلَمْ یَکُنْ لَهُ شَریکٌ فی الْمُلْکِ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِیٌّ مِنَ الذُلِّ وَکَبِّرْهُ تَکْبیرا.
به خدایی توکّل میکنم که همواره زنده است و نمیمیرد، ستایش مخصوص خدایی است که شریک و فرزندی ندارد و برای او نگهداری نیست که نیاز به او داشته باشد و او را بی نهایت بزرگ شمار.
آن مرد این دعا را حفظ نمود، با پیامبر خداحافظی کرد و از مسجد بیرون رفت.
مدتی گذشت و دیگر بار آن مرد به مسجد پیامبر آمد، در حالی که لبخندی دلنشین به لب داشت.
او خدمت پیامبر آمد و عرضه داشت: ای رسول خدا، بیماری و فقر از من بر طرف شد و این به برکت دعایی بود که شما به من یاد دادید.(1)
«ابو بصیر» که یکی از یاران امام صادق(علیه السلام) است میگوید:
فقر و تنگدستی، زندگی را بر من سخت کرده بود، برای همین تصمیم گرفتم خدمت امام صادق(علیه السلام) بروم و از آن حضرت بخواهم تا دعایی به من یاد دهد که روزی من زیاد شود.
امام صادق(علیه السلام) این دعا را به من یاد داد تا بعد از نماز شب در سجده بخوانم:
یا خَیْرَ مَدْعُوٍّ، وَیا خَیْرَ مَسْئُولٍ، وَیا أَوْسَعَ مَنْ أَعْطی، وَخَیْرَ مُرْتَجی، اُرْزُقْنی وَأَوْسِعْ عَلَیَّ مِنْ رِزْقِکَ، وَسَبِّبْ لی رِزْقا مِنْ قِبَلِکَ، إنَّکَ عَلی کُلِّ شَیءٍ قَدیرٌ.
1) 83. . الکافی ج 2 ص 551 ، الأمالی للمفید ص 229.
ای بهترین کسی که صدا زده میشوی، ای بهترین کسی که به درب خانهات گدایی میشود، ای که عطایت از همه بیشتر است، ای بهترین کسی که مایه امید من هستی، روزیم زیاد کن و از طرف خودت وسیلهای برای روزیم فراهم ساز، که تو بر هر کاری توانا هستی.
ابو بصیر میگوید: از آن زمانی که خواندن این دعا را شروع کردهام دیگر روی فقر و تنگدستی را ندیدهام.(1)
حضرت علی(علیه السلام)، به پیامبر عرضه داشت که ای رسول خدا، من قرض زیادی دارم.
پیامبر به او فرمود:
یا علی، این دعا را بخوان، که اگر قرض تو بسیار زیاد هم باشد خدا آن را ادا میکند:
ألّلهُّمَ أغْنِنی بِحَلالِکَ عَنْ حَرامِکَ، وَبِفَضْلِکَ عَمَّنْ سِواکَ.
خدایا، مرا با روزی حلال خودت از حرام بی نیاز کن و با فضل و لطف خود از دیگران، بی نیاز بگردان.(2)
مناسب دیدم در اینجا سخن شیخ بهایی که یکی از علمای بزرگ شیعه میباشد را برای شما نقل کنم:
او چنین نقل میکند:
من دارای قرض بسیار زیادی شده بودم، بدهکاری من به 1500 مثقال طلا میرسید.
بدهکاران به من فشار میآوردند و من در تنگنا قرار گرفته بودم برای همین شروع به خواندن این دعا کردم.
هر روز بعد از نماز صبح این دعا را تکرار میکردم و گاهی بعد از نمازهای دیگر هم این دعا را میخواندم.
بعد از مدتی کوتاه از راهی که اصلاً باور نمیکردم خداوند همه قرضهای مرا داد.
افراد زیادی این دستور پیامبر را انجام دادهاند و به نتیجه رسیدهاند و حتی یکی از علماء از این دعا به عنوان یکی از معجزات حضرت یاد مینمود.
امام باقر(علیه السلام) هرگاه میخواست دعا کند و از خدا حاجتی را بطلبد، به سجده میرفت و در آن حال هفت بار میگفت:
یا أَرْحَمَ الرّاحِمینَ (ای مهربانترین مهربانان).
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
هر مؤمنی که این عمل را انجام دهد خداوند به آن مؤمن خطاب میکند: «من آن مهربانترین مهربانان هستم، حاجت خود را بگو».(1)
امام باقر(علیه السلام) به یکی از یاران خود دستور دادند برای این که برکت زندگیت زیاد شود در نماز واجب، هنگامی که در سجده هستی این دعا را بخوان:
1) 86.. بحار الأنوار ج 95 ص 159
یا خَیْرَ الْمَسْئُولینَ وَیا خَیْرَ الْمُعْطینَ، اُرْزُقْنی وَاُرْزُقْ عَیالی مِنْفَضْلِکَ الْواسِعِ فَإنَّکَ ذوُ الْفَضْلِ الْعَظیمِ.
ای بهترین کسی که به در خانهات گدایی میشود، ای بهترین عطا کننده، ازفضل زیاد خود به من و خانوادهام روزی بده، که تو صاحب فضل بزرگ هستی.(1)
پیامبر فرمودند:
هر کس هر روز صد بار این ذکر را بگوید از فقر در امان شود، ثروت به او روی آورد و درهای بهشت به سوی او گشوده گردد:
لا إلهَ إلاّ اللّهُ الْمَلِکُ الْحَقُّ الْمُبینُ.
معبودی جز خدا نیست، همان خدایی که حکمران حق و آشکارست.(2)
«حسین بن خالد» میگوید:
من در شهر بغداد زندگی میکردم و دارای قرض بسیار زیادی شده بودم. طلبکاران برای گرفتن پول خود به من فشار میآوردند.
ایام حج شده بود و من مخفیانه به حج رفتم تا شاید بتوانم امام کاظم(علیه السلام) را ببینم و از آن حضرت راه حلّی برای مشکل زندگی خود بگیرم.
ولی من موفق به دیدار آن حضرت نشدم. برای همین نامهای برای ایشان نوشتم و اوضاع زندگی خود را برای امام توضیح دادم.
بعد از مدتی نامهای از آن حضرت به دستم رسید که در آن دعایی نوشته شده بود.
امام کاظم(علیه السلام) دستور داده بودند که این دعا را بعد از هر نماز، سه بار بخوانم.
من مدتی این دعا را خواندم و به برکت این دعا، همه قرضهای من ادا شد و وضع زندگیم رو به راه شد.
آن دعا چنین بود:
اللّهُمَّ إنّی أسْأَلُکَ بِلا إلهَ إلاّ أَنْتَ، بِحَقِّ لا إلهَ الاّ أَنْتَ، أَنْ تَرْحَمَنی بِلا الهَ إلاّ أَنْتَ، اللّهُمَّ إنّی أسْأَلُکَ بِلا إلهَ إلاّ أَنْتَ، بِحَقِّ لا إلهَ إلاّ أَنْتَ، أَنْتَرْضِیَ عَنّی بِلا الهَ إلاّ أَنْتَ، اللّهُمَّ إنّی أسْأَلُکَ بِلا إلهَ إلاّ أَنْتَ بِحَقِّ لا إلهَ إلاّ أَنْتَ أَنْ تَغْفِرَ لی بِلا إلهَ إلاّ أَنْتَ.
بار خدایا، ای کسی که معبودی جز تو نیست تو را میخوانم که به حق یگانگیت به من رحم کنی، بار خدایا، ای کسی که معبودی جز تو نیست تو را میخوانم که به حق یگانگیت از من راضی شوی، بار خدایا، ای کسی که معبودی جز تو نیست تو را میخوانم که به حق یگانگیت گناهانم را ببخشی.(1)
1) 89. . مکارم الأخلاق ص 347 ، بحار الأنوار ج 95 ص 303.
رسول خدا فرمودند: «بهترین دعا، استغفار از گناهان میباشد».90
استغفار یعنی انسان از خدا بخواهد که گناه او را ببخشد.
بندهای که زیاد طلب آمرزش گناهان خود را بنماید، وقتی که پرونده اعمال او به سوی آسمانها میرود بسیار درخشان و نورانی است.
پیامبر روزی هفتاد بار «أَسْتَغْفِرُ اللّه» میگفت و بعد از آن هم هفتاد بار «أَتُوبُ إلَیْهِ» را تکرار میکرد.(1)
امام باقر(علیه السلام) فرمود:
هر کس که بعد از نماز واجب خود، قبل از اینکه از جای خود برخیزد این دعا را سه بار بخواند، خداوند گناهان او را میبخشد:
أَسْتَغْفِرُ اللّهَ الّذی لا إلهَ إلاّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ، ذُو الْجَلالِ وَالْإکْرامِ وَأَتُوبُ إلَیْهِ.
از خدا طلب آمرزش میکنم، خدایی که زنده و پایدار است، صفات زیبایی دارد و اهل کرم است و به سوی او باز میگردم.(2)
رسول خدا فرمود:
هر کس این دعا را بعد از نماز صبح و مغرب ده بار بگوید، نزد خدا از همه مردم برتر خواهد بود و ثواب بیشتری را به سوی خود جذب خواهد نمود.
لا الهَ الاّ اللّهُ وَحْدَهُ لا شَریکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ، یُحْیی وَیُمیتُ وَیُمیتُ وَیُحْیی وَهُوَ حَیٌّ لایَمُوتُ، بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَهُوَ عَلی_'feکُلِّ شَیءٍ قَدیرٌ.
معبودی جز خدای یگانه نیست، شریکی برای او نیست، دارایی جهان از آن اوست و ستایش مخصوص او است، زنده میکند و میمیراند، میمیراند و زنده میکند و او زندهای است که هرگز نمیمیرد، همه خیرها به دست او است و بر هرکاری تواناست.(1)
و امام صادق(علیه السلام) فرمود:
هرکس این دعا را قبل از طلوع خورشید و قبل از غروب آن بگوید، آن دعا
1) 93. . الکافی ج 2 ص 518 ، وسائل الشیعة ج 6 ص 477.
برای کفّاره گناهانش کافی خواهد بود.(1)
روز قیامت است و آتش جهنم شعله میکشد و همه مردم در وحشت و اضطراب هستند.
آنجا را نگاه کن، آن مرد را میگویم که مأموران عذاب، او را به سوی جهنم میبرند.
فریاد ناله وگریه او بلند است !
آیا کسی هست تا شفاعت این مرد را بنماید؟
گروه زیادی از مؤمنان از زن و مرد، این منظره را میبینند و آنها تصمیم میگیرند تا شفاعت این مرد را بنمایند.
برای همین دستهای خود را به آسمان بلند کرده و این چنین دعا میکنند:
خدایا، این همان کسی است که در دنیا برای ما دعا میکرد و از تو برای ما طلب رحمت و بخشش میکرد. بار خدایا، اکنون شفاعت ما را در حق او بپذیر !
اکنون خدا هم به احترام مؤمنان، او را از آتش جهنم نجات میدهد.
آیا این مرد را میشناسید؟
او کسی است که در دنیا این دعا را زیاد میخواند:
الّلهُّمَ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ.
بار خدایا، مردان و زنان مؤمن را ببخشای !
1) 94. . الکافی ج 2 ص 518 ، وسائل الشیعة ج 6 ص 477.
خواننده محترم، تو هم از امروز تصمیم بگیر به این حدیث رسول خدا عمل کنی و این دعا را زیاد بخوانی.95
این گونه همّت بالای خود را نشان میدهی و باعث خوشحالی همه افراد مؤمن درطول تاریخ میشوی و آنان هم روز قیامت شفاعت تو را میکنند.
امام صادق(علیه السلام) فرمود:
هر کس روزی بیست و پنج بار این دعا را بخواند خداوند به اندازه همه مردان و زنان مؤمن (از اول خلقت دنیا تا روز قیامت)، در پرونده او عمل نیکو مینویسد.(1)
یکی از یاران امام صادق(علیه السلام) خدمت آن حضرت عرضه داشت:
دعایی را به من آموزش بدهید تا هر صبح و شام آن را بگویم.
امام صادق(علیه السلام) این دعا را به او یاد داد تا هر صبح وشام بخواند:
الْحَمْدُ للّهِ الّذی یَفْعَلُ ما یَشاءُ وَلایَفْعَلُ ما یَشاءُ غَیْرُهُ، الْحَمْدُ للّهِ کَما یُحِّبُ اللّهُ أَنْ یُحْمَدُ، الْحَمْدُ للّهِ کَما هُوَ أَهْلُهُ، اللّهُمَّ أدْخِلْنی فی کُلِّ خَیْرٍ أَدْخَلْتَ فیهِ مُحَمّدا وَآلَ مُحَمّدٍ، وَأَخْرِجْنی مِنْ کُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمّدا وَآلَ مُحَمّدً، وَصَلَّی اللّهُ عَلی مُحَمّدٍ وَآلِ مُحَمّدٍ.
ستایش خدایی را که هر آنچه بخواهد انجام میدهد و هیچ کس دیگر این قدرت را ندارد. ستایش میکنم خدای خویش را همانطور که او دوست دارد ستایش شود و چنانکه او شایسته حمد و ستایش است خدایا، هر خیر و خوبی که به
1) 96. . الأمالی للصدوق ص 462 ، ثواب الأعمال ص 161 ، بحار الأنوار ج 93 ص 384.
محمد و آل محمد دادهای به من هم بده و هر بدی را که از آنها دور کردی، از من هم دور بگردان و بر محمد و آل محمد(علیهم السلام) درود بفرست.(1)
هر کس که هر صبح و شام این دعا را بخواند بر خداوند متعال، لازم است که او را در روز قیامت شاد سازد:
رَضیتُ بِاللّهِ رَبّا، وَبِالْإسْلامِ دینا، وَبِمُحَمَّدٍ نَبیّا، وَبِالْقُرآنِ بَلاغا، وَبِعَلیٍّ إماما.
از این که خداوند یگانه، پروردگار من؛ اسلام، دین من؛ حضرت محمد پیامبر من؛ قرآن، کتاب من و حضرت علی(علیه السلام) امام من است، راضی و خشنود هستم.(2)
امام صادق(علیه السلام) فرمود:
این دعا از حضرت آدم(علیه السلام)، تا پیامبر اسلام، از پیامبری به پیامبر دیگر به ارث رسیده است و همه پیامبران آن را خواندهاند.
پیامبر اسلام هم در آغاز هر روز این دعا را میخواند:
اللّهُمَّ إنّی أَسْأَلُکَ ایمانا تُباشِرُ بِهِ قَلْبی وَیَقینا، حَتّی أَعْلَمُ أنَّهُ لَنْ یُصیبَنی إلاّ ما کَتَبْتَ لی وَرَضِّنی بِما قَسَمْتَ لی.
بار خدایا، از تو میخواهم ایمانی به من بدهی که قلبم را زنده کند، یقینی به من بدهی که بدانم جز آنچه تو برایم تقدیر کردی به من نمیرسد و مرا به آنچه برایم
تقدیر کردی راضی بنما.(1)
آیا میخواهی لحظه جان دادن، فرشتگان به تو بشارت و مژده رستگاری بدهند؟
امام باقر(علیه السلام) در حدیثی، به این نکته اشاره میکند که هر کس با شرایط، این دعا را همواره بخواند لحظه مرگ، فرشتگان به او بشارت میدهند:
یا أَسْمَعَ السّامِعینَ وَیا أَبْصَرَ النّاظِرینَ، وَیا أَسْرَعَ الْحاسِبینَ، وَیا أَرْحَمَ الرّاحِمینَ وَیا أَحْکَمَ الْحاکِمینَ.
ای شنوندهترین شنوندهها، ای بیناترین بینایان، ای سریعترین محاسبهگران، ای مهربانترین مهربانان و ای حاکمترین حکم کنندگان !(2)
امام صادق(علیه السلام) فرمود:
هر کس این دعا را بعد از نماز مغرب سه بار بگوید خیر زیاد به او عطا خواهد شد:
الْحَمْدُ للّهِ الذی یَفْعَلُ ما یَشاءُ وَلایَفْعَلُ ما یَشاءُ غَیْرُهُ
ستایش خدایی را که فقط اوست که هر آنچه اراده کند میتواند انجام دهد و دیگران چنین قدرتی ندارند.(3)
یکی از یاران امام کاظم(علیه السلام) به نام «هِلْقام» به آن حضرت گفت که به من دعایی یاد بدهید که خیر دنیا و آخرت در آن بوده و مختصر و کوتاه هم باشد.
امام به او فرمود:
بعد از نماز صبح تا هنگامی که آفتاب طلوع میکند این دعا را تکرار کن.
هلقام شروع به خواندن این دعای کوچک و پر معنی نمود؛ در حالی که وضع اقتصادیش از همه فامیل و آشنایانش بدتر بود. مدتی نگذشت که به برکت این دعا، وضع زندگی او از همه بهتر شد.
و آن دعا این است:
سُبْحانَ اللّهِ الْعَظیمِ وَبِحَمْدِهِ، أَسْتَغْفِرُ اللّهَ وَأَسْأَلُهُ مِنْ فَضْلِهِ.
خداوند ازهر عیبی منزّه است و ستایش مخصوص اوست، از او طلب آمرزش میکنم و فضل او را طلب میکنم.(1)
امام صادق(علیه السلام) با «عبد اللّه بن سنان» در مورد روزگار غیبت امام زمان(علیه السلام) سخن میگفت.
امام به او فرمود:
در آن زمان، فتنههای شدیدی پیش میآید و ازاین فتنهها نجات پیدا نمیکند مگر کسی که دعای غریق را بخواند.
عبد اللّه بن سنان سؤال کرد که دعای غریق چه دعایی است؟
1) 102. . الکافی ج 2 ص 550 ، کتاب من لا یحضره الفقیه ج 1 ص 328 ، وسائل الشیعة ج 6 ص 476.
امام فرمود:
دعای غریق، این دعا میباشد:
یا اللّهُ یا رَحْمنُ یا رَحیمُ یا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ، ثَبِّتْ قَلْبی عَلی دینِکَ.
ای خدای یگانه، ای مهربان، ای بخشنده، ای کسی که دلها را متحوّل میکنی، دل مرا بر دین خود ثابت بنما.(1)
این دعا را هر روز قبل از طلوع خورشید بخوان:
اللّهُ أکْبَرُ اللّهُ أَکْبَرُ، وَسُبْحانَ اللّهِ بُکْرَةً وَأصیلاً، وَالْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعالَمینَ کَثیرا، لاشَریکَ لَهُ، وَصَلَّی اللّهُ عَلی مُحَمّدٍ وَآلِهِ.
خدا بزرگتر از آن است که به وصف آید و او را هر صبح و شامگاه از هر عیبی منزّه میدانم، ستایش زیاد مخصوص خدای عالمیان است، شریکی برای خدا نیست، بار خدایا بر محمد و آل محمد درود بفرست.
امام باقر(علیه السلام) فرمودند:
هر فردی که قبل از طلوع خورشید این دعا را بخواند فرشتهای میآید و این دعا را به سوی آسمان میبرد.
فرشتگان به او میگویند که چه چیزی همراه خود داری؟
او در جواب آنها میگوید که همراه من دعا و کلمه هایی است که یکی از بندگان مؤمن خدا گفته است.
آن فرشتگان برای کسی که این کلمات را گفته است، طلب رحمت میکنند.
خلاصه آنکه این فرشته به هر آسمانی که میرود همین جریان روی
1) 103. . کمال الدین ص 352 ، بحار الأنوار ج 95 ص 326.
میدهد و فرشتگان آن آسمانها برای گوینده این دعا، طلب رحمت و مغفرت میکنند.
تا آنجا که این فرشته به عرش خدا میرسد.
فرشتگانی که در عرش خدا هستند نیز همین سؤال را میکنند و چون آن جواب را میشنوند برای گوینده این دعا طلب رحمت و مغفرت میکنند.(1)
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
بهترین دعا و حاجتی که از خدا خواسته میشود این دعا میباشد:
اللّهُمَّ فَقِّهْنی فی الدّینِ، وَحَبِّبْنی إلی الْمُسْلِمینَ، وَاجْعَلْ لی لِسانَ صِدْقٍ فی الآخَرینَ.
بار خدایا، فهم در دین به من عنایت کن، محبت مرا در میان مسلمانان قرار ده و مرا در میان دیگران از راستگویان قرار ده.(2)
«ابوحمزه ثمالی» میگوید:
من اول صبح به طرف خانه امام سجاد(علیه السلام) حرکت کردم تا با آن حضرت دیداری داشته باشم و از حضور آن حضرت استفاده ببرم.
هنگامی که جلوی درب خانه آن حضرت رسیدم دیدم که آن حضرت از خانه بیرون آمدند.
من سلام کردم و حضرت جواب سلام مرا داد.
بعد دیدم که امام این دعا را میخواند:
بِسْمِ اللّهِ، آمَنْتُ باللّهِ، وَتَوَکَّلْتُ عَلیَ اللّهِ.
به نام خدا، به خدا ایمان دارم و به او توکّل میکنم
بعد امام سجاد(علیه السلام) رو به من کرد و فرمود:
هر کس که از در خانه خود بیرون میرود شیطان سر راه او میآید، پس هنگامی که آن شخص این دعا را بخواند و بِسْمِ اللّه بگوید، دو فرشتهای که مأمور ثبت اعمال او هستند به آن شخص میگویند: «خدا امور تو را کفایت کرد» و چون ، آمَنْتُ باللّهِ را بگوید آن دو فرشته میگویند: «هدایت شدی»، وچون تَوَکَّلْتُ عَلیَ اللّهِ را بگوید، آن دو فرشته به او میگویند: «در حفاظت خدا هستی»، در این هنگام است که شیطان از او دور میشود.(1)
پیامبر با جبرئیل (که به شکل مرد عربی ظاهرشده بود) مشغول گفتگو بود.
در این میان، ابوذر غفاری به سوی پیامبر آمد، ولی هنگامی که دید آن حضرت مشغول سخن گفتن با آن مرد عرب است، نزدیک نیامد چون نخواست مزاحم آنها بشود.
در این هنگام جبرئیل به پیامبر عرضه داشت:
اگر ابوذر به من سلام میکرد، جواب سلام او را میدادم، ای پیامبر این
1) 106. . الکافی ج 2 ص 541.
ابوذر دعایی دارد که نزد فرشتگان آسمان بسیار معروف است !
جبرئیل به آسمان عروج کرد، لحظاتی گذشت و ابوذر به سوی پیامبر بازگشت.
پیامبر به او فرمود:
ای ابوذر، جبرئیل به من خبر داد که دعای تو نزد فرشتگان آسمان، معروف و مشهور شده است. کدام دعا را همواره میخوانی؟
ابوذر در پاسخ گفت:
ای رسول خدا، دعایی که من همواره میکنم این است:
اللّهُمَّ إنّی أَسْأَلُکَ الإیمانَ بِکَ، وَالتَّصْدیقَ بِنَبِیِّکَ، وَالْعافیَةَ مِنْ جَمیعِ الْبَلاءِ، وَالشُّکْرَ عَلی الْعافیَةِ، وَالْغِنی عَنْ شِرارِ النّاسِ.
بار خدایا، ایمان به خودت، تصدیق پیامبرت، عافیت از هر بلا، شکر گزاری بر این عافیت و بی نیازی از افراد بد را از تو میخواهم.(1)
«أمّ سَلَمه»، همسر پیامبر اسلام میگوید:
نیمه شب بود، دیدم پیامبر در بستر نیست، بلند شدم تا ببینم آن حضرت کجا رفته است.
ناگهان دیدم که ایشان در گوشهای از خانه، در حال نماز میباشد و دستهای خود را به سوی آسمان گرفته و در قنوت گریه میکند.
گوش دادم ببینم چه دعایی را میخواند، این دعا را از ایشان شنیدم:
1) 107. . الکافی ج 2 ص 587 ، بحار الأنوار ج 95 ص 354.
اللّهُمَّ لا تَنْزِعْ مِنّی صالِحِ ما أَعْطَیْتَنی أَبَدا، اللّهُمَّ لا تُشْمِتْ بی عَدُّوا وَلا حاسِدا أَبَدا، اللّهُمَّ وَلاتَرُدَّنی فی سُوءٍ اسْتَنْقَذْتَنی مِنْهُ أَبَدا، اللّهُمَّ وَلا تَکِلْنی إلی نَفْسی طَرْفَةَ عَیْنٍ أَبَدا.
خدایا، نعمتهای خوبی را که به من دادهای از من مگیر، خدایا مرا به شماتت دشمنم گرفتار مکن، خدایا بلایی را که از من دور کردهای به سوی من باز مگردان، خدایا، به اندازه چشم به هم زدنی مرا به خودم وامگذار.(1)
امام صادق و امام کاظم(علیهما السلام) بعد از نماز واجب، به سجده میرفتند و این دعا را تکرار میکردند:
أَسْأَلُکَ الرّاحَةَ عِنْدَ الْمُوْتِ، وَالْعَفْوَّ عِنْدَ الْحِسابِ.
خدایا، راحتی هنگام جان دادن و بخشش در هنگام حسابرسیِ روز قیامت را از تو میخواهم.(2)
آری، ما هم باید هر روز این دعا را در سجده بخوانیم باشد که مرگ در کاممان شیرین شود و موقع حسابرسی اعمال شاهد بخشش و عفو خدا باشیم.
امام صادق(علیه السلام) با یکی از یاران خود به نام «زراره» در مورد روزگار غیبت امام زمان(علیه السلام) سخن میگفت و درباره این مطالب با زراره چنین گفتگو میکرد: در آن روزگار، شیعیان سختی زیادی خواهند کشید و امام زمان آنها غایب خواهد بود و آنان با انواع و اقسام فتنهها روبرو خواهند
شد.
زراره به آن حضرت عرضه داشت:
اگر آن روزگار را درک کنم چه کنم؟
امام صادق(علیه السلام) فرمود:
اگر آن روزگار را دیدی این دعا را زیاد بخوان:
اللّهُمَّ عَرِّفْنی نَفْسَکَ، فَإنَّکَ إنْ لَمْتُعَرِّفْنی نَفْسَکَ لَمْأَعْرِفْ رَسوُلَکَ، اللّهُمَّ عَرِّفْنی رَسوُلَکَ، فَإنَّکَ إنْ لَمْ تُعَرِّفْنی رَسُولَکَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَتَکَ، اللّهُمَّ عَرِّفْنی حُجَّتَکَ، فَإنّکَ إنْ لَمْ تُعَرِّفْنی حُجَّتَکَ ضَلَلْتُ عَنْ دینی.
بار خدایا، شناخت خودت را به من کرم کن که اگر تو را نشناسم پیامبر تو را هم نخواهم شناخت، بار خدایا، شناخت پیامبرت را به من کرم کن، که اگر پیامبرت را نشناسم امام زمان خود را نخواهم شناخت، بار خدایا، شناخت امام زمان را به من کرم کن که اگر امام زمان را نشناسم گمراه خواهم شد.(1)
واکنون که زمان غیبت امام زمان(علیه السلام) است من و تو باید این دعا را همواره بخوانیم و تلاش کنیم که معرفت و شناختمان به آن حضرت زیاد و زیادتر شود.
«پایان»
1) 110. . کمال الدین ص 343 ، بحار الأنوار ج 95 ص 26 .