ghaemiyeh.com
سرشناسه : پورامینی، محمدباقر، 1347-
عنوان و نام پدیدآور : جوانان یاوران مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف/ محمدباقر پورامینی.
مشخصات نشر : تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی مدعود علیهالسلام، 1379.
مشخصات ظاهری : 48 ص.؛ 20× 11سم.
شابک : 2000ریال: 964-7428-02-2 ؛ 4000ریال(چاپ ششم)
یادداشت : این کتاب با فروست در سال 1380 توسط همین ناشر منتشر شده است
یادداشت : چاپ ششم: پاییز 1382.
یادداشت : کتابنامه به صورت زیرنویس.
موضوع : محمدبنحسن(عج)، امام دوازدهم، 255ق. - -- یاوران.
موضوع : مهدویت.
رده بندی کنگره : BP226/4/پ9ج9 1379
رده بندی دیویی : 297/462
شماره کتابشناسی ملی : م81-15495
بسم الله الرحمن الرحیم
جوانان، یاوران مهدی(عج)
محمد باقر پور امینی
1 چرا جوانان…؟!
وصف جوان
نیاز نسل نو
پیشگامان پیروزی
2 یاران صبح
یاران جوان
313 فدایی
شب واقعه
دست بیعت
حضور زنان
نژادهای گوناگون
شعار سپاه
3 نشانهها
دلباختگی به خدا
فرمانبری و شیدایی
بصیرت و بینش
قدرت و شجاعت
دوستی و ایثار
نظم و ترتیب
4 امیران نور
وارثان زمین
دولتمردان محبوب
کاردانی و هوشیاری
5 گام در گام گل
آمادگی و انتظار
رسم دوستی
«یاران مهدی علیه السلام همگی جوانند.»(1)
این کلام زیبا و ترجمان سخن مولا علی علیه السلام، ارمغانی برای نسل نو است.
کنکاش در شناخت شخصیت جوان و آگاهی از توان و کارآمدی آنان در تاریخ اسلام، چرایی جوان بودن یاران حضرت مهدی موعود علیه السلام را پاسخ میگوید.
جوانی بهار سبز حیات است و فصل شیرین زندگی را در جوانی میتوان جست. نشاط، شادابی،تلاش، اراده، پشتکار، نیرو، احساس، نوگرایی، فضیلت جویی و دهها ویژگی دیگر در این مقطع جلوه میکند.
جرقههای هویتجویی و استقلالطلبی که به نوعی همراه با بازیابی و بازسنجی گذشته خود و جامعه است، نخست در دوران جوانی زده میشود.
و بالاخره امید به آینده برجستهترین نمای زندگی یک جوان است.او وقتی به حال و شرایط موجود
خود عشق میورزد و از اراده و تلاش برخوردار
1) کتاب الغیبة، شیخ طوسی، ص 286.
میگردد که افق آینده خود را شفاف و روشن ببیند. این نشاط امید بخش، به منزله نیروی محرکهای برای حیات و لذت بردن از کار وکوشش است.
پیام آوران دین به نیازهای درونی، خواستههای عمومی و کارآیی جوانان نظر داشتند و دیگران را به درنگ در نیازهای این قشر و رفتار نیک و سرشار از مهربانی با ایشان، فرا خوانده، میفرمودند:
جوان، نازک دلتر از دیگران است.(1)
دلِ جوان، همچون زمین خالی است که هر چه در آن کاشته شود آن را میپذیرد.(2)
جوانان را دریاب! آنان زودتر از دیگران به کارهای خیر روی میآورند.(3)
آداب و رسوم خویش را به فرزندانتان تحمیل نکنید، که آنان برای زمانی غیر از زمان شما آفریده شدهاند.(4)پیشوایان ما با توجه به نیاز واقعی نسل نو، رهنمودها و برنامه های تربیتی خود را در این محور
1) امام صادق علیه السلام : «لان قلب الشاب ارق من قلب الشیخ». ر.ک: بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، ج 12، 280.
2) امام علی علیه السلام : «قلب الحدث کالارض الخالیه ما القی فیها من شی قبلته». وسائل الشیعه، ج21، ص 478؛ تحف العقول، حرانی، ص 68.
3) امام صادق علیه السلام :« علیک بالاحداث فانهم اسرع الی کل خیر».ر.ک: قرب الاسناد، عبداللّه بن جعفر حمیری، ص 61.
4) شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج 20، ص 267.
متمرکز کرده، به راهنمایی جوانان پرداختند و کانون دل ایشان را با نور ایمان روشن ساخته، منشور زندگی زیبا و جان بخش را به آنان ارزانی داشتند.
در پرتو این توجه برخاسته از زاویه آینده نگری و آینده بینی، بسیاری از جاذبههای انحراف رنگ باخته، دام دزدان دل و اندیشه جوان برچیده گردید. نتیجه این سیستم تربیتی آن شد که در هر برهه و دورهای، جوانان پیشتازان پیشرفت دین و کلید کامیابی پیامبران دینی به شمار میآمدهاند.
پس از بعثت پیامبر اسلام، روی آوری جوانان به آیین محمد صلی الله علیه و آله و سلم دوچندان بود. آنان با الهاماز فطرت پاک خویش، پیشاهنگ پیروان اسلام گردیده، با شور و نشاط گرداگرد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم جای گرفتند، و با حضور سبز و چشمگیر خود، قلب پیام آور وحی را شادمان ساختند، حضوری که در کلام حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم، این گونه وصف شده است:
«ان اللّه بعثنی بشیرا و نذیرا، فحالفنی الشبان و خالفنی الشیوخ.»
خداوند مرا به پیامبری برانگیخت، پس جوانان بامن پیمان بستند و یاریم کردند و بزرگسالان به
مخالفتم برخاستند.(1)روحیه ایثار و جانفشانی جوانان مهاجر و انصار، دین اسلام را ازگزند خطرات و تهدیدهای دشمنان مصون میداشت، این حافظان راستین، راست قامت و استوار، حریم دین را پاس داشتند و ازفرمانبری و یاری پیامبر کوتاهی نمیکردند.
علی بن ابی طالب علیه السلام سرآمد جوانان مسلمان بود که مانندی نداشت و نقش نخست را در دفاع از اسلام انجام داد و در تمام صحنهها،بی ادعا اما از سر اخلاص پیشگام بود. همو میگوید:
هنگامی که همه سستی ورزیدند، به کار پرداختم، وآنگاه که همه نهان شدند، خود را آشکار ساختم، و چون همه در گفتار درماندند، به گشادگی سخنگفتم. و گاهی که همه ایستادند، به نور خدا در راهتاختم. آوایم
فروتن از همگان، و رتبتم برتر ازین وآن. در راه فضیلت عنان گشاده راندم، و مرکب مسابقت را از همه پیشتر جهاندم. همانند کوهیایستاده بودم، که تندرش نتواند جنباند، و گردباد نتواندش لرزاند. نه کسی را بر من جای خردهای بود و نه گویندهای را مجال طعنهای.(2)
کوهم و هستی من، بنیاد اوست
ور شوم چون ک-اه یادم ی-اد اوست
ج-ز ب-ه ب-اد او نجنبد می-ل من
نیست جز عشق احد سرخیل من(1)
از جوانان دیگری چون جعفر بن ابی طالب، زید بن حارثه، مصعب بن عمیر، عبداللّه بن مسعود و جابر بن عبداللّه نیز میتوان یاد کرد که در کنار دهها جوان دیگر انجمن مؤمنان جوان را شکل داده، در رکاب پیامبر جنگیدند و با تصدی مدیریت های مختلف سیاسی، نظامی، قضائی و مذهبی کارآمدی و شایستگی خویش را نشان دادند، وصف حضور زیبای ایشان در این سخن رسولخدا صلی الله علیه و آله و سلم هویداست: «به وسیله جوانان یاری شدم.»
در عهد ائمه اطهار علیهم السلام نیز حضور نسل نو، جلوههای
درخشانی به یادگار گذارد، از آن میان:
علی علیه السلام با مجاهدت سرداران رشید و جوانش، حماسه های بزرگ دوران حکومت را آفرید.
حادثه کربلا از نمادهای ماندگار حضور فعّال و ایثارگرایانه جوانان شیعه است.
.. و امّا نقش جوانان در حوادث و تحولات عصر ظهور حضرت حجّت علیه السلام چگونه خواهد بود؟
انزوا، خمودگی و انحطاط!
و یا حضوری پرنشاط، و آکنده از امید.
امید به آیندهای زیبا! در سایه سپهر سعادت،
حضرت مهدی علیه السلام و حکومت عدالت گستر او.
1) مثنوی معنوی، مولوی، دفتر اول.
«پیشینیان بر آنان سبقت نگرفتهاند و آیندگان به آنان نخواهند رسید.»(1)
ظهور مهدی علیه السلام با اجتماع یاران او قرین است؛ اصحاب سختکوشی که با حضور خود فرمان موعود را لبیک گفته، گرد آفتاب وجودش حلقه میزنند تا در رکاب او وعده الهی را تحقق بخشیده، حاکمیت دولت اهل بیت علیه السلام را بر جهان بگسترانند.
صبحی دگر می آید ای شب زنده داران!
از قلّه ه-ای پ--ر غبار روزگ--اران
1) پیامبر(ص): « لم یسبقهم الاولون و لا یدرکه الاخرون.» بشارة الاسلام، ص 54.
از بیک---ران سب-ز اقی---انوس غیبت
می آید او ت-ا ساح-ل چشم انتظ-اران
آید به گوش از آسمان: این است مهدی!
خیزد خروش از تشنگان: این است باران!(1)
بیشتر یاران قائم، « جوان » اند(2)آنگونه که امیر سخن، علی علیه السلام بدان بشارت داده است:
ان اصحاب القائم شباب لا کهول فیهم الا کالکحل فی العین أو کالملح فی الزاد، و اقل الزاد الملح.(3)
«یاران قائم جوان هستند؛ در میان آنها پیرمرد یافت نمیشود به جز مانند سرمه در چشم و نمک در طعام، که کمتر از هر ماده در طعام نمک آن است.»
موعود نیز هم خود «جوان» است، و هر چند که صدها سال از حیات او گذشته، لیک به اعجاز الهی، سیمایش به مانند جوانی خوش چهره میماند. امام حسن علیه السلام در بیان این نکته میفرماید:
1) سید حسن حسینی.
2) جوان بودن یاران مهدی علیه السلام لطمهای بر جایگاه پیران با ایمان نزده، بر عدم همراهی ایشان گواهی نمیدهد، زیرا بجز سیصد و سیزده یار اصلی، مؤمنان بسیاری نیز گردمهدی علیه السلام و فرماندهان جوانش جمع گشته، ایشان را یاری خواهند نمود.
3) غیبت نعمانی، ص 315، اثبات الهداة، ج3، ص 517. بحارالانوار، ج 52، ص 333، ینابیع المودة، ج 3، ص66، الملاحم و الفتن، ص 118.
خداوند مهدی را به قدرت خویش در سیمای جوانی کمتر از چهل سال آشکار و ظاهر میکند.(1)
به تماشای طلوع تو، جهان چشم به راه
به امید قدمت، کون و مکان چشم به راه
به تماشای تو ای نور دل هستی، هست
آسمان، کاهکشان، کاهکشان چشم به راه(2)
یاران مهدی علیه السلام 313 نفر هستند.
به تعداد یاران پیامبر اکرم در جنگ بدر.
و به تعداد یاران طالوت در نبرد با جالوت.(3)
این رقم در بسیاری از روایات معتبر شیعه(4)و سنّی(5)به ما رسیده است؛از جمله فرمایش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم:
1) «.. ثم یظهره بقدرته فی صورة شاب دون اربعین سنة..». کمال الدین، 315.
2) زکریا اخلاقی.
3) پیامبر (ص):« و علی عدة اصحاب طالوت الذین جاوزوا النهر». (یاران مهدی) به تعداد اصحاب طالوت اند که از نهر گذر کردند. بشارة الاسلام، ص 200/ و ر.ک: الحاکم، ج4، ص554، عقدالدرر، ص59.
4) ر.ک: کمال الدین، شیخ صدوق، ص 672؛ بحارالانوار، ج 51، ص56 و ج 52، ص 341؛ غیبت نعمانی، ص 195 و 315؛ نورالثقلین، حویزی، ج 1، ص 139؛کفایة الاثر، ص 263؛ صراط المستقیم، ج 2، ص 258؛ منتخب الاثر، ص166، 468 و 476؛ معجماحادیثالامام المهدی علیه السلام، ج 4، ص 9.
5) الحاوی للفتاوی، سیوطی، ج 2، ص 150.
عدد یاران مهدی 313 نفر - به تعداد اصحاب بدر - است.(1)
و سخن پیشوای ششم علیه السلام :
هرگاه 313
همچنین در تفسیر آیه ((الامة المعدودة))(3)به عدد یاران امام اشاره شده است:
امام علی علیه السلام : «امت معدوده، اصحاب 313 نفره قائم هستند.»(4)
امام باقر علیه السلام : «یاران قائم 313 نفرند، قسم به خدا آنان امت معدوده هستند».(5)
احادیثی نیز نقل است که بر رقمهای چون 5 هزار،
1) «عدتهم ثلاثمائة و ثلاثة عشر رجلا عدة اصحاب بدر..». الملاحم، ابن طاووس، ص 63.
2) «لو اجتمع علی الامام عدة اهل بدر ثلثمائة و بضعة عشر رجلا لوجب علیه الخروج بالسیف». معجم احادیث الامام المهدی علیه السلام، ج 4، ص 9.
3) (( وَ لَئِن أخَّرنا عنهُمُ العذابَ الی أمَّةٍ معدُودةٍ لَیَقُولُن َّ ما یحبِسُهُ )) سوره هود، آیه 8.
4) « الامة المعدودة أصحاب القائم الثلاثمائة و البضعة عشر». تفسیر القمی، ج1، ص 323. بضع: از سه تا ده را گویند، که مراد از روایت فوق همان سه است.
5) « اصحاب القائم علیه السلام الثّلاثمائة و البضعة عشر رجلا، هم و اللّه الامة المعدودة التی قال اللّه فی کتابه..» تفسیر العیاشی، ج 2، ص 57.
10 هزار و 12 تا 15 هزار نفر تاکید دارد.(1)و یا بر زنده شدن (رجعت) و همراهی بسیاری از برجستگان دین
و مؤمنان گواهی میدهد.(2)
البته این ارقام متفاوت و مختلف منافاتی با رقم واقعی اصحاب امام زمان ندارد، بلکه 313 نفر، همان یاران اصلی ونخست امام بوده، که با گردآمدن ایشان، دعوت قائم علیه السلام آغاز میشود و سپس با جذب و گردآمدن دیگر دوستان و ارادتمندان مهدی علیه السلام، حرکت شکل میگیرد. کلام امام صادق علیه السلام بر این نکته اشاره دارد که:
پس از اجتماع 313 یار، امام تا هنگام گردآمدن ده هزار نفر، در مکه اقامت کرده، و پس از کامل شدن راهی مدینه میشود.(3)
امام جواد علیه السلام به «صحیفه مختومه» ای اشاره میکند که در آن مشخصات یاران مهدی علیه السلام ثبت است:
همراه قائم علیه السلام صحیفه مهر شدهای هست که اسامی یارانش همراه با ویژگیها، شهر، آراستگیها و کنیههایشان در آن نوشته شده است.(4)
حادثه موعود از یک شب جمعهای آغاز میشود.
بیا ک-ه رایت منصورِ پادشاه رسید
نوید فتح و بشارت به مهر و ماه رسید
جمال بخت ز روی ظفر نقاب انداخت
کمال عدل به فریاد دادخ--واه رسید
ز قاطعان طریق این زمان شوند ایمن
قوافل دل و دانش،که مرد راه رسید
کجاست صوفی دجّال چشمِ ملحد شکل
بگو بسوز که مهدیِّ دین پناه رسید(1)
امام زمان، در میان درب خانه خدا و در کنار رکن و مقام میایستد و آنگاه بانگ بر میآورد:
ای فرماندهان من!
ای نزدیکان من!
ای کسانیکه خداوند پیش از ظهور من آنها را براییاری من در روی زمین ذخیره کرده است!
به سوی من بشتابید و به فرمان من گردن نهید.(2)
صدای آن حضرت در شرق و غرب جهان به گوش یارانش میرسد و آنها که در محرابهای خود و یا بر فراز رختخوابهای خود هستند در یک لحظه بانگ
امام رامیشنوند و به سوی او میشتابند.(1)مبدء حرکت یاران از سراسر جهان، و مقصد شهر شریف مکه است:
در حالیکه جوانان شیعه در پشتبام خانه هایشانخوابیدهاند یک مرتبه چون قطعه های ابر پاییزی در یک شب از تیرههای مختلف بدون وعده قبلی به سویصاحبشان برده میشوند؛ صبح، همگی خود را در مکه معظمه مییابند و دور شمع وجودش گرد میآیند.(2)
امام صادق علیه السلام میفرماید:
هنگامیکه به امام زمان اذن ظهور برسد خدا را بااسم اعظمش میخواند و همه یارانش از سراسرجهان گرد میآیند که آنها یاران پرچمدار او هستند.گروهی از آنها شبانه از بسترهایشان ناپدید میشوند وصبح در مکه حاضر میشوند و برخی از آنها آشکارا دیده میشوند که روی ابرها راه میروند.(3)
پیشگویی از حضور سریع و اعجازگونه یاران مهدی در سخنان ائمه اطهار علیهما السلام بسیار بیان شده است،
1) بحارالانوار، ج 52.
2) امامباقر :«بینا شباب الشیعه علی ظهور منازلهم نیام اذ توافوا الی صاحبهم فی لیلة واحدة علی غیر میعاد، فیصبحون بمکة یجتمعون قزعا کقزع الخزیف من القبایل». بحار الانوار، ج 52، ص 370، غیبت نعمانی، ص 170.
3) « اذا اذن الامام دعا اللّه باسمه (ای باسم اللّه الاعظم) فاتیحت له صحابته و هم اصحاب الالویه: فمنهم من یفتقد عن فراشه لیلا فیصبح فی مکه و منهم من یری یسیر فی السحاب نهارا». بحارالانوار، ج52، ص 286.
از جمله امام علی علیه السلام میفرماید:
آنها شبانه از بسترهایشان ناپدید میشوند وصبح در مکه حاضر میشوند و برخی از آنها در روزروشن بر فراز ابرها راه میروند آنها با نام، نام پدر، لقبو دیگر خصوصیاتشان شناخته میشوند.(1)
امام رضا علیه السلام در تفسیر آیه ((اینما تکونوا یأت بکم اللّه جمیعا)) (2)بر این مهم اشاره مینماید:
همانا قسم به خدا آن هنگام که قائم قیام کند، خداوند یاران شیعه را از سراسر دنیا گرد میآورد.(3)
امام صادق علیه السلام از حضور همه یاران در شب موعود، چنین خبر میدهد:
خداوند آنها را در یک شب جمعه در مکه معظمه و در بیت اللّه الحرامگرد میآورد که حتی یک نفر از آنهاتخلف نمیکند، آنگاه در کوچه های مکه به راه میافتند تا برای خود
سُکنایی پیدا کنند، مردم که افرادناشناسی را در میان خود میبینند - در حالیکه از ورود هیچ قافلهای به قصد حج عمره، تجارت و غیرهاطلاعی ندارند - از این رهگذر به یکدیگر میگویند:افراد ناشناسی میبینیم که تا به امروز در این
شهر آنهاراندیدهایم! اینها اهل یک شهر و یک قبیله و یک تیره و یک نژاد نیستند و خود هیچ اهل و عیال و وسیله و مرکبی همراه ندارند.(1)
مسجد الحرام، مکان دیدار یاران با مهدی موعود علیه السلام و انجام بیعت با حضرت است.
شب وصل است و طی شد نامه هَجر
سلام فیه حتّی مطل--ع الفج--ر(2)
313 نفر در همین مسجد شما - مکه - گرد میآیند که مردم مکه میدانند که از پدران و نیاکان آنان متولدنشدهاند.(3)
نخستین کسی که با مهدی علیه السلام بیعت مینماید، جبرئیل امین است؛ همان فرشته وحی و حامل
علم الهی،که از سوی خدا تمام نعمتهای علمی و عطایای معنوی از اوست. پس از بیعت او، 313 یار جوان با امام زمان علیه السلام بیعت کرده، پیمان وفاداری و اطاعت با او میبندند.(4)
1) بشارة الاسلام، ص 210.
2) حافظ شیرازی.
3) امام صادق علیه السلام : «سیاتی من مسجدکم هذا یعنی مکة ثلثمائة و ثلث (ثلاثة) عشر رجلا، یعلم اهل مکة انه لم یلدهم آبائهم و لا اجدادهم..» بصائر الدرجات، ص 311.
4) امام باقر علیه السلام : «..فیکون اول خلق اللّه یبایعه جبرئیل، و یبایعه الثلثمائة و البضعة العشر رجلا». تفسیرالعیاشی، ج 2، ص 56
بنا بر گفته امام باقر علیه السلام، محل بیعت بین رکن و مقام است.(1)
زنان متعهّد در طول تاریخِ حماسهها و قیامها، نقش چشمگیری داشته، پیام آور حضور توأم با عزّت و عفّت بودهاند.
وجود پنجاه «زن جوان» در میان 313 یار امام زمان علیه السلام، حکایتگر جایگاه ویژه آنان در عصر ظهور است.
امام باقر علیه السلام :
«سوگند به خدا، سیصد و سیزده نفر بدون وعده پیشین گرد میآیند، در میان آنان پنجاه زن هست.»(2)بی شک کارآمدی زنان در عرصه هایی جلوه مینماید که با سرشت و طبیعت ایشان سازگار باشد، از این رو سرپرستی و انجام امور بهداشت و درمان را میتوان یکی از کارکردهای آنان نام برد.
این نکته را از سخن امام صادق علیه السلام پیرامون آن دسته از زنانی که رجعت نموده، و در زمره یاران عمومی مهدی علیه السلام قرار میگیرند، میتوان فهمید، امام میفرماید:
همراه مهدی علیه السلام سیزده زن هستند. آنان مجروحان را مداوا میکنند و از بیماران جنگی پرستاریمینمایند، چنان چه زنان در زمان پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم همراه او بودند.(1)
اصحاب قائم علیه السلام از نژاد خاص، قبیلهای باسابقه یا کشوری معروف گزینش نمیگردند، زیرا این نهضت یک قیام عدالت گسترانه است.و در راستای تحقق اسلام ناب، نژادپرستی در آن جایی ندارد.
یاران امام زمان علیه السلام از سراسر جهان و دورترین شهرها و به تعبیر روایات از «اقالیم الارض» و «اقصی البلاد» گرد هم میآیند.
امام صادق علیه السلام از حضور تعدادی از اهل نوبه - که به
ظاهر سیاه پوستند - در میان یاران مهدی خبر میدهد.(2)
اگر در روایات بر «عجم» (غیر عرب) بودن یاران
1) «یکنّ مع القائم ثلاث عشرة امراة.. یداوین الجرحی، و یقُمن علی المرضی کما کان مع رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلم ». آنگاه امام به درخواست سؤال کننده، نام نه نفر از ایشان را بیان داشت: قنواء بنت رشید، ام ایمن، حبابه والبیه، سمیّه (مادر عمار یاسر)، زبیده، ام خالد احمسیه، ام سعید حنفیه، صبانه ماشطه، ام خالد جُهنیّه. اثبات الهداة، ج 3، ص 575.
2) تهذیب الاحکام، شیخ طوسی، ج7، ص 405.
اشاره شده است.(1)جدای از تاکید بر شایسته گزینی، دلیلی بر مبارزه با قومیت گرایی است؛ ویژگی منفی ای که اعراب و بسیاری از نژادها بر آن پای میفشارند.
البته به جز 313 یار اصلی، اعراب مؤمن و لایق در زمره اصحاب عمومی مهدی علیه السلام خواهند بود.
شعار هر جمع و سپاهی برخاسته از بینش، معرفت و شعور آنان است و سمت و سوی حرکت ایشان را عیان میسازد.
«یا لثارات الحسین» یکی از شعارهای نمادین و برجسته یاران مهدی علیه السلام است.
یعنی: ای خونخواهان حسین علیه السلام ! بهپا خیزید.
این شعار انتقام - که یکی از محوری ترین آرمانهای شیعه در راستای اصلاح امت، پیرایش انحراف و
شکلگیری یک جامعه دینی در سراسر جهان است - سرداده خواهد شد، و به قرنها انتظار پایان خواهد داد؛ انتظاری که همواره با این دعا همراه
1) امام باقر علیه السلام : «اصحاب القائم ثلاثمائة وثلاثة عشر رجلا، اولاد العجم..». بحارالانوار، ج 52، ص 369. امام صادق علیه السلام : «فانّ لهم خبر سوء، اما انه لایخرج مع القائم منهم احد»؛ برایآنها(اعراب) خبر بدی هست، مگر نه اینست که حتی یک نفر هم از آنها با قائم خارج نمیشود. بحارالانوار، ج 52، ص333.
بوده است:
«أینَ الطّالبُ بِدَمِ المَقتُولِ بِکربَلآء»(1)کجاست آن که از خون شهید کربلا انتقام خواهد کشید.
« أنْ یَرزُقَنی طَلَبَ ثارِک مَعَ امامٍ مَنْصُورٍ مِنْ أهلِ بَیتِ مُحَمّدٍ صلی الله علیه و آله و سلم»(2)ازو درخواست میکنم که روزیِ من گرداند تا با امام منصور از اهل بیت محمد صلی الله علیه و آله و سلم خونخواه تو باشم.
«پدر و مادرم فدای یک گروه اندکی باد که اسامی آنها در آسمانها معروف و در زمین ناشناخته است.»(1)
زیبایی شناسی شخصیت اصحاب، هر شیفتهای را به شناخت جلوه های رفتاری و توانمندیهای ایشان میکشاند.
بیشک نشان یار موعود بر سینه اصحابی زیبنده خواهد بود که ویژگیها و برجستگیهای خاص، آنانرا از دیگران ممتاز ساخته باشد.
1) امام علی علیه السلام : «.. الا بابی و امی من عدة(قلیلة)، اسماوهم فی السماء معروفة و فی الارض مجهولة». ینابیع المودة، ص 512.
ستارهها همه شب زنده دار خورشیدند
که ت-ا طلوع سحر، بیقرار خورشیدند
ز جل-وهه--ای رخ تابناک-شان پیداست
که این خجسته دلان از تبار خورشیدند(1)
جلوه هایی از «نشانه ها» و اوصاف یاران جوان را در کلام حیاتبخش معصومان نظاره میکنیم:
خداجویی، پارسایی و پیوند با پروردگار، با حیات یاران موعود آمیخته است؛ امیر مؤمنان علیه السلام آنان را «گنج» نامیده، میفرماید:
مردانی مومن هستند که خدای را به شایستگی شناختهاند.(2)
علی علیه السلام ضمن تشبیه دل ایشان به مشعلهای نورانی،(3)از ذکر پیوسته آنان یاد میکند: «بر فراز مرکبها، خدا را تسبیح میگویند.»(4)
امام صادق علیه السلام در وصفشان میفرماید:
مردانی که گویا دلهایشان پارههای آهن است، غبار تردیدِ در ذات مقدس خدای خاطرشان را نمیآلاید. سبک خواب و شب زنده دارند و در نماز بسان زنبور
عسل زمزمه میکنند.. همانند چراغهای فروزانند؛ گویادلهایشان نور باران است، از ناخشنودی پروردگارشان هراس دارند، برای شهادت دعا میکنند و آرزومند کشته شدن در راه خدایند.(1)
و حضرت باقر علیه السلام نیز از مناجات مرید و مراد میگوید:
(مهدی علیه السلام ) چون بر فراز نجف برآید، به یارانخطاب کند: امشب را به عبادت به روز آورید، آنان برخی در رکوع و برخی در سجده شب را به سحر میرسانند وبه درگاه خدا تضرع میکنند.(2)
این ویژگی، برخاسته از قابلیتهای معنوی ایشان است؛ آنگونه که امام حسن عسکری علیه السلام میفرماید:
خداوند آنان را از سرشتی پاک و ریشهای پاکیزه و گرانبها آفریده است، دلهایشان از کینه و دشمنیپیراسته، رخسارشان برای پذیرش حق آماده است و سیمایشان با نور فضل و کمال آراسته، آیین حق رامیپرستند و از اهل حق پیروی میکنند.(3)
و براستی ایشان،تفسیر این کلام مولایمان علی علیه السلام
1) « رجال کان قلوبهم زبر الحدید، لایشوبها شک فی ذات اللّه.. لاینامون اللیل، لهم دوی فی صلاتهم کدوی النحل.. کالمصابیح، کان قلوبهم القنادیل وهم من خشیة اللّه مشفقون، یدعون بالشهاده و یتمنون ان یقتلوا فی سبیل اللّه». بحارالانوار، ج 52، ص 308.
2) «حتی اذا صعد النجف، قال لاصحابه: تعبدوا هذه، فیبیتون بین راکع و ساجد، یتضرعون الی اللّه حتی اذا اصبح.» بحارالانوار، ج53، ص 7.
3) بحارالانوار، ج 52، ص 35.
هستند که: دیده هاشان به تفسیرِ قرآن که شنوند روشن شود، بام و شام جامهای حکمت نوشتند (و در تکمیل نفس بکوشند).(1)
مردان خ-دا جز زخدا دل ببریدند
در آینه ج--ز چهره محبوب ندیدند
چون عاشق دلخسته کشیدند بسی هجر
تا جام وصال از کف معشوق چشیدند(2)
آنان در اطاعت و پیروی از مهدی علیه السلام زبانزدند، بدانحد که:
در برابر فرمان امامشان از بنده مطیع، مطیعتر هستند.(3)
و در توصیفی دیگر:
پر تلاش و کوشا در پیروی از (امام) میباشند.(4)
عشق و شیدایی یاران، به عنوان شیرازه اصلی این پیوند، فرمانبری را با دل تک تک ایشان گره میزند، این دلبستگی در کلام پیشوایان معصوم چنین تبیین
شده است: سوارانی با نشان و پرچم، برای تبرّک دست بر زینمرکب امام میسایند و در گرد امام میدرخشند، با جان و دل او را در جنگها یاری کرده، و آنچه طلب کند، کفایت میکنند.(1)
و در منظر امام علی علیه السلام :
به هنگام نبرد، پروانه وار شمع وجود امام را درمیان گرفته، محافظت میکنند.(2)
یک قط-ره چشیدیم ز مینای محبت
گشتیم فن--ا در دل دریای محبت
از خویش رهیدیم و به دلدار رسیدیم
تا گام نهادیم به صحرای محبت(3)
امام جواد علیه السلام نیز به سختکوشی آنان در پیروی از مهدی علیه السلام اشاره مینماید:
آنها سلشحورانی شجاع هستند که در اطاعت خدا و قائم سختکوشند.(4)
همچنین امام حسن عسکری علیه السلام در وصف یاران مهدی علیه السلام اینگونه با فرزند خود سخن میگوید:
روزی را میبینم که پرچمهای زرد و سفید در
کنار کعبه به اهتزاز در آمده، دستها برای بیعت، پی در پیصف کشیدهاند، دوستان باصفا کارها را چنان به نظم و ترتیب درآوردهاند که همچون دانههای دُرّ گرانبها که دررشتهای قرار گیرند، شمع وجودت را احاطه کردهاند ودستهایشان برای بیعت با تو در کنار حجرالاسود به هم میخورد.(1)
آگاهی و روشن بینی همراهان مهدی علیه السلام سبب میشود که آنان اسیر تندباد ترفند، شایعه و تهدید نگشته، تن به شبهه و شک ندهند و با بیمه بصیرت، صراط مستقیم را بپیمایند و فتنههای کور را از بُن برکنند.
حضرت علی علیه السلام میفرماید:
چون فرمان خدا آزمایش را به سر آورد، شمشیرها در راه حق آختند و بصیرتی را که در کار دین داشتند آشکار کردند، طاعت پروردگارشان را پذیرفتند و فرمانواعظشان را شنیدند.(2)
یاران مهدی علیه السلام توان و قوت چهل مرد دارند؛ شیران میدان رزمند و جانهایشان از خار سنگ محکمتر.
امام صادق علیه السلام میفرماید:
لوط پیامبر از این سخن خود که به دشمنان گفت: «ای کاش نیروی قدرتمندی علیه شما داشتم یابه استوانهای محکم پناه میبردم» آرزوی نیرویی همانند نیروی قدرتمند مهدی موعود علیه السلام و یاران او را داشت، که یک تن از آنان توان چهل مرد را دارد، آنان دلهای استوارتر از پارههای آهن دارند و چون از برابرکوهها بگذرند صخرهها به لرزه در آیند، شمشیرهارا غلاف نمیکنند تا آن هنگام که خداوند بخواهد و خشنود شود.(1)
امام ششم در گفتاری دیگربه این نکته اشاره مینمایند که:
یاران قائم هریک توان خود را برابر با سیصد نفر میبیند.(2)
بیشک این دو تشبیه، از قدرت فراوان آنان حکایت دارد.
پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اصحاب موعود را از بهترین سوارکاران
روی زمین میداند.(1)
امامباقر علیه السلام در بیگانه بودن آنان با ترس، چنین بیان میدارد:
هنگامیکه قائم ما قیام کند و مهدی ظهور
نماید، جرأت و دلیری هر یار او از شیر بیشتر میگردد.(2)
آنان بی محابا در صحنه کارزار میتازند زیرا که:
دلهایشان چون قطعه فولاد میشود که اگر با آن دل، خود را به کوه بزنند آنرا از جای میکنند.(3)
دلهایی چون پولاد دارند، در هر سو - تا مسافت یک ماه- ترس بر دلهای دشمنان سایه میافکند.(4)
پیشوای پنجم در تفسیر آیه ((أُولِی بَأسٍ شَدِیدٍ))(5)میفرماید:
همانا قائم و یارانش هستند؛ آنان سختنیرومندند.(6)
البته راز توانمندی و دلیری یاران جوان مهدی علیه السلام در درک طبیب دلها و حضور در محفل شفابخش جانها نهفته است:
هر کس که قائم اهل بیت مرا درک کند، اگر بیمار
باشد بهبودی مییابد و اگر ناتوان باشد
نیرومند میشود.(1)
مرا پرسی که چونی؟ چونم ای دوست؟!
جگر پر درد و،دل پرخونم ای دوست!
شنیدم: ع-اشق--ان را مین----وازی
مگر من زآن میان بیرونم ای دوست؟!
نگفتی: گ-ر بیفتی گیرمت دست؟
ازی-ن افتادهت-ر ک-اکنونم ای دوست؟!
لطف و صفا بر دوستی یاران صبح سایه میگستراند، بدان حد که تفسیر واقعی همدلی و همرازی را میتوان در آیینه اُنس آنان نظاره کرد؛
پیشوای یازدهم علیه السلام ایشان را «دوستان باصفا» مینامد.(2)
امام باقر علیه السلام میفرماید:
زمان قیام قائم، دوران رفاقت و همدلی فرا رسد؛ مرد به سراغ مال برادر رفته حاجت خود برگیرد و احدی او رامنع نکند.()
حاجته لایمنعه.» بحارالانوار، ج52، ص 372.
اوج محبت ایشان در این کلام معصوم جلوهگر است:
گویا یک پدر و مادر آنان را پروراندهاند، دلهای آنان از محبت و خیرخواهی به یکدیگر آکنده است.
پیامبر بزرگ اسلام صلی الله علیه و آله و سلم این انس و الفت را یک عطیه الهی دانسته، میفرماید: «خداوند دلهای آنها را با هم مهربان میکند.»(1)
یکپارچگی و هماهنگی، تدبیر و نظم، سیره عملی و پیام رفتاری یاران مهدی علیه السلام است، حرکت و سکون، آرامش و پیشرفت و عملکرد آنان با نظم آراسته شده است؛ شیوه پسندیدهای که امیرمؤمنان علیه السلام از آن چنین یاد میکند:
گویا آنان را مینگرم؛ زیّ و هیأتی یکسان، قد و قامتی برابر، در جمال و برازندگی همانند و هم لباسند.(2)
امام حسن عسکری علیه السلام نیز این ویژگی یاران را به فرزند دلبندش خبر میدهد:
دوستان باصفا کارها را چنان به نظم و
ترتیب در آوردهاند که همچون دانههای دُرّ گرانبها که دررشتهای قرار گیرند، شمع وجودت را احاطه
کردهاند.(1)
بیمرگ س-واران شب ح-ادثه ه-ایید
خ-ورشید نگاهید و در آفاق ره-ایید
مرداب کجا فرصت پیدا شدنش هست
آنگاه که چون موج از این بحر برآیید
در سینه تان زهره صد موج نهفته است
ح-الی که سبک بارتر از ابر شمایید
شب ت--ا برسد ی--اد شما میرسد از راه
در ی---اد شم-اییم ک-ه آیینه مایید. (2)
«خداوند شرق و غرب جهان را به دست آنها فتح میکند.»(1)
پس از استقرار حاکمیت دولت عدالت گستر اهل بیت علیهما السلام در گیتی بدست قائم آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم، اداره سیاسی هر بخش از ساختار مدیریتی حکومت مهدی علیه السلام به عهده یاری از یاران او گذارده میشود؛ جلوه هایی از توان مدیران جوان را نظاره میکنیم:
حاکمیت عدل و برچیده شدن ظلم، یک وعده حتمی الهی است که با ظهور موعود، جهان شاهد تحقق
1) امام باقر علیه السلام : «یفتح اللّه لهم مشارق الارض و مغاربها». منتخب الاثر، ص 455.
این بشارت خواهد بود: ((وَ لَقَد کتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکرِ أنَّ الارْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ))(1)و به تحقیق، در زبور پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهند برد.
شکافنده دانش و مفسر راستین قرآن، امام محمد باقر علیه السلام در تفسیر این آیه میفرماید:
همانا (مراد از این آیه) مهدی علیه السلام و یارانش میباشند.(2)
رهگذر درنگی کن باز هم بهار آید
یاسمن زند لبخند نسترن به بار آید
میرود خزان اینک تا به لطف فروردین
نقش زندگانی در قاب روزگار آید
باغ را به بر زیبد غنچههای داودی
سبزه را سزاوار است لاله در کنار آید
ابر در خروش آید خون گل به جوش آید
با سپاه اهریمن روزِ کارزار آید
آب را به خاک افشان باغ را گلاب افشان
مژده ده گلستان را صبح ماندگار آید
رهبری کند خورشید کاروان گلها را
تا به باغ پیروزی گل به جای خار آید(3)
یاران موعود حاکمان و دولتمردان حکومت جهانی حضرت حجّت علیه السلام هستند؛ کارگزارانی توانا که مردم به حاکمیت آنان خرسندند.
امام صادق علیه السلام میفرماید:
در میان شیعیان ما در حکومت قائم علیه السلام افرادی هستند که ارکان و حاکمان زمیناند و به هر یک از آنها توان چهل مرد داده شود.(1)
ایشان بر اریکه دل مردم جهان حکم میرانند، بدان حد که پیروی و همسویی یک ارزش همگانی شمرده خواهد شد، حتی برای طبیعت!
امام باقر علیه السلام چنین بیان میدارد:
هیچ چیزی در جهان باقی نمیماند مگر آنکه مطیع و پیرو (یاران موعود) خواهد شد، حتی حیوانات زمین وپرندگان آسمان! همگان رضای ایشان را در هر امری جستجو میکنند؛ بخشی از زمین بر جای دیگرمباهات میکند و میگوید: امروز یکی از یاران قائم علیه السلام بر من گام نهاد و از اینجا گذشت!.(2)
1) « یکونُ من شیعَتِنا فی دَولَة القائمِ سَنَامُ الأرضِ و حُکامُهَا یُعطَی کلّ رَجُل منهُم قوة أربعینَ رَجُلا». اختصاص، ص8.
2) «..فلیس من شی ء الا و هو مطیع لهم، حتی سباع الارض، و سباع الطیر، یطلب رضاهم فی کل شی ء حتی تفخر الارض علی الارض و تقول: مرّ بی الیوم رجل من اصحاب القائم علیه السلام ». کمالالدین، ج2، ص 673، حلیة الابرار، ج، 685.
امام در فرازی دیگر میفرماید:
گویا یاران مهدی علیه السلام را میبینم که بر شرق و غرب عالم مسلّط شدهاند و هیچ چیزی نیست مگر آنکهمطیع آنها میباشد.(1)
امام صادق علیه السلام نیز از حکمرانی آنان میگوید:
آنها پرچمدارانی هستند که از جانب خدا در روی زمین بر بندگان او حکومت میکنند.(2)
با توجه به گونه های مختلف اداره و سرپرستی در ساختار مدیریتی مهدی علیه السلام، حضور اصحاب موعود نیز بر اساس شایستگی و کارآمدی، متنوع میباشد، در روایت ذیل به یکی از مدیریتها اشاره شده است: «آنان قاضیان و حاکمان بر روی زمیناند.»(3)
این ویژگی مهم را نخست از منظر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مینگریم: «ایشان مردانی کاردان و کارسازند.»(4)
امام باقر علیه السلام در بیان هوشیار بودن یاران،
1) « کأنّی بأصحابِ القائم علیه السلام و قد أحاطُوا بما بینَ الخافِقَین فلیس من شیء الا وَ هُو مُطیع لَهُم». کمال الدین، ص 673.
2) « هم اصحاب الالویه و هم حکام اللّه علی خلقه». کمالالدین، ج2، ص 673.
3) «هم القضاة و الحکام علی الناس». الزام الناصب، ص 199.
4) «..و رجال مسومه». بحارالانوار، ج 52، ص 310.
میفرماید: خداوند آنان را در کتاب خود، هوشیار توصیف کرده است: ((إنَّ فِی ذَلِک لایاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِینَ))(1)و(2)
مثل درخت و سنگ
در رهگذار باد
در انتظار آمدنت
ایستاده ایم
فردا به شهر نور میآیی
از راه ستاره
از راه آفتاب
با دشمنان چو موج خروشان
با ما ولی
به مهربانی یک جویبار نرم رفتار میکنی(3)
((و ما ارسَلناک إلاّ رَحْمَةً لِلْعالَمین)).(4)
«خدایا، درود فرست بر مولا و سرورم صاحب الزمان، و مرا از یاران، پیروان، مدافعان و نصرت کنندگانش قرارده، از آنان که در رکابش شربت شهادت مینوشند، باشوق و رغبت، بی هیچگونه کراهت.»(1)
هادیان، همواره آرزومند همراهی آن حضرت بودهاند و همه گاه دوستان و شیفتگان را بر « گام در گام گل» نهادن توصیه فرمودهاند.
مصلحت دیدِ من آنست که یاران همه کار
بگذارند و خ--م ط-رّه ی-اری گیرند
خوش گرفتند حریفان سر زلف ساقی
گر فلکشان بگذارد که قراری گیرند(2)
انتظار و آماده بودن نخستین شرط وفاداری است، آراستگی رفتار وپیرایش کردار و همانندسازی جلوههای زندگی با الگوهای پذیرفته شده امام، نمادهای آمادگی است.
هر یک از شما خودش را برای خروج قائم آماده کند و لو با تهیه یک تیر، که اگر خداوند این آمادگی را در نیت شما ببیند امیدوار هستم که خداوند در اجلتان مهلت دهد تاظهور او را درک کرده از اعوان و انصار آن بزرگوارباشید.(1)
زیباترین اثر انتظارِ همراه با آمادگی، شکل دهی شخصیت و ساماندهی زندگی بر اساس معیارهای دینی است، در اینصورت شایسته این بشارت خواهیم بود:
خوشا به حال پیروان قائم؛ آنانکه در دوران غیبت، ظهورش را به انتظار میکشند و در عصر ظهورش درپیروی از او پای میفشارند، آنان اولیاء خداوند هستند که نه ترسی در دل و نه از چیزی واهمه دارند.(2)
1) امام صادق علیه السلام : «لیُعدن أحدکم لخروج القائم و لو سهما، فان الله تعالی اذا علم ذلک من نیته رجوت لأن یُنسیء فی عمره حتّی یدرکه (فیکون من اعوانه و أنصاره). بحارالانوار، ج 52، ص 366.
2) امام صادق علیه السلام : «طوبی لشیعة قائمنا المنتظرین لظهوره فی غیبته و المطیعین له فی ظهوره، اولئک اولیاء اللّه الذین لا خوف علیهم و لا هم یحزنون». نورالثقلین، ج1، ص 781.
دوستی مهدی موعود علیه السلام، همراهی و متابعت او را میطلبد تا توفیق «یار» بودن به جوان ارزانی داده شود، بنابراین با درنگ در «نشانهها» میتوان خود را محک زد، ناسره را زدود و حریم دل را برای درک قائم آذین بست و به «انتظار» موعود مهیّا شد؛ انتظاری که امام صادق علیه السلام چنین از آن یاد میکند:
به خدا سوگند من اگر آن روز را درک میکردم جانم را برای حضرت صاحب الامر علیه السلام فدا میکردم.(1)
و در گفتاری دیگر میفرماید:
اگر او را درک میکردم، تمام عمرم را در خدمتگذاری او میگذراندم.(2)
این کلام امیرمؤمنان علی علیه السلام را میتوان به عنوان منشور جوان، دلیل و راهنمای راه دانست؛ چه در عصر غیبت و چه در عصر ظهور؛ امام فرمود:
از او تخلف نکن اگر او را درک کنی، از او مگذر اگر به سوی او هدایت شدی.(3)
سایه حق بر سر بنده بود
عاقبت جوینده یابنده بود
گفت پیغمبر که چون کوبی دری
عاقبت زآن در برون آید سری
چون نشینی بر سر کوی کسی
عاقبت بینی تو هم روی کسی
جمله دانند این اگر تو نگروی
هرچه میکاریش روزی بِدْرَوی
کلام را با چند فراز از « دعای عهد » به پایان میبریم؛
آنانی که:
از پی انجام مقاصدش شتافته،
اوامرش را امتثال کرده،
به حمایت او برخواسته
و به سوی ارادهاش مشتاقانه سبقت میگیرند.
و در حضور حضرتش به درجه رفیع شهادت میرسند.
دعوتش را - که اطاعتش بر تمام مردم شهر و دیار عالم لازم است - اجابت کنم.
آن طلعت بلند بالا و چهره زیبا را به من بنما،
و او را از پرده غیبت پدیدار کن،
و بر چشمانم با نگاهی که بر او میافکنم سرمه کش.
آمین ربّ العالمین