چهل حدیث امام مهدی علیه السلام در کلام امیرالمومنین علیه السلام

مشخصات کتاب

سرشناسه : سیدنژاد، صادق ۱۳۴۰ -، گردآورنده

سرشناسه : مسجد جمکران (قم)

عنوان و نام پدیدآور : چهل حدیث امام مهدی عج در کلام امیرالمومنین ع / صادق سیدنژاد.

مشخصات نشر : قم مسجد مقدس صاحب الزمان (جمکران ۱۳۷۹.

مشخصات ظاهری : [۶۴] ص ۵/۱۱ × ۱۶ س‌م.

شابک : ۱۵۰۰ریال: 964-6705-53-7

یادداشت : فارسی - عربی یادداشت : چاپ دوم ۱۴۲۴ق = ۲۰۰۳م = ۱۳۸۲

یادداشت : کتابنامه به‌صورت زیرنویس

موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، ۲۵۵ق. -- احادیث

موضوع : علی‌بن ابی‌طالب ع ، امام اول ۲۳ قبل از هجرت - ۴۰ق -- نظریه درباره مهدویت

موضوع : اربعینات -- قرن ۱۴

رده بندی کنگره : BP۵۱/س‌۸۷چ‌۹

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۵۹

شماره کتابشناسی ملی : م‌۷۹-۲۱۱۶۳

اشاره

سرشناسه : سیدنژاد، صادق ۱۳۴۰ -، گردآورنده

سرشناسه : مسجد جمکران (قم)

عنوان و نام پدیدآور : چهل حدیث امام مهدی عج در کلام امیرالمومنین ع / صادق سیدنژاد.

مشخصات نشر : قم مسجد مقدس صاحب الزمان (جمکران ۱۳۷۹.

مشخصات ظاهری : [۶۴] ص ۵/۱۱ × ۱۶ س‌م.

شابک : ۱۵۰۰ریال: 964-6705-53-7

یادداشت : فارسی - عربی یادداشت : چاپ دوم ۱۴۲۴ق = ۲۰۰۳م = ۱۳۸۲

یادداشت : کتابنامه به‌صورت زیرنویس

موضوع : محمدبن حسن (عج)، امام دوازدهم، ۲۵۵ق. -- احادیث

موضوع : علی‌بن ابی‌طالب ع ، امام اول ۲۳ قبل از هجرت - ۴۰ق -- نظریه درباره مهدویت

موضوع : اربعینات -- قرن ۱۴

رده بندی کنگره : BP۵۱/س‌۸۷چ‌۹

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۵۹

شماره کتابشناسی ملی : م‌۷۹-۲۱۱۶۳

فهرست

تصویر

مقدمه‌

«یا صاحب الزمان ادرکنا»

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم: «مَنْ حَفِظ مِنْ اُمَّتی اَرْبَعینَ حَدیثاً مِمَّا یَحْتاجُونَ اِلَیْهِ مِنْ أَمْرِ دینِهِمْ بَعَثَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقیامَةِ فَقیهاً عالِماً».⁽¹⁾

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «هر کسی از امّت من چهل حدیث در مورد مسائل دینی که مردم به آن نیاز دارند حفظ کند خداوند در روز قیامت او را فقیه و دانشمند بر انگیزد».

صرف نظر از مجموعه احتمالاتی که در معنای «حفظ حدیث» مطرح شده است⁽²⁾

علمای پیشین این بوده است که از طریق تدوین مجموعه‌های «چهل حدیث» در زمینه موضوعات مختلف دینی که مردم بدان نیاز داشته‌اند به نشر معارف دین می‌پرداختند.

این کار را علما و اندیشمندان اسلامی به عنوان مرزبانان فرهنگ اسلامی با هدف حفظ و تحکیم و ترویج احکام و تعالیم دینی انجام می‌دادند. البته وجود روایات زیادی که در آنها به حفظ چهل حدیث سفارش شده است انگیزه‌ای بوده است که اغلب علما در کنار تمام کارهای علمی و فکری و فرهنگی خود، به تدوین مجموعه‌های چهل حدیث اهتمام بورزند تا از این طریق هم به انجام وظیفه خود یعنی ترویج فرهنگ اسلامی پرداخته باشند و هم به

ثواب و فضیلتی که در این روایات وعده داده شده است نائل آیند.

متأسفانه به مرور زمان به موازات رواج پیدا کردن شیوه‌های جدید آموزشی و تبلیغات، مسأله تدوین چهل حدیث به فراموشی سپرده شد و یا حداقل از رونقی که پیش از این داشت افتاده است.

امّا به نظر می‌رسد در شرایط کنونی یعنی کم شدن فرصت مطالعه افراد در نتیجه گسترش زندگی ماشینی تألیف مجموعه‌های «چهل حدیث» در موضوعات مورد نیاز، هنوز از کار آیی بیشتری برخوردار می‌باشد.

از آنجا که در دوره غیبت توجه به مسأله امامت و آشنایی با ابعاد مختلف معارف امام زمان علیه السلام از اهمیت بسیار مهمی برخوردار است و از طرف دیگر راه شناخت درست این موضوع مراجعه به روایات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه اطهار علیهم السلام است، و به پاسداشت سال امام علی علیه السلام که از طرف رهبر معظم انقلاب اسلامی با هدف تبیین هر چه بیشتر معارف و رهنمودهای آن حضرت انجام گرفته است

بر آن شدیم تا از طریق بررسی مجموعه فرمایشات حضرت امیرالمومنین علیه السلام بخشی از آن روایات را که ابعاد مختلف شخصیت حضرت صاحب الزمان علیه السلام و وقایع زندگی و ویژگیهای یاران و دوران حکومت آن حضرت را مورد اشاره قرار داده است با ترتیب مناسب به صورت یک مجموعه «چهل حدیث» جهت استفاده علاقمندان تهیه و منتشر سازیم. امید آن که این تلاش ناچیز در حدّ خود به ترویج فرهنگ انتظار کمک نموده باشد.

سید صادق سید نژاد

پانزده شعبان 1421

پاییز 1379

زمین خالی از حجّت نمی‌ماند

در جهان بینی مکتب اهل‌بیت علیهم السلام انسان بدون امام معصوم، و زمین خالی از حجّت بحق الهی، نخواهد ماند؛ چرا که بدون امام معصوم هدایت و کمال صحیح و شایسته انسانی میسّر نخواهد شد. بعلاوه حفظ نظام هستی به برکت وجود حجت‌های خداوند است. بر این حقیقت در جای جای روایات رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه اطهار علیهم السلام به شیوه‌های مختلف تصریح شده است. منتهی گاهی زمینه و شرایط برای حضور علنی و آشکار امام علیه السلام فراهم است در نتیجه او به گونه‌ای که همه مردم او را می‌شناسند و به او دسترسی دارند در میان آنها زندگی می‌کند، اما در شرایط خاصی به جهت وجود خطرات جانی یا مصالح دیگری که

خداوند به آنها عالم‌تر است مشیّت الهی اقتضاء می‌نماید که امام علیه السلام پنهان از چشم مردم زندگی کند. در این باره روایات زیادی نقل شده است. جهت آشنایی بیشتر با این موضوع به ذکر دو حدیث از روایات حضرت علی علیه السلام اکتفا می‌شود.

1 - عن علی علیه السلام قال: اللّهم انه لابدَّ لارضک من حجّة لک علی خلقک، یهدیهم الی دینک و یعلّمهم علمک لئلا تبطل حجّتک و لا یضلّ أتباع اولیائک بعد اذ هدیتهم به اما ظاهر لیس بالمطاع او مکتتم مترقّب، ان غاب عن النّاس شخصُهُ فی حال هدایتهم فانّ علمه و آدابه فی قلوب المؤمنین مثبتة، فهم بها عاملون.⁽¹⁾

بار خدایا! همواره باید در روی زمین تو حجتی برای بندگانت داشته باشی تا خلق را به دینت راهنمایی کند، و علم تو را به آنها بیاموزد تا حجّت تو تباه نشود و پیروان اولیاء تو بعد از آنکه آنها را هدایت کرده‌ای دوباره

گمراه نگردند. [حجت تو] یا ظاهر و آشکار خواهد بود که اطاعت او را نمی‌کنند و یا از دیده‌ها نهان خواهد بود که مردم در انتظار او به سر می‌برند. اگر شخص و جسم او در حال هدایت مردم از آنان غایب باشد علم و آدابش در قلب‌های عاشقان حق پایدار است و آنها به آن علم و آداب پایبند هستند و به آن عمل می‌کنند.

2 - اللّهم بلی لا تخلو الارض من قائم لِلَّه بحجّةٍ: امّا ظاهراً مشهوراً و امّا خائفاً مَغموراً لئلا تبطُلَ حجج اللّه و بیّناته و کم ذا و أین؟ اولئک واللّهِ الاقلّون عدداً و الاعظمون عنداللّه قدراً یحفظُ اللّه بهم حُججه و بیّناته. . . اولئک خلفاء اللّه فی ارضهِ و الدعاةِ الی دینهِ.⁽¹⁾

... بارخدایا آری! زمین از امامی که قیام بر حق کند خالی نخواهد ماند. او یا آشکار و شناخته شده است یا ترسان و پنهان است تا حجت‌ها و دلیل‌های روشن خدا (یعنی اصول و احکام دین و تعالیم انبیاء) از بین نرود.

اما اینکه ایشان چند نفرند و کجایند؟ به خدا سوگند از نظر تعداد آنها بسیار کم هستند ولی از جهت منزلت و بلند مرتبه‌گی در نزد خداوند بسیار بزرگوارند. خداوند به وسیله ایشان حجّت‌ها و دلیل‌های روشن خود را حفظ می‌کند... آنان خلفا و نمایندگان خدا در روی زمین هستند و مردم را به سوی دین و احکام و مقررات او دعوت می‌کنند...

نَسَب حضرت مهدی علیه السلام‌

در لابلای سخنان علی بن ابیطالب علیه السلام روایات زیادی در زمینه معرفی نسب امام زمان علیه السلام به چشم می‌خورد که به یک بیان مجموعه این قبیل از روایات به سه دسته تقسیم می‌شوند. در بخشی از آنها او را فرزند خودشان معرفی می‌کنند، در قسمتی دیگر آن حضرت را از فرزندان حضرت فاطمه علیها السلام و بالاخره در دسته‌ای از روایات حضرت مهدی علیه السلام را از اولاد امام حسین علیه السلام معرفی کرده‌اند.

3 - عن ابی جعفر محمد بن علی علیه السلام قال: خطب امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام بالکوفة بعد منصرفه من النهروان... فحمد اللّه و اثنی علیه و

صلیّ علی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و ذکر ما انعم اللّه علی نبیّه و علیه ثم قال:... و مِنْ وُلدی مهدیُّ هذِهِ الاُمّة⁽¹⁾

امام محمد باقر علیه السلام می‌فرمایند: امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام وقتی که از جنگ نهروان به کوفه برگشتند برای مردم خطبه‌ای خواندند... در آن خطبه نخست خدا را سپاس گفتند و درود به روان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرستادند و نعمت‌هایی را که خداوند به رسولش و بر خود آن حضرت عنایت کرده است یکی یکی شمردند سپس در ادامه فرمودند: از جمله نعمت‌های خداوند بر من آن است که مهدیّ این امّت از فرزندان من است.

4 - عن زرّ بن حبیش سمع علیّاً [علیه السلام] یقول: المهدیّ رجلٌ منّا مِنْ وُلد فاطمة.⁽²⁾

زرّ بن حبیش شنید که علی بن ابیطالب علیه السلام می‌فرمود: مهدی مردی از ما اهلبیت و از فرزندان حضرت فاطمه زهرا است.

5 -... عن علی بن موسی الرضا علیه السلام عن ابیه... عن ابیه امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام انه قال: التّاسِعُ مِنْ وُلْدِک یا حُسَیْنُ هُوَ القائِمُ بالحق...⁽¹⁾

... حضرت امام رضا علیه السلام از پدر بزرگوارش موسی بن جعفر علیه السلام و او نیز از پدرش... او از امام حسین علیه السلام و آن حضرت از امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام روایت کرده است که آن حضرت خطاب به امام حسین علیه السلام فرمودند: نهمین فرزند تو ای حسین! قائم بر حقّ (مهدی علیه السلام) است...

6 - عن ابن العیاش قال: حدثّنی الشیخ الثقة ابوالحسین بن عبدالصمد بن علیّ... عن نوح بن دراج عن یحیی عن الاعمش... انهم کانوا عند علی بن ابیطالب علیه السلام... و اذا اقبل الحسین علیه السلام

یقول: بأبی انت یا ابا ابن خیرة الاماء. فقیل یا امیرالمؤمنین ما بالک؟ تقول هذا للحسن و هذا للحسین علیه السلام؟ و من ابن خیرة الاماء؟ فقال: ذاک الفقید الطرید الشرید م - ح - م - د بن الحسن بن علی بن محمّد بن علی بن موسی بن جعفر بن محمّد بن علی بن الحسین هذا و وضع یده علی رأس الحسین علیه السلام.⁽¹⁾

ابن عیاش در کتاب مقتضب می‌گوید: شیخ ابوالحسین بن عبدالصمد بن علی از نوح بن دراج و چند نفر دیگر نقل کرد که آن‌ها در حضور امیرالمومنین علیه السلام بودند، وقتی امام حسین علیه السلام وارد شد حضرت به ایشان فرمودند: پدرم به قربان پدر فرزند بهترین کنیزها!

به آن حضرت گفته شد: یا امیرالمؤمنین علّت چیست که برای امام حسین علیه السلام این تعابیر را به کار می‌برید؟ فرزند بهترین کنیزها کیست؟

حضرت علی علیه السلام در جواب فرمودند: او گمشده‌ای

است که از نزدیکان و خویشاوندان و وطن خود دور است، نام او م - ح - م - د فرزند حسن بن علی بن محمد بن علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین است؛ در این هنگام دست خود را بر سر مبارک امام حسین علیه السلام نهاده فرمودند: همین حسین علیه السلام.

خاندان مهدی علیه السلام‌

امیرالمومنین علیه السلام در معرفی خاندان حضرت مهدی علیه السلام از تعابیر زیادی استفاده کرده‌اند و هر یک از آن‌ها به گوشه‌ای از واقعیّت دلالت دارند که در مجموع به همراه توصیفات دیگری که از سایر ائمه علیهم السلام نقل شده است به طور کامل شخصیّت امام عصر علیه السلام را به انسان‌ها می‌شناسانند. به عنوان مثال در یک جا می‌فرمایند: آن حضرت از قریش است. در مورد دیگر وی را از بنی‌هاشم معرفی می‌کنند. در ضمن یکی دیگر از سخنانشان او را از عترت پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم می‌خوانند و... که هر کدام از این عبارات به بُعد خاصّی از شخصیت امام زمان علیه السلام دلالت دارند و در نتیجه این اختلاف در الفاظ و عبارات با یکدیگر منافاتی

ندارند و همه آن‌ها اوصاف یک حقیقت نورانی را روشن می‌کنند.

7 - عن الحسین بن علی علیه السلام قال: جاء رجل الی امیرالمومنین علیه السلام فقال له: یا امیرالمؤمنین نبئّنا بمهدیکم هذا؟ فقال: اذا درج الدارجون و قلّ المؤمنون و ذهب المجلبون فهناک. فقال: یا امیرالمؤمنین علیک السلام ممّن الرجل؟ فقال‌علیه السلام: من بنی‌هاشم من ذروة طود العرب...⁽¹⁾

از حسین بن علی علیه السلام نقل شده است که آن حضرت فرمود: شخصی خدمت علی علیه السلام آمد و به آن حضرت گفت: ای امیرمؤمنان برای ما از مهدی علیه السلام سخن بگو. علی بن ابیطالب‌علیه السلام فرمودند: هنگامی که رفتنی‌ها بروند و اهل ایمان کم شوند و آشوبگران و جنگ طلبان نابود گردند، در چنین شرایطی او ظهور خواهد کرد. آنگاه همان شخص عرضه داشت یا امیرالمؤمنین! درود و سلام بر تو باد، حضرت مهدی علیه السلام از کدام طایفه

است؟ حضرت فرمودند: او از بنی‌هاشم است که بهترین طایفه عرب و قُلّه شرف و جوانمردی به حساب می‌آید.

8 -... عن ابن زریر الغافقی، سمع علیاًعلیه السلام یقول هو من عترة النبی‌صلی الله علیه وآله وسلم⁽¹⁾

نقل شده است که ابن زریر غافقی شنید که علی بن ابیطالب‌علیه السلام می‌فرمایند: مهدی علیه السلام از عترت پیامبر اکرم‌صلی الله علیه وآله وسلم است.

9 - قال علی بن ابی‌طالب‌علیه السلام: هو فتیً من قریش...⁽²⁾

علی بن ابیطالب‌علیه السلام فرمودند: او (حضرت مهدی علیه السلام) از قبیله قریش... است.

نام مبارک مهدی علیه السلام‌

در مجموعه سخنان حضرت علی علیه السلام با روش‌های مختلفی از نام مبارک امام زمان علیه السلام یاد می‌شود. در یک مورد تصریح به نام آن حضرت غیر جایز دانسته شده است. در مورد دیگر از آن با اشاره سخن به میان می‌آید و بالاخره در مورد دیگر به صراحت نام مخصوص بیان می‌شود.

10 -... عن جابر بن یزید الجعفی قال: سمعت ابا جعفرعلیه السلام یقول: سأل عمر امیرالمومنین علیه السلام عن المهدیّ فقال: یا ابن ابی طالب اخبرنی عن المهدیّ ما اسمُهُ؟ قال‌علیه السلام: امّا اسمُهُ فلا، انّ حبیبی و خلیلی عَهِدَ اِلیَّ ان لا اُحدِّث باسمِهِ حتّی یبعثه اللَّه عزّوجلّ

و هو ممّا استودع اللَّه عزّوجلّ رسوله فی علمِهِ.⁽¹⁾

جابر بن یزید جعفی می‌گوید: از امام باقرعلیه السلام شنیدم که می‌فرمود: روزی عمر بن خطاب به امیرالمومنین علیه السلام گفت: ای پسر ابوطالب! نام مهدی چیست؟ آنرا برای من بیان کن.

علی علیه السلام فرمود: اسم او را نمی‌گویم، چون حبیب و خلیل من (رسول اکرم‌صلی الله علیه وآله وسلم) با من عهد کرده است اسم او را برای کسی بیان نکنم تا اینکه خداوند وی را مبعوث و ظاهر گرداند و این از اموری است که خداوند عزّوجلّ علم آن را نزد پیامبرش امانت و ودیعه نهاده است.

11 -... عن علی بن ابیطالب علیه السلام قال: المهدیُّ مولِدُهُ بالمدینة من اهل بیت النبیُّ اسمُهُ اسم نبیٍّ...⁽²⁾

علی بن ابیطالب علیه السلام فرمودند: مهدی در مدینه به دنیا می‌آید. او از اهل بیت پیامبر اکرم‌صلی الله علیه وآله وسلم است. و هم اسم با یکی از پیامبران است...

در یکی از اشعار منسوب به حضرت علی علیه السلام در این باره آمده است:

فثم یقوم القائم الحق منکم

و بالحق یاتیکم و بالحقّ یعمل

سمیُّ نبیّ اللّه نفسی فدائه

فلا تخذلوه یا بنیّ و عجّلوا⁽¹⁾

سپس آن قیام کننده بر حق، از میان شما قیام خواهد کرد. او حق را خواهد آورد و به آن عمل خواهد کرد.

جانم فدای او که همنام رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم است. ای فرزندان من! به یاری او بشتابید، مبادا او را بی یار و یاور رها سازید.

12 - عن علی علیه السلام قال: اسم المهدیُّ محمّدٌ⁽²⁾

حضرت علی علیه السلام فرمود: اسم حضرت مهدی علیه السلام محمد است.

سیمای مهدی علیه السلام‌

به خصوصیات جسمانی و ویژگیهای بدنی حضرت مهدی علیه السلام در بخشی از روایات حضرت علی علیه السلام اشاره می‌شود. در یکی از این روایات بطور کلی این ویژگیها بیان شده تا آنجا که می‌فرماید آن حضرت در خلقت خود شبیه پیامبر اکرم‌صلی الله علیه وآله وسلم است، اما در تعدادی دیگر از روایات به توصیف خصوصیات چهره واعضاء بدن امام زمان علیه السلام می‌پردازد.

حضرت علی علیه السلام در توصیف ویژگیهای جسمی مهدی علیه السلام فرمودند:

13 -... فقال‌علیه السلام: رجلٌ اجلی الجبین، اقنی الأنف، ضخم البطن، اذیل الفخذین، ابلج الثنایا، بفخذه

الیمنی شامة.⁽¹⁾

او مردی است که پیشانی‌اش گشاد و درخشان است، بینی او خوش تراش و شکمش نسبتاً بزرگ و رانهایش عریض می‌باشد. دندان‌های سفید و درخشان دارد، و در ران سمت راست او علامتی هست.

اوصاف مهدی علیه السلام‌

در دسته‌ای از روایات علی بن ابیطالب علیه السلام به اوصاف و ویژگی‌های روحی و اخلاقی امام زمان علیه السلام پرداخته می‌شود که از جمله آنهاست:

14 -... ثم رجع الی صفة المهدی علیه السلام فقال: اوسعکم کهفاً و اکثرکم علماً و اوصلکم رحماً، اللهم فاجعل بیعته خروجاً من الغمّة و اجمع به شمل الامة...⁽¹⁾

حضرت علی علیه السلام در ادامه یکی از سخنانشان به تبیین صفات حضرت مهدی علیه السلام پرداخته، فرمودند: آستانه او در پناه دهی به بی پناهان از همه آستانه‌ها وسیع‌تر، و علم و دانش آن حضرت از همه زیادتر است و از همه

مردم بیشتر به صله ارحام و پیوند با خویشاوندان توجه می‌نماید. پروردگارا! بیعت او را پایان بخش همه اندوه‌ها قرار بده و تفرّق و پراکندگی امت اسلامی را به دست با کفایت آن حضرت به یگانگی مبدّل فرما...

15 -... عن اصبغ بن نباته قال: سمعت امیرالمومنین علیه السلام یقول: صاحب هذا الامر الشریدُ الطریدُ الفرید الوحید.⁽¹⁾

اصبغ بن نباته می‌گوید: شنیدم که امیرالمومنین علیه السلام می‌فرمود: صاحب الامر (مهدی علیه السلام) کسی است که در سرزمین‌های دور دست ساکن می‌شود و از میان مردم کناره می‌گیرد و به تنهایی زندگی می‌کند.

غیبت امام زمان علیه السلام‌

یکی از پیشامدهای بسیار مهم زندگی حضرت مهدی علیه السلام واقع شدن غیبت می‌باشد که در دو مرحله انجام گرفته است. اولی بنام غیبت صغری معروف است که از سال (260) هجری یعنی از زمان شهادت امام عسکری‌علیه السلام آغاز شد و تا سال (329) هجری ادامه داشت و از این سال به بعد دوره غیبت کبری آغاز می‌شود که تاکنون نیز ادامه دارد. در رهنمودهای امیرالمومنین علیه السلام به این موضوع و وقایعی که در این دوره پیش خواهد آمد نیز اشاره شده است. در ضمن روایتی که آن را حضرت عبد العظیم حسنی‌رحمه الله با سلسله سند از علی بن ابیطالب علیه السلام نقل می‌کند چنین وارد شده است:

16 -... عن امیرالمومنین علیه السلام قال: للقائم منّا غیبة امدها طویل کانّی بالشیعة یجولون جولان النّعم فی غیبته یطلبون المرعی فلا یجدونه، ألا فمن ثبت منهم علی دینه و لم یقْسُ قلْبُهُ لطول امد غیبة امامه فهو معی فی درجتی یوم القیامة.⁽¹⁾

امیرالمومنین علیه السلام فرمود: برای قائم ما غیبتی هست که مدت آن طولانی خواهد شد. شیعیان را در این زمان می‌بینم که همانند گلّه بی صاحبی که در دشت پراکنده شده باشند به دنبال چرا گاه و مرتع می‌گردند ولی آن را پیدا نمی‌کنند [به جستجوی آن حضرت می‌پردازند ولی او را نمی‌یابند.]

آگاه باشید! در این دوره هر کسی از آنها (شیعیان) در دین و عقیده خود استوار و ثابت قدم بماند و قلبش به جهت طولانی شدن غیبت امامش قساوت پیدا نکند، او روز قیامت در نزد من و در جایگاهی که من هستم خواهد بود.

17 -... عن الاصبغ بن نباته عن امیرالمومنین علیه السلام انّه ذکر القائم‌علیه السلام فقال: أما لیَغیبَنَّ حتَّی یقولَ الجاهلُ: ما للَّه فی آلِ محمّدٍ حاجةٌ.⁽¹⁾

از اصبغ بن نباته نقل شده است که امیرالمومنین علیه السلام روزی حضرت قائم‌علیه السلام را یاد کردند و فرمودند: آگاه باشید! او غیبتی (طولانی) خواهد داشت به گونه‌ای که نادانها (به مصالح الهی) بگویند: خداوند را در آل محمدصلی الله علیه وآله وسلم برنامه‌ای نیست. (یعنی افراد نادان به جهت طولانی شدن دروه غیبت از ظهور آن حضرت مأیوس و ناامید خواهند شد).

علت غیبت امام زمان علیه السلام‌

برای غیبت امام عصر علیه السلام علت و حکمت‌های زیادی در مجموعه روایات اهلبیت علیهم السلام ذکر شده است. در روایات امیرالمومنین علیه السلام حداقل به سه علت اشاره شده است؛ یعنی شناخته شدن اهل هدایت از اهل گمراهی و ضلالت، و نداشتن بیعت ظاهری هیچیک از سلاطین، و کوتاهی و ناسپاسی و ظلم مردم به عنوان فلسفه غیبت بیان گردیده است.

18 - اِنّ القائم منّا اذا قام لم یکن لاحد فی عنقه بیعة فلذلک تخفی ولادته و یغیب شخصه⁽¹⁾

همانا قائم از ما آنگاه که قیام کند بیعت کسی در گردن او

نخواهد بود و به همین خاطر است که تولد او به صورت پنهانی واقع خواهد شد و وجود او از دید و نظر مردم غایب خواهد بود.

19 -... فقال علی علیه السلام... اما واللَّه لَأقتلنَّ انا و ابنای هذان و لیبعثنّ اللَّه رجلاً من ولدی فی آخر الزمان یطالب بدمائنا و لیغیبنّ عنهم تمییزاً لاهل الضلالة حتی یقول الجاهل ما للَّه فی آل محمد من حاجة.⁽¹⁾امیر مؤمنان‌علیه السلام در حالیکه امام حسن‌علیه السلام و امام حسین علیه السلام حضور داشتند خطاب به مردم فرمودند: ای مردم! آگاه باشید، سوگند به خدا من و این دو فرزندم به قتل خواهیم رسید. آن گاه خداوند شخصی از فرزندان مرا در آخر الزمان ظاهر خواهد کرد تا خون ما را از ستمگران طلب کند. او از دیده مردم غایب خواهد بود تا اهل ظلالت و گمراهی از دیگران شناخته شوند و این غیبت به قدری طولانی خواهد شد که مردمان نادان خواهند گفت: خداوند برنامه‌ای در آل محمدصلی الله علیه وآله وسلم

ندارد.

20 -... ان امیرالمومنین علیه السلام قال عَلی منبر الکوفة...: واعلموا ان الارض لا تخلو من حجة للَّه و لکن اللَّه سیعمی خلقه منها بظلمهم و جورهم و اسرافهم علی انفسهم⁽¹⁾

... مفضل بن عمر از امام صادق‌علیه السلام روایت کرده است که آن حضرت فرمود: روزی امیرالمومنین علیه السلام در بالای منبر مسجد کوفه فرمودند:... ای مردم! بدانید زمین هرگز از حجت خدا (امام معصوم) خالی نخواهد ماند. اما خداوند متعال به زودی مردم را به خاطر ظلم و ستم و همینطور اسرافی که درحق خودشان انجام می‌دهند از دیدن حجت الهی محروم خواهد کرد. [یعنی مردم به جهت اعمال خودشان در آینده از دیدن امام معصوم محروم خواهند شد].

فضیلت انتظار فرج‌

همانطور که پیش از این اشاره شد در دوره غیبت امام زمان علیه السلام مشکلات و پیشامدهای سختی بوقوع می‌پیوندد به گونه‌ای که اعتقادات بسیاری از مردم در نتیجه این امور متزلزل می‌شود. جهت جلوگیری از دچار شدن به این قبیل خطرات، هشدارهای زیادی توأم با روشنگریهای لازم در رهنمودهای اهلبیت علیهم السلام داده شده است که به دو نمونه از آنچه در این زمینه در مجموعه روایات علی بن ابیطالب علیه السلام وارد شده است اشاره می‌گردد.

21 - عن محمد بن مسلم عن ابی عبداللَّه‌علیه السلام قال:... قال علی علیه السلام:... انتظروا الفرج و لا تیأسوا من روح اللَّه، فانّ احبَّ الاعمال الی اللَّه عزّوجلّ انتظار

الفرج... و المنتظر لأمرنا کالمتشحط بدمه فی سبیل اللَّه.⁽¹⁾

محمد بن مسلم از امام صادق‌علیه السلام نقل می‌کند که آن حضرت از پدران بزرگوارش و آنها از علی علیه السلام روایت کردند که علی بن ابیطالب علیه السلام فرمودند: منتظر فرج [امام زمان علیه السلام] باشید و از عنایت و توجهات خداوند ناامید نشوید. همانا محبوب‌ترین کارها در نزد خداوند عزّوجلّ انتظار فرج [امام زمان علیه السلام] است.

آنگاه در ادامه بیان فضیلت انتظار فرمودند:

کسی که منتظر امر ما (فرج امام زمان علیه السلام) باشد، مانند رزمنده‌ای است که در راه خداوند به خون خود آغشته شده باشد (اجر و پاداش شهید را دارد).

22 - قال زید بن صوحان العبدی: یا امیرالمؤمنین! أی الاعمال احبّ الی اللَّه عزّوجلّ؟ قال‌علیه السلام: انتظار

الفرج من اعظم الفرج.⁽¹⁾

زید بن صوحان عبدی گفت: یا امیرالمؤمنین! کدامیک از اعمال در نزد پروردگار عالم محبوب‌تر است؟ حضرت فرمودند: انتظار فرج.

احوال مردم آخرالزمان‌

شاید بتوان گفت که بیشترین مطالب مربوط به معارف امام زمان علیه السلام که از زبان حضرت علی علیه السلام نقل شده است به تبیین اوضاع آخرالزمان و وقایعی که در آن دوره پیش می‌آید اختصاص دارد. آن حضرت ضمن تشریح آن پیشامدها چگونگی مقابله با آن‌ها را نیز بیان می‌نمایند.

این حوادث شامل مسایل فرهنگی و اجتماعی و اخلاقی و تربیتی و طبیعی می‌گردد. از آنجا که کم و بیش خیلی از این ویژگی‌ها در دوره ما حداقل در بعضی از عرصه‌ها به چشم می‌خورد، جهت آشنایی بیشتر و چاره اندیشی مناسب‌تر به مواردی از آن‌ها اشاره می‌شود. بدان امید که موجب تنبه و بیداری‌مان شده و از طریق آشنا شدن

با این امور پیشاپیش تدابیری را اتخاذ کنیم که از عوارض منفی آن‌ها خود و جامعه‌مان را در امان نگه داریم.

23 - یأتی علی النّاس زمان لا یُقَرَّبُ فیه الّا الماحِلُ و لا یُظَرَّفُ فیه الّا الفاجِرُ، وَ لا یُضَعَّفُ فیهِ اِلّا الْمُنْصِفُ، یَعُدّونَ الصَّدَقَة فیه غُرْماً، و صِلةَ الرَّحِمَ مَنّاً، و العبادَةَ اسْتِطالَةً علی النّاسِ! فَعِنْدَ ذلِکَ یکونُ السُّلْطانُ بمشوَرَةِ الاِماءِ و امارة الصبیانِ و تدبیر الخِصیان.⁽¹⁾

روزی خواهد آمد که در آن سخن چین‌ها مقرّب خواهند شد و افراد بدکار، زیرک خوانده می‌شوند، افراد با انصاف را ناتوان به حساب می‌آورند، صدقه و انفاقِ در راه خدا را غرامت پندارند، و صله رحم و آمد و شد با خویشاوندان را با منّت انجام می‌دهند، و بندگی و اطاعت خدا را وسیله فخر فروشی برای مردم قرار می‌دهند. در چنین زمانی حکومت با مشورت زنان و امارت کودکان و تدبیر خواجه‌گان انجام می‌گیرد.

24 - روی اصبغ بن نباته عن امیرالمومنین علیه السلام قال: سمعته یقول: یظهر فی آخرالزمان و اقتراب الساعة و هو شرّ الازمنة نسوة کاشفات عاریات متبرجات، من الدین خارجات، و الی الفتن مائلات، و الی الشهواتِ و اللّذّاتِ مسرعات، للمحرماتِ مستحِلّات، و فی جهنم خالدات.⁽¹⁾

اصبغ بن نباته می‌گوید: شنیدم که امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: در آخر الزمان که بدترین زمانهاست در موقعی که روز قیامت نزدیک شود زنانی ظاهر می‌شوند بدون حجاب، در حالی که زینت‌های آن‌ها پیداست در انظار عمومی رفت و آمد می‌کنند، آن‌ها از دین خارج می‌گردند (به احکام دینی پایبند نمی‌باشند) و به امور فتنه‌انگیز وارد می‌شوند و به سوی شهوات و لذت‌جویی‌ها روی می‌آورند، حرام‌های خدا را حلال می‌شمارند. اینگونه از زنان در جهنم خواهند ماند.

25 - و فقهاؤهم یفتون بما یشتهونَ، و قُضاتُهُم یقولونَ مالا یَعْلمونَ و اکثُرهمْ بالزورِ یشهدونَ! من کان عنده دراهم کان موقّراً مرفُوعاً و من یعلمون انه مقلّ فهو عندهُم موضُوع⁽¹⁾

فقیهان آخرالزمان طبق آنچه که دلشان بخواهد فتوا می‌دهند، و قاضی‌هایشان به چیزی که نمی‌دانند حکم می‌کنند و بیشتر آن‌ها به دروغ شهادت می‌دهند. کسی که پول دارد در نزد آن‌ها عزیز و محترم است، ولی شخصی که بی‌پول باشد در پیش آن‌ها زبون و حقیر است.

26 - عن النزال بن سبرة قال خطبنا علیّ بن ابیطالب‌علیه السلام فحمد اللّه و اثنی علیه، ثم قال: سلونی ایها الناس قبل ان تفقدونی ثلاثاً فقام الیه صعصعة بن صوحان، فقال: یا امیرالمؤمنین! متی یخرج

الدجّال؟... فقال‌علیه السلام احفظ! فان علامة ذلک اذا امات الناس الصلاة، واضاعوا الامانة و استحلّوا الکذب، و اکلوا الربا، و اخذوا الرّشا، و شیّدوا البنیان و باعوا الدین بالدنیا و استعملوا السفهاء و شاوروا النساء، و قطعوا الارحام، و اتّبعوا الاهواء و استخفّوا بالدماء و کان الحلم ضعفاً، و الظلم فخراً...⁽¹⁾

نزال بن سمره می‌گوید: علی بن ابیطالب‌علیه السلام برای ما خطبه‌ای خواند و خداوند را حمد گفته و ستایش کرد، سپس فرمود: قبل از آنکه من از میان شما بروم از من سؤال کنید (این جمله را سه مرتبه تکرار کرد) در این موقع صعصعة بن صوحان از جای خود بلند شد و گفت: یا امیرالمؤمنین! دجال در چه زمانی خروج می‌کند؟

... حضرت فرمود: آنچه را می‌گویم به خاطر بسپار! دجال وقتی ظهور خواهد کرد که مردم نماز را ترک کنند و امانت را ضایع سازند و دروغ گفتن را مباح شمارند و

رباخواری کنند و رشوه بگیرند و ساختمان‌ها را محکم سازند و دین را به دنیا بفروشند و سفیهان را به کار بگمارند و با زنان مشورت نمایند (در آن مواردی که خارج از عهده آنهاست) و صله ارحام را قطع کنند و از هوی و هوس‌ها پیروی کنند و خون یکدیگر را ناچیز بشمارند. حلم و بردباری را نشانه و علامت ضعف و ناتوانی بدانند و ستم را افتخار به حساب آورند...

27 - عن علی علیه السلام قال: یأتی علی الناسِ زمان همّتُهم بطونهم، و شرفُهُم متاعهم و قبلتهم نساؤهم و دینهم دراهمهم و دنانیرهم، اولئک شرار الخلق، لا خلاق لهم عنداللّه.⁽¹⁾

امیرالمؤمنین‌علیه السلام فرمودند: برای مردم زمانی خواهد آمد که در آن زمان همّت و هدف آن‌ها شکمشان خواهد بود. شرف و اعتبارشان به کالا و اموالشان بستگی دارد. قبله آن‌ها زنانشان و دینشان درهم و دینارشان (پولشان) است. آن‌ها بدترین مردمند که در نزد خداوند بهره و

سهمی برای آن‌ها نیست.

28 - عن علی علیه السلام قال: یاتی علی الناس زمان لا یتبع فیه العالم و لا یستحیی فیه من الحلیم و لا یوقّر فیه الکبیر و لا یُرحَمُ فیه الصغیر یقتل بعضهم بعضاً...⁽¹⁾

علی بن ابیطالب‌علیه السلام فرمودند: برای مردم زمانی می‌آید که در آن زمان از عالم پیروی نمی‌شود و از افراد صبور و با حلم حیا نمی‌کنند (او هر اندازه در مقابل بدی مردم حلم نشان می‌دهد آن‌ها حیا نمی‌کنند) در آن دوره بزرگ را گرامی نمی‌دارند و به کوچک رحم نمی‌کنند. بعضی از مردم بعض دیگر را به قتل می‌رسانند... (مردم همدیگر را بدون دلیل می‌کشند)

29 - عن عاصم بن ضمرة عن علی علیه السلام انه قال: لتملانّ الارض ظلما و جوراً حتی لا یَقُولَ اَحَد اللّه الاّ مستخفیاً، ثم یاتی اللّه بقومٍ صالحین یملَؤُونها

قِسطاً و عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً و جوراً.⁽¹⁾

عاصم بن ضمره از حضرت علی علیه السلام روایت کرده است که آن حضرت فرمودند: [در آخر الزمان] زمین پر از ظلم و ستم خواهد شد به گونه‌ای که حتی یک نفر لفظ «اللّه» را بر زبان جاری نخواهد کرد مگر در نهان، بعد از این دوره است که خداوند مردم صالحی را خواهد آورد که زمین را پر از عدل و داد کنند همان گونه که پیش از آن پر از ظلم و ستم شده است.

30 - ان بین یدی القائم‌علیه السلام سنین خدّاعة یُکَذَّبُ فیها الصادق و یصدّق فیها الکاذِبُ و یُقَرّبُ فیها الماحِلُ و ینطق فیها الرُّویَبْضَةُ قلت و ما الرُّویَبْضَةُ و ما الماحِلُ؟ قال: او ما تقرؤون القرآن قوله «و هو شدیدُ المِحال» قال: یُریدُ المکر، فقلتُ و ما الماحِلُ؟ قال: یرید المکّارَ.⁽²⁾

حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: قبل از قیام قائم سال‌های پر

خدعه و نیرنگی در پیش است، در این سال‌ها راستگویان دروغگو شمرده می‌شوند در عوض دروغگویان راستگو شناخته می‌شوند، در این سال ماحل تقرب پیدا می‌کند و «رویبضة» در سخن گفتن پیشقدم می‌گردد.

راوی می‌گوید: عرض کردم «ماحل» و «رویبضه» به چه کسانی گفته می‌شود؟ حضرت فرمودند: مگر در قرآن نخوانده‌ای که خداوند می‌فرماید: «و هو شدید المحال» قال‌علیه السلام: یرید المکر فرمودند: منظور از «ماحل» آدم مکاری است که به وسیله مکر زیاد مردم را به خود متوجه می‌کند.

تذکر: در این روایت رویبضة معنی نشده است در جای دیگر به مناسبتی پیامبر اکرم‌صلی الله علیه وآله وسلم می‌فرمایند:

«رویبضة الرجلُ التّافِهُ ینطقُ فی امر العامّةِ»

یعنی مرد حقیر و بی شخصیتی که علیرغم عدم شایستگی، در امور عامّه مردم دخالت می‌کند و به جای آن‌ها اظهار نظر می‌نماید.

نشانه‌های ظهور مهدی علیه السلام‌

در روایات، برای ظهور امام زمان علیه السلام نه تنها وقت خاصی تعیین نشده بلکه از تعیین کردن وقت برای آن منع شده است. ولی در عین حال برای آن علائم و نشانه‌هایی ذکر شده که مردم می‌توانند از طریق آن علامت‌ها، نزدیکی وقت ظهور را تشخیص دهند. این نشانه‌ها به چند قسم تقسیم می‌شوند: علائم حتمی و غیر حتمی، علائم سال ظهور و علائم سالهای دورتر، علائم اجتماعی و اخلاقی و طبیعی و... از میان مجموعه روایاتی که از حضرت علی علیه السلام در این باره نقل شده است به ذکر دو مورد اکتفا می‌شود:

31 -... عن ابی رومان، عن علی علیه السلام قال: اِذا نادی منادٍ من السماء، ان الحقّ فی آل محمّدٍ فعند ذلک یظهر

المهدیُّ علی أَفواهِ النّاس، و یشربون ذکره فلا یکون لهم ذکرٌ غیرُهُ.⁽¹⁾

ابی رومان از علی بن ابیطالب‌علیه السلام روایت کرده است که آن حضرت فرمودند: وقتی که منادی از آسمان ندا دهد که به تحقیق حق با آل محمدصلی الله علیه وآله وسلم است. در این ایام نام حضرت مهدی علیه السلام بر سر زبان‌ها می‌افتد و جهان مالامال از نام آن حضرت می‌شود به گونه‌ای که از غیر او ذکری به میان نمی‌آید.

32 - عن الصادق‌علیه السلام عن آبائه‌علیهم السلام ان علیّاًعلیه السلام قال: اذا وَقَعَت النارُ فی حجازکم و جری الماء فی نجفکم فَتَوَقَّعوا ظُهورَ قائِمکُمْ.⁽²⁾

امام صادق‌علیه السلام از پدران بزرگوارش‌علیهم السلام و آنها از علی بن ابیطالب‌علیه السلام روایت می‌کنند که آن حضرت فرمودند: آنگاه که آتش در حجاز شعله ور شود و سیل در نجف جاری گردد منتظر ظهور قائم‌علیه السلام باشید.

یاران مهدی علیه السلام‌

درباره اوصاف یاران امام زمان علیه السلام و تعداد آنها و شهرهایشان و رابطه آنان با امام‌علیه السلام و چگونگی بیعت و تبعیّت‌شان از آن حضرت، روایات زیادی وارد شده است. در این زمینه از علی بن ابیطالب‌علیه السلام چنین آمده است:

33 - عن حکیم بن سعد عن امیرالمؤمنین‌علیه السلام قال: اصحاب المهدیّ شبابٌ لاکهول فیهم الّا مثل کحل العین و الملح فی الزاد و اقل الزاد الملح.⁽¹⁾

حکیم بن سعد از امیرالمؤمنین‌علیه السلام روایت می‌کند که آن حضرت فرمودند: یاران مهدی علیه السلام همه جوان هستند، در میان آنها پیرمرد یافت نمی‌شود مگر به اندازه سرمه

در چشم و نمک در طعام، و همانطور که بر همگان معلوم است کمترین قسمت غذا را نمک تشکیل می‌دهد.

34 - قال امیرالمؤمنین‌علیه السلام:... ثم اذا قام تجتمع الیه اصحابه علی عدّة اهل بدر و اصحاب طالوت و هم ثلثمأة و ثلاثة عشر رجلاً، کلّهم لیوث قد خرجوا من غاباتهم مثل زبر الحدید لو انّهم همّوا بازالة الجبال الرّواسی لازالوها عن مواضعها فهم الذین وحّدوا اللَّه به حق توحیده، لهم باللیل اصوات کاصوات الثواکل خوفاً من خشیة اللَّه تعالی، قوّام اللیل، صوّام النهار، و کانّما ربّاهم أبٌ واحدةٌ قلوبهم مجتمعة بالمحبة و النصیحة...⁽¹⁾

امیرالمؤمنین‌علیه السلام می‌فرماید:... چون قیام کند جمع می‌شوند به سوی او یارانش که به شماره اصحاب بدر و اصحاب طالوتند و ایشان سیصد و سیزده نفرند. همه آنها شیرانی هستند که از کمینگاه‌های خود بیرون آیند

مانند پاره‌های آهن، اگر ایشان اراده کنند که کوه‌های سخت را از جا بِکَنند هر آینه آنها را از جاهای خود می‌کَنند. پس ایشانند کسانی که خدا را به وسیله مهدی بیگانگی پرستش می‌کنند. برای ایشان در شبها، صداهایی مانند صداهای زنهای جوان مرده از ترس خدا است نماز گذارندگانند در شبها و روزه دارانند در روز، گویا یک پدر و یک مادر آنها را تربیت کرده‌اند. دلهاشان در دوستی کردن به همدیگر و پند دادن به یکدیگر با هم جمع و یکی است

حکومت مهدی علیه السلام‌

به اعتقاد شیعه، امام زمان علیه السلام از طریق تشکیل یک حکومت جهانی بر اساس تعالیم عالیه اسلام تمام نارسایی‌ها را از سرتاسر عالم برطرف خواهد کرد و عدل و داد را در روی زمین مستقر خواهد ساخت. در سخنان پیامبر اکرم‌صلی الله علیه وآله وسلم و هر یک از ائمه اطهارعلیهم السلام درباره ویژگی‌های حکومت حضرت مهدی علیه السلام و کارهایی که در آن دوره انجام خواهد یافت مطالب زیادی به چشم می‌خورد که مجموعه آنها تصویر بسیار روشنی از یک حکومت اسلامی کامل را نشان می‌دهند. در اینجا به عنوان نمونه به بعضی از روایاتی که در این زمینه از امیرالمؤمنین‌علیه السلام نقل شده است اشاره می‌گردد:

35 - حدثنا عبداللّه بن مروان،... عن علی علیه السلام قال: یلی المهدیُّ امرَ النّاسِ ثلاثین سنة او اربعین سنة...⁽¹⁾

عبداللّه بن مروان روایت کرده است که علی بن ابیطالب‌علیه السلام فرمودند: حضرت مهدی علیه السلام سی یا چهل سال زمام امور مردم را در دست خواهند داشت.

36 - یعطف الهوی علی الهدی اذا عطفوا الهُدی علی الهوی و یَعْطِفُ الرأیَ علی القرآنِ اذا عطفوا القرآنَ علی الرّأیِ... فَیُریکُمْ کیف عدلُ السیرةِ، و یُحییِ مَیِّتَ الکتابِ و السّنةِ...⁽²⁾

[امام زمان علیه السلام وقتی که ظهور کند] هواهای نفسانی را به هدایت و رستگاری برمی‌گرداند در آن روزگاری که مردم هدایت الهی را به متابعت هواهای نفسانی درآورده باشند. آراء و اندیشه‌های مردم را تابع قرآن می‌کند در آن روزگاری که آن‌ها قرآن را تابع آراء و

اندیشه‌های خود کرده‌اند... او به شما نشان خواهد داد که عدالت در کشورداری چگونه است. هم چنین او تعالیم فراموش شده قرآن و سنّت را زنده خواهد ساخت...

37 - قال امیرالمؤمنین‌علیه السلام:... فلا یترک عبداً مسلماً الّا اشتراه واعتقه، و لا غارماً الّا قضی دینه، ولا مظلمةً لِاَحَدٍ من النّاس الّا ردّها، و لا یُقْتَلُ منهم عبدٌ الّا ادّی ثمنه... و لایُقتَلُ قتیلٌ الا قضی عنه دینهُ، و اَلْحَقَ عیالَهُ فی العطاء حتی یملأ الارض قسطاً و عدلاً کما مُلِئَتْ ظلماً و جوراً و عدواناً...⁽¹⁾

امیرالمؤمنین‌علیه السلام فرمودند:... حضرت مهدی علیه السلام برده مسلمان را نخواهد واگذاشت مگر اینکه آن را خریده و آزاد خواهد ساخت و بدهکاری نخواهد ماند مگر آنکه بدهی او را پرداخت خواهد نمود. مظلمه و حقی به گردن و ذمه هر کس که باشد آن را به صاحب حق بازخواهد گرداند. کسی کشته نمی‌شود مگر اینکه دیه آن را خواهد پرداخت. هیچ کسی کشته نخواهد شد مگر

اینکه بدهی‌های او را آن حضرت پرداخت خواهد نمود و خانواده‌اش را همانند سایر افراد جامعه اداره خواهد کرد تا زمین را از عدل و داد پر کند به همان صورتی که پیش از آن از ظلم و بیداد پر شده باشد...

38 - قال علی علیه السلام:... لو قد قام قائمنا لَذَهبَتِ الشحناء من قلوب العباد و اصطلحتْ السباع و البهائم حتی تمشی المرأة بین العراق الی الشام... علی رأسها زینتها لا یهیجُها سبعٌ و لا تخافه...⁽¹⁾

امیرالمؤمنین‌علیه السلام می‌فرماید:... آنگاه که قائم ما اهلبیت‌علیه السلام قیام کند کینه‌ها از دل‌ها بیرون خواهد رفت حتی حیوانات درنده و وحشی نیز با هم سازگار خواهند شد و به یکدیگر ضرر نخواهند رساند، در آن روزگار به اندازه‌ای امنیّت زیاد خواهد بود که یک زن در حالی که همه زینت و زیور آلاتش همراه اوست از عراق تا شام را بدون ترس و دلهره به تنهایی خواهد پیمود.

حضرت مهدی علیه السلام در قرآن‌

در آیات قرآن کریم به صراحت نامی از امام زمان علیه السلام به میان نیامده است، ولی از آنجا که ائمه اطهارعلیهم السلام مفسران حقیقی قرآنند در تفسیر بسیاری از آیات، آنها را به مسأله مهدویّت و معارف امام زمان علیه السلام تطبیق و تفسیر نموده‌اند. از جمله آیاتی که آنها را حضرت علی علیه السلام مربوط به امام زمان علیه السلام دانسته‌اند این دو آیه است:

39 - عن امیرالمؤمنین‌علیه السلام قال: النُورُ القرآن، و النور اسمٌ من اسماء اللَّه تعالی... قال اللَّه تعالی فی سورة النور: «اللّه نور السماواتِ و الارضِ مَثَلُ نورهِ کمشکاةٍ فیها مصباح المصباح فی زجاجةٍ7

الزجاجة کانها کوکب درّیٌ...»⁽¹⁾فالمشکاةُ رسول اللّه‌صلی الله علیه وآله وسلم و المصباحُ الوصیُّ، و الاوصیاءُ علیهمُ السلامُ و الزجاجةُ فاطمةُ، و الشجرة المبارکة رسول اللّه‌صلی الله علیه وآله وسلم و الکوکب الدُّری القائم المنتظر الذی یملأ الارضَ عدلاً.⁽²⁾

امیرالمؤمنین‌علیه السلام فرمودند: نور همان قرآن است. و نور اسمی از اسم‌های خداوند تبارک و تعالی نیز هست. خداوند عزّوجلّ در سوره نور می‌فرمایند: «خدا نور آسمان‌ها و زمین است، نور او همانند مشکاتی است که درآن چراغی باشد و آن چراغ در میان شیشه‌ای که تلألؤ آن همچون ستاره‌ای است درخشان و روشن از درخت مبارک زیتون...»

آن‌گاه فرمودند: مشکات رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم است و مصباح وصی و اوصیاء هستند، منظور از زجاجه حضرت فاطمه زهراعلیها السلام است، و مراد از کوکب دُرّی حضرت قائم المنتظرعلیه السلام است. کسی که زمین را پر از عدل و داد می‌کند.

40 - [قال] امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب‌علیه السلام: المستضعفون فی الارض، المذکورون فی الکتاب⁽¹⁾الذین یجعلهم اللَّه ائمّة، نحن اهل البیت؛ یبعث اللَّه مهدیّهم فیعزّهم و یذلّ عدوّهم.⁽²⁾

حضرت علی علیه السلام می‌فرمایند: مستضعفان در زمین که در قرآن یاد شده‌اند و خداوند وعده داده است آنها را پیشوایان مردم قرار دهد، ما اهل بیت هستیم و خداوند، مهدی ما اهل بیت‌علیهم السلام را [در آخر الزمان] بر می‌انگیزاند تا آنها را عزیز و دشمنانشان را خوار و ذلیل کند.

منشورات مسجد مقدس جمکران

کتاب‌هایی که تا کنون انتشارات مسجد مقدّس جمکران منتشر نموده است:

41 - در کربلا چه گذشت

42 - نجم الثّاقب

43 - خزائن الأشعار جوهری

44 - خوشه‌های طلایی

45 - در جستجوی قائم‌علیه السلام

46 - یاد مهدی علیه السلام

47 - عقد الدّرر

48 - کلّیات مفاتیح الجنان

49 - منتخب المفاتیح

50 - هدیه احمدیه

51 - تاریخچه مسجد مقدّس جمکران

52 - زیارت ناحیه مقدّسه

53 - کرامات المهدی علیه السلام

54 - در جستجوی نور

55 - آخرین خورشید پیدا

56 - فدک ذوالفقار فاطمه‌علیها السلام

57 - اعتکاف، تطهیر صحیفه اعمال

58 - امامت و غیبت از دیدگاه علمِ کلام

59 - غیبت، ظهور، امامت

60 - اهمیّت اذان و اقامه و...

61 - پرچمدار نینوا

62 - حضرت مهدی علیه السلام فروغ تابان ولایت

63 - از زلال ولایت

64 - مهدی موعود علیه السلام

65 - انتظار بهار و باران

66 - ناپیدا ولی با ما

67 - علی علیه السلام مروارید ولایت

68 - خصایص زینبیّه علیها السلام

69 - گفتمان مهدویّت

70 - انتظار و انسان معاصر

71 - مفرد مذکر غایب

72 - سیمای امام مهدی علیه السلام در شعر عربی

73 -... و آنکه دیرتر آمد

74 - سرود سرخ انار

75 - منشور نینوا

76 - سحاب رحمت

77 - زندگی پس از مرگ

78 - وظایف منتظران

79 - تاریخ امیر المؤمنین‌علیه السلام (2 جلد)

80 - عطر سیب

81 - سقا خود تشنه دیدار

82 - مهر بی کران

83 - نشانه‌های ظهور او

84 - دلشده (در حسرت دیدار دوست)

85 - علی علیه السلام و پایان تاریخ

86 - تجلیگاه صاحب الزمان علیه السلام

87 - منازل الاخرة

88 - مشکات الانوار

89 - ینابیع الحکمة

90 - گنجینه نور و برکت

91 - تاریخ حضرت سید الشهداء علیه السلام

92 - داستانهایی از امام زمان علیه السلام

93 - ظهور امام زمان علیه السلام از دیدگاه اسلام و مذاهب و ملل جهان

94 - عریضه نویسی به اهلبیت علیهم السلام

95 - آیینه اسرار

96 - داغ شقایق

97 - امام مهدی در کلام امیرالمومنین علیهما السلام

انتشارات مسجد مقدّس جمکران‌

در مراکز استان‌ها و شهرستان‌های سراسر کشور نمایندگی فعال می‌پذیرد

واحد پاسخ به سؤالات مسجد مقدّس جمکران

آماده پاسخگویی به سؤالات و مشکلات اخلاقی، تربیتی، اجتماعی، فقهی و اعتقادی شما عزیزان می‌باشد. می‌توانید سؤالات خود را به آدرس: قم / صندوق پستی 617 واحد تحقیقات فرهنگی مسجد مقدس جمکران ارسال نمایید. شایان توجه است که مطالب و نامه‌های عزیزانی که با این صندوق پستی مکاتبه می‌نمایند، به منزله اَسرار ایشان بوده، و در حفظ و نگهداری آنها کاملاً دقت و مراقبت خواهد شد.