بقیع
ghaemiyeh.com
ghaemiyeh.com
عنوان و نام پديدآور : بقيع تدوين معاونت آموزش و تحقيقات [بعثه مقام معظم رهبري در امور حج و زيارت ؛ [براي حوزه نمايندگي ولي فقيه در امور حج و زيارت .
مشخصات نشر : تهران مشعر ۱۳۷۹.
مشخصات ظاهري : ۲۶ ص : مصور، نقشه ۵/۹ ×۱۸ سم.
فروست : اماكن چهارگانه
شابك : ۴۰۰۰ ريال 964-6293-76-X : ؛ ۴۰۰۰ ريال (چاپ سوم) ؛ ۵۰۰۰ ريال (چاپ چهارم) ؛ ۵۰۰۰ ريال (چاپ پنجم)
يادداشت : چاپ سوم : تابستان ۱۳۷۹.
يادداشت : چاپ چهارم : تابستان ۱۳۸۰.
يادداشت : چاپ پنجم پائيز ۱۳۸۰.
موضوع : زيارتگاههاي اسلامي
موضوع : مدينه--زيارتگاههاي اسلامي
موضوع : بقيع
شناسه افزوده : حوزه نمايندگي ولي فقيه در امور حج و زيارت
شناسه افزوده : بعثه مقام معظم رهبري در امور حج و زيارت. معاونت آموزش و تحقيقات
رده بندي كنگره : BP۲۶۲/۷ /ب۷
رده بندي ديويي : ۲۹۷/۷۶۳۵
شماره كتابشناسي ملي : م۷۹-۲۶۱۰۲
بسم اللَّه الرحمن الرحيم
بقيع غَرقَد، گورستان مدينه منوره است كه در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله بسيارى از صحابه و پس از رحلت ايشان چهار تن از امامان معصوم عليهم السلام و نيز تعدادى از بزرگان تابعين و سادات اهلبيت عصمت و طهارت در آن به خاك سپرده شدهاند. از آن زمان تا كنون هزاران نفر از دانشمندان، زاهدان و صالحان، كه در مدينه از دنيا رفتهاند، نيز در همين گورستان دفن شدهاند.
پيامبر صلى الله عليه و آله براى آرميدگان در اين قبرستان احترام خاص قائل بود. يكى از موالى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گويد: نيمه شبى پيامبر صلى الله عليه و آله مرا از خواب بيدار كرد و فرمود: من فرمان يافتهام تا براى دفن شدگان در بقيع طلب آمرزش كنم، همراه من بيا. و من همراه آن حضرت حركت كردم، وقتى در ميان قبور بقيع قرار گرفت، مدتى طولانى براى مدفونين آن از
نماى بيرونى در بقيع
خداوند طلب مغفرت و آمرزش كرد؛ «فَاسْتَغْفَرَ لِاهْلِهِ طَويلًا».
پيامبر صلى الله عليه و آله هرگاه از كنار قبرستان بقيع مىگذشت، مىفرمود: «السَّلامُ عَلَيْكُمْ مِنْ دِيَارِ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ وَ إِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لاحِقُونَ».
آن حضرت بسيارى اوقات در لحظات پايانى شب، كنار قبرستان بقيع مىآمد و به دفن شدگان آن درود مىفرستاد و برايشان طلب مغفرت مىكرد.
و نيز برخى شبها تنها به بقيع آمده و در آن جا به راز و نياز با خدا مىپرداختند.
امّ قيس گويد: كنار رسول خدا صلى الله عليه و آله در بقيع ايستاده بودم، آن حضرت فرمود: «امّ قيس! از اين قبرها هفتاد هزار نفر برانگيخته شده و بدون حساب وارد بهشت مىشوند.
چهرههاى آنان همچون قرص ماه مىدرخشد.»
علت آن كه بقيع را «بقيع الغرقد» ناميدهاند آن است كه نوعى درخت خاردار در اين گورستان مىروييده كه نامش غرقد بوده و از اين رو به بقيع غرقد معروف شده است.
اكنون آن درختان از بين رفتهاند، ليكن نامشان مانده است.
برخى نيز گفتهاند: بقيع غرقد به زمينى گفته مىشود كه نوعى درخت بلند توت آن را پوشانده باشد.
اين گورستان كه در قسمت شرقى مسجد النبى واقع است، در دوره جاهلى اهميت چندانى نداشته، ليكن پس از هجرت رسول خدا صلى الله عليه و آله به مدينه و دفن بسيارى از چهرههاى سرشناس مسلمان در آن، از اهميت و قداست ويژهاى برخوردار گرديده است.
بقيع تا يك صد سال پيش ديوار و حصارى نداشت، اما هم اكنون با ديوارى بلند محصور گشته و از گذشته تا كنون
قسمتى از فضاى داخلى قبرستان
مسلمانان از هر فرقه و مذهب، پس از زيارت رسول خدا صلى الله عليه و آله به اين مكان مىآيند و اهل بيت پيامبر عليهم السلام و ديگر آرميدگان در اين گورستان را زيارت مىكنند.
قبور ائمه معصوم عليهم السلام و تعداد ديگرى از دفن شدگان در بقيع، پيشتر داراى قبه و سرپناه بود، ليكن اكنون همه آنها تخريب گرديده و اين قبرستان به صورت فضاى باز و سادهاى درآمده و تنها برخى از قبور با ديوارههاى كوتاه مشخص، باقى مانده است.
دفن شدگان در بقيع
روبروى درِ كنونى، كمى در سمت راست، قبور مطهر چهار امام معصوم عليهم السلام قرار دارد:
1- امام حسن بن على عليهما السلام
امام مجتبى عليه السلام در نيمه رمضان سال سوم هجرت در مدينه زاده شد و از همان دوران كودكى مورد علاقه شديد رسول خدا صلى الله عليه و آله قرار گرفت، پس از رحلت آن حضرت، در كنار پدر بزرگوارش امير مؤمنان عليه السلام، در جنگهاى جمل، صفين و نهروان شركت جست و پس از شهادت پدر، به امامتمنصوبوحدود شش ماه خلافت كرد. سپس معاويه جنگى را بر آن حضرت تحميل نمود و مردم ايشان را تنها گذاشتندتااينكه سرانجام به تحريك معاويه پسر ابو سفيان، در سال 50 ه. ق. توسط همسرش جَعده دختر اشْعَث بن قيس، مسموم و به شهادت رسيد و در بقيع به خاك سپرده شد.
امام سجاد عليه السلام در سال 38 ه. ق. به دنيا آمد و در دوران امامت حسن بن على عليهما السلام و پدر بزرگوارش حسين بن على عليهما السلام رشد يافت. در كربلا همراه پدر بود اما به دليل
بيمارى نتوانست سلاح به دست گيرد. آن حضرت را با ديگر اسيران به شام بردند و از آن پس نزديك سى و چهار سال امامت داشت و سرانجام در سال 94 ه. ق. به تحريك وليد بن عبدالملك مسموم و به شهادت رسيد و در كنار امام مجتبى عليه السلام در بقيع آرميد.
زهد و عبادت و كرم و بزرگوارى آن حضرت زبان زد خاص و عام و دوست و دشمن بود.
امام باقر عليه السلام در سال 58 ه. ق. به دنيا آمد و تا سال 94 ه. ق. در كنار پدر بزرگوارش در مدينه زندگى كرد.
پس از شهادت پدر رهبرى را در دست گرفت و شاگردان فراوانى را تربيت كرد. در نشر معارف اسلامى و اهل بيت پيامبر عليهم السلام گامهاى بلندى برداشت. آن حضرت را «باقر العلوم» يعنى شكافنده دانشها لقب دادند. امام باقر عليه السلام در سال 114 و يا 117 ه. ق. به تحريك هشام بن عبدالملك به شهادت رسيد و در كنار پدر بزرگوارش در بقيع به خاك سپرده شد.
آن حضرت در سال 80 يا 83 ه. ق. به دنيا آمد و پس از
شهادت پدر، رهبرى پيروان اهل بيت عليهم السلام را بر عهده گرفت و در دوران حيات پر بار خود، هزاران شاگرد را در رشتهها و علوم مختلف تربيت كرد. منصور دومين خليفه عباسى بر آن حضرت به شدّت سخت گرفت و سرانجام در 25 شوال 148 ه. ق. به تحريك وى، آن حضرت مسموم گرديد و به شهادت رسيد و در بقيع كنار جد و پدرش دفن شد.
در كنار قبور چهار امام از اهل بيت رسول خدا صلى الله عليه و آله دو قبر ديگر وجود داد كه يكى از آنها قبر عباس بن عبدالمطلب عموى پيامبر صلى الله عليه و آله و ديگرى قبر فاطمه بنت اسد مادر اميرمؤمنان على عليه السلام است.
وى از شخصيتهاى بزرگ قريش و 2 يا 3 سال از رسولخدا صلى الله عليه و آله بزرگتربود. در مكه از اظهار ايمان خوددارى مىكرد، در سال دوم با اكراه به همراه قريش در جنگ بدر شركت جست سپس به اسارت مسلمانان درآمد و با فديه آزاد شد و سرانجام در زمره بهترين ياران پيامبر صلى الله عليه و آله به شمار آمد. پس از رحلت رسول خدا صلى الله عليه و آله به امير مؤمنان على بن ابى طالب عليه السلام وفادار ماند و در سال 32 ه. ق. در زمان عثمان در مدينه درگذشت و در قبرستان بقيع دفن گرديد.
قبور ائمه بقيع عليهم السلام:
1- امام حسن مجتبى عليه السلام، 2- امام سجّاد عليه السلام،
3- امام محمّد باقر عليه السلام، 4- امام جعفرصادق عليه السلام
و نيز عباس بن عبدالمطّلب
او همسر ابوطالب، مادر على بن ابى طالب عليه السلام و از نخستين بيعت كنندگان با رسول خدا صلى الله عليه و آله بود و به عنوان همسر ابوطالب در سرپرستى پيامبر سهم به سزايى داشت.
وى از آن چنان قداستى برخوردار گرديد كه به درون كعبه راه يافت و فرزندش على بن ابى طالب عليه السلام را در آن جا به دنيا آورد.
مزار فاطمه بنت اسد، مادر امير مؤمنان على عليه السلام
در رحلت او رسول خدا صلى الله عليه و آله به شدت متأثر شد و بر جنازهاش نماز گزارد و در حالى كه بر وى مىگريست او را در قبر نهاد.
در قبرستان بقيع سه تن از دختران رسول خدا صلى الله عليه و آله به نامهاى زينب، ام كلثوم و رقيّه و نيز ابراهيم پسر آن حضرت دفن شدهاند.
بزرگترين دختر پيامبر صلى الله عليه و آله زينب بود كه از خديجه متولد شد. او با ابوالعاص بن ربيع ازدواج كرد و در سال هشتم هجرى قمرى بدرود حيات گفت.
امكلثوم همسر عُتيبه بن ابىلهب بود. او در سال سوم هجرت به عقد عثماندرآمد ودرسال 9 ه. ق. وفات يافت و در حالى كه پيامبر صلى الله عليه و آله بر او مىگريست در بقيع به خاك سپرده شد.
رقيهدرمكهبهعقد عتبة بن ابى لهب و پس از وى به عقد عثمان درآمد. او به حبشه هجرت كرد و از حبشه به مدينه آمد و سرانجام در سال دوم هجرت بر اثر بيمارى وفات يافت. برخى وفات او را سال چهارم هجرت ذكر كردهاند.
پيامبر صلى الله عليه و آله دستور داد او را در بقيع به خاك سپردند.
قبور دختران رسول خدا صلى الله عليه و آله
ابراهيم فرزند رسول خدا صلى الله عليه و آله در سال 8 ه. ق. در مدينه
از مادرش ماريه قبطيّه متولد شد. پيامبر صلى الله عليه و آله به وى علاقه شديد داشت و عاطفه نشان مىداد، اما او سرانجام در سال دهم هجرت، پس از يك سال و ده ماه از دنيا رفت و به دستور رسول خدا، در كنار قبر عثمان بن مظعون در بقيع به خاك سپرده شد.
محلّ ولادت او «مَشربه امّ ابراهيم» لقب گرفت كه هم اكنون از آثار اسلامى مدينه به شمار مىآيد.
آرامگاه ابراهيم فرزند پيامبر صلى الله عليه و آله
وى از زمره نخستين گروندگان به اسلام بود و در سال 6 ه. ق. بدرود حيات گفت و در بقيع به خاك سپرده شد.
وى ابتدا به عقد زيد بن حارثه درآمد و پس از آن كه زيد در سال پنجم هجرت طلاقش داد، با رسول خدا صلى الله عليه و آله ازدواج كرد و سرانجام در سال 20 ه. ق. در سن پنجاه سالگى درگذشت و در بقيع به خاك سپرده شد.
مادر ابراهيم، پسر رسول خدا صلى الله عليه و آله است. وى در سال 16 ه. ق. در مدينه درگذشت و در بقيع دفن گرديد.
وى همسر يكى از صحابه رسول خدا (عبداللَّه بن جحش) بود كه پس از شهادت او، به عقد پيامبر صلى الله عليه و آله درآمد و پس از دو يا سه ماه در حالى كه بيش از سى سال نداشت، در سال چهارم هجرت بدرود حيات گفت و در بقيع آرميد.
وى در سال چهارم بعثت به دنيا آمد و سه سال پس از مرگ خديجه با رسول خدا صلى الله عليه و آله ازدواج كرد و در سال 57 يا 58 ه. ق. درگذشت و در بقيع دفن شد.
وى 5 سال قبل از بعثت زاده شد. ابتدا با خُنيس بن حُذافه ازدواج كرد و پس از درگذشت او به عقد پيامبر در آمد و بنا به گفته واقدى، در سال 45 ه. ق. در مدينه از دنيا رفت و در بقيع دفن شد.
وقتى عبداللَّه بن جحش، شوهر ام حبيبه در حبشه نصرانى شد، و از دنيا رفت، وى به عقد رسول خدا صلى الله عليه و آله درآمد و در سال 42 يا 44 ه. ق. در مدينه درگذشت و در بقيع به خاك سپرده شد.
وىدر سالپنجم ياششم هجرتپسازغزوهبنى المصطلق به ازدواج رسول خدا صلى الله عليه و آله درآمد و در سال 50 يا 56 ه. ق.
در مدينه وفات يافت و در بقيع به خاك سپرده شد.
او ابتدا همسر «سَلّام بن مِشْكم» و سپس همسر كنانة بن ابى الحُقيق بود كه كنانه در جنگ خيبر كشته شد و صفيه
اسير گرديد و رسول خدا صلى الله عليه و آله وى را آزاد كرد و به همسرى گرفت. وى در سال 50 ه. ق. در مدينه وفات يافت و در بقيع به خاك سپرده شد.
وى همسر پسر عمويش «سكران بن عمرو» بود كه پس از وفات او، به عقد رسول خدا صلى الله عليه و آله درآمد. در سال 50 يا 54 ه. ق. در مدينه وفات يافت و در بقيع دفن شد.
وى در سال ششم هجرت به عقد رسول خدا صلى الله عليه و آله درآمد وپس از حجةالوداع درگذشت ودربقيعبه خاك سپرده شد.
قبور همسران پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله
وى همسر عوّام بن خُوَيلد و مادر زبير بود، در نبرد احد در زمره زنانى بود كه به سوى احد آمد و بر شهادت حمزه مرثيه سرايى كرد و در جنگ خندق يك يهودى مهاجم را از پاى درآورد. وى در سال 20 ه. ق. در حالى كه 75 ساله بود بدرود حيات گفت و در بقيع به خاك سپرده شد.
امّ البنين و عمّههاى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله
در برخى نقلها آمده است كه عاتكه پس از آمدن به مدينه، در اين شهر وفات يافت و در بقيع به خاك سپرده شد. برخى نيز نوشتهاند كه عاتكه به مدينه نيامد و در مكه رحلت كرد.
ام البنين دختر حزام بن خالد بود كه به همسرى على ابن ابىطالب عليه السلام در آمد و از آن حضرت چهار پسر به نامهاى: عباس، جعفر، عثمان و عبداللَّه به دنيا آورد كه همگى همراه با حسين بن على عليهما السلام در كربلا به شهادت رسيدند. ام البنين در مدينه وفات يافت و در بقيع به خاك سپرده شد.
وى مادر رضاعى پيامبر صلى الله عليه و آله بود. پس از آن كه در مدينه بدرود حيات گفت، در بقيع دفن گرديد.
مزار حليمه سعديّه
مادرش فاطمه بنت اسد بود. او برادر امير مؤمنان على عليه السلام و از آن حضرت بيست سال بزرگتر بود. در راه گسترش اسلام فداكارىهاى بسيارى از خود نشان داد و در دوران پيرى نابينا شد. وى قبل از واقعه حَرّه در سال 20 هجرى قمرى درگذشت و در بقيع به خاك سپرده شد.
آرامگاه عقيل بن ابىطالب
مادرش اسماء بنت عُميس بود. اسماء پس از آن كه همراه شوهرش جعفر به حبشه هجرت كرد، عبداللَّه و دو فرزند ديگرش محمد و عون را در آن جا به دنيا آورد. عبداللَّه در جنگ موته پدر را از دست داد و در طول حيات رسول خدا صلى الله عليه و آله و سپس همراه با امير مؤمنان فداكارىهاى بسيارى در راه گسترش اسلام از خود نشان داد. حضرت على عليه السلام زينب كبرى عليها السلام را به ازدواج او درآورد، فرزندش عون در كربلا به شهادت رسيد و دو
فرزند ديگرش نيز به دست امويان در واقعه حرّه در مدينه به شهادت رسيدند. وى در سال 80 هجرت به سن 90 سالگى در مدينه درگذشت و در كنار عقيل در بقيع دفن شد.
او از شخصيتهاى معروف صدر اسلام و فرزند بزرگوار اميرمؤمنان عليه السلام است. در جنگهاى آن حضرت با قاسطين و مارقين و ناكثين شركت داشت و در سال 81 ه. ق. درگذشت و در بقيع به خاك سپرده شد.
وى كه پسر عموى پيامبر صلى الله عليه و آله بود، در سال 20 هجرى در مدينه درگذشت و در بقيع به خاك سپرده شد.
او فرزند امام صادق عليه السلام بود كه با اهل و عيال خود در منطقه عُرَيض به سر مىبرد و سرانجام در دوران حيات پدر بزرگوارش در سال 143 ه. ق. زندگى را بدرود گفت و در فاصله حدود 15 مترى قبور ائمه در بقيع به خاك سپرده
شد. پس از احداث خيابان اباذر قبر اسماعيل به داخل بقيع منتقل گرديد.
وىاز افاضل صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله و سيزدهمين كسى بود كه به رسول خدا صلى الله عليه و آله ايمان آورد. او دوبار به حبشه هجرت كرد و در جنگ بدر شركت داشت و پس از بازگشت در بيست و دومين ماه هجرت درگذشت. عثمان بن مظعون نخستين مهاجرى بود كه در مدينه درگذشت و در بقيع دفن شد.
وى از بيعت كنندگان با پيامبر در عقبه و نخستين كسى بود كه به دستور رسول خدا صلى الله عليه و آله نماز جمعه را در مدينه اقامه كرد. او در سال اول هجرت و در حالى كه هنوز بناى مسجد النبى صلى الله عليه و آله به پايان نرسيده بود درگذشت. رسول خدا صلى الله عليه و آله بر نعش او حاضر شد و وى را غسل داد و كفن پوشانيد و در حالى كه مىگريست او را در بقيع به قبر نهاد.
وى از هجرت كنندگان به حبشه و از نخستين اسلام آورندگان بود و بر اثر زخمى كه در جنگ بدر برداشت،
سرانجام بهشهادت رسيد. پيامبر صلى الله عليه و آله بر جنازهاش نماز گزارد و او را كنار قبر عثمان بن مظعون در بقيع به خاك سپرد.
سعد از قبيله اوس و از صحابه بزرگ پيامبر صلى الله عليه و آله بود و در جنگ بدر پرچم دار اوسيان بود. در جنگ خندق مجروح شد و در آستانه شهادت قرار گرفت و سرانجام همزمان با غزوه بنىقريظه از دنيا رفت. پيامبر صلى الله عليه و آله بر او نماز گزارد و او را در بقيع، نزديك قبر فاطمه بنت اسد به خاك سپرد.
او از نخستين كسانى است كه به رسول خدا صلى الله عليه و آله ايمان آورد و در خواندن و آموختن قرآن به مرتبه والايى دست يافت و در جمع آورى قرآن نيز نقش داشت. وى در سال 32 ه. ق. بدرود حيات گفت و در كنار قبر عثمان بن مظعون در بقيع به خاك سپرده شد.
وىاز صحابه رسولخدا صلى الله عليه و آله بودودر جنگ احد شركت داشت. داراى دو خصلت علم و شجاعت بود. پس از
رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله از راويان مناقب اهل بيت به شمار مىآمد.
وى سرانجام در سال 64 يا 74 ه. ق. در مدينه وفات يافت و در نزديكى قبر فاطمه بنت اسد به خاك سپرده شد.
او از صحابه جليل القدر رسول خدا صلى الله عليه و آله و مورد علاقه آن حضرت بود. در سال 33 ه ق. در سن 70 سالگى در جُرُف، سه مايلى مدينه درگذشت. جنازهاش را به مدينه حمل كرده، در بقيع به خاك سپردند.
از نخستين گروندگان به اسلام بود و خانهاش در مكه مركز تبليغ و تعليم رسول خدا صلى الله عليه و آله گرديد. در بسيارى از نبردها و حوادث صدر اسلام حضور داشت و سرانجام در سن 80 سالگى درگذشت و در بقيع به خاك سپرده شد.
وى پسر برادر حضرت خديجه بود كه در روز فتح مكه اسلام آورد و پس از سال 54 ه. ق. در مدينه درگذشت و در بقيع آرميد.
از صحابى مشهور بود. او در 19 غزوه شركت داشت.
سرانجام پس از 94 سال، به سال 90 ه. ق. درگذشت و در بقيع جاى گرفت.
وى از جمع آورندگان قرآن بود كه در سال 45 يا 50 هجرى وفات يافت و در بقيع به خاك سپرده شد.
وى در سال 88 ه. ق. پس از يك صد سال زندگى در مدينه درگذشت.
وى از ائمه چهار گانه اهل سنت و پيشواى مالكىها است كه در ميان سالهاى 174 تا 179 ه. ق. در مدينه وفات يافت و در بقيع به خاك سپرده شد.
او از بزرگان تابعين بود و در ميان سالهاى 117 تا
120 ه. ق. در مدينه درگذشت و در كنار قبر مالك بن انس در بقيع به خاك سپرده شد.
وى يكى از قراء سبعه است كه حدود 70 سال براى مردم مدينه قرآن خواند. وى در سال 169 در مدينه وفات نمود و در بقيع آرميد.
وى در سال 54 ه. ق. در سن 57 سالگى در مدينه درگذشت.
او از صحابه رسول خدا صلى الله عليه و آله است كه در سال 34 ه. ق. و يا در سال چهلم وفات رسول خدا صلى الله عليه و آله در مدينه درگذشت.
تعدادى از شهداى واقعه حَرّه نيز كه به دستور يزيد و توسط مسلم بن عقبه و سربازان وى به شهادت رسيدند، در قبرستان بقيع مدفوناند.
برخى از چهرههاى سرشناس ديگر صدر اسلام كه در بقيع به خاك سپرده شدهاند عبارتند از:
1- عبدالرحمان بن عوف
2- عثمان بن عفان
3- سعد بن ابى وقاص
4- ابوهريره
5- صُهَيب بن سنان
6- اسيد بن حُضير
7- حُوَيطب بن عبدالعُزّى
8- رُكانة بن عبد يزيد
9- عبداللَّه بن سَلام
10- عبداللَّه بن عمرو
11- ابوسلمة بن عبدالاسد
12- عبداللَّه بن عتيك
13- قتادة بن نعمان
14- عمرو بن حَزم
15- محزمة بن نوفل
16- عبداللَّه بن انيس
17- براء بن معرور
18- جُبير بن مُطْعِم
19- مِسْطَح بن اثاثه
20- معاذ بن عَفْراء
21- ابن عمرو بن نفيل
22- مالك بن تيّهان
23- ابوالسيد ساعدى
24- محمد بن مَسْلمه
25- عُوَيْم بن ساعده
26- كعب بن عمرو
در قسمت شمالى قبور ائمه بقيع، مكان كوچكى وجود داشته كه فاطمه زهرا عليها السلام پس از مرگ پدر، به آن جا مىآمده و به شدت مىگريسته است. اين مكان به بيت الاحزان و يا مسجد فاطمه معروف بوده، و تا اوايل سده اخير بنايى داشته كه مردم در آن جا زيارت خوانده و نماز مىگزاردند.
چون خواستى اين بزرگواران را زيارت كنى آنچه در آداب زيارت ذكر شده (از غسل، طهارت، پوشيدن جامههاى پاك و پاكيزه، استعمال بوى خوش و اذن دخول و امثال آن) اينجا نيز به جاى آور، و در اذن دخول بگو:
«يا مَوالِىَّ يا ابْناءَ رَسُولِ اللَّهِ، عَبْدُكُمْ وَ ابْنُ امَتِكُمْ، الذَّلِيلُ بَيْنَ ايْدِيكُمْ، وَ الْمُضْعَفُ فِي عُلُوّ قَدْرِكُمْ، وَ الْمُعْتَرِفُ بَحَقّكُمْ، جاءَكُمْ مُسْتَجِيراً بِكُمْ، قاصِداً الى حَرَمِكُمْ، مُتَقَرّباً الى مَقامِكُمْ، مُتَوَسّلًا الَى اللَّهِ تَعالى بِكُمْ، ءَ ادْخُلُ يا مَوالِىَّ، ءَ ادْخُلُ يا اوْليِاءَ اللَّهِ، ءَ ادْخُلُ يا مَلائِكَةَ اللَّهِ الْمُحْدِقِينَ بِهذَا
الْحَرَمِ، الْمُقِيمِينَ بِهذَا الْمَشْهَدِ».
و بعد از خضوع و خشوع و رقت قلب داخل شو و پاى راست را مقدم دار و بگو:
«اللَّهُ اكْبَرُ كَبِيراً، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيراً، وَ سُبْحانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَ اصِيلًا، وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الْفَرْدِ الصَّمَدِ، الْماجِدِ الْأَحَدِ، الْمُتَفَضّلِ الْمَنَّانِ، الْمُتَطَوّلِ الْحَنَّانِ، الَّذِي مَنَّ بِطَوْلِهِ، وَ سَهَّلَ زِيارَةَ ساداتِي بِاحْسانِهِ، وَ لَمْ يَجْعَلْنِي عَنْ زِيارَتِهِمْ مَمْنُوعاً، بَلْ تَطَوَّلَ وَ مَنَحَ».
پس نزديك قبور مقدّسه ايشان برو، و رو به قبر ايشان كن و بگو:
«السَّلامُ عَلَيْكُمْ ائِمَّةَ الْهُدى السَّلامُ عَلَيْكُمْ اهْلَ التَّقْوى السَّلامُ عَلَيْكُمْ ايُّهَا الْحُجَجُ عَلى اهْلِ الدُّنْيا، السَّلامُ عَلَيْكُمْ ايُّهَا الْقُوَّامُ فِي الْبَرِيَّةِ بِالْقِسْطِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ اهْلَ الصَّفْوَةِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ آلَ رَسُولِ اللَّهِ، السَّلامُ عَلَيْكُمْ اهْلَ النَّجْوى اشْهَدُ انَّكُمْ قَدْ بَلَّغْتُمْ وَ نَصَحْتُمْ وَ صَبَرْتُمْ فِي ذاتِ اللَّهِ، وَ كُذّبْتُمْ وَ اسِيئَ الَيْكُمْ فَغَفَرْتُمْ، وَ اشْهَدُ انَّكُمُ الْأَئِمَّةُ الرَّاشِدُونَ الْمُهْتَدُونَ، وَ انَّ طاعَتَكُمْ مَفْرُوضَةٌ، وَ انَّ قَوْلَكُمُ الصّدْقُ،
وَ انَّكُمْ دَعَوْتُم فَلَمْ تُجابُوا، وَ امَرْتُمْ فَلَمْ تُطاعُوا، وَ انَّكُمْ دَعائِمُ الدّينِ وَ ارْكانُ الْأَرْضِ، لَمْ تَزالُوا بِعَيْنِ اللَّهِ، يَنْسَخُكُمْ مِنْ اصْلابِ كُلّ مُطَهَّرٍ، وَ يَنْقُلُكُمْ مِنْ ارْحامِ الْمُطَهَّراتِ، لَمْ تُدَنّسْكُمُ الْجاهِلِيَّةُ الْجَهْلاءُ، وَ لَمْ تَشْرَكْ فِيكُمْ فِتَنُ الْأَهْواءِ، طِبْتُمْ وَ طابَ مَنْبَتُكُمْ، مَنَّ بِكُمْ عَلَيْنا دَيَّانُ الدّينِ، فَجَعَلَكُمْ فِى بُيُوتٍ اذِنَ اللَّهُ انْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ، وَ جَعَلَ صَلاتَنا عَلَيْكُمْ رَحْمَةً لَنا وَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِنا، اذِ اخْتارَكُمُ اللَّهُ لَنا، وَ طَيَّبَ خَلْقَنا بِما مَنَّ عَلَيْنا مِنْ وِلايَتِكُمْ، وَ كُنَّا عِنْدَهُ مُسَمّينَ بِعِلْمِكُمْ، مُعْتَرِفِينَ بِتَصْدِيقِنا ايَّاكُمْ، وَ هذا مَقامُ مَنْ اسْرَفَ وَ اخْطَأَ وَ اسْتَكانَ وَ اقَرَّ بِما جَنى وَ رَجى بِمَقامِهِ الْخَلاصَ، وَ انْ يَسْتَنْقِذَهُ بِكُمْ مُسْتنْقِذُ الْهَلْكى مِنَ الرَّدى فَكُونُوا لِي شُفَعاءَ، فَقَدْ وَفَدْتُ الَيْكُمْ اذْ رَغِبَ عَنْكُمْ اهْلُ الدُّنْيا، وَاتَّخَذُوا آياتِ اللَّهِ هُزُواً، وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها. يا مَنْ هُوَ قائِمٌ لا يَسْهُو، وَ دائِمٌ لا يَلْهُو، وَ مُحِيطٌ بِكُلّ شَىْءٍ، لَكَ الْمَنُّ بِما وَ فَّقْتَنِي، وَ عَرَّفْتَنِي بِما اقَمْتَنِي عَلَيْهِ، اذْ صَدَّ عَنْهُ عِبادُكَ وَ جَهِلُوا مَعْرِفَتَهُ، وَ اسْتَخَفُّوا بِحَقّهِ، وَ مالُوا الى سِواهُ، فَكانَتِ الْمِنَّةُ مِنْكَ عَلَىَّ مَعَ اقْوامٍ خَصَصْتَهُمْ بِما خَصَصْتَنِي بِهِ، فَلَكَ الْحَمْدُ اذْ كُنْتُ عِنْدَكَ فِي مَقامِي هذا
مَذْكُوراً مَكْتُوباً، فَلا تَحْرِمْنِي ما رَجَوْتُ، وَ لا تُخَيّبْنِي فِيما دَعَوْتُ، بِحُرْمَةِ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ، وَ صَلَّى اللَّهُ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».
پس دعا كن براى خود، هر چه خواهى.
به تصريح بسيارى از بزرگان، بهترين زيارت براى ائمه بقيع همان زيارت جامعه كبيره است كه در ادعيه و زيارات مشتركه ذكر شده و داراى مفاهيم عالى و بيان اوصاف و مناقب اهل بيت است.
«السَّلامُ عَلى اهْلِ لا الهَ الَّا اللَّهُ، مِنْ اهْلِ لا الهَ الَّا اللَّهُ، يا اهْلَ لا الهَ الَّا اللَّهُ، بِحَقِّ لا الهَ الَّا اللَّهُ، كَيْفَ وَ جَدْتُمْ قَوْلَ لا الهَ الَّا اللَّهُ، مِنْ لا الهَ الَّا اللَّهُ، يا لا الهَ الَّا اللَّهُ، بِحَقِّ لا الهَ الَّا اللَّهُ، اغْفِرْ لِمَنْ قالَ لا الهَ الَّا اللَّهُ، وَ احْشُرْنا فِي زُمْرَةِ مَنْ قالَ لا الهَ الَّا اللَّهُ، مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَلِىٌّ وَلِىُّ اللَّهِ».
از امير مؤمنان عليه السلام روايت شده كه هر كس به قبرستان وارد شود و زيارت بخواند، خداوند متعال ثواب پنجاه سال عبادت به او عطا فرمايد و گناه پنجاه سال او و پدر و مادرش را ببخشد. از پيغمبر خدا صلى الله عليه و آله نقل است هر كس
هفت مرتبه سوره «انّا انْزَلْناهُ في لَيْلَةِ القَدْرِ» را نزد قبر مؤمنى بخواند، خداوند متعال فرشتهاى را نزد قبر او مىفرستد كه پرستش خدا كند، و ثوابش را به نام آن ميت مىنويسد. پس چون روز قيامت شود، به هر هولى از اهوال قيامت برسد، خداوند آن هول را از او بر طرف كند، تا اين كه داخل بهشت شود.
مرحوم شيخ طوسى و سيد بن طاووس گفتهاند كه چون خواستى ائمه بقيع را وداع كنى، بگو:
«السَّلامُ عَلَيْكُمْ ائِمَّةَ الْهُدى وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُهُ، اسْتَوْدِعُكُمُ اللَّهَ وَ اقْرَأُ عَلَيْكُمُ السَّلامَ، آمَنَّا باللَّهِ وَ بالرَّسُولِ وَ بِما جِئْتُم بِهِ وَ دَلَلْتُمْ عَلَيْهِ، اللَّهُمَّ فَاكْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدِينَ».
پس دعا بسيار كن و از خداوند بخواه كه بار ديگر تو را به زيارت ايشان برگرداند و اين آخرين عهد و زيارت تو نباشد.