راز حجاب

مشخصات کتاب

سرشناسه : صفی‌یاری، مسعود، ۱۳۴۷ -

عنوان و نام پدیدآور : راز حجاب / مسعود صفی‌یاری؛ به سفارش ستاد احیاء امر به معروف و نهی از منکر.

مشخصات نشر : قم: انتشارات نور السجاد، ۱۳۸۹.

مشخصات ظاهری : ۲۲۴ ص.؛ ۱۴ × ۱۴ س م.

شابک : ۲۰۰۰۰ریال: 978-600-5220-36-0 ؛ ۱۱۰۰۰ریال: چاپ اول: 978-600-5220-36-0 ؛ ۷۵۰۰۰ریال (چاپ نهم)

وضعیت فهرست نویسی : فاپا (چاپ دوم)

یادداشت : چاپ اول: ۱۳۸۸.

یادداشت : چاپ دوم.

یادداشت : چاپ نهم: ۱۳۹۴.

یادداشت : کتابنامه: ص. ۲۲۲ - ۲۲۴.

موضوع : حجاب

موضوع : حجاب -- تاثیر

موضوع : حجاب -- جنبه‌های اجتماعی

شناسه افزوده : ستاد احیاء امر به معروف و نهی از منکر

رده بندی کنگره : BP۲۳۰/۱۷/ص۷۳ر۲ ۱۳۸۹

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۶۳۶

شماره کتابشناسی ملی : ۱۸۷۸۴۸۹

به سفارش: ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر و پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر

اشاره

فهرست مطالب

طلیعه................................................................10

مقدمه 11

فصل اول: حجاب در اسلام

تعریف واژه حجاب ...............................................15

مسلمان بی‌حجاب .............................................16

حجاب ضروری دین ..............................................18

رابطه حجاب و ایمان.............................................18

حجاب در قرآن ....................................................19

فلسفه پوشش ...................................................26

تبّرج .................................................................28

پیوند حجاب و مسائل اعتقادی ................................29

جذابیت چهره زنان ...............................................29

تکلیف اجباری .....................................................30

حد حجاب شرعی ..............................................31

لباس‌های ممنوع ...............................................32

جایگاه حجاب در احادیث ....................................34

حجاب، ایمان، انتخاب ......................................37

حجاب در محیط‌های زنانه ..................................38

تناقص بین حجاب و نماز ......................................39

حجاب و عقل ...................................................41

زنان شیطان صفت ............................................42

بانوان نمونه .....................................................44

اسلام و آراستگی .............................................47

فصل دوم: حجاب در آیینه تاریخ

حجاب و فطرت .....................................................53

حجاب در ادیان و ملل مختلف ...............................54

تاریخچه برهنگی در غرب ....................................55

حجاب در ایران ................................................58

خروش یک عالم ربانی .......................................61

واقعه مسجد گوهرشاد .....................................63

محمد رضا پهلوی، ادامه سیاست ننگین پدر ............64

انقلاب اسلامی، تجدیدحیات حجاب .......................65

حجاب عفیفانه، برترین پوشش ..............................65

فصل سوم: حجاب و اخلاق

بی‌حجابی و فساد اخلاقی ..................................71

نقش گروه‌های مرجع در حجاب و بی‌حجابی .............72

حجاب و حساسیت مردها ....................................73

حجاب و التهاب‌های جنسی ................................76

حجاب و خود‌سازی زن .....................................79

هماهنگی ظاهر و باطن ...................................80

حجاب و غیرت ................................................82

جلوه‌های مختلف غیرت ....................................83

اوج بی‌غیرتی ..................................................86

بی‌غیرتی در غرب ............................................87

توهین چرا؟ ...................................................89

حجاب و استحکام خانواده ...............................92

پیامدهای بی‌حجابی در خانواده ........................94

حجاب امری قدسی .......................................97

قلب پاک ........................................................97

زیباترین جلوه آفرینش ........................................99

محدودیت بیشتر، حرص فزون‌تر ..............................100

فصل چهارم: حجاب در دنیای امروز

حجاب در دنیای مدرن ........................................105

مدگرایی در روایات ..........................................107

پیشینه مدگرایی ............................................110

آیا مدگرایی بد است؟ .....................................113

تنوع و مدگرایی ............................................120

حجاب و اندیشمندان .....................................121

جایگاه لباس در جهانبینی غرب ........................125

حجاب و محدودیت .......................................130

چرا فقط زنان؟ ..........................................131

سختی حجاب .........................................132

چرا چادر؟ ................................................134

چادر مشکی و کراهت شرعی ......................137

چرا چادر مشکی؟! ....................................139

باز هم چادر مشکی......................................140

چادر در قرآن ..............................................141

فصل پنجم: حجاب از زوایای گوناگون

حجاب و فرهنگ ............................................145

ریشه‌های فرهنگی، پدیده بی‌حجابی ...............146

حجاب و کارکرد اجتماعی ...............................148

حجاب و محدودیت‌های اجتماعی ......................150

حجاب و ارتباطات ............................................152

حضور اجتماعی بانوان در عصر معصومین: ............154

اصلاح محیط .................................................155

تأثیر حجاب در بهداشت روانی جامعه ...................156

مقبولیت اجتماعی ..........................................157

حجاب مردان ................................................158

بی‌حجابی و عوامل بیولوژیکی ........................159

حجاب و حاکمیت .......................................162

بی‌حجابی، جرم حقوقی .............................164

حجاب و امنیت .........................................165

حجاب و آزادی ...........................................167

بی‌حجابی و انگیزه سیاسی ............................170

حجاب و سیاست ............................................171

ارتباط نوع پوشش و آرایش و نظام سرمایه‌داری غرب 175

راز شخصیت زن ..............................................178

عادی شدن برهنگی ......................................184

بی‌حجابی و نشاط روحی .............................186

بی‌حجابی معلول خود‌باختگی ........................189

جوان و تجربه ...............................................189

فرار از حجاب .............................................191

حجاب در نماز .............................................194

فصل ششم: بهانه‌ها

هیچ اتفاقی برایم نمی‌افتد ...............................197

تعمیم خطا ....................................................198

برادری و خواهری ..........................................199

اسیر پول .....................................................200

عیسی به دین خود، موسی به دین خود ...........201

احترام اختیاری ..............................................202

رضایت اولیا .................................................203

رضایت شوهر ........................... ...................204

از ما بدتران ....................................................205

صدا و سیما ..................................................206

فصل هفتم: فقه حجاب

حجاب و احکام شرعی ...................................211

طلیعه

بیست و دوم اردیبهشت 1388 در استان کردستان روزی به یاد ماندنی، حماسی و تجلی پیوند ناگستنی با ولایت به حساب می‌آید. در این روز مردم باصفا و مهربان کردستان میزبان سلاله پاک پیامبر اسلام، مقام معظم رهبری، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(دام ظله العالی) بودند. قدوم مبارک رهبری به خطه سرسبز کردستان حال و هوای روح افزای دیگری را رقم زد؛ بهار ولایت در بهار طبیعت درهم آمیخت و بر دل‌های بهاری مردان و زنان خون‌گرم و صمیمی کردستان شکوفه زد. این سفر پربرکت از نظر کمی و کیفی کم‌نظیر بود و به عنوان نقطه عطفی در تاریخ کردستان و آغازی مبارک برای رشد و شکوفایی و بالندگی استان در عرصه‌های مختلف، به‌ویژه در عرصه فرهنگی ثبت و ضبط گردید و روح تازه‌ای در کالبد مدیران، مسئولین و مردم، به‌خصوص جوانان غیور دمید. مردم کردستان در هشت روزی که افتخار میزبانی رهبر فرزانه انقلاب را داشتند حماسه‌ای عظیم و ماندگار آفریدند و با استقبال بی نظیر از مقام عظمای ولایت بیعت ناگسستنی و پایدار خویش به مقام ولایت را به نمایش گذاشتند.

اداره کل تبلیغات اسلامی کردستان به عنوان قطره‌ای از دریای خروشان مردمِ ولایت‌مدار کردستان با بهره‌گیری از برکات سفر مقام معظم رهبری(دام ظله العالی) و عملیاتی نمودن اهداف این سفر پرخیر و برکت طرح‌ها و برنامه‌های فرهنگی متعددی را در دستور کار قرارداد که یکی از آن برنامه‌ها تولید و حمایت از تدوین و نشر کتاب در حوزه‌های مرتبط با مأموریت‌ها و وظایف سازمان تبلیغات اسلامی است. کتاب حاضر به همت این اداره کل و از محل اعتبارات سفر مقام معظم رهبری به زیور طبع آراسته و تقدیم حضور علاقه‌مندان می‌گردد. امید است توانسته باشیم در حفظ و حراست از ارزش‌های اسلامی، گسترش فرهنگ دینی و سیانت از آرمان‌های امام راحل قدمی هر چند کوچک برداشته باشیم.انشاءالله.

اداره کل تبلیغات اسلامی کردستان

مقدمه

حجاب نماد عزت

پوشش انسان در برابر سرما و گرما و نگاه‌های شیطانی، یک حرکت فطری، غریزی، عقلی و اسلامی است. از سوی دیگر تلاش شیطان برای برهنگی آدم و حوا، سابقه‌ای به قدمت حضور آدم و حوا در بهشت دارد. وسوسه‌های شیطان امروز برای گسترش بی‌حجابی و بدحجابی چیزی نیست که برای کسی پنهان باشد. برهنگی به بهان‌های واهی از قبیل؛ ورزش، پیشرفت و ترقی، آزادی، مدگرایی، نشاط روحی و یا تقلید کورکورانه از غرب، هر روز به گونه‌ای بروز و ظهور می‌کند. گاه از کودکان معصوم این بدحجابی آغاز می‌شود. گاه به بهانه مکروه بودن رنگ مشکی، چادر افتخارآمیز بانوان ایران مورد نقد قرار می‌گیرد، کسانی که به واجب و حرام شرعی عقیده ندارند، از کراهت لباس مشکی سخن می‌گویند.گاه به طور غیرمستقیم به بی‌حجابی نشان دانش می‌دهند و روشنفکری و حجاب را نشان بی‌سوادی معرفی می کنند.

گاه حجاب مزاحم کار و تولید و خدمت‌رسانی شناخته می‌شود. انسان‌ها نسبت به حجاب سه حالت دارند: «حجاب‌گرا»، «حجاب‌گریز» و «حجاب‌ستیز». حجاب‌گرایی تمایل قلبی و فطری انسان‌هاست. انگیزه حجاب ستیزی و بی‌قیدی در پوشش هم در عموم مردم وجود ندارد، هرچند که «حجاب گریزی» به دلیل غفلت یا ناآگاهی و تقلید بی‌جا و آداب و عادات اجتماعی، در رفتار برخی افراد ظهور و بروز دارد. ولی «حجاب ستیزی» هدایت شده و حمایت شده، توأم با هجوم فرهنگی تبلیغات رسانه‌ای و حیله و نیرنگ، و تلاش برای عادی سازی بی‌حجابی و بدحجابی اقدامی شیطانی است که به قصد گسترش فساد و فلج کردن نسل جوان و غیرت زدایی در دفاع و جهاد و فروش کالاهای آرایشی و مصرفی دنیای غرب انجام می‌شود. در برابر این اندیشه‌ها و تلاش‌های شوم، سیره و رفتار پیامبران الهی و پیشوایان اهل بیت: و فقهای بیدار و اندیشمندان است که بر اهمیت حجاب و پوشش تأکید کرده و صدها اثر علمی، منطقی، فقهی، اجتماعی و تاریخی در این زمینه نگاشته‌اند. اثر حاضر، که به سفارش ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر و با قلم محقق گرامی آقای مسعود صفی‌یاری نوشته شده، موضوع حجاب را در قالب پرسش و پاسخ برای دانش‌آموزان و نسل جوان بیان کرده و«حجاب» را از زوایای گوناگون مورد توجه قرار داده است. این پژوهش، عمیق و ارزشمند و در عین حال روان، زیبا و فشرده تدوین شده است. پژوهشکده امر به معروف از نویسنده گرامی و ناشر پرتلاش آن سپاسگزاری می‌کند و دست تمامی مرزبانان فرهنگ اسلام و قرآن را به‌گرمی می‌فشارد و دیگر محققان حوزه و دانشگاه را به پژوهش‌های متقن و کاربردی فرا‌می‌خواند.

والسلام

قم- پژوهشکده امر به معروف

یازدهم ذیقعده1430برابر با 8/8/1388

فصل اول:حجاب در اسلام

اشاره

تعریف واژه حجاب

سؤال: تعریف واژه حجاب چیست و چه ار‌تباطی با پوشش بانوان دارد؟

پاسخ: برای واژه حجاب معانی لغوی مختلفی وارد شده است، از جمله پوشش و آنچه به وسیله آن خود را می‌پوشانند، منع، حائل بین دو چیز، ستر و در پرده قرار دادن.

هر چند این تعاریف در ظاهر متفاوت هستند، اما در نتیجه همگرایی دارند.

از نگاه شرعی نیز معنای حجاب، بی‌ارتباط با معنای لغوی نیست، چرا که در اصطلاح دینی، حجاب، به پوشانیدن تمام بدن به جز صورت و دست‌ها تا مچ توسط زنان اطلاق می‌شود.

این نوع پوشش جز در برابر محارم برای زنان واجب بوده و جزء تکالیف دینی آنان به حساب می‌آید.

البته حجاب به معنای شرعی، داری دو بعد ایجابی و سلبی است؛ بُعد ایجابی آن وجوب پوشش بدن طبق محدوده شرعی و بُعد سلبی آن حرمت تبرّج، خود‌نمایی و جلوه‌گری در برابر نامحرم است.

بدیهی است حجاب اسلامی با مراعات هر دو بعد ایجابی و سلبی محقق می‌شود.

مسلمان بی‌حجاب

سؤال: آیا به زنان بی‌حجاب می‌توان گفت که مسلمان نیستند؟

پاسخ: خیر، این نتیجه‌گیری درست نیست. از نگاه شرعی کسی که به وحدانیت خداوند و رسالت پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) و آنچه بر ایشان نازل شده شهادت دهد و به عبارت دیگر، شهادتین رابر زبان جاری سازد، مسلمان است و حقوق یک فرد مسلمان را دارا می‌باشد لکن عمل نکردن به تکالیف دینی از جمله حجاب، دارای عواقب دنیوی و اخروی خاص خود است که شخص به جرم زیر پا گذاشتن آن تکلیف مجازات خواهد گردید و در پیشگاه عدل الهی باید پاسخ‌گو باشد.

چنانچه در حدیث شریف «معراجیه» آمده است که امیر‌مؤمنان علی(علیه السّلام) می‌فرماید:

روزی من و فاطمه به محضر پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) رسیدیم، ایشان را گریان و محزون دیدیم. سؤال کردیم یا رسول الله چرا محزون و گریانید؟! فرمود:

در سفر معراج زنانی از امتم را در عذابی وحشتناک دیدم. مشاهده و یادآوری آن صحنه برایم ناگوار و متأثر کننده است؛ زنی را دیدم که به موهایش آویزان شده بود و مغز

سرش می‌جوشید؛ جرم او این بود که در دنیا موهای سرش را از نامحرمان نمی‌پوشانید.

زنی دیگر گوشت بدن خود را می‌خورد و دیگری بدن خود را با قیچی‌های آتشین قطعه قطعه می‌نمود. جرم آنها این بود که در برابر نامحرمان آرایش کرده و زینت خود

را برای نامحرمان آشکار نموده و به جلوه‌گری می‌پرداختند و... .⁽¹⁾

در حدیث دیگری از رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله ) آمده است:

دو گروه از امتم اهل آتش عذاب خداوند هستند و من به آنها علاقه‌ای ندارم؛ کسانی که به مردم ظلم روا می‌دارند، کسانی که در ضمن پوشیدگی برهنه‌اند. (لباس کامل و ضخیم ندارند)آنان به شهوت و هوس‌رانی علاقه‌مند هستند... ⁽²⁾

بنابراین، شدت و ضعف حجاب نسبت به اصل مسلمان بودن زن آسیبی نمی‌رساند اما مسلمانی است فاقد عمل‌گرایی و به تعبیری دیگر این‌گونه افراد مسلمان هستند ولی مؤمن نیستند، اسلام آوده‌اند ولی در مرحله ایمان و عمل به احکام اسلام و تطبیق رفتارهای خویش به آموزش‌های دین مشکل دارند.

پر واضح است در روز قیامت انسان‌ها با اعمال و رفتارهای خود سنجیده می‌شوند نه با ادعاها و اسم و رسم‌ها.

حجاب ضروری دین

سؤال: اگر حجاب ضرورت دینی است چرا فقط در برابر نامحرمان لازم است؟!

پاسخ: ضرورت دینی بودن حجاب به این معناست که تکلیفی شرعی است و بی‌توجهی به آن عواقب اخروی دارد، که نباید نسبت به آن سهل‌انگاری کرد؛ چنانکه از نگاه فقهای شیعه نیز اصل حکم حجاب از ضروریات دین است و منکر آن حکم منکر ضرورت دین را دارد.⁽¹⁾

از سوی دیگر یکی از فلسفه‌های حجاب که در بین آموزه‌های دینی جایگاه ویژه‌ای دارد، این است که حجاب مرز بین محرم و نامحرم است، هر چند از نگاه شرعی محارم نیز طبقه‌بندی شده‌اند و این‌گونه نیست که حجاب مختص نامحرمان باشد. بلکه در برابر افراد مَحرم نیز

دارای مراحل و طبقاتی است. به این معنا که زن در برابر شوهر رفتارهایی از خود بروز می‌دهد که در برابر پدر، برادر و حتی فرزندان و یا بانوان دیگر ارتکاب آن رفتارها زیبنده نیست.

رابطه حجاب و ایمان

سؤال: آیا می‌توان بین چگونگی حجاب و درجات ایمان اشخاص رابطه‌َای قائل شد؟

پاسخ: این ارتباط از برخی روایات و احادیث به دست می‌آید. در حدیثی از علی بن‌ابیطالب(علیه السّلام) می‌خوانیم:

عَلَیکُم بِالصَّفیق، فَانَّ مَن رَقَّ ثَوبَه رَقَّ دینَه⁽¹⁾

لباس‌های ضخیم(ومناسب) بپوشید؛ زیرا کسی که لباسش نازک (و نامناسب) است دین و ایمانش هم نازک(سطحی) است.

در موضوعات مرتبط دیگر، همانند حیا و عفت هم روایات متعددی آمده است که حیا و عفت را جزئی از ایمان می‌داند.

نوع پوشش و چگونگی آن نمایانگر حالات روحی و میزان تقید شخص و پایبندی او به موازین شرعی است. کسی که با آرایش و جلوه‌گری و لباس‌های بدن‌نما، در معرض نامحرم قرار می‌گیرد، خود، قضاوت بینند‌گان مبنی بر فاصله او از اعتقادات دینی و درجات ایمان را رقم می‌زند. چرا که به تعبیر روایات، ایمان عبارت است از پیمان قلبی، اقرار به زبان و عمل به ارکان. هر یک از این شاخص‌ها مورد بی‌توجهی قرار گیرد به همان مقدار از فرهنگ دینی و اخلاقی فاصله پیدا می‌شود.

حجاب در قرآن

اشاره

سؤال: آیا در قرآن کریم دستوری در موضوع حجاب بانوان آمده است؟

پاسخ: در قرآن کریم آیات متعددی وجود دارد که به طور مستقیم و غیرمستقیم دلالت بر ضرورت پوشش برای بانوان دارد، که فقط به سه مورد آن اشاره می‌کنیم:

آیه اول:

(یا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ لازْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ ْمُؤْمِنینَ یُدْنینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلاَبِیبِهِنَّ ذلِکَ أَدْنی أَنْ یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحیماً)⁽¹⁾

ای پیامبر، به زنان و دختران خود و به زنان مؤمن بگو، پوشش‌های خود را به خود نزدیک‌تر گیرند، این برای آن است که آنان(به پاک‌دامنی و عفت) شناخته شوند و مورد آزار و اذیّت قرار نگیرند، وخداوند آمرزنده و مهربان است.

برای درک بهتر مفهوم این آیه شریفه، ابتدا شأن نزول آن را به اختصار بیان می‌کنیم:

در کتب تفسیر آمده است، در صدر اسلام زنان نیز همپای مردان در نماز جماعت شرکت کرده و نماز را به امامت رسول الله(صلّی الله علیه و آله ) به جماعت اقامه می‌کردند. پس از اتمام نماز جماعت وقتی بانوان از مسجد خارج می‌شدند مورد تعرّض و مزاحمت برخی از اراذل و اوباش قرار می‌گرفتند. پس از اینکه زنان، این مشکل را با پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) در

میان گذاشتند، این آیه از طرف خداوند نازل شد و براساس آن، زنان مسلمان موظّف شدند از پوششی به نام«جلباب» استفاده کنند.

جلباب پوشش بلندی بوده که سر تا پای آنان را می‌پوشاند.⁽¹⁾با پوشیدن جلباب دو هدف اساسی برای زنان مسلمان محقق شد.

هدف اول: جنبه تکلیفی؛ که بر اساس آن رعایت حجاب و پوشش شرعی انجام تکلیف دینی قلمداد می‌شد.

هدف دوم: جنبه تفکیکی، که در کنار جنبه تکلیفی حائز اهمیت بسیاری است. به این معنا که حجاب مرزی روشن بین زنان عفیف و غیرعفیف به حساب می‌آمد. به تعبیری دیگر جلباب به عنوان نشانه و تابلویی برای شناخت زنان اصیل، آزاده و با عفت در اجتماع مطرح گردید.

زنان با استقبال از این فرمان الهی حجاب اسلامی را برای خود برگزیدند و عمل به این آیه برای آنان احساس بزرگی و نشاط روحی و روانی به ارمغان آورد.⁽²⁾

آیه دوم:

(وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ یَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا یُبْدینَ زینَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلی جُیُوبِهِنَّ وَ لا یُبْدینَ زینَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبائِهِنَّ أَوْ آباءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنائِهِنَّ أَوْ أَبْناءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ

إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنی إِخْوانِهِنَّ أَوْ بَنی أَخَواتِهِنَّ أَوْ نِسائِهِنَّ أَوْ ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُنَّ أَوِ التَّابِعینَ غَیْرِ أُولِی الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذینَ لَمْ یَظْهَرُوا عَلی عَوْراتِ النِّساءِ وَ لا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ ما یُخْفینَ مِنْ زینَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَی اللَّهِ جَمیعاً أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ)⁽¹⁾

ای پیامبر به زنان با ایمان بگو، دیدگان خود را (از هر نامحرمی) فرو بندند و پاک دامنی ورزند و زیور‌آلات خود را آشکار نگردانند، مگر آنچه طبیعتاً آشکار است و باید روسری خود را بر گردن خویش فرو‌اندازند و زیورهایشان را جز برای شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسر برادرانشان یا پسر خواهرانشان یا زنان هم‌کیش خود یا کنیزان و یا خدمتکاران مرد که (از زن بی‌نیازند) یا کودکانی که بر عورت‌های زنان آگاهی ندارند(و اهل تمیز نیستند) آشکار نکنند و پاهای خود را به گونه‌ای بر زمین نزنند که آنچه از زینتشان نهفته است آشکار شود.

در آیه اول، خداوند بزرگ از زنان مؤمنه می‌خواهد که پوشش داشته باشند، اما حد پوشش را بیان نفرموده. در این آیه حد پوشش شرعی بانوان و مهم‌تر از آن دستورهایی برای پوشش عفیفانه و حفظ

حریم عفاف و حجاب برای زنان ذکر شده که در ذیل به آنها می‌پردازیم:

نکته اول: کنترل نگاه: (یغضض من ابصارهن)

زنان مؤمنه براساس دستور قرآن نه تنها نباید زمینه را برای نگاه نامحرمان فراهم کنند، بلکه خود نیز باید از نگاه‌های حرام پرهیز کرده و هنگام مواجهه با نامحرم نگاهشان را برگیرند. برگرفتن به معنای بستن چشم نیست، چرا که این عمل در تعاملات اجتماعی و مسیر زندگی زنان مؤمنه ایجاد اختلال می‌کند. بلکه منظور از فرو گرفتن چشم تغییر جهت چشم و کم کردن شعاع دید در مواجهه با نامحرم است. چنانکه مشابه چنین دستوری برای مردان، در مواجهه با زنان نامحرم نیز صادر شده است.(یغض من ابصارهم)

نکته دوم: پاکدامنی:)یحفظن فروجهن(برای زنان با ایمان تنها داشتن پوشش کافی نیست، بلکه علاوه بر آن باید حریم عفت و پاکدامنی خویش را حفظ نمایند و از هر آنچه که حتی احتمال دارد این حریم را لکه‌دار نماید پرهیز کنند.

نکته سوم: آشکار نکردن زیورآلات و آرایش)و لا یبدین زینتهن( دستور سوم این است که زنان علاوه بر حفظ نگاه و مراقبت بر پاکدامنی، موظف‌اند زیورآلات و آرایش‌های خویش را در برابرنامحرم مخفی نمایند. زیبنده یک زن مسلمان نیست که شخصیت خود را آنقدر پایین بیاورد که مانند عروسکی هر لحظه به شکل و رنگی در آید.

نکته چهارم: پوشش کامل) ولیضربن بخمرهن علی جیوبهن(براساس این بخش از آیه، زنان موظفند احکام و آداب شرعی حجاب اسلامی را یاد گرفته، بدان عمل کنند. در آیه اول، دستور استفاده از جلباب، که چیزی مانند چادر امروزی بود، صادر شد تا سرتاپای آنان را بپوشانند. همچنین زاویه دیگری از حجاب مطرح شده و آن پوشش گردن و سینه با روسری(یا مقنعه)است.گویا زنان صدر اسلام حتی با استفاده از جلباب نیز طبق رسم و رسوم آن روز بخشی از گردن، سینه و گوش را نمی‌پوشاندند و طی این آیه مکلّف شدند این بخش‌ها را کاملاً با خمار بپوشانند.⁽¹⁾

نکته پنجم: شناخت و رعایت حریم محرم و نامحرم

در بخش بعدی خداوند متعال به صراحت سخن از محارم و غیر‌محارم زن می‌گوید و با ذکر این نکته یادآور می‌شود که رعایت حجاب همه جا واجب نیست، بلکه در نزد نامحرمان واجب است.

نکته ششم: رفتار عفیفانه) ولا یضربن بارجلهن)

زنان مؤمنه با حجاب نباید طوری رفتار کنند که اصل فلسفه حجاب زیر سؤال برود. حجاب برای زینت نیست، بلکه برای پوشش و مخفی نمودن زیبایی‌هاست. پس رفتار زن مسلمان هم باید در

راستای تقویت فلسفه حجاب باشد. بنابراین، باید مراقب باشد که در راه رفتن توجه نامحرم را جلب ننماید ... .

آیه سوم:

(لا تبرجن تبرج الجاهلیۀ الاولی(⁽¹⁾

همچون زنان عصر جاهلیت نخست اندام و زینت‌آلات خویش را در معرض تماشای دیگران قرار ندهید.

در عصر جاهلیت مردم نسبت به عفت و پوشش زنان بی‌اعتنا و فرهنگ جاهلی آنان بگونه‌ای بود که از هیچ‌گونه اختلاط و معاشرت زن با مرد در معابر ومحافل عمومی ممانعتی به عمل نمی‌آمد، و به این رفتار هم افتخار می‌کردند. لباس‌های زنان مناسب نبود و همواره بخش‌هایی از اندام آنان در معرض نگاه دیگران بود.

زمخشری دراین زمینه می‌نویسد:

گریبان جامه زنان به حدی گشاد بود که گودی گردن، سینه‌ها و اطراف آن نمایان بود؛ زنان روسری خود را به پشت سر می‌بستند و از جلو مکشوف می‌ماندند. برخی زنان چنان گام برزمین می‌کوفتند که صدای خلخال‌هاییشان به گوش دیگران می رسید.⁽²⁾

بر‌خی هم گفته‌اند که زنان وقتی با مرد غریبی برخورد می‌کردند، مخصوصاً پاهایشان را تکان داده و به هم می‌زدند تا با صدای خلخال‌های پا، توجه آن مرد غریب را به خود جلب نمایند.⁽¹⁾

خداوند متعال برای از بین بردن این سنت‌های جاهلی و اصلاح فرهنگ مردم با ابلاغ آیه‌ای بر پیامبر خویش زنان را برای همیشه از چنین رفتارهای زننده‌ای برحذر داشت و آنان را از تبرج و خود‌نمایی در برابر نامحرمان نهی کرد.

فلسفه پوشش

سؤال: فلسفه پوشش در قرآن چیست؟خداوند از تشریع لباس و پوشش چه اهدافی را دنبال می‌کند؟

پاسخ: همۀ حکمت‌های تشریع احکام برای هیچ‌کس جز خداوند معلوم نیست، ولی برخی از این اهداف را می‌توان از آیات و روایات استنباط کرد؛ به عنوان مثال می‌فرماید:

( یا بَنی آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمْ لِباساً یُواری سَوْآتِکُمْ وَ ریشاً وَ لِباسُ التَّقْوی ذلِکَ خَیْرٌ ذلِکَ مِنْ آیاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُونَ )⁽²⁾

ای فرزندان آدم، لباسی برای شما فرستادیم که اندام شما را می‌پوشاند و مایه زینت شماست، اما لباس پرهیزکاری

بهتر است؛ اینها همه از آیات خداوند است تا متذکر شوند.

براساس آیه فوق اهداف زیر برای پوشش و لباس مد نظر قرار گرفته است:

در آیه‌ای دیگر آمده است؛

( وَ جَعَلَ لَکُمْ سَرابیلَ تَقیکُمُ الْحَرَّ وَ سَرابیلَ تَقیکُمْ بَأْسَکُمْ

کَذلِکَ یُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَیْکُمْ لَعَلَّکُمْ تُسْلِمُونَ (⁽¹⁾

و خداوند برای شما پیراهن‌هایی آفرید که شما را از گرما و سرما حفظ می‌کنند، و پیراهن‌هایی که به هنگام جنگ حافظ شماست.

در آیه‌ای دیگر نیز بر همین مضمون تأکید شده و آمده است:

(وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَکُمْ لِتُحْصِنَکُمْ مِنْ بَأْسِکُمْ(⁽²⁾

در این دو آیه دو هدف دیگر قرآنی برای پوشش و لباس مطرح می‌شود که عبارتند از:

لباس همچون سپری بدن را از حرارت گرما و سوز سرما حفظ می‌کند.

تبّرج

سؤال: تبّرج به چه معناست و چرا زنان از آن منع شده‌اند؟

پاسخ: تبّرج از ماده «برج» به معنای ظهور و آشکار ساختن است و اصطلاحاً به جلوه‌گری و خود‌نمایی زن در برابر نامحرمان اطلاق می‌شود.⁽¹⁾

وجه مشابهت آن به برج این است که زن زینت‌آلات، آرایش و اندام خویش را به نمایش می‌گذارد، همچنانکه « برج» برای همه قابل رؤیت است.

قرآن کریم زنان را از تبرج منع کرده و می‌فرماید:

(لا تبرجن تبرج الجاهلیه الاولی)ای زنان، مانند زنان عصر جاهلیت (قبل از اسلام ) خودنمایی نکنید.

به این معنا که مانند آنان اندام و وسایل زینت خود را در معرض تماشای دیگران قرار ندهید. این دستور، فطرت زنان را که متمایل به

خودنمایی است⁽¹⁾، کنترل و هدایت نموده و با انحصار آن به شوهر و زندگی زناشویی از ایجاد فساد و فحشا در جامعه جلو گیری می کند.

پیوند حجاب و مسائل اعتقادی

سؤال: رابطه حجاب با اعتقادات فرد چگونه تبین می‌شود؟

پاسخ: خداوند انسان را آفرید و تکالیفی برعهده او گذاشت و انسان را مکلف فرمود به دستورهای الهی، اوامر و نواهی، و باید‌ها ونبایدهای دین عمل نماید، یکی از این تکالیف رعایت حجاب برای بانوان است.

بر این اساس حجاب به عنوان ضروری دین، میوه درخت شناخت و درک انسان از اعتقادات و تکالیف دینی است. کسانی می‌توانند این میوه را بر فراز وجود خود تحمل کنند که از ریشه‌های اعتقادی محکمی برخوردار بوده و زندگی خویش را براساس تکلیف محوری بنا کنند.

جذابیت چهره زنان

سؤال: چهره بانوان دارای جذابیت بیشتری نسبت به موی سر آنان است، چگونه اسلام پوشش مو را واجب دانسته، ولی صورت را ترخیص فرموده است؟

پاسخ: اسلام دین تعادل است و پیروانش را به امور سخت و طاقت‌فرسا تکلیف نمی‌کند. از نگاه اسلام زن نیز عضوی از جامعه بوده و در سازندگی، رشد و تعالی اجتماع نقش کلیدی دارد. بدیهی است در صورتی‌که پوشاندن چهره نیز بر زنان واجب می‌شد آنان در تعاملات اجتماعی و انجام وظایف مشروع دچار مشکل و مشقّت می‌شدند و محدودیتی طاقت‌فرسا و دست‌و‌پاگیر بر آنان تحمیل می‌شد.

بر این اساس، چهره با شرایطی از باب لطف و قاعده عسر و حرج مشمول حجاب نشده است.

به تعبیر متفکر شهید استاد مطهری؛ اگر شارع مقدس پوشیدن چهره و دو دست را هم واجب می‌کرد خود به خود شعاع فعالیت زن به اندرون خانه و اجتماعات خاص محدود می‌شد. ⁽¹⁾

تکلیف اجباری

سؤال: مگر اسلام دین انتخاب و آزادی عقیده نیست؛ مگر در قرآن کریم بر اجباری نبودن دین تأکید نشده است؛ (لا اکراه فی الدین)؛ در دین اجباری نیست. پس چرا بانوان مجبور به رعایت حجاب شده اند؟

پاسخ: نکته مهم و ظریفی که در این موضوع وجود دارد و مورد غفلت واقع شده، این است که؛ آیه (لا اکراه فی الدین) در رابطه با

اصل پذیرفتن دین اسلام است. یعنی پذیرش اسلام و گرویدن به این آیین آسمانی باید براساس انتخاب، آگاهی و گزینش عقلانی باشد. به همین جهت است که از نظر شرعی در اصول دین تقلید جایز نبوده و هر مسلمانی باید اصول دین خود را براساس استدلال تعّمق و تفکّر پذیرفته باشد. ولی پس از پذیرفتن اسلام باید به اصول، فروع و تکالیف آن عمل کرده و به آن پایبند بود. به تعبیر دیگر اقتضای ایمان آوردن به اسلام تقید به انجام واجبات و ترک محرمات است.حجاب نیز یکی از دستورهای دینی است که بانوان موظف به رعایت آن بوده و بی‌توجهی به آن مستوجب عقاب الهی می‌گردد.

حد حجاب شرعی

سؤال: از نظر شرعی محدوده حجاب بانوان چیست؟ آیا کف، رو، قوزک و پاشنه پا هم مشمول این محدوده می‌شود؟

پاسخ: بر بانوانی که به سن تکلیف می رسند شرعاً واجب است که تمام بدن خود را، به استثنای قرص صورت و کفین دست‌ها تا مچ را، از نامحرم بپوشانند مشروط به اینکه؛

2.کسی به قصد لذت و ریبه به صورت و کفین آنها نگاه نکند.

البته احتیاط این است که مقداری از صورت و دست‌ها را هم به عنوان مقدمه علمیه بپوشانند.⁽¹⁾

بر این اساس بانوان ارجمند باید توجه داشته باشند پوشیدن لباس‌های آستین کوتاه، نازک و بدن نما در مهمانی‌ها، مجالس، هنگام خرید، محل کار و نمایان شدن مو، زیر چانه، گردن،گوش، سینه، پا و... که در معرض نگاه نامحرمان است اشکال شرعی دارد. همچانکه بیان گردید فقط صورت و دست‌ها تا مچ از محدوده حجاب آن هم در صورتی که بدون آرایش باشد و دیگران با قصد لذت به او نگاه نکنند استثناء شده است. بدیهی است اگر صورت و کفین آرایش شده و دارای زینت باشند و یا اینکه بانوان متوجه نگاه حرام و شهوت انگیز نامحرمان به خود شوند، واجب است صورت و دستها هم پوشانده شود. کف دو پاشنه و قوزک پا هم مشمول حجاب بوده و باید از نامحرمان پوشانده شود.

لباس‌های ممنوع

سؤال: از نظر اسلام چه پوشش‌های ممنوع است؟

پاسخ: برخی پوشش‌ها شایسته شأن مسلمانی نیست؛ از جمله:

کسی که لباس دشمنان را بپوشد گویا جزء آنان شده است.

مَنْ لَبِسَ ثِیَابَ شُهْرَةٍ فِی الدُّنْیَا أَلْبَسَهُ اللَّهُ لِبَاسَ الذُّلِّ یَوْمَ الْقِیَامَة؛⁽²⁾

کسی که در دنیا لباس شهرت بپوشد خداوند در روز قیامت بر او لباس خواری و رسوایی خواهد پوشاند.

بسیاری از تیپ ها، مدل‌ها و لباس‌هایی که امروز با اسامی گوناگون در جامعه رواج دارد، مشمول لباس شهرت بوده و باید از آن پرهیز گردد.

جایگاه حجاب در احادیث

سؤال: آیا در روایات معصومین : چارچوب مشخصی برای حجاب تعیین شده است؟

پاسخ: روایات متعددی از حضرات معصومین: درباره جایگاه، چگونگی و ثمرات حجاب برای بانوان وارد شده که برخی از آن را مرور می کنیم: روزی رسول خدا(صلّی الله علیه و آله ) خطاب به «أسماء» که لباس نازکی پوشیده بود فرمود:

ای اسماء؛ زن وقتی به سن بلوغ رسید سزاوار نیست چیزی از بدن او دیده شود، مگر این و آن (و اشاره به مچ دست به پایین و صورتشان کردند).⁽¹⁾

امام صادق(علیه السّلام)می‌فرمایند:

برای زن مسلمان جایز نیست روسری و پیراهنی بر تن کند که بدنش را نپوشاند⁽²⁾.

امام علی(علیه السّلام)خطاب به زنان مسلمان می‌فرمایند:

عَلَیْکُمْ بِالصَّفِیقِ مِنَ الثِّیَابِ فَإِنَّهُ مَنْ رَقَّ ثَوْبُهُ رَقَّ دِینُهُ لَا یَقُومَنَّ أَحَدُکُمْ بَیْنَ یَدَیْ رَبِّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ عَلَیْهِ ثَوْبٌ یَصِفُهُ تُوبُوا إِلَی اللَّهِ وَ ادْخُلُوا فِی مَحَبَّتِهِ؛

بر شما باد به پوشیدن جامه ضخیم، زیرا هر که جامه‌اش نازک است، دینش نازک است. هیچ یک از شما در حالی که جامه بدن‌نما در بر دارد، دربرابر پروردگار خود عزّ‌و‌جلّ نایستد.⁽¹⁾

از پیامبر گرامی اسلام (صلّی الله علیه و آله ) نیز روایت شده است که؛

هر زنی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد زینتش را برای غیر شوهرش آشکار نکرده و موی سر و مچ خود را نمایان نمی‌سازد. ⁽²⁾

علی ابن‌ابیطالب(علیه السّلام)در روایتی دیگر می‌فرماید:

کسی که در پوشش و آرایش خود را شبیه غیرمسلمان کند از ما نیست.⁽³⁾

امام باقر(علیه السّلام)در حدیثی می‌فرمایند:

جایز نیست زن خود را شبیه مرد نماید زیرا پیامبر مردانی را که خود را (درپوشش و آرایش) شبیه زنان کرده و

همچنین زنانی که به لباس و آرایش مردان درمی‌آیند لعنت کرده است.⁽¹⁾

و در حدیثی دیگر از امام صادق (علیه السّلام) نقل شده است:

سزاوار نیست زن هنگام راه رفتن لباسش را جمع کرده و پیرامون بدنش فشرده کند (زیرا حجم بدن و برجستگی‌های اندامش مشخص می‌گردد). ⁽²⁾

از حضرت زهرا(علیهاالسّلام) نیز روایت شده که:

خداوند تقرّب زن را از ناحیه حجاب و رعایت حریم محرم و نامحرم قرار داده، زن هر چه بیشتر به مسئله حجاب خود مقیّد باشد به خداوند نزدیکتر خواهد شد.⁽³⁾

پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و آله )در «حدیث معراج» به تفصیل از عذاب دردناک و وحشتناک زنان بی‌حجاب و بی‌عفت خبر می‌دهد و نسبت به عواقب وحشتناک آن هشدار می‌دهد. ⁽⁴⁾

و در روایتی دیگر رسول خدا(صلّی الله علیه و آله ) می‌فرمایند:

زنانی که با خودنمایی ونمایش زرق و برق و زینت‌آلات خود به مردها، هوس‌های آنها را به سوی خود جذب کرده و موهای سرشان را همچون کوهان شتر می‌آرایند اهل جهنم بوده و حتی بوی بهشت را نخواهند چشید. ⁽⁵⁾

در حدیثی دیگر از پیامبر(صلّی الله علیه و آله) آمده است:

تمام اندام زن محرک و شهوت انگیز است؛ وقتی زنی از خانه خارج می شود و خود را کاملا نپوشاند شیطان او را احاطه می کند.⁽¹⁾

حجاب، ایمان، انتخاب

سؤال: از نظر قرآن کریم رعایت حجاب به ایمان افراد واگذار شده و این امری انتخابی است. چرا که در آیه حجاب مردان و زنان مؤمن مخاطب آن قرار داده شده‌اند. تفهیم آن به همه زنان مسلمان جامعه چه توجیهی دارد؟

پاسخ: از نظر آموزشهای دینی این نوع نگاه به آیات نورانی قرآن کریم و محدود کردن دلالت آن صحیح نیست، زیرا:

اولاً، هر چند ایمان افراد انتخابی و غیر تحمیلی است، اما کسی که آن را انتخاب کرده و به اسلام ایمان آورده باید لوازم آن را نیز بپذیرد. انتخابی بودن ایمان به معنای انتخابی بودن و اجباری بودن اقامه تکالیف دینی نیست.

ثانیاً، آیات فراوانی در قرآن کریم وجود دارد که مؤمنان مورد خطاب قرار گرفته و تکلیف به گردن آنان نهاده شده است که هرگز جنبه شخصی و صنفی ندارد و به اختیار خودشان واگذار نشده، بلکه در صورت ارتکاب دولت می‌تواند آنها را مجازات کند. مانند:

(یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَأْکُلُوا الرِّبَوا )⁽¹⁾

ای مؤمنان، هرگز ربا خواری نکنید.

(یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ) ⁽²⁾

ای مؤمنان، اموال همدیگر را به باطل و نامشروع نخورید.

آیا این آیات حرمت ربا و خوردن اموال همدیگر را به باطل، فقط مخصوص مؤمنان می‌داند و دیگران مجاز به ارتکاب آن هستند؟

حجاب در محیط های زنانه

سؤال: اگر حجاب برای آن است که پوششی باشد در برابر نامحرم، پس ا الزام دختران و بانوان به رعایت حجاب در محیط‌های اختصاصی، مانند دبیرستان‌های دخترانه چه توجیهی دارد؟

پاسخ: از نظر شرعی پوشش حجاب در جایی که در معرض نامحرم نباشد (به جز نماز) واجب نیست، اما توصیه‌ای هم به کشف حجاب بخصوص در جاهایی که احتمال مفسده‌ای غیر از حضور نامحرم دارد، نشده است.

امروز، بروز مفسده در مجامعی مانند دبیرستان‌ها و محیط‌های حتی کاملاً زنانه دور از انتظار نیست. فیلم‌برداری‌ها و عکس‌برداری‌های مخفیانه‌ای که از محافل خصوصی بانوان شده وسپس در سی دی، اینترنت یا ماهواره در معرض دید همگان گذاشته شده، نمونه‌ای از احتمال مفسده‌ای است که در این خصوص وجود دارد. عقل و شرع حکم می‌کند در جایی که حتی احتمال مفسده می‌رود باید احتیاط کرد.

علاوه بر این، پوشش در مدارس دخترانه اجبار قانونی دارد و از ضوابط حاکم بر آموزش وپرورش است و لباس فرم دانش‌آموز محسوب می‌شود. طبیعی است احترام به قانون جزء الزامات فردی و اجتماعی هر شخص است و باید نسبت به آن پایبند بود.

تناقص بین حجاب و نماز

سؤال: حجاب و نماز هر دو جزء ضروریات دینی هستند، اما تاکنون کسی را به جرم بی‌نمازی و کم توجهی به نماز مورد بازخواست دنیوی قرار نداده‌اند؛ در حالی که به خاطرحجاب، چنین بازخواست‌هایی صورت گرفته و افرادی به جرم بی‌حجابی دستگیر و مجازات می شوند، دلیل این تناقض چیست؟

پاسخ: حجاب و نماز هر دو از ضروریات دینی هستند، اما مثل موارد دیگر تفاوت‌هایی با هم دارند، که همین تفاوت‌ها باعث تفاوت در واکنش و رفتارها می گردد.

یکی از این تفاوتها توجه ویژه به بعد اجتماعی حجاب است. هر چند نماز از ابعاد متعددی قابل بررسی و تحلیل است، ابعاد فردی،اجتماعی، اخلاقی و ... اما نهایتاً نماز رابطه‌ای است بین بنده و خالق و جنبه خودسازی فردی آن به نوعی بر جنبه‌های دیگر غلبه می‌کند، اگر چه جامعه نیز از اخلاق و رفتار نیک و شایسته شخص نماز‌گزار بهره‌مند شده و جامعه با نماز جامعه‌ای نورانی، پاک وسالم خواهد بود. و این تحلیل از جایگاه برجسته و کلیدی نماز در مبانی اعتقادی مسلمانان، نمی‌کاهد. اما حجاب دارای بازخوردهای اساسی اجتماعی است که بی‌توجهی به آن منجر به سقوط اخلاقی فرد و جامعه می‌شود.

روزه هم این چنین است؛ در شرع مقدس اسلام برای شخص بی‌نماز و یا سهل‌انگار به نماز مجازات دنیوی در لحاظ نگشته و عواقب بسیار وحشتناک اخروی برای این چنین افرادی در نظر گرفته شده است اما شخص روزه خوار با شرایطی علاوه برقضا هم باید به خاطر روزه خواری در دنیا کفاره بدهد و هم مستوجب شلاق خواهد بود و هم عذاب اخروی را خواهد چشید چرا که جنبه اجتماعی روزه حائز اهمیت است.

به تعبیری دیگر، بی‌حجابی دارای آثار ملموس و مخرب اجتماعی است و چون بیماری مسری جامعه را تهدید می‌کند. به همین جهت

حکومت اسلامی موظف است با آن برخورد کرده و جامعه را از این آفت مصون سازد.

حجاب و عقل

سؤال: از مبانی دینی استفاده می‌شود که هر چه شرع مقدس اسلام به آن حکم فرموده مورد تأیید عقل نیز می‌باشد. مستندات عقلی لزوم حجاب برای زنان کدام است؟

پاسخ: عقل سلیم ایجاب می‌کند که انسان همواره خود را از خطرات و آسیب‌های هر چند احتمالی حفظ نموده و از ورود به عرصه‌هایی که دین شخصیت، آبرو، جان، مال و خانواده او را تهدید می‌کند پرهیز نماید.

از سوی دیگر عقل اقتضا دارد که انسان سلیم النفس از سرمایه‌های، مادی و معنوی، استعداد و جایگاه والای انسانی خود استفاده بهینه نموده و آن را هدر ندهد. همچنین عقل حکم می‌کند در تعارض مصالح فردی و حقوق اجتماعی جامعه مقدم شده و از خواست شخص صرف‌نظر گردد.

بر این اساس زن، که دارای شخصیت و جایگاه بزرگی در دستگاه آفرینش بوده و تابلو زیبای خلقت است، نباید خود را در معرض خطرات و آسیب‌های جسمی و روحی ناشی از بی‌حجابی قرار دهد و عمر عزیز و سرمایه خود را به جای صرف در پوچ‌گرایی مصرف‌زدگی و تقلید‌گرایی محض از بیگانگان و اسارت نفس و بردگی هوس در بندگی خدا، نیل به تمایلات معنوی، حیاء، عفت،

تقوای الهی و نهایتا سعادتمندی دنیا و آخرت هزینه کرده و حرمت و احترام جامعه اسلامی و موازین اخلاقی را بیش از پیش نگاه دارد.

زنان شیطان صفت

سؤال: آیا می‌توان نوعی رابطه بین بی‌حجابی و شیطان صفتی را ثابت کرد؟

پاسخ: خداوند بزرگ در قرآن کریم می‌فرماید:

(یا بَنی آدَمَ لا یَفْتِنَنَّکُمُ الشَّیْطانُ کَما أَخْرَجَ أَبَوَیْکُمْ مِنَ الْجَنَّةِ یَنْزِعُ عَنْهُما لِباسَهُما لِیُرِیَهُما سَوْآتِهِما )⁽¹⁾

ای فرزندان آدم، شیطان شما را نفریبد آنچنان که پدر و مادر شما (آدم و حوا) را فریفت و از بهشت شان بیرون ساخت و لباس آنها را ازاندامشان بیرون کرد تا عورت آنها را نمایان سازد.

در این آیه نکات ظریف و قابل تأملی وجود دارد، که عبارتند از:

{ لَیْسَ لِإِبْلِیسَ جُنْدٌ أَشَدَّ مِنَ النِّسَاءِ وَ الْغَضَب)⁽¹⁾

برای شیطان سربازانی محکم‌تر از زن (بی‌حجاب و بی‌ایمان ) و غضب وجود ندارد.

و پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و آله )چنین می‌فرماید:

اَوْثَقُ سِلاحُ ابلیس النِّساء؛⁽²⁾

مطمئن‌ترین اسلحه برای شیطان زنان (بی عفت و نمایان ) هستند.

در روایت دیگری آمده است:

شیطان به یک زن بی‌تقوا و بی‌عفت گفت: تو نصف سپاه من هستی. تو تیری هستی در کمان من که هر وقت آن را بیندارم خطا نمی‌رود. تو محرم اسرار من و مأمور ویژه من در فعالیت‌ها و کارهایم هستی. ⁽³⁾

و پیامبر اسلام(صلّی الله علیه و آله )زنان شیطان‌صفت را چنین ترسیم می‌کند:

ان المراة تقبل فی صورة شیطان وتدبر فی صورة شیطان فاذا رأی احدکم امراة فاعجبته فلیأت اهله فانّ ذلک یرّد ما فی نفسه.⁽⁴⁾

زن (بد و فاسد الاخلاق) به صورت شیطان می‌آید و به صورت شیطان می‌رود. وقتی یکی از شما زنی دید که او را به شگفت آورد. پیش همسر خود رود. زیرا با این کار منظره و خاطره آن زن از دلش بیرون می‌رود.

در گفت‌وگوی ابلیس با حضرت یحیی(علیه السّلام)، هم بر این نکته تأکید شده است که وقتی حضرت از ابلیس پرسید:

چگونه مردم را گمراه می‌کنی؟ گفت: زنان بی‌حجاب و بی‌عفت بهترین دام و اسلحه برای ایجاد فساد و انحراف هستند. پس شیطان افزود: چنین زنانی نور چشم و آرامش دلم هستند. ⁽¹⁾

بانوان نمونه

سؤال: بارها شنیده و خوانده‌ایم که بانوان در امر حجاب به زنان صدر اسلام، از جمله حضرت زهرا (علیهاالسّلام) و حضرت زینب کبری و... اقتدا کنند. سیره آن بزرگواران در امر حجاب چگونه بوده و از چه پوششی برخوردار بوده‌اند؟

پاسخ: در روایات آمده است که وقتی حضرت زهرا(علیهاالسّلام) از خانه خارج می‌شد از خمار(روسری یا مقنعه) و جلباب (پوششی سراسری مانند چادر) استفاده می‌کرد. در برخی روایات اشاره به این نکته شده است که پایین چادر حضرت روی زمین کشیده می‌شد.⁽²⁾

بر اساس گزارش‌های تاریخی، هنگامی که حضرت می‌خواست به مسجد برود و در دفاع از و ولایت و حقوق اهل بیت: سخن بگوید، مقنعه‌اش را پوشید، خود را در میان عبا (چادر) قرار داد و سر و صورت و اعضای بدنش را پوشاند، لباس‌هایش به گونه‌ای بود که هنگام راه رفتن پایش را بر دامن آن می‌نهاد و درمیان حلقه‌ای از زنان راهی مسجد شد. در مسجد، پرده‌ای مقابل حضرت کشیدند و سپس ایشان پشت پرده نشست و سخنرانی کرد. ⁽¹⁾

در فراز دیگری از تاریخ زندگی حضرت می‌خوانیم:

در روزهای آخر عمر مبارک خویش نگرانی داشت از اینکه هنگام حمل جنازه نامحرمان اندام و حجم بدن حضرت را رؤیت کنند. به این خاطر در وصیت خویش نوشت: برای من تابوتی تهیه کنید که هنگام تشیع جنازه‌ام حجم بدنم پیدا نباشد.⁽²⁾

این درخواست در زمانی مطرح شد که تا آن روز جنازة مسلمانی در تابوت تشییع نشده بود. امام صادق(علیه السّلام)می‌فرماید:

در اسلام اولین کسی که جنازه‌اش با تابوت حمل شد، (تابوتی که حجم جنازه در آن پیدا نبود)حضرت فاطمه(علیهاالسّلام)دختر پیغمبر(صلّی الله علیه و آله )بود.⁽³⁾

بنابراین، حضرت زهرا(علیهاالسّلام) در حجاب و عفت نیز همچون همه فضائل اخلاقی دیگر نمونه و اسوه بوده و در عمل به این فرمان الهی پیشتار بود. از رفتار عفیفانه حضرت زهرا(علیهاالسّلام) به‌خوبی روشن می شود که حجاب مورد نظر آن حضرت صرفاً پوشش اعضای بدن نیست، بلکه چیزی فراتر از آن، یعنی نمایان نشدن برجستگی‌های بدن نیز باید مدنظر قرار گیرد.

حضرت زینب(علیهاالسّلام)دختر بزرگوار آن حضرت هم که در دامن پر فیض علی(علیه السّلام)و فاطمه(علیهاالسّلام)تربیت شده، در تمامی زمینه‌های عبودیت و بندگی، بخصوص حجاب و عفاف، الگویی تمام عیار برای زنان و حتی مردان است. جلوه بارز این سخن خطبه آتشین زینب(علیهاالسّلام) در کاخ یزید است. زنی اسیر، داغ‌دیده، مصیبت‌دیده، زیر شکنجه‌های جسمی و روحی شدید؛ با مسئولیت دهها طفل یتیم و زن اسیر، اما چیزی که بیشتر از همة این مصیبت‌ها او را آزار می‌دهد همان است که در فرازی از خطبه‌اش خطاب به یزید آمده است که:

ای یزید! آیا این عدا‌لت است که زنان و کنیزان خود را در پشت پرده و مکان مناسب قرار دهی، ولی دختران رسول خدا(صلّی الله علیه و آله ) را در حال اسیری به این سو و آن سو بکشانی و پرده و پوشش آنها را از بین ببری و چهره ایشان را نمایان کنی؟!⁽¹⁾

اسلام و آراستگی

سؤال: مگر اسلام دین نظافت، پاکی و آراستگی نیست، پس چگونه با آراستگی زنان مخالفت شده است؟

پاسخ: علاقه به آراستگی و آرایش امری طبیعی و فطری است و بخصوص گرایش فطری زن به آرایش آثار روانی بسیار مثبتی بر وی دارد و از سوی دیگر بی‌میلی به آراسته بودن نشانه اختلال شخصیتی و روانی فرد می‌باشد.

رسول خدا(صلّی الله علیه و آله ) پیشتاز و الگوی آراستگی و نظافت بوده و بخصوص هنگام خروج از منزل در مقابل آیینه موهای خود را شانه نموده، از عطرهای خوشبو استفاده کرده، لباس‌های نظیف و مرتب پوشیده و به دیگران نیز سفارش فرموده که چنین باشند.

پس اصل آراسته بودن در اسلام مطلوب بوده و مورد تأکید قرار گرفته است، لکن این موضوع نیز همانند سایر موارد حد و مرز و شرایطی دارد.

در اسلام آراستگی و آرایش برای زنان مجاز است، امّا نه در معرض نامحرمان و بیگانگان، آرایش و آراستگی زن باید برای تحکیم بنیان خانواده و گرم‌تر شدن آن باشد. جلوه‌گری، نمایش زیبایی‌ها و آریش‌های زن در برابر نامحرم هم با مصالح خود او در تضاد است و هم به جامعه لطمه وارد می‌کند.

از نگاه اسلام، آرایش زن مخصوص شوهر و حریم اوست، از این رو شرع مقدس اسلام به زن اجازه نداده با آرایش و زینت خود را در معرض نا‌محرمان قرار دهد.

در روایات نیز موارد متعددی در خصوص نهی بانوان از خودنمایی و جلوه‌گری وجود دارد. از جمله امام صادق (علیه السّلام) از رسول خدا(صلّی الله علیه و آله )روایت می‌کند:

( أَیُّمَا امْرَأَةٍ تَطَیَّبَتْ ثُمَّ خَرَجَتْ مِنْ بَیْتِهَا فَهِیَ تُلْعَنُ حَتَّی تَرْجِعَ إِلَی بَیْتِهَا مَتَی مَا رَجَعَت)⁽¹⁾

هر زنی که خود را خوشبو نموده ( و با آرایش) از خانه خارج گردد، تا وقتی‌که به خانه باز گردد یکسره مورد لعن و نفرین خداوند و فرشتگان است.

درمقابل زنان را موظف نموده برای شوهر خویش نهایت آرایش، زینت، جلوه‌گری و عشوه‌گری را داشته باشند. اسلام آن قدر به این نکته توجه دارد که حتی به زن داغدیده اجازة ترک آرایش و زینت برای شوهر را بیش از سه روز نداده است.⁽²⁾

پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله ) به زنی آرایش‌گر به نام «ام عطیّه» توصیه می‌کند که برای پاک کردن صورت دختران و زنانی که برای آرایش نزد وی می‌آیند از پارچه پاره استفاده نکند. چرا که پارچه پاره جلوه و شادابی چهره را زایل می‌نماید.⁽³⁾

آن حضرت به زن آرایش‌گر دیگری فرمود: گیسوی زنان را به هم گره مزن چرا که زیبایی آنان را کاهش می‌دهد.⁽⁴⁾

نبی اکرم اسلام(صلّی الله علیه و آله )آنقدر به ظرافت‌های زنان توجه داشت که علی‌رغم دستور به مردان برای کوتاه نمودن ناخن، زنان را در بلند کردن ناخن رخصت داده و فرموده است؛ زنان ناخن‌هایشان را کمی بلند نگه دارند چرا که این کار نوعی زینت به حساب می‌آید.⁽¹⁾

رهنمودهای پیامبر اعظم(صلّی الله علیه و آله ) درباره نوع عطر مردان و زنان نیز جالب است. آن حضرت می‌فرماید: عطر زنانه باید خوش رنگ و دارای بوی ملایم باشد و عطر مردانه باید کم رنگ و از بوی تند برخوردار باشد.⁽²⁾

رسول خدا(صلّی الله علیه و آله )به زنان متأهل توصیه می‌نماید که موهای خود را با رنگ بیارایند و به دختران مجرد سفارش می‌کند تا دست‌های خویش را حنا نمایند؛ تا از دست‌های مردان متمایز باشند.⁽³⁾

بنابراین، اسلام طرفدار زینت و آرایش زنان بوده و بر آراستگی آنان تأکید دارد، اما در چهار‌چوب خانواده و با حفظ حریم شرعی و احترام به حقوق شوهر.

فصل دوم :حجاب در آیینه تاریخ

اشاره

حجاب و فطرت

سؤال: با توجه به اینکه گفته می‌شود حجاب امری فطری است؛ بانوان فاقد حجاب چگونه بر خلاف فطرت خود عمل می‌کنند؟

پاسخ: سرشت اصیل و پاک انسان با برهنگی نامأنوس بوده و آن را ناپسند شمرده، پوشش را ارزش و برهنگی را ضد ارزش تلقی می‌کند. انسان سلیم النفس همواره به خوبی‌ها و فضائل روی می‌آورد و از بدی‌ها و زشتی‌ها می‌گریزد و برهنگی در جرگه فضائل نمی‌گنجد.

خداوند بزرگ در قرآن کریم همین نکته را مورد تاکید قرار داده و با بیان داستان آدم و حوا و استفاده آنان از شجره نهی شده و در نتیجه برهنگی آنان می‌فرماید:

{یَخْصِفَان عَلَیْهمَا منْ وَرَق الْجَنَة}

در عین حالی که به جز آدم و حوا انسان دیگری وجود نداشت و کسی نظاره‌گر آنان نبود، اما فطرت انسانی، شرم و حیای آنان، آن دو را وا‌داشت تا از برگ‌های پهن برای خود تن پوشی تهیه کنند و خویشتن را با آن بپوشانند. این اقدام صرفاً با انگیزه فطری صورت پذیرفت چرا که در آن موقعیت هنوز شریعت و دستورات اعتقادی خاص که معیارهای یک آیین را داشته باشد مقرر نگشته بود. در مراحل بعد ادیان و شرایع الهی آمدند و این ندای فطری را تقویت و تأیید نمودند. هر چند با کمال تأسف باید گفت، غبار گناه و

معصیت چشم حقیقت‌بین برخی انسان‌ها را کور نموده و فطرت آنان را آلوده کرده و از ندای پاک باطنی دور ساخته است.

حجاب در ادیان و ملل مختلف

سؤال: آیا حجاب از دستورهای اختصاصی اسلام است، یا در ادیان و ملل دیگر هم سابقه دارد؟

پاسخ: اصل حجاب و پوشش امری فطری است و با خلقت بشر سرشته است، در فرهنگ‌های مختلف دیگر نیز پوشش هر چند فراز و نشیب‌ها و شدت وضعف‌هایی داشته، اما در اصل آن تردیدی نبوده و هیچ وقت به طور کامل از بین نرفته است. شواهد تاریخی نشان می‌دهد، پوشش زن در برخی ملل مانند یونان، ایران باستان و برخی اقوام هند بسیار پر‌رنگ و سخت بوده است. همچنین شواهدی بر وجود نوعی پوشش در بین زنان از چهارصد سال پیش از میلاد حکایت داشته و براساس آثار به جا مانده، ضرورت پوشش زنان صرفاً از جهت سرما و گرما نبوده، بلکه علت اصلی انتخاب پوشش برای زنان، شرم و حیای ذاتی بوده که وجود داشته است.

ادیان توحیدی پیش از اسلام نیز همگی بر پوشش زنان متناسب با فرهنگ و آداب زمان خویش تأکید داشته‌اند. چنانکه پوشاندن موی سر و داشتن لباسی بلند و شلوار و نوعی چادر در آیین زرتشت وجود داشته است. در دین یهود و کتاب‌های مربوط به آنان به صراحت در مورد لزوم پوشش برای زنان سخن به میان آمده، بی‌حجابی زن را

مجوزی برای طلاق او از سوی مرد دانسته‌اند. از نظر مسیحیت نیز حجاب، حکمی الهی و ضروری تلقی شده است.

حتی در عصر جاهلیت قبل از اسلام، مردم علی‌رغم آن همه جهالت و توحش، به نوعی پوشش برای زنان اعتقاد داشته و آن را ضروری می‌دانسته‌اند و نهایتاً اسلام به عنوان کامل‌ترین و مترقی‌ترین آیین آسمانی حجاب را قانونمند کرد، حدو مرز آن را تعیین نمود و توسط پیامبر(صلّی الله علیه و آله )به عنوان ارمغانی ارزنده برای بشریت ابلاغ شد.

تاریخچه برهنگی در غرب

سؤال: برهنگی چگونه و در چه زمانی در غرب رواج یافت؟

پاسخ: اولین گام برهنگی از دوره رنسانس آغاز گردید. به این شرح که با شروع رنسانس تعریف و تفسیر جدیدی از انسان کامل ارائه شد که بر فرهنگ جنسی غرب به شدت اثر گذاشت. این تفسیر عبارت بود از اینکه چون خدا در جسم انسان (عیسی(علیه السّلام)) تجلی یافته، پس جسم انسان تقدّس می‌یابد.

با گسترش این تعریف از انسان زیباشناسی جسم انسان در دستور کار قرار گرفت و با یک نوع آناتومی جسم انسان و به دست آوردن رگ، پی، ماهیچه، استخوان و... به ترسیم جسم‌های زیبا دردیوارهای کلیساها پرداخته شد، به طوری که جسم‌های برهنه و بسیار موزون و هماهنگ بر روی دیوارها ترسیم و به شکل مجسمه به نمایش در‌آمد.

نکته ظریفی که در این جریان مورد توجه قرار گرفت، این بود که اندام جنسی زنان در این تصاویر و مجسمه‌ها حذف و اندام جنسی مردان بسیار کوچک ترسیم می‌شد تا بگویند خود جسم مورد نظر است، نه مسائل جنسی. بدین ترتیب اولین قدم برای ترسیم و نمایش اندام انسان برهنه، البته با هاله‌ای از تقدّس، در غرب شکل گرفت.

به دنبال آن، نوعی تفسیر دیگر در غرب در قالب «پروتستانیزم» اتفاق افتاد که منجر به سنگینی کفة برهنگی و تأیید بیشتر آن شد و آن زمانی بود که انقلاب صنعتی رخ داد و ماشین به صحنه زندگی انسان‌ها وارد شد.

این تأکید از سوی«فروید» صورت گرفت که نگاهی کاملاً جنسی به فرهنگ یهودی داشت.

فرهنگ یهودی از جنسی‌ترین فرهنگ‌های دینی است، تا جایی که بر برخی رابطه‌های جنسی محارم مثل دختر و پدر، پسر و مادر و برادر و خواهر با دیده اغماض نگریسته است.

فروید با فرهنگ یهودی بر فرهنگ جنسی مسیحیت هجوم برد و سعی کرد که بر برهنگی جنسی، چه از نظر بدنی و چه از نظر روحی، تأکید کند و ریشه تمام عقده‌های انسانی را در حجاب(به معنای عام) خلاصه کند که، حجاب مانع عمل جنسی به طور برهنه در طول زندگی انسان است.

انقلاب صنعتی در غرب، مهاجرت‌های جغرافیای انسان‌ها به جاهای بزرگ،تماس‌ها و ارتباط‌های مداوم دو جنس در سطوح مختلف کاری، هنجارشکنی جنسی را افزایش داد.

تأثیر صنعت به جایی رسیده که همسران، چه زن و چه مرد، به روابط جنسی فراتر از ازدواج روی آوردند و این روابط جنسی خارج از عرف و قانون موجب شد که برهنگی زنان در قالب فحشا و فاحشه‌های برهنه افزایش یابد.

ورود ماشین به زندگی عمومی انسان‌ها برهنگی را افزایش داد، زیرا که ماشین‌ها انسان‌ها را از خانواده جدا و ماشین به عنوان جایگزین خانه سپس روابط جنسی غیر معمول و غیر عادی رواج یافت و روابط جنسی غیر معمول برهنگی را بیشتر رواج داد، مثل نقاش‌های برهنه جنسی و تشویق برای برهنگی(مانند فیلم تایتانیک و شکسپیر عاشق) و به این ترتیب عوامل ماشین، محیط‌کاری و نظریه فروید، سه عامل مهم پیدایش انقلاب جنسی در غرب به حساب می‌آیند. عواملی که غرب را از دوران «ملکه ویکتوریا» به دوران برهنگی وارد و در پی آن گروه‌هایی به وجود آمدند که برهنگی را مبنا و معیار کار خود قرار دارند... .

البته گذشت زمان، سر‌خوردگی بشر از افراط در روابط جنسی، پریشانی جوامع غربی، فروپاشی نظام خانواده، فراموشی دلربایی‌ها و طنازی‌های زن و شوهر، افزایش بچه‌های خیابانی، افزایش بی‌رویه طلاق و معضل بچه‌های طلاق، استرس و اضطراب، بدبینی، بیماری‌های روانی، ایدز و ... همه و همه خط بطلان به ایده‌های

پوچ مروجان برهنگی و ارتباطات آزاد جنسی کشید و حقانیّت اسلام را در قانونمند کردن حجاب، عفت و روابط جنسی ثابت کرد.

حجاب در ایران

سؤال: حجاب از چه زمانی و چگونه وارد ایران شد؟

پاسخ: تاریخ ایران با پوشش و حجاب زنان قرین بوده و تجلیّات پوشش در میان زنان ایرانی چنان چشمگیر بوده که برخی از اندیشمندان و تمدن نگاران، ایران را منبع اصلی حجاب معرفی کرده‌اند.⁽¹⁾

زنان ایرانی حتی پیش از اسلام حجاب داشته‌اند، ولی حد و مرز آن بعد از اسلام معین گردیده. در عین حال زنان عرب از پوششی به نام جَلباب استفاده می‌کرده‌اند که به نقلی از سر تا کمر را می‌پوشانده است. ایرانیان چادر را ترجیح دادند که سنت دیرین آنان بود.

پوشش زنان ایران باستان در خارج از منزل عبارت بود از لباس گشاد، چادر، روسری، چارقد، مقنعه و لچک.⁽²⁾

چادر و شنل در زنان ساسانی پوشش متداول زمان بوده که به صورت‌های مختلف استفاده می‌شده است. ⁽³⁾

پس از فتح ایران، دختران«کسری» پادشاه ایران حتی در زمان اسارت هم حاضر به کشف حجاب و برداشتن روپوش خود نشدند.⁽¹⁾

پس از ورود اسلام به ایران نیز حجاب با تأثیر‌پذیری از فرهنگ غنی اسلام شکوه بیشتری یافت و همچنان بین زنان ایرانی رواج داشت تا اینکه در زمان ناصرالدین شاه قاجار اولین جرقة کشف حجاب زده شد. درباریان با مشاهده زنان بی‌حجاب و برهنة اروپایی و حال و هوای فرنگ درصدد اجرای نقشه شوم حجاب‌زدایی از ایران برآمدند، که با مقاومت خانواده‌های غیرتمند و متدیّن، جز در خود دربار و محافل نزدیک به شاه توفیقی به دست نیاوردند.⁽²⁾

اما آغاز رسمی کشف حجاب در ایران مربوط به دورة رضاخان پهلوی است. رضاخان، که با طرح کودتای سوم اسفند 1299و با حمایت انگلیسی‌ها بر سر کار آمد، درصدد اجرای تز اسلام‌زدایی و جایگزینی ارزش‌های لیبرالیستی در جامعه بر‌آمد؛ ابتدا خود را معتقد به اسلام نشان داد و در مجالس و محافل مذهبی و همچنین دسته‌های عزاداری شرکت می‌کرد، اما طولی نکشید که ماهیّت پلید خود راآشکار کرد و اقدام به محدود کردن و تعطیلی مجالس عزاداری و روضه و ممنوعیت پوشیدن لباس روحانیت کرد.

سفر چهل روزه رضاخان به ترکیه و هم‌نوایی وی با «کمال آتاتورک» در سال 1313 چندین ارمغان برای ایران داشت که از

جمله آن کشف حجاب بود. این طرح شوم ابتدا با مقاومت زنان شجاع و غیور ایرانی مواجه شد، ولی رضاخان با زور سر نیزه و اهرم نظامی چادر و حجاب را از سر بانوان مسلمان برداشت. استقبال طبقات مرفه جامعه از کشف حجاب، تشکیل جلسات و محافل با حضور زنان بی‌حجاب، پذیرش و امتیاز دهی به آموزگاران بی‌حجاب، انتشار روزنامه و مجله با محتوای ضددینی و ترویج بی‌حجابی و بی‌بندو باری، حضور خانواده سلطنتی با وضع زننده در حرم حضرت معصومه(علیهاالسّلام)مسافرت امان الله خان، امیرافغان به همراه همسرش ثریا و هیئت همراه به شکل بی‌حجاب به ایران، ورود توریست‌های خارجی به صورت زننده و نیمه‌لخت، الزام کارمندان به بی‌حجابی، تقبیح حجاب و تحقیر افراد باحجاب به صورت فراگیر، باعث شد این توطئه شوم و خطرناک در جای‌جای ایران ریشه بدواند و حیا و غیرت ایرانیان را به شدّت تهدید کند. کار به جایی رسید که رضا خان دستور داد هیچ زن و یا دوشیزه‌ای حق پوشیدن چادر و نقاب را ندارد و اگر زنی با روبند و چادر در کوچه به چشم می‌خورد مأموران حکومت با زور روسری و چادر را از سر او برمی‌داشتند.

در این دوران، برای لکه‌دار کردن چهره بانوان با حجاب، نقشة کثیفی کشیدند و آن این بود که پوشیدن چادر و حجاب را برای زنان فاحشه و بی بند و بار اجباری کردند تا حجاب و چادر نماد فحشا و روسپی‌گری رسمی قلمداد شود.

بی‌شرمی رضا‌خان به‌حدی بود که حتی مأموران او با شناسایی مجالس روضه‌خوانی زنانه، وحشیانه به این مجالس حمله کرده و

اقدام به پاره کردن چادر و روسری زنان می‌نمودند. در نتیجه بسیاری از زنان که نمی‌خواستند عفّت و حجاب خویش را لکه‌دار ببینند ترجیح می‌دادند در خانه محبوس بمانند و فقط در مواقع ضروری، آن هم در تاریکی شب، ازخانه خارج شوند.

خروش یک عالم ربانی

خفقان رضاخان آنقدر شدید بود که هر اعتراضی در نطفه خفه می‌شد. در نوروز 1306 مصادف با بیست و هفتم ماه مبارک رمضان اتفاق وحشتناک و بدعتی عظیم روی داد؛ و آن این بود که تاج‌الملوک همسر رضاخان به همراه شمس و اشرف پهلوی و تنی چند از اعضای این خاندان منحوس بدون حجاب و با سر و روی برهنه درغرفه بالای ایوان آیینه حرم مطهر حضرت معصومه(علیهاالسّلام) حاضر شدند. این حریم‌شکنی دل همه متدینین و ارادتمندان اهل‌بیت را شکست، اما کسی جرأت اعتراض نداشت. ناگاه فریادی غرّا سکوت را شکست. روحانی شجاع «سید ناظم واعظ»، در بالای منبر به این عمل ننگین اعتراض کرد و به خانواده رضاخان اخطار داد که یا حجاب را رعایت کرده و حرمت دختر پیامبر (صلّی الله علیه و آله ) و خواهر امام رضا(علیه السّلام) و جگر‌گوشه موسی بن جعفر(علیه السّلام) را حفظ کنند و یا فوراً از حرم مطهر خارج شوند، ولی آنها اعتنایی نکردند. صدای صلوات‌های پی در پی مردم بلند شد. خبر به مرحوم آیة‌الله شیخ محمد تقی بافقی، که در مسجد بالا سر مشغول خواندن دعای ندبه

بود، رسید. ایشان با شنیدن این خبر تکان‌دهنده دعای ندبه را قطع کرد. و «الله

اکبر»گویان همراه با جمعیت خشمگین به طرف ایوان آیینه حرکت کرد. حاج شیخ خطاب به آنها گفت:

آهای خانم‌ها؛ حجاب ضروری اسلام است، رفع حجاب در اسلام حرام است، مخصوصاَ در حرم دختر پیغمبر(صلّی الله علیه و آله ) اگر مسلمانید حجاب را رعایت کنید و اگر هم مسلمان نیستید به احترام حضرت معصومه(علیهاالسّلام) این کار را بکنید.

حمایت پی در پی و صلوات‌های کوبنده مردم باعث شد خانواده رضا شاه خود را از معرض دید مردم خارج کرده و در اتاق پشت غرفه مستقر گردند. زن شاه فوراً قضیه را به اطلاع رضاخان رساند و از طریق تلفن به او گفت: اعلی‌حضرت، شاه زنده باشند و ملکه را چندشیخ بی‌نزاکت بی‌آبرو کنند؟ پس ماجرا را برای رضاخان تعریف کرد. رضاخان بی‌درنگ عازم قم شد. دستود داد سید ناظم واعظ و آیت الله بافقی را دستگیر کنند. خود با چکمه وارد ایوان و مدخل حرم شد و گفت: در اطراف حرم هر چه معمّم و روحانی دیدید دستگیر کرده و نزد من بیاورید. جمعی از روحانیون که در حال تردد در حرم و اطراف آن بودند دستگیر و توسط مأموران و بعضاً توسط خود شاه مورد شدیدترین ضرب و شتم قرار گرفتند. رضاشاه گفت: سید و شیخ را بیاورید. سید ناظم فرار کرده بود، اما آیت‌الله بافقی را دستگیر کردند و نزد رضا شاه آوردند. آنگاه با فحش و ناسزا دستور داد شیخ را دَمَرخواباندند و خود با عصای ضخیم شروع کرد بر پشت این شیخ محاسن سفید ضربه زدن. ولی شیخ زیر این

کتک و اهانت‌ها فقط می گفت: یا امام زمان یا امام زمان. سپس او را به تهران منتقل کرده و زندانی کردند.⁽¹⁾

واقعه مسجد گوهرشاد

واقعه دیگری که در حمایت از عفت و حجاب زنان ایرانی و دفاع از احکام اسلام در تاریخ ثبت شده مربوط به مسجد گوهرشاد و حرم مطهر امام رضا(علیه السّلام) می‌باشد.

«واعظ شهیر، شیخ محمد تقی نیشابوری» معروف به «بهلول» حماسه‌ساز این ماجرا گردید. در مسجد گوهرشاد به منبر رفته سخنرانی پرشوری در مورد اهمیّت و جایگاه حجاب و عواقب کشف حجاب ایراد کرد.

سخنرانی یک و نیم ساعتة این عالم وارسته چنان مردم را به خروش انداخت که صدای اعتراض و شیون مردم نسبت به اعمال ننگین حکومت رضاخان در حرم مطهر ثامن‌الحجج امام رضا(علیه السّلام) طنین انداخت. مأموران رضاخان با اطلاع از ماجرا به حرم مطهر یورش برده و مردم را به گلوله بسته و حرم مطهر و ضریح مقدس را مورد تعرض قرار دادند.

این عمل ننگین، نفرت و انزجار مردم را بیشتر کرد و خون آنها را به جوش آورد و اعتراض آنها به صورت تحصن در مسجد گوهرشاد ادامه یافت. رضاخان با اطلاع از تحصن مردم دستور حمله و قتل عام

را صادر کرد. مأموران در اطراف مسجد و پشت بام با مسلسل‌های سنگین مستقر شده و مرد و زن، بزرگ و کوچک، روحانی و غیر روحانی، شهری و روستایی، زائر و مجاور و همه و همه را به رگبار گلوله بستند.

مردم هراسان و متوحش به طرف درب‌ها هجوم می‌بردند که تعداد زیادی به ضرب گلوله شهید و مجروح شدند، عده بسیاری هم زیر دست و پا کشته و مصدوم گردیدند. در این حمله وحشیانه بیش از سه هزار نفر قربانی حکم شرعی حجاب شدند و صحن و سرای امام رضا(علیه السّلام) به خون پاک آنان رنگین شد.⁽¹⁾

محمد رضا پهلوی، ادامه سیاست ننگین پدر

بعد از به درک و اصل شدن رضاخان، محمد‌رضا پهلوی هم در ادامه سیاست‌های ضد دینی روش مبارزه با حجاب را، البته با روشی دیگر، در دستور کار خود قرارداد و با خدعه و نیرنگ، تبلیغات و بهره‌گیری وسیع از امکانات روزنامه، رادیو، تلویزیون، مطبوعات، سینما، جشن‌های فرهنگ و هنر2500 ساله و همچنین رشد فزاینده کاواره‌ها و قمار‌خانه‌ها، مراکز فساد و تحقیر زنان محجبه در مدارس، ادارات و دانشگاه‌ها، برهنگی و بی‌حجابی را تا حد افراطی آن گسترش داد.

انقلاب اسلامی، تجدیدحیات حجاب

با ظهور انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام خمینی(رحمه الله) فطرت الهی مردم، بخصوص بانوان، شکوفا شد و زنان سلحشور و انقلابی ایران با اسلحه حجاب و عفت در پیشابیش صفوف مبارزاتی علیه رژیم ستم شاهی و با هدف استقرار نظام اسلامی و بخصوص تثبیت حکم شرعی حجاب و استقرار نظام جمهوری اکثر زنان قهرمان همچنان در سنگر عفاف و حجاب به هنرنمایی پرداخته و در عرصه های مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی به پاسداری و صیانت مجّدانه، هوشمندانه و مسئو‌لانه از اسلام و دستاوردهای اسلامی پرداختند و اکنون نیز علی‌رغم توطئه‌های بی‌شمار فرهنگی استعمار و تهاجم همه‌جانبه فرهنگی دشمن، همچنان حجاب و عفت سمبل زن مبارز ایران و نماد غیرت و حیای مسلمان ایرانی است.

حجاب عفیفانه، برترین پوشش

سؤال: رابطه حجاب و عفت چگونه رابطه‌ای است؟ آیا این دو لازم و ملزوم هم هستند؟

پاسخ: عفّت، به خویشتنداری در برابر شهوات نفسانی و هوس‌های شیطانی گفته می‌شود و نوعی منش درونی است که در رفتار انسان آشکار می‌گردد.

حجاب، جزئی از عفّت است و با پوشش محقق می‌شود، ولی عفاف صرفاً با پوشش محقق نمی‌گردد. پوشش اگر همراه با افعالی

چون ناز و عشوه و نگاه به نامحرم و بی‌باکی در برابر محّرمات الهی باشد پوشش غیر‌عفیفانه است. به بیانی دیگر، عفاف حالتی درونی است و حجاب به ظاهر و شکل برمی‌گردد. یعنی یکی ظاهری است و دیگری باطنی. میان حجاب و عفت تأثیر و تأثّر متقابل وجود دارد، هر چه حجاب و پوشش ظاهری بیشتر و بهتر باشد این کار در تقویت و پرورش درونی عفت اثر‌گذارتر است و هر چه عفت درونی‌تر باشد سبب حفظ بیشتر حجاب ظاهری می‌گردد.

حجاب، میوة عفاف و عفاف ریشه حجاب است. حجاب مقتضای حیا و عفت است و زمانی که حیا و عفت به درجه کمال برسد نمودش در حجاب بروز و ظهور می‌کند. امام علی(علیه السّلام)می‌فرماید:

بالْعفَافِ تَزَّکُوا الاَعْمَال؛⁽¹⁾

با عفاف اعمالتان را پاک کنید.

بنابراین، آنچه مسبب تحقّق کار‌کردهای حجاب در جامعه می‌شود پوشش عفیفانه است و گرنه پوشش بدون عفاف نمی‌تواند برای فرد و جامعه آثار و برکات چندانی داشته باشد. اگر این دو با هم پیوند بخورند خیرات و برکات ناشی از آن پدیدار می‌شود. بر همین اساس پیامبر(صلّی الله علیه و آله )در رهنمودها و نیز در سیره عملی خویش بر جلوگیری از ارتکاب اعمالی که منافی عفت فرد و جامعه است تأکید فرموده است.

آن حضرت اصرار و تأکید بر جلوگیری از اختلاط زن و مرد، به عنوان عاملی عفت‌سوز، دارند و حتی دستور داده بود زنان و مردان شرکت کننده در نماز جماعت همزمان از مسجد خارج نشوند و نهایتاً برای مسجد دو در ایجاد شد که زنان از یک در و مردان از در دیگر به مسجد رفت و آمد نمایند.

در روایتی از رسول خدا(صلّی الله علیه و آله ) آمده است:

لَیْسَ لِلنِّسَاءِ مِنْ سَرَوَاتِ الطَّرِیقِ یَعْنِی مِنْ وَسَطِهِ إِنَّمَا لَهُنَّ جَوَانِبُه ؛⁽¹⁾

زنان از وسط راه (کوچه و خیابان) تردد نکنند، بلکه از کنار و حاشیه مسیر عبور نمایند.

در جریان بیعت با زنان، پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) از آنان پیمان گرفت که با مردان بیگانه خلوت نکنند.⁽²⁾چرا که خلوت با مردان حریم شکن است و به دژ مستحکم عفت و حیا آسیب می‌رساند.⁽³⁾

در حدیثی از آن بزرگوار آمده است:

الْعَفَافُ زِینَةُ النِّسَاء؛

عفت زینت بانوان است.

و نیز توصیه فرموده‌اند که بانوان، حتی نسبت به نوجوانی که در آستانه بلوغ قرار دارد نیز احتیاط کرده و عفیفانه برخورد نمایند.⁽⁴⁾

نگرانی پیامبر از عفت سوزی بانوان تا آنجاست که می‌فرماید:

دختران و زنان را در طبقات بالای خانه اسکان ندهید، چرا

که آن طبقات در معرض نگاه دیگران است.⁽¹⁾

این بخش را با مطلبی از استاد مطهری پایان می‌دهیم:

شرافت زن اقتضا می‌کند که هنگامی ازخانه بیرون می‌رود متین، سنگینن و باوقار باشد، در طرز رفتار و لباس پوشیدنش هیچ گونه امری که باعث تحریک و تهییج شود به‌کار نبرد. عملاً مرد را به سوی خود تحریک نکند. زبان‌دار لباس نپوشد. زبان‌دار راه نرود، زبان‌دار و معنی‌دار به سخن خود آهنگ ندهد. چه آنکه گاهی اوقات ژست‌ها سخن می‌گویند، راه رفتن انسان سخن می‌گوید. طرز حرف زدنش یک حرف دیگری می‌زند و... .⁽²⁾

فصل سوم : حجاب و اخلاق

اشاره

بی‌حجابی و فساد اخلاقی

سؤال: تأثیرات اخلاقی بی‌حجابی چگونه خود را نشان می‌دهد؟

پاسخ: اساس شخصیت انسان، اخلاق اوست. پیامبر اعظم(صلّی الله علیه و آله )با همه عظمت و شکوهش هدف از بعثت خود را تکمیل و اتمام مکارم اخلاقی جامعه و افراد می‌داند. جامعه خوشبخت، جامعه‌ای است که افراد آن ارزش‌های والای اخلاقی را محترم شمرده، بدان پایبند بوده و عوامل تضعیف و پایمالی اخلاق در اجتماع را شناسایی و خنثی نمایند.

بی‌حجابی یکی از این عوامل مهم است که نقش عمده‌ای در تضعیف و پایمال کردن فضائل اخلاقی همچون حیاء، عفّت و غیرت دارد. در جامعة بی‌حجاب شهوت‌رانی، هوس‌رانی، هرزه‌گری، گناه، ارتباطات نامشروع و اختلاط‌های غیرشرعی جای معنویت، صفا، عشق و محبت واقعی را می‌گیرد. در این جامعه بذر شهوت به سرعت در دل و جان مردم بخصوص جوانان نفوذ کرده و آنان را از امور اساسی و اصلی زندگی و پرداختن به معنویات و تکالیف الهی باز می‌دارد. طبیعی است جامعه‌ای که فاقد معنویت و اخلاق باشد بستر بسیار مناسبی است برای افزایش ناهنجاری‌ها، خصائص رذیله، خشونت، فساد، فحشاء، ناامنی، بزهکاری، آدم ربایی، خیانت، جنایت و دهها معضل دیگرکه همگی محصول بی‌توجهی به حکم

شرعی حجاب بوده و دیر یا زود شعله آن دامن خود فرد را هم آتش خواهد زد.

نقش گروه‌های مرجع در حجاب و بی‌حجابی

سؤال: نقش گروه‌های مرجع در حجاب و بی‌حجابی چه مقدار است؟

پاسخ: گروه مرجع، به گروهی گفته می‌شود که افراد، خود را در مقام مقایسه به آنها ارجاع می‌دهند و از آنها الگو می‌گیرند؛ آرزوهای خویش را در آنها تحقق یافته می‌بینند و مایلند زندگی خود را متناسب با تصویری که از ایشان دارند تنظیم کنند. تنوع گروه‌های مرجع در عصر ما، از جمله زمینه‌های پراکندگی و تنوع ارزش‌ها و هنجارهای فرهنگی و لجام‌گسیختگی‌های رفتاری شده است؛ مثلاً درباره اثر‌پذیری مردم از هنرپیشه‌های تلویزیونی(به عنوان یکی از گروه‌های مرجع) در مقوله حجاب گفته شده است:

یکی از مهمترین سمبل‌های مذهبی که بر روی رفتار مردم و ارزش‌های آنها در شرائط بعد از انقلاب تأثیر داشته، حجاب و پوشش زنان است. این سمبل معرف میزان اعتقاد هنجاری و میزان نفوذ نهاد مذهبی در جامعه است. در فیلم‌های مورد بررسی در یک پژوهش، مشخص گردید که هنرپیشه‌ها تا چه اندازه با پوشش خود این سمبل را گسترش می‌دهند یا برعکس، کاهش آن را، که به معنی تغییر ارزش‌های مذهبی است، تبلیغ می‌کنند. البته میزان تأثیر و تبلیغ ارزش‌ها و سمبل‌های

مذهبی به جذابیّت پیام دهنده یا هنر‌پیشه بستگی دارد. اگر یک هنر‌پیشة بدقیافه و دافعه برانگیز چادر سرش کند و یک هنر پیشة زیبا و مقبول بی‌حجاب یا کم‌حجاب باشد هر دو در جهت تغییر و تضعیف سمبل‌های مذهبی در جامعه کار می‌کنند. هنر‌پیشة بد‌قیافه با حجاب تداعی و متقارن می‌شود و به حجاب بار ارزشی منفی می‌دهد و هنرپیشه زیبا و مقبول به بدحجابی بار ارزشی مثبت می‌بخشد و در بینندگان این نوع پوشش را یک پوشش خوب و مجاز یا مشروع جلوه می‌دهد واز آن طریق در پی همانندی و تقلید بینندگان از هنرپیشه‌ها این نوع پوشش در جامعه رواج می‌یابد. در نتیجه سمبل‌های مذهبی نیز تغییر می‌کند. ⁽¹⁾

حجاب و حساسیت مردها

سؤال: انسان‌ها معمولاً در برابر محدودیت‌ها مقاومت می‌کنند. حجاب نیز حساسیت مردها را به دنبال داشته و بحران جنسی را تشدید می‌کند، در حالی که باید با استفاده از تجربه کشورهای غربی مسیری در پیش گرفته شود که این بحران کاهش یابد. این چالش چگونه حل وفصل می‌گردد؟

پاسخ: نگاهی به تجربه کشورهای غرب در زمینه پوشش زنان ثابت می‌کند که، چنین نیست که رفع محدودیت‌ها و بی‌بند و

باری‌های جنسی مشکلات و مسائل جامعه را حل کند. چرا که بی‌بند و باری جنسی با اصول فطری و روحی و روانی انسان در تضاد است.

آیا این همه تجربه در طول تاریخ کافی نیست تا بدانیم که مسئله غریزه جنسی با ایجاد بی‌نظمی و بی‌بند و باری در روابط جنسی و یا برهنگی زنان حل نمی‌شود؟ انسان که جای خود دارد در کدام جامعة حیوانی دیده شده است که روابط جنسی بدون ضابطه باشد و هر حیوانی در هر زمان و هر کجا با هر حیوان دیگر بیامیزد؟ مگر نه این است که در جامعه حیوانی نیز جفت هر حیوانی مشخص و معلوم است؟ آیا در کشورهایی از قبیل دانمارک، سوئد و کشورهای شبه جزیره اسکاندیناوی و ... که محدودیت روابط جنسی از سایرممالک کم‌تر است، مشکل حل شده است؟

آیا شگفت‌آور نیست که در این کشورها، که ظاهراً باید آرامش روانی و روحی ایجاد شده باشد، آمارخودکشی از سایر کشورها بیشتر است؟

آیا در انگلستان، آلمان و آمریکا با آن مجلات و فیلم‌های سکسی خالی از شرم، با آن وضع پوشش و آن همه برهنگی و بی‌پردگی، عطش جنسی فرو نشسته و مسئله غریزه جنسی حل شده است؟

کسانی که چنین عقیده‌ای دارند غریزه جنسی را نشناخته‌اند. غریزه جنسی دقیقاً مانند اسبی است که با تازیانه تحریک می‌شود و می‌رود. این تازیانه گهگاه لازم است، اما اگر حسابی در کار نباشد و تازیانه از حد بگذرد اسب رم می‌کند.

مغرب زمین چه در تصویر و چه در لباس، روز به روز اعضای محّرک غریزه جنسی را آشکارتر ساخته است، اما می‌بینیم که نه تنها شعله‌های غریزه جنسی فرو‌کش نکرده و بحران جنسی مهار نشده، بلکه روز به روز آتش این غریزه برافروخته‌تر شده و استقبال و هجوم مردم به مسئلة سکس بیشتر گشته و تیتراژ مجلات، کتب و فیلم‌های سکس بالاتر و تجارت آن پر سودتر شده است.

علاوه بر این، اگر بنا باشد در جامعه‌ای انواع تحریکات جنسی آشکار شود و افراد در لباس پوشیدن حد و مرزی نداشته باشند، تصاویر در نمایش اندام محدودیتی نداشته باشند، برای تئاتر‌ها و فیلم‌ها چارچوب و منعی در پرداخت به مسائل جنسی نباشد و روابط جنسی بین مردم هم تعریف شده نباشد، و خلاصه همه چیز در خدمت سکس باشد و مردم نیز از صبح تا شب مرتباً در روزنامه‌ها، مجلات، تلویزیون، سینما، ماهواره و اینترنت و ... و اماکن عمومی شاهد مناظر سکس باشند و مغازه‌های متعددی برای عرضه صنایع سکسی مشغول کار شود و همه جا صحبت سکس باشد تا مسئله سکس و غریزة جنسی حل شود، دقیقاً به آن چیزی می‌رسیم که از آن وحشت داریم! معنی این راه حل این است که اگر می‌خواهیم مسئلة جنسی حل و فصل شود بیایید همه هم و غم خود را کنار نهاده، دردها و افکار خود و مردم را فراموش کرده و تمام انرژی و توان و همت خود را صرف سکس کنید تا این مسئله برای شما مسئله نباشد. یعنی آدمی تمام وظایف و تکالیف خود و حقایق عالم را

فراموش کند و دائماً در این فکر باشد که با تحریک هر چه بیشتر غریزة جنسی مشکل غریزة جنسی را حل کند. این درست شبیه آن ضرب المثل فارسی است که «گدایی کن تا محتاج خلق نشوی».

حجاب و التهاب‌های جنسی

سؤال: آیا این ادعا صحیح است که حجاب موجب شعله ورتر شدن التهابات جنسی در جامعه می‌شود؟

پاسخ: بر خلاف آن چه در سؤال مطرح شده حجاب در کنار قابلیت‌های دیگر التهابات جنسی را مهار کرده و از شهوت‌زدگی جامعه و سوء استفاده هوس‌رانان جلوگیری می‌نماید.

به جرأت می‌توان گفت این بی‌حجابی و برهنگی است که جوامع را از نظر جنسی غیرقابل کنترل نموده و به مرحلة سقوط کشانده است. در جامعه‌ای که از نظر پوشش، زنان بی‌قید و بند بوده و حریمی بین زن و مرد در آن وجود نداشته باشدغریزة جنسی و نیاز شهوانی به شکل تصاعدی بالا رفته، تحریکات جنسی به اوج خود رسیده و همچون بیماری فراگیر و مسری همه عرصه‌ها را در برمی‌گیرد. در چنین جامعه‌ای خواسته‌های جنسی و سرعت التهابات شهوی آن قدر بالا می‌رود که کنترل آن عمل از دست خارج شده و طوفان غریزة جنسی، به صورت غیرقابل اشباع در‌آمده و تمامی مرزها را در هم می‌نوردد.

وضعیت جوامع غربی دلیل روشنی بر نقش مؤثر و کلیدی بی‌حجابی در شعله‌ورتر شدن التهابات جنسی و توفانی شدن غریزة

جنسی است. جوامعی که بر اثر افراط در شهوت رانی به بن‌بست رسیده، اخلاق، فرهنگ، انسانیت، حیاء، عفت و فطرت انسانی را یک‌جا قربانی هواها و هوس‌های شهوت‌رانی نموده و بدون پروا روزی سخن از به رسمیت شناختن همجنس‌بازی می‌گوید؛ روزی دیگر از سکس با حیوانات خبر می‌دهد، گاهی سکس با محارم را مطرح می‌کند، گاهی هم از تجاوز به اطفال خردسال دم بر می‌آورد. در موقعیتی سکس گروهی و در موقعیتی دیگر خود ارضایی مدرن با استفاده از ابزار مصنوعی و... .آیا در به وجود آمدن چنین وضعیت شرم‌آوری، بی‌حجابی و بی‌عفتی نقش نداشته است ؟

آیا می‌توان نقش کلیدی برهنگی و بی‌حجابی زنان را در پیدایش این فاجعه اخلاقی و انسانی انکار نمود؟

شهید بزرگوار استاد مطهری(رحمه الله) با تحلیل وضعیت حاکم بر جوامع غربی چنین می‌نویسد:

نبودن حریم میان زن و مرد و آزادی معاشرت‌ها و بی‌بند و باری، هیجان‌ها و التهاب‌های جنسی را فزونی بخشیده و تقاضای سکس را به صورت یک عطش روحی و یک خواستة اشباع نشدنی در می‌آورد.غریزة جنسی غریزه‌ای است که هر چه بیشتر اطاعت شود سرکش‌تر می‌گردد. همچون آتشی که هر چه بیشتر به آن خوراک دهند شعله‌ورتر می‌شود⁽¹⁾

زنی که تن و اندام خود را در معرض دید همگان قرار داده و آنچه را که به جنسیت او مربوط می‌شود به کوچه و بازار کشانده، ارتباطات نامشروع و شیطانی فراهم نموده و اخلاق و انسانیت را در جامعه به چالش کشانده است، هر چند این زمینه با یک نگاه آغاز شود. نگاهی که به تعبیر امام صادق(علیه السّلام) «تیری است از تیرهای شیطان».⁽¹⁾

چرا که همین یک نگاه به ظاهر ساده و بی‌اهمیت غریزه جنسی را تحریک کرده و به طور خودکار تصویری کامل از آنچه دیده شده را به مغز فرستاده، سپس آن را مجسم کرده و نهایتاً امواج نگاه این دو همانند برق به هر دو منتقل شده و علاقه و عشقی نهان در دل آنان پدیدار می‌گردد و همین سرآغاز ارتباطات بعدی و بعدی می‌شود. لذا اسلام با تشریع حجاب و پوشش برای زن و عفت و خویشتنداری برای مرد هم زن را تعدیل نموده و هم جامعه را مدیریت کرده است.

اسلام معتقد است آنچه برای زن مهم است انسان بودن، شخصیت، قابلیت‌ها و اندیشه او است، نه صرفاً زنانگی او. یک زن با تکیه بر جنبه انسانی خود می‌تواند پله‌های تکامل و معرفت را طی کند. در حالی که زنان بی‌حجاب و فاقدعفت، با رفتار خود اعلام می‌کنند که اصل برای آن‌ها زن بودن و نمایش اندام و آرایش آنهاست نه اندیشه و ارزش‌های معنوی. چنین زنانی اسیر خودند و در قفس

زنانگی خود می‌لولند و فقط با همین معیار قابل ارزیابی هستند. مَثَل چینن زنانی، مَثَل مغازه‌داری است که تمام وقت و انرژی، سرمایه و اندیشه خود را فقط برای تزئین و تغییر دکوراسیون و ویترین مغازه مصرف می‌کند.

حجاب و خود‌سازی زن

سؤال: آیا حجاب در خود‌سازی معنوی و اخلاقی بانوان مؤثر است؟

پاسخ: رعایت حجاب نوعی تعبد، اطاعت و الزام عملی به آموزش‌های دینی به حساب می‌آید و از بهره‌های مادی و معنوی زیادی برخوردار است.

حجاب از سویی نقش بازدارندگی دارد و انسان را از ارتکاب اعمال و رفتاری که با هدف حجاب عفیفانه و این دستور الهی منافات دارد بازداشته و از سوی دیگر وی را به رعایت اقتضائات ایجابی حجاب از جمله تقوا، عفت و رعایت حدود الهی سوق می‌دهد.

از نگاهی دیگر، رعایت حجاب، بخصوص در دنیایی که حاکمان زر و زور و تزویر، استعمارگران و حاکمان فاسد بر طبل فحشا، فساد و بی‌عفتی می‌کوبند؛ نوعی جهاد اکبر و مبارزه با نفس و طی مسیر خود‌سازی و مقابله با وسوسه‌های شیطانی به شمار می‌آید. براساس آموزش‌های دینی، حجاب عفیفانه اندرون انسان را

همانند ظاهرش پاک و بی‌آلایش نموده و طهارت قلب و تزکیه نفس را به ارمغان می‌آورد.

هماهنگی ظاهر و باطن

سؤال: حجاب بانوان اگر فاقد پذیزش باطنی بوده و صرفاً پوشش ظاهری باشد، نمی‌تواند فلسفه حجاب را تأمین کند، اصرار بر اینگونه حجاب چه ثمره‌ای می‌تواند داشته باشد؟

پاسخ: هر چند حجاب صرفاً ظاهری فاقد تمام آثار مثبت فردی و اجتماعی است، اما نمی‌توان ادعا کرد این نوع پوشش هیچ ثمره‌ای ندارد. به تعبیر دیگر، تحقق کامل اهداف حجاب در پوشش ظاهر، بدون عفت باطنی ممکن نیست، اما همین حجاب ظاهری بخشی از اهداف را می‌تواند تأمین نماید و به اصطلاح «مالایدرک کله لایترک کله»

آب دریا را اگر نتوان کشید

هم به قدر تشنگی باید چشید

آیا رواست از همین حداقل هم دست شسته و به این بهانه که رعایت کنندگان حجاب فاقد اعتقاد باطنی و آثار رفتاری مناسب با حجاب هستند اصل صورت مسئله را پاک نموده و مجوّز امر خلاف شرع، عقل وفطرت کشف حجاب را صادر کنیم؟!

البته بانوان محترم نیز باید توجه داشته باشند که در اسلام، زن نه تنها موظف به رعایت ظواهر است، که باید رفتاری عفیفانه داشته باشد و پاک‌دامنی در اندیشه و رفتار و گفتار او دیده شود. زن

پاک‌دامن علاوه بر رعایت حجاب ظاهری کامل با برخوداری از تقوای الهی، صدایش را در مقابل مرد نامحرم نازک نمی‌کند.

در راه رفتن متانت و وقار خود را حفظ می‌نماید.⁽¹⁾در نگاه کردن حریم‌های شرعی را نگاه دارد.⁽²⁾

با الهام از آموزش‌های دینی و التزام عملی به دستورهای اسلام سعادتمندی دنیا و آخرت خود و سلامت روحی جامعه را تضمین می‌کند. برای رسیدن به این هدف، باید زنان و دختران با فرهنگ حجاب و فلسفه چادر و الزامات آن آشنا شده و شاخص‌های معین شده در نظام اخلاقی اسلام را در ظاهر و باطن خویش نهادینه کنند. بانوانی که در عین داشتن حجاب ظاهری الزامات آن را مورد بی‌توجهی قرار می‌دهند، علاوه بر اینکه به خود ظلم می‌نمایند نسبت به حجاب به عنوان حکم ضروری دین بی‌حرمتی کرده وموجبات بد‌بینی دیگران به احکام اسلام را فراهم می‌کنند.

حجاب کامل با دو شرط محقق می‌شود: اول، پوشش کامل ظاهری بر‌مبنای آموزش‌های شرعی و دوم، رعایت عفت در گفتار و رفتار و پرهیزاز حرکات سبک، خود‌نمایی، جلوه‌گری و رفتارهایی مانند بی‌توجهی به حریم محرم و نامحرم، شوخی و ارتباطات غیرضروری با نامحرمان، آرایش‌ها و پوشش‌های غیرمشروع استفاده

از خوش‌بو کننده‌های آنچنانی در محافل و معابر و... که همگی با اصول و مبانی حجاب اسلامی مغایر است.

به عبارتی دیگر، حجاب باید از ظاهر فراتر رفته، درون را تحت تأثیر قرار دهد. برای درونی شدن حجاب باید در حوزه‌های نظری و عملی تلاش‌های پیگیر و جدی انجام داد. در حوزه نظری باید انتقال وتوجیه عمیق دینی و دیدگاه ارزشی همراه با اهمیت و فلسفه حجاب به دقت مورد ملاحظه قرار گیرد. در کنار حوزه نظری در حوزه عملی نیز از راه‌های زیر می‌توان به تعمیق حجاب امیدوار بود.کاهش ارتباط با افراد لاابالی و بی‌توجه به مقوله حجاب، ارتباط و معاشرت با افراد محبوب و متدین، تفکر و تأمل در ثمرات مثبت حجاب و پیامدهای منفی بی‌حجابی، حضور مستمر در جلسات و محافل مذهبی و جلسات اخلاقی، توجه به جلب رضایت خداوند به عنوان محور ارزشمندی و قبولی اعمال و رفتار و ... .

حجاب و غیرت

سؤال: آیا رعایت حجاب و غیرت لازم و ملزوم همدیگرند؟ با این وصف چگونه می‌توان تصور نمود که این همه انسان، فاقد غیرت هستند؟

پاسخ: غیرت از جملة ویژگی‌های برجسته انسانی و یکی از اصول اخلاقی اسلام است که از چشمه‌سار فطرت نشأت گرفته و حافظ پاکی و پاکدامنی شخص، خانواده و اجتماع است.

غیرت به این معناست که طبیعت انسان از مشارکت دیگران در امور مورد علاقه‌اش نفرت دارد.⁽¹⁾

به تعبیری دیگر، غیرت یعنی تلاش و کوشش در حفظ و مراقبت آنچه حفظش لازم و ضروری است از هرگونه تعرض. براساس این تعریف، به شخصی که واجد این صفت حسنه و ویژگی برجسته بوده و نسبت به حفظ و صیانت از آنچه در انحصار اوست واکنش نشان دهد غیرتمند می‌گویند. بدیهی است کسی که فاقد این روح واکنش گرایانه در برابر تعرض به محبوبش باشد، «بی‌غیرت» نامیده شود.

«غیرت» در اسلام از جایگاه والایی برخوردار است، به حدی که پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و آله )آن را جزئی از ایمان قلمداد فرموده است.⁽²⁾و امام صادق (علیه السّلام)انسان غیور را محبوب خداوند دانسته است.⁽³⁾

جلوه‌های مختلف غیرت

غیرت جلوه های متعددی دارد؛ گاهی فرد مسلمان نسبت به حفظ و صیانت از اعتقادات دینی و اخلاقی اش حساس بوده و در برابر هر گونه تعرض به آن واکنش نشان میدهد که از آن به غیرت دینی یاد می شود. گاهی این واکنش در موضوع وطن و ملیت صورت می گیرد که به آن «غیرت ملی» می گویند و گاهی هم واکنش انسان در

مواجهه با تعرض دیگران به ناموس او شکل می‌گیرد که« غیرت ناموسی» نامیده می‌شود.

غیرت ناموسی، ریشه در فطرت و اعتقاد دینی فرد دارد و مهم‌ترین جلوه‌های غیرت به حساب می‌آید. فطرت و شرع حکم می‌کند که کامیابی از همسر، انحصاراً در اختیار شوهر باشد نه افراد دیگر. مرد باغیرت چگونه راضی می‌شود همسرش با لباس و آرایش متناسب با اتاق خواب و خلوت زناشویی، در معرض دل‌های بیمار و چشمان هرزه ظاهر شده و غریزه جنسی آنان را تحریک نماید؟!

مرد غیور براساس فطرت و آموزش‌های دینی بخوبی می‌داند که بی‌حجابی همسرش بیشتر از همه چیز خدمتی به مردان هوس‌ران است و آنان هستند که با دیدن زیبایی‌ها و جذابیت‌های همسرش لذت برده واحساس کامروایی کرده و عشق و علاقه به او به جای اینکه در انحصار وی باشد به اشتراک گذاشته می‌شود. لذا برای جلوگیری از این فاجعه اخلاقی با تمسک به عقل، فطرت و دین همواره مراقب زندگی خود بوده و با تمام توان سعی در حاکمیت رفتارهای عفیفانه در عرصه زندگی داشته و به شدت از معاشرت‌های مشکوک، مختلط، رفت و آمدهای خلاف شرع و خارج از موازین اخلاقی پرهیز می‌نماید. البته لازمه این غیرت‌ورزی آن است که خود مرد نیز اهل عفت و تقوی باشد تا بتواند در پاک‌دامنی خانواده و عفیف بودن زن و فرزندان مؤثر واقع شود.

به تعبیر امام علی ابن‌ابیطالب(علیه السّلام):

( دَلیلُ غَیْرُۀَ الرَّجُل عفَتُهُ ) ⁽¹⁾

نشانه غیور بودن مرد پاکدامن بودن خود اوست.

مرد نمی‌تواند چشم و دلش در پی ناموس دیگران است توقع نداشته باشد که حریم و ناموس وی حفظ گردد:

هر که باشد نظرش در پی ناموس کسان

پی ناموس وی افتد نظر بوالهوسان

این قاعده‌ای است که با مضمون روایت اهل بیت نیز مطابقت دارد. امیر‌المومنین علی ابن‌ابیطالب(علیه السّلام) با اظهار تأسف از وضعیت فرهنگی جامعة زمان خود می‌فرماید:

یَا أَهْلَ الْعِرَاقِ نُبِّئْتُ أَنَّ نِسَاءَکُمْ یُدَافِعْنَ الرِّجَالَ فِی الطَّرِیقِ أَمَا تَسْتَحُونَ؟⁽²⁾

وَ قَال لَعَنَ اللَّهُ مَنْ لاَ یُغَار.⁽³⁾

ای اهل عراق، مطلع شدم که زنان شما در راه با مردان تصادم و برخورد می‌کنند و آنان را کنار می‌زنند! آیا شرم نمی‌کنید؟!

و فرمود لعنت خدا بر کسی که غیرت ندارد!

در جایی دیگر به دختران جوانی که در آستانه ازدواج قرار دارند توصیه می‌کند که دو رکعت نماز خوانده و بعد از نماز این دعا را بخوانند:

اَللَّهُمَّ ارزُقنی زَوْجَاً قَنُوعاً غَیُوراً.⁽¹⁾

خدایا، به من همسری عنایت کن که قانع و غیرتمند باشد.

اوج بی‌غیرتی

غیرت ناموسی، سلامتی فرد، پاکی خانه و خانواده و پایداری زندگی زناشویی و سلامت اجتماع است. در

جامعة غیور فضائل اخلاقی رشد کرده و محیطی سرشار از معنویت و صفا پدید می‌آید. امّا جامعة فاقد غیرت جامعه‌ای آلوده و در حال سقوط است، چنانکه در جوامع غربی نشانه‌های اضمحلال به روشنی دیده می‌شود. در جوامع غربی و شبه غربی امپراتور رسانه‌ای با تمام توان به میدان آمده و با دادن نشانی غلط به مردم آنان را با عناوین به ظاهر زیبا و فریبنده به بیراهه می‌کشاند.

آری، در جامعه‌ای که باران پاک معنویت در آن نباریده باشد، از مردان آنان غیرت و از زنانشان عفت و پاکی رخت بر می‌بندد. در این روزگار وانفسا مردان برای تفاخر و سلطه طلبی حتی از همسرخویش هم مایه می‌گذارند. بدین معنا که در شب‌نشینی‌ها و در کوچه و

خیابان سعی می‌کند متمدن بودن،شخصیت و امروزی بودن خویش را با لباس، آرایش و برهنگی زن خود به دیگران بفهمانند. در چنین جامعه‌ای زن برای شوهر یک وسیله و ابزار تجمّلی است. همانطور که مردان سعی می‌کنند با نوع اتومبیل، خانه، کفش و کلاه خویش خودنمایی کنند با نشان دادن زن خود و لباس و آرایش او می‌خواهند خودی نشان داده و توجه دیگران را به خود جلب کنند. و این همان اوج بی‌غیرتی است. در پایان این بخش تحلیلی از شهید متفکر استاد مطهری1 را در خصوص این موضوع از نظر می‌گذرانیم:

شهوت‌پرستان از اینکه همسران آنها مورد توجه دیگران قرار بگیرند رنج نمی‌برند، و احیاناً لذت هم می‌برند و از چنین کاری دفاع می‌کنند. و افرادی که با شهوات نفسانی مبارزه می‌کنند غیورتر و نسبت به همسران خود حساس‌تر

می‌گردند، اینگونه افراد حتی نسبت به ناموس دیگران نیز حساسند. یعنی وجدانشان اجازه نمی‌دهد که به ناموس دیگران بی‌حرمتی شود.⁽¹⁾

بی‌غیرتی در غرب

سؤال: آیا به همین سادگی می‌توان به خاطر بی‌حجابی و برهنگی غربی‌ها به آنها انگ بی‌غیرتی زد؟

پاسخ: ما انگ بی‌غیرتی به مردم مغرب زمین نمی‌زنیم، بلکه عمل گفتار و رفتار خود آنان است که چنین مسئله‌ای را در اذهان ایجاب می‌کند. غربی‌ها هم در مباحث نظری و هم در عمل و رفتار نشان داده‌اند که از حیا، عفت و غیرت بهره‌ای ندارند. خود اندیشمندان غرب هم بر این مسئله صحه گذاشته‌اند؛ از جمله « زیگموندفروید» روانکاو اتریشی که به پدر روانکاوی غرب شهرت دارد و بنیانگذار روابط آزاد جنسی در غرب است، در تحلیلی درباره امیال جنسی چنین می‌گوید:

خویشتن داری و تقوای دینی در برابر میل جنسی گناهی است نابخشودنی و خیانتی است به جامعه، و بلکه به تاریخ و بشریّت.⁽¹⁾

پس از او کسان دیگری مانند «راسل» با «فروید» همنوا شده و نظریه وی را تقویت نمودند. کار به جایی رسید که راسل گفت:

پدر و مادر‌ها باید عورت خود را از فرزندانشان نپوشانند، بلکه مرتب آن را به فرزندانشان نشان دهند تا از بچگی همه چیز را بشناسند.⁽²⁾

و در بیانی دیگر گفت:

غیرت، صفت پسندیده‌ای نیست و ریشه آن نوعی بخل و امساک است.⁽³⁾

توهین چرا؟

سؤال: برخی افراد در مواجهه با افراد بی‌حجاب به آنان توهین کرده و برخی نیز آنان را هم ردیف حیوانات قلمداد می‌کنند. آیا این کار درست است؟

پاسخ: ازنظر اسلام اهانت به دیگران کار صحیحی نیست و در آموزه های دینی به‌شدت از آن نهی شده است. اهانت کار افراد ضعیف و ناآگاه است. در شرایطی که این همه استدلال محکم و متین و منطقی برای اثبات حجاب وجود دارد، جایی برای اهانت و توسل به روش‌های غلط و غیر‌منطقی نمی‌ماند. اما فارغ از این مسئله، تذکر این نکته خالی از لطف نیست که در میان موجودات زنده انسان تنها موجودی است که دارای امتیازات ویژه‌ای است. امتیاز برجسته‌ای به نام «احساس شرم» دارد که این احساس یک خصلت ذاتی و درونی است و براساس آن هر انسانی اصرار دارد که دست‌کم بخشی از اندام خود را بپوشاند و در معرض نگاه دیگران قرار ندهد.

اگر تکلیف‌گرایی، سخن‌گفتن، تفکر، منطق، اندیشه و وجدان از جمله تفاوت‌های انسان با حیوان است و برای انسان کمال به حساب آمده و به او ارزش می‌دهد، چرا خصلت بزرگ «احساس شرم» و گریز از برهنگی که خاص انسان است کمال محسوب نشود؟!

به تعبیر پروفسور «اسوالد شوارتز» روان‌شناس و طبیب اتریشی؛

انسان‌های اولیه هر قدر هم بدوی بوده‌اند، ولی احساس شرم را در خود حفظ کرده و آن رازنده نگه

می‌داشته‌اند ... حتی از بچه‌های کوچک هم این احساس را دارند ... شرم حافظ رازهای جنسی انسان و حافظ چیزهایی است که مخصوص خود اوست. ولی امروزه شرم نخستین قربانی گمراهی و اخلاقی در پوشش تمدن و مدرنیته است در حالی که باید از آن صیانت شود تا لطیف‌ترین ارکان سرشت انسانی حفظ گردد.⁽¹⁾

تعبیر «حیاء» در آموزه های دینی ناظر به همین مسئله است؛ حیا شرمی است برخاسته از درک خوبی‌ها و بدی‌های اختیاری، و به بیان مرحوم علامه مجلسی(رحمه الله)؛ ملکه‌ای است که موجب خودداری از کارهای قبیح می‌گردد. شرم و حیا از جمله صفات ارزشی انسان و جلوه‌ای از فضائل انسانی و اخلاق اسلامی و یکی از

ممیّزهای کلیدی انسان و حیوان و از جمله مبانی اعتقادی مسلمانان به شمار می‌آید. امام صادق (علیه السّلام) می‌فرماید:

(لا ایمان لمن لا حیاء له) ⁽²⁾

کسی که از شرم و حیا بهره ای ندارد از ایمان بی‌بهره است.

حیاء و شرم جلوه‌های مختلفی دارد که هر یک از آن دارای جایگاه و ارزش متناسب خود است. حیاء از خداوندی که همواره مراقب و ناظر اعمال و رفتار انسان است. حیاء از خود به عنوان

انسان، گل سرسبد مخلوقات و موجودات دارای عقل، شعور و تکلیف، حیاء از دیگران، حیاء از فرشتگان که همواره با انسانند و اعمال او را ثبت و ضبط می‌کنند.حیاء از پدر و مادر، حیاء از اعضا و جوارحی که در روزقیامت به عنوان شاهد به دادگاه عدل الهی احضار خواهند شد و مهم‌تر از این، حیاء از پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و آله ) و ائمه اطهار: که به تعبیر روایات اعمال و کردار ما به محضر آن بزرگواران عرضه شده و شاهد اعمال ما هستند.

باورکنیم دنیای غرب بی‌بهره از معنویت و اخلاق و فراری از فضائل انسانی پا به مرز حیوانیت گذاشته است؛ شاید دختر جوان بلند‌قامت بریتانیایی فکر می‌کند حیوان است، او بدون قلاده به هیچ جا نمی‌رود و درخانه نیز نظافت و نظم را رعایت نمی‌کند. زندگی حیوانی را بر زندگی انسانی ترجیح می‌دهد. روان‌کاوان هم هیچ‌گونه علائم بیماری روانی در او مشاهده نمی‌کنند و بر این باورند که او با سلامت جسمی و ذهنی کامل به این انتخاب رسیده است... .

این خبر در کنار هزاران خبر عجیب و غریب دیگر همچون اصرار کودکان بر زندگی و سخن گفتن با حیوانات و تقلید از آنان اوج سقوط ساختار اجتماعی تمدنی است که در همه زندگی شعاع نورانی وحی و نبوت را به کناری نهاده و ولایت تجربه و حس را جایگزین آن نموده است.⁽¹⁾

آن انسان بی‌ایمان، سرنوشتی جز انحطاط ندارد و کارش به جایی می‌رسد که به تعبیر نورانی قرآن کریم « اولئک کالانعام بل هم اضل»؛ حتی از حیوانات هم پست‌تر می‌شود.

حجاب و استحکام خانواده

سؤال: نقش حجاب در استحکام خانواده و جلوگیری از فرو‌پاشی آن چگونه است؟

پاسخ: خانواده کوچک‌ترین و در عین حال تأثیر‌گذارترین نهاد اجتماعی بوده و ثبات، سلامت و پاکی آن نقش مؤثری در ثبات سلامت و پاکی اجتماع دارد. اسلام سفارش‌های مؤکدی در خصوص سالم سازی محیط خانواده و پیرایش آن از آلودگی‌ها داشته و مرد خانواده را در درجه اول و اعضای خانواده را در مراحل بعد مسئول تحقق این امر می‌داند. در قرآن کریم آمده است:

( یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْلیکُمْ ناراً(⁽¹⁾

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خود و خانواده‌تان را از آتش جهنم نگاه دارید.

تعبیر «نگهداشتن خود» به مفهوم ترک معاصی و مقاومت در برابرشهوات سرکش و «نگهداشتن خانواده» به معنای تعلیم و تربیت، امر به معروف و نهی از منکر و فراهم ساختن محیطی پاک و عاری از گناه و آلودگی در فضای خانه و خانواده است. تعبیر زیبای

«قو» به معنای نگه دارید، اشاره به این است که اگر خود و خانواده به حال خویش رها شوید، خواه ناخواه در آتش عذاب الهی سقوط خواهید نمود. در روایات پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) و اهل بیت: هم تأکید زیادی بر این موضوع شده است. از جمله در روایتی از رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله ) می‌خوانیم:

اذَا اَرَادَ الله بِاَهل بَیْتٍ خَیرَاً فَقَّهَهُم فی الدّین... ⁽¹⁾

هر‌گاه خداوند خوشبختی و سعادت خانواده‌ای را بخواهد آنان را با مسائل و ضروریات و احکام دین آشنا می‌کند( و

زندگی آنها را با احکام و آداب اسلامی و اخلاقی عطر‌آگین می‌سازد.)

بنابراین، رمز ماندگاری و خوشبختی خانواده از نگاه اسلام، تسلیم بودن آنان در برابر اوامر و نواهی پروردگار و التزام عملی به موازین اخلاقی اسلام است. بی‌تردید یکی از مهم‌ترین موضوعات دینی که به عنوان ضروری دین و واجب شرعی مطرح شده، رعایت حجاب برای بانوان است. که نقش کلیدی در استحکام نظام خانواده دارد. به این معنا که مرد عفیف و زن محجوب زندگی خود را بر مبنای رضایت حق تعالی تنظیم می‌کنند، نه سلایق نفسانی و نه ایده‌های شیطانی. مرد و زن متدین جز به همدیگر نمی‌اندیشند و چشم طمع به دیگران ندارند. مرد احساس می‌کند زن با حجاب و

عفیفش گوهر وجودی خود را از نگاه‌های نامحرم و هرزه حفظ کرده و خود را انحصاراً متعلق به شوهرش می‌داند و بس، و مرد نیز چشم و دلش را روی زن‌های دیگر بسته و با تمام وجود و در نهایت صداقت، محبت و عشقش را نثار چنین همسری می‌کند. همین امر نکته‌ای کلیدی و عاملی مهم در ثبات زندگی زناشویی، جلب اعتماد و احساس خوشبختی به شمار می‌رود. به تعبیر متفکر شهید استاد مطهری:

اختصاص استمتاعات و التذاذات جنسی به محیط خانوادگی و در کادر ازدواج مشروع پیوند زن و شوهری را محکم ساخته و موجب اتصال زوجین به یکدیگر می‌شود. فلسفه پوشش و منع کامیابی جنسی از غیرهمسر مشروع او این است. همسر قانونی شخص از لحاظ روانی عامل خوشبخت کردن او به شمار می‌رود در حالی که در سیستم آزادی کامیابی همسر قانونی از لحاظ روانی یک رقیب مزاحم و زندانبان به شمار می‌رود و در نتیجه کانون خانوادگی براساس دشمنی و نفرت پایه گذاری می‌شود.⁽¹⁾

پیامدهای بی‌حجابی در خانواده

بی‌حجابی، خانواده را به چالش می‌کشاند، چرا که پیامدی جز بی‌بند و باری، تحریک، جلب توجه دیگران و مشارکت آنان در

لذت اختصاصی شوهر، بلوغ زودرس و منفی فرزندان و انحراف فکری آنان، بی‌اعتماد کردن شوهر نسبت به زن و ده‌ها آسیب و تهدید دیگر ندارد.

در واقع برای زن بی‌حجاب شوهر و فرزندان جایگاهی ندارند. چرا که اصل، برای او چگونگی جلوه‌گری، نمایش اندام و حرکات بوده و بیشتر همت و انرژی خویش را صرف

دل‌ربایی و عرضه پیکر و اندام به دیگران می‌کنند. آیا جز این است که چنین خانواده‌ای که رکن اصلی خویش یعنی«زن» و خانه را از دست داده روی آسایش و خوشبختی را نخواهد دید؟ و آیا اضمحلال خانواده جز این است؟!

آیا یکی از دلایل شکل‌گیری ازدواج‌های ناموفق و در نتیجه طلاق در جامعه جز این است که زن و مردی به جای اینکه ازدواج آنان بر مبنای گرایش‌ها و معیارهای اعتقادی، اخلاقی و شناخت از همدیگر باشد برپایه تمایلات شهوانی و عشق‌های زودگذر حاصل از بی‌حجابی و بی‌عفتی زن صورت گرفته است؟!

دختری که همواره با وقار، متانت، حجب و حیاء حضور اجتماعی مؤثری داشته و با پوشش شرعی و رفتاری عفیفانه در جامعه ظاهر می‌شود. هم در بین اعضای خانواده متدین و معتقد خویش محترم است و هم در نگاه دیگران با شخصیت و ارزشمند جلوه می‌کند، اما دختری که پا را از حریم اخلاق و عفت خارج کرده و بی‌بند و باری و بی‌حجابی را پیشه خود کند، جدای از نافرمانی خداوند و ارتکاب جرائم شرعی، پایه‌های نظام خانواده را سست

نموده و به اعتبار، احترام و شخصیت تک تک اعضای خانواده‌اش لطمه وارد ساخته است، چنین دختری نزد خانواده متدین خود حرمتی ندارد چرا که آنان وی را مایه آبروریزی و خفت می‌دانند و همین برخورد‌هاست که آرامش خانواده را به تشنج و احترام و عزت آن را به بی‌شخصیتی و بی‌حرمتی سوق می‌دهد.

خلاصه اینکه، بی‌حجابی تهدیدی جدی برای خانواده‌هاست و باید از این منظر بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

تهدیدی که از سویی زندگی خود را هدف قرار می‌دهد، به این معنا که فضای خانه و خانواده را تحت تأثیر القائات شیطانی و هواهای نفسانی خویش قرار می‌دهد، سرمایه‌های مادی و معنوی را در مسیر لذت‌های شهوانی و جلوه‌گری هزینه می‌کند و به خاطر هوس‌رانی خویش همه چیز را از دست می‌دهد. هم اعتماد و محبت شوهر را و هم دلبستگی و علاقه‌مندی فرزندان را.برای روشن شدن مطلب به بخشی از نامه یک شوهر گرفتار توجه کنید:

زنم در موقع خواب به یک دلقک درست و حسابی تبدیل می‌گردد. موقع خواب برای اینکه موهایش خراب نشود یک کلاه توری بزرگ بر سرش می‌بندد، بعد لباس خواب می‌پوشد، در این موقع است که جلوی آیینه میز توالت می‌نشیند و گریم صورتش را باشیر پاک کن پاک می‌کند. از صورتش بوی نامطبوعی به مشام می‌رسد زیرا کرمی که برای چین و چروک صورتش می‌مالد بوی کافور می‌دهد. و مرا یاد قبرستان می‌اندازد. کاش کار به همین جا ختم می‌شد ولی این تازه مقدمه

کار است. چند دقیقه در اتاق راه می‌رود و جمع وجور می‌کند. آنگاه کلفت خانه را صدا می‌زند و می‌گوید: کیسه‌ها را بیاور، کلفت با چهار کیسه متقالی می‌آید. خانم روی تخت می‌خوابد و کلفت کیسه‌ها را به دست و پای وی می‌کند و بیخ آن را با نخ می‌بندد. چون ناخن‌های دست و پایش«مانیکور» شده و دراز است و برای اینکه به لحاف گیر نکند و چِندشش نشود و احیاناً نشکند دست و پای خودرا در کیسه می‌کند و به همین ترتیب می‌خوابد.⁽¹⁾

از سوی دیگر بی‌حجابی عامل فرو‌پاشی زندگی دیگران شده و آرامش آنان را بر هم می‌زند. چرا که جلوه‌گری و عرضه اندام و پیکر و صورت آرایش کرده زنان بی‌حجاب برای مردان، فرصت مقایسه ایجاد می‌کند؛ مقایسه‌ای بین همسر خود و این زنی که با آرایش‌های آن‌چنانی و لباس‌های بدن‌نما و اندامی و پیکری آن‌چنانی خود را در معرض تماشای دیگران قرار داده و همین مقایسه تیشه‌ای است به ریشه خانواده.

حجاب امری قدسی

سؤال: چرا حجاب تبدیل به امری مقدس شده است؛ در حالی که تنهایک دستور ساده برای پوشش بانوان است؟

پاسخ: حجاب تکلیفی الهی و شرعی است و هر چیزی که عقبه معنوی و خدایی داشته باشد هاله‌ای از تقدس را در خود دارد. اینکه هنگام نماز و علی‌رغم عدم حضور هیچ نامحرمی باید حجاب شرعی رعایت شود، اینکه هنگام ورود و حضور در مکان‌های مقدسی چون حرم اهل بیت:، امام‌زادگان و مساجد تأکید بیشتری به رعایت حجاب می‌شود و در بسیاری موارد بانوان داوطلبانه حجاب خویش را کامل نموده و سپس وارد این اماکن مقدس می‌شوند، دلیلی دیگر بر قدسی بودن حجاب است. حال که چنین است، چرا دامنة این امر قدسی تمام عرصه‌های زندگی را فرا نگیرد؟!

قلب پاک

سؤال: مهم این است که انسان قلب پاک داشته باشد و از درون خود ساخته گردد. حجاب امری ظاهری است و عدم مراعات آن لطمه‌ای به پاکی قلب انسان نمی‌زند، با این حال چرا اسلام روی یک امر ظاهری این همه اصرار دارد؟

پاسخ: پاکی قلب و پالایش درون امر بسیار مهمی است و اتفاقاً از لوازم اجتناب‌ناپذیر پالایش برون به حساب می‌آید. قلب پاک و به تعبیر قرآن کریم«قلب سلیم» رفتار و کردار و گفتار انسان را نورانی ساخته و خروجی آن عمل صالح، انجام واجبات و ترک محرمات است. کسی دارای قلب پاک است که لازمه آن را هم داشته باشد و آن عبودیت خداوند و اطاعت محض و بی‌چون و چرا از فرامین اوست. نمی‌شود کسی مدعی قلبی پاک باشد، اما رفتارش مبتنی بر

گناه، معصیت، وسوسه‌های شیطانی و هوس‌های آلوده باشد. «

از کوزه برون همان تراود، که در اوست» از قلب پاک، عمل و رفتار پاک، و از قلب آلوده، رفتاری آلوده صادر می‌گردد. وانگهی، اگر ملاک ایمان و تقوی صرفاً داشتن قلب پاک بود؛ پس این همه امر و نهی، واجب و مستحب و آداب و احکام، که در قرآن کریم آمده، برای چه بود!

دستورهایی که در قرآن کریم و روایات اهل بیت:در رابطه با انجام واجبات از قبیل: نماز، روزه، حج، جهاد، امر به معروف، نهی از منکر و...، و پرهیز از محرماتی همچون: غیبت، تهمت، دروغ، دزدی، نگاه نامشروع، زنا و ... آمده، چه فلسفه‌ای می‌تواند داشته باشد؟!

اگر مهم فقط پالایش قلبی است، دستور خداوند به زنان پیغمبر(صلّی الله علیه و آله ) و زنان مؤمنه مبنی بر رعایت حجاب و عفت چگونه توجیه می‌شود؟

حجاب، دستوری قرآنی و حکمی شرعی است و بر تمام زنان مسلمان واجب گردیده است. مراقب باشیم در دام بهانه‌جویان منحرف و فتنه‌گران مغرض نیفتیم. کسی که با بی‌حجابی و آرایش‌های آنچنانی در معرض نامحرمان قرار گرفته و با بی‌شرمی تمام اندام خود را به نمایش می‌گذارد، مطمئن باشد که با این کار به جنگ با خدا و احکام اسلامی رفته و این گونه بهانه‌جویی‌ها او را تبرئه نمی‌کند.

زیباترین جلوه آفرینش

سؤال: یکی از زیباترین جلوه‌های آفرینش «زن» است، حال که خدا زن را زیبا آفریده چرا باید این زیبایی و جمال پوشانیده شود؟

پاسخ: قانون الهی زیبایی زن را به طور مطلق مستور نکرده است، بلکه ضابطه مند شده. حکمت الهی ایجاب می‌کند که برای حفظ و حراست شخصیت زن، سلامت و پاکی جامعه، ثبات نظام خانواده و دهها مسئله دیگر، خودنمایی، طنّازی، خود‌آرایی و نمایش زیبایی و جذابیت‌ها در محیط محدود و صرفاً در مقابل همسر صورت گیرد. در روایات اسلامی، برای کامیابی زن و شوهر از همدیگر، بجز در موارد خاص و با رعایت جوانب آن، هیچ محدودیت و ممنوعیتی وجود ندارد و زن و شوهر حق ندارند یکدیگر را از لذت مشروع محروم نمایند. از سوی دیگر به زن توصیه شده که بهترین زینت‌ها و آرایش‌ها را برای شوهرش داشته باشد و در این موارد بهترین سلیقه‌ها را به کار برد. بالاتر از این، خداوند در مقابل چنین رفتاری برای آنان پاداش و ثواب در نظر می‌گیرد.

محدودیت بیشتر، حرص فزون‌تر

سؤال: قاعده‌ای وجود دارد که انسان از هر چه منع شود، نسبت به آن حریص‌تر می‌شود. آیا فکر نمی‌کنید امر به پوشش مردان را به کشف و رؤیت نقاط مخفی اندام زن حریص‌تر می‌گرداند؟

پاسخ: اولاً، در یک تأمل منصفانه باید دید بی‌حجابی قوة حرص و طمع مردان را تقویت می‌کند یا حجاب؟ بی‌حجابی محّرک است یا حجاب؟!

انسان زمانی به چیزی حریص می‌شود که هم از آن منع گردد و هم نسبت به آن تحریک شود، آیا چادر و حجاب انسان را تحریک می‌کند! قطعاً چنین نیست، آن چیزی که قوای جنسی و شهوانی مرد را تحریک می‌کند، نگاه به اندام، جذابیت‌ها و زیبایی‌های زن و یا سابقه ذهنی‌اش از آن است، که مخصوصاً چادر تمامی این زمینه‌های تحریک را از بین می‌برد.

ثانیاً، اگر چنین استدلالی پذیرفته شود، باید تمامی محدودیت‌های فردی و اجتماعی را نیز در بر بگیرد؛ چرا که فرض بر این است که هر محدودیتی واکنش معکوس خواهد داشت، پس دیگر نیازی به مقرارت و ضوابط و قانون نیست. آیا وضع قوانین راهنمایی و رانندگی، حقوقی، قضایی، انتظامی، تجارت و دهها موضوع دیگر نوعی محدودیتی برای انسان و زندگی او ایجاد نمی‌کند؟

تصور کنید اگر این محدودیت‌ها برداشته شود چه اتفاقی در جامعه می‌افتد؟ آیا جامعه دچار از هم‌گسیختگی و بی‌نظمی نخواهد شد و عنان از دست همه خارج نمی‌گردد؟ آیا فرد عاقلی می‌تواند مدعی شود که این محدودیت‌ها بار منفی دارد، چون انسان را نسبت به خلاف و انجام آن حریص‌تر می‌کند.

ثالثاً، چنین اندیشه‌ای ریشه در افکار افرادی چون «راسل و فروید» دارد؛ راسل می‌نویسد:

چرا پدران و مادران اصرار دارند، عورت خود را از بچه بپوشانند؟ این اصرار خود سبب تحریک حس کنجکاوی بچه‌ها می‌گردد. اگر کوشش والدین برای کتمان عضو تناسلی نباشد، چنین کنجکاوی کاذبی وجود پیدا نخواهد کرد؛ باید والدین عورت خود را به بچه‌ها نشان بدهند تا آنها هر چه را که وجود دارد از اول بشناسند... لااقل گاهی، مثلاً هفته‌ای یک بار در صحرا یا حمام برهنه شوند و عورت خود را در معرض دید بچه‌ها قرار دهند.⁽¹⁾

«فروید» نیز اعتقاد دارد؛ حجاب زن عامل تحریک و اشتیاق مرد برای نگاه و کنجکاوی مرد است... .⁽²⁾

با مثال ساده زیر، پاسخ فروید روشن می‌شود.

کسی از کوچه‌ای عبور می‌کند و در خانه‌ای باز است. با وجود اینکه این کار خلاف اخلاق است، اما خواه ناخواه سرش را کج کرده و نگاهی به داخل حیاط می‌اندازد. اگر در خانه بسته باشد، آیا کسی هوس می‌کند سرش را کج کند و به در بسته خیره شود؟!

فصل چهارم : حجاب در دنیای امروز

اشاره

حجاب در دنیای مدرن

سؤال: در جهان مدرن امروز چه اصراری است که زنان با پوشش و حجاب در جامعه حاضر شوند؟ پوشش و حجاب قدیمی شده و با دنیای امروز سازگاری ندارد؟

پاسخ: در همین جهان به اصطلاح مدرن امروز، اساس خانواده و بنیان عفت و نجابت چنان مورد تهدید جدی قرار گرفته و شخصیت واقعی زنان آنچنان به تباهی کشیده شده که بسیاری از فرهیختگان و اندیشمندان غربی نیز به آن اعتراف دارند و طرفداران فرهنگ ابتذال و پوچی را به چالش کشیده‌اند. تضعیف بنیان خانواده و از هم پاشیدگی خانواده ها، سرگردانی و بی‌هویتی فرزندان و بی بند و باری و فقدان اخلاق در غرب از آثار تفکر شوم مدرنیته و اندیشه‌های فمینیستی است که زنان و جوانان را با بحران جدی و جوامع را با چالش خطرناک مواجه کرده و زنان را ابزار شهوت‌رانی و سلطه‌جویی مردان قرار داده است.

جایگاه زن و مرد، در همین جوامع به اصطلاح مدرن، چنان به هم ریخته و آش آنقدر شور شده که پروفسور«اکسیون جاگ» استاد دانشگاه «سینسنانی» می‌گوید:

باید جامعه‌ای بنا شود که زنان بتوانند یکدیگر را بارور کنند، مردان بتوانند بچه شیر دهند و تخمک‌های بارور شده را بتوان به بدن زنان یا مردان منتقل نمود. ⁽¹⁾

جامعه مدرن ارزش زن را در حد یک حیوان تنزل داده و با به‌کارگیری آنان در آگهی‌های رسانه‌ای زن را در حد یک کالای قابل خرید و فروش تحقیر کرده است. استفاده ابزاری از اندام زن، از او عروسکی بی‌خاصیت ساخته است؛ از زیبایی‌های ظاهر زن برای زر‌اندوزی و فروش بیشتر استفاده می‌کنند. زنان خیابانی و مردان هرزه دست به دست هم داده و بنیان اخلاق، عفت، انسانیت، غیرت و حیا را سوزانده و به جای آن شهوت‌رانی حیوانی و بی قید و بند و ارضای جنسی لجام‌گسیخته و در نتیجه جامعه‌ای آلوده، مسموم و بیمار را بنا نهاده‌اند. آیا همین اوضاع برای اثبات ناکار‌آمد بودن مدرنیته و اندیشه‌های فمینیستی کافی نیست!

آیا کسی می‌تواند ادعا کند که برهنگی و بی‌توجهی به پوشش زنان در پیدایش و استمرار توحش جنسی در جهان به اصطلاح مدرن امروز بدون نقش است!

برهنگی معضلی است برخلاف فطرت سلیم انسانی و مغایر با اصول اخلاقی، که آثار و تبعات جبران‌ناپذیری در افراد و جوامع دارد، اگر افراد و جوامع بخواهند به سلامت و پاکی جسم و روح و

تعالی معنوی دست یابند، یکی از راه‌های آن، بازگشت به حجاب و تقیّدات معنوی است.

مدگرایی در روایات

سؤال: آیا مخالفت با مدگرایی منفی ریشه دینی و روایی هم دارد؟

پاسخ: در روایات ائمة معصوم: تعابیری دیده می‌شود که هر چند مستقیماً از پدیده مدگرایی بحث نمی‌کند، اما می‌توان آن را با این موضوع مرتبط دانست. تعابیری مانند چگونگی پوشیدن لباس، خوردن غذای کفار، استفاده از لباس شهرت، برهنگی‌های آخر‌الزمان و ... مواردی هستند که با وضعیت پوشش و آرایش امروزی قابل تطبیق است. به نمونه‌های از این روایات توجه نمایید:

قال رسول الله(صلّی الله علیه و آله ): و نساء کاسیات عاریات مائلات ممیلات رؤوسهنّ کأسنمة البخت المائلة لا یدخلن الجنّة، و لا یجدن ریحها؛⁽¹⁾

...زنانی که در عین پوشیدگی برهنه‌اند؛ کجراهه می‌روند و دیگران را نیز به انحراف می‌کشانند؛ سرهایشان همچون کوهان شتر فرو هشته است، اینان به بهشت نمی‌روند و حتی بوی آن را نیز استشمام نخواهند کرد.

قال علی(علیه السّلام): یَظْهَرُ فِی آخِرِ الزَّمَانِ وَ اقْتِرَابِ السَّاعَةِ وَ هُوَ شَرُّالْأَزْمِنَةِ نِسْوَةٌ کَاشِفَاتٌ عَارِیَاتٌ مُتَبَرِّجَاتٌ مِنَ الدِّینِ دَاخِلَاتٌ

فِی الْفِتَنِ مَائِلَاتٌ إِلَی الشَّهَوَاتِ مُسْرِعَاتٌ إِلَی اللَّذَّاتِ مُسْتَحِلَّاتٌ لِلْمُحَرَّمَاتِ فِی جَهَنَّمَ خَالِدَات؛⁽¹⁾

در آخر‌الزمان، که بدترین زمان‌ها و نزدیک قیامت است، زنانی هستند که در حالی که پوشش دارند، ولی برهنه‌اند. (لباس نازک و بدن‌نما می‌پوشند) و با خودآرایی از خانه بیرون می‌آیند آنها از دین خارج شده و در فتنه‌ها داخل گشته‌اند. به شهوات تمایل داشته، به سوی لذات نفسانی می‌شتابند و حرام‌های الهی را حلال می‌شمرند. اینان در دوزخ به عذاب الهی گرفتار خواهند شد.

قال رسول الله(صلّی الله علیه و آله ): سَیَأْتِی مِنْ بَعْدِی أَقْوَامٌ یَأْکُلُونَ طَیِّبَاتِ الطَّعَامِ وَ أَلْوَانَهَا وَ یَرْکَبُونَ الدَّوَابَّ وَ یَتَزَیَّنُونَ بِزِینَةِ الْمَرْأَةِ لِزَوْجِهَا وَ یَتَبَرَّجُونَ تَبَرُّجَ النِّسَاءِ وَ زِیُّهُمْ مِثْلُ زِیِّ الْمُلُوکِ الْجَبَابِرَةِ هُمْ مُنَافِقُو هَذِهِ الْأُمَّةِ ... .⁽²⁾

یَأْتِی عَلَی النَّاسِ زَمَانٌ الصَّابِرُ عَلَی دِینِهِ مِثْلُ الْقَابِضِ عَلَی الْجَمْرَةِ بِکَفِّه.⁽³⁾

به زودی روزگاری می‌رسد که در آن مردمان غذاهای رنگارنگ می‌خورند و بر مرکب‌ها سوار شده و خود را مانند زنان می‌آرایند. زنان نیز با آرایش و زینت به

جلوه‌گری و خود‌نمایی می‌پردازند. آنها مناقفان امت اسلام در آخر‌الزمان هستند ... .

زمانی می‌آید که پایداری در دین مانند آن است که شخص بخواهد قطعه‌ای آتش را با کف دست خود نگه دارد.

قال رسول الله(صلّی الله علیه و آله ) : لعن اللَّه الرّجل یلبس لبسة المرأة و المرأة یلبس لبسة الرّجل؛⁽¹⁾

نفرین خدا بر مردی که لباس و (آرایش) زنانه داشته باشد و لعنت خدا بر زنی که به لباس و (آرایش) مردانه در‌آید.

قال رسول الله (صلّی الله علیه و آله ): یَا عَلِیُّ مَنْ أَطَاعَ امْرَأَتَهُ أَکَبَّهُ اللَّهُ عَلَی وَجْهِهِ فِی النَّارِ- فَقَالَ عَلِیٌّ(علیه السّلام) وَ مَا تِلْکَ الطَّاعَةُ قَالَ- یَأْذَنُ فِی الذَّهَابِ إِلَی الْحَمَّامَاتِ وَ الْعُرُسَاتِ وَ النَّائِحَاتِ وَ لُبْسِ ثِیَابِ الرِّقَاق؛⁽²⁾

کسی که از زنش اطاعت کند خداوند او را به صورت در آتش جهنم می‌افکند. علی(علیه السّلام)سؤال کرد؛ یا رسول الله طاعت در چه مواردی؟

فرمود: زن تقاضای شرکت در مجالس عروسی، جشن و سوگواری داشته باشد در حالی که از پوشش

نازک(بدن‌نما، اندامی و نامناسب) برخوردار است و مرد هم اجازه چنین کاری را به او بدهد.

قال علی(علیه السّلام): لَا تَزَالُ هَذِهِ الْأُمَّةُ بِخَیْرٍ مَا لَمْ یَلْبَسُوا لِبَاسَ الْعَجَمِ وَ یَطْعَمُوا أَطْعِمَةَ الْعَجَمِ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِکَ ضَرَبَهُمُ اللَّهُ بِالذُّل ؛⁽¹⁾

این امت مادامی که از لباس یا غذای بیگانگان استفاده نکنند عاقبت به خیر خواهد شد. چرا که اگر چنین اتفاقی

بیفتد خداوند نیز آنان را خوار و ذلیل خواهد نمود.

پیشینه مدگرایی

سؤال: پیشینه مد و مدگرایی در ایران چیست و این پدیده چگونه و تحت تأثیر چه عواملی وارد ایران شد؟

پاسخ: اوج مد و مدگرایی از زمان رضاخان پهلوی وارد ایران شد. رضاخان با توجه به تأثیر‌پذیری و خود‌باختگی شدیدی که در مقابل فرهنگ غرب داشت، تعدادی از روشنفکران غرب‌زده را مأمور کرد که با روش‌های مختلف و ترویج فرهنگ غرب، راه‌های گذر از سنت و ورود به دوران تجدّد و مدرنیته در ایران را هموار نمایند.

مانع مهمی که پیش روی رضاخان و روشنفکران غرب‌زده وجود داشت مراجع تقلید، علما، مبلغین و حوزه‌های علمیه بود. رضاخان برای رفع و کنترل این موانع اقدام به تأسیس و راه‌اندازی سازمان«وعظ و خطابه» نمود و علما و حوزه‌های علمیه را تحت

شدیدترین تدابیر امنیتی و کنترلی قرار داد؛ تا بتواند موج حق‌خواهی، ظلم ستیزی و دفاع از عفّت، حجاب و نجابت را مهار کند.

ترویج کلاه پهلوی و لباس متحد‌الشکل، کشف حجاب و تغییر سبک معماری ایران به سبک غربی، از جمله تصمیمات دیگر رضاخان و عوامل غرب‌زدة به اصطلاح روشنفکر بود.

«یحیی دولت آبادی»، از بهائیون فراماسونر، پیشنهاد دهندة طرح لباس متحد‌الشکل و کشف حجاب، خود پیشگام در این حرکت شیطانی شد و برای نخستین بار و نخستین فرد در ایران حجاب را از سر و روی همسر و دخترانش برداشت و زمینه رابرای اجرای این مأموریت ضد دینی و اخلاق‌ستیزِ رضاخان آماده نمود. مدتی بعد، در سال 1321، «زینت جهان شاه»، دختر سرهنگ حبیب‌الله فرود، که مدت‌ها در آموزشگاه‌های خارج از کشور تحصیل کرده بود، نخستین کارگاه و نمایشگاه لباس و مد فرنگی را در ایران تأسیس کرد.

طولی نکشید که با عرضة لباس‌های مد، در فروشگاه‌های کوچک و بزرگ، و با استقبال زنان درباری و اشراف فضای جامعه تحت تأثیر قرار گرفت و علی‌رغم مقاومت علما و اقشار متدین مردم، رضا خان توانست هدف شوم خود را پیاده کند و ایران را به جولانگاهی برای فرهنگ ابتذال و مدهای وارداتی تبدیل کند.

سر‌کردگان فرقه ضاله بهائیت نیز جزء اولین کسانی بودند که از این ارمغان شوم استعمار استقبال نموده و با تربیت و مطرح ساختن زنی که بعداً به «قرة‌العین» شهرت یافت به تبلیغ و اشاعه بی‌حجابی در ایران پرداختند.⁽¹⁾

قرة‌العین گستاخانه و با بی‌پروایی تمام احکام اسلام را زیر پا گذاشته و براساس دستور‌العمل مکتب استعماری بابیت و بهائیت پوشش از روی و تن گرفت و بدون حجاب در جامعه ظاهر شد. او علاوه بر این کار با بی‌شرمی و وقاحت تمام موضوع اشتراک جنسی را مطرح کرد و به مردم بشارت می‌داد که یک زن می‌تواند با چند مرد زندگی زناشویی داشته باشد.⁽²⁾

امام خمینی(رحمه الله)، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، می‌گوید:

... البته آنان که تمدن و تعالی ممکلت را به لخت شدن زن در خیابان می‌دانند و به گفته بی‌خردانه خودشان با کشف حجاب نصف جمعیت کارگر می‌شود(لکن چه کاری؟! همه می‌دانید و می‌دانیم) حاضر نیستید مملکت با طرز معقولانه‌تر و در زیر قانون خدا و عقل اداره شود، آنهایی که این قدر قوه تمیز ندارند که کلاه لگنی را که پس‌مانده درندگان اروپا است، ترقی کشور می‌دانند، با آنها حرفی نداریم که آنها از ما سخن خردمندانه را

بپذیرند و عقل و هوس و حس آنها را اجانب دزدیده‌اند ...

آن روز که کلاه‌پهلوی بر سر آنها گذاشتند، همه گفتند مملکت باید شعار ملی داشته باشد. استقلال در پوشش دلیل استقلال مملکت و حافظ آن است. چند روز کلاه لگنی گذاشتند سرآنها، یک دفعه حرف‌ها عوض شد. گفتند ما با اجانب مراوده داریم، باید همه هم‌شکل باشیم تا در جهان با‌عظمت باشیم. مملکتی که با کلاه عظمت خود را درست کند، یا برایش درست کنند، هر روزی که کلاهش را ربودند عظمتش را هم می‌برند.⁽¹⁾

آیا مدگرایی بد است؟

سؤال: مگر مد‌گرایی بد است؟ شرایط و سلایق عوض شده و زنان هم مایل هستند امروزی باشند. کجای این کار با اسلام و اخلاق مغایر است؟

پاسخ: مد و مدسازی پدیده‌ای است که در دنیای امروز به نحو چشمگیری گسترش یافته و این چالش بزرگ اجتماعی به شکلی بی‌سابقه در لایه‌های اجتماعی جوامع نوین ریشه دوانده است. در رابطه با این پدیده دیدگاه‌ها و سخنان زیادی مطرح شده است؛ از جمله «گئورک زیمل» جامعه شناس آلمانی، مد و مدسازی را

فرایندی می‌داند که بر اثر کشمکش میان طبقات متضاد بر سر دستیابی حاصل می‌شود.

«فرامرز رفیع پور» از صاحبنظران ایرانی نیز همانند زیمل معتقد است؛ مدسازی ریشه در نابرابری‌های اجتماعی داشته و ثروتمندانی که از دارایی و منابع مالی و اجتماعی بیشتری نسبت به دیگران برخوردارند سعی می‌کنند که با طرح اشکال جدید لباس، خوراک، گفتمان زبانی، تفریحات و اوقات فراغت و مواردی نظیر آن، خود را از سایر اقشار و طبقات اجتماعی متمایز ساخته و از احترام بیشتر، جایگاه بالاتر و بهره مندی بهتری ازمناسبات و روابط اجتماعی برخوردار نمایند.

افراد طبقات پائین‌تر نیز به همین نحو و با انگیزه مشابه به شتاب بر اشکال و صورت‌های پذیرفته شده در منش طبقات ثروتمند روی آورده و در همگون سازی خود با آنها و مرفه‌نمایی می‌کوشند و بدین ترتیب آنان نیز سعی می‌کنند خود را با مدهای مسلط بر طبقات مرفه همرنگ کنند. در این گیر و دار، ثروتمندان نیز از پا ننشسته و به طرح اشکال جدیدتر سبک‌ها و صورت‌های زندگی روی آورده و سعی در تفکیک مجدد خود با اقشار فرودست دارند. این صور جدیدتر نیز اغلب به همان ترتیب پیش‌گفته توسط اقشار پایین‌تر بازسازی شده و خنثی می‌گردند.

طبیعی است که با توجه به تمایل اقشار طبقات پایین‌تر به مد ومدگرایی و عدم تمکن مادی آنان، نظام سرمایه‌داری و مافیای اقتصاد

مصرفی به تناسب وضعیت آنان اجناس مشابه بدلی و تقلبی را وارد بازار می‌کنند تا همه مردم را زیر چتر مصرف‌زدگی مدگرایی و در نهایت فرهنگ مورد نظر خویش قرار دهند. چنانکه «مارکوزه» نظریه‌پرداز غربی، نظام سرمایه‌داری را به شناسایی و خلق نیازهای کاذب در افراد و گسترش مصرف‌گرایی در زندگی روزمره متهم می‌کند.

در دنیای مد‌زده همه خود را تابع محض تبلیغات و فضا سازی «مدسازان» می‌دانند؛ دیگر کسی به چرایی اعمال خود نمی‌اندیشد. انسان‌های مدگرا دیگر از اعتماد به نفس و اراده و تصمیم قوی برخوردار نیستند، آنان برای خود تصمیم نمی‌گیرند، بلکه دیگران برای او تصمیم می‌گیرند که چه بپوشد، چه بخورد، چگونه زندگی کند و به چه بیندیشد!

به تعبیر «مارکوزه»، در گذشته زمینه‌های بیشتری برای خلق انسان‌های قوی و استوار فراهم بود. افرادی که برای خود تصمیم گرفته و سبک زندگی مورد علاقه خود را اتخاذ می‌کردند. آنها درون‌دارتر از انسان‌های ضعفیف امروزی بوده‌اند. در مقابل، انسان‌های امروز از توان اجتماعی لازم برای مقابله با پدیده‌های اجتماعی و تحرکات بیرونی برخوردار نیستند و بسته به میزان اثرگذاری و شدت عوامل اجتماعی، سبک‌ها و شیوه‌های زند‌گی بعضاً ضد و نقیض را پیش می‌گیرند. امروز «فرهنگ توده‌ای» عوام‌گونه مصرف‌گرا، غیرخلاقی و منفعل در جامعه رشد می‌یابد و

بدین ترتیب فرد مبدل به ابزاری برای برآوردن اهداف نظام سرمایه داری و مافیای اقتصادی و جریان فرهنگی معاند می‌شود.⁽¹⁾

بنابراین، مخالفت با مد و مدگرایی به معنای مخالفت با تنوع و نوع‌گرایی نیست. تنوع و نوگرایی نیاز طبیعی و فطری هر انسان بخصوص بانوان است. سخن در قبح تقلید مد و افتادن در دام‌هایی است که عوامل استعماری برای انحراف افکار، زدودن هویت و از بین بردن مبانی اعتقادی ملت‌ها و حاکمیت فرهنگ ابتذال در جوامع گسترانیده‌اند. مقام معظم رهبری حضرت آیت ا...خامنه‌ای(مد ظله) طی سخنان به تشریع این پدیده می‌پردازد و می‌فرماید:

تقلید فرهنگی خطر خیلی بزرگی است، اما این حرف اشتباه نشود با اینکه بنده با مد، تنوع و تحول در روش‌های زندگی مخالفم؛ نخیر، مدگرایی و نوگرایی اگر افراطی نباشد، اگر از روی چشم و هم‌چشمی و رقابت‌های کودکانه نباشد، عیبی ندارد. لباس و رفتار و آرایش تغییر پیدا می‌کند، مانعی هم ندارد، اما مواظب باشید قبله‌نمای این مدگرایی به سمت اروپا نباشد؛ این بد است. اگر مدیست‌های اروپایی و آمریکایی در مجلات که مدها را مطرح می‌کنند، فلان طور لباس را برای مردان یا زنان خودشان ترسیم کردند، آیا ما باید اینجا در همدان یا تهران یا در مشهد آن را تقلید کنیم؟

رهبر معظم انقلاب در ادامه، شاخص‌های مد و مدگرایی مثبت را این گونه تشریح می کند:

مدگرایی به شرطی که تقلید از مدل‌های اروپایی و ترویج لباس شهرت نباشد و موجب اسراف و تبذیر نگردد و حجاب با فرهنگ ملی و دینی خودمان باشد عیبی ندارد.⁽¹⁾

بنابراین، اگر دختران و بانوان به شاخص‌های دینی و ملی خود در پوشش و آرایش توجه نکنند و آن را محترم نشمرند در دامی خواهند افتاد که چشم‌انداز روشنی ندارد. مدسازان اروپایی و آمریکایی جز به دست شستن مخاطبین و مشتریان از اعتقادات، اخلاقیات و در یک کلمه فرهنگ دینی و ملی خود راضی نخواهند شد.

تقلید از« مدسازان و افتادن در ورطه «مد» آغازی برای سقوط در منجلاب فساد و بی‌بند و باری است.

مگر آنان برای برداشتن چادر از سر ما دست بر می‌دارند؟ مگر آنان با تبدیل مقنعه به دستمال کوچکی که فقط بخش کمی از سر را پوشش دهد رهایمان می‌کنند؟ مگر با حذف مانتو و تبدیل آن به کت و لباس تا حد ناف راضی می‌شوند؟ مگر با ترویج آرایش‌های غلیظ مشمئز کننده برای زنان و آرایش‌های زنانه برای مردان، آرام می‌نشینند! و مگر با تبلیغ و اشاعه تیپ‌ها و مدل‌های آرم‌دار بی‌ریشه و فاسد از پا می‌نشینند؟

دشمن با ابزار مد و مدگرایی به میدان آمد و در این جنگ نرم از هر آنچه که دارد مایه می‌گذارد، او هویت ملی و دینی مردم، بخصوص جوانان را نشانه رفته است. او مشتریان خود را نه یک انسان بالغ، کامل، عاقل و دارای شخصیت و منزلت انسانی که عروسکی کوکی تلقی کرده ونمایش‌های ظاهری با استفاده از صورت، اندام، جامه و پاره‌ای از تعلقات مادی را به عنوان تنها وسیله هویت‌بخشی به او می داند.

هان شنیدم که شبی بر سر مُد

پدر از روی نصیحت می‌گفت

مرو از خانه بدون چادر

ای بسا گرگ که در جامة میش

نکنند این دغلان از دغلی

دختر از روی تعرض گفتش

باش خاموش دگر یاوه مگو

مدتی شد سپری زین جریان

با سخن‌های فریبنده عشق

همچو آهو نرمش کرد

گوهر عفت او را زد و برد

همچنانی که به خود می‌بالید

صید با پای خود افتاد به دام

دختری با پدرش بود به جنگ

که مکن پیروی از راه فرنگ

بر تن خویش مکن دامن ننگ

بهر صید تو نوازد آهنگ

بهر اغفال تو یک لحظه درنگ

آن چه گویی تو بود جمله جفنگ

که تو پیری و بری از فرهنگ

تا که یک شب پسری گوش به زنگ

با کنایات دل‌انگیز و قشنگ

از ره حیله چو روباه زرنگ

کرد دامن وی آلودة ننگ

زیر لب زمزمه کرد این آهنگ

مرغ با صید خود افتاد به چنگ

نتیجه اینکه مدگرایی یا نو‌گرایی، به خودی خود نمی‌تواند مذموم باشد، چرا که جهان طبیعت هر لحظه در حال تغییر و نو شدن است و انسان هم به تناسب از این تحول و نو‌گرایی بهره‌مند می‌شود. هر انسانی، بخصوص جوانان، از بسیاری چیزها خسته می‌شوند و به دنبال چیزهای جدید و متنوع‌تر می‌گردند. باید مراقب بود که این نوگرایی به انحراف کشیده نشود. نوگرایی، اگر با حقیقت‌خواهی، تعقل و منطق توأم شود و با شئونات دینی و اخلاقی سازگاری داشته باشد و براساس اعتدال، هدفمندی و عقل‌گرایی انتخاب شود هیچ اشکالی ندارد. به تعبیر استاد شهید مطهری(رحمه الله) دو بیماری خطرناک همواره آدمی را در این زمینه تهدید می‌کند؛ بیماری جمود و جهالت.

نتیجه بیماری اول، توقف، سکون و بازماندن از پیشرفت و توسعه، و نتیجه بیماری دوم سقوط و انحراف است. جامعه جمود از هر چه نو است متنفر است و جز با کهنه خو نمی‌گیرد و جاهل هر پدیده نو ظهور را به نام مقتضیات زمان، به نام تجدد و ترقی موجه می‌شمارد.⁽¹⁾

پس اگر مدگرایی و مدرنیته بر پایه لذت‌گرایی، فرد‌گرایی، و دنیا‌گرایی، سنت‌ستیزی، خود‌نمایی و نادیده گرفتن ارزش‌های اخلاقی و اهداف انسانی شکل گیرد منفی بوده و از نظر شرع و عقل

مطرود است.این نوع مدگرایی جامعه را دچار بحران هویت و بی‌ثباتی شخصیتی کرده و نهایتاً به پوچ‌انگاری کشانده و آن را در دام بحران‌ها و چالش‌های متعدد اخلاقی و معنوی می‌اندازد و ارمغانی جز اصالت مادی‌گرایی، پریشانی، افسردگی، بزهکاری، اعتیاد، خودکشی، بحران‌های جنسی، خانه‌گریزی، دوستی‌های خیابانی و امثال آن ندارد.

تنوع و مدگرایی

سؤال: برخی افراد بی‌حجاب فاقد سوء نیت بوده و صرفاً به عنوان مدگرایی و تنوع، از پوشش روز استفاده می‌کنند. کجای این کار خلاف است؟

پاسخ: تنوع و نوگرایی، فی نفسه امری نامطلوب نیست و نمی‌توان افراد تنوع‌طلب و نوگرا را نابهنجار دانست. اما آیا این تنوع‌طلبی می‌تواند مجوز ارتکاب جرم و گناه باشد؟ آیا به بهانه علاقه به نوگرایی و مُد و تنوع‌طلبی می‌توان حریم‌های شرعی را نادیده گرفت و مقرارت اجتماعی و مرزهای اسلامی را پشت سر گذاشت؟ آیا افراد بی‌حجاب نمی‌دانند بی‌حجابی در اسلام حرام و غیرمشروع است؟

بازخوردهای اجتماعی این پوشش را چگونه می‌توان توجیه کرد؟ آلودگی‌های اخلاقی و اجتماعی ناشی از نوع پوشش و رفتارهای مدگرایانه را چگونه می‌توان توجیه نمود؟

آری، آنان که مأموریت دارند به جنگ شرع و اخلاق بروند با همین القائات است که می‌توانند موفق بشوند.

حجاب و اندیشمندان

سؤال: آیا در بین اندشمندان غیرمسلمان هم افرادی هستند که نظریة لزوم پوشش بانوان را تأیید کنند؟

پاسخ: چنانکه بارها ذکر گردید، حجاب امری عقلی و فطری است و اصل پوشش دارای ریشه دینی در همه ادیان توحیدی و الهی است. بسیاری از اندیشمندان غیرمسلمان هم در این نظریه با این ندای فطری و الهی هماهنگ هستند.

نظریات آنان حاکی از نقد برهنگی و تأیید آثار مثبت و سازنده اصل پوشش و تمجید از زنان محجوب می‌باشد،که تعدادی از این دیدگاه‌ها را بررسی می‌کنیم:

من معتقدم زن باید مثل فیلمی پر‌هیجان و پر آنتنیک باشد، بدین معنی که ماهیّت خود را کمتر نشان بدهد و بگذارد مرد برای کشف او به خود زحمت دهد.⁽¹⁾

شبیه شدن زن به مرد باعث تسلط مردان به آنها می‌شود.⁽²⁾

هر چادری که دور انداخته می‌شود افق جدیدی را که برای استعمار ممنوع بوده در برابراو می‌گشاید و پس از دیدن هر چهرة بی‌حجاب امیدهای حمله ورشدن استعمار ده برابر می‌شود.⁽¹⁾

در ایران، در بازار، به زنانی با چادر بر می‌خورید که به هنگام صحبت کردن از طرز تکلم آنها می‌توان به مقام بلندشان پی برد. زنان ایرانی در خروج از منزل آزادی بسیاری دارند و علی‌رغم مستور بودن، در همة امور اعمال نفوذ دارند، حتی در کارهای سیاسی و سقوط برخی حکام و وزرا سرنخ آنها را باید جست.⁽²⁾

دخترم، هیچ‌کس و هیچ چیز دیگر را در این جهان نمی‌توان یافت که شایسته آن باشد که دختری ناخن پای خود را به خاطر آن عریان کند... برهنگی بیماری عصر ماست. به گمان من تن عریان تو باید از آن کسی باشد که روح عریانش از آن توست.⁽³⁾

لطافت زن به باحجاب بودن اوست، اصولاً طبع هر انسانی طالب کشف تنوع‌ها است، اگر زنان به شکل امروزی بی‌حجاب باشند چیزی برای جلب توجه مرد باقی نمی‌ماند.⁽¹⁾

زنان نباید خود را برای مردان بیارایند، بلکه فقط باید خوشایند خدا باشند و خود را برای خدا پسندیده کنند.⁽²⁾

زنان عرب، که خود را طوری می‌پوشانند که تمام چهره‌شان پنهان و فقط یک چشمشان پیداست، بیشتر ترجیح می‌دهند که از یک نور کم برخوردار باشند و لذت ببرند تا اینکه در معرض نگاه دیگران باشند.

فکر و ذهن خود را از تمام آرایش‌ها و زیورهایی که شما را اجیر می‌سازد و در خدمت خود می‌گیرد آزاد کنید. بیهوده است برای زیبا به نظررسیدن خود را خسته کنید، خدا به شما حکم فرموده که" پوشیده باشید".⁽³⁾

شما با روی هم انباشتن موهای سرتان و آویزان کردن تزئیناتی به سر و گردنتان، قد و وزنتان را اضافه می‌کنید و تزئین موی سر و آرایش و تنظیم آنها در آیینه فقط از خصوصیات زنانی است که شرم و حیا را از دست داده‌اند!ای زنان، فکر و ذهن خود را از تمام آرایش‌ها و زیور‌آلاتی که شما را اجی می‌سازد و در خدمت خود می‌گیرد آزاد کنید، بیهوده است که برای زیبا به نظر رسیدن خود را خسته کنید... از دستانی که فقط در روی هم انباشتن و تزئین گیسوان ماهر هستند کار دیگری بر نمی‌آید! خدا به شما فرموده که؛ پوشیده باشید.⁽¹⁾

ای زنان، اگر آرایش و جلوه‌گری شما فقط به منظور جلب شهوت مردان است از این کار خودداری کرده و زیر بار چنین خفت و خواری نروید.⁽²⁾

زن باید کاملاً در حجاب پوشیده باشد، الا آنکه در خانه باشد. زیرا فقط لباسی که او را می‌پوشاند می‌تواند از خیره شدن چشم‌ها به سوی او مانع گردد. زن نباید خود

را عریان ارائه دهد تا دیگری را به نگاه کردن به صورتش وادار به گناه کند.⁽¹⁾

در پشت این سُرور و بزرگداشت پیروزی زنان در آمریکا و در ورای اجبای که همواره و بی‌وقفه تکرار می‌شود که مبارزه برای حقوق زن به ثمر نشست، پیام دیگری خودنمایی می‌کند. این پیام به زنان می‌گوید اکنون شما آزاد و برابر هستید، ولی هیچ وقت بدبخت‌تر از این نبوده‌اید.⁽²⁾

امروز زنان به یک بحران جدید هویت مبتلا شده‌اند که اسم خاصی ندارد. چطور ممکن است زنانی که در چنین مشکلات و بحران‌های بغرنج و خطرآفرینی به سر می‌برند خوش‌بخت نامیده شوند؟! زنان افسرده و غمگین هستند، چون آزادند. زنان اسیر و بردة آزادی خود شده‌اند.⁽³⁾

جایگاه لباس در جهانبینی غرب

جایگاه لباس در جهانبینی غرب

سؤال: جایگاه لباس در جهان بینی غرب کجاست؟

پاسخ: در دنیایی که حدود چهارده قرن خدا را از صحنه زندگی خود حذف کرده و معنویت به حاشیه زندگی رانده شده و استخوان‌بندی فرهنگ و تمدن آن یک استخوان بندی کاملاً مادی شده است؛ در جامعه‌ای که هیچ فردایی پس از زندگی در انتظار خود نمی‌بیند، طبیعی است که تلاش کند تا از همه غرایز خود حداکثر استفاده آزاد و بی حد وحصر بنماید و از عمر خود فقط لذت بیشتر را بداند و بس.

در چنین اجتماعی «تن» انسان یکی از مهم‌ترین آبشخورهای لذت است و «زن» کالایی است که ارزش آن به اندازه لذت بخشی اوست. در این دیدگاه مادی و لذت‌محور، زن دیگر آن انسانی نیست که امانت‌دار الهی باشد، بلکه او فقط یک «تن» است و ارزشش به اندازه ارزش «تن» اوست. اگر این زن در این تمدن و در این جامعه تن خود را به نمایش نگذارد برای او چه باقی می‌ماند؟ او را نبینند دیگر چه ارزشی دارد؟ همه موجودی و هستی او در این است که دیده شود و با نگاه خریداری ارزیابی گردد. در این فرهنگ، زن فقط «جسم» است و مرد در برابر زن هم «چشم» . زن یک شیء است و مرد مشتری این شیء تا از او بهره‌ای ببرد و ... .

در این بینش که انسان پوچ است و پوک و خالی از معنویت، و رمز و رازی در وجود او نهفته نیست و هر چه هست همان تن و جسم اوست، لباس چه شکلی می‌تواند داشته باشد!

واضح است که لباس دیگر وسیله‌ای برای پوشش تن نیست، بلکه برای آرایش آن است. در چنین حال و هوایی که شخصیت زن به نمایش جسم اوست، لباس او باید قشنگ باشد تا همچون لعاب نازکی روی جسم او کشیده شود و خصوصیات جسمانی او را محو نکند و باید کوتاه باشد تا هر چه بیشتر تن او را نپوشاند... .

لباس، نه خانه تن، که پوست دوم اوست. لباس به تن می‌کند تا با کمک آن بعضی از اندام خود را در «قالب» و بعضی دیگر را در «قاب» بگیرد. آنچه مدل لباس را تعیین می‌کند «روانشناسی جنسی» است و درحقیقت مبتکران مدهای تازه همواره در کار تنظیم لیست میان برهنگی و پوشیدگی هستند، تا بتوانند حداکثر جلوه و جاذبه را در این جنس و حداکثر اشتیاق را در آن جنس دیگر ایجاد نمایند.

این تنها لباس زنان نیست که تابع رابطه «چشم و جسم» است، بلکه لباس مردان نیز به چنین سرنوشتی دچار شده است. تصادفی نیست که کت و شلوار مردانه غربی که همه ما امروزه می‌پوشیم این اندازه چسبیده به تن و به اصطلاح قالب تن است. این‌ها ناشی از مفهوم مسئله جنسیت در غرب است. این میل به نمایاندن تن است که حتی لباس مردان را هم این اندازه تنگ می‌سازد و به تن می‌چسباند ... .⁽¹⁾

این بخش را با گفتاری از یکی از اندیشمندان غربی بنام خانم عشیلت به پایان می‌بریم:

در گذشته‌ای نه چندان دور در دانشگاه‌ها از کسانی که مشتاق درس خواندن بودند حمایت می‌کردند و آنها را در مبارزه با فشارهای جنسی یاری می‌کردند، ولی اکنون تو هستی که باید از بی بند و بار نبودنت شرمنده باشی....⁽¹⁾

آری در غرب ارزش‌ها وارونه شده‌اند.

سؤال: آیا درست است بگوییم بی‌حجابی محصول ناآگاهی مردم است؟

پاسخ: صرف نظر از تعداد اندکی که آگاهانه و با اغراض سیاسی اقتصادی و... به بی‌حجابی روی آورده‌اند، باید اذعان کرد بی‌حجابی بسیاری از دختران و زنان

محصول ناآگاهی آنان از حکم شرعی، فلسفه آن و چگونگی و آثار حجاب و عواقب بدحجابی است.

دامنه این ناآگاهی و یا به عبارتی «جهل» آنقدر زیاد است که حتی بسیاری از دختران و بانوان باحجاب را هم شامل می‌گردد، زیرا آنان نیز انتخابی آگاهانه نداشته و صرفاً حجاب را به عنوان یک سنت خانوادگی و امری عرفی دانسته و نهایتاً آن را امری دینی قلمداد می‌کنند، اما از فلسفه آثار و بازخوردهای آن اطلاعاتی ندارند. لذا به محض رفع موانع فوق مانند؛ جابجا شدن محل سکونت، محل کار

و یا تغییر و تحولات فرهنگی، حجاب آنان نیز دستخوش تغییر و تحول می‌گردد.

در یک نظر سنجی که در بین پنجاه خانم بی‌حجاب صورت گرفت مشخص گردید که اساسی‌ترین قسمت این

پدیده ناآگاهی آنان نسبت به حجاب است. به طوری که 80% آنان از آثار، خواص و فلسفه حجاب آگاهی قابل توجهی نداشتند.⁽¹⁾

برخی دیگر نیز حجاب را مخل و مزاحم آزادی، آسایش و خوشبختی خویش می‌دانستند و بعضی نیز بی‌حجابی را فراغت بال در فعالیت‌های اجتماعی عنوان کرده‌اند. تعدادی از مادران علی رغم اینکه خود محجبه بودند، اما دخترانشان از حجاب مناسبی برخوردار نبودند. آنان علت این امر را عدم توانایی و توفیق در اوضاع دخترانشان در رابطه با حجاب مطرح کرده و از اینکه نتوانسته‌اند ادله قانع کننده‌ای برای مجاب کردن دختران برای انتخاب حجاب شرعی اقامه کنند تأسف خود را پنهان نمی‌کردند.

عده‌ای نیز علی‌رغم داشتن پوشش ناقص، آن را حجاب کامل قلمداد می‌کنند و در حالی که بخشی از موی سر یا پا یا عضوی دیگری از بدن، که از نظر شرعی پوشش آن واجب است، را نپوشانده‌اند ویا فلسفه حجاب را نادیده گرفته‌اند تصور می‌کنند که به تکلیف خویش عمل نموده‌اند. ناآگاهی از بازخوردها و پیامدهای

بی‌حجابی، بی‌اطلاعی از ویژگی‌های جسمی و جنسی مردان، کم اطلاعی از احکام شرعی پوشش، خوش‌بینی بیش از حد به مردان و توجیه و بهانه‌تراشی برای بی‌حجابی؛ از جمله جلوه‌های دیگر این موضوع می‌باشد که باید مورد توجه و دقت قرار گیرد.

حجاب و محدودیت

سؤال: آیا الزام بانوان به رعایت حجاب، ایجاد محدودیت برای آنان نیست؟ آیا این دستور زنان را نسبت به مردان محدودتر نکرده است؟

پاسخ: اینکه گفته شود حجاب برای زنان محدودیت ایجاد می‌کند، نوعی القای خصمانه و فریبکارانه است، که توسط شیطان یا دشمنانان آگاه صورت می‌گیرد. حجاب نه تنها زنان را محدود نمی‌کند، بلکه جایگاه حقوقی، شخصیت و امنیّت آنان را بالا می‌برد و مصونیتی قابل توجه برای آنان ایجاد می‌کند. حضور زن در اجتماع، با حجاب اسلامی، حضوری انسانی، تأثیر‌گذار، محکم و سازنده است و نوعی انضباط و قانون‌مندی منطبق بر فطرت، عقل و شرع را به نمایش می‌گذارد. آیا چنین حضور قانونمند و منضبطی، محدودیت است؟!

حجاب نه تنها محدودیت نیست، که هدیه‌ای معنوی از سوی خداوند برای زنان به حساب آمده و برخلاف آنچه در متن سؤال مطرح شده است حافظ منافع و مصالح زنان در مقابل مردان

محسوب می‌گردد، و این مردان هستند که به خاطر محجوب بودن بانوان از بسیاری از بهره‌وری‌ها و لذات نامشروع محروم می‌شوند.

چرا فقط زنان؟

سؤال: چرا مردان از شمول دستور حجاب خارج شده و این دستور فقط زنان را در بر می‌گیرد؟

پاسخ: این‌گونه نیست که مردان به طور کلی از دایره رعایت حجاب و عفاف خارج شده باشند، بلکه براساس آموزش‌های دینی مردان نیز به تناسب وضعیت جسمی و روحی خود تکالیفی دارند که باید به آن پایبند باشند.

رعایت عفت و حیاء، برخورداری از اخلاق جنسی منطبق بر شرع مقدس اسلام و پرهیز استفاده از پوشش‌های خاص مانند لباس شهرت، لباس بیگانگان و ... از جمله احکامی است که برای مردان نیز لازم‌الاجرا است. باید توجه داشت که از نظر روانشناسی مردان نسبت به محرک‌های چشمی شهوت‌انگیز بسیار حساس بوده و چشم‌چرانی و هرزه‌گری ناشی از این حساسیت آنان است؛ درحالی که زنان از چنین حساسیت بالای بصری برخوردار نیستند و درجه تاثیر‌پذیری از محرک‌های چشمی پایین‌تر از مردان است.

تحقیقات علمی ثابت کرده، میزان تحریک‌پذیری مرد ناشی از نگاه به اندام و تن زن، به مراتب بیشتر از تحریک‌پذیری زن از مشاهده اندام مرد است. به عبارت دیگر تمام سطح بدن زن برای مرد

محرک است اما زنان نسبت به مردان از چنین تحریک‌پذیری بالایی برخوردار نیستند. بر‌این اساس است که از نظر شرعی تمام بدن زن «عورت» محسوب شده و پوشش آن در مقابل نامحرم، بجز موارد استثناء (وجه و کفین) لازم گردیده است.

سختی حجاب

سؤال: حجاب نوعی سختی و مشقت را بر زنان تحمیل کرده است. چرا اسلام این زحمت و سختی را بر زنان روا داشته است؟!

پاسخ: حجاب، سختی و تحمل مشقت، جزئی از جریان زندگی هر انسانی است و آدمی‌زاد بدون تحمل رنج و مرارت به اهداف خود نخواهید رسید (نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود). از سوی دیگر هر مسلمانی تکلیفی دارد. تکلیف در لغت از ماده «کلفت» و به معنای سختی است. یعنی همچنان که رسیدن به اهداف مادی و برنامه‌های زندگی نیازمند زحمت، عرق جبین، خستگی و احیاناً مشقت است، نیل به کمالات معنوی نیز از چنین مسیری می‌گذرد و با تنبلی و تن‌آسایی سازگاری ندارد. تمام تکالیف از زحمات نسبی و متعارفی برخوردارند. نماز، روزه، حج، جهاد و ... همه و همه نوعی سختی و زحمت را به همراه خود دارند و انجام دهنده آن باید آن را به جان بخرد تا از ثمرات و برکات دنیوی و اخروی آن بهره‌مند گردد.

آیا از خواب ناز سحرگاهی برخاستن، وضوگرفتن و نمازخواندن رنج، و سختی ظاهری ندارد؟ آیا در گرمای طاقت‌فرسای تابستان از اذان صبح تا اذان مغرب، تشنه، گرسنه و احیاناً خسته از کار روزانه

به قصد انجام فرمان الهی روزه‌گرفتن خستگی و زحمت ندارد؟ و آیادل‌کندن از زندگی، زن، بچه، علائق و وابستگی‌ها و در راه خدا جهاد کردن مشقت ندارد؟ اگر با دیده انصاف بنگریم سختی‌های معنوی اگر بیشتر از سختی‌های مادی و دنیوی نباشد، کم‌تر نیست. تفاوت این دو در نتیجه آن‌هاست. هر چند تلاش‌های دنیوی مانند درآمد و کسب حلال و خدمت به مردم و... هم اگر با قصد قربت انجام گردد از آثار و برکات و ثواب بسیاری برخوردار می‌گردد، اما تلاش‌های معنوی و مشقت در مسیر انجام تکالیف دینی و شرعی به مراتب دارای پاداش و نورانیت دنیوی و اخروی بسیار زیادی است. در روایات آمده است: « افضل الاعمال احمزها»؛ارزشمند‌ترین عمل‌ها سخت‌ترین آنها است.

حجاب هم تکلیفی الهی و دستوری قرآنی است. اگر فرض بر این باشد که رعایت آن برای بانوان مستلزم تحمل زحمت و سختی است، این زحمت و سختی در مقابل آثار و برکات آن که در رأس آن جلب رضوان الهی و خشنودی قلب مقدس پیامبر اعظم(صلّی الله علیه و آله ) و ائمه اطهار: است بسیار ناچیز و چه بسا شیرین و گواراست.

ناگفته نماند زحمات و سختی‌های بی‌حجابی و غوطه‌ور شدن در انحرافات اخلاقی و به تبع آن دچار شدن به بیماری‌های روانی و امراض تناسلی و از هم پاشیده شدن نظام خانوادگی و... بسیار فراتر از سختی‌های ظاهری حجاب می‌باشد. بالاتر از این، رنج و عذاب الهی در جهنم، اصلاً قابل مقایسه با این زحمات نیست! این

خوشگذرانی‌های گذرا و لذات آنی ناشی از نافرمانی الهی منجر به تلخی و شکنجه‌های اخروی خواهد شد که به تعبیر قرآن کریم :

(عَسی أَنْ تَکْرَهُوا شَیْئاً وَ هُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَ عَسی أَنْ تُحِبُّوا شَیْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَکُمْ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ)؛⁽¹⁾

چه بسا چیزی را دوست نداشته باشید، حال آن که خیر شما در در آن است؛ و یا چیزی را دوست داشته باشید ، حال آن که شر شما در آن است. و خدا می داند و شما نمی دانید.

چرا چادر؟

سؤال: اگر ملاک حجاب زن «پوشش» اوست، این پوشش می‌تواند به گونه‌های مختلفی محقق شود. پس این همه اصرار به استفاده خانم‌ها از چادر برای چیست؟ چرا در جامعه به گونه‌ای القا می‌شود که گویا افراد غیرچادری بی‌حجاب هستند؟!

پاسخ: برای پاسخ به این سؤال ذکر نکات زیر ضروری است:

نکته اول: باید بین لباس و حجاب تفکیک قائل شد، به این معنا که استفاده از لباس می‌تواند چند منظوره باشد، از جمله؛ پوشاندن بدن، حفاظت از سرما و گرما و زیبایی و تن‌آرایی، اما فلسفه اصلی حجاب عبارت است از پوششی که این زیبایی‌ها را پوشانده و جلوه‌گری آن را محدود کند. بنابراین، بیراهه نرفته‌ایم اگر بگوییم

هرگونه تلاشی برای جذابیت و زیبایی پوشش با اصل حجاب منافات دارد. چرا که حجاب شرعی بانوان ملاک‌هایی دارد و تنها با تحقق آنها حجاب شرعی محقق می‌شود. ملاک‌هایی چون عدم تبرج و جلوه‌گری، استفاده از رنگ‌های متین، پرهیز از استفاده از لباس شهرت، پوشاندن برجستگی‌ها و برآمدگی‌های اندام و ... .

پس اگر مد با لباس و پوشش زیرین سازگاری داشته باشد، به هیچ وجه با حجاب (پوشش رویین) سازگاری ندارد.

نکته دوم: هر چند چادر تنها شیوه پوشش شرعی نیست، اما اگر درست استفاده شود نقش کلیدی و منحصر به فرد در تحقق حجاب کاملِ شرعی دارد. امتیاز چادر نسبت به سایر لباس‌ها، سادگی و بی‌ریایی آن است و اگر بنا باشد خود چادر هم اسیر مدها و رنگ‌ها و سلیقه‌ها گردد، خاصیت حجاب بودنش از دست می‌رود، مانند چادرهایی که اخیراً مد شده؛ چادرهای توری، نازک، چسبان، اندامی و ... .

فلسفه چادر این است که لباس‌های زیرین را پوشانده و جلوه‌های آن را خنثی کند. حال اگر فرض بر این

باشد که چادر حذف گردد چه چیزی جایگزین آن می‌شود که امتیازات و کارکردهای آن را داشته باشد؟!

با حذف چادر، لباس‌های زیرین نمایان شده، اندام و برجستگی‌های بدن زن مشخص گشته و عملاً فلسفه حجاب زیر سؤال می‌رود. وقتی چادر کنار برود و مانتو یا هر چیز دیگر جای آن

را بگیرد اولین دغدغه نوع رنگ آن لباس است که قرار است جای چادر را بگیرد. طبیعتاً رنگی انتخاب می‌شود که جذاب‌تر باشد، متنوع باشد، مردم پسند باشد، با مد روز هماهنگ باشد. تنگی، گشادی، کوتاهی، بلندی، مدل دوخت، یقه و همچنین نوع و مدل سایر موارد مربوط؛ مانند رنگ مو، نوع روسری، آرایش و نقش‌های متناسب با آن لباس و ... همه و همه باید براساس مد روز باشد. چرا که اگر در جامعه آن روز پوشش گشاد مد نباشد زن با پوشش گشاد احساس حقارت نموده و مورد تمسخر قرار می‌گیرد. پس ناچار است از مدل‌های تنگ و اندامی استفاده کند، وقتی پوشش بانوان تنگ و اندامی شد اصل فلسفه حجاب، که پیدا نبودن حجم بدن زن است، زیر سؤال می‌رود.

نکته سوم: هر چیزی فرهنگ و آداب مخصوص خود را دارد. حجاب بدون چادر نیز اقتضائات خاص خود را دارد. نوع خاص راه رفتن، تعاملات اجتماعی، نوع حرف زدن، نگاه کردن و... .

و آخرین نکته اینکه، در فصل گرما قاعدتاً پوشش جایگزین چادر باید از جنس نازک‌تر و لطیف‌تر انتخات گردد و این همان چیزی است که با اسلام و احکام آسمانی آن منافات دارد. چرا که در راوایات آمده است: زنی که از لباس نازک

استفاده کند و بدن و حجم آن را در معرض نگاه نامحرمان قرار دهد، از آموزه‌های اسلام فاصله گرفته است.

بدین ترتیب با کنار رفتن چادر، آرام آرام دختر و زن جامعه آگاهانه وناآگاهانه به سوی فرهنگ بی‌هویتی و فاصله گرفتن از ارزش‌های اخلاقی پیش می‌روند و به تدریج هنجار‌هایی که مورد قبولشان بوده رنگ می‌بازد؛ حریم‌ها شکسته می‌شود؛ گناه و بی‌عفتی عادی می‌گردد و به جای بندگی خدا، بنده و اسیر شهوت، مد و مدل‌ها گشته و تقلید کور‌کورانه از تبلیغات پوچ غربی سراسر وجودشان را می‌گیرد.

چادر مشکی و کراهت شرعی

سؤال: مگر در اسلام رنگ مشکی کراهت ندارد؟ پس چرا این همه اصرار می‌شود که چادر بانوان مشکی باشد؟

پاسخ: هر چند در بین روایات و احادیث، مواردی دلالت بر کراهت استفاده از لباس سیاه وجود دارد، اما در این باره مسائل زیر قابل توجه است:

گونه ای از چادر زنانه استثناء شده است.

چرا چادر مشکی؟!

سؤال: از نظر علمی، ثابت شده که رنگ مشکی موجب افسردگی و کسالت می‌شود. با این حال تشویق و ترغیب استفاده بانوان از چادر مشکی چگونه توجیه می‌شود؟

پاسخ: در صحت این ادعا که رنگ مشکی ایجاد افسردگی و انزوامی‌کند تردید هست و موارد زیادی وجود دارد که این فرضیه را نقض می‌کند. اگر این ادعا را قبول کنیم باید بپذیریم که استفاده مردم مسلمان و علاقه‌مندان و ارادتمندان اهل بیت عصمت و طهارت: از لباس سیاه در ماه‌های محرم و صفر، ایام فاطمیه و سایر مناسبت‌ها آنان را افسرده می‌سازد، در حالی که قضیه کاملاً برعکس است و شور، شعور، انگیزه، انرژی، نشاط معنوی، عشق سرشار و حضور مؤثر اجتماعی عزاداران اهل بیت: بسیار برجسته و قابل تأمل است.

بسیاری از افراد از کت و شلوار یا کفش مشکی استفاده می‌نمایند و اتفاقاً جزء شاداب‌ترین و با نشاط‌ترین افراد نیز به حساب می‌آیند.

از نگاه روانشناسی به این نکته دقت شود که، ممکن است کسانی که دارای افسردگی روانی هستند به رنگ تیره پناه ببرند، نه اینکه رنگ تیره الزاماً ایجاد افسردگی می‌کند.

و نهایتاً اینکه، اگر رنگ مشکی موجب سلب نشاط و تحرک می‌شود، در مورد چادر بیشتر برای طرف مقابل تأثیرگذار است، که همان مردان می‌باشند و این با فلسفه حجاب و جلوگیری از تحریک

جنس مخالف کاملاً هماهنگی دارد، زیرا خود استفاده کننده از چادر معمولاً کمتر آن را مشاهده می‌کند.

باز هم چادر مشکی

سؤال: چادر مشکی موجب جلب توجه بیشتر نامحرمان به چهره بانوان می‌شود. با این وصف در اسلام که مدافع حریم بانوان است چرا توصیه اکید به استفاده از چادر مشکی است؟

پاسخ: اولاً، در اسلام الزامی به پوشش چادر مشکی نشده است. این خود بانوان بودند که در صدر اسلام پوشش مشکی را برای خود انتخاب کردند و پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله )نیز آن را تأیید نمود.

ثانیاً، برخلاف ادعای مطرح شده در متن سؤال، از نظر روانشناسی رنگ مشکی «صامت» است و برخلاف رنگ‌های دیگر محرک و تحریک‌پذیر نیست. پس استناد به محرک بودن رنگ مشکی نادرست است. همچنین از نگاه علم روانشناسی رنگ مشکی به منزله گفتن«نه» و پاسخ منفی به هوس‌ها، هرزگی‌ها و بی‌بند و باری‌ها و مرزی مستحکم و استوار بین محرم و نامحرم به حساب می‌آ‌ید.

ثالثاً: معیار کلی برای پوشش زن در اسلام این است که لباس و چادر محرک شهوت نباشد، جامعه را آلوده نکند و متانت و عفت زن را تحت الشعاع قرار ندهد. در بین رنگ ها، رنگ مشکی جامعیت بیشتری را برای تأمین این شاخصه‌ها دارد، از این رو به عنوان حجاب برتر مطرح شده است.

چادر در قرآن

سؤال: در کجای قرآن بحث چادر برای زنان مطرح شده است؟

پاسخ: در آیه 51 سوره مبارکه احزاب واژه «جلباب» عنوان شده است که بیان کننده نوع پوشش زنان مسلمان است. جلباب در لغت به معنای پوشش کامل و بزرگ است.⁽¹⁾

مفردات راغب آن را به پیراهن و روسری معنی کرده و«قاموس» جلباب را چیزی مانند ملحفه‌ای می‌داند که زن به وسیله آن تمام جامه‌های زیری خویش را می‌پوشانده (چارقد).

مفسران نیز نظرات مشابهی در این خصوص ارائه کرده‌اند.

بنابراین، جلباب پوشش بزرگ، گسترده و سرتا سری است که همه ظاهر بدن را می‌پوشاند و روی لباس‌های دیگر قرار می‌گیرد و دقیقاً همان مفهوم از آن انتزاع می‌شود که امروز از چادر انتزاع می‌شود.

فصل پنجم :حجاب از زوایای گوناگون

اشاره

حجاب و فرهنگ

سؤال: شما فقط نقاط منفی فقدان حجاب در جوامع را می‌بینید، در حالی که باید نیمه پر لیوان را هم دید؛ اگر برهنگی و بی حجابی مولد آسیب‌های فردی، اجتماعی و فرهنگی است، پس چرا جوامع غربی در علم، تکنیک و هنر حرف اول را می‌زنند؟

پاسخ: نمی‌توان با قاطعیت این نظریه را پذیرفت که برهنگی و بی‌حجابی در پیشرفت مغرب زمین نقش داشته است. پیشرفت علمی و تکنیکی معلول عوامل متعددی است که باید در جای خود مورد بررسی قرار گیرد، در حالی که می‌توان به سهولت نقش منفی آن را در تنزل سطح علمی و فرهنگی جوامع ثابت نمود. چگونه می‌توان پذیرفت در دانشگاهی که محل رشد و بروز استعدادهای علمی است دانشجو در محیط کلاس با جلوه‌گری‌های طنازانه دختران و اندام‌های برهنه و مدل‌های رنگارنگ آنان مواجه شود و از نظر فطری و غریزی همه حواس خود را متوجه دانش اندوزی تعمق و پژوهش نماید؟ چرا که در این جوامع دانشگاه و مدرسه از ماهیت تربیتی و آموزش خود خارج شده و به نمایشگاهی از نگاه‌های جنسیتی و لذت محوری تبدیل شده است.

بی‌دلیل نیست که غرب امروز به بن بست رسیده و بسیاری از کشورهای غربی پس از تجربه طولانی برهنگی و اختلاط در مراکز علمی و تحقیقی اکنون به فکر تفکیک مرد و زن افتاده و البته پس از اعمال آن به توفیقات بیشتری دست یافته است. امروز به تازگی شاهد جدا سازی زنان و مردان در وسائل حمل و نقل عمومی غربی هستیم، در حال حاضر فرهیختگان و دل سوزان فرهنگی غرب به این نتیجه رسیده‌اند که یکی از عوامل رکود علمی و اخلاقی اختلاط در محیط آموزشی است و در اندیشه جدا‌سازی آنها افتاده‌اند.⁽¹⁾

یکی از نویسندگان غربی در تحلیل شرائط و وضعیت کنونی جامعه غرب چنین می‌نویسد:

در آمریکا انقلاب بازگشت به پوشش‌های عفیفانه در حال شکل‌گیری است.⁽²⁾

براساس مقاله‌ای در مجله تایم به تاریخ جولای 1989 میلادی موج عظیم حرکت به سوی عفت و محافظه‌کاری در آمریکا در راه است و تقاضا برای استفاده از لباس‌های پوشیده، سال به سال افزایش می‌یابد.⁽³⁾

ریشه‌های فرهنگی، پدیده بی‌حجابی

سؤال: از نظر فرهنگی پدیده بی‌حجابی معلول چه عواملی است؟

پاسخ: عوامل متعددی را از نظر فرهنگی می‌توان به عنوان ریشه‌های بروز بی‌حجابی در جامعه برشمرد که به تعدادی از آن به صورت اختصار اشاره می شود.

حجاب و کارکرد اجتماعی

سؤال: آیا حجاب کارکرد اجتماعی هم دارد، یا فقط در کارکرد فردی خلاصه می‌گردد؟

پاسخ: اسلام در مسئله پوشش و حجاب زن دو هدف اساسی را مدّنظر دارد:

الف. مصونیت خود زن در برابر طمع‌ورزی و هوس‌رانی افراد بیمار‌دل و هرزه.

ب. پالایش جامعه از آلودگی‌ها و فساد و تأمین سلامت و امنیت اخلاقی اجتماع و ایجاد زمینه برای رشد معنوی مردم با مدیریت غرایز و فرو‌کشی التهابات جنسی و در نتیجه تحکیم و ثیات خانواده‌ها به عنوان هسته‌های اولیه اجتماع.

اسلام با تشریع حجاب، می‌خواهد اجتماع را از فضای جنسیتی منفک و تحت تأثیر فضای انسانی و اخلاقی قرار دهد. بدیهی است که رشد و بالندگی جامعه به سلامت و امنیت جسمی و روحی افراد آن بستگی دارد و به تعبیر استاد شهید مطهری(رحمه الله):

عجبا، که می‌گویند حجاب نیمی از افراد اجتماع را فلج کرده است؛ درحالی که بی‌حجابی و بی‌بند و باری نیروی تمام افراد زن و مرد را فلج کرده است.

جامعه بی‌حجاب در معرض انواع آسیب‌ها و آلودگی‌های قرار دارد و در موضوع جرائم جنسی به حد غیرقابل کنترل می‌رسد، همچنانکه جوامع غربی و غرب‌زده به حدی از ابتذال رسیده‌اند که اکنون خود نیز بدان معترف‌اند و در پی راه فرار از گردابی هستند که خود بانی آن بوده‌اند.

اینکه در آمریکا 45% دختران دبیرستانی پیش از فارغ‌التحصیلی مورد تجاوز قرار می‌گیرند؛

اینکه 80 % دختران انگلیس همراه خود قرص ضد بارداری دارند؛

اینکه در آمریکا به طور رسمی هر پانزده دقیقه یک نفر مورد تجاوز به عنف و آزار جنسی قرار می‌گیرد؛⁽¹⁾

اینکه سالیانه در ایتالیا بیست هزار زن و در آلمان 7500زن مورد تجاوزجنسی قرار می‌گیرد؛

اینکه از تلویزیون فرانسه گزارش می‌دهند که در این کشور هر سال بیش از000/300 دختر و زن مورد حمله یا تجاوز جنسی قرار می‌گیرند؛

و اینکه نیمی از یازده هزار زن مصاحبه شونده انگلیس می‌گویند شب‌ها هرگز بدون شخص همراه جرأت نداریم حتی برای چند دقیقه از خانه بیرون برویم.⁽¹⁾

اینها نشانگر چیست؟ آیا به خاطر داشتن حجاب و رعایت حریم‌های زن و مرد است یا برعکس! آیا اینها ریشه در فرهنگ برهنگی ندارد؟

اجتماع متعالی، اجتماعی است که به فرموده امام علی(علیه السّلام)در آن شهوت و حکمت با هم جمع ن‌شوند؛ «لا تجمع الشهوۀ و الحکمۀ». اجتماع سالم و پاک اجتماعی است که به گفته شهید مطهری(رحمه الله):

«انواع التذاذهای جنسی و بصری به محیط خانوادگی و در چارچوب ازدواج قانونی اختصاص یافته و اجتماع منحصراً برای کار و فعالیت باشد.»⁽²⁾

حجاب و محدودیت‌های اجتماعی

سؤال: آیا فکر نمی‌کنید وضع قانون حجاب در اسلام برای زنان دست و پا گیر بوده و مانع حضور مؤثر آنان در فعالیت‌های اجتماعی می‌گردد؟

پاسخ: به طور کلی در اسلام منعی برای حضور اجتماعی زن وجود ندارد، مشروط بر آنکه این حضور به نفع خود او، خانواده و

اجتماع بوده و لطمه‌ای به این ارکان وارد نسازد. تحقق این شرط منوط به رعایت اصل عفت و حجاب توسط بانوان و حفط حریم شرعی و اخلاقی می‌باشد. با رعایت این اصل، بانوان می‌توانند در عرصه‌های مختلف اجتماعی که با شئونات جسمی و روحی آنان سازگاری داشته باشد حضور داشته و دارای آثار برجسته‌ای گردند. چنانکه چنین صحنه‌هایی از صدر اسلام تاکنون واقع شده و زنان نامدار سکاندار عرصه‌های تأثیر‌گذار اجتماعی بوده‌اند.

فیلسوف شهید استاد مطهری(رحمه الله)در این زمینه می‌نویسد:

آن‌چه اسلام می‌گوید، نه آن چیزی است که مخالفان اسلام، اسلام را به آن متهم می‌کنند؛ یعنی محبوسیت زن در خانه، و نه نظامی است که دنیای جدید آن را پذیرفته است و عواقب شوم آن را می‌بیند. یعنی اختلاط زن و مرد در مجامع. اسلام می‌گوید: نه حبس و نه اختلاط، بلکه حریم نسبت جاری مسلمین از زمان رسول خدا(صلّی الله علیه و آله )همین بوده است. که زنان از شرکت در مجالس و مجامع منع نمی‌شدند ولی همواره اصل حریم رعایت شده است. ⁽¹⁾

رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله )هرگز همسرش را محصور نمی‌کرد، آنان را با خود به سفرمی‌برد و برای خارج شدن آنان از منزل با آنان مخالفت نمی‌کرد. اشکال کار اینجاست که امروز اجتماعی شدن زن را با

تجمل و خود‌نمایی لازم و ملزوم تصور می‌کنند، در حالی که اگر بنا باشد زن به طور جدی وارد اجتماع شود باید دست از تجمل، آرایش، خود‌نمایی و برهنگی بردارد. لازمه اجتماعی شدن این است که فرد کمتر به خود بپردازد و خود را همچون قطره‌ای در دریای جامعه غرق کند. این همه تنوع و تفنن که در لباس و آرایش زن غرب و غرب‌زده وجود دارد نشانه آن است که زن در جامعه غرب و غرب‌زده به طور جدی وارد جامعه نشده، بلکه به عنوان یک شیء لوکس و تزئینی که همواره جای او در حاشیة کارها جدی است به جامعه دعوت شده است. او به جامعه دعوت نشده، بلکه در جامعه به بازی گرفته شده است. او کسی است که به فکر اجتماع و جامعه نیست، بلکه در اندیشه سر و وضع خویش است. ⁽¹⁾

حجاب و ارتباطات

سؤال: آیا والدین در چگونگی معاشرت و ارتباطات فردی و اجتماعی و محجبه بودن یا بی‌حجابی دختران نقش دارند؟

پاسخ: تردیدی نیست که خانواده، اطرافیان، بستگان و دوستان نقش قابل توجهی در سرنوشت مادی و معنوی انسان ایفا کرده و هر چقدر وابستگی انسان و دلبستگی او به اطرافیان بیشتر باشد، احتمال تأثیرپذیری نیز بیشتر است. در بحث پوشش نیز چنین واقعیتی جریان

داشته و همبستگی زیادی بین نوع پوشش اطرافیان از قبیل مادر، خواهر، دوستان فرد و پوشش خود فرد وجود دارد.

درصد بالایی از دختران چادری دارای مادری چادری هستند و 70 % دختران که صمیمی‌ترین دوستانشان چادری هستند، آنان هم چادری هستند و 73% از دخترانی که نزدیک‌ترین دوستانشان از حجاب کامل و چادر فراری بوده و از مانتو و روسری استفاده می‌کنند پوشش این‌گونه را برای خود انتخاب کرده‌اند.

چه بسیار دخترانی که دارای شخصیت مذهبی بوده‌اند، ولی به علت معاشرت با دوستان ناباب و یا تحث تأثیر خانواده یا محیط نامناسب و برای فرار از انگ اُمُّل بودن، عقب‌مانده بودن، مرتجع بودن، و ... به رنگ آنان درآمده و بی‌حجابی و بی‌بند و باری را انتخاب نموده‌اند. همچنان که مذهبی بودن و تقیّد والدین به مسائل شرعی و اخلاقی در شکل‌گیری شخصیت مذهبی و ارزشی دختر نقش مؤثر دارد. براساس برخی پژوهش‌ها، هر چه والدین مذهبی‌تر باشند، نگرش آنان به حجاب مثبت‌تر است. از سوی دیگر هر قدر منزلت رعایت حجاب در خانوداده بیشتر باشد. وضع حجاب نیز به سوی الگوی مطلوب تمایل پیدا می‌کند.⁽¹⁾

حضور اجتماعی بانوان در عصر معصومین:

سؤال: آیا در سیره نورانی معصومین : شواهدی دال بر حضور بانوان محجبه و باعفت در عرصه‌های اجتماعی وجود دارد؟

پاسخ: آن چه در سیرة نورانی پیامبر اعظم (صلّی الله علیه و آله ) آمده است به هیچ‌وجه حاکی از محدودیت و انفعال زنان محجبه در اسلام نیست. پیامبر هیچ‌گاه همسرانش را محصور نمی‌کرد، خدیجه در نماز جماعت پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) حاضر می‌شد، جلسات مناظره و مباحثه ام‌حبیبه، همسر پیامبر، با کفار قریش پیرامون مسائل اعتقادی و احکام دینی و هم‌چنین جلسات ویژه بانوان در تاریخ ثبت شده است. ام‌سلمه در غزوه خیبر، فتح مکه، شکستن حصار طائف، جنگ هوازن و آخرین حج پیامبر(صلّی الله علیه و آله )حضور داشت و به عنوان بانویی فقیه و پارسا پاسخگوی مسائل علمی و سؤالات گوناگون مردم بود.

حضرت فاطمه زهرا(علیهاالسّلام)، دختر گرامی پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) پیشتار فعالیت‌های علمی، فرهنگی و سیاسی بود و همواره یار و مدافع رسالت و ولایت. زهرای مرضیه(علیهاالسّلام) با همت مردانه‌اش، با خطبه‌های بلیغش، با اشک‌های حماسی‌اش و با تربیت فرزندانی آسمانی همچون حسن، حسین، زینب و ام‌کلثوم در دامن عصمت و کرامتش در تاریخ ماندگار شد و خود تاریخ‌ساز گردید.

حماسه‌سازی‌های «زینب کبری» و«ام کلثوم» در جریان کربلا و پس از آن گواه دیگری به نقش مؤثر و بی‌بدلیل زنان نامدار اسلام در عرصه‌های اجتماعی است.

اصلاح محیط

اشاره

سؤال: به جای ملامت بی حجاب، باید جامعه را اصلاح کرد، چرا که جامعه امروز چنین اقتضایی دارد که زنان به خاطر همرنگی با محیط بی حجابی را انتخاب کنند؛ چرا به جای علت با معلول مقابله می شود؟

پاسخ: هر چند محیط در شکل گیری شخصیت انسان موثر است اما علت تامه نیست. علاوه بر این، همرنگ شدن با محیط فاسد، همنوا شدن با شیطان و مغایر با آموزش ها و رسالت انبیای عظام و ائمه معصومین : است؛ پیامبران و جانشینان آنان آمدند تا انسان را از محیط فاسد و انحرافات اخلاقی آن نجات دهند و با تربیت انسانهای صالح محیط را اصلاح کنند. هر محیط فاسدی می تواند به دست انسانهای صالح اصلاح شود و به جای تأثیرگذاری، تأثیر پذیر شود.

آیا دو واجب اساسی و مهم امر به معروف و نهی از منکر، که در دین اسلام آمده است، جز در محیطهای فاسد و مواجهه با افراد ناصالح و ناگاه معنا و مفهوم پیدا می کند؟!

کم نیستند افرادی که در محیطهای نامساعد رشد و نمو کرده، اما با تکیه بر ایمان، تقوی و اعتقادات خویش جامعه را متحول کرده و سلامت و پاکی را به آن هدیه داده اند.

تأثیر حجاب در بهداشت روانی جامعه

سؤال: آیا می‌توان ادعا کرد که حجاب در بهداشت روانی جامعه نقش دارد؟

پاسخ: نه تنها می‌توان چنین ادعایی کرد، بلکه اگر جامعه حجاب همه‌جانبه داشته باشد، با جرأت می‌توان گفت که تضمین کنندة بهداشت روانی جامعه است.

پوشش و حجاب به شرطی که در برگیرنده ابعاد و جوانب لازم نباشد، بی‌حجابی و برهنگی و جلوه‌گری محرّک جنسی جامعه بوده و جاذبه‌های کاذب و خطرناک خود را مانند ویروس‌های مهلک در جای‌جای جامعه می‌پراکند و بهداشت و سلامت روانی مردم را تهدید می‌کند.

ولی اگر جامعه تبدیل به جامعه‌ای عفیف و محجوب شود و زنان آن جامعه خود را مکلّف به رعایت شئون و حجاب الهی و رفتار عفیفانه بدانند، خود بخود محرّک‌های جنسی و روانی و جاذبه‌های کاذب از جامعه پالایش شده و از غرق شدن جامعه در مسائل شهوانی و ضد اخلاقی جلوگیری خواهد شد.

از هم گسیختگی نظام خانواده و وجود بیماری‌های روانی ناشی از تحریک‌های مستمر در جوانان، سیر نزولی اخلاق اجتماعی و معنویت از آسیب‌های اجتماعی است که منشأ اصلی آنها غفلت از خدا و عدم توجه به احکام و حدود الهی همچون حجاب و پوشش است که بهداشت روانی جامعه را به خطر می‌اندازد. بنابراین، برای برخورداری از بهداشت روانی در جامعه و افراد آن مطمئن‌ترین و

بهترین راه پیروی از دستورهای الهی و قوانین شرعی و بخصوص حجاب و پوشش میباشد.

مقبولیت اجتماعی

سؤال: افراد بی‌حجاب در جامعه مقبولیت بیشتری داشته و مورد توجه‌اند. آیا بانوان چاره دیگری غیر از همنوایی با جامعه دارند؟

پاسخ: اولاً، این ادعا درست نیست. ثانیاً، به فرض که این ادعا درست باشد، باید بگوییم مگر توجه دیگران و ادعای مقبولیت اجتماعی می‌تواند قبح و زشتی یک کار را بردارد! آیا می‌شود به بهانه داشتن مشتری هر کار خلافی را انجام داد!

اگر در جامعه‌ای ناهنجاری‌ها ارزش تلقی شود و به تعبیر روایات، «منکر» معروف قلمداد گردد، دلیل بر مشروعیت و رضایت خداوند نیست. پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله )می‌فرماید:

مَنْ طَلَبَ رِضَی النَّاسِ بِسَخَطِ اللَّهِ وَکَلَهُ اللَّهُ إِلَی النَّاسِ؛⁽¹⁾

کسی که رضایت و توجه دیگران را بر رضایت خداوند ترجیح دهد، خداوند او را به همان مردم واگذار می‌کند.

دینداری و تقیُّد به آداب و اخلاق، نه تنها یک نیاز فطری است، بلکه بر پذیرش اجتماعی نیز اثر‌گذار است. جامعه، فطرت‌های پاک و خدایی را بیش از دیگران مورد اعتماد می‌داند؛ هرچند خود به دلیل آن آگاه نباشد

از امام علی(علیه السّلام) نقل شده است که:

مَنْ أَصْلَحَ فِیمَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ أَصْلَحَ اللَّهُ فِیمَا بَیْنَهُ وَ بَیْنَ النَّاس؛⁽¹⁾

آن کسی که رابطه خود را با خدا اصلاح کند خداوند رابطه اش را با دیگران اصلاح خواهد نمود.

حجاب مردان

سؤال: چرا به زنان می‌گویند حجاب داشته باشند؟ به مردها بگویید نگاه نکنند؟

پاسخ: بخش دوم سؤال کاملاً درست است؛ اتفاقاً قرآن کریم هم به مردها چنین دستوری داده است.

( قُل لِلمُؤمنینَ یَغْضُوا منْ اَبْصَارهم ...)

مردان باید در مواجهه با نامحرمان نگاه خود را فرو افکنند و از خیره شدن به نامحرم خودداری ورزند. مضامین روایی نیز مملو است از احادیث مرتبط با حرمت نگاه نامشروع به نامحرم و عواقب دنیوی و اخروی مرتبط با آن.

اما بخش اول سؤال نادرست است. همان دستوری که مردها را از نگاه حرام باز می‌دارد به زنان نیز دستور می‌دهد که از رعایت حجاب و پوشش کامل دریغ نکنند. یک مسلمان، با احکام دینی گزینشی برخورد نمی‌کند. باید زمینه‌های فساد را ریشه کن کرد.

این زمینه ممکن است در برهنگی، بی حجابی و عدم اهتمام به حجاب شرعی جلوه کند یا در هوس رانی و نگاه نامحرم.

بی‌حجابی و عوامل بیولوژیکی

سؤال: نقش تأثیرا روانی یا عوامل بیولوژیکی در پدیده بی‌حجابی چگونه ارزیابی می‌شود؟

پاسخ: عوامل بیولوژیکی یا روانی به زمینه‌های زیستی و خواسته‌های طبیعی فرد اطلاق می‌شود که معمولاً میان افراد مشترک است. از جمله زمینه‌های بیولوژیکی مرتبط با مقوله پوشش می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد: میل به خودنمایی، تزیین و خود آرایی و به تعبیر قرآن «تبرج». این میل بین دختران جوان شدیدتر است و براساس آن انسان تمایل شدید به جلب توجه دیگران دارد. همچنین تمایل دارد که زیبایی‌های خود را به رخ دیگران بکشد، تا در پرتو تحسین و تمجید دیگران به نوعی از آرامش و امنیت برسد. موارد دیگر عبارتند از: لذت‌جویی، میل به تظاهرات جنسی، جلب جنس مخالف و نیاز به ابراز وجود و متمایز نشان دادن خود.

بدیهی است این تمایلات نیز همچون دیگر غرایزِ طبیعی و فطری باید درپرتو فرهنگ و نظام ارزشی اسلام جهت یافته، تعدیل شده و در قالب شرعی و منطبق با معیارهای اخلاقی ساخته و پرداخته شود. به تعبیر دیگر، این تمایل‌ها در پرتو ترکیب طبیعت انسان با فرهنگ دینی و انطباق با معیارهای اخلاقی برگرفته از دین سامان خواهد یافت.

استاد شهید مطهری(رحمه الله) در توجیه این‌گونه تمایلات می‌نویسد:

زن همیشه می‌خواهد مطلوب و معشوق مرد باشد. جلوه‌گری‌ها، دلبری‌ها و خودنمایی های زن همیشه برای جلب توجه مرد است. زن آن‌قدر که می‌خواهد مرد را عاشق و دلبسته خویش کند. طالب وصال و لذت جنسی نیست ... زن مظهر جمال و مرد مظهر شیفتگی است. تمایل مرد به نگاه کردن و چشم‌چرانی است، نه به خود‌نمایی و برعکس تمایل زن بیشتر به خود‌نمایی

است، نه به چشم‌چرانی ... به همین جهت «تبرج» از مختصات زنان است.⁽¹⁾

بی‌تردید یکی از گونه‌های خود‌نمایی در نوع پوشش است، عوامل بیولوژیکی و روانی بی‌حجابی را می‌توان چنین برشمرد:

الف: احساس‌گرایی خام

برخی نظریه‌های روان شناختی انحراف، انحراف‌ها و کج‌روی‌های افراد، به ویژه جوانان را ناشی از اراده و تصمیم آگاهانه به هنجار‌شکنی، میل به برانگیختن واکنش‌های جمعی، پشت پا زدن به سنت‌های اجتماعی یا تلاش برای جایگزینی ارزش‌های فرهنگی نمی‌دانند، بلکه بیشتر نشانه احساس‌گرایی خام، هوا‌خواهی، خود‌نمایی، لذت‌جویی و تحت تأثیراحساسات لحظه‌ای یا عوامل غیرعقلانی گرفتن می‌دانند.

ب: اختلال شخصیت نمایشی

یکی از نظریه‌های روان‌شناختی انحراف، نظریه موسوم به «اختلال شخصیت نمایشی» است. افراد مبتلا به این بیماری خواهان جلب توجه دیگران به خود هستند؛ آنان مبتکر، نمایشگر، سرزنده و اغواگرند.

مهم‌ترین ویژگی مبتلایان به این اختلال، تمایل شدید به خود‌نمایی و جلب توجه است و برای تأمین این هدف به کارهای غیرعادی از جمله پوشیدن لباس‌های عجیب و جذاب و آرایش‌های تند و نامتعارف و ژست‌های نمایشی خاص دست می‌زنند. عواطف این افراد به شدت نمایشی و اغراق‌آمیز است.

آنها شیفته مدل‌های جدید بوده و علاقه‌مندند که تغییرهای جدید راتجربه کنند؛ بی‌آنکه واقعاً به این تغییرها نیاز داشته باشند. این نوع اختلال شخصیتی هر چند با جلوه‌نمایی‌های متفاوت میان زنان و مردان مشترک است و معمولاً در پایان دوره نوجوانی و اوائل جوانی که پیاپی در راستای ارضای تمایل سیری‌ناپذیر خود به نوگرایی و تنوع خواهی به استقبال الگوی فوری می‌روند و مایلند همواره خود را در قالب فرم‌های جدید عرضه کنند..⁽¹⁾

به بیان دیگر اینگونه افراد دچار بیماری روانی «هیستری» هستند. فرد مبتلا به هیستری از لحاظ روحی دچار ضعف نفس و

تزلزل شخصیت بوده و توان و انرژی خود را به جای صرف کردن در امور مفید و سازنده صرف جلوه‌گری و خود‌نمایی می‌کنند تا ضعف شخصیت خود را با آن پنهان کنند.

بیمار مبتلا به هیستری، لباس را به عنوان پوشش نمی‌نگرند، بلکه آن را ابزاری برای خود‌نمایی و جلوه‌گری و جلب توجه دیگران قلمداد می‌کند. لذا دائماً در حال تنوع‌طلبی و تغییرشکل و قد و آرایش است و روح و روان خویش را اسیر این معضل کرده است. این شخص برای ارضای خود از مدل‌ها و آرایش‌های غیر‌همگون، ناموزون و غیرمعمول و تحریک آمیز از نظر نوع جنس، رنگ، مدل، اندازه و ... استفاده می‌کنند. چنین انسانی علاوه بر اینکه خود به گناه و معصیت آلوده می‌شود، دیگران را نیز به ورطه گناه می‌کشاند.

حجاب و حاکمیت

سؤال: حجاب امری شخصی و مسئولیت آن با خود و نهایتاً با خانواده است، دولت به چه مجوزی در این امر دخالت می‌کند؟

پاسخ: اولاً، حکومت ایران نظامی مبتنی بر اسلام و احکام دینی است. اسلام برای تمام عرصه‌های زندگی آدم، از قبل از تولد تا پس از مرگ هم دارای ایده و برنامه است. یکی از برنامه‌ها، حجاب، و پوشش بانوان است. نمی‌توان گفت حکومتی مبتنی بر اسلام است اما در رابطه با حجاب و جایگاه آن مسئولیتی ندارد.

ثانیاً، دخالت و یا نظارت حکومت بر حجاب در صدر اسلام نیز سابقه داشته است. پیامبر(صلّی الله علیه و آله ) مردی را که آرایش زنانه می‌کرد تبعید

نمود. امیر المؤمنان علی(علیه السّلام)،به عنوان حاکم اسلامی، به مردم عراق هشدار می‌دهد که مراقب زنانتان باشید که با مردان دوشادوش نشوند و مرز بین خود و مردان را رعایت کنند. این سخن علی(علیه السّلام) امری حکومتی تلقی

می‌شود، نه امری شخصی و صرفاً از باب امر به معروف و نهی از منکر.

ثالثاً، قانون اساسی جمهوری اسلامی، دولت را موظف به تحقق اصول مترقی اسلام و حاکمیت ارزش‌های اخلاقی و فضائل انسانی در جامعه نموده است. در مقدمه قانون اساسی آمده است. خانواده واحد بنیادین جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی انسان است و توافق عقیدتی و آرمانی در تشکیل خانواده که زمینه‌ساز اصلی حرکت تکاملی و رشد پاینده انسان است، اصل انسانی بودن و فراهم کردن امکانات جهت نیل به این مقصود از وظایف حکومت اسلامی است.

زن در چنین برداشتی از واحد خانواده، از حالت شیئی بودن و یا ابزار کار بودن در هدف اشاعه مصرف زدگی و استشمار خارج شده و ضمن باز یافتن وظیفه خطیر و پر ارج مادری در پرورش انسان‌های مکتبی پیشاهنگ، خود همرزم مردان در میدان‌های فعالیت و تلاش می‌باشد و در نتیجه پذیرای مسئولیت خطیرتر و در دیدگاه اسلامی برخوردار از ارزش و کرامتی والاتر خواهد بود.

در اصل دوم قانون اساسی نیز دولت موظف شده محیطی مساعد برای رشد فضائل اخلاقی براساس ایمان، تقوا و مبارزه با فساد و تباهی ایجاد کند. در ماده 638 قانون مجازات اسلامی می‌خوانیم:

زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر

شوند به حبس از ده روز تا دو ماه و جزای نقدی محکوم خواهند شد. بنابراین، مقوله حجاب علاوه بر امری شرعی بودن جنبه قانونی نیز دارد و دولت موظف به پاسداری از آن است.

بی‌حجابی، جرم حقوقی

سؤال: آیا علاوه بر شرع، قانون هم بی‌حجابی را جرم می‌داند؟

پاسخ: از منظر مباحث حقوقی هر‌گونه ناهمسویی یا مخالفت با هنجارهای قانونی معتبرِ جامعه، جرم و سزاوار مجازات است. از این رو نقض قوانین مملکتی در اثر عملی خارجی در صورتی که انجام وظیفه و یا اعمال حقی آن را تجویز نکند و مستوجب مجازات هم باشد«جرم» نامیده می‌شود.

در قانون رسیدگی به تخلفات استفاده‌کنندگان البسه خلاف شرع مصوب 28/12/65 مجلس شورای اسلامی و نیز ماده 4 قانون البسه مبتذل، در بیانی مشابه آمده است:

کسانی که در انزار عمومی وضع پوشیدن لباس و آرایش آنان خلاف شرع و یا موجب ترویج فساد و هتک عفت عمومی می‌باشد. توقیف و خارج از نوبت در دادگاه صالح محاکمه و حسب مورد به یکی از مجازات‌ها محکوم می‌گردند. مجازات این اشخاص حبس، از سه ماه تا یک سال و جزای نقدی از یک میلیون و پانصد

هزار ریال تا شش میلیون ریال و 74 ضربه شلاق یا یک یا دو مجازات مذکور می‌باشند.

ماده 638 قانون تعزیرات اسلامی نیز، بی‌حجابی را در کنار برخی انحراف‌ها سزاوار برخورد قضایی دانسته است. از این رو بی‌حجابی به اعتبار نقض هنجارهای اجتماعی، کج‌روی و انحراف و به اعتبار ناهمسویی و تخلف از قوانین نظام جرم شمرده می‌شود.

حجاب و امنیت

سؤال: مسئله حجاب خانمها چه ارتباطی به امنیت دارد، که مقامات امنیتی به بهانه آن وارد عمل شده و طرح های ویژه ای را برای مهار بی حجابی به مرحله اجرا در می آورند؟

پاسخ: حجاب مسئله ای چند بعدی است و اتفاقا یکی از ابعاد مهم و حساس آن بعد امنیتی است که در دو شاخه فردی و اجتماعی قابل ملاحظه است:

الف: امنیت فردی

مراعات حجاب و رفتار عفیفانه، امنیت فردی شخص را تأمین می‌کند و او را از آسیب‌ها و خطرات زیادی ایمن می‌کند؛ چنانکه بی‌حجابی و بی‌عفتی زمینه را برای تعرض به فرد و اذیت و آزار او فراهم می‌کند.

نیم نگاهی به آنچه در دنیای امروز می‌گذرد این ادعا را ثابت می‌کند. بسیاری از اذیت و آزارها، تعرض‌ها، اهانت‌ها و هتک حرمت‌هایی که نسبت به بانوان صورت می‌گیرد، متوجه دختران و

زنان فاقد حجاب وپوشش است. امر مهمی که خداوند در قرآن کریم بر آن تأکید کرده و حجاب را سپر محکمی برای زنان در برابر هوس‌رانان و بی‌بند و باران معرفی می‌کند؛

{یُدْنینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلاَبِیبِهِنَّ ذلِکَ أَدْنی أَنْ یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ}؛⁽¹⁾

در این آیه شریفه حجاب، سپری در مقابل اذیت و آزارها و سدی محکم و مشتی پولادین در برابر نگاه‌های هرزه و آلوده و حریمی پاک در برابر ناپاکی‌ها تلقی شده است.

ب: امنیت اجتماعی

شاخه دیگری که در بعد امنیتی حجاب قابل بحث است، بعد اجتماعی است. هر اجتماعی برای رشد و تعالی در کنار امنیت نظامی، اقتصادی و سیاسی باید از امنیت

فرهنگی و اخلاقی نیز برخوردار باشد. این امر بخصوص در جامعه اسلامی از ضروریاتی است که باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد. جامعه‌ای که بر پایه ارزش‌های اسلامی و اخلاقی شکل گرفته و با خون صدها هزار شهید بارور و شکوفا شده و اکثریت مردم هنجارهای دینی و اخلاقی آن را پذیرفته‌اند، سزاوار نیست عده‌ای با بی‌حجابی و بی‌عفتی مخل امنیت روحی و روانی جامعه شده و آرامش و آسایش مردم را به هم

ریخته و عملاً با ارزش‌های والای اسلامی و اخلاقی و اعتقادات آن مخالفت نمایند.

بدیهی است رفتارهای اینچنینی مخل حق و حقوق اکثریت مردم متدین و معقتد بوده و هنجارهای موجود را به هم ریخته و امنیت روحی و روانی و فرهنگی جامعه را تهدید

می‌کنند. در این شرایط، باید مسئولین امنیتی وارد عمل شده و با افراد مخل امنیت و آرامش اجتماع برخورد نموده و جامعه را از این تهدید جدی نجات دهند.

حجاب و آزادی

سؤال: مگر یکی از شعارهای انقلاب اسلامی برقراری آزادی نبود؟ مگر قانون اساسی جمهوری اسلامی آزادی را حق مردم ندانسته؟ پس چرا زنان در انتخاب پوشش آزاد نیستند؟

پاسخ: برای پاسخ به این سؤال توجه به نکات زیر ضروری است:

الف: هر چند یکی از شعارها و دستاوردهای محوری انقلاب اسلامی در ایران «آزادی» بود، اما باید توجه داشت که «آزادی» در کنار «استقلال» مطرح می‌شد و نهایتاً آزادی و استقلال در قالب نظامی اسلامی مطالبه می‌شد (استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی). بدیهی است، یکی از جنبه‌های مهم و کلیدی استقلال، استقلال فرهنگی است. بر این اساس نظام اسلامی نظامی است مستقل بر مبنای آموزش‌های دینی و اخلاقی اسلام، چه کسی می‌تواند منکر این قضیه شود که بی‌حجابی و مدگرایی غربی با استقلال فرهنگی نظام منافات دارد؟

ب: از آزادی، تعریف‌های متفاوتی شده است و هر فرد و گروهی به تناسب دیدگاه و نظر خویش آن را تبیین و تشریح می‌کند. در نظام اسلامی، آزادی بر مبنای مجوزها و بایدها و نبایدهای شرعی قابل احترام و پذیرش است، نه آزادی به معنای بی‌قیدی اخلاقی و بی‌بند و باری در عرصه‌های مختلف.

با اندکی تأمل در ریشه‌های انقلاب اسلامی، به روشنی متوجه این نکته خواهیم شد که یکی از عوامل اساسی پیدایش انقلاب اسلامی ایران و حضورمردم در صحنه مبارزه با رژیم منحوس پهلوی تنفر شدید و انزجار مردم از آزادی غربی به معنای بی‌بند و باری، فساد و بی‌حجابی بود، چرا که موضوع شرم‌آور کشف حجاب توسط رضاخان و ادامه این سیاست کثیف توسط محمد رضا پهلوی یکی از عوامل مهم و مؤثری بود که مردم را به حمایت از مرجعیت بیدار و روحانیون آگاه و در رأس آنان امام خمینی5 وادار کرد. در واقع، انقلاب اسلامی برای محو آزادی غربی و مصادیق و جلوه‌های آن ایجاد شد و استمرار آن نیز منوط به حرکت در مسیر شرعی و اخلاقی و حاکمیت ارزش‌های دینی است.

ج: قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی به هیچ عنوان آزادی مطلق را تجویز نکرده و در اصول متعدد بر محوریت احکام اسلام و ترویج فضائل اخلاقی تأکید نموده است. چنانکه در اصل دهم آمده است:

خانواده واحد بنیادی جامعه اسلامی شمرده می‌شود که همه قوانین و مقرارت و برنامه‌ریزی‌های مربوط باید در

جهت آسان‌تر شدن تشکیل خانوداده و پاسداری از قدرت آن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد.

در اصل بیست و یکم قانون اساسی نیز آمده است:

دولت موظف است حقوق زن را در تمام جهات با رعایت موازین اسلامی تضمین نماید و به ایجاد زمینه مساعد برای رشد شخصیت زن و اجرای حقوق مادی و معنوی او بپردازد.

آیا اهداف معنوی در این اصول قانونی با بی‌حجابی و بی‌عفتی محقق می‌شود یا با حجاب و حیا و عفت!

د: از نظر عقل و شرع نیز آزادی مطلق مشروعیت ندارد. در هر جامعه‌ای خطوط قرمزی وجود دارد و همه موظفند به آن پایبند بوده و در حفظ مقررات و ضوابط کوشا باشند. زن معاصر غربی بر خلاف پندار غلط خود آزاد نیست، بلکه همانند زنان قرن‌های اولیه تاریخ و قرون وسطا اسیر و برده مردان گشته و در مالکیت هوس‌رانان و هوس‌بازان قرار گرفته و در این اسارت و تسلیم چنان فریب خورده است که اسارت را زیر پوشش «آزادی» و تظاهر به آن پذیرفته است و در این باتلاق بزک‌کرده به خود می‌بالد.

در تعریف جدید از آزادی، انسانیت زن فدای جنسیت او شده و او صرفاً وسیله‌ای برای دفع غریزه جنسی مرد در نظر گرفته شده است. نگاهی به مجلات، فیلم ها، سایت ها، آگهی‌های تجاری و بازرگانی و... در دنیای امروزی بخوبی این امر را ثابت می‌کند. این چه

آزادی‌ای است که وجود زن وقف لذت‌های نامشروع مردان است و کار به جایی رسیده که به قول «مهاتما گاندی» رهبر هند، باید مردها از شرم سر به زیر افکنند.⁽¹⁾

در این نهضت به اصطلاح «آزادی زن» زن، معشوقه مرد و موجودی مطلوب همگان شده ولی مسئولیت و بار پر افتخار«مادر» بودن و «همسر» بودن را از دست داده و معشوقه‌ای آزاد برای ارضای هوس‌های تند شهوت‌رانان وتسکین‌دهنده غرایز حیوانی آنان شده است، بدون آنکه احساس مسئولیتی کند ... .⁽²⁾

بی‌حجابی و انگیزه سیاسی

سؤال: برخی افراد بی‌حجاب انگیزه سیاسی دارند و به راحتی نمی‌توان آنان را به انگیزه اخلاقی متهم کرد، چرا این موضوع را صرفاً با نگاه اخلاقی و فرهنگی بررسی می‌کنند؟

پاسخ: از نظر جامعه‌شناسی پدیده‌ها و اتفاقات سیاسی در تعیین رفتار انسان‌ها تأثیر بسزایی دارند. همچنانکه در برخی نقاط همان حجاب و در برخی نقاط دیگر بی‌حجابی زنان با این رویکرد انتخاب شده است.

نگاه سیاسی در بخش‌هایی از پدیده بی‌حجابی کاملاً مشهود است؛ نگاهی که متأثر از برنامه‌ریزی شده دشمن بوده و حکایت از

تهاجم همه جانبه آنان به اسلام و ایران دارد. اما آیا واقعاً می‌توان این پدیده را نگاهی کاملاً سیاسی دانست و از بازخوردهای فرهنگی و اجتماعی آن در جامعه غافل بود؟ یقیناً،بی‌حجابی و برهنگی با هر انگیزه‌ای که صورت بگیرد، آثار و تبعات منفی و آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی خود را بر جامعه خواهد گذاشت.

حجاب و سیاست

سؤال: آیا فکر نمی‌کنید که نگاه سیاسی به مقوله بی‌حجابی نوعی توهم توطئه باشد؟ به نظر می‌رسد بی‌حجابی نوعی رفتار عادی و انتخاب طبیعی در بین برخی از دختران و زنان باشد؟

پاسخ: با نگاهی به تاریخچه کشف حجاب در ایران و برخی از کشورها اسلامی و موضع‌گیری‌های ایجاد شده در مجامع و محافل وابسته به استکبار جهانی، پاسخ این سؤال روشن می‌شود؛

در طول تاریخ، همواره استعمارگران و ایادی آنان با روش‌ها و برنامه‌های مختلف سعی در محو حجاب و تحقیر زنان محجبه داشته‌اند. رضاخان در ایران و آتاتورک در ترکیه، از جمله کسانی بودند که براساس نقشه استعمارگران و مخالفین اسلام، با تمام قوا به جنگ حجاب و بانوان محجبه برخاسته و با ممنوعیت آموزش‌های دینی، تعطیلی مراکز قرآنی و مذهبی ترویج معاشرت‌های غیراخلاقی و مختلط، کشف حجاب و برداشتن چادر و روسری از سر زنان و ممنوع ساختن ورود دختران و زنان محجبه به مراکز علمی و اداری

و محاصره همه جانبه زنان عفیف و با حجاب زمینه را برای اجرای این توطئه شوم فراهم ساختند.

توجه داشته باشید که «همسفر» جاسوس انگلیسی در کشورهای اسلامی در گزارش ارسالی خود به وزارت خارجه انگلیس چنین می‌نویسد:

در مسئله بی‌حجابی زنان باید کوشش فوق العاده به عمل آوریم تا زنان مسلمان به بی‌حجابی و رها کردن چادر مشتاق شوند ... پس از آنکه حجاب زنان با تبلیغات وسیعی از میان رفت وظیفه مأموران ما این است که جوانان را به عشق‌بازی و روابط جنسی نامشروع تشویق کنیم. زنان غیرمسلمان کاملاً بدون حجاب ظاهر شوند تا زنان مسلمان از آنان تقلید کنند.⁽¹⁾

فرانتس فانون نویسنده کتاب«الجزایر و مسئله حجاب » می‌نویسد:

هنوز هم روایاتی از رام کردن جامعه الجزایر، به کمک زنان بی‌حجاب که شریک جرم اشغالگرند، بیرون نرفته است. دشمن براساس ضرب‌المثل: زن‌ها را به دست بگیریم، همه چیزبه دنبال آن خواهد آمد، سرمایه گذاری بسیار زیادی را در سطح زنان جوامع اسلامی به عمل آورده و می‌آورد تا به اهداف شوم خود برسد و

طبیعی است که به خاطر نقش و جایگاه نمادین چادر نوک حمله خود را به این مسئله اختصاص دهند.

به تحلیل زیر که در مورد زنان مسلمان الجزایر است دقت کنید:

... هر چادری که دور انداخته می‌شود افق جدیدی را که تا آن هنگام بر استعمارگران ممنوع بود، در برابر او می‌گشاید و بدن الجزایری را که عریان شده است را تماماً به او نشان می‌دهد. پس از دیدن هر چهره بی‌حجابی، امیدهای حمله‌ور شدن اشغالگر ده برابر می‌گردد. هر بار که یک زن الجزایری کشف حجاب کند با این عمل خویش در واقع وجود جامعه الجزایری را با سیستم دفاعی سست‌بنیاد ومتلاشی، به اشغالگر اعلام می‌دارد. هر چادری که می‌افتد، هر بدنی که از پوشش سنتی چادر رها می‌شود، هر چهره که به نگاه نا آرام اشغالگر عرضه می‌گردد برگردان این معنا است که الجزایر به انکار وجود خویشتن آغاز کرده و هتک ناموس را از جانب اشغالگر پذیرفته است.⁽¹⁾

استراتژی سیاسی امروز هم دقیقاً همین است. در جلسه‌ای که در آمریکا با حضورکارشناسان و صاحب‌نظران فرهنگی، امینتی این کشور برگزار شد، «نتانیاهو» نخست وزیر اسبق اسرائیل در باره شیوه‌های براندازی جوامع اسلامی و تضعیف بنیه فرهنگی و اخلاقی مسلمانان چنین می‌گوید:

به جای هزینه‌های سنگین نظامی و بمباران شهر‌ها و مراکز کشورهای اسلامی پیشنهاد می‌کنم بازار مسلمانان را از لباس‌های غربی، دامن‌های کوتاه و لوازم آرایش و مشروبات الکلی و مواد مخدر پر کنید. این بهترین شیوه بمباران و از بین بردن مقاومت مسلمان است.⁽¹⁾

محمود جم، وزیر کشور کابینه محمد علی فروغی، در خاطرات خود، به نقل از رضا شاه پهلوی، می‌نویسد:

این چادر و چاقچورها را چه جوری می‌شود از بین برد؟ دو سال است که این موضوع فکر مرا به خود مشغول کرده و از وقتی که به ترکیه رفتم و زن‌های آن‌ها را دیدم که چادر و حجاب را دور انداخته و دوش به دوش مردان کار می‌کنند دیگر از هر چه زن چادری است بدم می‌آید… درست مثل یک دمل را پیدا کرده، که باید با احتیاط به آن نیشتر زده و از بینش برد. من مدتی است به این فکر هستم که زن ایرانی در قفسی سیاه قرار گرفته و پایش بسته است.⁽²⁾

امروز نیز دشمنان در ادامه همان شیوه شیطانی با القای شبهه نسبت به حجاب و بخصوص چادر و با بهره‌گیری از هواداران کانال ماهواره‌ای، میلیون‌ها سایت اینترنتی و رسانه‌های مختلف، سعی در

انحراف افکار عمومی و تضعیف باورهای اسلامی مردم نسبت به این واجب شرعی داشته و دارند.

«ریون کرکت» مسئول سابق شبکه جاسوسی سیا در ایران می‌گوید:

چادر نمادی است که وجود انقلاب را در سر راه همه چهارراه‌ها به نمایش می‌گذارد. با چادر می‌توان این احساس را پدید آورد که انقلاب اسلامی هنوز زنده است.⁽¹⁾

ارتباط نوع پوشش و آرایش و نظام سرمایه‌داری غرب

سؤال: برخی قائلند که بین نوع پوشش و آرایش و نظام سرمایه‌داری غرب ارتباط وجود دارد،آیا برای این ادعا مستنداتی وجود دارد؟

پاسخ: تردیدی نیست که بینش مادی و دنیوی غرب که از افق نزدیک خور و خواب و خشم و شهوت دورتر نمی‌رود، یک نظام اقتصادی متناسب با خود ایجاد کرده که به منزله وسیله‌ای است تا جهان را و آن‌چه در آن است؛ اعم از طبیعت و حیوان و انسان، هر چه بیشتر به مصرف کردن و مصرفی شدن وادارد. و این همان سرمایه‌داری است که نظام اقتصادی جهان خالی از معنویت است. این نظام مبتنی بر تکاثر و فزون‌طلبی، که ماشین مکنده عالم است،

از همه قوا و امکانات جهان و همه نیروها و غرایز انسان استفاده می‌کند تا بازار تولید و مصرف را داغ‌تر سازد و «جنسیت» که نیروی طبیعی در انسان است در استخدام این نظام فزونی‌طلب و حریص قرار گیرد. این‌جاست که جنسیت و اختلاف جنسی زن و مرد که در فرهنگ‌های معنوی آیه و نشانه لطف و حکمت خداوند است.⁽¹⁾

مایه‌گرمی بازار و رونق دکان اقتصاد سرمایه‌داری شده و آنچه در فرهنگ معنوی اسلام مایه آرامش و سکون دانسته شده است، در دست انسان دور از معنویت وسیله‌ای برای برافروختن هر چه بیشتر تنور خواهش می‌گردد.

زن در این جامعه که محکوم چنین نظام اقتصادی است، وسیله‌ای است که باید مصرف کند و مصرف شود. اقتصاد خالی از معنویت غرب به غیر از این دو کلمه هیچ ارزش دیگری را به رسمیت نمی‌شناسد. زن فقط جسم است و تن، باید مصرف کند و مصرف شونده باشد و این نظام است که شکل لباس او را تعیین می‌کند.

زن مظلوم‌ترین قربانی سرمایه‌داری غرب و در عین حال برنده‌ترین سلاح در دست همین سرمایه‌داران است. در چنین شرایطی چشمان آزمند دنیاپرستان زن را چونان طعمه‌ای برای گرمی بازار سرمایه برگزیده و او را در مسلخ پول قربانی کرده. «عشق» آن لطیفه معنوی که آکنده از راز و رمز بوده جای خود را به «سکس» داده. سکس

هم در خدمت اقتصاد قرار گرفت و زاییده هزار صفت تولید و گرداننده هزار بازار مصرف شد. تبلیغات نیز طبق معمول راه را برای کاروان شتاب آلوده سکس باز کرد و...

سازندگان لوازم آرایشی و طراحان مد برای غارتگران، چشم به زن دوخته‌اند و اگر قرار باشد فرهنگ معنوی به جای تمدن مادی بنشیند و زن دیگر شخصیت خود را به چهره و جسم خود نداند، تکلیف صاحبان این صنایع عظیم چه خواهد شد؟ آری، زن غربی و غرب‌زده نه تنها باید لباس بپوشد که بدن‌نما و بدن‌پرداز باشد، بلکه دائماً خود را به بهانه مد عوض کند تا بازار مدسازان و پارچه فروشان و صنایع نساجی و خیاطان داغ بماند و اگر لباس وسیله خود‌نمایی نباشد چه چیز این صنایع را به چرخش در خواهد آورد؟ و فاجعه آمیز‌تر از همه اینکه؛ زن نه تنها وسیله‌ای برای مصرف شدن و مصرف کردن خود می‌شود، که وسیله‌ای برای مصرف هر چه بیشتر هر چیز دیگر می‌شود.

برای اینکه لاستیک تراکتور، بیشتر به فروش برسد باید تصویر نیمه عریان یک زن جوان در کنار آن باشد، همه فروشندگان فروشگاه‌های بزرگ باید از میان زنان جوان انتخاب شوند و حتی در تبلیغات انتخاباتی مجالس قانون‌گذاری«سکس» و زن وسیله تبلیغ کاندیدا قرار بگیرد.⁽¹⁾

مارگارت مارکوس می‌گوید:

امروزه بهره‌برداری‌های تجاری از جنس لطیف زن شغل بزرگی است، عکس‌های سکسی درکتاب‌ها، مجلات، روزنامه‌ها، تلویزیون وسینما لکه‌های کثافت را روی صورت ما پخش می‌کنند.⁽¹⁾

زیبایی و جمال زن برای بسیاری از مردان وسیله سود‌جویی شده است. خطوط هواپیمایی برای پذیرایی مسافران شان قیافه‌های جذاب و طناز می‌طلبد، به مسافرخانه‌ها صریحاً می‌گویند؛ مهماندارانشان باید خوشگل، خوش تیپ و جذاب باشند، رنگین نامه‌ها و رسانه‌ها همه و همه به زن نگاه بالایی دارند و او را در خدمت فروش بیشتر کالا می‌بینند. کالایی بهتر و مرغوبتر است که زن مشهورتر و برهنه‌تر آن را تبلیغ کند.

راز شخصیت زن

سؤال: تأثیر حجاب و بی‌حجابی در تکامل یا انحطاط شخصیت زنان چگونه ارزیابی می‌گردد؟

پاسخ: شخصیت به مجموعه افکار، عواطف، عادت‌ها و اخلاقیات یک انسان اطلاق می‌گردد که وی را از سایرین متمایز ساخته و خود را با آن به دیگران می‌شناساند.

فطرت سلیم انسانی حکم می‌کند که همواره در مسیر تکامل شخصیت خویش گام برداشته و از هر آنچه که موجب لطمه زدن و تضعیف شخصیت‌مان می‌شود پرهیز کنیم. از سوی دیگر، خداوند حکیم در آفرینش زن نهایت هنرمندی را به کار بسته و زن را جلوه‌ای از عظمت، حکمت و قدرت فوق‌العاده خود قرار داده است. انسانی سرشار از عاطفه، عشق، جذابیت، محبت، دلبری و دلدادگی، که همه اینها رمز ماندگاری و استحکام نظام خانه و خانواده است.

شکل‌گیری و تکامل شخصیت موجودی ظریف و جذاب مانند زن، به عوامل متعددی بستگی دارد؛ یکی از این عوامل رعایت عفت و حجاب است. چرا که زن باحجاب خود را مخلوق و بنده خدایی حکیم، دانا و عادل دانسته و خویش را موظف به اطاعت از دستورها و اوامر و نواهی او در راستای نیل به کمالات بالاتر و درجات معنوی والاتر می‌داند. زن باحجاب به جای تکیه بر جذابیت‌های ظاهری و نمایش اندام و پیکرش در برابر دیگران، به اصالت‌ها، معنویات و ارزش‌های متعالی تکیه کرده و با زبان و عمل به دیگران اعلام می‌کند که آنچه مهم است شخصیت ذاتی و معنوی و توجه به جنبه انسان بودن زن است و میزان پایبندی او به اخلاق و ارزش‌هاست، نه اشتغال و سرگرمی او به برهنگی و بی‌حجابی و افتادن در ورطه بی‌بند و باری و ابتذال جنسی.

او با درک ارزش والای انسانی و اخلاقی خویش و دور نگه داشتن خوداز دسترسی نامحرمان، شخصیت والای خود را به رخ

بیگانگان و نامحرمان کشانده و دست رد به سینه هرزگان دوره‌گرد و بیمار‌دلان آلوده می‌زند. برعکس، افرادی که تمام وقت و انرژی خویش را صرف خود‌آرایی، خود‌نمایی و گدایی نگاه دیگران کرده و بهترین سرمایه، یعنی عمر خود را صرف تهیه لباس‌ها، لوازم آرایش و وسائل خود‌آرایی و جلوه‌گری برای دیگران می‌نماید عملاً فرصت تکامل شخصیت خود را از دست داده و آنچه برای آنان مهم است جاذبه‌های جنسی و جذب نگاه‌های آلوده و تحریک شهوات دیگران است؛ نه چیز دیگر ... .

زنان بیمار‌دلی که تمام همتشان این است که مورد پسند این و آن واقع شده و دل‌ها و چشم‌ها را تصاحب کرده و با عریانی و تبرج برای خود مشتری جلب کنند، در واقع ارزش و کرامت انسانی خود رابه بهایی اندک فروخته و شخصیت خدادادی خود را با تحسین و لذت دیگران معامله می‌کنند.

زن اگر بها و ارزش واقعی خود را بداند، هرگز خود را این چنین ارزان و سبک در اختیار هوس‌بازان قرار نمی‌دهد. این مسئله‌ای است که حتی طراحان و طرفداران برهنگی نیز به آن اعتراف می‌کنند.

«راسل» که خود سال‌ها نظریه‌پرداز برهنگی بوده می‌گوید:

بسیار مایه تاسف است که امروز دستیابی به زن بسیار آسان شده است ... .⁽¹⁾

آری، لباس هر کس معرف شخصیت اوست، به تعبیر روانشناسان لباس‌ها زبان دارند، اندازه‌اش، شکلش، رنگش، مدلش، و... .⁽¹⁾

به تعبیر دیگر، لباس هر انسان پرچم کشور وجود اوست، پرچمی که او بر سردر خانه وجود خود نصب کرده و با آن اعلام می‌کند که از چه کلام و فرهنگی تبعیت می‌کند. همچنان که هر ملتی با وفاداری و احترام به پرچم خود اعتقاد خود را به هویت ملی و سیاسی خویش ابراز می‌کند، افراد هم مادامی که به یک سلسله ارزش‌ها و بینش‌ها معتقد و دلبسته باشند لباس متناسب با آن ارزش‌ها و بینش‌ها را به تن خواهند کرد.⁽²⁾

به تعبیر شهید بزرگوار استاد مطهری(رحمه الله)؛

گاهی وضع لباس، راه رفتن و سخن گفتن زن معنا دارد و با زبان بی‌زبانی می‌گوید؛ دلت را به من بده، در آرزوی من باش،دنبال من بیا ... و گاه برعکس، می‌گوید؛ به من حق تعرض نداری، ... .

و نهایتاً اینکه، هر بخشی از حجاب کم شود انسان را یک قدم به سمت برهنگی جلوتر می‌برد و مسلم است که برهنگی شخصیت‌ساز نیست، خودنمایی و خودآرایی و تبرج، تکامل شخصیتی نمی‌آورد. این وقار، متانت، عفت و عبودیت است که شخصیت‌ساز و

اصالت‌بخش است. حجاب، زن را در دیدگاه دیگران شخصیتی قابل احترام و مکرم و شایسته تعظیم می‌سازد و از بازیچه شدن او در دست آلودگان و هوس‌رانان جلوگیری نموده و مصونیتی شگفت انگیز به او می‌بخشد.

این بخش را با فرازهایی از سه نامه به پایان می‌بریم.

نامه اول، از حجة الاسلام و المسلمین قرائتی، خطاب به دختران جوان:

مگر شما جواهرات قیمتی خود را در پوشش قرار نمی‌دهید تا از دسترس نا اهلان دور بماند؟ چه گوهری گرانقدرتر از وجود شماست؟ چرا خود را ارزان جلوی هر چشمی قرار می‌دهی؟ مگر نه اینکه کسانی که به شما نگاه بد می‌کنند شما را برای خودشان می‌خواهند؟! ... .

نامه دوم، از یک زن آمریکایی، خطاب به زنان مسلمان لبنانی است، با عنوان «تقدیم به خواهر مسلمانم»:

آن که مظلوم واقع شده است ما زنان آمریکایی هستیم. بردگانی که ارزشمان تنزل یافته است. من، تو(زن مسلمان لبنانی) را دیدم که همراه فرزندانت برای زندگی تلاش می‌کنی. لباس‌های ساده شما در عین سادگی نشانه حجب، حیاء و عفت شماست. من زیبایی شما را

حس کرده‌ام؛ یک احساس قوی به من دست می‌دهد، احساس رشک به شما... این قدرت ایمان شماست که باعث شده زیر بمباران بی‌امان صهیونیست‌ها از ما زنان آمریکایی شاداب‌تر باشید ...، چرا که هنوز شما با طبیعت زنانه

خوب زندگی می‌کنید. من هم تا دهه 1960 به این نوع زندگی عادت داشتم تا اینکه بمباران‌های دشمن ما را نشانه گرفتند. این بمباران متفاوت بود؛ آنها اخلاق و عفت ما را نشانه رفته بودند؛ این حمله بسیار نامحسوس بود. صهیونیست‌ها از هالیود به ما حمله کردند. همه تولیدات هالیود بسته‌هایی از دروغ و تحریف واقعیت‌ها است. تولید کنندگان محصولات هالیود رفتارهای سکسی را به عنوان رفتارهای بی‌ضرر نشان می‌دهند، چون می‌خواهند با برنامه‌های مسموم خود بافت اخلاقی جوامع را از بین ببرند. خواهش می‌کنم زهر آنها را نخورید، چون زهرشان پادزهر ندارد. این برنامه‌ها ما زنان آمریکایی را خوشبخت نشان می‌دهد که از پوشیدن لباس‌هایی همچون زنان فاحشه، نداشتن خانواده و با فرزند به خود می‌بالیم. اما باور کنید ما از نوع زندگیمان ناخرسندیم، میلیونها نفر از ما مصرف‌کنندگان دائمی داروهای ضد افسردگی هستند... . مدل‌های طراحی شده در گنداب غرب به شما القا می‌کند که با ارزش‌ترین دارایی شما جنسیت و تمایلات جنسی است، اما حجاب شما نشان دهنده عزّت و اعتماد به نفس شماست. جنسیت شما هم هدیه شما به مردی است که به شما عشق می‌ورزد. عشقی که مقدمه ازدواج می‌گردد ... .

متأسفانه گاهی می‌بینیم که برخی زنان مسلمان سعی می‌کنند در پوشش مثل غربی‌ها باشند.

از نظر ما شما الماس‌های بی‌عیبی هستید، اجازه ندهید به سنگ‌های مصنوعی براق تبدیلتان کنند... . خواهش می‌کنم عفت و

پاک دامنی خود را حفظ کنید، چرا که ما زنان غربی راه زندگی‌مان را گم کرده‌ایم، ما شما را الگوی خود قرار می‌دهیم، پس عفت و پاکدامنی خود را با چنگ و دندان حفظ کنید و آن را ارج نهید ... .⁽¹⁾

و در نامه‌ای دیگر، زنی آمریکایی چنین می‌نویسد:

امروز از خیابانی عبور می‌کردم. زن نیمه عریانی را دیدم که با حرکات موزون، آواز خواندن و قرار دادن پیکر خود در آغوش مردان، آنها را تشویق به خرید از مردی می‌کرد که در خیابان ذرّت بوداده می‌فروخت ... برای لحظه‌ای از زن بودن خودم شرمنده شدم و از پستی و رذالت بشر بیزار. چرا باید یک زن برای فروش کالایی بی‌ارزش مانند ذرت بوداده چنین بی‌شرمانه خود را به نگاه‌های هرزه و هوس‌آلود بفروشد، در حالی که خداوند او را در بالاترین جایگاه قرار داده است.⁽²⁾

عادی شدن برهنگی

سؤال: درجوامع غربی مسئله غریزه جنسی عادی شده و حساسیت‌ها از بین رفته است و کسی توجهی به زنان و برهنگی آنان نمی‌کند، اما در جوامع اسلامی مانند ایران، چون حجاب برای زنان

واجب شده مردها حساس‌تر هستند. آیا زمینه‌سازی برای عادی شدن بی‌حجابی و در

نتیجه از بین رفتن حساسیت مردها بهتر نیست؟

پاسخ: طبیعی است که در مغرب‌زمین هر پرده از شرم و عفاف که کنار می‌رود و جلوة تازه‌ای از جنسیت آشکار می‌شود چند صباحی آن جلوه و آن نمایش تازگی دارد و سپس جاذبه خود را از دست داده و عادی می‌گردد. اگر مسئله به همین جا ختم می‌شد، این فرضیه درست بود، اما مشکل این است که مسئله به اینجا ختم نمی‌شود، بلکه به محض اینکه این نوع تحریک در اثر تکرار عادی شد انسان در پی تحریک تازه‌ای برمی‌آید که شدید‌تر باشد و سوداگران بازار تحریک نیز این نکته را به‌خوبی فهمیده‌اند و به همین دلیل دائماً در‌صدد کشف و اختراع روش‌های جدیدتر و شدید‌تر هستند.

مگر سرمایه‌داران و همه آن‌ها که از این راه تجارت می‌کنند می‌گذارند این آتش خاموش شود. آنان همواره با حیله‌های جدید و ترفند‌های تازه بازار خویش و آتش انسان را تیز کرده و با نوشاندن آب شور به تشنگان آنان را تشنه‌تر می‌سازند. غریزه جنسی از این نظر شبیه اعتیاد است، کدام انسان عاقل تجویز می‌کند که برای ریشه‌کن کردن اعتیاد باید هروئین و تریاک را به مقدار زیاد در دسترس معتادان قرار داد تا عادی گردد؟ آیا غیر از این است که معتاد در اثر مصرف زیاد حساسیت خود را نسبت به هروئین و تریاک از دست می‌دهد و برای نشئه شدن مقدار زیادتری طلب خواهد کرد و آن مقدار زیاد‌تر نیز پس از چندی عادی شده و دوباره مقدار بیشتر و

بیشتر و نهایتاً افزون‌طلبی تاآنجا ادامه پیدا می‌کند که معتاد جان خود را از دست بدهد؟⁽¹⁾

بی‌حجابی و نشاط روحی

سؤال: بی‌حجابی و برخورداری از آرایش و پوشش متنوع و جذابیت، نوعی آرامش و نشاط روحی و احساس رضایت‌مندی را به افراد جامع هدیه می‌کند. آیا اسلام با نشاط و شادی مخالف است؟

پاسخ: در پاسخ این سؤال باید گفت، در چنین نتیجه‌گیری از بی‌حجابی و بی‌بند و باری تردید جدی وجود دارد. اگر بی‌حجابی نشاطی گذرا و مقطعی و احساس رضایت‌مندی شیطانی را ایجاد کند، در مقابل بحران‌های روحی و روانی فردی و اجتماعی آن بسیار ناچیز است. وانگهی، آیا گدایی نگاه ومحبت از دیگران، موجب به تاراج دادن شخصیت، هویت انسانی و اخلاق نیست! آیا به حراج گذاشتن عفت ایجاد شادی و نشاط می‌کند!

اگر چنین باشد امروزه دنیای برهنه باید در اوج شادکامی و آرامش باشد، در حالی که آمار خلاف این را می‌گوید. طبق آمار و گزارش‌های منتشر شده از سوی مؤسسه «وردواچ» غربی‌ها علی‌رغم همه ادعاها، شعارها، ظاهر‌سازی‌ها و بی‌بند و باری‌ها هنوز به رضایت کافی دست نیافته‌اند و رشد ابتلا به بیماری افسردگی، تمایل به خودکشی، بی‌خوابی و استرس، در کشوهای غربی و به اصطلاح

خوشحال به‌شدت رو به افزایش است. تعداد تماس‌های صورت گرفته با مراکز مشاوره و درمان افراد ناامید و متمایل به خودکشی در روزهای آغازین سال و ماه ژانویه با 8% رشد روبه‌رو می‌شود ... 40 تا 60%شهروندان آمریکایی از بیماری‌های عصبی و روانی متعدد رنج می‌برند ... .

سازمان جهانی بهداشت پیش‌بینی کرده، در سال 2010 میلادی افسردگی به دومین بیماری رایج در کشورهای توسعه یافته تبدیل می‌شود و در طول یک سال برای 361831 کودک 3 تا 6 ساله انگلیسی داروی ضد افسردگی و آرام بخش تجویز شده است. اسلام با شادی و نشاط مخالف نیست، بلکه شادی و نشاط و آرامش را با شاخص‌های معین و تعریف شده ارائه نموده است. از نظر اسلام نشاطی که از حرام و گناه نشأت گرفته باشد، نه تنها شادی نیست که نکبت، عذاب و خمیر‌مایه اندوه، حسرت و عقوبت دنیوی و اخروی است.

یک مسلمان، شادی و غم خود را بر مبنای آنچه شرع مقدس اسلام و تکالیف دینی مقرر فرموده تنظیم

می‌کند، نه براساس خواهش‌های نفسانی و نقشه‌های شیطانی. این چه شادی و نشاطی است که درهای جهنم را نه تنها به روی خود شخص که بر روی همه کسانی که در دام هوس‌های آلوده او گرفتار شده‌اند می‌گشاید؟

این چه احساس خوشحالی است که انحطاط اخلاقی، تزلزل خانواده و فساد اجتماعی را به ارمغان آورده و غیرت، حیاء و فضائل اخلاقی و ارزش‌های انسانی را نشانه گرفته است؟

شادی و نشاط واقعی در سایه اطاعت خدا و بالاترین لذت ترک معصیت الهی است.

چه لذتی بالاتر از اینکه سیاهی چادر یک خانم محجبه و عفیفه دل مردهای هوس‌رانی را که دنبال خوش رنگ‌ترین زنان می‌گردند را بزند؟!چه لذتی دارد وقتی بانویی با وقار و محجوب سرخوش از اطاعت خدا در جامعه ظاهر می‌شود و دغدغه این را ندارد که گوشه‌ای از آرایش و زیبایی او پاک شده یا فلان مرد هوس‌ران به او بی‌محلی کرده است... .

چقدر شادی آفرین است که زنی با حجاب و متین در جامعه حضور فعال، مؤثر و الهام‌بخش دارد بدون آنکه صد قافله دل کثیف همراه او باشد.

بزرگ‌ترین احساس رضایت‌مندی و نشاط روحی زمانی است که دختری بندگی خدا را سرلوحه زندگی خود قرار دهد نه بردگی هوس را و برترین خوشحالی لحظه‌ای است که بانویی محجبه احساس کند انسانی است دارای کرامت، عزت و ارزش؛ نه عروسکی متحرک و بازیچه دیگران.

اگر لذت ترک لذت بدانی دگر لذت نفس لذت نخوانی

خلاصه اینکه شادی و لذتی مطلوب است که اولاً پایدار باشد و ثانیاً، پیامد سوء نداشته باشد. عمل ورفتاری که آنی و گذرا‌ست و در پی خود نیز سیمای عذاب وجدان، حسرت و عقوبت اخروی دارد لذت به حساب نمی‌آید.

بی‌حجابی معلول خود‌باختگی

سؤال: آیا می‌توان گفت بی‌حجابی ناشی از نوعی کمبود روحی و روانی است؟

پاسخ: بله، در مواردی بی‌حجابی ناشی از اختلالات روانی، مثل خود‌باختگی، عدم اعتماد به نفس و تزلزل شخصیت است. این کمبود‌های روانی در رفتارهای خاصی مانند تظاهر، خودنمایی، تقلید محض از دیگران و چشم و هم چشمی نمود پیدا می‌کند.

زن بی‌حجاب، در برابر مظاهر فساد و جلوه‌های فرهنگ پوچ غرب و هوس‌های شیطانی، خودباخته می‌شود و در نتیجه شیفتگی و دلبستگی شدیدی برای او ایجاد شده و با پشت پازدن به ماهیت انسانی خویش و فرهنگ دینی و ملی خود یک دل که نه، صد دل به مظاهر فرهنگ غربی داده و سرسپرده نقشه‌های شیطانی آنان می‌شود.

گاهی پیشرفت‌های ظاهری دولت‌های غربی مردم مشرق زمین را مجذوب می‌کند، به طوری که در ارزیابی آن پیشرفت‌ها چنان دچار دستپاچگی و احساس حقارت شده که دنباله‌روی محض و بی‌چون و چرای غرب می‌شوند، و تنها راه رسیدن به چنین تمدن و صنعتی را قربانی کردن همه چیز، حتی اعتقادات دینی خود می‌پندارند ... .

جوان و تجربه

سؤال: با توجه به ویژگی‌های خاص جوان، آیا بهتر نیست اجازه دهیم خود او تجربه کند و بعد از شکست خودش راه درست را انتخاب کند؟

این قضیه بخصوص در مورد حجاب نیز صادق است.

پاسخ: این سخن در بسیاری از موارد نادرست است؛ مگر می‌شود در مقولاتی مانند بحث‌های تکلیفی، موضوعات حیثیتی و مسائلی که مستقیماً با سلامت جسمی و روحی انسان مرتبط هستند چنین حکمی را صادر کرد.

اگر بنا بود بشر خود تجربه کند، یعنی متکی به عقل و تشخیص خود باشد، دیگر نیازی به وحی، بعثت پیامبران (صلّی الله علیه و آله )و نصب امامان:نبود؛ آن بزرگواران آمدند تا راهنما و هدایت‌گر بشر در توفان سهمگین و پر‌تلاطم زندگی باشند و در پرتو انوار الهی مسیر سعادت و خوشبختی را به مردم نشان دهند. آسیب‌های بی‌حجابی و بد‌حجابی آنقدر شفاف و نمایان است که جایی برای انکار آن نمی‌ماند. خطراتی که به خاطر عدم رعایت پوشش درست، دختران سهل‌انگار و هوس‌ران را تهدید می‌کند آنقدر جدی است که ممکن است یک لحظه غفلت حسرت و پشیمانی یک عمر را به دنبال داشته باشد.

مگر می‌شود قطعه گوشتی را میان ده‌ها گربه رها کرد و توقع داشت هیچ اتفاقی نیفتد؟ پس قانون، کنش و واکنش و عمل و عکس‌العمل چه می‌شود؟

خواسته یا ناخواسته، بی‌حجابی و بدحجابی، حداقل از دریچه نگاه هوس‌رانان، علامت نوعی بی‌تعهدی اخلاقی به شمار می‌رود. کسی که لباس نامناسب، تیپ نامناسب، آرایش مبتذل و رفتار ناشایست دارد پیام‌هایی را خواسته یا ناخواسته به دیگران ارسال می‌کند.آیا تصمیم عاقلانه این است که وی را به حال خود رها کنیم تا بعد از اینکه پردۀ حیا و عفت او دریده شد به آغوش حجب و حیا

و پوشش اسلامی باز گردد؟ یا اینکه حتی با احتمال خطر جلو خطر را بگیریم و راه را برای راهزنان عفت و حیاء نا‌امن کرده و با رعایت حجاب و متانت و عفت درون و برون جلوی سوء استفاده آنان را بگیریم؟

فرار از حجاب

سؤال: برخی از دختران به خاطر تابعیت از جو حاکم، از حجاب فرار می‌کنند؛ تذکرات وتوصیه‌های پدر و مادر و... در آنها اثر نمی‌کند، در مواجهه با آنها چه باید کرد؟

پاسخ: علی‌رغم گذشت سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی، هنوز کار قابل توجهی در رابطه با تبیین و فلسفه وجوب حجاب ونهادینه کردن آن در جامعه صورت نگرفته است؛ هنوز بانوان و دختران از فلسفه و شیرینی حجاب و چادر برخوردار نشده‌اند. روش‌های ترویج حجاب و

چگونگی برخورد با بی‌حجابی دچار افراط و تفریط‌های زیادی بوده و دختران بیش از آنکه از اصل حجاب فرار کنند، از رفتارهای ما فرار می‌کنند.

بسیاری از دختران و بانوان محجبه نیز از چرایی و آثار حجاب آگاهی ندارند و صرفاً آن را به عنوان پوششی تقلیدی، سنتی و خانوادگی پذیرفته‌اند، نه استدلالی و انتخابی.

دشمن نیز سنگ تمام گذاشته و با تمام قوا به میدان آمده و از همه ابزار و سرمایه‌ها، مخصوصاً تبلیغ رسانه‌ای خود، برای ایجاد

شبهه و تردید در اذهان و ترویج بی‌حجابی و بی‌عفتی در جامعه و ایجاد بدبینی نسبت به احکام شرعی استفاده می‌کند.

دختران جوان باید بدانند که نوع پوشش و لباس هر شخصی مظهر فرهنگ و بینش اوست. انسان تا فرهنگ ملتی را نپذیرد لباس آنان را بر تن نمی‌کند و تا با فرهنگ خود وداع نکند نمی‌تواند با لباس ملّی خویش وداع نماید. امام علی(علیه السّلام)می‌فرمایند:

کسی که خود را شبیه قومی می‌سازد جزء آنان محسوب می‌گردد.⁽¹⁾

به تعبیر دیگر، هرکس مطابق بینش و باور خویش لباس می‌پوشد و با لباس، اعتقادات خود را معرفی می‌کند. کسی که از مدل‌ها و لباس‌ها و تیپ‌های غربی استفاده کند نمی‌تواند خود را در صف مسلمانان و مؤمنان بپندارد، چرا که در دام شهوت و هوس افتاده و کسی که در قفس شهوت و هوس افتاده باشد اگربه خود نیاید عاقبت خوبی نخواهد داشت.

امام علی(علیه السّلام) می‌فرماید:

مسلمانان در صورتی عاقبت بخیر می‌شوند که لباس بیگانگان و کفار را نپوشانند و غذاهای آنان را نخورند؛ اگر چنین شود خداوند آنان را ذلیل خواهد کرد.⁽²⁾

رهبر معظم انقلاب در این زمینه می‌فرماید:

امروز سر و سینه را از زیور‌آلات پر کردن و آرایش و مد و لباس را بت خود قرار دادن برای زن انقلابی مسلمان ایران ننگ است.⁽¹⁾

جوانان، در باطن دیندار هستند و باید به این نکته واقف شوند که خدایی که انسان را آفریده برای او تکالیفی معین کرده و این تکالیف را روزی از او مطالبه خواهد کرد.

باید سعی کنند بندگی کرده و خود را با دستورهای او وفق دهند تا سعادت دنیا و آخرت نصیب آنان گردد. باید بدانیم که دشمن، دشمن است و از او جز دشمنی برنمی‌آید. ترویج بی‌حجابی و بی بند و باری را فقط باید در راستای دشمنی او با اسلام و ایران و انحراف جوانان ارزیابی کرد.

مسئولان، مردم و بخصوص پدران و مادران نیز در این خصوص وظایف سنگینی دارند.

نباید از پرخاش‌گری و تمرد جوانان دل‌زده و ملول گردند، بلکه با زبانی لین، اخلاقی شایسته، شیوه‌ای اقناعی و از سر صدق و صفا آنان را توجیه کرده و به مسیر هدایت رهنمون سازند.

بدیهی است که زیربنای تربیت اسلامی باید از دوران طفولیت باشد تا در ذهن و جان او تثبیت شده و نهادینه گردد.

حجاب در نماز

سؤال: فلسفه اصلی حجاب حفظ خود در برابر نامحرمان است، با این وصف دلیل وجوب حجاب کامل در هنگام نماز، که هیچ نامحرمی حضور ندارد، چیست؟

پاسخ: این حکم هم مثل همه احکام الهی دارای حکمت و فلسفه خاص خود است، که توجه به آن جایگاه و اهمیت حجاب را روشن‌تر می‌سازد؛ از جمله اسرار و دلایلی که برای این دستور می‌توان برشمرد عبارتند از:

فصل ششم:بهانه‌ها

اشاره

هیچ اتفاقی برایم نمی‌افتد

سؤال: هر چند ممکن است بی‌حجابی آسیب‌ها و خطرهایی داشته باشد، اما من مطمئن هستم برایم هیچ اتفاقی نمی‌افتد، پس چرا خود را مقیّد به حجاب نمایم؟

پاسخ: اولاً، حجاب دستور دینی و تکلیفی شرعی است و فلسفه آن تنها در مصونیت از خطرات شخصی خلاصه نمی‌شود.

ثانیاً، بی‌حجابی صرفاً یک مسئله شخصی نیست و آسیب‌های اجتماعی و خطراتی برای دین و دنیای دیگران نیز ایجاد می‌کند.

ثالثاً، اطمینان از عدم خطر، توهمی بیش نیست، چرا که هر عملی عکس‌العملی دارد و هر کنشی، واکنشی. اگر به آمار و اخبار مراجعه شود معلوم می‌گردد اتفاقاتی که با منشأ بی‌حجابی و بی‌عفتی می‌افتد آنقدر زیاد است که به هیچ‌وجه قابل انکار نیست. چه بسیار زنانی که به خاطر عدم رعایت پوشش شرعی و عدم پایبندی به متانت ظاهری به رسوایی و بی‌آبرویی کشیده شده‌اند و اکنون حسرت گذشتۀ سیاه، سادگی، جهالت و لجبازی خود را می‌خورند.

یادمان باشد، بی‌حجابی زمینه را برای نگاه‌های هوس‌آلود مهیا کرده و اصولاً بی‌حجاب چشمان هرزه را به سوی خود فرامی‌خواند و از «نگاه» تا «گناه» هم راهی نیست.

تعمیم خطا

سؤال: با‌حجاب‌ها بد اخلاق هستند، تظاهر می‌کنند، ولی با پوشش و در زیر چادر انواع خلاف‌ها را انجام می‌دهند. چه ضرورتی دارد من هم دنباله‌رو آنها باشم؟

پاسخ: اولاً، در اینکه ممکن است برخی افراد خلاف‌کار... متظاهر و بداخلاق در بین خانم‌های بی‌حجاب وجود داشته باشد تردیدی نیست. طبیعی است که در بین هر قشری، انسان‌های خوب و بد وجود داشته باشند؛ هر چند انتظار می‌رود که موارد منفی به حداقل برسد. چرا که منظور اصلی از حجاب ایجاد فرهنگ عفیفانه در جامعه است؛ فرهنگی که براساس آن زنان پاکدامن باشند؛⁽¹⁾در راه رفتن،⁽²⁾سخن گفتن،⁽³⁾نگاه کردن⁽⁴⁾و در همه موارد نیز موازین شرعی و اخلاقی را مراعات نمایند. در واقع دختران و بانوانی که در عین پوشیدگی، رفتار عفیفانه ندارند، از روح حجاب و فلسفه واقعی آن بهره‌ای نبرده‌اند.

ثانیاً، تعمیم موارد جزء به کل، کار درستی نیست. به فرض اگر بین خانم های باحجاب چند نفر هم وجود داشته باشند که رفتاری مغایر با روح حجاب دارند، آیا ما مجاز هستیم دایره تنفّر خود را به همه خانم‌های باحجاب و بدتر از آن به اصل حجاب، که حکمی

شرعی است، گسترش دهیم و با این بهانه خود را به گناه و معصیت و نکبت بی‌حجابی دچار کنیم! چرا نیمۀ پر لیوان را نبینیم؟ چرا چشم خود را از این همه دختر و بانوی وارسته، متین و موفّقی که در عین برخورداری از پوشش عفیفانه در فعالیت‌های علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی شرکت دارند ببندیم!

برادری و خواهری

سؤال: مگر اسلام دین برادری و خواهری نیست؟ ما هم مثل برادر و خواهران همدیگر هستیم، چرا این مقدار در رابطه با پوشش سخت می‌گیرید؟

پاسخ: دین اسلام واقعاً دین برادری و خواهری است، به همین خاطر همه موظف‌اند به همدیگر کمک کنند و به فکر یکدیگر باشند. از نظر اسلام مسلمانان مانند دندانه‌های شانه‌اند و سرنوشت هر کدام برای دیگری مهم است. یک مسلمان اگر ببینید برادر و خواهرش در انتخاب مسیر به خطا می‌رود، به حکم مسلمانی و به حکم برادر و خواهری، به او تذکر می‌دهد و سعی می‌کند او را از انحراف برهاند. در جامعه اسلامی، بیماری یک فرد، بیماری همه محسوب می‌شود.

بی‌حجابی و بی‌عفتی، بیماری مهلک و مسری است که اگر به موقع وبه‌هنگام مداوا و ریشه آ ن خشکانده نشود، خطرات و آسیب‌های آن دامنگیر همۀ برادران و خواهران می‌شود.

چنانکه ملاحظه شد برادری و خواهری آدابی دارد که باید به آن توجه شود. مضافاً این که در برادری و خواهری دینی صرف، محرمیت حاصل نمی‌شود تا بهانه‌ای شود برای کشف حجاب و بی بند و باری.

اسیر پول

سؤال: من پول دارم و به وسیله آن لباس‌ها و مدل‌های روز را می‌خرم و می‌پوشم و با آرایش روز بیرون می‌آیم، آیا اختیار پول خود را هم ندارم؟

پاسخ: اتفاقاً یکی از اسرار وجوب حجاب در اسلام ایجاد تعادل اجتماعی و آرامش روحی در جامعه است. حجاب پوششی است که لباس‌های زیرین را می‌پوشاند تا زشتی و زیبایی آن در پس پرده بماند؛ پول‌دار، فقیر، تحصیل‌کرده، بی‌سواد، بالا شهری، پایین شهری و... همه و همه در ورای حجاب انسانی دیده می‌شوند. اگر بنا باشد هر کس با اتکا به پول و ثروت هر کاری را که دلش خواست انجام دهد، جامعه دچار هرج و مرج می‌شود و سنگ روی سنگ بند نمی‌شود؛ همه باید خود را به موازین دینی و اصول قانونی مقیّد کنند و با پایبندی به آن زمینه را برای سلامت روحی و روانی فردی و اجتماعی مهیا کنند.

عیسی به دین خود، موسی به دین خود

سؤال: مرا با تو در یک قبر نمی‌گذارند؛ عیسی به دین خود موسی به دین خود، شما چرا به خاطربی‌حجابی من و امثال من حرص می‌خورید؟

پاسخ: این مسئله درست است که هر کس در قبر خود دفن شده و باید پاسخ‌گوی اعمال و رفتار خویش باشد و در محکمه الهی حساب پس بدهد و هیچ‌کس، حتی نزدیک‌ترین فرد به انسان، در روز قیامت به فریاد او نمی‌رسد؛ به تعبیر قرآن کریم:

{ یَوْمَ لا یَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ }⁽¹⁾

آنجا نه مال و ثروت سودمند است و نه اولاد و بستگان.

{ شَهِدَ عَلَیْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما کانُوا یَعْمَلُونَ}⁽²⁾

گوش، چشم و پوست انسان، علیه او دربارۀ اعمالی که انجام داده شهادت می‌دهند.

اما آیا اگر فردی از روی خیرخواهی و از باب تکلیف تذکری

اخلاقی مبنی بر رعایت حریم الهی و مراعات پوشش عفیفانه داد، کار نادرستی کرده است؟ مگر نه اینکه او براساس تکلیف دینی خویش امر به معروف و نهی از منکر نموده است. چه منکری بالاتر از برهنگی، بی‌حجابی و بی‌بند و باری، که همچون آتشی شعله‌ور

اخلاق عفت و حیاء و غیرت را در جامعه اسلامی می‌سوزاند و خاکستر می‌کند؟

ضرب المثل «عیسی به دین خود موسی به دین خود» با موازین دینی سازگاری ندارد، که اگر چنین بود دیگر نیازی به بعثت پیامبر اسلام(صلّی الله علیه و آله )و ابلاغ احکام الهی و تعیین قوانین اخلاقی اسلام نبود. در اسلام اگر کسی گناهی را ببیند و توان جلوگیری از آن را داشته باشد و اقدام نکند شریک جرم گنهکار محسوب می‌شود. گناه در جامعه اسلامی مانند بیماری مسری خطرناکی است که اگر از آن جلوگیری نشودبه سراسر جامعه سرایت کرده و همه را گرفتار خواهد نمود.

جامعه مانند یک خانواده بزرگ است و اگر بنا باشد در خانواده‌ای عیسی به دین خود باشد و موسی به دین خود، هر کس هر کار دلش خواست انجام دهد آیا این خانواده از هم گسیخته نخواهد شد؟!

احترام اختیاری

سؤال: مگر نمی‌گویید فلسفه حجاب احترام به شخصیت زن است، اگر کسی نخواهد احترامش کنند چه کند؟ ما نه حجاب را می‌خواهیم و نه احترامش را؟

پاسخ: اولاً، تکریم و حفظ شخصیت زن، یکی از آثار داشتن حجاب و پوشش اسلامی است، نه همه آن.

ثانیاً، اختیاری بودن احترام و تکریم شخصیت خود، دلیلی بر اختیاری بودن حجاب نیست، حجاب امری شرعی، اجتماعی است.

ثالثاً، آزادی فردی و خواسته شخص تا جایی اعتبار دارد که به حقوق دیگران لطمه‌ای وارد نکند؛ بی‌حجابی تعرض به حقوق فردی و اجتماعی دیگران است و مانند آتش سیار است که هر کجا رود آنجا را به آتش کشیده و شخصیت، اخلاق و اعتقاد مردم را به چالش می‌کشد.

رابعاً، میدان برای انتخاب وقتی مجاز است که منع شرعی نداشته باشد و شارع مقدس محدوده‌ای برای آن معین نکرده باشد. آیات و روایات بسیاری دال بر محدودیت پوشش در قالب و نوع و شکل خاصی است، که به مصلحت فرد و جامعه است و بی‌توجهی به آن مصونیت، امنیت، پاکی و سلامت فردی و اجتماعی را به خطر می‌اندازد.

رضایت اولیا

سؤال: من خودم صاحب دارم وپدر و مادرم نسبت به بی‌حجابی من رضایت دارند، دیگر به کسی چه ربطی دارد که من بی‌حجاب هستم؟!

پاسخ: اولاً، پدر و مادر در حیطه اختیارات خود می‌توانند تصمیم‌گیری کنند؛ رضایت و عدم رضایت آنها در محدودۀ شرعی و اخلاقی نافذ نیست.مثل اینکه کسی نماز نخواند و روزه نگیرد و بگوید چون پدر و مادر رضایت ندارند من این دو واجب را ترک می‌کنم؟!

ثانیاً، جایی که اطاعت از پدر و مادر منجر به گناه و معصیت خداوند شود جایز نیست.

ثالثاً، پدر و مادر که نمی‌توانند به جای همه افراد جامعه تصمیم بگیرند. حجاب امری اجتماعی و رعایت آن حقی اجتماعی است.

رابعاً، پدرها و مادرها توجه داشته باشند که شرعاً در قبال دین‌دار کردن فرزندان خویش و تربیت دینی و اخلاقی آنان مسئول هستند و هر‌گونه کوتاهی در این خصوص، عواقب دنیوی و اخروی خطرناکی دارد.

رضایت شوهر

سؤال: با توجه به اینکه از نظر اسلام مرد سرپرست خانواده ورئیس زن است، آیا اگر او از بی‌حجابی زن خود ناراحتی نداشته و بدان رضایت دهد آیا باز هم گناهی متوجه زن می‌شود؟

پاسخ: حرام و حلال دو مقوله ثابت شرعی بوده و تا قیامت قابل تبدیل و تغییر نیست. کسی هم نمی‌تواند به بهانه‌های واهی حلالی را حرام و حرامی را حلال گرداند.

بی‌حجابی دهن‌کجی به مقدسات و زیر پا گذاشتن حکمی شرعی است و رضایت شوهر جز اینکه او را در این گناه شریک می‌گرداند اثری ندارد.

خانم‌های بی‌حجاب به این نکته توجه داشته باشند که، اگر جلوه‌گری و دل‌ربایی امروز آنان علاقه مردی را به همسرش کم کند

فردا زن زیبای دیگری با جلوه‌گری خویش شوهر وی را خواهد ربود و رونق زندگی آنان را کم خواهد کرد.⁽¹⁾

حجاب حق خداوند است و حق خداوند چیزی نیست که دیگران بخواهند از آن صرف‌نظر کنند. به تعبیر فقیه بزرگوار آیت‌الله جوادی آملی:

حجاب زن مربوط به خود او نیست تا گفته شود ازحقّ خود صرف‌نظر کردم، حجاب زن مربوط به مرد نیست تا بگوید؛ من راضی به بی‌حجابی هستم، حجاب زن مربوط به خانواده نیست که اعضای خانواده به بی حجابی راضی باشند. حجاب حقی است الهی.

اگر همه اعضای خانواده؛ اعم از همسر، برادر، فرزند و ... راضی به بی‌حجابی باشند قرآن مجید راضی نخواهد بود، زیرا زن و حیثیت او حق خداست و خدا زن را مظهر احساس و عاطفه آفرید، نه مظهر بی‌عفتی و شهوت‌رانی.⁽²⁾

از ما بدتران

سؤال: وضعیت پوشش ما خوب است. این همه آدم وجود دارد که وضع آنها از ما بدتر است، چرا؟

پاسخ: شما چرا به افراد بهتر از خود نگاه نمی‌کنید، چرا خیل بانوان و دختران با حیاء، عفیف و محجوب را الگوی خود قرار نمی‌دهید؟

چرا وضعیت پوشش خود را با دختران و زنان بی‌حجاب‌تر مقایسه کرده و به خود امتیاز می‌دهید؟ مبنای امتیاز دادن آموزش‌های دینی و احکام شرعی و الگوهای پذیرفته شده در اسلام است. خیر دنیا و آخرت انسان در اقتدا و پیروی نمودن از این انسان‌های متعالی و خود‌ساخته نهفته است. کسی که خود بی‌راهه می‌رود، قابلیت راهنمایی دیگران را ندارد.

صدا و سیما

سؤال: اگر بی‌حجابی ناپسند است پس چرا صدا و سیما فیلم‌ها و سریال‌هایی پخش می‌کند که به نوعی ترویج بی‌حجابی و شخصیت دادن به زنان بی‌حجاب یا کم‌حجاب است؟

پاسخ: اولاً، این اشکال به صدا و سیما به طور خاص و به سایر عرصه‌های هنری به طور عام وارد است که هنوز خود را با آموزش‌های دینی و اقتضائات شرعی تطبیق نداده‌اند. صدا و سیما، و در مجموع رسانه‌ها در نظام جمهوری اسلامی باید مقوّم و مروّج احکام اسلامی باشند، نه عاملی برای تضعیف آن.

ثانیاً، مگر شما مقلد صدا و سیما هستید! شما مسلمان هستید و براساس حکم شرع، مقلد مرجع تقلید جامع‌الشرائط. از نظر همه

مراجع معظم تقلید، حجاب امری واجب بوده و به عنوان ضروری دین به حساب می‌آید.

ثالثًا، مراجع معظم و همچنین مقام معظم رهبری - مد ظله العالی -بارها اعلام کرده‌اند که پخش یک برنامه یا طرح یک ایده از صدا و سیما، دلیلی بر حلیّت و مشروع بودن آن نیست.

فصل هفتم :فقه حجاب

اشاره

حجاب و احکام شرعی

در این بخش پرسش و پاسخ‌های شرعی در خصوص حجاب طبق فتاوای حضرات آیات عظام امام خمینی، فاضل لنکرانی، تبریزی، بهجت5 خامنه‌ای، سیستانی، وحید خراسانی، نوری همدانی، مکارم شیرازی مد‌ظلهم، نقل می‌گردد. بر‌این اساس، در پاسخ‌هایی که نظرات اکثریت مراجع معظم فوق الاشاره مشترک بوده با تعبیر مراجع معظم مشخص شده و در صورتی که مرجع تقلیدی نظر دیگری داشته باشد. به طور مستقل بیان شده است.

سؤال: پوشش بدن برای زن چگونه باید باشد؟

پاسخ: مراجع معظم:

زن باید تمام بدن و موی خود (بجز گردی صورت و دست‌ها تا مچ ) را دربرابر نامحرم بپوشاند.⁽¹⁾

حضرت آیةالله صافی گلپایگانی:

زن باید تمام بدن و موی خود را در برابر نامحرم بپوشاند و بنابر احتیاط واجب، باید دست و صورت را نیز بپوشاند.⁽²⁾

سؤال: آیا زیر چانه زن نیز باید از نامحرم پوشانده شود؟

پاسخ: مراجع معظم:

آری، زیر چانه جزء گردی چهره نیست و باید در برابر نامحرم پوشانده شود.⁽¹⁾

حضرت آیةالله سیستانی:

آن قسمت از چانه و زیرچانه که در هنگام پوشش مقنعه به طور معمول پوشانده نمی‌شود حکم گردی صورت را دارد.⁽²⁾

سؤال: آیا بر زن لازم است در مقابل بچه نابالغ خود را بپوشاند؟

پاسخ: مراجع معظم:

اگر خوب و بد را می‌فهمد و احتمال می‌دهد که نگاهش به بدن زن موجب تحریک شهوتش بشود، بنا بر احتیاط واجب باید بدن و موی خود را از او بپوشاند.⁽³⁾

حضرت آیةالله بهجت:

اگر خوب و بد را می‌فهمد بنا بر احتیاط واجب باید بدن و موی خود را از او بپوشاند.⁽⁴⁾

حضرات آیات عظام، تبریزی و مکارم شیرازی:

خیر لازم نیست، ولی بهتر است بدن و موی خود را از پسری هم که خوب و بد را می‌فهمد بپوشاند.⁽¹⁾

سؤال: از چه زمانی بر دختر رعایت حجاب واجب می‌شود؟

پاسخ: مراجع عظام:

هر وقت یکی از نشانه‌های بلوغ در دختر آشکار شود رعایت حجاب بر او واجب می‌گردد.

توضیح اینکه:

الف. نشانه‌های بلوغ در دختر سه چیز است:

ب. از نظر حضرت آیةالله سیستانی نشانه بلوغ در دختر، تنها تمام شدن 9 سال قمری است.

سؤال: پدرم اصرار دارد که من بیش از حد معمول حجابم را رعایت کنم چه کنم؟

پاسخ: مراجع معظم: حجاب کامل زن در برابر نامحرم در محدوده شرعی واجب است و بیش از آن واجب نیست، اما سعی کنید پدرتان را آزرده خاطر نسازید.⁽²⁾

سؤال: آیا پوشاندن پشت و روی پا در مقابل نامحرم واجب است؟

پاسخ: مراجع معظم:

آری، باید آن را از نامحرم بپوشاند.⁽¹⁾

حضرت آیةالله مکارم شیرازی:

خیر واجب نیست، ولی بهتر است آن را بپوشاند. ⁽²⁾

حضرت آیةالله تبریزی:

پوشاندن روی پا تا مچ بنابر احتیاط واجب است.⁽³⁾

سؤال: زنی که می‌داند به جهت چهره زیبایش مردان نامحرم به او نگاه می‌کنند چه وظیفه‌ای دارد؟ آیا پوشاندن چهره واجب است؟

پاسخ: مراجع معظم:

اگر باعث مفسده نشود، پوشاندن چهره واجب نیست، ولی مردان وظیفه دارند به او نگاه نکنند.⁽⁴⁾

حضرات آیات بهجت، تبریزی و وحید خراسانی: اگر باعث جلب توجه مرد نامحرم شود، بنابر احتیاط واجب باید چهره خود را بپوشاند.⁽⁵⁾

حضرت آیةالله صافی گلپایگانی:

باید چهره خود را در برابر نامحرم بپوشاند.⁽¹⁾

سؤال: برای رعایت حجاب شرعی چادر بهتر است یا مانتو؟

پاسخ: مراجع معظم:

بی‌شک چادر به عنوان حجاب برتر، از ارزش والایی برخوردار است.⁽²⁾

سؤال: پوشیدن جوراب نازک چه حکمی دارد؟

پاسخ: مراجع معظم:

اگر ظاهر پا در آن پیدا باشد، پوشیدن آن(جوراب) جایز نیست.⁽³⁾

سؤال: پوشیدن مانتوهایی که برجستگی‌های بدن (مانند سینه و باسن ) را نمایان می‌کند چگونه است؟

پاسخ: مراجع معظم: اگر باعث تهییج شهوت باشد جایز نیست.⁽⁴⁾

سؤال: پوشیدن کفش‌های صدا‌دار برای بانوان چه حکمی دارد؟

پاسخ: مراجع معظم:

اگر باعث جلب توجه مرد نامحرم و مفسده شود پوشیدن آن اشکال دارد.⁽⁵⁾

سؤال: آیا پوشاندن کلاه گیس واجب است؟

پاسخ: مراجع معظم :

کلاه‌گیس هم باید از نامحرم پوشانده شود.⁽¹⁾

سؤال: آیا نماز خواندن با چادر بدن‌نما صحیح است؟

پاسخ: مراجع معظم:

اگر چادر نازک و بدن نما باشد نماز با آن باطل است،

مگر آنکه زیر چادر پوشش کامل داشته باشد.⁽²⁾

سؤال: نماز خواندن با مانتو و روسری چه حکمی دارد؟

پاسخ: مراجع معظم:

اگر مقدار واجب پوشش و شرائط لباس نمازگزار رعایت شود اشکال ندارد؛ هر چند نماز با چادر برای رعایت پوشش در نماز آسان‌تر و بهتر است.⁽³⁾

سؤال: حکم گرفتن عکس بدون حجاب که ظاهر کنندۀ آن مرد نامحرم است چگونه است؟

پاسخ: مراجع معظم:

اگر ظاهر کننده او را نشناسد و باعث مفسده نیز نشود اشکال ندارد.⁽⁴⁾

سؤال: پوشیدن لباس‌های بسیار تنگ(اندامی) در مجالس زنانه چه حکمی دارد؟

پاسخ: مراجع معظم:

اگر موجب تحریک یا مفسده باشد جایز نیست؟⁽¹⁾

سؤال: استفاده از لباس یا مانتو یا چادر با رنگ‌های روشن چه حکمی دارد؟

پاسخ: اگر موجب جلب نظر نامحرم و یا محریک مفسده دیگری شود جایز نیست.⁽²⁾

سؤال: چنانچه نپوشاندن صورت و دست‌ها تا مچ فسادی برای زن در جامعه به بار آورد آیا پوشاند آن واجب می‌شود یا نه؟

پاسخ: امام خمینی(رحمه الله): در فرض سؤال واجب است.⁽³⁾

سؤال: حکم سر کردن چادرهای براق برای بانوان چیست؟

پاسخ: مقام معظم رهبری:

اشکال ندارد مگر آنکه به صورتی باشد که جلب نظر نامحرم نماید و زن با سر کردن آن در میان نامحرمان انگشت‌نما گردد.⁽⁴⁾

سؤال: پوشیدن چادرهایی که مو یا سایه دست‌ها از پشت آن نمایان است چه حکمی دارد؟

پاسخ: حضرات امام، گلپایگانی و اراکی رحمه الله:

پوشیدن اینگونه چادرها جایز نیست. بخصوص اگر در منزل نامحرمی هست باید از پوشیدن این گونه چادرها خودداری کنند.⁽¹⁾

سؤال: بیرون گذاشتن موهای سر از چادر و مقنعه در انظار عمومی چه حکمی دارد؟

پاسخ: مراجع معظم: حرام است.⁽²⁾

سؤال: آیا زن در انتخاب پوشش باید تابع شوهرش باشد؟

پاسخ: مراجع معظم:

خیر اطاعت زن از شوهر تنها در حقوق زناشویی و بیرون رفتن از منزل است و در امور دیگر اطاعت از او واجب نیست.⁽³⁾

سؤال: وظیفه مردم در قبال بدحجابی و مفاسد موجود در جامعه چیست؟

پاسخ: مراجع معظم:

وظیفه هر فردی امر به معروف و نهی از منکر است، ولی بایدبه شرایط و مراتب آن توجه داشته باشد.⁽⁴⁾

سؤال: آیا در مقدار پوشش کامل شرعی بین نامحرمان دور و نامحرمان فامیل تفاوتی وجود دارد؟

پاسخ: حجاب و پوشش کامل در برابر نامحرمان واجب است؛ خواه نامحرم از بستگان او باشد و خواه از غیر بستگان.⁽¹⁾

سؤال: برخی از مادران، دختران خود را که به حد بلوغ شرعی نرسیده‌اند با سر و پای برهنه در خیابان‌ها و مجالس در حضور نامحرمان می‌آورند و بهانه آنها هم این است که هنوز به سن تکلیف نرسیده‌اند، آیا این کار صحیح است؟

پاسخ: حضرت آیةالله مکارم شیرازی:

بر پدر و مادر لازم است که فرزندان خود را با مسائل اسلامی از زمان طفولیت آشنا کنند.⁽²⁾

حضرت آیةالله العظمی تبریزی:

حجاب بر دختران نابالغ واجب نیست، لکن وظیفه والدین است که دخترانشان را به حجاب اسلامی عادت دهند.⁽³⁾

حضرت آیةالله العظمی بهجت(ره):

تمرین اطفال به وظایف شرعی به عهده والدین است .⁽⁴⁾

حضرت آیةالله العظمی سیستانی:

به غیر بالغ حجاب واجب نیست، ولی بر پدر و مادر لازم است که فرزندان خود را به رعایت آداب و شؤون اسلامی وادار نمایند.⁽¹⁾

سؤال: آیا حجاب از ضروریات دین است؟ حکم کسانی که به آن بی‌اعتنایی می‌کنند چیست؟

پاسخ: حضرت آیةالله العظمی خامنه‌ای:

اصل حجاب ضروری دین محسوب است و بی‌اعتنایی به اصل حجاب و عدم رعایت آن معصیت و گناه است.

حضرت آیةالله العظمی صافی گلپایگانی:

اصل وجوب حجاب فی الجمله از ضروریات اسلام است و منکر آن مرتد است، ولی بی‌اعتنایی به آن با عدم انکار وجوب آن فسق است.

حضرت آیةالله العظمی تبریزی:

اصل حجاب برای زنان از ضروریات دین است و حکم کسانی که به آن بی‌اعتنایی نمایند حکم بی‌اعتنایی به سایر تکالیف دین است.

حضرت آیةالله العظمی سیستانی:

اصل حجاب از مسلمات شریعت است و در قرآن آمده است، ولی کسانی که توجه به وضوح آن ندارند، انکار

آنها مستلزم انکار نبوت نیست و بی‌اعتنایی عملی گناه است.

حضرت آیةالله العظمی مکارم شیرازی:

آری حجاب از ضروریات دین است، ولی انکار آن برای کسانی که از ضروری بودن آن آگاهی ندارند موجب ارتداد نمی‌شود.

حضرت آیةالله العظمی بهجت(ره):

بی‌اعتنایی به حجاب گناه است و داشتن حجاب واجب است.⁽¹⁾

فهرست منابع

قرآن کریم

سیما/