فصل اول: مدیریت بحران
اشاره
تصویر
ص: 8
سرشناسه: خرمیان قهفرخی، سپنتا، 1384-
عنوان و نام پدیدآور: مدیریت بحران/ گردآورندگان سپنتا خرمیان قهفرخی، سروش فرقانی.
مشخصات نشر: اصفهان: انتشارات امیرفدک، 1397.
مشخصات ظاهری: 70 ص.
شابک: 978-622-6521-26-0
وضعیت فهرست نویسی: فیپا
موضوع: مدیریت بحران
موضوع: Crisis management
موضوع : بلا های طبیعی - مدیریت
موضوع: Natural disasters - Management
شناسه افزوده : فرقانی سروش 1385-
رده بندی کنگره: HD49/ خ 4 م 4 1397
رده بندی دیویی: 658/4056
شماره کتابشناسی ملی: 5541541
خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان
ویراستار کتاب: ایلناز محمدی سرپیری
ص: 1
سرشناسه: خرمیان قهفرخی، سپنتا، 1384-
عنوان و نام پدیدآور: مدیریت بحران/ گردآورندگان سپنتا خرمیان قهفرخی، سروش فرقانی.
مشخصات نشر: اصفهان: انتشارات امیرفدک، 1397.
مشخصات ظاهری: 70 ص.
شابک: 978-622-6521-26-0
وضعیت فهرست نویسی: فیپا
موضوع: مدیریت بحران
موضوع: Crisis management
موضوع : بلا های طبیعی - مدیریت
موضوع: Natural disasters - Management
شناسه افزوده : فرقانی سروش 1385-
رده بندی کنگره: HD49/ خ 4 م 4 1397
رده بندی دیویی: 658/4056
شماره کتابشناسی ملی: 5541541
ص: 2
مدیریت بحران
گردآورندگان:
سپنتا خرمیان قهفرخی
دانش آموز پایه ی هفتم دبیرستان دکتر محمدشفیعی
سروش فرقانی
دانش آموز پایه ی هفتم دبیرستان دکتر محمدشفیعی
ص: 3
انتشارات امیرفدک: اصفهان - خیابان هشت بهشت غربی نبش تقاطع ملک ساختمان فدک
تلفن: 32730360-031 - همراه: 09133135694 کدپستی: 43151-81546
Fadak.mansori@gmail.com
مدیریت بحران
سپنتا خرمیان قهفرخی 84 - سروش فرقانی 85
آماده سازی: انتشارات امیرفدک
مدیر مسئول: دکتر محمدرضا محمدشفیعی
مدیر تولید: سید محمدرضا منصوری تهرانی
مدیر فنی: صالحیان - مظفری
ویراستار ادبی: جوهریان
ویراستار علمی: مظفری - نادر سلطانی - آرمان رضائی
صفحه آرا: عابدی - کاویانی
طراح جلد: کاویانی
● لیتوگرافی: طاها ● چاپ: ملت ● صحافی: ملت
● چاپ اول: 1397 ● تعداد: 1000 ● قیمت: 40000 تومان
حق چاپ: 1397، انتشارات امیرفدک
شابک: 0-26-6521-622-978 ISBN: 978-622-6521-26-0
هر گونه استفاده از مطالب اين کتاب اعم از بازنويسي، خلاصه سازي، نقل مطالب آموزشي، برداشت به صورت دست نويس، کپي، تکثير و هر گونه چاپ سنتي و ديجيتال، استفاده به صورت کتاب الکترونيکي، لوح فشرده، قرار دادن مطالب بر روي اينترنت و وبسايت ها و هر گونه شبکه ي کامپيوتري ديگر و به طور کل هر گونه استفاده ي اشخاص حقيقي و حقوقي در جهت منافع مادي و معنوي خود، بدون اجازه ي کتبي ناشر ممنوع و بر اساس بند 5 ماده ي 23 قانون حمايت از حقوق مؤلفان و مصنفان و قوانين مربوط به جرايم رايانه اي کشور قابل پيگيري در محاکم قضايي است.
ص: 4
پدر و مادر عزیز و مهربانم
که در سختی ها و دشواری های زندگی همواره یاوری دلسوز و فداکار
و پشتیبانی محکم و مطمئن برایم بوده اند.
سپنتا خرمیان قهفرخی
تقدیم به:
پدر و مادرم
که از نگاه شان صلابت
از رفتار شان محبت
و از صبرشان ایستادگی را آموختم
سروش فرقانی
ص: 5
در مرکز تحقیقات و فن آوری های نوین دمش سپاهان (دکتر محمدشفیعی) آموزش پژوهش محور را نهادینه کردیم، چرا که ایمان داریم گسترش مرز های علم و فن آوری در جهت پیشرفت کشور در گرو کوشش پژوهشگران است و پژوهشگر با ذهن پرسش گرش از لایه های ابر گرفته آسمان دانش می گذرد، تا به افق های جدیدی دست یابد. روح پژوهشگر، پویا و جوینده است و پوسته های جهل را شکافته، به قنات جاری علم دست می یابد و تا چشمه ی جوشان آن را بر کویر تشنه خویش جاری نسازد، آرام نمی گیرد. در مراکز پژوهش محور دکتر محمدشفیعی اعتقاد داریم؛ پژوهش هزینه نیست، سرمایه است. در اقدامات پژوهشی این مراکز پژوهشی، پژوهشگران کوچک ما تلاش می کنند وضعیت نامطلوب را به وضعیت مطلوب تغییر دهند و یاد می گیرند درست توجه کنند و بدان چه که آموخته اند عمل کنند.
دانش آموزان پژوهنده ی ما می فهمند که هیچ گاه شکست در مسیر کسب دانش وجود ندارد، لذا از ناملایمات علمی و بن بست های مقطعی هراسی نداشته و راه غلبه بر سد های مجازی پیش روی کسب دانش و ارتقای علمی را خوب یاد بگیرند. علاوه بر این اصول و مبنای کار گروهی را فراگرفته تا بتوانند براساس خرد جمعی کار کنند. با بیش از 25 سال سابقه آموزشی - پژوهشی و مدیریتی دریافته ایم که پژوهش و تحقیق مثل حروف الفبا باید از سال های نخست آموزش شروع شده و نهادینه شود، و این امر مهم را در طرح آموزش پژوهش محور انجام داده و به نتایج شگرفی دست یافته ایم و با علم به این که می دانستیم دانش آموزان در مقاطع پایین تر توانایی های بزرگی دارند و در عمل تجربه نمودیم و نهادینه کردیم و مصمم هستیم که این امر مهم در کل کشور اجرایی شود. انشاا...
محمدرضا محمدشفیعی
مدیر مجتمع فرهنگی آموزشی تحقیقاتی دکتر محمدشفیعی
ص: 6
فصل اول ...8
مقدمه ..9
بحران ...9
بحران شناسی ...10
انواع بحران ...11
مدیریت بحران ...11
مدیریت بحران و مطالعات تاریخی ...12
مراحل اصلی برنامه ریزی کنترل بحران ...12
آثار بحران ...13
چرا مدیریت بحران لازم است؟ ...14
اهداف کلی مدیریت بحران ...14
ویژگی های مدیریت بحران ...15
فصل دوم ...17
بحران بلایای طبیعی و مدیریت آن ها ...18
سونامی ...31
آتش فشان...41
مدیریت بحران فردی ...48
فصل سوم ...49
مدیریت بحران های زندگی ...50
منابع ...56
ص: 7
تصویر
ص: 8
وقوع حوادث غیر قابل پیش بینی و بروز خطرات و سوانح و بحران های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، نظامی واقعیتی است که بشر در طول تاریخ با آن آشنا بوده است. در این راستا هر چه قدر بر کسب موفقیت های تکنولوژیکی و اجتماعی افزوده شده است، میزان بروز این خطرات غیره منتظره نه تنها کاهش نیافته بلکه در بسیاری از موارد افزایش نیز یافته است. صنعتی شدن جوامع و گسترش ارتباطات ماهواره ای و نقل و انتقالات اطلاعات به طور وسیع و هم چنین بزرگ تر شدن سازمان های اجتماعی، اقتصادی و بازرگانی باعث شده که بیشتر بحران ها نهادی شود، در واقع جزء جدا نشدنی از ماهیت درونی سازمان ها گردد.
تصویر
تعاریف مختلف بحران
- یک مشکل پیچیده یا غیرمعمول
- یک وضعیت ناپایدار مشکل زا یا یک خطر بزرگ
- وضعیتی که تحت تاثیر صاحب منصبان دولتی به وجود می آید.
- وضعیت ویژه به علت یک سری کمبود یا کسری
- وضعیتی که دسترسی به نتایج مورد انتظار غیر ممکن است.
ص: 9
- اتفاقی که در زمان ویژه و خاصی رخ می دهد.
به طور کلی بحران پیش آمدی است، که به صورت ناگهانی و گاهی فرآیند رخ می دهد و به وضعیتی خطرناک و ناپایدار برای فرد گروه یا جامعه می انجامد. بحران باعث به وجود آمدن شرایطی می شود که برای برطرف کردن آن نیاز به اقدامات اساسی و فوق العاده است. بحران ها بر حسب نوع و شدت متفاوتند. بحران یک فشار زایی بزرگ و ویژه است، که باعث واکنش های گسترده می شود و آسیب ها، تهدید ها، خطر ها، و نیاز های تازه ای به وجود می آورد.
- معمولا غیرقابل پیش بینی است (یعنی نمی توان پیش بینی کرد که کی و در کجا اتفاق می افتد)، اما معمولا غیرمنتظره نیست به جز بلایای طبیعی که باعث بحران می شود.
- بیشتر یک وضعیت اضطراری و آنی است تا یک حالت ماندگار.
- پویا و متغیر است.
بحران شناسی بخش مهمی از فرآیند مدیریت بحران و پژوهش های مربوط به آن را تشکیل می دهد. شناخت هر چه دقیق تر بحران هم چون هر حوزه مدیریتی دیگری به کنترل و هدایت هر چه مؤثر تر آن کمک کرده و مدیران بحران می توانند با تفکیک مساله پیش رو، آن را مدیریت پذیر گردانند.
تصویر
ص: 10
تنوع در پدیده هایی که بحران خوانده می شوند، هنوز کمتر از تنوع هایی است که از این واژه ارائه شده اند. بعضی از دسته بندی های بحران ها به صورت زیر است:
- بحران شخصی
- بحران اجتماعی
- بحران اقتصادی
- بحران سیاسی
- بحران بین المللی
- بحران زیست محیطی
مدیریت بحران از اصطلاحات حوزه مدیریت است، که به مجموعه ای از فعالیت ها، چاره جویی ها و دستورالعمل هایی اطلاق می گردد که مدیریت یک سازمان در چالش با بحران انجام می دهد و هدف آن کاهش روند کنترل و رفع بحران است. به طور کلی مدیریت بحران به معنای سوق دادن هدفمند جریان پیشرفت امور به روالی قابل کنترل و انتظار بازگشت امور در اسرع وقت به شرایط قبل از بحران است.
به اختصار، مدیریت بحران کلیه اقدامات مربوط به پیشگیری و مدیریت ریسک، سازماندهی و مدیریت منابع مورد نیاز در پاسخ به بحران می باشد. مدیریت بحران علمی کاربردی است، که به وسیله مشاهده سیستماتیک بحران ها و تجزیه و تحلیل آن ها در جست و جوی یافتن ابزاری است که به وسیله آن ها بتوان از بروز بحران ها پیش گیری نمود یا در صورت بروز آن در خصوص کاهش اثرات بحران، آمادگی لازم امداد رسانی سریع و بهبودی اوضاع اقدام نمود.
تصویر
ص: 11
ممکن است این پرسش پیش آید که در قرن بیست و یکم و با برخورداری از آخرین پیشرفت های فناوری در زمینه مقابله با حوادث غیرمترقبه از جمله روش های مدرن ارتباطات و فوریت های پزشکی و مداوای مجروحین، چه نیازی به مطالعه تاریخ حوادث وجود دارد. به عبارت دیگر مطالعه پیشینه مقابله با این حوادث چه کمکی برای افزایش توانمندی مدیران بحران در زمان ما می نماید. پاسخ به پرسش فوق را می توان به صورت زیر خلاصه نمود:
حوادث تاریخی به ما یادآوری می کند که چه اتفاقاتی ممکن است، در آینده رخ دهد. بلایا و حوادثی که در گذشته رخ داده راهنمای ارزشمندی برای طراحان و برنامه ریزان در مرحله تجزیه و تحلیل مخاطرات می باشد.
حوادث تاریخی بیانگر مخاطراتی هستند که قابل پیش بینی است و از برنامه ریزان و طراحان انتظار می رود، مخاطراتی را که اثرات زیادی بر جامعه و مردم می گذارد شناسایی کرده و برای آن ها برنامه ریزی کنند.
حوادث تاریخی، نظرات بلند مدت و گسترده ای را از مخاطرات به ما ارائه می دهد. مردم به طور طبیعی به مسائل کوتاه مدت توجه دارند، در حالی که با بررسی سریع سوانح تاریخی به ویژه مخاطرات زمین شناسی افق دید وسیع تری می یابند.
حوادث تاریخی نمایانگر تاثیرات اجتماعی سوانح است. در حالی که اکثر مردم به سوانح به صورت نیاز های فوری و مقابله و پاسخ به تبعات آن می نگرند، وظیفه یک مدیر حوادث اضطراری بررسی نیاز های بلند مدت جامعه است.
مطالعه تاریخ به ما می آموزد که چه حوادثی می تواند سریعا منجر به بلایا و فجایع بزرگ گردند. این گونه حوادث منجر به یک رشته واکنش ها و زنجیره حوادث بزرگ تری می گردد، که سریعا مناطق وسیع تری را که در ابتدا از این حوادث متاثر نگردیده بودند تحت تاثیر قرار می دهد.
پیش بینی
تدوین برنامه
تامین نیروی انسانی
بررسی نقاط بحران خیز
تنظیم برنامه های مناسب
ص: 12
- نادیده گرفتن نخستین علائم هشدار دهنده.
- انکار حادثه ناگواری که در حال رخ دادن است.
پیامد های ناشی از بحران ها معمولا بسته به نوع بحران ها متفاوت هستند. به عنوان مثال در یک بحران طبیعی مانند زلزله انتظار بر این است که پیامد ها بیشتر خود را به صورت کشته شدن انسان ها، خراب شدن ابنیه و ... نشان دهند. در حالی که در بحرانی مثل بحران اقتصادی، پیامد ها و خسارات بیش تر جنبه مادی به خود می گیرند.
فوت انسان ها
آسیب دیدگی
خسارات مادی
قطع تولید
قطع جریان زندگی
نابودی معیشت
قطع خدمات
تخریب زیر بنا ها
خسارات اقتصادی
آثار روانی - اجتماعی
تصویر
ص: 13
پژوهش هایی که در سال های اخیر در مورد پیامد های فاجعه آمیز حوادث غیرمترقبه و خسارات گسترده بلایای طبیعی در بعضی از کشور های جهان انجام گرفته، نمایانگر این است که آمادگی برای مقابله با بحران در این کشور ها وجود نداشته و مقابله با بحران نیز به طور غیرموثر و غیرعملی انجام گرفته است. افزون بر این، مدیریت بحران ناشایسته، ناآزموده و آموزش ندیده بوده است. به اهمیت مدیریت بحران در هیچ جا به اندازه بسیاری از کشور های در حال توسعه نمی توان به روشنی پی برد. بررسی کارشناسان توسعه اقتصادی نشان داده است که با فراهم آوردن پول و فن شناسی توسعه و رشد پدید نمی آید، چنان که عامل بازدارنده در بسیاری از موارد شکست مدیریت بحران دانش فنی بوده است.
اگرچه بشر از پیشرفت های بسیاری در دانش های فیزیکی و زیستی بهره مند شده است ولی در دانش های فرهنگی و اجتماعی بسیار عقب مانده است. این در حالی است که لزوم مدیریت فعالیت ها در همه رده های سازمانی یک کار بزرگ آشکار است.
تصویر
هدف، بهینه سازی فعالیت های مقابله با بحران و به حداقل رساندن خسارات ناشی از آن است. مدیران هدف هایی دارند و باید بکوشند تا با به کار بردن کم ترین منابع
ص: 14
آن ها را محقق سازند، یا با صرف منابع موجود به بیش ترین اهداف دست یابند. امروزه از سوی نهاد های دولتی و عمومی، صنایع خصوصی و دانشگاه ها نیاز فوری به بهبود بهره وری و تولید تشخیص داده شده است. در مدیریت بحران نیز بهبود بهره وری با توجه به حساسیت و اهمیت حیاتی عملیات، از ضرورت ویژه برخوردار است.
در مدیریت بحران مخاطرات بلایای طبیعی و بحران مدت زمان شروع واکنش و امداد رسانی، هزینه عملیات آمادگی، امداد رسانی و بازسازی و مدت زمان عمیات امداد رسانی و بازسازی باید کاهش یابد. از طرف دیگر میزان عملیات آمادگی، امداد رسانی و بازسازی، کیفیت عملیات آمادگی، امداد رسانی و بازسازی، سطح آمادگی مقابله با بحران و حجم اقدامات بازسازی و عادی سازی باید افزایش یابد.
تصویر
ویژگی های یازده گانه مدیریت بحران به شرح زیر است:
1- مشارکت داوطلبانه مردم را در امور آمادگی، مقابله با بحران، امداد رسانی، کاهش
ص: 15
اثرات بلایای طبیعی، بحران، بازسازی و عادی سازی تشویق و ترغیب می کند.
2- جهت گیری در عمل دارد.
3- به نیاز آسیب دیدگان واقف می شود.
4- مدیریت مستقل و پرداختن به عملیات امداد رسانی جدید و ابتکاری را تشویق می کند.
5- به توسعه عملیات مقابله با بحران و آمادگی برای بحران اهمیت می دهد.
6- با توجه به نیاز های کارکنان خود، به بهره وری دست می یابد.
7- فلسفه ای را که بیشتر بر پایه ارزش های مردم استوار است به کار می بندد.
8- به کاری که نسبت به آن اطلاعات و آگاهی دارد، دست می زند.
9- سازمانی ساده و شمار اندکی کارمند ستادی دارد.
10- به تناسب و اقتضای شرایط، کار ها را به صورت متمرکز انجام می دهد.
11- آداب و سنن اجتماعی، فرهنگی و محلی را محترم می شمارد.
ص: 16
تصویر
ص: 17
زمین لرزه یا زلزله لرزش و جنبش زمین است، که به علت آزاد شدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسل های پوسته زمین در مدتی کوتاه روی می دهد. محلی که منشا زمین لرزه است و انرژی از آن جا خارج می شود را کانون ژرفی، و نقطه بالای کانون در سطح زمین را مرکز سطحی زمین لرزه می گویند. پیش از وقوع زمین لرزه اصلی معمولا زلزله های نسبتا خفیف تری در منطقه روی می دهد که به پیش لرزه معروف اند. به لرزش های بعدی زمین لرزه نیز پس لرزه می گویند، که با شدّت کمتر و با فاصله زمانی گوناگون میان چند دقیقه تا چند ماه رخ می دهند.
زمین لرزه نتیجه رهایی ناگهانی انرژی از داخل پوسته زمین است که امواج ارتعاشی را ایجاد می کند. زمین لرزه ها توسط دستگاه زلزله سنج یا لرزه نگار ثبت می شوند. مقدار بزرگی یک زلزله متناسب با انرژی آزاد شده زلزله است. زلزله های کوچک تر از بزرگی 3 ریشتر اغلب غیرمحسوس و بزرگ تر از 6 ریشتر خسارت های جدی را به بار می آورند.
تصویر
1- ایمن سازی سازه و بنا: ایمن سازی یعنی مشخص نمودن نقاط ضعف یک
ص: 18
ساختمان در طراحی و اجرا و رفع آن. این کار با توجه به پیچیدگی و تخصصی بودن آن می بایست توسط نیرو هایی که دارای تخصص ویژه زلزله هستند، انجام بگیرد. ممکن است شما اکنون در ساختمانی زندگی می کنید که به تازگی به پایان رسیده و یا چند سالی از ساخت آن گذشته باشد، برای چنین ساختمان هایی می توانید از تخصص های گروه ایمن سازی بهره ببرید، کارشناسان این رشته قادرند پس از بازدید از ساختمان برای ایمن سازی منازل شما طرح های مربوطه را ارائه کنند.
تصویر
2- ایمن سازی دکوراسیون داخلی: در صورتی که منزل شما در برابر زلزله دوام بیاورد، ممکن است لوازم و دکوراسیون منزل موجب صدمه به اعضا خانواده شما گردد پس ایمن سازی در داخل منزل را به همان اندازه سازه جدی بگیرید !
الف- تمام تابلو ها را به دیوار مهار کنید و از نصب تابلو بالای مکان خواب خود و فرزندان تان خودداری کنید.
ب- کتابخانه، کمد لباس، ساعت دیواری، کامپیوتر و هر چیزی که با سقوط آن موجب صدمه زدن به کودک تان می گردد را مهار و از مکان خواب او دور کنید.
ج- تخت خواب را در کنار پنجره خصوصا پنجره های بدون پرده های کلفت قرار ندهید.
د- میز توالت را در مسیر خروج از اتاق قرار ندهید.
ه- نحوه قطع جریان های آب، برق، شوفاژ و گاز را بیاموزید.
3- آشنایی با جعبه امداد و نجات زلزله، شما می بایست با استفاده از یک جعبه فلزی محکم لوازم و تجهیزات لازم برای پس از زلزله در حیاط منزل خود نگهداری کنید، این جعبه می بایست در محلی مناسب نصب شود که پس از زلزله در دسترس باشد و توجه داشته باشید که هر کدام از این لوازم ذکر شده دارای چه کارایی هایی می تواند
ص: 19
باشد.
تصویر
4- یک کوله پشتی نجات تهیه کنید. چند بسته غذای کنسرو شده، کمی خشک بار، بیسکویت، قند، بطری آب، دستمال کاغذی، چند متر طناب، حوله کوچک، یک رادیوی کوچک و یک چراغ قوه داخل آن بگذارید. برای تمام این وسایل باتری تهیه کنید و هر دو ماه باتری ها را عوض کنید.
5- چهارچوب در ها، زیر میز ناهار خوری و کنار ستون ها بهترین مکان ها هستند، این مکان ها را از قبل شناسایی کنید.
1- هنگام وقوع زلزله آرامش تان را حفظ کنید. ترس و وحشت سرعت عکس العمل تان را کمتر می کند.
2- در صورتی که در یک ساختمان یک طبقه و نزدیک در خروجی هستید، تا آن جا که ممکن است به سرعت ساختمان را ترک کنید، اما اگر هنگام وقوع زلزله در ساختمان بلند و چند طبقه هستید سعی نکنید که با استفاده از پله ها یا آسانسور بیرون بروید.
3- در محل های امن پناه بگیرید. از پنجره ها و کمد های بلند که بدون مهار هستند و هم چنین اشیایی که ممکن است روی شما سقوط کنند و پرت شوند، دور شوید.
4- اگر محل ایمن وجود ندارد و به کنار دیوار رفته و در حالی که نشسته اید، سر خود را روی زانو هایتان خم نموده و با کف دست ها پشت سر خود را گرفته و با بازو ها از سر تان محافظت کنید.
5- اگر هنگام وقوع زلزله در محل کار هستید آرامش خود را حفظ کرده و از پنجره ها و کمد هایی که در محل خود محکم نشده اند، دور شوید. از منابع تامین
ص: 20
الکتریسیته (پست های الکتریکی یا کابل های فشار قوی) که احتمال حرکت، تخریب یا سقوط دارند دور شوید. از محل هایی که امکان حریق وجود دارد، دور شوید. به سمت خروجی های اضطراری هجوم نبرید و از پله ها و آسانسور استفاده نکنید. سریعا در مکان های ایمن ساختمان از جمله چارچوب در و یا زیر میز، پناه بگیرید.
6- اگر زمان وقوع زلزله در مدارس یا مراکز آموزشی هستید، یادتان باشد ممکن است افراد هنگام هجوم بردن به سمت در ها برای خارج شدن از ساختمان به هم دیگر آسیب برسانند، بنابراین بهتر است به محل های امن بروید و تا پایان تکان های ناشی از زلزله در آن پناه بگیرید.
7- اگر هنگام وقوع زلزله در راه پله هستید، به سمت بالا یا پایین نروید، بنشینید و سر و گردن خود را با دست هایتان بپوشانید.
8- اگر در حیاط مدرسه هستید از ساختمان، دیوار، سازه های بلند فولادی یا چوبی و از سبد های بسکتبال دور شوید. به سرعت از خیابان و کوچه های باریک خارج شوید.
تصویر
ص: 21
1- با آرامش و هماهنگ ساختمان را ترک کنید.
2- شمارش کنید که چند نفر از اعضای خانواده، محیط کار، بیماران یا بیمارستان و … خارج شده اند.
3- داخل ساختمان های آسیب دیده نشوید.
4- به مجروحان رسیدگی کنید. سعی کنید که از خون ریزی آن ها پیش گیری کنید. از جا به جایی بی دلیل آن ها بپرهیزید. در مجروحان بی هوش توجه کنید که جا به جایی ناحیه گردن می تواند منجر به قطع نخاع بشود، البته شرح مراقبت های اولیه بعد از حادثه در این مختصر نمی گنجد.
5- هیچ منبع برقی را روشن نکنید.
6- از اصول اخلاقی پیروی کنید و غریزی رفتار نکنید.
7- اگر زیر آوار گرفتار شدید، امید را از دست ندهید، انگشتان دست و پا را تکان دهید تا جریان خون آن ها برقرار شود، از حرکات غیرضروری پرهیز کنید، دهان و بینی خود را با لباس و پارچه بپوشانید. فریاد زدن بی دلیل می تواند منجر به تنفس حجم زیادی گرد و غبار شود، روی لوله های آب یا گاز ضربه بزنید و فقط در صورت ضرورت برای کمک فریاد بزنید.
8- از تلفن مگر در موارد اضطراری استفاده نکنید.
9- برای کسب آخرین اطلاعات به تلویزیون یا رادیو گوش دهید.
10- اگر در مناطق ساحلی زندگی می کنید از ساحل دور شوید. (خطر سونامی)
11- اگر دارو، گازوئیل، سفید کننده شیمیایی و یا مایعات قابل اشتعال روی زمین ریخته شده است، آن ها را تمیز کنید.
12- اگر بوی گاز استشمام کردید شیر اصلی گاز را ببندید و فورا محل را ترک کنید.
13- مجرای دودکش (هواکش) را از نظر آسیب دیدگی بازرسی کنید، صدمات و آسیب های کوچک می تواند باعث بروز یک آتش سوزی گردد.
14- مراقب پس لرزه ها باشید پس لرزه هایی که بعد از زلزله به وقوع می پیوندد اغلب به شدت زلزله اصلی نیست، اما باز هم می تواند مقاومت ساختمان را کم کند. بیشتر پس لرزه ها در اولین ساعات پس از وقوع زلزله اصلی رخ می دهند.
ص: 22
تصویر
سیل به معنی طغیان کردن آب، زیر آب رفتن گستره ای از زمین و طوفانی شدن می باشد. در معنای «آب جاری شده» کاربرد این واژه بر ریزش جریان دلالت داشته و مخالف معنی عدم ریزش یا «فرونشینی» است. در خلال یا پس از یک بارندگی شدید مقدار دبی رودخانه به سرعت افزایش یافته و در نتیجه آب از بستر عادی خود سر ریز و دشت سیلابی و مناطق اطراف را در برمی گیرد. با بررسی دشت سیلابی قدیمی و آبرفت های آن شاید بتوان با درجه ای از تقریب احتمال وقوع و بزرگی سیل های آینده منطقه را مشخص کرد. اصولا بزرگی سیل ها و تکرار آن ها در طول زمان تابع شدت بارندگی، نفوذ پذیری زمین و وضع منطقه است.
البته امروزه به دلیل دخالت های بی رویه در بسیاری نقاط که قبلا سیل نمی آمده طغیان های بزرگی مشاهده می شود. فعالیت بشر به چند صورت احتمال وقوع سیل را افزایش می دهد، از آن جمله می توان به ساختمان سازی در دشت سیلابی رود که باعث اشغال شدن بخش هایی از آن است و باعث کاهش ظرفیت طبیعی رود می شود، اشاره کرد. به این ترتیب محدوده ای از دشت سیلابی که در زمان طغیان زیر آب
ص: 23
می رود، گسترده تر می گردد.
شهر سازی ها و حذف گیاهان باعث کاهش مقدار آب نفوذی و افزایش آب سطحی می شود. حجم زیاد آب از یک طرف بر بزرگی طغیان می افزاید و از طرفی با افزایش فرسایش، رسوباتی به وجود می آورد که با بر جای گذاشتن آن ها ظرفیت بستر اصلی رود کاهش می یابد. موارد پیش معمولا تاثیر تدریجی دارند ولی سیل های ناگهانی و فاجعه آمیز اغلب بر اثر تخریب سد ها و بند ها ایجاد می شوند.
تصویر
1- برای مقابله با سیل برای زمان های اضطراری در ظرف های مطمئن آب سالم ذخیره نمایید و در دسترس داشته باشید.
2- برای مقابله با سیل وسایل ضروری، اسناد و اشیاء قیمتی را در طبقات بالاتر منزل قرار دهید.
3- دیوار های زیر زمین را با عایق های ضد آب بپوشانید، تا جلوی نفوذ آب و آسیب های بعدی سیل گرفته شود.
4- هشدار سیل در رسانه ها به معنای آن است که سیل به وجود آمده جاری خواهد شد، لذا از قبل آماده باشید.
5- کیف امداد و نجات هلال احمر را همواره در منزل آماده داشته باشید.
ص: 24
6- از منابع مختلف از جمله رادیو و تلویزیون و سایر وسایل ارتباطی مانند بی سیم، اطلاعات و آگاهی های لازم را دریافت کنید.
7- تابلو برق را در طبقات فوقانی ساختمان جا سازی کنید.
8- برای ساخت و ساز اصولی در مناطق در معرض سیل مصالح مناسب به کار ببرید.
9- از چادر زدن و توقف خودرو در منطقه سیل خیز یا در مسیر رودخانه جدا خودداری کنید.
10- در مناطق سیل خیز تامین مالی و جانی در برابر زبان های احتمالی ضروری است، لذا بهتر است اسناد و سایر اوراق بهادار را در جعبه ای مطمئن قرار دهید.
11- برای مقابله با سیل در نظر داشته باشید که اگر به شما گفته شد منزل را تخلیه کنید، به چه جا هایی می توانید بروید؟ بنابراین از قبل چند مکان را انتخاب کنید.
12- همواره کمی بنزین در باک اتومبیل داشته باشید زیرا ممکن است مجبور شوید خانه را ترک کنید.
13- اسناد و اوراق بهادار را در کیف یا جعبه ضد آب در جای مطمئن و امن قرار دهید.
14- برای مقابله با سیل از ساخت و ساز در بستر و حریم رودخانه ها و مناطق سیل خیز بپرهیزید.
15- با مناطق سیل گیر آشنا شوید. برای اطلاع بیشتر می توانید با مرکز جمعیت هلال احمر محل خودتان تماس بگیرید.
16- برای زمان وقوع سیل در منبعی مطمئن آب سالم ذخیره کنید.
1- برای آگاهی و اطلاع بیشتر از وضعیت پیش روی به پیام های رادیو و تلویزیون گوش دهید.
2- از جویبار ها، کانال های فاضلاب، تنگه ها و … که به ظاهر آرام اند دور شوید، زیرا به طور ناگهانی و بدون هشدار باعث ایجاد سیل می شوند.
3- در آب سیل در حال جریان راه نروید، سرعت آن ممکن است باعث به هم خوردن تعادل و افتادن شما در آب آلوده شود.
4- کلید اصلی برق، شیر اصلی آب و گاز را قطع کنید.
5- وارد سیلاب نشوید، آب سیل آلوده به روغن، گازوئیل و آب فاضلاب است.
ص: 25
6- برای مقابله با سیل اگر تصور می کنید سیل قبلا شروع شده است، فورا منزل را ترک کنید. چرا که ممکن است بیش از چند ثانیه وقت گریز داشته باشید.
7- گوش به زنگ باشید تا در صورت اعلام سیلاب برق آسا به سرعت منزل را ترک کنید.
8- در صورت آگاهی از خطر وقوع سیل همسایه ها و اطرافیان را که در معرض خطر هستند با خبر کنید.
9- برای مقابله با سیل اگر ضرورت دارد از محل اقامت خود خارج شوید، از امنیت خود در مناطق درگیر سیل اطمینان حاصل کنید.
10- اگر ماشین شما در آب هایی که به سرعت سطح آن ها بالا می آید، گیر کرده است فورا آن را رها کنید و به محل مرتفعی بروید.
11- اگر در خارج از ساختمان (اداری مسکونی) هستید خونسرد باشید.
12- به آرامی رانندگی کنید و مراقب خرابی های جاده و شیب ها باشید.
13- برای مقابله با سیل هنگام رانندگی از دنده های سنگین استفاده کنید، زیرا ترمز ها در آب به خوبی کار نمی کنند.
14- اگر خانه شما در محل مرتفعی است، همان جا بمانید.
15- برای مقابله با سیل وارد آب سیل نشوید، احتمال دارد در تماس با خطوط نیروی برق آب سیل دارای جریان برق باشد.
16- اگر برای بیرون آمدن از منطقه ناچار به گذشتن از آب سیلاب هستید، برای حفظ تعادل و بررسی عمق زمین با کمک یک چوب دستی یا عصا در آب سیل حرکت کنید.
17- اگر کنتور برق را قطع نکرده اید، وسایل برقی را از پریز بیرون بکشید. اگر دستان تان خیس است برای حفظ ایمنی خود به وسایل برقی دست نزنید.
18- از جاده های هموار عبور کنید و به محل هایی که امکان فرو ریختن آن ها وجود دارد نزدیک نشوید.
19- اصل بهداشت روانی عبارت است از حفظ خونسردی و همدلی با دیگران.
20- برای مقابله با سیل در صورتی که مجبور به ترک منزل یا محل سکونت خود هستید، قبل از خروج، حتما جریان برق، آب و گاز را قطع کنید.
21- به پیام های رادیو و تلویزیون برای کسب اطلاعات و دستورالعمل های لازم،
ص: 26
گوش کنید و در صورتی که دستور تخلیه داده شد فورا این کار را انجام دهید.
22- برای مقابله با سیل به نقطه مرتفعی دور از رودخانه ها، نهر ها، جویبار ها و زهکشی ها بروید.
23- اگر پیاده هستید از نقاطی که در آن سطح آب از زانو بالاتر است، عبور نکنید.
24- برای حفظ ایمنی خود هنگام وقوع سیل از پل های چوبی سُست بر روی رودخانه ها، عبور نکنید.
25- از توقف در مناطق آب گرفته به هر دلیل بپرهیزید هر چند هوا بارانی نباشد، به سرعت از منطقه دور شوید.
26- در زمان بارش شدید باران و احتمال وقوع سیل از عرض و سواحل رودخانه ها و پل های آن عبور نکنید و به سرعت منطقه خطر را ترک نمایید.
27- اگر احتمال وقوع سیل ناگهانی وجود دارد و منزل شما در معرض سیل است خیلی سریع به مناطق مرتفع و امن بروید و منتظر پیام و دستور بمانید.
تصویر
1- برای احتیاط و حفظ سلامتی خود از غذا های کنسرو شده استفاده نمایید.
2- سیل باعث خروج مار ها و دیگر خزندگان از لانه های خود می شود، پس از وقوع سیل مراقب گزش ها باشید.
3- با مناطق سیل زده آشنا شوید. اگر در این موارد مطمئن نیستید با مرکز
ص: 27
جمعیت هلال احمر محل خود تماس بگیرید.
4- سیل به خطوط برق آسیب می رساند و موجب بروز آتش سوزی می شود. این تخریب می تواند آتش سوزی در انبار های حاوی مواد سوختی را گسترش دهد.
5- سعی کنید شعله های کوچک را خاموش کنید و به سرعت با آتش نشانی و اورژانس تماس بگیرید.
6- منابع تخریب شده آب ممکن است باعث کاهش فشار آب شوند، لذا هنگام فرو نشاندن حریق به این نکته توجه کنید.
7- مراقب مار های در منطقه سیل زده باشید، زیرا سیل مار ها را از لانه بیرون می کشد.
8- برای کسب اطلاعات و دستورالعمل های لازم به رادیو گوش دهید.
9- به افراد آسیب دیده کمک های اولیه را برسانید و در صورت نیاز از دیگران کمک بخواهید.
10- از منطقه سیل زده دور شوید، مگر آن که از شما در خواست کمک شده باشد، یا این که بتوانید کمک کنید.
11- از سیم های آویزان برق و منابع اصلی آب و شبکه های تخریب شده فاضلاب دور شوید و این موارد را به مقامات مسئول گزارش دهید.
12- پس از وقوع سیل برای حفظ سلامت خود به دلیل احتمال شیوع بیماری های عفونی (هپاتیت A، وبا، حصبه و …) مواد خوراکی به آب سیل آلوده شده اند را حتما دور بریزید.
13- گودال های ایجاد شده از سیلاب و مانده آب های حاصل از آن محل و شرایط زیستی مطلوبی را برای زندگی حشرات ایجاد می نماید، برای حفظ سلامت خود بر روی در و پنجره منزل توری نصب کنید.
14- پس از وقوع سیل از سالم بودن آب آشامیدنی مطمئن شوید، برای اطمینان از سلامت آب آن را حتما بجوشانید.
بر اثر برخورد دو جبهه هوای سرد و گرم، طوفانی به وقوع می پیوندد که می تواند موجب قطع درختان، خرابی ساختمان ها و شکستن شیشه ها شود. گرد باد در نقاط مختلف به صورت تند باد، گرد باد دریایی یا گرد باد خشکی ظاهر می شوند.
ص: 28
وقوع طوفان اغلب با باران های شدید و سیل آسا همراه است. طوفان های عظیم و گرد باد های دریایی معمولا در عرض های نزدیک به استوا رخ می دهند و از قدرت تخریب زیادی برخوردارند. عمده طوفان ها عبارت اند از: گرد باد، طوفان حاره ای، طوفان تندری و طوفان زمستانی. این پدیده ها غالبا در محل ها، فصول و حتی در بعضی موارد محدوده های خاصی از شبانه روز روی می دهند.
تصویر
1- در مناطقی که طوفان موسمی سابقه دارد باید زمان خاص آن را با توجه به اطلاعات قبلی پیش بینی کرد.
2- در مناطقی مانند حاشیه های کویر و مناطق بادگیر تمام ساختمان ها باید گنبدی شکل ساخته شوند.
3- خطر شن روان در مناطق شنی و کویری از حوادث زیان بار است که با کاشتن و پرورش گیاهان خاص منطقه می توان آن را مهار کرد.
4- ذخیره آب و غذا (ترجیحا به صورت کنسرو) به اندازه مصرف سه روز آماده کنید و در کیف نجات قرار دهید. در صورتی که غذا به صورت کنسرو نباشد باید هر دو هفته یک بار تجدید شوند.
5- پناهگاه مناسبی انتخاب کنید. زیر زمین منازل، زیر پله ها و یا وسایل سنگین
ص: 29
و پابرجا که دور از دیوار های خارجی و پنجره ها قرار دارند مکان های خوبی برای پناه گرفتن هستند.
6- اگر قصد تعمیر و اصلاح خانه خود را دارید باید به مستحکم کردن یک اتاق داخلی در مقابل باد های طوفانی توجه کنید.
7- درختان خشک شده و شاخه های پوسیده آن ها را قطع کنید، تا خطر افتادن تنه درختان بر روی خانه کاهش یابد.
8- با هم قرار ملاقات بگذارید تا بعد از طوفان مطمئن شوید هیچ کس گم نشده است یا نیاز به کمک ندارد.
9- همواره کمی بنزین در باک اتومبیل خود داشته باشید.
10- احتیاط های لازم برای پیش گیری از خطر وقوع حریق را به عمل آورید و به هیچ وجه در منزل مواد آتش زا نگهداری نکنید.
1- جریان برق، آب و گاز را با رعایت اصول ایمنی قطع کنید.
2- فورا دستگاه های گاز سوز یا نفت سوز را خاموش کنید.
3- اگر وقت کافی دارید پنجره های منزل خود را با تخته های محکم ببندید می توانید برای تقویت پنجره ها از نوار چسب استفاده کنید.
4- برای حفاظت در های بیرونی از بست های قوی استفاده کنید.
5- از در و پنجره دور شوید تا از خطر پرتاب شیشه در امان بمانید.
6- هر چیزی را که ممکن است در داخل و خارج خانه به اطراف پرت یا شکسته شود محکم کنید.
7- اگر مقامات مسئول به شما توصیه کرده اند که محل مسکونی تان را تخلیه کنید، این کار را فورا انجام دهید.
8- اگر در خارج از منزل گرفتار طوفان شدید فورا به پناهگاه بروید. به عنوان آخرین چاره در یک گودال، حفره یا مجرای آب بخوابید.
9- اگر هنگام وقوع طوفان داخل اتومبیل هستید در سمت راست جاده و در محل مطمئنی توقف و موتور خود را خاموش کنید. جهت وسیله نقلیه را در مسیر باد قرار دهید. سپس پنجره اتومبیل را کمی پایین بیاورید تا تعادل فشار در اتومبیل برقرار شود.
ص: 30
10- اگر امکان خارج شدن از اتومبیل و پناه بردن در منطقه امن وجود دارد به سرعت این کار را انجام دهید.
11- چون بعد از طوفان های شدید خطر سیل و طغیان آب های جاری و راکد وجود دارد، اصولی را که در مورد سیل گفته شد حتما رعایت کنید.
12- به یاد داشته باشید اگر آرامش خود را حفظ کنید، در موارد اضطراری بهتر عمل خواهید کرد.
تصویر
1- برای کسب اطلاعات و دستورالعمل ها به رادیو گوش دهید و از دستور های آن پیروی کنید.
2- کمک های اولیه را به افراد آسیب دیده یا گرفتار برسانید و در صورت نیاز از دیگران کمک بخواهید.
3- از منطقه خسارت دیده دور شوید مگر آن که از شما درخواست کمک شود یا این که بتوانید کمک کنید.
4- از سیم های آویزان برق دور شوید و این موارد را به مقامات مسئول اطلاع دهید.
5- منابع اصلی آب و شبکه های تخریب شده فاضلاب را به مقامات مسئول گزارش دهید.
6- به توصیه های ماموران امداد توجه کنید.
امواج کشندی یا آب تاز، آب لرزه یا سونامی یکی از پدیده های جغرافیایی است.
ص: 31
سونامی به لرزش شدید آب دریا گفته می شود که در پی زمین لرزه های زیر دریا پدید می آید. آبی که به لرزه در آمده به شکل موج های عظیم به کرانه ها رسیده و ویرانی به بار می آورد. سونامی موقعی شروع می شود که حجم عظیمی از آب به سرعت مرتفع می شود. این حرکت سریع می تواند در نتیجه یک زلزله زیر آبی رخ دهد یا بر اثر لغزیدن صخره یا یک انفجار آتش فشانی یا هر حادثه دیگری که انرژی زیادی دارد ایجاد شود.
تصویر
1- مهارت های امداد رسانی را بیاموزید.
2- اگر در ساحل هستید و لرزش زمین را احساس کردید، بلافاصله به نقاط مرتفع بروید و منتظر شنیدن هشدار سونامی باشید.
3- زمانی که هشدار سونامی منتشر شد برای اجرای فرمان تخلیه به رسانه های محلی گوش فرا دهید.
4_فورا به قسمت های مرتفع بروید و همان جا بمانید.
5- از ساحل دور شوید. هرگز برای تماشای سونامی به سمت ساحل نروید. اگر شما بتوانید امواج عظیم را ببینید این بدان معناست که امواج به حدی به شما نزدیک هستند که فرصت فرار ندارید.
6- در صورت مشاهده عقب نشینی قابل توجه آب از ساحل بدانید که این نشانه و
ص: 32
هشداری مبنی بر وقوع سونامی است که حتما باید به آن توجه کرده و فورا آن جا را ترک کنید.
7- اگر بر روی کشتی و یا قایق در دریا هستید و هشدار سونامی برای منطقه شما منتشر شده است، به بندر برنگردید، زیرا فعالیت موج سونامی در اقیانوس های آزاد نامحسوس است.
8- امن ترین راه برای صاحبان قایق های کوچک این است که قایق شان را در بندر باقی بگذارند. به ویژه هنگام وقوع سونامی محلی به طرف زمین های مرتفع تر حرکت کنند.
در نقاط مرتفع باقی بمانید و تا زمانی که خطر سونامی از بین برود و توسط مسئولین محلی وضعیت عادی اعلام شود به مناطق کم ارتفاع برنگردید.
تصویر
1- از مناطق آسیب دیده و سیل زده دور شوید تا زمانی که مقامات محلی از امن بودن محل شما را مطلع کنند.
2- از محل آوار و اشیای شناور در آب دور شوید، چرا که ممکن است باعث ایجاد خطر برای افراد یا قایق ها شود.
3- برای نجات جان انسان ها با سازمان های مسئول از قبیل آتش نشانی، اورژانس و هلال احمر تماس بگیرید.
ص: 33
ریزش بهمن یا برف کوچ، توده بزرگ برف است که در سراشیبی کوهستان به حرکت درمی آید. توده های بزرگ بهمن باعث مدفون شدن اشیا و مرگ جانداران می شود.
این پدیده سریع و ناگهانیِ جریان یافتن انبوهی از برف سطح شیب دار به سوی پایین است. این جریان در ناحیه شروع معمولا با شکستن مکانیکی در یک خشت برفی در ارتفاعات، جایی که دوره سرمای هوا در طول سال طولانی تر است، آغاز می شود و این زمانی است که فشار وارد بر برف به بیش از توان مقاومتی آن می رسد. گاهی هم این فشار به تدریج و با گسترده تر شدن برف های نیمه منجمد انجام می شود. پس از شروع معمولا به سرعت شتاب بهمن افزایش می یابد و با در برگیری سریع برف بیشتر، اندازه حجم و جرم آن بیشتر می شود. اگر بهمن به سرعت کافی برسد برف ممکن است با هوا مخلوط شود و یک بهمن پودر برفی تشکیل شود که یک نوع جریان گرانشی است. بهمن های پودر برفی می توانند سرعتی تا 300 کیلومتر در ساعت و توده هایی بیشتر از 10 میلیون تن داشته باشند. این جریان خود می تواند مسافت های طولانی در مسیر به سوی پایین دره و حتی برای مسافت کوتاهی مسیری سر بالایی بپیماید.
تصویر
1- از تردد در جاده های بهمن خیز خودداری کنید.
ص: 34
2- در هنگام عبور از مناطق کوهستانی پر از برف باید سکوت را رعایت کرد، بوق زدن یا بلند کردن صدای ضبط ماشین در این مسیر ها می تواند موجب ریزش بهمن شود.
3- قبل از صعود به کوه باید حتما برنامه داشته باشید و سرپرست مجرب، مسیر و منطقه صعود، ظرفیت و پتانسیل افراد از قبل تعیین شده باشد.
4- دیگران را در جریان برنامه صعود و کوهنوردی خود قرار دهید.
5- وسایل ارتباطی (بی سیم، تلفن همراه و ...) باید حتما موجود باشد. فردی که قرار است از بهمن عبور کند با فشار دادن دکمه دستگاه آن را به وضعیت فرستنده و دیگران بر روی وضعیت گیرنده قرار می دهد.
6- صعود، تمرین و کار در مناطق کوهستانی و برف گیر حتما باید با وسایل، لوازم و ابزار کوهنوردی اعم از لوازم فنی، پوشاک، تغذیه، امدادی و... همراه باشد.
7- در صورتی که نمی توان شیبی را دور زد تا حد امکان باید ارتفاع گرفت تا در مسیر طولانی بهمن قرار نگیرید.
8- بنابراین در جا هایی که خطر ریزش بهمن وجود دارد باید از فریاد پرهیز کنیم، در واقع سکوت موجب می شود که بهتر متوجه ریزش برف شده و به موقع اقدام کنید.
9- بهتر است اعضای گروه در شیب های خطرناک در فاصله حداقل 20 الی 30 متری یکدیگر حرکت کنند، تا همگی گرفتار بهمن نشوند و بتوانند همدیگر را نجات بدهند.
10- از یک شیب برفی باید خیلی نرم و سبک قدم بردارید تا ضربه و فشار به برف مسیر وارد نشود و باعث شکست برف و جریان بهمن نگردد.
11- از ریسمان یا طناب مخصوص کوهنوردی استفاده کنید.
12- در روی برف زیگزاگ راه نروید و تا حد امکان به صورت یک خط مستقیم روی برف بالا بروید.
13- بهترین راه عبور از بهمن این است که بهمن را به طرف بالا صعود کنیم نه عرضی.
14- برای عبور از بهمن نباید فرد را با طناب یا وسیله دیگری حمایت کرد، چرا که ممکن است بهمن فرد را تکه تکه کند.
ص: 35
15- در هنگام عبور از بهمن باید تک تک و بدون عجله و با فاصله زیاد از محل عبور کرد.
16- کوله پشتی را به سمت شیب قرار می دهیم و فقط یک بند آن را روی شانه می اندازیم تا در صورت سقوط بهمن بتوان به راحتی کوله را رها کرد.
17- اگر جا پای نفر قبلی خیلی عمیق است برای پر کردن جا پا از برف های همان قسمت استفاده شود.
18- از مسیر های شناخته شده عبور کنید.
19- تا حد امکان باید از بالای محدوده بهمن عبور کنیم تا حجم برف کمتری بالای سرمان باشد.
20- با شنیدن کوچک ترین صدایی که حکایت از نشست، ریزش و سقوط بهمن دارد منطقه را ترک کنید.
تصویر
1- همه تجهیزات مخصوصا اشیای فلزی و برنده را از خود دور کنید.
2- به محل های امن فرار کنید، یعنی فرد به صورت شنا خود را به روی بهمن بیاورد و به طرف بالا و سمت چپ یا راست فرار کند.
3- به سمت عوامل بازدارنده مثل (سنگ ها، درختچه ها و...) حرکت کنید.
4- چنان چه مقدور بود قبل از فرو رفتن در زیر برف وسایلی از خود را به بالا
ص: 36
پرتاب کنید، تا جست و جو گران بتوانند با یافتن آن ها مسیر شما را تشخیص دهند.
5- اگر در بهمن فرو رفته اید سعی کنید با کمک دست ها یک پاکت جلوی صورت تان قرار دهید. بیش تر مرگ و میر ناشی از بهمن به خاطر خفگی است، لذا ایجاد فضایی برای ورود هوا و نفس کشیدن مهم ترین کاری است که می توانید انجام دهید.
6- با هر وسیله ای جلوی دهان و بینی خود را بپوشانید.
7- نفس را در سینه حبس کنید، چرا که این کار از ورود ذرات برف و یخ زدگی ریه ها و خفگی جلوگیری می کند.
8- خونسردی خود را حفظ کنید چرا که در صورت حفظ آرامش بدن تان قادر به نگهداری انرژی خواهد بود و در نتیجه بهتر می توانید برای نجات خود تصمیم بگیرید.
9- مسیری که فرد بهمن زده طی می کند را با چشم تا زمان پایان بهمن دنبال کنید.
تصویر
1- یادتان باشد هر قدر کمتر در زیر برف ناشی از ریزش بهمن فرو روید شانس بیش تری برای زنده ماندن دارید.
2- باید در بهمن مثل زمانی که در آب هستید شنا کنید، تا خود را به روی سطحی بهمن برسانید.
ص: 37
3- پیدا کردن نخ بهمن و وسایل فرد و گشتن نواحی پایین تر از محل شروع بهمن و حرکت فرد به یافتن فرد مفقود شده بسیار کمک می کند.
4- چون زیر برف همه جا تاریک است و ممکن است که در اثر سقوط بهمن در زیر برف نتوان تشخیص داد که سمت بالا کدام سمت است، در صورت امکان می توان با بیرون انداختن آب دهان جهت نیروی جاذبه را تشخیص داد.
زمین لغزش یا رانش زمین یا زمین لغزه به حرکت لایه های رسوبی غیرمتراکم و متراکمی بر روی سطح شیب دار که ناپایدار شده اند به دلایل متفاوت مانند زمین لرزه یا راه سازی به سمت پایین را گویند. عامل حرکت توده رسوبی، نیروی جاذبه، زلزله، جاده سازی، باران و بسیاری عوامل دیگر است. حرکت نزولی در رانش زمین ممکن است بسیار کند رخ دهد (تنها چند میلی متر در سال) یا با سرعت بسیار بروز کند و تاثیرات زیادی به جای بگذارد. رانش زمین حتی می تواند در بستر دریا و زیر آب رخ دهد و امواج جزر و مدی به وجود آورد که باعث تخریب در مناطق ساحلی شود، این رانش ها را رانش زمین زیر دریایی می گویند. رانش زمین ممکن است به علت زلزله، فعالیت آتش فشانی، تغییرات آب های زیرزمینی، به هم خوردن یا تغییر شیب زمین رخ دهد.
تصویر
(سالی که خشک است) این نخستین تعبیری است که از واژه خشک سالی به ذهن خواننده عام می رسد که نگاهی سنتی و غیرعلمی را به این پدیده در بردارد. خشک سالی
ص: 38
یا به عبارتی دوره امتداد خشکی می تواند از چند ماه تا چند سال باشد. در واقع از نظرگاه علمی عبارت دقیق تر و مناسب تر به جای خشک سالی «دوره کم آبی» است. به طور کلی دوره کم آبی دوره ممتدی است که طی آن یک منطقه با کمبود در منابع و ذخیره آبی مواجه است. از این تعریف بلافاصله می توان نتیجه گرفت که دوره کم آبی نسبت به یک منطقه به خصوص و ویژگی های مختلف آن سنجیده می شود.
تصویر
1- بررسی مستمر میزان بارندگی و مقایسه آن با سطح قبلی و فعلی
2- تنوع محصول برای کاهش فرسایش خاک
3- جمع آوری آب باران برای استفاده در مواقع لزوم
4- ساخت کانال و هدایت رود ها و نهر ها به مناطق مستعد خشک سالی
5- استفاده بهینه از آب در موارد مختلف از جمله آب یاری، آب پاشی، شستن خودرو ها و پر کردن استخر ها و...
6- برنامه ریزی برای کنترل خشک سالی و کاهش اثرات مخرب آن
7- آموزش همگانی
8- بیمه خشک سالی
9- انجام کشت مقاوم در برابر کمبود آب
10- اصلاح الگوی مصرف آب
ص: 39
11- استفاده از سامانه های هشدار دهنده خشک سالی از قبل
12- وجود مدیریت ریسک خشک سالی
13- محافظت از منابع آب
14- بهره برداری از برخی چاه های آب و حفر چاه های جدید
15- اقدامات لازم جهت کاهش ریسک خطر دراز مدت خشک سالی
16- اقدامات پیش گیرانه وقوع طوفان شن به واسطه خشک سالی و فرسایش خاک
17- اقدامات پیش گیرانه در صورت پدیدار شدن مار ها و افزایش مار گزیدگی
تصویر
1- آب را دور نریزید مگر این که مطمئن شوید دیگر نمی توان آن را مصرف نمود.
2- استفاده از شیر های آب مدرن.
3- چند بطری آب آشامیدنی در یخچال بگذاریم تا ناچار نشویم آب را برای خنک کردن باز گذاشته و مقدار قابل توجه ای آب را هدر بدهیم.
4- با هر دقیقه دوش گرفتن بین 40-20 لیتر آب مصرف می شود. بنابراین بهتر است زمان مورد نیاز برای دوش گرفتن را کاهش دهیم، در ضمن استفاده از وان برای کاهش مصرف آب بسیار اثربخش است.
5- با استفاده از یک لیوان آب می توانیم دندان های خود را مسواک بزنیم و هنگام مسواک زدن جریان آب را قطع کنیم.
6- هنگام وضو گرفتن شیر آب را بدون استفاده باز نگذاریم.
7- ماشین لباسشویی را با حداکثر ظرفیت مورد استفاده قرار دهیم به این معنی که
ص: 40
هنگامی از آن استفاده کنیم که لباس به اندازه کافی جمع شده باشد و در نتیجه ماشین با ظرفیت کامل کار کند.
8- هنگام شستن میوه و سبزی شیرآب و راه خروجی ظرف شویی را بسته و آن را تا نیمه پر از آب نموده و در پایان سبزی ها را با دوش مخصوص آب کشی کنیم.
9- فضای سبز منزل را در هوای خنک آبیاری کنیم.
10- در کشاورزی باید روش های آبیاری متناسب با محیط باشد و یا از روش های جدید استفاده شود که اتلاف آب کم است، مثلا آبیاری بارانی یکی از راه های بهره برداری از آب در کشاورزی است.
11- گذرگاه و پله ها را با جارو پاکیزه نگه داریم. اگر این کار را با شیلنگ انجام دهیم مقدار زیادی آب به هدر خواهد رفت.
12- برای شستن اتومبیل از چند سطل آب به جای شیلنگ استفاده کنیم.
13- کولر های آبی را بازدید کنیم و در صورت اتلاف آب، شیر های شناور بادوام و محکم به کار ببریم.
14- چکه کردن و نشت آب از شیر و لوله ها موجب هدر رفتن مقدار زیادی آب در هر 24 ساعت می شود. پس همواره شیر ها را بررسی کرده و در صورت خرابی در مورد رفع این مشکل و تعویض واشر آن ها اقدام نماییم.
تصویر
آتش فشان روزنه ای در سطح زمین است که سنگ های گداخته، خاکستر و گاز های
ص: 41
درون زمین از آن به بیرون فوران می کنند. فعالیت آتش فشانی با برون افکنی سنگ های مذاب با گذشت زمان باعث پیدایش کوه های آتش فشانی بر سطح زمین شده است. آتش فشان ها معمولا در نقاطی یافت می شوند که صفحه های سخت پوسته زمین همگرایی (نزدیک) یا واگرایی (دور) دارند. انباشتگی سنگ ها و خاکستر ها به صورت جامد یا مایع باعث به وجود آمدن کوه های آتش فشانی می شوند. هر آتش فشان سه قسمت اصلی دارد.
1- دهانه که نوک آتش فشان است.
2- اتاقک مواد مذاب و داغ آتش فشان: محلی که مواد مذاب قبل از فوران آن جا جمع می شود.
3- مجرای مرکزی محل اتصال اتاقک به دهان آتش فشان است.
درون زمین توده سنگ ها با حرارت بسیار زیاد (حدود 1000 درجه سانتی گراد و بیشتر) وجود دارد که ماگما نامیده می شود. ماگما با رسیدن به سطح زمین سرد و جامد شده و گدازه نامیده می شود، که این فرآیند باعث تشکیل آتش فشان می شود. در ماگما و گدازه حباب های گاز وجود دارد که در زمان فوران باعث انفجار می شود.
بروز آتش فشان تاثیراتی به همراه دارد که یکی از آن ها تغییر آب و هوا است. آتش فشان می تواند باعث بارش باران و ایجاد رعد و برق شود. آتش فشان ها می توانند تاثیراتی دراز مدت در وضعیت آب و هوا ایجاد کنند. از طرف دیگر گدازه هایی که سریع حرکت می کنند، می توانند باعث مرگ انسان ها شوند چون خاکستر حاصل از بروز آتش فشان تنفس را دشوار می کند.
تصویر
ص: 42
1- برای تکمیل تجهیزات مخصوص در مواقع اضطراری به ازای هر یک از اعضای خانواده خود یک جفت عینک ایمنی و ماسک تنفسی یک بار مصرف تهیه کنید.
2- اگر در نزدیکی یک آتش فشان فعال یا خاموش زندگی می کنید خود را برای تخلیه فوری محل در مواقع ضروری آماده کنید.
1- برای اجتناب از خطرات ناشی از انفجار های شدید، پرتاب سنگ و خاکستر به اطراف، جریان مواد مذاب و تشکیل و تجمع گاز های گرم مطابق دستور مقامات محلی فورا منطقه را ترک نمایید.
2- سریعا سر پناهی برای خود بیابید.
3- از دره ها و نقاط پست اطراف رودخانه دور شوید.
4- فراموش نکنید به افرادی که به کمک شما احتیاج دارند به ویژه کودکان، سالمندان و معلولین کمک کنید.
5- مراقب جریان گل و لای باشید. جریان گل و لای می تواند سریع تر از شما که پیاده راه می روید یا در حال دویدن هستید، حرکت کند. بنابراین قبل از عبور از یک پل به مسیر توجه کنید و اگر در مسیر جریان گل و لای در حال حرکت می باشد، از عرض پل رد نشوید.
6- برای گرفتن آخرین اطلاعات اضطراری به رادیو و یا تلویزیون گوش فرا دهید.
7- اگر مشکل تنفسی دارید از تماس با مقادیر کم خاکستر هم، اجتناب کنید.
8- پیراهن آستین دار و شلوار بلند بپوشید.
9- از عینک ایمنی استفاده کنید و به جای لنز از عینک معمولی استفاده کنید.
10- برای تنفس در محیط پر از غبار و خاکستر از ماسک یا پارچه ای نمناک استفاده کنید.
ص: 43
تصویر
1- برای گرفتن آخرین اطلاعات به رادیو یا تلویزیون گوش دهید.
2- تا زمانی که خاکستر آتش فشانی در هوا معلق است، در خانه بمانید مگر این که احتمال ریزش سقف خانه باشد.
3- خاکستر های روی سطح بام و ناودان ساختمان را تمیز کنید.
4- از روشن کردن کامیون و ماشین های موتوری خودداری کنید. خاکستر آتش فشانی می تواند مانع روشن شدن موتور و آسیب به بخش هایی از وسیله نقلیه و در نتیجه خراب شدن آن شود.
آذَرخش یا رعد و برق (که با نام صاعقه نیز شناخته می شود) گونه ای تخلیه الکتریکی است که در اثر الکتریسیته ایستا میان دو ابر یا ابر و زمین ایجاد می شود. هر چند آذرخش اشاره به درخشش الکتریکی دارد که میان ابر و زمین است و درخشش الکتریکی میان دو ابر در واقع دِرَخش یا رَخش یا همان برق نام دارد.
در اثر برخورد ذرات آب یک جبهه هوای گرم به ذرات یخ یک جبهه هوای سرد، الکتریسیته ساکن به وجود می آید که نسبت به زمین دارای بار الکتریکی منفی بوده و در صورتی که فاصله منبع جریان الکتریکی کم و بیش نزدیک به سطح زمین باشد، آذرخش بروز می کند. در آذرخش های شدید بیشترین برون داد الکتریکی رخ
ص: 44
می دهد. دما در محل اصابت برق فوق العاده بالا می رود (حدود 5 برابر دمای سطح خورشید است).
رعد و برقی که بین ابر و زمین است معمولا از ابر به زمین می زند (رعد منفی) ولی در برخی موارد نادر هم رعد از زمین به ابر می زند (رعد مثبت) در این حالت (رعد مثبت) زمین دارای بار منفی است و ابر دارای بار مثبت.
تصویر
1- درختان و شاخه های پوسیده و خشکی که در طول یک طوفان احتمال سقوط دارند و ممکن است باعث ایجاد خسارات مالی و جانی شوند قطع کنید.
2- بعد از دیدن رعد و برق تا شنیدن غرش آسمان حداکثر تا عدد 30 می توانید بشمارید و داخل ساختمان بروید و تا 30 دقیقه بعد از شنیدن صدای آخرین غرش نیز داخل خانه بمانید.
3- از در، پنجره، بخاری دیواری و شوفاژ دور شوید.
4- برای جلوگیری از خطر آتش سوزی ناشی از صاعقه نسبت به نصب برق گیر در ساختمان های بلند اقدام کنید.
5- اشیای بیرون خانه را که ممکن است به اطراف پرتاب شده و باعث ایجاد صدمه شوند در محل مناسبی قرار دهید.
ص: 45
6- پشت دری ها و در های بیرونی را چفت کنید، سایبان ها و پرده ها را بکشید.
7- از قرار گرفتن در مجاورت برق گیر های طبیعی مثل درختان بلند و تنها در فضای باز خودداری کنید.
8- از قرار گرفتن در ارتفاعات بالای تپه ها و سطح مراتع ساحل و ماندن روی یک قایق شناور پرهیز کنید.
1- فعالیت های بیرون از خانه را متوقف کنید.
2- زمان وقوع رعد و برق از منزل خارج نشوید.
3- در صورتی که در اتومبیل هستید توقف کنید موتور را خاموش کنید و آنتن ماشین را پایین بکشید.
4- داخل ساختمان یا خودروی سقف دار بمانید. بدنه فولادی یک خودرو سقف دار به شرطی که فلز آن را لمس نکنید از شما به خوبی محافظت می کند.
5- از درختان، تپه ها، سیم برق هوایی، لوله های فلزی و آب دور شوید.
6- اگر در حال شنا کردن هستید، فورا از آب بیرون بیایید یا اگر روی قایق هستید سریعا به سمت ساحل برگردید.
7- هنگام صاعقه می توانید داخل ساختمان یا مترو بروید.
8- از رفتن به حمام و دوش گرفتن بپرهیزید، چون ممکن است لوازم حمام باعث انتقال جریان الکتریسیته شوند.
9- تنها در مواقع اورژانسی آن هم در صورت امکان از تلفن بی سیم استفاده کنید.
10- دو شاخه تمام وسایل برقی مثل رایانه را از برق خارج و هواکش را خاموش کنید.
11- به خاطر داشته باشید برق ناشی از رعد و برق می تواند باعث بروز صدمات جدی شود.
12- از قرار گرفتن در آلونک یا ساختمان های تک و منفرد در فضای باز خودداری کنید.
13- از نزدیک شدن به هر وسیله فلزی مثل تراکتور، موتورسیکلت و دوچرخه پرهیز کنید.
ص: 46
14- در محوطه جنگل سر پناهی کنار درختان کوتاه و تنومند بیابید و هرگز زیر درختان بلند نروید.
15- در فضای باز در صورت امکان به حالت خمیده در دره های تنگ و عمیق پناه بگیرید.
16- به یاد داشته باشید که چنان چه هنگام رعد و برق مو هایتان سیخ شد، نشانه نزدیکی برخورد جریان رعد و برق است. به صورت چمباتمه روی زمین بنشینید دست ها را روی گوش ها و سر را بین زانو ها قرار دهید تماس خود را با زمین به حداقل برسانید و به هیچ وجه روی زمین دراز نکشید.
تصویر
1- در صورت نیاز به کمک با اورژانس (115) آتش نشانی (125) یا سایر سازمان های امدادی تماس بگیرید. در صورت مواجهه با فرد مصدوم فورا وضعیت تنفس و نبض وی را کنترل کنید. در صورت قطع تنفس، سریعا تنفس مصنوعی به او بدهید و در صورت عدم لمس نبض در مصدوم احیای قلبی - ریوی را انجام دهید. محل ورود و خروج الکتریسیته را برای یافتن علائم سوختگی بررسی و پانسمان کنید. هم چنین آسیب های وارده به سیستم عصبی، شکستگی استخوان ها و از دست دادن بینایی و شنوایی در مصدوم را بررسی کنید.
ص: 47
1- آموزش
2- تمرین
3- آماده کردن تجهیزات
1- حفظ خونسردی
2- اعتماد به نفس
3- به کارگیری آموخته ها
1- زنده بمانیم تا زمان رسیدن کمک نیرو های امدادی (خود امدادی)
2- به دیگران کمک کنیم.
3- حفاظت از خانواده و اموال (آسیب به دارایی های خود را به حداقل ممکن برسانیم)
ص: 48
تصویر
ص: 49
زندگی سخت تر از چیزی است که به نظر می رسد، اما برخی از افراد با وجود مشقت های فراوان از پس سختی ها برآمده و درهم نمی شکنند و افسرده نمی شوند.
چگونه است که این افراد هر گاه با تحولات مهمی مانند شرایط بد مالی، مرگ، طلاق، مشکلات جسمی و از دست دادن شغل رو به رو می شوند هرگز خود را نمی بازند و هم چنان می توانند نسبت به آینده و این که اوضاع شان رو به راه خواهد شد خوش بین باشند.
در حالی که برخی دیگر در این مواقع چنان وحشت زده می شوند که نمی توانند کاری از پیش ببرند؟
هر گاه در زندگی شرایطی پیش می آید که مجبور می شویم با بحرانی دست و پنجه نرم کنیم، هرگز به این موضوع فکر نمی کنیم که اگر امروز در برابر مشکلات واکنش های مناسب از خود نشان دهیم، فردای سرشار از اعتماد به نفسی خواهیم داشت و تبدیل به فردی قوی تر می شویم. این مطلب در مورد بحران های زندگی و روش های برخورد با آن است. این موارد را هنگام بحران ها به خود مرور کنید.
هر بار که به اخبار گوش می دهیم خبر های زیادی در مورد کسانی که دچار بحرانی شده اند می شنویم. البته از آن جا که قربانیان این حوادث را نمی شناسیم چندان تحت تاثیر قرار نمی گیریم.
زندگی ما انسان ها پر از حوادثی مانند تصادف، آتش سوزی، طوفان، سونامی، دزدی از بانک، آزار کودکان و جرایم مختلف است و البته جای شکرش باقی است که تمام این حوادث برای همه ما در یک زمان رخ نمی دهد، اما با نگاهی به این اخبار متوجه می شویم که رخداد حوادث پریشان کننده، همیشگی است و هر جایی اتفاق می افتد، پس باید بدانیم که هر لحظه ممکن است خود ما یکی از قربانیان باشیم.
بحران ها بخشی از زندگی هستند و اگرچه قرار نیست همیشگی باشند، باید آن ها را بپذیرید تا بتوانید خود را برای مقابله با آن ها به طور مناسبی مجهز کنید.
ص: 50
تصویر
همان طور که بیماری فقیر و غنی، بزرگ و کوچک نمی شناسد، بحران های زندگی نیز همین طور هستند و در تمام مراحل زندگی مان از کودکی تا بزرگ سالی ممکن است وجود داشته باشند و هر کس نسبت به شرایط خود بحران را سخت و دردناک تجربه می کند. مثلا دعوت نشدن به یک مهمانی برای یک نوجوان می تواند همان قدر دردناک باشد که یک مرد میان سال حرفه اش را از دست بدهد. مقدار درک اضطراب و صدمات روحی براساس عوامل بسیاری مانند سن، جنسیت، شخصیت، سطح تحصیلی، روابط خانوادگی، شبکه دوستان، سلامت عاطفی و بلوغ معنوی سنجیده می شود. هر قدر به بلوغ فکری بیشتری رسیده باشید بهتر می توانید بحران های زندگی تان را از سر بگذرانید. فراموش نکنیم که زندگی رشد کردن است و گاه بحران ها رشد روحی و فکری تان را سرعت می بخشند. اگر بحران ها را به عنوان بخشی از زندگی بپذیرید، می توانید با درست اندیشیدن پایان خوبی برای شان رقم بزنید. پس از گذراندن هر بحران دید تان نسبت به دنیا عمیق تر شده و از این پرسش «چرا من؟» به«چرا من نه؟» می رسید. دیدن دنیا و مشکلاتش با نگاه واقع گرایانه شما را از هر چالشی موفق بیرون می آورد.
گاهی اوقات وقتی دچار بحرانی می شوید به دنبال علت آن هستید، اما برخی بحران ها مانند از دست دادن عزیزی یا بلایای طبیعی خارج از کنترل و اراده افراد
ص: 51
است و نمی توان جلوی این نوع رویداد ها را گرفت و حتی دلیل خاصی برای شان آورد، اما برای گذراندن این بحران ها باید یاد بگیرید در برابر شان واکنش های مناسبی اتخاذ کنید. هرگز نباید ذهن خود را با گفتن عباراتی مانند این که «اگر این طور نمی شد …» مشغول کنید تا تفکر و ذهن تان مجال اندیشیدن به راه حل های مناسب برای رسیدن به وضعیت مطلوب بیابد.
تصویر
حوادث مهم، شخصیت و راز های پنهان وجودتان را فورا نمایان می کنند. این که شما در مورد زندگی، پول، عشق، خانواده، صداقت، شهامت، امید، ایمان و هر چیز دیگر چگونه می اندیشید و همیشه این احتمال وجود دارد که باور ها و افکار تان در لحظات بحرانی زندگی دچار لغزش شوند. زمانی هم بحران ها ممکن است دقیقا چیزی را که از آن وحشت دارید هدف بگیرند و این مساله وضعیت تان را حاد تر کند.
در این دوران معمولا پی به هویت واقعی خودتان می برید. بهتر است با کمک مشاوران و متخصصان و حتی نوشتن خاطرات تان با مشکلات رو به رو شوید، و اگرچه کار ساده و سهلی نخواهد بود اما بدون تردید می توانید راه حلی برای گذر از وضعیت بد تان بیابید و از بحران زندگی تان جان سالم بدر ببرید. چه بسا در آینده بتوانید رخداد های بد زندگی تان را بهتر کنترل کرده و زودتر از شر شان خلاص شوید. به این ترتیب ایمان به قدرت روحی خود، جای ترس را می گیرد.
ص: 52
اولین قانون برخورد با یک بحران، بدتر نکردن وضعیت است. گاهی اوقات دیگران حتی دوستان و عزیزان بدون این که متوجه باشند، نصایح بدی برای عبور از بحران ارائه می دهند. علت این مساله این است که بیشتر مواقع آن ها تجربه دردناکی در زندگی نداشته اند و نگاه شان به دنیا بسیار ساده لوحانه است. از نصایح این افراد تا جایی که می توانید دوری کنید، در مقابل با کسانی که در گذشته درد و رنج هایی را از سر گذرانده اند و اکنون با تجربه های گران بهای زندگی شان روزگار می گذرانند، هم کلام شوید. به این ترتیب می توانید از بینش عمیق آن ها نسبت به زندگی بهره مند و زودتر از شرایط بدتان خلاص شوید.
وقتی دچار فاجعه ای شده اید و هم زمان با آن بحرانی در داخل کشور یا جهان، زندگی تان را تحت تاثیر قرار داده، ممکن است بیشتر احساس درماندگی کنید. ما انسان ها فقط با مقدار مشخصی از اضطراب و بحران می توانیم کنار بیاییم و اگر قرار باشد روی تمام مشکلات جامعه هم زمان با مشکلات خود متمرکز شویم به سرعت از پای درمی آییم. بهتر است انرژی تان را صرف مشکلات مربوط به زندگی تان کنید و تنها به اخباری که روی وضعیت تان تاثیری مستقیم دارد، توجه نشان دهید. باید بیاموزید انرژی عاطفی تان را عاقلانه مدیریت کنید و به جای این که نگران تمام مسائل جامعه و دنیا باشید، بحران زندگی خود را کنترل کنید. هر قدر روی زندگی تان متمرکز تر بمانید قدرت بیشتری می یابید و حتی می توانید به اطرافیان تان نیز کمک کنید.
تصویر
ص: 53
بحران ها ممکن است از شما فردی بد اخلاق یا بر عکس بهتر بسازد. همه ما می دانیم چالش های سخت زندگی ممکن است افراد را مستعد نگرانی، اضطراب، افسردگی، ترس، تردید، رنجش، نفرت و تلخی کنند، اما به چیزی که کم تر توجه نشان می دهیم این است که هر بحران و چالشی در زندگی می تواند انسان را به سمت زندگی منظم تر و متمرکز تر هدایت کند. اگر هنگام برخورد با یک بحران به جای آه و ناله و نق زدن و گفتن این که زندگی بسیار غیرمنصفانه است، سعی کنید شرایط را کنترل کرده و واکنش های مناسبی نشان دهید به مرور زندگی تان را تحت تسلط خود در آورده و منظم تر می شوید و در نهایت اعتماد به نفس و قدرت روحی خود را افزایش می دهید. از آزمون های زندگی نهراسید و در برابرشان ایستادگی به خرج دهید.
تصویر
شما می توانید مدل موی تان را که بد از آب در آمده، به تنهایی تحمل کنید، اما برای تحمل درد و رنج ناشی از بیماری سرطان عزیز تان به حمایت دیگران نیاز دارید. بیشتر مواقع برای عبور از یک بحران، علاوه بر مهارت های زندگی به وجود دیگران نیاز است، بنابراین بهتر است مشاور های خوب و مددکار های اجتماعی لایق محل زندگی تان را بشناسید و در مواقع لزوم از آن ها کمک بگیرید.
ص: 54
تصویر
همان طور که خوشی ها پایدار نیستند، بدی ها نیز می گذرند. هر گاه به این مساله که «امروز» تمام شدنی است و به زودی به «دیروز» تبدیل می شود توجه کنید متوجه می شوید که بحران ها هم گذرا خواهند بود، و در نهایت درد ناشی از آن ها تمام می شوند. با این فکر ذهن تان پریشان نخواهد شد و می توانید با آرامش به حل مشکلات تان بپردازید.
ص: 55
1) مدیریت بحران، مازیار حسینی و همکاران، انتشارات نشر شهر، 1387.
2) مدیریت بحران، برایان تریسی، انتشارات اشکذر، 1388.
3) امیرحسین محمدی، مدیریت بحران، همایش سراسری راه کار های ارتقاء مدیریت بحران در حوادث و سوانح غیرمترقبه، زنجان، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زنجان، 1385.
4) محمد سعید تسلیمی، طاهر روشن دل اربطانی، مهران عمادی اندانیر، میکائیل برقی، بررسی میدانی بحران اولویت در مدیریت بحران، مجله دانش مدیریت، شماره 69 تابستان 1384.
5) www.asriran.com
6) www.talab.org
7) www.amouzesh.tbzmed.ac.ir
8) www.fa.wikipedia.org
9) www.isna.ir
10) www.isadm.ir
ص: 56