روز شمار جنگ ایران و عراق شکستن محاصره آبادان٬ ناکامی منافقین در براندازی نظام جلد 15

فهرست روزشمار

عنوان............................................. صفحه

پیشگفتار.............................................. 17

مقدمه...................................................... 19

1 مرداد 1360................................... 55

2 مرداد 1360................................... 63

3 مرداد 1360................................... 77

4 مرداد 1360................................... 89

5 مرداد 1360................................ 113

6 مرداد 1360................................ 137

7 مرداد 1360................................ 157

8 مرداد 1360................................ 183

9 مرداد 1360................................ 201

10 مرداد 1360........................... 223

11 مرداد 1360........................... 237

12 مرداد 1360........................... 249

13 مرداد 1360........................... 273

14 مرداد 1360........................... 283

15 مرداد 1360........................... 293

16 مرداد 1360............................ 309

17 مرداد 1360........................... 319

18 مرداد 1360........................... 329

19 مرداد 1360........................... 353

20 مرداد 1360........................... 369

عنوان.................................................... صفحه

21 مرداد 1360................................... 381

22 مرداد 1360................................... 397

23 مرداد 1360................................... 409

24 مرداد 1360................................... 421

25 مرداد 1360................................... 441

26 مرداد 1360................................... 469

27 مرداد 1360................................... 483

28 مرداد 1360................................... 503

29 مرداد 1360................................... 517

30 مرداد 1360................................... 527

31 مرداد 1360................................... 535

1 شهریور 1360................................ 545

2 شهریور 1360................................ 559

3 شهریور 1360................................ 575

4 شهریور 1360................................ 587

5 شهریور 1360................................ 599

6 شهریور 1360................................ 609

7 شهریور 1360................................ 619

8 شهریور 1360................................ 631

9 شهریور 1360................................ 651

10 شهریور 1360............................ 675

11 شهریور 1360............................ 699

عنوان............................................. صفحه

12 شهریور 1360.................... 721

13 شهریور 1360.................... 731

14 شهریور 1360.................... 743

15 شهریور 1360.................... 759

16 شهریور 1360..................... 771

17 شهریور 1360.................... 787

18 شهریور 1360.................... 797

19 شهریور 1360.................... 813

20 شهریور 1360.................... 819

21 شهریور 1360.................... 833

22 شهریور 1360.................... 847

23 شهریور 1360.................... 855

24 شهریور 1360..................... 859

25 شهریور 1360..................... 873

26 شهریور 1360..................... 885

27 شهریور 1360..................... 901

28 شهریور 1360..................... 911

عنوان.................................................... صفحه

29 شهریور 1360............................. 935

30 شهریور 1360............................. 947

31 شهریور 1360............................ 961

1 مهر 1360........................................... 979

2 مهر 1360........................................... 997

3 مهر 1360....................................... 1007

4 مهر 1360....................................... 1019

5 مهر 1360....................................... 1041

6 مهر 1360........................................ 1081

7 مهر 1360....................................... 1097

8 مهر 1360....................................... 1115

9 مهر 1360....................................... 1127

10 مهر 1360................................... 1141

11 مهر 1360................................... 1157

12 مهر 1360................................... 1167

13 مهر 1360................................... 1179

14 مهر 1360................................... 1193

گزارش روزشمار (فشرده اهم مطالب)........................................................................................ 1203

فهرست راهنما (نمایه)............................................................................................................................... 1303

فهرست نقشه‌ها

عنوان................................................................................................................................................................................. صفحه

عملیات شهید چمران.......................................................................................................................................................... 91

عملیات تصرف خاکریز هندلی....................................................................................................................................... 93

منطقه عمومی غرب رودخانه کرخه (کوت‌کاپون)............................................................................................ 95

استعداد خودی و دشمن - عملیات شهید چمران.............................................................................................. 115

عملیات تپه 350................................................................................................................................................................. 251

عملیات شهیدان رجایی و باهنر (شمال کرخه‌کور)........................................................................................ 677

عملیات شهید رجایی و باهنر (بازی‌دراز)........................................................................................................... 701

عملیات نصر (غرب تپه‌های الله‌اکبر)...................................................................................................................... 703

منطقه عملیات ثامن‌الائمه(ع)......................................................................................................................................... 875

عملیات شهید مدنی............................................................................................................................................................. 903

منطقه عمومی غرب رودخانه کرخه (عنکوش).............................................................................................. 948

عملیات ثامن‌الائمه(ع)...................................................................................................................................................... 1023

طرح مانور عملیات ثامن‌الائمه(ع)........................................................................................................................... 1042

محور آبادان - ماهشهر................................................................................................................................................. 1044

جبهه دارخوین - عملیات ثامن‌الائمه(ع)............................................................................................................... 1047

جبهه فیاضیه........................................................................................................................................................................ 1050

منطقه آزادشده در عملیات ثامن‌الائمه(ع)............................................................................................................ 1083

فهرست راهنمای عکس‌ها

حرکت گروهی از نیروهای بسیجی و پیشمرگان به‌سمت منطقه عملیات 78

محمدعلی رجایی...... 83

سید احمد زرهانی نماینده دزفول در مجلس شورای اسلامی و احمد سکوتوره رئیس سازمان کنفرانس اسلامی 102

طارق عزیز معاون نخست‌وزیر عراق...... 105

مصاحبه بهزاد نبوی وزیر مشاور و سخنگوی دولت......... 127

حجت‌الاسلام اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی 138

سرگرد شهرامفر از افسران متعهد و زبده ارتش.......... 140

چند واحد مسکونی تخریب‌شده براثر گلوله‌باران آبادان... 159

ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی پس از ورود به فرودگاه اورلی پاریس در مصاحبه با رسانه‌های فرانسوی 166

تجمع مردم تهران در مقابل سفارت فرانسه در تهران برای اعتراض به اعطای پناهندگی سیاسی به ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی 193

سید احمد خمینی درحال قرائت پیام امام خمینی به مناسبت اولین سالگرد روز جهانی قدس در نماز جمعه تهران 206

حجت‌الاسلام اکبر هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران 209

حجت‌الاسلام محمد محمدی ری‌شهری حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی 226

تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری محمدعلی رجایی ازسوی امام خمینی 240

عیادت آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی امام‌جمعه کرمانشاه از مجروحان انفجار بمب در میدان آزادی این شهر 253

تصویر اعتبارنامه ریاست‌جمهوری محمدعلی رجایی...... 258

مراسم تحلیف ریاست‌جمهوری محمدعلی رجایی در مجلس شورای اسلامی 258

بهزاد نبوی سخنگوی دولت......... 261

حجت‌الاسلام حسنی امام‌جمعه ارومیه... 275

حسن آیت نماینده مجلس شورای اسلامی...... 284

حجت‌الاسلام محمدجواد باهنر... 287

گروه منتخب وزیران امور خارجه کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد 294

حجت‌الاسلام اکبر هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران 313

فرماندهان نظامی ایران پس از دیدار با امام خمینی و ارائه گزارش از وضعیت جبهه‌ها 319

آیت‌الله خامنه‌ای امام‌جمعه تهران و نماینده امام خمینی در شورای‌عالی دفاع در بیمارستان قلب تهران 339

امام خمینی رهبر انقلاب اسلامی ایران.... 363

اولاف پالمه نماینده دبیرکل سازمان ملل...... 369

سعدون حمادی وزیر امور خارجه عراق...... 376

سرهنگ معین‌پور جانشین فرمانده نیروی هوایی ارتش. 388

ناخدا بهرام افضلی فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در مصاحبه مطبوعاتی 404

ارسال محموله‌های کمک‌های مردمی به جبهه‌های جنگ........ 423

تصویری از محل اصابت موشک به پادگان ابوذر.. 441

عبدالرحمن قاسملو دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران 446

حجت‌الاسلام محمدجواد باهنر در جلسه معرفی اعضای کابینه در صحن مجلس شورای اسلامی 455

حجت‌الاسلام سید حسین موسوی تبریزی رئیس دادگاه انقلاب تبریز 539

آیت‌الله ربانی املشی دادستان کل کشور... 561

حمید قلنبر معاون اطلاعات و تحقیقات منطقه 6 سپاه 561

بازدید گروهی از دیپلمات‌های خارجی مقیم ایران و تعدادی از خبرنگاران خارجی از مناطق بمباران‌شده شهرهای اهواز و سوسنگرد 566

طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر عراق...... 568

محل وقوع انفجار در ساختمان نخست‌وزیری...... 632

تجمع عناصر سازمان مجاهدین خلق در خیابان شریعتی تهران، آتش‌زدن اموال عمومی و تلاش برای ایجاد بلوا و آشوب 638

هانی الحسن نفر دوم ساف........ 644

آیت‌الله عبدالحسین دستغیب امام‌جمعه شیراز... 653

تشییع پیکر شهدای انفجار در ساختمان نخست‌وزیری با حضور میلیونی مردم در تهران 659

مسعود کشمیری عامل انفجار در ساختمان نخست‌وزیری 670

آیت‌الله صدوقی امام‌جمعه یزد... 680

آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی...... 682

سید محمد غرضی وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران.... 686

لئونید برژنف رهبر شوروی و خانم ایندرا گاندی نخست‌وزیر هند 725

آیت‌الله مهدی کنی به‌همراه اعضای کابینه... 726

آیت‌الله علی قدوسی دادستان کل انقلاب........ 745

سرهنگ وحید دستجردی رئیس شهربانی کل کشور.. 746

سعدون حمادی وزیر امور خارجه عراق...... 768

کابینه آیت‌الله مهدوی کنی در محضر امام خمینی...... 781

عزیمت نیروهای داوطلب مردمی به جبهه‌های جنگ........ 790

تظاهرات مسلحانه عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران 791

ضیاءالحق رئیس‌جمهور پاکستان.... 795

تصویری از تظاهرات اعضای سازمان مجاهدین خلق در یکی از خیابان‌های تهران 801

اشنویه پس از آزادسازی...... 814

صدام حسین رئیس‌جمهور عراق...... 816

با حکم امام خمینی، محسن رضایی به‌عنوان فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی 819

آیت‌الله سید اسدالله مدنی نماینده امام و امام‌جمعه تبریز 823

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه 827

یکی از خیابان‌های تهران در روزی که تلاش عناصر سازمان مجاهدین خلق برای به آشوب کشاندن مناطقی از این شهر با حضور مردم و پاسداران ناکام ماند. 836

آیت‌الله حسینعلی منتظری...... 851

جلسه مذاکره حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و تیم همراه با مقامات کره شمالی 853

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید محمود دعائی نماینده مجلس شورای اسلامی و نماینده ایران در اجلاس اتحادیه بین‌المجالس 881

سرهنگ معمر قذافی رهبر لیبی...... 883

تیمسار ولی‌الله فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران 888

ناصر کاظمی قائم‌مقام سپاه پاسداران کردستان.... 904

یک دستگاه اتوبوس شرکت واحد که توسط عناصر سازمان مجاهدین خلق در شرق تهران آتش زده شد. 918

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در سفر به مالزی در کنار با رئیس مجلس این کشور 924

آیت‌الله جلال‌الدین طاهری امام‌جمعه اصفهان.... 935

آقایان آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، سید علی‌اکبر پرورش، آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی، حسن غفوری‌فرد و سید رضا زواره‌ای 5 کاندیدای تأیید صلاحیت‌شده برای رقابت در سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری...... 943

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در سفر مالزی...... 956

محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران در مصاحبه مطبوعاتی 962

فؤاد کریمی نماینده مردم اهواز در مجلس شورای اسلامی .......... 972

ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور مخلوع ایران.... 975

جمعی از فرماندهان ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پس از پایان اجلاسیه مشترک ارتش و سپاه 997

یک کشتی به گِل نشسته در اروندرود... 999

سیدحسین موسوی تبریزی دادستان کل انقلاب........ 1013

محمد رشیدیان نماینده آبادان در مجلس شورای اسلامی...... 1027

رزمندگان در انتظار ورود به منطقه عملیات........ 1041

تعدادی از نیروهای رزمنده بسیجی درحال اعزام به منطقه عملیات 1043

ارسال مهمات به منطقه عملیات........ 1048

تصویری از مشارکت هوانیروز در عملیات ثامن‌الائمه(ع) 1052

تعدادی از اسرای عراقی عملیات ثامن‌الائمه(ع). 1084

تعدادی از تانک‌های به غنیمت گرفته شده دشمن...... 1084

نیروهای بسیجی درحال تخلیه کمک‌های اهدایی به جبهه در یکی از اردوگاه‌های خودی 1087

فخرالدین حجازی نماینده مجلس شورای اسلامی...... 1088

سرهنگ موسی نامجو، یوسف کلاهدوز، سرهنگ جواد فکوری، محمد جهان‌آرا، سرتیپ ولی‌الله فلاحی 1097

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد دبیر حزب جمهوری اسلامی مشهد 1104

آیت‌الله ربانی املشی دادستان کل کشور... 1106

سرهنگ علی صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش و سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد ریاست ستاد مشترک ارتش 1128

تصاویری از مراسم تشییع پیکر فرماندهان حادثه سقوط هواپیما سی130 1129

تصاویری از حضور و شرکت مردم و مسئولان در سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری 1143

ورودی بوکان پس از آزادی شهر... 1158

آیت‌الله سید علی خامنه‌ای رئیس‌جمهور منتخب......... 1179

دیدار تعدادی از اسرای عراقی با خانواده‌های خود در پادگان حشمتیه تهران 1181

محسن رضایی فرمانده کل سپاه 1193

پیشگفتار

پس از چند سال تلاش، مراحل مختلف طراحی، تحقیق، تدوین، ارزیابی، ویرایش، آماده‌سازی و تهیه عکس‌ها و نقشه‌های کتاب پانزدهم از مجموعه بزرگ روزشمار جنگ ایران و عراق به پایان رسید و با عنوان آزادسازی سرزمین‌های ایران، گام اول: شکستن محاصره آبادان، ناکامی منافقین در ایجاد بحران حاکمیت، فرار بنی‌صدر، انتخاب دو رئیس‌جمهور آماده انتشار شد.

کتاب حاضر 76 روز از دوران جنگ ایران و عراق را در بر می‌گیرد و درمجموع شامل 1085 گزارش درباره جنگ و موضوعات مربوط به آن در دوره زمانی 1/5/1360 تا 14/7/1360 است.

برای بهره‌گیری شایسته از کتاب توجه به چند نکته ضروری است:

مقدمه کتاب شامل جمع‌بندی مهم‌ترین موضوعاتی است که در گزارش‌های مختلف در سراسر کتاب بدان‌ها پرداخته شده است.

هرروز از روزشمار به‌منزله یک فصل و شامل چندین گزارش و تفسیر و تحلیل وقایع همان روز است که در پایان آن، فهرست منابع و مآخذ مطالب همان روز درج شده است. همچنین برخی از توضیحات ضروری درباره بعضی گزارش‌ها که در قالب متن روزشمار نمی‌گنجید، در پاورقی یا در ضمیمه پایان همان روزشمار آمده است.

پس از متن اصلی کتاب، چکیده‌ای از مطالب کتاب با عنوان "گزارش روزشمار" درج شده است که شماره‌هایی نظیر شماره گزارش‌های متن کتاب دارد و دستیابی به مطالب موردنظر را آسان می‌کند. در پایان کتاب نیز فهرست راهنمای موضوعی (اعلام) آمده است. همچنین عکس‌هایی از صحنه‌های وقایع و اشخاص ذکرشده در گزارش‌ها، در کتاب چاپ شده است.

4. برای آگاهی بیشتر از سیر و شیوه تحقیق و تدوین مجموعه روزشمار، مطالعه مقدمه کتاب اول (پیدایش نظام جدید) و ضمیمه کتاب دهم (هجوم سراسری) ضروری است.

نویسنده در خلق این اثر خود را مرهون اعضای محترم شورای روزشمار مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس به‌ویژه آقای دکتر هادی نخعی می‌داند که با نظرات سازنده‌شان در هدایت کلی کار نقش مؤثر داشته‌اند. نظارت علمی محتوایی آقای علیرضا لطف‌الله‌زادگان در دوره پژوهش و تدوین کتاب شایسته قدردانی است.

همچنین در مراحل گوناگون تحقیق، تدوین و آماده‌سازی بزرگوارانی نویسنده و مرکز را یاری کرده‌اند ازجمله: خانم‌ها لیلا ساعی‌منش و سارا اوجاقی (دستیاران تحقیق)، خانم زهراسادات صبح‌گل (بانک اطلاعات و عکس)، خانم‌ها زهرا گل‌محمدی و هانیه مرشدی (ویرایش ادبی و منابع)، آقایان سجاد نخعی و محمد محمدپور (انتخاب عکس)، آقایان حسن باقی‌پور و اکبر رستمی (تهیه و ترسیم نقشه عملیات‌ها) و آقایان حمیدرضا فراهانی و حجت‌الله کریمی (مدیران اجرایی روزشمار) که بدین‌وسیله از همکاری صمیمانه همه این عزیزان قدردانی می‌شود.

مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس

1395

مقدمه

کتاب پانزدهم روزشمار جنگ ایران و عراق با عنوان آزادسازی سرزمین‌های ایران، گام اول: شکستن محاصره آبادان، ناکامی منافقین در ایجاد بحران حاکمیت، فرار بنی‌صدر، انتخاب دو رئیس‌جمهور وقایع و رخدادهای 76 روز (از اول مرداد تا 14 مهر 1360) از دوران جنگ را در بر می‌گیرد. حوادث این دوره در 4 محور اصلی جنگ؛ وقایع غرب (مناطق کردنشین غرب و شمال‌غرب کشور)؛ اخبار و وقایع مربوط به گروه‌های مسلح ضدانقلاب و رخدادهای مهم سیاسی داخلی و خارجی ارائه شده است.

در این دوره، التهاب ناشی‌از وقایع سیاسی کشور - پس از رأی مجلس شورای اسلامی به عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر و عزل وی - و گستردگی موج ترورها، انفجارها و خرابکاری‌های گروه‌های مسلح ضدانقلاب، تاحد زیادی جنگ را تحت‌الشعاع خود قرار داد. اوایل این برهه را به‌دلیل غلبه بحران‌های داخلی، اجرای عملیات‌های محدود نیروهای مسلح ایران و از سوی دیگر، زمین‌گیرشدن ارتش عراق می‌توان "دوره رکود در جنگ" نیز نامید.

پس از عزل بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا و ایجاد تغییراتی در برخی سطوح فرماندهی ارتش و سپاه؛ ازجمله انتصاب محسن رضایی به فرماندهی کل سپاه؛ تغییر فرمانده، اعضای ستاد و فرماندهان پایگاه‌های نیروی هوایی ارتش؛ انتصاب سرهنگ صیاد شیرازی به فرماندهی یگان‌های ارتش در شمال‌غرب کشور و تأکید مکرر و دائمی امام به ضرورت ایجاد وحدت میان نیروهای مسلح کشور و افزایش تحرک در جبهه‌ها، به‌مرور، زمینه و شرایط برای نزدیکی بیشتر سپاه و ارتش و فعال‌شدن جبهه‌ها، فراهم شد.⁽¹⁾

1) این تغییرات پس از سقوط هواپیمای حامل تعدادی از فرماندهان ارتش و سپاه نیز ادامه یافت و انتصاب سرهنگ صیاد شیرازی - که از فرماندهان نزدیک به نیروهای سپاه به شمار می‌آمد - به فرماندهی نیروی زمینی ارتش، شرایط را بیش‌ازپیش برای همکاری نزدیک سپاه و ارتش و اجرای عملیات‌های مشترک؛ به‌ویژه در دوره آزادسازی مناطق اشغالی ایران و تا مدت‌ها پس از آن فراهم کرد.

اجرای 11 عملیات محدود و نیز عملیات ثامن‌الائمه(ع) که اولین عملیات گسترده و موفق ایران در اواخر این دوره بود و به شکست حصر آبادان و آزادشدن زمین‌های اشغال‌شده شرق رودخانه کارون انجامید، مهم‌ترین اقدامات نیروهای مسلح ایران در جبهه‌ها است.

اقدامات ارتش عراق شامل گلوله‌باران، بمباران و حملات موشکی، روابط نظامی و اقتصادی عراق با سایر کشورها با رویکرد جلب حمایت لجستیکی آنها از این کشور در جنگ و از سوی دیگر، عملیات‌های هوایی ایران، کمک‌های مردمی به جبهه‌های ایران و درنهایت، تلاش کم‌اثر هیئت‌های صلح خارجی، از موضوعات دیگری می‌باشد که در این کتاب به آنها پرداخته شده و اخبار مربوط به آن به‌عنوان گزارش‌های نظامی در صدر گزارش‌های هر روز آمده است.

درعین‌حال، به‌دنبال تداوم عملیات نیروهای جمهوری اسلامی ایران در مناطق کردنشین شمال‌غرب و غرب کشور، سیر آزادسازی مناطق تحت نفوذ گروه‌های مسلح که همکاری گسترده‌ای با حکومت عراق داشتند، ادامه یافت. با آزادسازی شهرهای اشنویه، بوکان و بخش‌هایی از مناطق مرزی ایران با ترکیه و عراق، وضعیت سیاسی و امنیتی آذربایجان‌غربی تاحد زیادی بهبود یافت و این روند تا پایان دوره کتاب 15 ادامه پیدا کرد. رخدادهای مناطق کردنشین شمال‌غرب و غرب کشور تحت دو عنوان کلی آمده است:

1. اقدامات جمهوری اسلامی ایران. 2. عملیات‌های گروه‌های مسلح ضدانقلاب (شامل عملیات‌های کمین، مین‌گذاری، حمله به پایگاه‌های نیروهای جمهوری اسلامی، ترور و انفجار بمب).

در این دوران، حوادث داخل کشور فضای جبهه‌های نبرد را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار داده بود. با گذشت یک ماه از ورود علنی سازمان مجاهدین خلق به فاز مسلحانه، موج وسیع ترورها، انفجارها و اقدامات خرابکارانه این سازمان و سایر گروه‌های مسلح همچنان ادامه داشت. اخبار مربوط به این حوادث در دو بخش اصلی بیان شده است:

اقدامات داخل کشور شامل: الف) ادامه خط ترور، انفجار و سایر اقدامات مسلحانه؛ ب) برپایی تظاهرات مسلحانه خیابانی با هدف راه‌اندازی تظاهرات سراسری در داخل کشور که به قیام توده‌ای بینجامد.

اقدامات خارج از کشور شامل: الف) اشغال سفارتخانه و اماکن سیاسی متعلق به جمهوری اسلامی با هدف به‌راه‌انداختن هیاهوی تبلیغاتی به نفع سازمان؛ ب) تغییر مواضع سازمان (چرخش تدریجی به‌سمت غرب).

علاوه‌بر این اقدامات، به برخی موضوعات مهم مرتبط با سازمان مجاهدین خلق ازجمله فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس و آغاز برقراری رابطه با رژیم بعث عراق و ماجرای اعدام محمدرضا سعادتی نیز اشاره شده است.

برگزاری دو انتخابات ریاست‌جمهوری به فاصله 70 روز از یکدیگر از رخدادهای مهم سیاسی

این دوره است که در اولین آن محمدعلی رجایی - پس از عزل و فرار بنی‌صدر - و در دومین آن آیت‌الله سید علی خامنه‌ای - پس از شهادت رجایی و باهنر - به ریاست‌جمهوری انتخاب شدند.

موضوع تنش در روابط سیاسی ایران و فرانسه پس از فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس، تیرگی رابطه ایران با کویت به‌عنوان یکی از حامیان اصلی عراق درپی توقیف کشتی حامل مهمات به عراق ازطریق کویت و نیز ادعای این کشور مبنی‌بر حمله جنگنده‌های ایران به تأسیسات نفتی "العیش" در عمق خاک کویت و بروز برخی ابهامات در رابطه مسئولان سازمان آزادی‌بخش فلسطین با ایران از دیگر رخدادهای سیاسی این دوره است.

حملات زمینی و هوایی عراق

ارتش عراق که پس از هجوم سراسری به خاک ایران با مقاومت مردم و نیروهای مسلح ایران روبه‌رو و زمین‌گیر شده بود، در این دوره 76 روزه که مقارن با اولین سالگرد حمله به ایران است، موفق به اجرای هیچ‌گونه عملیات زمینی قابل‌توجهی نشد؛ عراق در این مدت، فقط 5 عملیات محدود ایذایی شامل عملیاتی در جبهه "دارخوین" در شمال آبادان در 18 مرداد 1360؛ حمله محدود به تپه بلتا (27 مرداد 1360)؛ حمله به ارتفاع کله‌قندی در منطقه ایلام (29 مرداد 1360) و دو حمله محدود در جبهه مالحه (31 مرداد 1360 و 5 شهریور 1360) انجام داد.

در این دوره، عراق روزانه شهر آبادان را هدف گلوله‌های توپخانه و ادوات خود قرار می‌داد و پیوسته شهرهای در دسترس؛ ازجمله اهواز، دزفول و شادگان و به‌شکل پراکنده‌تری چند شهر شمال‌غرب نیز آماج حملات توپخانه ارتش این کشور بودند. در این حملات، حداقل 109نفر شهید و 487 نفر مجروح شدند.

هواپیماهای عراقی نیز در 17 مورد اهداف غیرنظامی را بمباران کردند. حملات نیروی هوایی عراق، که همچنان از هواپیماهای ابتدای جنگ بهره می‌برد، به مناطق و شهرهای مرزی و هدف‌های با عمق کم در خاک ایران محدود می‌شد و هواپیماهای ساخت شوروی که در خدمت ارتش عراق بودند، کمتر امکان دسترسی به اهداف نظامی و اقتصادی در عمق ازجمله به خارک را داشتند. بیشتر بمباران‌های عراق در دوره کتاب حاضر، مربوط به نیمه دوم شهریور و اوج آن پس از شکست در عملیات ثامن‌الائمه (ع) است. علاوه‌براین، دو نوبت حمله موشکی به دزفول، هدف قراردادن 2 کشتی باری یونانی و پانامایی حامل غلات و کود شیمیایی در نزدیکی بندر امام خمینی⁽¹⁾و شلیک موشک به پادگان ابوذر و بمباران آن که تلفات و خسارات فراوانی به بار آورد، ازجمله اقدامات نظامی عراق در این دوره است.

1) درمورد زدن کشتی‌ها با موشک تردیدهایی وجود دارد و برخی معتقدند عراق با استفاده از بالگرد و ازطریق فاو یا جزیره بوبیان کویت اقدام به چنین کاری کرده است.

عملیات‌های ایران

وضعیت جبهه‌های ایران به‌ویژه در اوایل این دوره، تاحدودی تحت‌تأثیر بحران‌های داخلی کشور، که از ترورها و خرابکاری‌های گروه‌های مسلح به‌خصوص سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نشئت می‌گرفت، راکد بود. اما تأکید امام خمینی به موضوع جنگ و برخی تغییرات در رده‌های نیروهای مسلح به‌ویژه پس از عزل بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا، زمینه وحدت و همکاری بیشتر بین سپاه و ارتش و اجرای عملیات‌های مشترک را فراهم کرد. براین‌اساس، رزمندگان با فرماندهی مشترک سپاه و ارتش عملیات‌هایی را طراحی و اجرا کردند. عملیات‌های ایران را در مدت این 76 روز، می‌توان به دو دوره قبل از عملیات ثامن‌الائمه(ع) و دوره اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) تقسیم کرد:

الف) عملیات‌های قبل از ثامن‌الائمه(ع)

در دوره اول (از اول مرداد تا اوایل مهر 1360) که بالغ‌بر دو ماه است، در ادامه عملیات‌های گذشته (به‌ویژه پس از حذف بنی‌صدر)، 11 عملیات محدود اجرا شد که به ترتیب عبارت‌اند از:

عملیات شهید چمران در جاده آبادان - ماهشهر (4/5/1360) با هدف آزادسازی این جاده؛ عملیات ناموفق بود.

عملیات بدون نام در 5 کیلومتری جنوب‌غربی دزفول (4/5/1360)؛ با هدف تصرف خاکریز هندلی؛ عملیات ناموفق بود.

عملیات بدون نام در جنوب پل نادری در غرب دزفول (4/5/1360)؛ با هدف تصرف تپه کوت کاپون؛ عملیات ناموفق بود.

عملیات شهید چمران در شمال کرخه‌کور (5/5/1360)؛ با هدف تصرف زمین‌های شمال رودخانه کرخه‌کور؛ در این عملیات حدود 35 کیلومتر مربع از زمین‌های شمال کرخه‌کور آزاد شد و 100 نظامی عراقی اسیر شدند.

عملیات تپه 350 (بدون نام) در غرب دزفول (12/5/1360)؛ با هدف تصرف تپه 350 که به تصرف تپه بلتا (محل دیدبانی عراق) انجامید.

عملیات بدون نام با هدف آزادسازی ارتفاعات غرب روستای عنکوش و شلیبه در غرب شوش (27/5/1360)؛ عملیات به‌دلیل دست‌نیافتن به اهداف، در همان ساعت اولیه متوقف شد.

عملیات رجایی و باهنر در شمال رودخانه کرخه‌کور (10/6/1360)؛ با هدف تصرف 15 کیلومتر مربع باقیمانده از زمین‌های شمال رودخانه کرخه‌کور؛ در این عملیات فقط یک سرپل کوچک (600 × 400 متری) در دست دشمن باقی ماند و 73 نظامی عراقی اسیر شدند.

عملیات بازی‌دراز در منطقه دشت ذهاب (11/6/1360) با هدف تصرف ارتفاعات کوره‌موش، قراویز و قله شمالی بازی‌دراز. باوجود موفقیت‌های اولیه، پس از یک هفته درگیری، نیروهای

خودی به مواضع اولیه بازگشتند. 130 نظامی عراقی در این عملیات اسیر شدند.

عملیات نصر (تپه سبز) در غرب تپه‌های الله‌اکبر در شمال‌غربی سوسنگرد، 12/6/1360؛ با هدف تصرف خاکریز عراق از جابرحمدان تا تپه سبز (موسوم به خاکریز عصایی) به طول حدود 5 کیلومتر؛ در این عملیات بخش شمالی خاکریز و تپه سبز تصرف شد، اما توسعه عملیات مقدور نگردید و نیروهای خودی یک گام به بستان نزدیک شده و به 20 کیلومتری مرز رسیدند. اسارت 66 نظامی عراقی ازجمله نتایج این عملیات بود.

10.

عملیات شهید مدنی در غرب و جنوب‌غرب سوسنگرد (27/6/1360)؛ با هدف تصرف خط عراق و روستاهای سویدانی، مگاصیص، دغاغله و دهلاویه؛ اهداف عملیات تأمین شد، اما عراق پس از ساعاتی مگاصیص و دغاغله را پس گرفت. در این عملیات 184 نظامی عراقی اسیر شدند و 7 هواپیمای عراق سقوط کرد.

11.

عملیات بی‌نام در محور عنکوش در غرب رودخانه کرخه و جنوب‌غربی شهرستان شوش (30/6/1360)؛ عملیات موفق نبود و نیروها به مواضع قبلی خود بازگشتند.

در بین این عملیات‌ها، 4 عملیات شهید چمران، رجایی و باهنر (در شمال رودخانه کرخه‌کور)، عملیات نصر (تپه سبز) و عملیات شهید مدنی که همگی در منطقه دشت آزادگان در شمال خوزستان اجرا شدند، درواقع گام‌های نخستین در اجرای عملیات‌های موفق برای عقب‌راندن گام‌به‌گام عراق در منطقه دشت آزادگان محسوب می‌شوند و دو عملیات نصر (تپه سبز) و شهید مدنی به‌نوعی مقدمه آزادسازی بستان هستند.

همچنین در دو عملیات شهید چمران و رجایی و باهنر (بجز یک سرپل محدود) زمین‌های شمال رودخانه کرخه‌کور (بالغ‌بر 50 کیلومتر مربع) آزاد و بخشی از زمین‌های جنوب سوسنگرد نیز پاک‌سازی شد.

ب) عملیات ثامن‌الائمه(ع)

فرمان امام خمینی مبنی‌بر لزوم شکست حصر آبادان، سبب شد تا فرماندهان عالی جنگ به فکر طراحی عملیاتی برای شکستن محاصره یک‌ساله این شهر بیفتند. از همین رو، از اواخر سال 1359، چند طرح با هدف عقب‌راندن ارتش عراق از زمین‌های شرق رودخانه کارون و خارج‌کردن آبادان از محاصره تهیه شد که از بین آنها، یک طرح پس از بررسی در سطوح مختلف فرماندهی، در اوایل خرداد 1360، تدوین و با نام "طرح حمزه سیدالشهدا(ع)" برای تصویب در جلسه شورای‌عالی دفاع به تهران ارسال گردید.

طرح سپاه باوجود مخالفت‌های اولیه - به‌دلیل آنکه مجری عملیات فقط نیروهای سپاه بودند - در جلسه شورای‌عالی دفاع، که در پایگاه هوایی دزفول برگزار گردید، تصویب و مقرر

شد برای اجرای این طرح با ارتش و لشکر77 خراسان که در منطقه مستقر بود، هماهنگ شود.

به‌دلیل تشدید بحران‌های داخلی؛ ازجمله ماجرای عزل بنی‌صدر و اغتشاشات داخلی ناشی‌از اقدامات سازمان مجاهدین خلق و سایر گروه‌های مسلح، اجرای طرح مدت کوتاهی مسکوت ماند. پس از حذف بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا و فراهم‌شدن زمینه‌های اجرای این عملیات و تضمین سپاه برای آماده‌کردن نیروی لازم در "طرح عملیاتی حمزه"، با استفاده ار تجارب و نتایجی که از عملیات فرماندهی کل قوا (در 21/3/1360 در قسمتی از زمین‌های شرق کارون) به دست آمده بود، طرح تکمیل و در 25 تیر 1360، به مراجع ذی‌ربط ارسال شد و سرانجام با فراهم‌شدن مقدمات آن، برای اجرا ابلاغ گردید.

براساس این طرح، یگان‌های تابعه ستاد عملیات جنوب متشکل از لشکر77 خراسان و نیروهای سپاه پاسداران مأموریت یافتند به‌منظور شکستن محاصره شهر آبادان، به نیروهای عراقی مستقر در زمین‌های شرق رودخانه کارون (از ساحل شرقی کارون تا جاده ماهشهر - آبادان)، حمله کنند و با تصرف و انهدام دو پل روی رودخانه کارون؛ یعنی "قصبه" و "حفار" که جاده مواصلاتی و عقبه دشمن در این منطقه محسوب می‌شد، نیروهای عراقی را که به استعداد یک لشکر تقویت‌شده بودند، محاصره و منطقه شرق رودخانه کارون به وسعت 130 کیلومتر مربع و دو جاده "آبادان - اهواز" و "آبادان - ماهشهر" را که از یک سال قبل در اشغال ارتش عراق بود، آزاد کنند.

طبق طرح که با پیشنهاد ارتش "ثامن‌الائمه(ع)" نام گرفت، عملیات از 4 محور دارخوین، فیاضیه (آبادان)، ذوالفقاریه (ایستگاه 12 و ایستگاه 7) و جاده آبادان - ماهشهر اجرا می‌شد. سازمان رزم خودی در این عملیات شامل 8 گردان پیاده، 3 گردان تانک، یک گردان سواره زرهی از ارتش و 16 گردان پیاده از سپاه پاسداران بود.

توپخانه ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز 10 آتشبار، 4 گردان کامل و 4 گردان منها در منطقه مستقر کرد.

هوانیروز هم مأموریت یافت با 2 تیم بالگرد هجومی عملیات گردان‌ها را به‌طور مداوم پشتیبانی کند. همچنین پدافند هوایی تا آستانه عملیات، 64 قبضه توپ پدافند برای مقابله با حمله هواپیماها و بالگردهای دشمن در منطقه مستقر کرد.

فرماندهی

با توافق فرماندهان ارتش و سپاه مقرر شد فرماندهی عملیات نیز به‌طور مشترک انجام شود. بنابراین، تیمسار قاسمعلی ظهیرنژاد فرمانده نیروی زمینی ارتش و یوسف کلاهدوز قائم‌مقام کل سپاه، عهده‌دار فرماندهی عملیات شدند. حسن باقری مسئول اطلاعات ستاد عملیات جنوب و سرهنگ دوم مهدی فرمنش فرمانده تیپ3 لشکر77، فرماندهی جبهه دارخوین را بر عهده داشتند؛

رحیم صفوی فرمانده ستاد عملیات جنوب سپاه و سرهنگ منوچهر کهتری فرمانده تیپ2 لشکر77، فرماندهی جبهه فیاضیه و غلامعلی رشید جانشین فرمانده ستاد عملیات جنوب سپاه و سرهنگ منوچهر امینیان فرمانده تیپ1 لشکر77، جبهه ذوالفقاری را هدایت و فرماندهی می‌کردند؛ مسئولیت جبهه ماهشهر برعهده اسحاق عساکره و فرمانده یگان ژاندارمری در این منطقه بود. همچنین باتوجه‌به بیشتربودن تعداد نیروهای سپاه نسبت به ارتش و شناسایی مناسب نیروهای سپاه از زمین منطقه، فرماندهی نیروهای پیاده در خط به‌عهده سپاه پاسداران بود.

اجرای عملیات

عملیات در محور آبادان - ماهشهر، یک ساعت قبل از اعلام رمز عملیات آغاز شد و خط اول عراق در این جبهه بلافاصله سقوط کرد و همه تجهیزات دشمن در این منطقه به غنیمت گرفته شد. فقط تعدادی از نیروهای دشمن قبل از تکمیل محاصره به شمال جاده گریختند. در جبهه دارخوین (جبهه شمالی)، نیروها از دو محور وارد عمل شدند: در محور شمالی باتوجه‌به حساسیت دشمن، مقاومت شدیدی صورت گرفت، به همین دلیل در چند ساعت اول عملیات، خط دشمن سقوط نکرد، اما در محور شرق (نهر شادگان)، رزمندگان با هجوم به مواضع دشمن، گردان زرهی صلاح‌الدین عراق را منهدم کردند و تا ساعت 3:30 صبح، 5 کیلومتر در عمق منطقه نفوذ کرده، از کناره‌های نهر شادگان خود را به جاده اهواز - آبادان رساندند و از پشتِ خاکریز سوم دشمن در جبهه شمالی عملیات سر در آوردند. پس از آن، نیروها پیشروی خود را به‌سمت ساحل کارون ادامه داده و تا ساعت 5 صبح و در آستانه روشن‌شدن هوا به ساحل رودخانه رسیدند و عقبه جبهه شمالی دشمن را به‌طور کامل مسدود کردند. سپس بخشی از این نیروها از پشت به خاکریز سوم و دوم عراق هجوم بردند و تا نیم‌ساعت بعد، خاکریزهای عراق در جنوب روستای محمدیه به‌طور کامل تصرف و پاک‌سازی شد و نیروهای دو محور جبهه دارخوین باهم الحاق کردند. در ادامه، نیروهای محور دارخوین به‌سمت پل قصبه حرکت و در ساعت 6:30 صبح، پل را تصرف کردند و ساعت 9 صبح، در 800 متری جنوب آن به پدافند پرداختند.

در محور ایستگاه7 از جبهه ذوالفقاری، باوجود مقاومت اولیه دشمن، خاکریز اول عراق سقوط کرد، اما هشیاری نیروهای رده دوم باعث شد تا ساعت 5 صبح درگیری‌ها ادامه یافته و خاکریز دوم سقوط نکند. در محور ایستگاه12 از این جبهه نیز، ساعت 3 صبح، خاکریز اول عراق سقوط کرد، اما به‌دلیل نبود حمایت مناسب واحدهای زرهی ارتش و مقاومت نیروهای عراقی رزمندگان متوقف شدند.

نیروهای دو محور ایستگاه 7 و 12، ساعت 5 صبح در محدوده خاکریز اول دشمن، باهم الحاق و پاتک عراق را در آغاز روشنایی هوا (بین ساعات 5 و 6 صبح) خنثی کردند. آنها

همچنین توانستند تا ساعت 10 صبح خاکریز دوم دشمن را تصرف کرده، حدود 150 نظامی عراقی را در این منطقه به اسارت بگیرند.

در جبهه فیاضیه (جبهه جنوبی) هم رزمندگان در ساعت 1 بامداد، در 3 محور وارد عمل شدند، اما با مقاومت نیروهای عراقی روبه‌رو شدند. از دلایل واکنش شدید عراقی‌ها، فاصله نسبتاً کوتاه (5 کیلومتری) خط اول عراق با هدف اصلی این جبهه؛ یعنی پل حفار بود، لذا دشمن کوشید با تمام توان از حرکت نیروهای ایرانی به عمق منطقه خود و دسترسی به این پل جلوگیری کند. با ادامه تلاش نیروهای خودی، ساعت 3:30 صبح در محور حاشیه کارون، فقط خاکریز اول عراقی‌ها سقوط کرد و در وسط، نیروها به خاکریز اول رسیدند، اما به‌دلیل برخورد با میدان مین و آتش دشمن متوقف شدند. در محور سمت راست نیز به‌دلیل تعلل تانک‌های خودی، نیروها ساعت 5 صبح، به خاکریز عراقی‌ها رسیدند. بنابراین، تا رسیدن نیروهای محور دارخوین (شمال منطقه عملیات) به پل قصبه و تصرف آن، تغییری در این جبهه حاصل نشد.

در نخستین ساعات پس از روشنایی هوا، غیراز جبهه جنوبی عملیات (فیاضیه)، سازمان ارتش عراق در اغلب قسمت‌های زمین شرق کارون دچار درهم‌ریختگی شد. نیروهای جبهه دارخوین ساعت 10 صبح، بخشی از پل قصبه در ساحل شرقی کارون را منفجر کردند. واحد مهندسی نیز قسمت‌هایی از خاکریز حاشیه این رودخانه را تقویت کرد. سایر نیروها هم علاوه‌بر تقویت خطوط پدافندی، به پاک‌سازی مناطق تصرف‌شده پرداختند و تا ساعت 11 صبح، حدود 700 تن از نظامیان عراقی را به اسارت درآوردند.

ارتش عراق در منطقه پل حفار، حدود ساعت 10 توانست یک گردان تانک را ازطریق این پل به عقب ببرد. باتوجه‌به تصرف پل قصبه و انهدام آن از صبح روز اول، پل حفار کانون توجه و اقدامات نیروهای خودی و دشمن قرار گرفت. نیروهای جبهه دارخوین تا ساعت 12، خود را به 700 تا 1000 متری شمال پل حفار رسانده و در آنجا به پدافند پرداختند. در همین حال، نیروهای جبهه فیاضیه نیز حدود 3 کیلومتری جنوب این پل قرار داشتند. در ادامه، 2 پاتک دیگر عراق شکست خورد و نیروهای خودی از جبهه شمالی و جنوبی ضمن الحاق با یکدیگر در فاصله کمی از پل حفار به پدافند پرداخته و عراق نیز تا پایان روز اول، فقط یک سرپل کوچک در شرق کارون را حفظ کرد و این وضعیت به‌شکل نسبتاً ثابتی تا پایان روز ادامه یافت.

در دومین روز عملیات ثامن‌الائمه(ع)، عراق که به‌دلیل نداشتن یک محور مواصلاتی مطمئن در دو سوی رودخانه کارون، تاحد زیادی امید خود را برای یک اقدام اساسی در شرق رودخانه از دست داده بود، باتوجه‌به احتمال حضور نیروهای ایرانی در غرب رودخانه کارون، برای حفاظت از بصره، حداقل 10 تیپ زرهی و مکانیزه را که فاقد هرگونه مواضع و رده‌های دفاعی بودند، وارد این منطقه کرد. اولین پاتک عراق در صبح با شکست مواجه شد. تلاش مجدد عراق با تجمع 30 تا 40 تانک در

قسمت شرقی رودخانه برای توسعه سرپل شرق کارون نیز ناکام ماند.

نیروهای خودی پس از کسب آمادگی مجدد در ساعت 15 روز دوم عملیات، به نیروهای عراق در شرق پل حفار حمله کرده و پس از یک درگیری شدید که تا ساعت 17 طول کشید، این سرپل را به‌طور کامل به تصرف خود درآوردند. باقیمانده نیروهای عراقی با به‌جاگذاشتن بسیاری از تجهیزات خود، ازطریق این پل به غرب رودخانه گریختند و نیروهای سپاه پاسداران پس از دستیابی به پل آن را منهدم کردند و در ساحل شرقی کارون خط دفاعی تشکیل دادند و بدین‌ترتیب، آبادان پس از 349 روز از محاصره خارج شد. در جریان این عملیات، حدود 2000 عراقی کشته یا زخمی شدند؛ 90 تانک و نفربر، 100 خودرو و 2 پل روی کارون و چندین انبار مهمات منهدم گردید؛ حدود 1700 عراقی اسیر شدند و 160 تانک و نفربر، 40 خودرو، 30 دستگاه لودر و یک آتشبار 6 قبضه‌ای توپ، 25 قبضه تفنگ 106 میلی‌متری، ضدهوایی و خمپاره‌های مختلف به غنیمت گرفته شد.

ساعاتی پس از شکست کامل عراق، یک سخنگوی ارتش عراق از عقب‌نشینی نیروهای این کشور خبر داد. وی در سخنان خود کوشید سنگینی این شکست را در میان جملات و ادبیات به‌کاررفته پنهان کند و شکست نیروهای عراقی را "تصمیم فرماندهی کل ارتش عراق" و "تاکتیک نظامی" جلوه دهد.

خبر پیروزی عملیات ثامن‌الائمه(ع) بازتاب وسیعی در کشور داشت: برگزاری راه‌پیمایی، اقامه نماز شکر در مساجد و حسینیه‌ها و پخش شیرینی و شربت و نقل، سردادن فریاد الله‌اکبر در بام منازل و... نمونه‌هایی از ابراز احساسات مردم در سراسر کشور بود. با قطعی‌شدن موفقیت عملیات، سرتیپ فلاحی، سرتیپ ظهیرنژاد و محسن رضایی پیام‌های تبریکی به امام خمینی مخابره کردند. ایشان نیز در پاسخ، از ارتش، سپاه و همه نیروهای مسلح تقدیر و تشکر کردند.

وقوع یک حادثه تلخ روز پس از عملیات ثامن‌الائمه (ع) از حلاوت و شیرینی پیروزی عملیات کاست، براثر سقوط هواپیمای حامل تعدادی از فرماندهان ارشد نظامی سپاه و ارتش که از عملیات ثامن‌الائمه (ع) بازمی‌گشتند، سرتیپ ولی‌الله فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، سرهنگ موسی نامجو وزیر دفاع و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، سرهنگ جواد فکوری مشاور ستاد مشترک ارتش و فرمانده قبلی نیروی هوایی ارتش، یوسف کلاهدوز قائم‌مقام سپاه پاسداران و محمد جهان‌آرا فرمانده سپاه خرمشهر و تعدادی دیگر از سرنشینان هواپیما به شهادت رسیدند.

عملیات‌های هوایی ایران

در طول این دوره، چند عملیات هوایی توسط نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و با هدف ایجاد اختلال در روند صادرات نفت عراق انجام شد. بمباران سکوهای نفتی البکر و العمیه در دو نوبت (6 مرداد و 25 شهریور 1360)؛ بمباران تلمبه‌خانه و تأسیسات نفتی تکریت

در 300 کیلومتری عمق خاک عراق در 11 مرداد 1360 (که براثر آن، این تأسیسات80% آسیب دید.) ازجمله این اقدامات بود. همچنین در 10 مهر 1360، هم‌زمان 4 نیروگاه برق عراق شامل "نیروگاه سد دوکان" در شمال عراق با تولید 400 مگاوات، نیروگاه "دبس" در شمال‌غربی کرکوک با تولید 180 مگاوات، نیروگاه "حارثه" در شمال بصره با تولید 180 مگاوات و نیروگاه "الزبیر" در منطقه ام‌القصر در جنوب عراق با تولید 240 مگاوات، به‌وسیله جنگنده بمب‌افکن‌های نیروی هوایی ارتش بمباران شد. خسارت‌های واردشده به این نیروگاه‌ها به‌ترتیب 80 درصد، 50 درصد، 65 درصد و 100 درصد اعلام گردید.

انتصاب فرماندهان جدید

در این دوره، چند انتصاب مهم در سطح فرماندهان ارتش و سپاه انجام گرفت.

امام خمینی در حکمی در 20 شهریور 1360، محسن رضایی را به سمت فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب کرد. همچنین به پیشنهاد شورای‌عالی دفاع و تأیید امام خمینی، سرهنگ محمدحسن معین‌پور در تاریخ 21 شهریور 1360، به سمت فرماندهی نیروی هوایی ارتش منصوب شد.⁽¹⁾پس از شهادت سرتیپ فلاحی، با حکم امام خمینی سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد (فرمانده نیروی زمینی ارتش) در تاریخ 9 مهر 1360، به سمت ریاست ستاد مشترک ارتش منصوب شد. با جابه‌جایی سرتیپ ظهیرنژاد، سرهنگ علی صیاد شیرازی نیز به پیشنهاد شورای‌عالی دفاع و تأیید امام خمینی در همین روز، به سمت فرماندهی نیروی زمینی ارتش منصوب گردید. علاوه‌براین، به‌دلیل وقوع حوادثی ازجمله ربوده‌شدن چند فروند هواپیمای نظامی متعلق به نیروی هوایی (ازجمله هواپیمای حامل بنی‌صدر و رجوی، فرار یک هواپیمای نظامی به مصر، فرار یک فروند هواپیمای فرندشیب به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس) مسئولان نظام تغییراتی در نیروی هوایی ارتش دادند. بر همین اساس، ستاد فرماندهی و همه فرماندهان پایگاه‌های نیروی هوایی ارتش تغییر کردند. مجموعه این تغییرات، شرایط را بیش از گذشته برای همکاری سپاه و ارتش و اجرای عملیات‌های مشترک در دوره آزادسازی سرزمین‌های اشغالی ایران و تا مدت‌ها بعد از آن فراهم کرد.

اسرای عراقی

اسارت حدود 1700 نظامی عراقی در عملیات ثامن‌الائمه(ع) یک بار دیگر ارتش این کشور را با معضل "اسرای جنگی" مواجه کرد. عراق کوشید تا مانع اسارت نیروهای خود در عملیات‌های ایران شود.

1) درپی فرار 2 فروند هواپیمای نظامی نیروی هوایی ارتش به مصر و فرانسه و همچنین فرار بنی‌صدر و رجوی با یک هواپیمای نظامی، با تصمیم شورای امنیت و شورای‌عالی دفاع تغییرات وسیعی در سطح فرماندهی نیروی هوایی انجام شد که انتخاب سرهنگ معین‌پور به‌عنوان فرمانده نیروی هوایی و انتصاب سرهنگ جواد فکوری به سمت مشاور ستاد مشترک ارتش ازجمله آنها است.

براساس اسناد، فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق سربازان اسیرشده را متهم به فرار کرد و در ابلاغیه‌ای از نیروهای نظامی این کشور خواست درصورت شکست‌خوردن از رزمندگان ایرانی و نزدیک‌شدن آنها، با استفاده از نارنجک خودکشی کنند و به‌هیچ‌وجه تسلیم قوای ایرانی نشوند. همچنین بار دیگر فرماندهان خود را تهدید کرد درصورت معرفی‌نکردن متمردین از جنگ باید خود پاسخ‌گو باشند. علاوه‌براین، اعلام شد فرماندهان یگان‌های عراقی که مواضع خود را از دست بدهند، باید ظرف سه روز آن را دوباره به دست آورند، در غیر این صورت، به اعدام محکوم می‌شوند.

ازجمله ابتکارات جمهوری اسلامی ایران در این دوره فراهم‌کردن زمینه برای دیدار اسرای عراقی با خانواده‌هایشان در ایران بود که درپی آن، تعدادی از خانواده‌های عراقی در پادگان حشمتیه تهران با اسرای خود دیدار کردند. در واکنش به این ابتکار ایران، شورای رهبری عراق در اقدامی کاملاً شتاب‌زده و انفعالی به همه دستگاه‌های نظامی و دولتی آن کشور دستور داد خانواده اسرای عراقی را تا خویشاوندان درجه 3 آنان ممنوع‌الخروج کنند.

کمک‌های مردمی به جبهه‌ها

در این مقطع هنوز ستادی برای جمع‌آوری و ارسال کمک‌های مردمی به جبهه‌ها تشکیل نشده و بسیج به‌منزله بخشی از بدنه نیروهای سپاه پاسداران، شکل منسجم دوره‌های بعدی را نیافته بود. از سوی دیگر، نیروهای سپاه پاسداران نیز درقالب یگان‌های تعریف‌شده و مشخص ازنظر تدارکات و پشتیبانی به مناطق سپاه کشوری وابسته نبودند، لذا ارسال کمک‌های مردمی به جبهه‌ها هنوز سازماندهی و انسجام لازم را نداشت و کمک‌های داوطلبانه مردم ازطریق مساجد و نهادهای مردمی، کارگری و کارمندی به جبهه‌ها ارسال می‌شد. این کمک‌ها از تنوع بسیاری برخوردار بود و شامل پوشاک، مواد خوراکی، میوه‌های فصلی و دیگر اقلام مورد نیاز رزمندگان می‌شد. در میان آنها، برخی امکانات که مصارف نظامی دارند نیز وجود داشت. کمک به جبهه‌ها در اواخر این دوره - که مصادف با اولین سالگرد جنگ بود - افزایش یافت. علاوه‌بر کمک‌های مردمی و نهادهای کارگری، کارخانجات و کارمندان دولت همراه با کمک‌های جنسی، به‌تناسب، بخشی از حقوق ماهانه خود را به این امر اختصاص می‌دادند.

هیئت‌های صلح (اقدامات میانجیگرایانه برای آتش‌بس)

فعالیت‌های هیئت‌های خارجی مذاکره‌کننده درباره ترک مخاصمه در جنگ ایران و عراق که به "هیئت‌های صلح" موسوم شدند، در این دوره رونق چندانی نداشت؛ دلیل این امر ادامه اصرار عراق بر ادعاهای ارضی خود درباره بخش‌هایی از خاک ایران و پافشاری ایران بر خروج ارتش عراق از مناطق اشغال‌شده قبل از هر مذاکره‌ای بود.

عراق که نتوانسته بود یک نتیجه مؤثر در جبهه‌ها کسب کند، موفقیت خود را در عرصه دیپلماتیک جست‌وجو می‌کرد و همچنان بر ادعاهای ارضی گذشته خود در خاک ایران که براساس آن جنگ را آغاز کرده بود، پای می‌فشرد. اندیشه‌های تجاوزکارانه دولت عراق و دیدگاه‌های مسئولان عراقی در حمله به ایران، یک بار دیگر در اولین سالگرد جنگ در اظهارات صدام حسین بروز کرد. وی در سخنانی به مصمم‌بودن حکومت این کشور برای بازپس‌گیری آنچه که وی حقوق خود نامید، اشاره کرد و گفت: منظور وی از حقوق عراق بازگرداندن سیطره کامل این کشور بر آبراه شط‌العرب (اروندرود) است که مطابق قرارداد 1975 الجزایر بین دو کشور تقسیم شده و عراق از ابتدای جنگ مخالفت خود را با آن ابراز داشته است. صدام حسین یک بار دیگر این ادعاها را در دیدار با هیئت‌های خارجی بازدیدکننده از نمایشگاه بین‌المللی بغداد تکرار کرد.

طارق عزیز معاون نخست‌وزیر عراق نیز این مطالب را به‌صورت مشروح و صریح در مصاحبه با نشریه الوطن العربی تکرار و ادعاهایی را درباره خوزستان - به‌عنوان مناطقی از زمین‌های عربی که ایران آن را اشغال کرده است - و جزایر سه‌گانه ایرانی در خلیج‌فارس مطرح کرد.

دولتمردان عراق که در تحقق اهداف خود ازطریق نظامی ناکام مانده بودند، در این دوره در جست‌وجوی راهی برای دست‌یافتن به همان اهداف ازطریق نشستن در پشت میز مذاکره برآمدند. در این دوره، مسئولان این کشور بسیار بیشتر از گذشته بر "مذاکرات صلح" و استقبال از سفر هیئت‌های میانجی تأکید می‌کردند. در اوایل دوره کتاب روزشمار 15، عراق در اقدامی تبلیغاتی پیشنهاد "آتش‌بس در ماه مبارک رمضان" را مطرح کرد که با استقبال برخی شخصیت‌های سیاسی کشورهای اسلامی و واکنش منفی ایران مواجه شد.

در این مقطع، تنها هیئت منتخب "کشورهای غیرمتعهد" متشکل از وزیران امور خارجه کشورهای کوبا، هندوستان، زامبیا و نماینده سازمان آزادی‌بخش فلسطین در 17 مرداد 1360، به ایران و عراق سفر کردند. اما این دیدارها با مقامات دو کشور بی‌نتیجه ماند. پافشاری ایران برای خروج ارتش عراق از مناطق اشغال‌شده کشور قبل از هرگونه مذاکره و اعلام نپذیرفتن شرایط پیشنهادی هیئت حسن‌نیت سازمان کنفرانس اسلامی و هیئت کشورهای غیرمتعهد، قبل از خارج‌شدن ارتش عراق از ایران، سبب شد عراق مسائل داخلی ایران را مانع دستیابی به صلح بخواند. برخی مقامات سازمان ملل نیز شرایط دو کشور را مانع پیشرفت مذاکرات صلح اعلام کردند. علاوه‌بر اعلام مواضع رسمی دولت ایران، مقامات سیاسی تهران نیز در مجامع مختلف و سفرهای برون‌مرزی، به تشریح موضع ایران درباره شرایط ترک مخاصمه پرداختند.

در پایان این دوره، میرحسین موسوی وزیر امور خارجه ایران، یک بار دیگر مواضع رسمی و شرایط ایران را برای پایان‌یافتن جنگ، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد مطرح و آن را منوط به تحقق 4 شرط کرد:

خروج بی‌قید و شرط همه نیروهای متجاوز از اراضی اشغالی ایران.

تشخیص متجاوز و محکوم‌کردن آن توسط یک دادگاه صالحه بین‌المللی.

اجرای مفاد عهدنامه 1975 الجزایر.

پرداخت خسارت به کشوری که مورد تجاوز قرار گرفته است.

کمک‌های مالی و لجستیکی به عراق

با گذشت حدود یک سال از آغاز حمله عراق به ایران، کمک‌های مالی و تسلیحاتی کشورهای حامی عراق در این دوره سیر صعودی داشت. برآوردهای منتشرشده نشان می‌داد که عربستان سعودی حدود 15 میلیارد و کویت نیز 6 میلیارد دلار به‌عنوان بخشی از سهم خود برای حمله به ایران پرداخت کرده‌اند. بخشی از این کمک‌ها شامل ادوات، تجهیزات نظامی و مهمات بود که ازطریق اردن، کویت و عربستان سعودی از مرز زمینی به‌طور مداوم به این کشور ارسال می‌شد. به‌طور متوسط، روزانه حدود 150 کامیون و شب‌ها نیز یک کاروان شامل 50 کامیون حامل تجهیزات نظامی، بنزین، نفت و سوخت به عراق حمل می‌شد. علاوه‌براین، گزارش‌های دیگر هم حاکی‌از تردد ماهانه حدود 750 کامیون تجهیزات نظامی از کشورهای همسایه به عراق است. توقیف کشتی دانمارکی "ال.سی.کت." در تنگه هرمز حامل مقادیری مواد منفجره؛ ازجمله 177 تن دینامیت به مقصد بنادر کویت برای ارسال به عراق، تنها بخشی از اخبار انتشاریافته مربوط به کمک‌های نظامی و تسلیحاتی به عراق است. هرچند کویت با استفاده از حداکثر ظرفیت بنادر خود بخشی از احتیاجات جنگی عراق را تأمین می‌کرد، اما اردن ازطریق بندر عقبه در دریای سرخ، به‌عنوان اصلی‌ترین راه ترانزیت انواع کالاهای نظامی به عراق، نقش مهم و ویژه‌ای دراین‌خصوص ایفا می‌کرد. به گزارش نشریه انگلیسی لوموند، حدود یک‌صد فروند کشتی باربری برای تخلیه در بندر عقبه که در شرایط عادی بیش از 15 کشتی را پذیرا نیست، در انتظار تخلیه‌اند که بیش از 60 درصد آنها متعلق به عراق است. هزاران کامیون سنگین در مسیر بندر عقبه و عراق در رفت‌وآمد هستند. "گروه صنعتی مان" از آلمان‌غربی که متخصص در ساخت کامیون‌های باربری است، با اعتبار 270 میلیون مارک، شرکت مشترک اردنی - عراقی را به 400 کامیون برای فعالیت در بزرگ‌راه بین‌المللی که بندر عقبه را به عراق متصل می‌کند، مجهز کرده است. همچنین دولت‌های عراق و اردن یک شرکت حمل‌ونقل هوایی بین دو کشور تأسیس کرده‌اند. فرودگاه امان (پایتخت اردن) نیز از هواپیماهای با مقصد عراق اشباع شده است. علاوه‌بر اینها، در این دوره، 120 عراقی برای گذراندن دوره خلبانی هلیکوپترهای "سیکورسکی" که مجهز به 12 موشک ضدتانک هستند، به ایتالیا اعزام شدند.

در این برهه، روابط عراق با فرانسه نیز درحال گسترش است و دو طرف تمایل خود را به

فروش تجهیزات نظامی فرانسوی؛ ازجمله هواپیماهای جنگنده میراژ، تجهیزات نظامی و توپخانه به عراق ابراز کردند. هرچند در این دوره عراق علاقه‌مندی خود را به توسعه روابط اقتصادی، تسلیحاتی با غرب ازطریق خرید تجهیزات نظامی با واسطه کشورهای نزدیک به غرب منطقه مانند عربستان، اردن و کویت نشان داد، درعین‌حال، شوروی هم تمایل خود را مبنی‌بر همکاری نظامی با عراق؛ ازجمله ازسرگرفتن ارسال تجهیزات نظامی که از زمان آغاز جنگ متوقف شده بود، اعلام کرد. سیاست جدید در چند دیدار متقابل مقامات دو کشور در مسکو و بغداد تأیید شد. همچنین در این دوره، اخباری مبنی‌بر اقدام دولت انگلیس به فروش تعدادی تانک چیفتن به عراق منتشر شد که براساس آن، کارشناسان انگلیسی نیز برای بررسی جزئیات قرارداد به عراق سفر کردند. همچنین به گفته منابع مطلع، تانک‌هایی را که دولت اردن از انگلیس خریداری کرده بود، در حقیقت ازجانب عراق و براساس قرارداد تنظیمی میان بغداد و لندن خریداری شده و مقصد نهایی آنها عراق بوده است. دولت انگلیس مخفیانه ازطریق اردن قطعات یدکی تانک چیفتن را دراختیار عراق داد. عراق ادعا کرده بود که 200 دستگاه از این نوع تانک را از ایران به غنیمت گرفته است و با خرید قطعات می‌تواند از آنها استفاده کند.

مناطق کردنشین شمال‌غرب کشور

در دوره کتاب 15، مناطق تحت اشغال و کنترل گروه‌های مسلح مخالف در شهرهای کردنشین شمال‌غرب کشور، به‌تدریج آزاد شدند و جمهوری اسلامی بر بسیاری از این مناطق تسلط یافت. باوجود اولویت جنگ در جنوب که مانع از اعزام نیروی انسانی مورد نیاز مسئولان نظامی و امنیتی این مناطق بود، نیروهای تحت امر قرارگاه مشترک عملیاتی شمال‌غرب کشور، چند نقطه مهم در استان آذربایجان‌غربی؛ ازجمله شهرهای اشنویه و بوکان را از اشغال این گروه‌ها خارج کردند و با آزادشدن این مناطق و روستاهای اطراف آن، وضعیت سیاسی و امنیتی این استان تا حد زیادی بهبود یافت. اهم اقدامات نیروهای خودی و گروه‌های مسلح در این مناطق به این ترتیب است:

اقدامات نیروهای خودی در مناطق کردنشین

حذف بنی‌صدر از سمت فرماندهی کل قوا و فراهم‌شدن زمینه برای همکاری بیشتر ارتش و سپاه در اجرای عملیات‌های مشترک در مناطق جنگی و از سوی دیگر، اولویت‌یافتن جنگ در جنوب، سبب شد عملیات نیروهای خودی در مناطق کردنشین به استفاده از امکانات موجود در این مناطق محدود شود. از مهم‌ترین اقدامات این نیروها پاک‌سازی منطقه مرزی "سِرو" در شمال‌غرب ارومیه در هفته اول شهریور 1360 و آزادسازی منطقه مرزی "مرگور" (محل تلاقی مرزهای ایران، ترکیه و عراق، موسوم به 3 مرز) در شمال‌غربی شهر اشنویه در 15 شهریور 1360 است که در جریان آن، سایر محورهای منتهی به اشنویه؛ ازجمله 15 روستای منطقه

پاک‌سازی شد و زمینه را برای پاک‌سازی این شهر مرزی فراهم کرد. در ادامه این اقدام و در طول پاک‌سازی اشنویه، نیروهای سپاه پاسداران ارومیه و نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) از صبح روز 19 شهریور 1360، عملیات تصرف شهر و ارتفاعات مشرف به آن را آغاز کرده و کنترل کامل شهر را به دست گرفتند. در پاک‌سازی شهر، 70 نفر از نیروهای حزب دمکرات کشته، بیش از 100 تن مجروح و 40 نفر اسیر شدند.

بوکان آخرین شهر در کنترل گروه‌های مسلح در استان آذربایجان‌غربی بود که در 11 مهر 1360، پاک‌سازی شد. نیروهای مشترک ارتش، سپاه و کردهای محلی از چند روز قبل از عملیات اصلی، با پاک‌سازی روستاها و محورهای منتهی به بوکان، گام‌به‌گام خود را به این شهر نزدیک کردند و با محاصره شهر، در اطراف آن مستقر شدند. این نیروها از نیمه‌شب 10 مهر 1360، ارتفاعات (نعل‌شکن) مشرف به شهر را تصرف کرده و تا ساعت 4 صبح خود را به مبادی ورودی شهر رساندند و پس از استقرار و هماهنگی از اولین دقایق روشن‌شدن هوا در روز 11 مهر 1360، از 3 محور سقز - بوکان (جنوب)، میاندوآب - بوکان (شمال) و شاهین‌دژ - بوکان (شرق) وارد شهر شده و تا قبل‌ازظهر، آن را تصرف کردند. در دوره کتاب حاضر، علاوه‌بر پاک‌سازی دو شهر اشنویه و بوکان، حداقل 85 روستا و ارتفاعات و مناطق اطراف آن در مناطق کردنشین پاک‌سازی شد.

اقدامات گروه‌های مسلح ضدانقلاب در مناطق کردنشین

مهم‌ترین اقدامات این گروه‌ها به‌منظور ناامن‌کردن محورهای اصلی این مناطق، بستن محور سنندج - کامیاران در روزهای 7 و 9 مرداد، گروگان‌گرفتن تعدادی از نیروهای نظامی و پیشمرگان مسلمان کرد و غنیمت‌گرفتن چند خودرو توسط سازمان (کمونیستی - مائوئیستی) کومه‌له بود. عملیات دیگر این گروه‌ها حمله به شهر سقز در روز 5 شهریور 1360 است. در این حمله، حدود 300 نفر از افراد کومه‌له با کمک عناصر نفوذی از ساعت 16:30 این روز، از چند نقطه به شهر رخنه کرده و در یک اقدام غافلگیرانه، بعضی ساختمان‌های شهر؛ ازجمله ساختمان شهربانی، مخابرات و مسجد جامع را محاصره و تصرف کردند. سپس در چند خیابان شهر به حرکت درآمده و با ورود به اماکن مختلف مثل مسافرخانه‌ها، داخل بازار، مغازه‌ها و حتی حمام‌های عمومی شهر، تعدادی سرباز و افراد نظامی را که عصر پنجشنبه برای مرخصی به شهر آمده بودند، به شهادت رسانده، 140 نفر را که 40 تن از آنان نظامی بودند، دستگیر کردند. حضور غافلگیرکننده این افراد، سبب شد در ساعت‌های اولیه، مقاومت چندانی در مقابل آنان انجام نشود، اما با ورود نیروهای ارتش و سپاه به صحنه، وضعیت تغییر یافت و نیروهای خودی اماکنی را که دراختیار مهاجمان بود، محاصره کردند و تا نیمه‌شب این ساختمان‌ها را از

تصرف آنان خارج ساختند و با کنترل راه‌های خروجی شهر و جست‌وجوی خانه‌به‌خانه، تعدادی از افراد کومه‌له را دستگیر کردند و درپی آن، وضعیت شهر به حالت عادی بازگشت.

گروه‌های مسلح ضدانقلاب عملیات‌های دیگری نیز درقالب اجرای کمین، حمله به پایگاه‌ها و نیروهای تأمین جاده‌ها، مین‌گذاری و درگیری‌های محدود انجام دادند. اجرای حدود 20 عملیات کمین، 17 مورد انفجار مین، 12 عملیات حمله به نیروهای تأمین جاده‌ها، 22 مورد حمله به پایگاه‌ها، 27 مورد تیراندازی، ترور و درگیری با نیروهای جمهوری اسلامی، 14 مورد انفجار بمب در نقاط مختلف شهرهای کردنشین و چندین مورد سرقت از منابع دولتی، غارت اموال مردم و خلع سلاح، از اقدامات گروه‌های مسلح در این دوره بود.

براساس آمارهای موجود، شمار شهدا و مجروحان نیروهای خودی و تلفات گروه‌های مسلح غیرقانونی در جریان اقدامات و عملیات‌های دو طرف در بازه زمانی کتاب حاضر، به این شرح استخراج شده است:

D34

در این دوره، موضوع گروه‌های مسلح ضدانقلاب و در رأس آنها سازمان مجاهدین خلق یکی از چالش‌های اصلی جمهوری اسلامی در داخل و خارج کشور محسوب می‌شود. آغاز این دوره یک ماه پس از اعلام جنگ مسلحانه سازمان مجاهدین خلق علیه جمهوری اسلامی و ورود سازمان به فاز نظامی است. پس از تصویب آیین‌نامه رسیدگی به صلاحیت سیاسی رئیس‌جمهور در جلسه علنی مورخ 27 خرداد 1360 مجلس شورای اسلامی و اعلام آغاز بحث و بررسی درباره آن در اولین جلسه بعد از تعطیلات در دو روز بعد (پنجشنبه 28 خرداد، نیمه شعبان و جمعه 29 خرداد تعطیل رسمی بود)، مسعود رجوی با صدور اعلامیه‌ای جنگ تمام‌عیار علیه نظام جمهوری اسلامی را اعلام کرد و بدین‌ترتیب ورود سازمان به فاز مسلحانه آغاز شد. در متن این اطلاعیه به‌بهانه دستگیری اعضای دفتر رئیس‌جمهور و حمله مأموران به منزل پدر مهدی ابریشم‌چی، فرمان شروع عملیات تروریستی سازمان صادر شد. بنی‌صدر روز قبل از آن، از چتر اطلاعاتی نیروهای سپاه خارج شده و به خانه امن سازمان رفته و مخفی شده بود.

روز شنبه 30 خرداد (روز طرح عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر در مجلس)، در تهران و چند شهر بزرگ، عناصر سازمان اقدام به برگزاری راه‌پیمایی مسلحانه و حمله به افراد، اماکن متعلق به مردم و

مراکز دولتی کردند که با حضور مردم و نیروهای سپاه و کمیته این حرکت کور مسلحانه مهار شد، اما در آن تعدادی از مردم کشته و ده‌ها تن نیز زخمی شدند.⁽¹⁾از فردای سی‌ام خرداد، اقدامات خرابکارانه و علنی سازمان درقالب درگیری‌های مسلحانه، بمب‌گذاری و ترورهای گسترده آغاز شد. ترور آیت‌الله خامنه‌ای امام‌جمعه تهران، انفجار مقر حزب جمهوری اسلامی که موجب شهادت آیت‌الله دکتر بهشتی و تعدادی از وزیران، نمایندگان مجلس و مسئولان نظام شد، از شاخص‌ترین اقدامات سازمان در نخستین ماه پس از ورود به فاز نظامی است.

در این دوره (اول مرداد تا نیمه مهر 1360) نیز سازمان اقدامات خود علیه نظام را در داخل کشور در دو محور اصلی ساماندهی کرد:

الف) ادامه خط ترور، انفجار و سایر اقدامات مسلحانه.

ب) برپایی تظاهرات مسلحانه خیابانی، با هدف راه‌اندازی تظاهرات سراسری در داخل کشور که به قیام توده‌ای بینجامد. (مشابه آنچه در 22 بهمن 1357 به وقوع پیوست.)

در خارج از کشور نیز به‌ویژه پس از فرار رجوی و بنی‌صدر به فرانسه، دو اقدام وجهه همت سازمان قرار گرفت:

الف) اشغال سفارتخانه‌ها و اماکن سیاسی متعلق به جمهوری اسلامی ایران با هدف به‌راه‌انداختن هیاهوی تبلیغاتی با کمک رسانه‌های غربی به نفع سازمان.

ب) تغییر مواضع سازمان (چرخشی تدریجی به‌سمت غرب).

براساس این سیاست، سازمان درعین‌حال که با ایجاد انفجار در مراکز مهم تصمیم‌گیری کشور، ترور و سایر اقدامات خرابکارانه در سراسر ایران، درصدد سرنگونی نظام برآمده بود، از سوی دیگر، درحال شناساندن چهره‌ای موجه و درخور اعتنا از خود نزد محافل سیاسی و افکار عمومی غرب به‌عنوان آلترناتیو (جایگزین) برای جمهوری اسلامی بود.

اقدامات گروه‌های مسلح ضدانقلاب در داخل کشور

در این دوره 76 روزه، بیشترین فعالیت‌های نظامی و خرابکارانه گروه‌های مسلح ضدانقلاب؛ به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در داخل کشور انجام شده است. براساس گزارش‌های موجود، افراد وابسته به این گروه‌ها در تهران و شهرستان‌ها، حدود 1082 مورد عملیات ترور، بمب‌گذاری، پرتاب نارنجک و بمب، حمله به اماکن و نیروهای گشت انتظامی انجام دادند که در آنها، 378 تن از مردم عادی، نیروهای انتظامی و بسیج شهید و 667 تن نیز زخمی شدند. آمار این اقدامات به‌طور جداگانه در جداول زیر تنظیم شده است:

1) برای اطلاع بیشتر به جلد 2 کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام صص 578 - 571 و نیز کتاب عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی در سال 1360)، صص 139 - 138 مراجعه شود.

تعداد شهدا و مجروحان عملیات‌های سازمان نیز به این شرح است:

D36

همچنین در عملیات‌های سازمان مجاهدین خلق، 150 نفر از عناصر سازمان کشته، 71 نفر زخمی و حداقل 1370 نفر دستگیر شدند.⁽¹⁾آمارها بیانگر آن است که با آغاز اقدامات جدید سازمان مجاهدین خلق در برگزاری تظاهرات خیابانی - که سازمان آن را ورود به فاز جدید (نظامی) تعریف کرد - میزان ضربه‌پذیری سازمان و دستگیری افراد و هواداران آن بیشتر شده است. از سوی دیگر، با افزایش آسیب‌پذیری سازمان، به‌تدریج تعداد و گستردگی عملیات‌ها از نیمه شهریور تا اواسط مهرماه رو به کاهش گذاشته است. در این دوره، علاوه‌بر ترور شخصیت‌های مذهبی و سیاسی، طیف وسیعی از افراد عادی جامعه و کسبه و کارمندان دولت، هدف تیم‌های ترور سازمان بودند. جرم قریب‌به‌اتفاق این افراد داشتن ظاهر مذهبی، فعالیت‌های محلی در مساجد، شوراها و... یا نصب عکس شهدا و امام و مسئولان کشور در

1) از آنجا که در بعضی خبرها تعداد دستگیرشدگان به‌صورت مشخص اعلام نشده است، بنابراین آمار افراد دستگیرشده به‌مراتب بیشتر از ارقام ذکرشده است.

مغازه و محل کارشان بود. دوچرخه‌ساز، بقال، فرش‌فروش، یخچال‌ساز، پارچه‌فروش، میوه‌فروش و... ازجمله صاحبان مشاغلی بودند که تیم‌های ترور سازمان، آنان را هدف قرار می‌دادند. سازمان این افراد را عوامل سرکوب یا مسئولان ستادهای مخفیانه رژیم می‌نامید. درواقع، جهت‌گیری سازمان را پس از انتخابات ریاست‌جمهوری دوم و روی‌کارآمدن دولت محمدجواد باهنر، تنها می‌توان به عقده‌گشایی و انتقام از مردم آن‌هم در ناجوانمردانه‌ترین اشکال آن تعبیر کرد. برخی ترورها، خرابکاری‌ها و بمب‌گذاری‌ها هدفی جز حذف فیزیکی اشخاص متعهد به انقلاب و نظام نداشت.

محور اقدامات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در داخل کشور عبارت بودند از: ترور؛ حمله به اماکن؛ استفاده از عوامل نفوذی در بمب‌گذاری و ترور؛ تظاهرات مسلحانه.

عملیات‌های ترور

تیم‌های ترور به دو شکل سازماندهی شدند:

الف) تیم‌های دونفره موتورسوار: بیشترین ترورهای سازمان به این شیوه انجام می‌شد. به‌دلیل سهولت در فرار و چابکی، سازمان بر استفاده از این روش تأکید می‌کرد.

ب) تیم ماشین‌سوار مسلح: روش این تیم‌ها بدین‌ترتیب بود که تیم‌های مسلح با یک یا دو خودرو برای یافتن سوژه مورد نظر در سطح شهر گشت می‌زدند. از این روش برای برخی ترورها با برنامه قبلی نیز استفاده می‌شد. در بعضی ترورها هم باتوجه‌به گستردگی یا اهمیت عملیات، ترکیبی از افراد مسلح خودروسوار با حمایت موتورسواران مسلح وارد عمل می‌شدند. در میان افرادی که در این دوره هدف سوءقصد قرار گرفتند، چهره‌های شاخصی دیده می‌شود که بعضی از آنها به‌ترتیب زمانی ترور عبارت‌اند از:

ترور نافرجام سرپرست و معاون استاندار گیلان (3/5/1360).

سوءقصد نافرجام به آیت‌الله اشرفی اصفهانی امام‌جمعه کرمانشاه (6/5/1360).

ترور حجت‌الاسلام سید رضا کامیاب نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی (7/5/1360).

ترور نافرجام حجت‌الاسلام غلامرضا حسنی و بهاءالدین علم‌الهدی نمایندگان ارومیه و اردبیل در مجلس شورای اسلامی (13/5/1360).

ترور حسن آیت نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی (14/5/1360).

ترور نافرجام حجت‌الاسلام مهدی کروبی سرپرست بنیاد شهید (20/5/1360).

ترور حجت‌الاسلام بهاءالدین عراقی فرزند امام‌جمعه کنگاور و کاندیدای کرمانشاه در انتخابات مجلس شورای اسلامی (20/5/1360).

ترور نافرجام حجت‌الاسلام سید کاظم نورمفیدی نماینده امام و امام‌جمعه گرگان (20/5/1360).

ترور نافرجام آیت‌الله ربانی املشی دادستان کل کشور (2/6/1360).

10.

ترور محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، دکتر محمدجواد باهنر نخست‌وزیر و سرهنگ وحید دستجردی رئیس شهربانی کشور، ازطریق انفجار در ساختمان نخست‌وزیری (8/6/1360).

11.

ترور نافرجام (منجر به جراحت) حجت‌الاسلام موحدی قمی امام‌جمعه اسلام‌آباد (8/6/1360).

12.

ترور حجت‌الاسلام مرتضی خدادادی نماینده امام در جهاد بندر انزلی (11/6/1360).

13.

ترور معاون آموزش‌وپرورش قزوین و عضو سابق شورای فرماندهی سپاه این شهر (12/6/1360).

14.

ترور رئیس و بنیان‌گذار کمیته انقلاب اسلامی بانه (13/6/1360).

15.

ترور آیت‌الله علی قدوسی دادستان کل انقلاب ازطریق انفجار در ساختمان دادستانی (14/6/1360).

16.

ترور آیت‌الله مدنی نماینده امام و امام‌جمعه تبریز (20/6/1360).

17.

ترور نافرجام (منجر به جراحت) حجت‌الاسلام سید حبیب‌الله طاهری عضو مجلس خبرگان از گرگان (28/6/1360).

18.

ترور مهدی فیروزی عضو سابق شورای فرماندهی سپاه شیراز (28/6/1360).

19.

ترور حجت‌الاسلام عبدالحسین مبشر، سرپرست بنیاد شهید استان لرستان (5/7/1360).

20.

ترور حجت‌الاسلام سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد عضو مجلس خبرگان رهبری و دبیر حزب جمهوری اسلامی مشهد (7/7/1360).

21.

ترور منجر به شهادت حداقل 6 تن از مقام‌های قضایی شامل بازپرس، رئیس، حاکم شرع و معاون دادستان در شهرهای اراک، تبریز، استهبان، آستارا، تهران و سنندج و 2 امام جماعت مساجد در تهران.

حمله به اماکن

از روش‌های دیگری که سازمان در این دوره مورد استفاده قرار می‌داد، حمله مسلحانه و تیراندازی به اماکن؛ به‌ویژه پایگاه‌های متعلق به کمیته و سپاه بود که عوامل عملیات درقالب چند تیم پیاده و سواره با شناسایی و برنامه‌ریزی قبلی به یک نقطه مانند ساختمان کمیته و سپاه، حمله کرده و بعد از تیراندازی و پرتاب نارنجک و... متواری می‌شدند. همچنین پرتاب انواع بمب دست‌ساز و آتش‌زا و نارنجک به اماکن دولتی، نهادهای انقلابی و اماکن متعلق به افراد متعهد در شهرهای مختلف کشور از رایج‌ترین روش‌های افراد و هواداران گروه‌های مسلح؛ به‌خصوص سازمان مجاهدین خلق بود که در این دوره به‌صورت گسترده‌ای استفاده می‌شد.

استفاده از عوامل نفوذی در عملیات‌های نظامی

مهم‌ترین اقدامات تروریستی و خراب‌کارانه سازمان را که با استفاده از عوامل نفوذی انجام شد می‌توان در 2 عملیات انفجار در ساختمان نخست‌وزیری که به شهادت رجایی و باهنر انجامید و انفجار در ساختمان دادستانی کل انقلاب که سبب شهادت آیت‌الله قدوسی شد، مشاهده کرد. عوامل نفوذی علاوه‌بر این دو حادثه، در حمله به چند ساختمان متعلق به بسیج؛ ازجمله ساختمان بسیج روستای لسمجان لاهیجان (8/5/1360) و ساختمان بسیج قائم‌شهر (29/6/1360) نیز به کار گرفته شدند؛ بدین‌ترتیب که این افراد در نیمه‌های شب و درحالی‌که نیروهای سپاه و بسیج در خواب بودند به این مکان‌ها نفوذ کرده، عملیات ترور را انجام دادند.

عوامل سازمان در لسمجان، 8 نفر و در قائم‌شهر، 4 بسیجی را در خواب هدف قرار داده و سپس با فروکردن سرنیزه به شکم و زدن تیر خلاص آنان را به شهادت رساندند.

خط تظاهرات مسلحانه در سطح شهرها؛ به‌ویژه در تهران

پس از دو اقدام بزرگ سازمان مجاهدین خلق در انفجار ساختمان حزب جمهوری اسلامی در سرچشمه تهران در روز هفتم تیر - که موجب شهادت دکتر بهشتی، 4 وزیر، 27 نماینده مجلس و تعدادی از معاونان وزرا و اعضای دستگاه قضایی و دولت و مجروح‌شدن تعدادی دیگر شد - و نیز انفجار در ساختمان نخست‌وزیری، سازمان با توهم فروپاشی نظام جمهوری اسلامی، در تحلیل‌های خود از "فاز جدیدی" سخن گفت که به‌راه‌انداختن تظاهرات مسلحانه خیابانی در تهران و چند شهر دیگر، گام نخست آن بود. هماهنگ با این اقدام، رسانه‌های غربی نیز از فروپاشی قریب‌الوقوع نظام جمهوری اسلامی و جنگ داخلی در ایران خبر دادند و بدین‌ترتیب خط تظاهرات خیابانی (پیروی از مشی تظاهرات گسترده خیابانی در زمان پیروزی انقلاب اسلامی) سرلوحه فعالیت‌های سازمان قرار گرفت.

براساس تحلیل‌های درونی سازمان، در نیمه دوم شهریور، تاکتیک "تظاهرات گسترده" در داخل سازمان مطرح شد. در این اقدام قرار بود علاوه‌بر مشارکت تعداد بیشتری از تیم‌های مسلح در راه‌پیمایی و تظاهرات خیابانی و حضور همه نیروهای اجرایی و عملیاتی و هواداران تشکیلاتی در صحنه، مناطق شروع راه‌پیمایی طوری انتخاب شود که گروه‌های مختلف ابتدا در چند نقطه شهر سازماندهی شده و درنهایت به‌هم بپیوندند تا راه‌پیمایی گسترده شود. براین‌اساس، از نیمه دوم شهریور به مدت یک ماه، 7 تظاهرات مسلحانه (در روزهای 16، 17، 18، 21 و 24 شهریور و 5 و 13 مهر) در تهران و 5 تظاهرات محدودتر در شهرستان‌های گرگان (29 شهریور)، بابل و انزلی (11مهر)، مشهد و قزوین (14 مهر) برگزار شد.

در این راه‌پیمایی‌های مسلحانه چند گروه 10 تا 20 نفره از هواداران که مسلح به سلاح سرد

و مواد آتش‌زا بودند، با حمایت افراد مسلح (به سلاح‌های گرم) سازمان، در نقاطی از شهر مبادرت به آتش‌زدن اتوبوس‌های شرکت واحد،⁽¹⁾دادن شعار علیه مسئولان و تیراندازی و ایجاد راه‌بندان و ترافیک می‌کردند. بنا بر تحلیل و خط مشی دیکته‌شده سازمان در فاز جدید، 3 مرحله در نظر گرفته شد:

الف) خط تظاهرات مسلحانه توسط هواداران و عناصر مسلح. تحلیل سازمان این بود که عملیات‌های بزرگ بمب‌گذاری، ایذایی و ترورها زمینه لازم را در درون مردم به وجود آورده و درحال‌حاضر، جامعه آماده قیام علیه نظام جمهوری اسلامی و سرنگونی آن است و انفجار توده‌ها فقط نیاز به یک جرقه دارد که باید به‌دست پیشتاز (همان عناصر مسلح سازمان) زده شود.

ب) اعتصاب در ادارات، کارخانه‌ها و...

ج) برگزاری تظاهرات سراسری مشابه آنچه در ماه‌های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی در ایران به وقوع پیوست.

البته به‌دلیل ناکامی در اجرای مرحله اول، مراحل دوم و سوم عملاً تحقق نیافت، اما سازمان مجاهدین خلق درباره مرحله اول تبلیغات وسیعی به راه انداخت. درپی برپایی چند تظاهرات مسلحانه، سازمان با انتشار اطلاعیه‌ای در پاریس به مقایسه این اقدام با حرکت مردم در قبل از پیروزی انقلاب اسلامی پرداخت و مدعی شد حرکت سازمان در مبارزه علیه جمهوری اسلامی وارد مرحله جدیدی شده است.

مسعود رجوی نیز در مصاحبه با خبرگزاری یونایتدپرس گفت: هدف سازمان آن است که با کشاندن مردم به خیابان‌ها و شروع اعتصاب‌ها و تظاهرات عمومی رژیم را سرنگون کند. قدم اول ازبین‌بردن جو ترس و وحشت کنونی در ایران است و تظاهرات اخیر تهران نشان می‌دهد که جو وحشت و ترور درهم شکسته است.

بنی‌صدر نیز در مصاحبه با یک نشریه اسپانیایی در توجیه این اقدامات سازمان گفت: «تنها راه برای پایان‌دادن به [عمر] رژیم کنونی جنگ داخلی است.» وی تأکید کرد که «با توسل به خشونت باید [امام] خمینی را سرنگون کرد.» رادیو کردستان ارگان تبلیغاتی - خبری حزب دمکرات کردستان ایران نیز به استناد اخبار خبرگزاری‌های غربی ادعا کرد: «توده‌های مردم با همه توان خود از مجاهدین حمایت می‌کنند و بدین‌ترتیب، رژیم جمهوری اسلامی پایگاه اجتماعی خود را کاملاً از دست داده است.»

پس از اجرای چند تظاهرات مسلحانه که با تلاش نیروهای سپاه و کمیته و همکاری فعال مردم مهار شد، سازمان مجاهدین خلق با انتشار اطلاعیه‌ای با امضای شورای ملی مقاومت در پاریس، از حامیان خود در ایران خواست تظاهرات سراسری راه بیندازند.

1) در یک ماه منتهی به 5 مهر 1360، 29 دستگاه اتوبوس شرکت واحد در تهران به آتش کشیده شد.

رادیو مجاهد نیز در بزرگ‌نمایی تظاهرات تعداد معدودی از هواداران در داخل مدعی شد که خیابان‌ها و میدان‌های تهران و بسیاری از شهرها؛ به‌ویژه در شمال کشور، شاهد تظاهرات روزانه مردم است و این تظاهرات جو رعب و وحشتی که نظام قصد داشت مستولی کند را شکسته است.

تظاهرات مسلحانه 5 مهر 1360 سازمان که هم‌زمان با عملیات ثامن‌الائمه(ع) برگزار شد، اوج این اقدامات سازمان در تهران است. این تظاهرات ابتدا قرار بود در اول مهر برگزار شود، ولی به‌دلیل برگزاری تظاهرات دانش‌آموزی به مناسبت بازگشایی مدارس به تأخیر افتاد. این مرحله (تظاهرات مسلحانه) طرح شد تا "پتانسیل نهفته خلق آزاد شود." تحلیل سازمان این بود که در 5 مهر با قیامی شبیه قیام توده‌ای 22 بهمن روبه‌رو است و باید مردم را تحت حمایت نیروهای مسلح سازمان به صحنه کشاند.

در اظهارات یکی از اعضای سازمان درباره پیش‌بینی نتایج این تظاهرات آمده است: «می‌بایست این تظاهرات با شرکت خود مردم صورت بگیرد و ما (سازمان) به‌عنوان پیشتاز مسلح از مردم حمایت خواهیم کرد. ضرورت انقلاب ایجاب می‌کند که کشته‌ها زیاد باشد. ... شاید کشته‌ها به‌اندازه 22 بهمن 57 باشد و شاید بیشتر، ولی تعداد آن مهم نیست. مردم کاملاً آماده قیام توده‌ای هستند.» این درحالی است که مسعود رجوی بعدها در جمع‌بندی عملکرد یک‌ساله سازمان، تصریح کرد که از ابتدا می‌دانسته که الگوی تظاهرات خیابانی بی‌نتیجه خواهد بود، ولی بازهم آن را آزمایش کرده است.

باآنکه در تظاهرات 5 مهر سازمان، در تهران 30 نفر از مردم و پاسداران به شهادت رسیدند، 16 نفر از عناصر سازمان کشته و تعدادی زیادی از دو طرف مجروح شدند و خسارات فراوانی به اموال عمومی و شخصی مردم وارد شد، مسعود رجوی در مصاحبه با نشریه فرانسوی آفریک آزی مدعی شد که تظاهرات این روز سازمان کاملاً مسالمت‌آمیز بوده است.

با شکست این اقدام، یکی از مسئولان نظامی سازمان اعتراف کرد این تظاهرات تنها نتیجه‌ای که برای سازمان داشت، دستگیری و کشته‌شدن عمده نیروهای اجرایی و عملیاتی در آن روز بود.⁽¹⁾

این تظاهرات هم با مقاومت مردم و آمادگی نیروهای انتظامی به شکست سازمان انجامید و طی آن عده‌ای از مردم بی‌گناه نیز به شهادت رسیدند. اقدامات نیروهای انقلابی در برخورد با عوامل گروه‌های مسلح؛ به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق، موجب شکست آنان در ایجاد یک جنگ داخلی در این دوره شد.

1) با شکست این اقدام برخی منابع خبری غربی هدف سازمان را درحد برهم‌زدن انتخابات ریاست‌جمهوری سوم تنزل دادند؛ ازجمله رادیو لندن گزارش داد: «قصد سازمان برهم‌زدن انتخابات است.» آسوشیتدپرس هم اعلام کرد: «درگیری‌ها نشان داد که مجاهدین قصد دارند مردم را از صندوق‌ها دور نگه دارند.»

اقدامات گروه‌های مسلح ضدانقلاب در خارج از کشور

پس از فرار رجوی و بنی‌صدر به پاریس، فعالیت سازمان مجاهدین خلق و سایر گروه‌ها در خارج از کشور با هدف به‌رخ‌کشیدن توانمندی سازمان در دو محور اصلی دنبال شد.

الف) محور اول، برپایی تظاهرات، تحصن، اعتصاب غذا در مقابل ساختمان بعضی سازمان‌ها و مجامع سیاسی و حقوقی امریکایی و اروپایی بود که معمولاً با پوشش خبری رسانه‌های غربی همراه می‌شد، تا جایی‌که در برخی موارد، نمایندگان رسانه‌ها با هماهنگی و دعوت قبلی این گروه‌ها در محل حادثه حضور می‌یافتند. عناصر و هواداران سازمان در این دوره با هدف جلب نظر افکار عمومی و رسانه‌ای، حداقل 11 مورد راه‌پیمایی و تحصن در چند شهر مختلف امریکایی، اروپایی و آسیایی برگزار کردند.

ب) محور دوم، اشغال اماکن سیاسی و فرهنگی؛ به‌ویژه سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های ایران بود. روزنامه انگلیسی تایم هدف سازمان از این اقدام را این‌گونه بیان کرد: مسعود رجوی پس از ورود به پاریس از هواداران مجاهدین خواست دفاتر دولت ایران در خارج را اشغال کنند. هدف رجوی از این اقدام جلب نظر افکار عمومی جهان غرب به حوادث ایران بود.

در این دوره، 20 مورد حمله به سفارتخانه‌ها و دفاتر سیاسی مربوط به ایران و اشغال آنها، انجام شد که بدین‌ترتیب می‌باشد:

اشغال سفارت ایران در دانمارک، 2/5/1360.

تلاش ناموفق منجر به درگیری برای اشغال سفارت ایران در وین (اتریش)، 2/5/1360.

حمله به دفتر هواپیمایی ایران‌ایر در پاریس، 6/5/1360.

حمله به خانه فرهنگی ایران در پاریس (فرانسه)، 10/5/1360.

حمله به کانون اسلامی دانشجویان ایرانی در سیته پاریس (فرانسه)، 10/5/1360.

اشغال سفارت ایران در بُن (آلمان‌غربی)، 12/5/1360.

اشغال سفارت ایران در اُتاوا (کانادا)، 13/5/1360.

اشغال دفتر هواپیمایی ایران در لندن، 13/5/1360.

اشغال دفتر حافظ منافع ایران در سفارت الجزایر در واشنگتن (امریکا)، 16/5/1360.

10.

اشغال سفارت ایران در نروژ، 20/5/1360.

11.

حمله به کنسولگری ایران در لندن (انگلستان)، 27/5/1360.

12.

اشغال سفارت ایران در استکهلم (سوئد)، 2/6/1360.

13.

اشغال سفارت ایران در لاهه (هلند)، 3/6/1360.

14.

اشغال سفارت ایران در بروکسل (بلژیک)، 3/6/1360.

15.

اشغال دفتر نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در لندن توسط سلطنت‌طلب‌ها، 5/6/1360.

16.

اشغال سرکنسولگری ایران در رم (ایتالیا)، 10/6/1360.

17.

اشغال سفارت ایران در واتیکان (ایتالیا)، 11/6/1360.

18.

اشغال کنسولگری ایران در لندن (انگلستان)، 16/6/1360.

19.

حمله به مرکز فرهنگی ایران در پاریس (فرانسه)، 11/7/1360.

20.

اشغال کنسولگری ایران در استانبول (ترکیه)، 14/7/1360.

در همه این موارد، مهاجمان اموال موجود در مکان‌های اشغال‌شده را تخریب و خسارت‌های بسیاری را به ساختمان‌ها وارد کردند.

ضعف در اقدامات پیشگیرانه پلیس و تعلل آنان پس از حمله و اشغال این اماکن و از سوی دیگر، پوشش تبلیغاتی وسیع و بزرگ‌نمایی رسانه‌های غربی از وجوه مشترک در همه این اقدامات بود.

فرار بنی‌صدر و رجوی

در این دوره، رابطه سازمان مجاهدین خلق و بنی‌صدر - که پیوندهای مستحکم‌تری نسبت به گذشته با یکدیگر یافته و سازمان سرنوشت بنی‌صدر را به خود گره زده بود - با نظام جمهوری اسلامی در حادترین وضعیت خود قرار گرفت. آغاز کتاب 15 روزشمار با پایان‌یافتن دوره زندگی مخفی این دو در خانه امن سازمان در تهران و سپس فرار آنان به پاریس هم‌زمان شده است. انتخاب محمدعلی رجایی به سمت دومین رئیس‌جمهور ایران (در جمعه 2 مرداد 1360) و سامان‌یافتن نظام اجرایی کشور از یک‌سو و باور عموم مردم به دفاع از انقلاب و نظام جمهوری اسلامی و حضور تأثیرگذار آنان در صحنه درگیری‌های مسلحانه خیابانی و مقابله با تظاهرات مسلحانه عناصر سازمان و درنتیجه مهار این آشوب‌ها از سوی دیگر، سبب شد سازمان ناامید از بی‌ثمر ماندن تلاش‌هایش، با هماهنگی برخی مقامات و جریانات سیاسی فرانسه با طراحی و برنامه‌ریزی قبلی، به‌وسیله یک هواپیمای 707 نظامی ارتش که هدایت آن را سرهنگ خلبان بهزاد معزی (از خلبانان مخصوص شاه) بر عهده داشت، بنی‌صدر و رجوی را در ساعات پایانی روز ششم مرداد 1360 از فرودگاه مهرآباد به مقصد پاریس، خارج کند.⁽¹⁾

روزنامه فرانسوی لیبراسیون اعلام کرد مقامات فرانسوی یک روز قبل از پرواز، یادداشتی درباره پرواز هواپیماهای حامل بنی‌صدر به این کشور دریافت کرده بودند و نمایندگان سازمان مجاهدین خلق در پاریس به حزب سوسیالیست فرانسه اطلاع دادند که افرادی از ایران به فرانسه وارد خواهند شد. درپی آن، مقامات فرانسوی به هواپیمایی که از ایران می‌آمد اطلاع دادند که در پایگاه نظامی "اورلی" در حومه پاریس فرود آید. بنی‌صدر و همراهان بلافاصله پس از ورود به فرانسه، تقاضای پناهندگی سیاسی کردند که مورد موافقت مسئولان این کشور قرار گرفت.

فرار بنی‌صدر و رجوی، انعکاس وسیعی در رسانه‌های غربی و منطقه‌ای یافت. باوجود

1) خارج‌کردن بنی‌صدر از ایران با طراحی سازمان انجام شد. بنی‌صدر فقط 4 ساعت قبل از پرواز از ایران، در جریان امر قرار گرفت و پیش از آن، هیچ‌گونه اطلاعی از این ماجرا نداشت. سازمان در اطلاعیه‌ای با امضای رجوی هدف از این اقدام موقت را "حفظ جان بنی‌صدر" و "پیشبرد هرچه سریع‌تر امور مربوط به مقاومت" و براساس مصالح عالیه شورای ملی مقاومت اعلام کرد.

اعلام اولیه مقامات فرانسوی مبنی‌بر اخذ تعهد از آنان برای رعایت قوانین پناهندگی؛ ازجمله موضع‌گیری‌نکردن علیه سایر کشورها، این دو، ساعاتی پس از ورود به محل اقامت خود (آپارتمان بنی‌صدر در محل کشن در حومه پاریس)، مصاحبه با رسانه‌های مختلف را آغاز کردند، که تا پایان این دوره پیوسته ادامه داشت. با این اقدام، فرانسه به اصلی‌ترین پایگاه فعالیت گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی ایران تبدیل شد. محافل سیاسی و مطبوعاتی فرانسه و غرب نیز در مواضع خود کوشیدند این دوره را با ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب و اقامت امام خمینی در نوفل لوشاتو مقایسه کرده و به توجیه رفتار دولت فرانسه بپردازند. دراین‌میان، برنده بازی بین بنی‌صدر و رجوی، سازمان مجاهدین خلق بود.

چند روز بعد، این دو به ویلای شخصی کاظم رجوی (برادر مسعود رجوی) در اورسورواز یکی از شهرهای حومه پاریس، نقل مکان کردند و بدین‌ترتیب، بنی‌صدر که فاقد هرگونه سازمان و تشکیلاتی بود، بیش از گذشته، در چارچوب‌های تعیین‌شده سازمان درآمد و به‌نوعی تحت کنترل آنان قرار گرفت. سازمان مجاهدین خلق همچنین پس از خروج رجوی و بنی‌صدر از ایران، موسی خیابانی را به‌عنوان رهبر سازمان در داخل کشور مطرح کرد تا خلأ نبود رجوی پر شود و به‌نحوی از تأثیرات منفی فرار رجوی در میان هواداران بکاهد. به این منظور، اطلاعیه سازمان که تا قبل از آن با امضای سازمان مجاهدین خلق صادر می‌شد، این‌بار با نام موسی خیابانی انتشار یافت. بدین‌ترتیب، فرار بنی‌صدر و رجوی به فرانسه تأثیرات قابل‌توجهی بر مسائل سیاسی داخلی و خارجی ایران گذاشت؛ ازجمله رابطه ایران با فرانسه بحرانی و وارد مرحله جدیدی شد.

سازمان مجاهدین خلق - عراق

ازجمله موضوعات مهم در این دوره، ابراز تمایل اولیه و متقابل بین سازمان مجاهدین خلق و دولت عراق برای ایجاد ارتباط و برقراری تماس بین آنان است. دشمنی مشترک رژیم عراق و سازمان مجاهدین خلق با نظام جمهوری اسلامی ایران، زمینه مناسبی را برای نزدیکی آنان به یکدیگر فراهم کرد. از منظر سازمان، عراق هم‌پیمانی تلقی می‌شد که با همسایه شرقی خود (ایران) درحال جنگ بود و می‌توانست با دراختیارگذاشتن پول، تسلیحات، مکان استقرار و... پشتیبانی لازم را از سازمان به عمل آورد. از سوی دیگر، رژیم بعث که موفق به تحقق اهداف خود در حمله برق‌آسا به خاک ایران نشده بود، کوشید تا از سازمان مجاهدین خلق بهترین بهره‌برداری را بکند.

اولین علائم نزدیک‌شدن سازمان به عراق را باید در سخنان رجوی که ایران را مسئول وقوع جنگ خوانده بود، جست‌وجو کرد. وی در این اظهارات گفته بود: «به‌عنوان یک گروه اعلام می‌داریم که رهبران مذهبی مسئول جنگ علیه عراق می‌باشند.» رجوی با اشاره به نوارهای صوتی که هیچ‌گاه آنها را ارائه نکرد، گفت: «ما نوارهای کاست را از اقدامات تحریک‌آمیزی که آنها علیه عراقی‌ها دستور داده‌اند، در اختیار داریم.» درپی این اظهارات، سعدون حمادی وزیر امور خارجه عراق، نامه‌هایی برای دبیرکل سازمان ملل و رئیس شورای امنیت و دبیرکل

سازمان کنفرانس اسلامی و چندین نهاد سیاسی دیگر ارسال کرد و در آنها با اشاره به گفته‌های مسعود رجوی نوشت: «این اظهارات قوی‌ترین دلیل و مؤید این حقیقت است که ایران مسئول شروع جنگ علیه عراق می‌باشد که بارها آن را اعلام کرده‌ایم.»

رجوی در اول شهریور در مصاحبه با روزنامه عرب ریپورت (چاپ بیروت)، این‌بار آشکارا به حمایت از دیدگاه‌های رژیم عراق علیه جمهوری اسلامی ایران پرداخت و گفت: «چنانچه ما بر سر کار بودیم، جنگی به وجود نمی‌آمد. [امام] خمینی، فرصت‌هایی را که برای استقرار صلح به وجود آمد، نادیده گرفت. من می‌توانم به شما بگویم که خمینی مسئول چیزهایی است که باعث بروز جنگ شده است.» وی افزود: «درحالی‌که خمینی مسئول بروز جنگ است، عراق متجاوز خوانده می‌شود.» این‌بار نیز موضع نفر اول سازمان مجاهدین خلق با پاداش عراق مواجه شد و یک روز پس از انتشار این سخنان، بخش فارسی رادیو بغداد اقدام به پخش سخنرانی مسعود رجوی در سال 1359 در استادیوم امجدیه (شهید شیرودی) کرد. در این سخنرانی - که با صدای خود رجوی پخش شد - وی با مظلوم‌نمایی درمورد سازمان، به‌طور علنی جمهوری اسلامی را تهدید به برخورد مسلحانه کرده بود.

از سوی دیگر، طارق عزیز نیز به‌صراحت اعلام کرد عراق از گروه‌های مخالف حکومت با هدف سرنگونی جمهوری اسلامی در ایران حمایت می‌کند. وی در نیویورک از ارتباط اولیه این کشور با گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی خبر داد و گفت: عراق هیچ ایرادی در تماس با مخالفان دولت ایران نمی‌بیند، ولی آن را افشا نخواهد کرد. طه یاسین رمضان معاون صدام حسین هم از آمادگی دولت این کشور برای پذیرفتن بنی‌صدر و رجوی در خاک عراق سخن گفت. درپی این موضع‌گیری دولتمردان عراقی، رادیو بغداد در یک گفتار رادیویی به تمجید از عملکرد سازمان مجاهدین خلق پرداخت که درواقع ارسال پیام متقابل دربرابر موضع مثبت سازمان درخصوص عراق برای جلب حمایت‌های مادی و تدارکاتی این کشور بود. بدین‌ترتیب، دو طرف اولین گام‌های نزدیک‌شدن به یکدیگر و همکاری مشترک علیه جمهوری اسلامی را در این دوره برداشتند. دراین‌میان، پس از علنی‌شدن دیدار هانی‌الحسن، مشاور یاسر عرفات و عضو شورای رهبری سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف) با مسعود رجوی در 10 شهریور 1360 در محل اقامتگاه وی، برخی منابع رسانه‌ای اعلام کردند هانی‌الحسن پیام‌هایی بین دولت عراق و سازمان ردوبدل کرده است. از این پس، باب جدیدی در رابطه عراق با سازمان مجاهدین خلق گشوده شد. این رابطه بعدها به جذب کادر رهبری سازمان توسط حزب بعث و عزیمت افراد سازمان به عراق انجامید.

تغییر علنی مواضع سازمان (گردش به غرب)

فرار بنی‌صدر و رجوی به فرانسه را باید آغاز دوره‌ای جدید در ارتباط‌یافتن سازمان مجاهدین خلق با محافل اطلاعاتی، سیاسی و رسانه‌ای غرب تلقی کرد. هرچند ورود بنی‌صدر و رجوی به فرانسه با استقبال محافل سیاسی و رسانه‌ای این کشور و سایر کشورها مواجه شد، اما

اهمیت این واقعه بیشتر مربوط به پناهنده‌شدن رئیس‌جمهور معزول ایران به فرانسه بود. رجوی تا آن زمان چهره چندان شناخته‌شده‌ای در محافل سیاسی غرب نبود و از او فقط به‌عنوان یکی از همراهان رئیس‌جمهور معزول ایران نام برده می‌شد. با گذشت چند روز از حضور وی در فرانسه، زمینه‌ای فراهم شد تا رجوی بهترین بهره‌برداری را از شهرت رسانه‌ای و ارتباطات قدیمی و اعتبار نسبی بنی‌صدر به‌خصوص در نزد فرانسویان که به‌هرحال ادعاهای او را به‌عنوان یک "رئیس‌جمهور سابق" می‌شنیدند، به عمل آورد.

رسانه‌ها و برخی سیاستمداران غربی تا آن زمان، از سازمان مجاهدین خلق به عنوان یک سازمان مترقی سوسیالیستی نام می‌بردند که مسئولیت اقدامات مسلحانه، خرابکاری‌ها و ترورهای داخل ایران را بر عهده دارد، اما رجوی در مصاحبه‌های متعدد خود با رسانه‌ها، مواضع و مشی جدیدی را در پیش گرفت. وی تلاش وافری کرد تا برخلاف مشی گذشته،⁽¹⁾سازمان را متمایل به غرب نشان داده و از هرگونه موضع‌گیری علیه امپریالیسم غرب؛ به‌ویژه امریکا جداً خودداری کند. رجوی در تبیین مواضع جدید سازمان کوشید تا چهره‌ای دمکرات از خود و سازمان نشان داده و به غرب اطمینان خاطر دهد که درصورت تغییر نظام سیاسی ایران، جریانات حامی شوروی و بلوک شرق جایگزین جمهوری اسلامی نخواهد شد. وی به‌صراحت اعلام کرد که پس از سقوط جمهوری اسلامی و روی‌کارآمدن سازمان مجاهدین خلق، اتفاقی درجهت مخالفت با منافع غرب در ایران رخ نخواهد داد. نفر اول سازمان برای اثبات سابقه‌داشتن این دیدگاه در سازمان مجاهدین خلق و خودش، در مصاحبه با روزنامه ایندین اکسپرس (چاپ دهلی‌نو) اعلام کرد: «این اشتباه است که می‌گویند من توسط پادگورنی رئیس‌جمهوری سابق شوروی (در سال 1351ه..ش) از مرگ نجات یافته‌ام⁽²⁾این دروغ[ی] است که ازسوی غرب[ی‌ها] انتشار یافته و به‌منظور کاهش محبوبیت من و اینکه برچسب کمونیست به آن بزنند صورت گرفته است. [درحالی‌که] با دخالت میتران، ژان پل سارتر، آندره مالرو و افراد دیگری که طرف‌دار من بودند، حکم اعدامم در زمان شاه به حبس ابد تقلیل یافت.»

اعلام این‌گونه مواضع ازجانب رجوی و از سوی دیگر نمایان‌شدن قوت‌های تشکیلاتی سازمان مجاهدین خلق نسبت به بنی‌صدر و تیم همراه او، مؤثر واقع شد و رفته‌رفته، حجم اخبار درج‌شده درباره رجوی در رسانه‌های غربی نسبت به بنی‌صدر فزونی یافت و به‌مرور،

1) تمایلات غرب‌گرایانه سازمان که از مدت‌ها قبل آغاز شده بود، مورد اعتراض برخی اعضای کادر مرکزی سازمان نیز قرار گرفت؛ ازجمله محمدرضا سعادتی از اعضای کادر مرکزی و به‌تعبیری نفر دوم سازمان، در وصیت‌نامه‌اش اعلام کرد سازمان در دامی که امپریالیست‌ها برای آن چیده‌اند گرفتار شده است و راه اصلاح، اتخاذ خط اصولی و صحیح، دفاع و تقویت مواضع ضدامپریالیستی جمهوری اسلامی ایران است و مقابله و تضعیف آن در این مواضع اپورتونیسم چپ است.

2) روزنامه کیهان، درباره خبر اعدام 4 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق و بخشوده‌شدن مسعود رجوی ازسوی شاه نوشت: «[رجوی] در جریان تعقیب، کمال همکاری را در معرفی اعضای جمعیت [سازمان مجاهدین خلق] به عمل آورده و در داخل زندان نیز برای کشف کامل شبکه با مأمورین همکاری نموده به فرمان مطاع شاهانه کیفر اعدام او [را] با یک درجه تخفیف به زندان دائم با اعمال شاقه تبدیل کردند.» (روزنامه کیهان، 30/1/1351، ص2)

وی به‌عنوان مرد اول شورای ملی مقاومت مطرح شد. نشریه فرانسوی آبزرواتور دراین‌باره نوشت: «رجوی به بنی‌صدر که دارای حقانیت سیاسی است، نیاز دارد، اما بنی‌صدر بدون رجوی فقط یک اسم قابل‌احترام و بی‌قدرت است.»

آبزرور نیز نوشت: «بنی‌صدر مدعی است 90% ارتشیان از وی حمایت می‌کنند، ولی ظاهراً این رجوی است که کارت برنده را در دست دارد و دارای یک نیروی مسلح چریکی است.» به‌دنبال شکل‌گیری این جریان، برخی نشریات و سیاستمداران امریکایی نیز وارد صحنه شدند. جورج بال معاون اسبق وزیر امور خارجه امریکا و از سیاستمداران کهنه‌کار این کشور، ازجمله افرادی بود که حمایت از سازمان را به دولتمردان امریکا توصیه کرد و گفت: «سازمان مجاهدین خلق یک سازمان مترقی سوسیالیستی است که امکان پیروزی آن در مناقشات داخلی ایران زیاد است و امریکایی ها نباید از روی‌کارآمدن آن واهمه‌ای داشته باشند.» بدین‌ترتیب، مقدمات چرخش علنی سازمان به‌سوی غرب و شناسایی جدید دولت‌های غربی از سازمان در این دوره بنا نهاده شد.⁽¹⁾

صدور حکم اعدام محمدرضا سعادتی

محمدرضا سعادتی عضو کادر مرکزی و نفر دوم سازمان مجاهدین خلق که از چپ‌روترین افراد سازمان به شمار می‌رفت و به‌جرم ارتباط ویژه اطلاعاتی با عوامل سازمان جاسوسی شوروی (کا.گ.ب.) در زندان به سر می‌برد،⁽²⁾* پس از اثبات نقشش در ترور محمد کچویی مدیر زندان اوین و اقدام به ترور آیت‌الله محمد گیلانی و سید اسدالله لاجوردی مجدداً محاکمه و به اعدام محکوم شد. سعادتی تا قبل از شهادت کچویی همچنان بر مواضع سازمان پافشاری می‌کرد و پس از مشخص‌شدن نقشش در این ترور، به‌مدت یک ماه در انفرادی به سر برد و ارتباطش با سازمان قطع شد. وی در این مدت وصیت‌نامه‌ای نوشت. در قسمتی از این وصیت‌نامه خطاب به کادر رهبری و اعضای سازمان آمده است: «سازمان در دامی که امپریالیست‌ها برای آن چیده بودند، گرفتار شد.» سعادتی در بخش دیگری از این وصیت‌نامه نوشته است: «هرچند این وصیت‌نامه ممکن است به سازمان ضربه سیاسی بزند، ولی او این ضربه را هشدار به افراد می‌داند.» وی همچنین درباره ضرورت دفاع از مواضع ضدامپریالیستی جمهوری اسلامی نوشت: «من اکنون فکر می‌کنم که خط اصولی و صحیح، دفاع و تقویت مواضع ضدامپریالیستی رژیم حاکم است و مقابله و تضعیف آن در این مواضع اپورتونیسم چپ است. امام خمینی در شرایط کنونی مظهر خشم توده‌های محروم ایران و حتی منطقه علیه

1) این شناخت و درک متقابل بعدها منجر به ایجاد ارتباط سازمان با برخی محافل سیاسی و سرویس‌های اطلاعاتی غرب و به‌ویژه امریکا شد و سازمان رسماً و در عمل از حمایت این محافل برخوردار گردید.

2) * محمدرضا سعادتی 6 اردیبهشت 1358 در یکی از خانه‌های امن سازمان درحوالی میدان هفت‌تیر تهران - که با پوشش یک شرکت صنعتی (با نام نولکو) فعالیت می‌کرد - درحال تبادل اسناد محرمانه ساواک مربوط به سرلشکر احمد مقربی - که سال‌ها مسئول خرید نظامی ارتش شاه از امریکا و کشورهای غربی و درعین‌حال به‌مدت 30 سال عامل کا.گ.ب. بود و اطلاعات محرمانه ارتش شاه را دراختیار روس‌ها قرار می‌داد - دستگیر و پس از یک محاکمه جنجالی به 10 سال زندان محکوم شد.

غارتگری‌ها و جنایات جهانخواران است و چرا این خشم را تقویت نکنیم و چهره خندان امام خمینی را برای خود و برای توده‌ها طلب کنیم. امپریالیست‌ها از این خشم انقلابی وحشت دارند.»

اما همان‌گونه که انتظار می‌رفت و به‌رغم انتشار متن دست‌نویس وصیت‌نامه، سازمان با فحاشی علیه نظام و مسئولان بدون پرداختن به متن وصیت‌نامه آن را جعلی خواند.

نگاهی گذرا به اوضاع داخلی ایران

در این دوره (از اول مرداد تا 14 مهر 1360)، وقایع مهم و تأثیرگذاری در عرصه سیاسی در داخل کشور رخ داد که از آن جمله می‌توان به برگزاری دو انتخابات ریاست‌جمهوری به فاصله 70 روز از یکدیگر اشاره کرد.

آغاز این دوره مقارن با انتخابات دومین دوره ریاست‌جمهوری ایران است.⁽¹⁾با انتخاب محمدعلی رجایی در 2 مرداد 1360، خلأ جایگاه رئیس قوه اجرایی کشور مرتفع شد و با معرفی محمدجواد باهنر به‌عنوان نخست‌وزیر و پس از آن، معرفی کابینه و رأی اعتماد مجلس به آن در 26 مرداد 1360، ساختار اجرایی کشور که درپی رأی به عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر ناقص شده بود، کامل شد؛ بدین‌ترتیب با شکل‌گیری هیئت دولت گام مثبتی به‌سوی ثبات سیاسی کشور برداشته شد. اما این وضعیت چندان دوام نیافت و دو هفته بعد در تاریخ 8 شهریور 1360، رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر در انفجار ساختمان نخست‌وزیری به شهادت رسیدند و بار دیگر شرایط همچون گذشته شد. بلافاصله پس از این واقعه، برای دومین‌بار، شورای موقت ریاست‌جمهوری (مرکب از آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس دیوان‌عالی کشور و حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی) تشکیل شد و اداره امور کشور را در دست گرفت. این شورا 10 شهریور 1360، آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی را به‌عنوان نخست‌وزیر موقت انتخاب و به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد. مجلس نیز فردای آن روز به وی رأی اعتماد داد. نخست‌وزیر هم بعدازظهر روز 11 شهریور 1360، کابینه جدید را که بجز وزیر کشور⁽²⁾همان وزیران دولت قبل بودند، به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد و مجلس نیز در جلسه علنی روز 12 شهریور 1360، با 170 رأی موافق، 4 رأی مخالف و 4 رأی ممتنع، به کابینه آیت‌الله مهدوی کنی رأی اعتماد داد. بدین‌ترتیب، در کمتر از 4 روز، نظام اجرایی کشور سامان یافت و در امور اجرایی اختلالی به وجود نیامد.

برگزاری سومین انتخابات ریاست‌جمهوری کشور مهم‌ترین اولویت و برنامه دولت جدید بود.

1) پس از رأی مجلس شورای اسلامی به عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر در 31 خرداد 1360 و تأیید رأی نمایندگان توسط امام خمینی در یکم تیر 1360، مطابق قانون، شورای موقت ریاست‌جمهوری (متشکل از حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، آیت‌الله بهشتی رئیس دیوان‌عالی کشور و محمدعلی رجایی نخست‌وزیر) اداره امور اجرایی کشور را بر عهده گرفت. این شورا با همکاری دولت، زمینه را برای برگزاری دومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری فراهم کرد.

2) شهردار تهران به‌جای آیت‌الله مهدوی کنی به‌عنوان وزیر کشور به مجلس معرفی شد.

از همین رو، روز جمعه 10 مهر 1360 به‌عنوان روز انتخابات تعیین شد. این انتخابات حدوداً یک ماه پس از شهادت محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر، درحالی‌که کشور هنوز تحت‌تأثیر حادثه انفجار دفتر نخست‌وزیری بود، با شکوه هرچه تمام‌تر برگزار شد. با اعلام انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای امام‌جمعه تهران و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع به‌عنوان سومین رئیس‌جمهور ایران با کسب 95 درصد آراء در روز 13 مهر 1360، نظام مدیریتی و اجرایی کشور ظرفیت استثنایی خود را در مقابله با این بحران نشان داد.

تنش در رابطه ایران - فرانسه

روابط ایران و فرانسه در این دوره به‌شدت تحت‌تأثیر اوضاع سیاسی و حوادث داخلی ایران و شیوه برخورد دولت فرانسه در مواجهه با این حوادث و وقایع قرار داشت. فرار بنی‌صدر و رجوی به فرانسه، ورود آنان به یک پایگاه هوایی در حوالی پاریس و استقبال مقامات فرانسوی و اعطای پناهندگی به آنان در همان لحظات اولیه، رابطه دو کشور را وارد مرحله‌ای بحرانی و پرتنش کرد. انتشار خبر آگاهی برخی مقامات فرانسوی از موضوع فرار بنی‌صدر و رجوی و هماهنگی قبلی با آنان دراین‌باره، که سازمان مجاهدین خلق آن را فاش کرد، نشان می‌داد که فرانسه خود را برای بروز هر بحرانی در روابط سیاسی با ایران آماده کرده است.

سخنان چند روز قبل وزیر روابط خارجی فرانسه مبنی‌بر اعطای پناهندگی به اتباع هر کشوری، به‌ویژه ایران که از فرانسه درخواست پناهندگی کنند نیز به‌نوعی از تمایل و هماهنگی قبلی مقامات این کشور برای پذیرفتن آنان حکایت می‌کند. اما فقط چند ساعت پس از انتشار خبر ورود بنی‌صدر و رجوی به پاریس، باوجود آنکه دولت فرانسه در خبر مربوط به اعطای پناهندگی به آنان به متعهد بودنشان به انجام‌ندادن فعالیت سیاسی تأکید کرده بود، مصاحبه‌های بنی‌صدر و رجوی با رسانه‌ها میزان پایبندی آنان و دولت فرانسه را به ضرورت رعایت قوانین این کشور توسط پناهندگان سیاسی و صحت ادعای دولت فرانسه به اخذ چنین تعهدی را نشان داد.

ماجرای این فرار، واکنش‌هایی را در ایران برانگیخت. سرپرست سفارت فرانسه و سپس سفیر این کشور در تهران به وزارت امور خارجه احضار شدند و معاون سیاسی وزارت امور خارجه درخواست استرداد بنی‌صدر را به آنان ابلاغ کرد. سخنگوی دولت نیز اعلام کرد روابط غیردوستانه فرانسه در روابط دو کشور تأثیر دارد. درپی این واقعه، گروه‌هایی از مردم تهران چند روز پی‌درپی، مقابل سفارت فرانسه تجمع کرده و خواهان استرداد بنی‌صدر و رجوی ازسوی دولت این کشور شدند. پس از اوج‌گرفتن تظاهرات مردم در تهران و اجتماع در مقابل سفارت فرانسه، این‌بار مقامات فرانسوی رفتار محتاطانه‌تری را در پیش گرفتند و اعلام کردند باوجود تصمیم مقامات این کشور مبنی‌بر اعطای پناهندگی سیاسی به بنی‌صدر، انتظار می‌رود که روابط ایران و فرانسه عادی بماند و دلیلی وجود ندارد که مقامات تهران دست به اقدامات تلافی‌جویانه بزنند. حتی برخی رسانه‌های غربی اعلام کردند که دولت فرانسه برای کاهش تشنج در روابط میان تهران و پاریس به بنی‌صدر هشدار داده است که اگر

وی به تعهد کتبی خود پایبند نباشد، تصمیمات مقتضی را اتخاذ خواهد کرد. اما باوجود این ژست فرانسویان، مصاحبه‌های بنی‌صدر و رجوی و حتی سرهنگ معزی - خلبان مخصوص شاه که هواپیمای حامل این دو را به فرانسه هدایت کرده بود - با نشریات همچنان ادامه داشت.

یک هفته پس از ماجرای فرار و تندترشدن لحن بنی‌صدر و رجوی علیه ایران در مصاحبه‌های روزانه، روابط سیاسی فرانسه و ایران بحرانی‌تر شد، تا جایی‌که مجدداً سفیر فرانسه در تهران به وزارت امور خارجه احضار گردید و از وی خواسته شد ظرف 3 روز، ایران را ترک کند. فرانسه نیز متقابلاً با اعزام معاون بخش خاورمیانه‌ای وزارت امور خارجه خود به تهران، تصمیم دولت این کشور مبنی‌بر خارج‌کردن اتباع فرانسوی از تهران و احضار سفیر خود را به مقامات ایران اعلام کرد و دلیل آن را بیم از تهدید اتباع خود در تهران ذکر کرد. پس از آن، فرانسه در دو پرواز اختصاصی در تاریخ‌های 19 و 21 مرداد 1360، حدود یک‌صد فرانسوی مقیم تهران را که تعدادی از آنان بازرگان و عده‌ای نیز از کارکنان سفارت این کشور در تهران بودند، از ایران خارج کرد. در طول 7 روزی که مقدمات خروج این افراد از ایران فراهم می‌شد، دولت فرانسه محدودیت‌هایی در فعالیت بنی‌صدر و رجوی ایجاد کرد و ضمن افزایش تدابیر امنیتی در محل سکونت آنان ورود و خروج افراد به آنجا را کنترل می‌کرد تا جایی‌که برخی رسانه‌ها آن را نوعی "بازداشت غیررسمی" خواندند. اما پس از خروج اتباع فرانسوی از تهران محدودیت‌های اعمال‌شده نیز مرتفع گردید.

رفتار مقامات فرانسوی در طول این دوره براساس رعایت مصالح و منافع این کشور طراحی و اجرا می‌شد. درحالی‌که فعالیت آزادانه بنی‌صدر و رجوی با نظارت نیروهای امنیتی فرانسه ادامه داشت، دو اقدام فرانسه شامل تحویل 3 ناوچه جنگی خریداری‌شده از این کشور⁽¹⁾و اقدام رئیس‌جمهور این کشور به ارسال پیام تبریک به مناسبت انتخاب رجایی به‌عنوان رئیس‌جمهور، گام‌های مثبت فرانسه برای کاهش التهابات بین دو کشور تلقی شد. البته پیام تبریک فرانسوا میتران با پاسخ تند رئیس‌جمهور جدید ایران مواجه گردید. ربوده‌شدن ناوچه جنگی ایرانی "تبرزین" در آب‌های اسپانیا در 22 مرداد 1360، فضای سیاسی بین دو کشور را ملتهب‌تر کرد؛ مقامات فرانسوی به ربایندگان ناوچه که پس از یک هفته سرگردانی در آب‌های چند کشور منطقه در 27 مرداد 1360 وارد بندر مارسی فرانسه شده بودند، اجازه اقامت دادند و به درخواست ایران برای استرداد ربایندگان نیز وقعی ننهادند.⁽²⁾*

از سوی دیگر، وجود شواهدی مبنی‌بر دست‌داشتن سازمان مجاهدین خلق در شهادت رجایی و باهنر و همچنین روند رو به رشد روابط عراق و فرانسه و انتشار اخباری مبنی‌بر امضای چند

1) این 3 ناوچه آخرین بخش از 12 فروند ناوچه جنگی خریداری‌شده از فرانسه در زمان شاه بود که تعدادی از آنها قبل و تعدادی بعد از انقلاب تحویل ایران شده بود.

2) ین از دولت فرانسه خریداری شده و در 10 مرداد 1360 درحالی‌که راهی آب‌های ایران بود، در آب‌های اسپانیا ربوده شد. این ناوچه 17 روز بعد آزاد شد و به‌همراه دو ناوچه دیگر، به‌سمت ایران حرکت کرد و در تاریخ 9/7/1360 وارد بندرعباس شد.

قرارداد فروش تسلیحات نظامی فرانسوی به عراق موجب شد روابط ایران و فرانسه تا پایان این دوره از روزشمار و حتی بعدها نیز به‌حالت عادی بازنگردد. البته در این دوره چند حادثه دیگر ازجمله انفجارهایی در کنار ساختمان بانک صادرات ایران، دفتر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و ساختمان چند مؤسسه فرانسوی در بیروت و ترور و کشته‌شدن سفیر فرانسه در لبنان نیز به وقوع پیوست که تحلیلگران رسانه‌ای این حوادث را با اختلافات دو کشور مرتبط دانستند.

رابطه ایران - کویت

در میان کشورهای حاشیه خلیج‌فارس که عموماً در جنگ از عراق حمایت می‌کردند، کویت جایگاه ویژه‌تری داشت. هم‌مرزبودن با عراق (مرز آبی و خاکی) و ایران (مرز آبی)، وجود اختلافات ریشه‌دار مرزی با عراق و ادعاهای ارضی عراق درباره کویت (تاحدی که حزب بعث عراق هیچ‌گاه کویت را به‌عنوان یک کشور مستقل به رسمیت نشناخت و همواره از آن به‌عنوان یکی از استان‌های عراق نام می‌برد) و واهمه کویتی‌ها از برخی اقدامات مداخله‌جویانه عراق در خاک این کشور که تبدیل به نوعی باج‌خواهی شده بود، سبب گردید تا دولت کویت در جنگ جانب رژیم عراق را گرفته و درعین‌حال همواره نگران برخوردهای دولتمردان این کشور با خود باشد. در دوره کتاب 15 روزشمار، وقوع 2 حادثه، موجب بروز تنش‌هایی در رابطه ایران و کویت شد و عراق که به‌نوعی در ایجاد و خلق هر دو ماجرا نقش داشت، درعین‌حال کوشید از این وقایع به نفع خود و علیه ایران و درجهت تبدیل‌کردن جنگ به جنگ ایران و اعراب بهره‌برداری کند.

الف) توقیف کشتی دانمارکی ال.سی.کت.

کشتی تجاری دانمارکی ال.سی.کت. که محموله نظامی و مواد منفجره ازجمله 177 تن دینامیت متعلق به عراق را به یکی از بنادر کویت حمل می‌کرد، در 19 مرداد 1360، به‌وسیله ناوهای نیروی دریایی ارتش در 5/8 مایلی سواحل ایران توقیف و محموله آن در بندرعباس تخلیه شد. درپی این اقدام، علی شمس اردکانی سفیر ایران در کویت، در پاسخ به القای "ناامنی کشتیرانی در خلیج‌فارس" توسط عراق و کویت و برخی کشورهای حامی عراق در جنگ، رسماً اعلام کرد ایران درعین‌حال که سلامت تردد کشتی‌ها را از تنگه هرمز تأمین و تضمین کرده است، اجازه عبور سلاح از این منطقه به مقصد عراق را نمی‌دهد و از ارسال این‌گونه تجهیزات برای دشمن با تمام قدرت جلوگیری خواهد کرد. آقای هاشمی رفسنجانی نیز در خطبه‌های نماز جمعه تهران، توقیف کشتی حامل مهمات برای کشور متخاصم را حق مسلم برای کشور درحال جنگ (ایران) دانست. دولت عراق با سوءاستفاده از موقعیت ایجادشده وارد معرکه شد و سعدون حمادی وزیر امور خارجه این کشور در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل متحد با ادعای مالکیت کویت و امارات در مورد محموله، به این اقدام ایران اعتراض کرد.

پس از آنکه ایران به ذکر جزئیات و دلایل چنین اقدامی پرداخت، خبرگزاری کویت به نقل

از یک مقام وزارت امور خارجه این کشور خبر داد، دولت کویت با ارسال یک پیام رسمی به دولت ایران انصراف خود را از اعتراض به توقیف کشتی دانمارکی اعلام کرده است. این خبرگزاری درعین‌حال، این اقدام را نقض آزادی دریانوردی در آب‌های بین‌المللی، به‌ویژه سلب آزادی عبور از تنگه‌های بین‌المللی خواند.

ب) ادعای بمباران تأسیسات نفتی ام‌العیش کویت

50 روز پس از پایان ماجرای کشتی ال.سی.کت، وزیر امور اجرایی کابینه دولت کویت در 9 مهر 1360، اعلام کرد چند فروند هواپیمای نظامی ایران تأسیسات نفتی "ام‌العیش" واقع در 30 کیلومتری عمق خاک این کشور را بمباران کرده‌اند. اعلام این خبر روابط دو کشور را بیش از گذشته تحت‌تأثیر شرایط جنگی بین ایران و عراق قرار داد. مسئولان ایران؛ ازجمله سفیر ایران در کویت و ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، بلافاصله این خبر را تکذیب کردند؛ وزارت امور خارجه مسئولیت این اقدام را متوجه دولت عراق دانست و اعلام کرد عراق از کویت باج‌خواهی می‌کند و این حرکت سابقه دارد. همچنین سفیر کویت به وزارت امور خارجه احضار گردید و یادداشت دولت ایران مبنی‌بر تکذیب بمباران تأسیسات نفتی ام‌العیش به وی تسلیم شد. انتشار این خبر زمینه را برای بهره‌برداری کشورهای عربی حامی دولت عراق فراهم کرد؛ دولت‌های عراق، عربستان، اردن، مصر، بحرین و تونس حمایت خود را از کویت اعلام کردند و رسانه‌های این کشورها تبلیغات وسیعی را علیه ایران به راه انداختند که دراین‌میان، جراید کشورهای عراق، کویت، عربستان و اردن جلودار بودند.

این خبر همچنین انعکاس وسیعی در سطح منطقه و غرب یافت. دراین‌میان، واکنش برخی دولتمردان امریکایی جنبه‌های پنهان این ماجرا را آشکار کرد و از ارتباط این ادعا با فروش 5 فروند هواپیمای جاسوسی آواکس به عربستان پرده برداشت. الکساندر هیگ وزیر امور خارجه امریکا، در یک سخنرانی در جمع اعضای کمیته امور خارجی سنای این کشور اعلام کرد هواپیماهای آواکس متعلق به امریکا که در عربستان مستقر هستند، جت‌های ایران را هنگام پرواز برای بمباران مناطق نفتی شمال کویت ردیابی کرده‌اند. وی خطاب به اعضای این کمیته گفت: «این مؤید بی‌ثباتی خاورمیانه [غرب آسیا] است و به اعتقاد من هشداری برجسته و رخدادی جهت اهمیتِ دادن رادارهای پرنده به عربستان سعودی است. درک این جریان [طرح فروش آواکس به عربستان] نه‌تنها اشتباه نبوده، بلکه مطابق برنامه بوده و ضرورت کمک به عربستان سعودی را برای حفظ حوزه‌های نفتی تأیید می‌کند که برای امریکایی‌ها حیاتی است. براساس اطلاعات واصله از آواکس‌های مستقر در عربستان سعودی و درصورت هدایت جنگنده‌های هوایی برای درگیری، امکان سرنگون‌سازی هواپیماهای ایرانی وجود داشت.» همچنین نشریات اروپایی و امریکایی افشا کردند که دولت ریگان برای فروش 5 فروند آواکس به عربستان با مخالفت رژیم صهیونیستی و عده‌ای از سناتورهای امریکایی مواجه بوده است،

اما چند ساعت قبل از نشست مطبوعاتی ریگان، الکساندر هیگ از 4 شرط دولت امریکا که عربستان سعودی با آن موافقت کرده، خبر داد. ریگان نیز در این مصاحبه مطبوعاتی ابراز امیدواری کرد با امتیازات گرفته‌شده از مقامات عربستان، تردید نمایندگان و سناتورهای امریکایی از میان برود. این امتیازات برای دادن اطمینان به رژیم صهیونیستی بود که عربستان از این هواپیماها علیه اسرائیل استفاده نخواهد کرد.

ایران - سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف)

موضوع "فلسطین" یکی از اولویت‌های اصلی در روابط خارجی ایران بوده و عمق راهبردی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا را تشکیل داده و برای ایرانیان جنبه های اعتقادی و دینی نیز داشته است. به همین دلیل، از اول پیروزی انقلاب اسلامی، رهبران سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف) به‌عنوان نماینده مردم فلسطین با اقبال و استقبال مسئولان نظام مواجه شده‌اند، اما رابطه ایران و ساف در این دوره وضعیت مطلوبی نداشت. در این مقطع، دو موضوع پیش آمد که روابط دو طرف را سردتر کرد.

الف) ادعای خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران

در آستانه روز جهانی قدس خبری درباره سقوط یک هواپیمای باربری آرژانتینی در خاک شوروی انتشار یافت که سرآغاز یک هجمه تبلیغاتی علیه جمهوری اسلامی ایران مبنی‌بر خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی شد. چند نشریه غربی با انتشار خبر سقوط این هواپیما از قول برخی منابع مجهول، مدعی شدند این هواپیما حامل تجهیزات نظامی خریداری‌شده از اسرائیل به مقصد ایران بوده است. مقامات ایران این ادعا را تکذیب کردند و از نقش عراق در طراحی این سوژه تبلیغاتی که با هدف تحت‌الشعاع قراردادن روز جهانی قدس تهیه و اجرا شده است، خبر دادند. ازجمله آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران از جریانات پشت پرده این سناریو که با طراحی عراقی‌ها اجرا شده بود، پرده برداشت. عراق نیز با احضار سفیران کشورهای اسلامی در بغداد و تسلیم نامه وزیر امور خارجه این کشور و اعزام 32 نماینده به کشورهای مسلمان و عربی کوشید همگان را متقاعد کند که بین ایران و رژیم صهیونیستی رابطه‌ای وجود دارد.

دراین‌میان، موضع‌گیری مقامات ساف درخور تأمل است. آنها از یک‌سو سیاست‌های ایران را در تضاد بنیانی با هرنوع ارتباط و معامله با رژیم صهیونیستی می‌خواندند، اما از سوی دیگر، با موضع‌گیری‌هایی دوپهلو این ادعا را با قاطعیت نفی نمی‌کردند؛ ازجمله صلاح زواوی سفیر فلسطین در تهران، دراین‌باره گفت: «مسلم است که من نمی‌توانم بگویم والله‌العظیم ایران از اسرائیل اسلحه نخریده است، زیرا من یک مقام مسئول ایران که در جریان باشد، نیستم.»

ب) دیدار هانی‌الحسن و رجوی در پاریس

در این برهه، اخباری مبنی‌بر موضع‌گیری برخی مسئولان ساف به نفع سازمان مجاهدین خلق و دیدار هانی‌الحسن مشاور سیاسی یاسر عرفات و عضو کمیته مرکزی ساف با مسعود رجوی در ویلای کاظم رجوی (برادر مسعود رجوی) در فرانسه منتشر شد که در ابتدا، چند تن از رهبران ساف آن را تکذیب کردند، اما انتشار عکس‌های این دیدار در نشریه انگلیسی تایمز مالی و سخنان برخی مقامات سازمان آزادی‌بخش فلسطین مبنی‌بر آگاهی از رخ‌دادن کشتارهای وسیع در ایران و کاهش فعالیت اتباع فلسطینی در ایران و انتشار خبری مبنی‌بر حضور حداقل 300 تن از اعضای سازمان مجاهدین خلق در پایگاه‌های ساف در بیروت، از رابطه عمیق و جانب‌دارانه رهبران ساف با سازمان مجاهدین خلق خبر می‌داد. ضمن آنکه سازمان مجاهدین خلق نیز خبر دیدار و حمایت ساف از سازمان مجاهدین خلق را تأیید کرد.

پس از قطعی‌شدن صحت خبر این دیدار، مقامات ساف درصدد توجیه آن برآمده و با ادعای احضار هانی‌الحسن به مقر ساف در بیروت، کوشیدند اهمیت موضوع را درحد یک اقدام شخصی تنزل دهند و گفتند که او دستوری برای این کار نداشته و این کار ابتکار شخص وی بوده است. درپی این ماجرا، هرچند مقامات و نهادهای انقلابی ایران به‌دلیل پاره‌ای ملاحظات از موضع‌گیری صریح دراین‌باره خودداری می‌کردند، اما بهزاد نبوی سخنگوی دولت جمهوری اسلامی ایران، موضع دولت را این‌گونه اعلام کرد: «اگر چنین ملاقاتی صورت گرفته باشد، ازنظر ما مردود است و ما از سازمان آزادی‌بخش فلسطین گله خواهیم کرد، چراکه این را می‌شود یک اقدام غیردوستانه تلقی کرد.» این موضوعات سبب شد رابطه ایران و ساف سردتر از قبل شود.

همچنین محمدحسین لواسانی مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت امور خارجه، در مصاحبه‌ای در بیروت با نوعی مرزبندی بین موضوع "انقلاب و مردم فلسطین" و "سازمان آزادی‌بخش فلسطین" درباره تأثیر ملاقات در رابطه ایران با فلسطین گفت: «رهبر و ملت ایران قبل و بعد از انقلاب، با قدرت کامل پشتیبان انقلاب فلسطین بوده و هستند و اگر احیاناً بعضی از اطرافیان فلسطینیان نسبت به ما موضع خاصی دارند و یا برعکس، این مسئله هیچ‌گونه تأثیری بر اصل پشتیبانی انقلاب اسلامی ایران از انقلاب فلسطین نخواهد داشت.

روزشمار جنگ پنجشنبه 1 مرداد 1360 21 رمضان 1401 23 ژوئیه 1981

در یک عملیات مین‌گذاری و کمین نیروهای سپاه پاسداران در منطقه دشت عباس، 2 نفربر زرهی ارتش عراق منهدم گردید و حدود 10 نفر از نیروهای عراقی کشته شدند. در این عملیات، نیروهای خودی ابتدا مسیر تردد نیروهای ارتش عراق را مین‌گذاری کردند و ساعاتی بعد، 2 نفربر عراقی را که به‌دلیل برخورد با مین متوقف شده بودند، با آر.پی.جی. منهدم کردند.⁽¹⁾ارتش عراق نیز ساعت 6:30 صبح امروز، شهر دزفول را گلوله‌باران کرد که براثر آن، 4 تن از مردم شهر شهید و 3 تن زخمی شدند. همچنین یک کامیون آتش گرفت.⁽²⁾

در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای اصفهان، رشت، تهران و اقلید فارس، 6 نفر شهید و 9 نفر مجروح شدند.

در اولین اقدام، حجت‌الاسلام سید حسن بهشتی‌نژاد جانشین امام‌جمعه اصفهان و رئیس شعبه 2 دادگاه انقلاب اسلامی شیراز و کاندیدای نمایندگی در انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس اصفهان، ساعت 6 صبح، به‌دست دو موتورسوار وابسته به سازمان مجاهدین خلق ترور و شهید شد.

ضاربان با مراجعه به منزل حجت‌الاسلام بهشتی‌نژاد، بلافاصله پس از اینکه وی در را باز کرد، به‌سمت او تیراندازی کردند. در این حادثه، برادرزاده نامبرده نیز به شهادت رسید.⁽³⁾-⁽⁴⁾تروریست‌ها پس از این اقدام، از محله حادثه گریختند. نامبرده، عموزادۀ آیت‌الله دکتر محمدحسین بهشتی بود.⁽⁵⁾*⁽⁶⁾

1) سند شماره 4645 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دفتر سیاسی و انتظامی استانداری خوزستان به معاونت سیاسی و اجتماعی وزارت کشور، 7/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4501 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، شماره 294، 3/5/1360، ص1.

2) سند شماره 4606 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی دزفول به فرمانداری دزفول، 1/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص4.

3) سازمان مجاهدین خلق در اخبار ساعت 21 مورخ 9 مرداد 1360 رادیو مجاهد (متعلق به سازمان مجاهدین خلق)، مسئولیت این ترور را بر عهده گرفت. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص7 ضمیمه، رادیو مجاهد) نیروهای سپاه پاسداران اصفهان، ضارب شهید بهشتی‌نژاد را در روز 8 شهریور 1360، دستگیر کردند.

4) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/5/1360، ص5؛ و - روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص3.

5) * حجت‌الاسلام باهنر دبیرکل حزب جمهوری اسلامی، به مناسبت شهادت حجت‌الاسلام بهشتی‌نژاد پیامی خطاب به مردم اصفهان صادر کرد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 125، 2/5/1360، ص34)

6) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10.

همچنین ساعت 7:30 امروز، بازپرس کمیته مرکزی منطقه 13 تهران در خیابان سیزده آبان، ترور شد. در این حادثه، ضاربان که در نزدیکی منزل محمدحسین جمشیدی کمین کرده بودند، با شلیک چند گلوله - که به پشت و کمر وی اصابت کرد - او را به شهادت رساندند و به‌وسیله یک خودرو و یک موتورسیکلت متواری شدند.⁽¹⁾مسئول سپاه پاسداران منطقه 9 تهران نیز صبح امروز هدف سوءقصد دو موتورسوار قرار گرفت و شهید شد.⁽²⁾

در شهر رشت نیز دقایقی قبل از اذان مغرب، یکی از افراد فعال و متعهد شهر به نام کریم اسلام‌پرست که با موتور درحال عبور از خیابان افخرا بود، هدف قرار گرفت و براثر اصابت تیر به سرش، به شهادت رسید.⁽³⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، پس از غروب آفتاب، فردی مسلح از دیوار منزل یکی از افراد متعهد شهر در خیابان لاکانی به‌داخل حیاط پرید و با پرتاب نارنجک و سپس شلیک رگبار اسلحه یوزی، 7 تن از جوانان متعهد شهر را - که درحال صرف افطار بودند - هدف قرار داد و بلافاصله با همراهانش به‌وسیلة موتورسیکلت از محل حادثه گریخت. در این حمله فردی به نام مجید ثابت‌قدم به شهادت رسید و بقیه افراد مجروح شدند.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

همچنین در سوءقصد ناموفق به حجت‌الاسلام فاضل هرندی کاندیدای نمایندگی مجلس شورای اسلامی از اقلید فارس، 3 نفر از همراهان وی مجروح شدند. وی که برای تبلیغات انتخاباتی به منطقه آب‌باریک از توابع این شهرستان رفته بود، توسط دو موتورسوار مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق⁽⁶⁾به رگبار بسته شد، اما آسیبی ندید.⁽⁷⁾

درپی این حادثه، سپاه پاسداران اقلید، 7 نفر را شناسایی و دستگیر کرد.⁽⁸⁾

تلاش سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای برهم‌زدن انتخابات ریاست‌جمهوری که قرار است فردا برگزار شود، با هوشیاری و اقدام به‌موقع پاسداران ناکام ماند.

درپی کشف یک خانه تیمی و دستگیری چند تن از افراد وابسته به سازمان و اعترافات یکی از آنان، امروز اجتماع عناصر سازمان برای سازماندهی نهایی فعالیت‌های تخریبی در انتخابات جمعه 2 مرداد 1360، در یکی از پارک‌های تهران لو رفت و حدود 60 تن از آنان دستگیر شدند.

1) همان، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 125، 2/5/1360، ص34.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 125، 2/5/1360، ص31.

3) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10 ؛ و - سند شماره 42598 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از رشت به تهران فرماندهی سپاه، 4/5/1360، سند تک‌برگی.

4) یکی از عاملان این ترور در 22 مرداد 1360، شناسایی و دستگیر شد. به گزارش سپاه پاسداران رشت، این فرد از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق بود که با نفوذ در جمع افراد متعهد شهر آنان را شناسایی و مشخصاتشان را برای ترور به سازمان اعلام می‌کرد. (خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، ص21، رشت - خبرگزاری پارس، 22/5/1360)

5) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10؛ و - روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص13.

6) رادیو مجاهد با اعلام خبر این ترور، مدعی شد که آقای فاضل هرندی در این سوءقصد مجروح شده است. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص7 ضمیمه، خبرگزاری پارس، رادیو مجاهد، 9/5/1360)

7) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10.

8) روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص4.

براساس دستور مؤکد سازمان، قرار بود این افراد حوزه‌های انتخاباتی و شعب اخذ رأی را شناسایی کنند و در روز برگزاری انتخابات، افراد شاخه نظامی این سازمان اقدامات خود را به دو شکل "حمله مسلحانه به بعضی شعب اخذ رأی" و "پرتاب بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا به سایر شعب" انجام دهند تا بدین‌ترتیب، با به‌آتش‌کشیدن حوزه‌های اخذ رأی، مانع رأی‌گیری شوند.⁽¹⁾-⁽²⁾

در چند اقدام تروریستی که اغلب آنها به‌دست عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) انجام شد، 4 نفر مجروح شدند و خساراتی نیز به بار آمد. امروز همچنین 3 خانه تیمی کشف شد و 18 نفر نیز دستگیر شدند.

در یکی از این اقدامات، در تهران، چند موتورسوار مسلح، 2 نارنجک جنگی به ساختمان سازمان انتقال خون در خیابان استاد نجات‌اللهی پرتاب کردند که براثر انفجار آنها به چند اتومبیل پارک‌شده در مقابل ساختمان خساراتی وارد شد، اما کسی آسیب ندید.⁽³⁾در انفجار بمب نیز یک کیوسک فروش بلیط در میدان توحید منهدم شد.⁽⁴⁾در خیابان مطهری هم چند تن به‌قصد ایجاد اغتشاش اقدام به آتش‌زدن چند حلقه لاستیک خودرو کردند که یک نفر از آنان دستگیر شد.⁽⁵⁾

در اراک نیز یک موتورسوار نارنجکی به‌داخل ساختمان روابط عمومی سپاه پرتاب کرد که درپی آن، شیشه‌های ساختمان شکست و خساراتی وارد شد.⁽⁶⁾

در اقدامی دیگر، در ساعت 2 بامداد، چند تن از عناصر گروه‌های مسلح به جایگاه پمپ بنزین کارخانه قند ارومیه حمله کردند و خساراتی به ساختمان و تأسیسات آن وارد آوردند.⁽⁷⁾

در ایلام هم یک بمب آتش‌زا به‌سوی ماشین استانداری پرتاب شد که خسارتی به همراه نداشت. عامل این حادثه دستگیر شد و چند بمب دست‌ساز و آتش‌زا نیز از وی به دست آمد.⁽⁸⁾

در بابل هم 2 حادثه رخ داد: در حادثه اول، افراد وابسته به سازمان به‌بهانه پخش آش نذری به منزل یکی از نیروهای سپاه این شهر رفتند و محتوای کاسه‌ای را که اسید بود به‌صورت وی و خواهرش پاشیدند.

در حادثه بعدی، یک بمب آتش‌زا به منزل یکی از افراد متعهد این شهر پرتاب شد که براثر انفجار آن، اموال وی خسارت دید.⁽⁹⁾

در سنقر هم یک نارنجک به منزل یکی از نیروهای سپاه پرتاب شد که درنتیجة این اقدام، یک نفر به‌طور سطحی زخمی شد.⁽¹⁰⁾

1) مصاحبه با یکی از افراد دستگیرشده در این خانه تیمی درباره شیوه اجرای این تصمیم سازمان در روزشمار 3/5/1360 آمده است.

2) روزنامه اطلاعات، 4/5/1360، ص2؛ و - اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص179.

3) روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص14.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، ص9.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص8.

6) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 125، 2/5/1360، ص32.

8) سند شماره 42582 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه کرمانشاه به اطلاعات سپاه مرکز، 3/5/1360، سند تک‌برگی.

9) سند شماره 42596 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از بابل (ساری) به تهران (فرماندهی سپاه)، 4/5/1360، سند تک‌برگی.

10) روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص10.

در رشت، با بمب آتش‌زا به منزل فرمانده عملیات کمیته مرکزی شهر و به یکی از وعاظ شهر حمله شد. در این حملات، کسی آسیب ندید.⁽¹⁾

انفجار بمب در مقابل منزل شهردار پره‌سر از توابع هشتپر، خسارت کمی ایجاد کرد، اما به آتش کشیده‌شدن یک نانوایی در رضوان‌شهر از توابع هشتپر، موجب سرایت آتش به 6 مغازة دیگر شد و حدود یک‌صد هزار تومان خسارت به بار آورد. همچنین یک چادر گروهی مربوط به نیروهای بسیج در یکی از چهارراه‌های شهر رودسر، به‌دست عناصر وابسته به گروه‌های مخالف به آتش کشیده شد.⁽²⁾

در 3 حادثه جداگانه در قوچان، پرتاب بمب آتش‌زا به منزل 3 نفر از افراد متعهد شهر، موجب آتش‌گرفتن منازل آنان و به‌بارآمدن خساراتی شد. با پیگیری‌های انجام‌شده، 3 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که چند بمب آتش‌زا به همراه داشتند، دستگیر شدند.⁽³⁾

در بجنورد هم چند بمب آتش‌زا به منازل 2 تن از افراد متعهد شهر پرتاب شد. در تربت حیدریه نیز با چند بمب دست‌ساز به ساختمان بخش فرهنگی و قسمت موتوری سپاه پاسداران حمله شد. در بخش خواف از توابع شهرستان تربت حیدریه هم یک بمب دست‌ساز به یک مسجد⁽⁴⁾پرتاب شد که آتش‌سوزی مختصری ایجاد کرد. عامل این حادثه دستگیر شد. در تایباد نیز یک کتاب‌فروشی و منزل یکی از افراد متعهد شهر به آتش کشیده شد.⁽⁵⁾

در اقدامی دیگر، در شیراز، 3 بمب آتش‌زای دست‌ساز به ساختمان "ستاد دانشجویان مسلمان" و منزل 2 نفر از اهالی متعهد شهر پرتاب شد که خسارات جزئی به بار آورد.⁽⁶⁾

در مشهد هم یک نارنجک ساچمه‌ای به‌سوی ساختمان حزب جمهوری اسلامی پرتاب شد که براثر انفجار آن، یک نفر مجروح گردید. عامل حادثه نیز دستگیر شد. هدف از این اقدام، سوءقصد به حجت‌الاسلام کامیاب یکی از کاندیداهای مجلس شورای اسلامی از مشهد ذکر شده است.

علاوه‌براین، یک بمب در خیابان مدرس مشهد منفجر شد که باعث زخمی‌شدن دو عابر و واردآمدن خساراتی به ساختمان‌های اطراف شد. هم‌زمان با انفجار این بمب، مغازه یکی از افراد متعهد شهر در خیابان عشرت‌آباد آتش زده شد و نارنجکی هم به‌سوی منزل سرپرست بنیاد مستضعفان خراسان پرتاب شد که این دو حادثه تلفات جانی و خسارت مالی نداشت.⁽⁷⁾

پرتاب دو نارنجک به‌داخل ستاد اداری سپاه پاسداران زنجان نیز - که با استفاده از تاریکی شب انجام شد - خسارت جزئی وارد کرد.⁽⁸⁾

در ساری، کازرون و کردکوی نیز 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق کشف شد و تعدادی بمب دست‌ساز و آتش‌زا و مقادیری مواد منفجره از آنها به دست آمد. همچنین در این سه شهر، به‌ترتیب 4، 3 و 4 نفر دستگیر شدند.⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص25.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 125، 2/5/1360، ص20.

3) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص15، قوچان - واحد مرکزی خبر به نقل از سپاه پاسداران قوچان.

4) این مسجد یکی از محل‌های اخذ رأی در انتخابات روز بعد بود.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص10.

6) سند شماره 42619 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به تهران (اطلاعات و فرماندهی سپاه مرکز)، 6/5/1360، سند تک‌برگی.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 125، 2/5/1360، ص14.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، ص7.

9) سند شماره 42599 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ساری به تهران (فرماندهی سپاه)، 4/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 42658 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی و اطلاعات سپاه شیراز به فرماندهی و اطلاعات سپاه مرکز، 7/5/1360، سند تک‌برگی.

تعداد اندکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مقابل مجسمه آزادی در بندر نیویورک، اجتماع کرده و 2 تن از آنان خود را به پایه این مجسمه زنجیر کردند.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، سخنگوی دفتر پارک‌های ملی امریکا تعداد این افراد را 12 نفر اعلام کرد و گفت: بقیه تظاهرکنندگان اعلامیه‌هایی را پخش کردند که در آن انتخابات (دومین دوره ریاست‌جمهوری) روز جمعه ایران محکوم شده است.

پلیس 4 تن از تجمع‌کنندگان را دستگیر کرد.⁽¹⁾

ماجرای سقوط یک فروند هواپیمای باری متعلق به آرژانتین در خاک روسیه، که ادعا شده از ایران عازم قبرس بوده است، در هاله‌ای از ابهام رسانه‌ای شد.

به گزارش خبرگزاری پارس، هیچ خبری از این سانحه هوایی - که روز شنبه هفته جاری (27/4/1360) رخ داد - تا روز گذشته اعلام نشد، اما پس از اینکه کشور روسیه خبر این حادثه را منتشر ساخت، آرژانتین اعلام کرد که این هواپیما به اخطار هواپیمای نظامی روسی در منطقه ایروان توجه نکرده و پس از برخورد با این هواپیما سقوط کرده و آتش گرفته است.

آژانس‌های مطبوعاتی غربی اعلام کردند که احتمالاً یک خلبان مخالف دولت ایران این هواپیما را ربوده و به خارج برده که در میان راه مسیر را گم کرده است.⁽²⁾⁽³⁾دراین‌حال، خبرگزاری فرانسه از مسکو این فرض را که هواپیمای آرژانتینی براثر مانور غلط هواپیماهای نیروی هوایی ارتش شوروی سقوط کرده باشد، محتمل دانست.⁽⁴⁾

رادیو بغداد در برنامه‌ای تبلیغاتی مدعی شد که رژیم عراق برای برقراری آتش‌بس در جنگ با ایران آمادگی دارد، اما درعین‌حال، بر آنچه آن را شناسایی حقوق این کشور خواند نیز تأکید کرد.

رادیو بغداد در برنامه‌ای که ساعت 9 صبح امروز، از این رادیو پخش شد، با اشاره به صحبت‌های صدام حسین در سالگرد روز ملی عراق، ادعا کرد که عراق از زبان رهبر خود علاقه‌مندی‌اش را به صلح و برقراری آتش‌بس میان دو کشور و ایجاد مناسبات با ایران بر پایه برابری و احترام به حاکمیت و به‌رسمیت‌شناختن حقوق خود ابراز کرده است و از این پس، ایران باید این دعوت را پذیرفته و به‌جای جنگ و اعزام نیرو به جبهه‌ها، با مذاکره، زمین‌های اشغال‌شده خود را مطالبه کند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 125، 2/5/1360، صص 20 و 25.

2) ماجرای سقوط این هواپیما در روزهای بعد منشأ انتشار گزارش‌های زیادی در رسانه‌های جهان شد و تعدادی از آنها ادعا کردند هواپیما حامل تجهیزات نظامی اسرائیلی به مقصد ایران بوده است.

3) همان، صص 18 و 32.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، صص 14 و 15، خبرگزاری فرانسه.

این رادیو درباره ادعاهای سرزمینی خود، که شامل بخش‌هایی از خاک ایران است، با اشاره

به حضور ارتش عراق در ایران هم گفت: «آیا بهتر آن نیست که این سرزمین‌ها بدون جنگ و درگیری به شما بازپس داده شود؟ ... همین ارتش دلیر [عراق] ممکن است سرزمین تحت کنترلش [در خاک ایران] را با صلح و آشتی و تفاهم و از راه شناسایی حقوق عراق و دست‌کشیدن از تجاوز و دخالت در امور داخلی‌اش ترک نموده و از آن عقب‌نشینی نماید.»⁽¹⁾

خبرگزاری تاس از مسکو گزارش داد: لئونید برژنف صدر هیئت‌رئیسه و نیکلای تیخونف نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی، که کشورشان تأمین‌کننده اصلی تسلیحات نظامی عراق در جنگ با ایران محسوب می‌شود، در پیامی به صدام حسین روز ملی عراق را تبریک گفتند.

آنان در این پیام ابراز اطمینان کرده‌اند که روابط شوروی و عراق توسعه بیشتری خواهد یافت. صدام حسین نیز در پاسخ، به تعمیق روابط دو کشور تأکید کرد.⁽²⁾

خبرگزاری یونایتدپرس به نقل از خبرگزاری خلیج از بغداد، به نقل از وزیر صنایع عراق اعلام کرد که این کشور قصد دارد در سال 1981 (1361 ه.ش)، پروژه‌های صنعتی را با 75/5 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری اجرا کند.

این مقام عراقی خاطرنشان کرده است که سرمایه‌گذاری در پروژه‌های صنعتی در شش‌ماهه اول سال 1981، 38 میلیون دلار بیش از سرمایه‌گذاری در همین مدت در سال قبل از آن بوده است.

در همین حال، مجله لبنانی الحوادث، یوگسلاوی را بزرگ‌ترین شریک بازرگانی عراق و ارزش مبادلات بازرگانی دو کشور را در سال قبل، 2/1 میلیارد دلار اعلام کرده و افزوده است: اخیراً عراق از یک شرکت یوگسلاوی خواسته تا طرح ایجاد یک ایستگاه برق در شمال بغداد را به ارزش 570 میلیون دلار اجرایی کند. در این طرح، حدود 2 هزار کارگر که اکثر آنها تبعه یوگسلاوی هستند، به کار گرفته خواهند شد. ضمن آنکه یوگسلاوی طرح دیگری به ارزش 143 میلیون دلار برای ساختن مجتمع‌های مسکونی در بغداد در دست اجرا دارد.

طرح‌های برق‌رسانی عراق 37/2 میلیارد دلار از بودجة توسعه ملی عراق را شامل می‌شود.⁽³⁾

وزارت دارایی امریکا اعلام کرد که تحویل 2 میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران در امریکا به‌دلیل مشکلات فنی و حقوقی با تأخیر مواجه شده است.

به گزارش رادیو لندن، اختلاف‌نظر بین نمایندگان ایران و امریکا بر سر نحوه رسیدگی به

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 125، 2/5/1360، ص18.

2) همان، ص7، مسکو - خبرگزاری تاس.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، صص 14 و 15.

شکایات مورد بحث طرفین، سبب تأخیر در کار انتقال این پول شده است. این مبلغ بخشی از

دارایی‌های ایران است که دولت این کشور در بانک مرکزی امریکا سپرده‌گذاری کرده و پس از آزادی گروگان‌های امریکایی در ایران از آن رفع توقیف شده و قرار بود روز یکشنبه نوزدهم ماه ژوئیه جاری (28 تیرماه 1360)، به ایران منتقل شود؛ تاریخی که در موافقت‌نامه الجزایر (درباره آزادی گروگان‌های شاغل در سفارت امریکا در تهران) قید شده است. تعیین تکلیف بهره پول‌های بلوکه‌شده ایران در امریکا نیز از موارد اختلافی بین دو کشور اعلام شده است.

به گزارش خبرگزاری‌ها، به عقیده محسن نوربخش رئیس کل بانک مرکزی، حدود 7 سال طول خواهد کشید تا هیئت داوری بین‌المللی در لاهه هلند، رسیدگی به همه ادعاهای مالی اتباع امریکا علیه ایران را که حدود دو هزار مورد تخمین زده شده است، پایان دهد. وی همچنین گفته که ایران نیز 40 مورد شکایت مالی تسلیم هیئت داوری کرده است.

تسویه‌حساب مدعیان امریکایی از ایران براساس رأی دادگاه، از حساب تضمینی در یک بانک بی‌طرف که اعتبار آن هیچ‌گاه کمتر از پانصد میلیون دلار نخواهد بود، تأمین خواهد شد.

صدها کمپانی امریکایی که در جریان انقلاب ایران لطمه دیده‌اند، دعاوی خود را برای دریافت خسارات از ایران، به دادگاه لاهه ارجاع داده‌اند.⁽¹⁾در همین حال، به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، یک وکیل امریکایی از دولت این کشور خواست ایران به‌ازای هر روز بازداشت هر دیپلمات امریکایی در تهران، هزار دلار به آنان غرامت بپردازد که دراین‌صورت، هر گروگان 444 هزار دلار دریافت خواهد کرد.⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 125، 2/5/1360، صص 23 و 24، امریکا - خبرگزاری یونایتدپرس، 1/5/1360؛ و - همان، صص 3 - 1، رادیو لندن، 1/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، ص6 ضمیمه، رادیو کلن، 3/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، صص 12 و 13، واشنگتن - یونایتدپرس، 2/5/1360.

روزشمار جنگ جمعه2 مرداد 1360 22 رمضان 1401 24 ژوئیه 1981

شورای‌عالی دفاع در جلسه امشب خود که به ریاست محمدعلی رجایی نخست‌وزیر و با حضور اعضا⁽¹⁾تشکیل شد، علاوه‌بر بررسی وضعیت جبهه‌های جنگ، دو طرح درباره "ایجاد هماهنگی در انتشار اخبار و اطلاعات نظامی و اطلاعیه‌های مربوط به جنگ" و "تعیین جایگاه ستاد جنگ‌های نامنظم (شهید چمران) در سازمان نظامی" را به تصویب رساند.

در مصوبه اول، مقرر شد برای ایجاد هماهنگی در انتشار اخبار و اطلاعات نظامی مربوط به جنگ، شورایی مرکب از نمایندگان ارتش، سپاه و صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران زیر نظر کمال خرازی مسئول خبرگزاری پارس، تشکیل شود تا اخبار و اطلاعیه‌های مربوط به جنگ را بررسی و سپس اجازه انتشار آنها را صادر کند.⁽²⁾

در مصوبه دوم نیز مقرر شد که ستاد جنگ‌های نامنظم بدون تغییر در وضعیت کنونی در تابعیت ستاد ارتش قرار گیرد.⁽³⁾

همچنین در این جلسه پس از گزارش سرتیپ فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش از آخرین وضعیت جبهه‌های جنگ، درباره رکود در جبهه و انجام‌نشدن عملیات ازجانب ارتش باتوجه‌به وعده‌های قبلی، سؤال‌های اعتراض‌آمیزی مطرح شد که فرماندهان ارتش با بیان دلایل اجرانشدن عملیات، وعده کردند به‌زودی عملیات‌هایی انجام خواهد شد.⁽⁴⁾

1) در این جلسه، علاوه‌بر نخست‌وزیر، آقایان اکبر هاشمی رفسنجانی و سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی اعضای شورای موقت ریاست‌جمهوری، سرتیپ ولی‌الله فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، سرهنگ موسی نامجو نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، سرهنگ جواد فکوری فرمانده نیروی هوایی ارتش، یوسف کلاهدوز قائم‌مقام سپاه پاسداران، میرحسین موسوی وزیر امور خارجه، کمال خرازی مسئول خبرگزاری پارس و تعدادی از فرماندهان لشکرهای ارتش جمهوری اسلامی حضور داشتند.

2) سند شماره 435477 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دبیرخانه شورای‌عالی دفاع به سازمان خبرگزاری پارس، 4/5/1362، ص2.

3) سند شماره 189755 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دبیرخانه شورای‌عالی دفاع به ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، 4/5/1360، ص2؛ و - اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)؛ به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص181.

4) عبور از بحران، پیشین، ص180.

تعدادی از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب امروز پس از ایجاد یک درگیری ساختگی در محدوده پلیس راه میاندوآب در استان آذربایجان‌غربی - که باعث جلب‌نظر نیروهای جمهوری اسلامی به این منطقه شد - به پمپ بنزین این شهر حمله کردند. در این حمله، 4 دستگاه پمپ و یک خودرو پیکان در محوطه جایگاه آتش گرفت و ساختمان پمپ بنزین نیز به‌طور کامل در آتش سوخت.⁽¹⁾

هم‌زمان با اجرای دومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی در شمال‌غرب و غرب کشور، برای برهم‌زدن انتخابات و جلوگیری از حضور مردم پای صندوق‌های رأی، اقداماتی انجام دادند که به نتیجه نرسید. گزارش سپاه پاسداران دراین‌باره چنین است:

یکی از هواداران گروه‌های مخالف نظام بمبی را برای کارگذاشتن در مقابل منزل امام‌جمعه سنندج حمل می‌کرد که در نزدیکی منزل امام‌جمعه منفجر و حامل آن کشته شد. در قریه گریزه در حومه سنندج نیز براثر انفجار بمبی پای یک زن قطع شد. همچنین بمب دیگری در مسجد شریف‌آباد سنندج (در یکی از شعب رأی‌گیری) کشف و خنثی شد. در ارومیه هم براثر برخورد اتومبیل حامل صندوق اخذ رأی با مین کار گذاشته‌شده، یک سپاهی شهید و 2 نفر دیگر مجروح شدند.⁽²⁾

عناصر ضدانقلاب در میدان آزادی سنندج - که محل رفت‌وآمد مردم است - بمبی به قدرت 6 پوند کار گذاشته بودند که پس از کشف، با تلاش یکی از نیروهای متخصص ارتش خنثی شد.⁽³⁾

علاوه‌براین، یک بمب دست‌ساز نیز به‌سوی ساختمان جهاد سازندگی سنندج پرتاب شد که به یک اتومبیل خسارت زد.⁽⁴⁾

در پیرانشهر هم دو بمب قوی که در مقابل ستاد سپاه پاسداران و مسجد جامع شهر کار گذاشته شده بود، کشف و خنثی شد.⁽⁵⁾

روابط عمومی استانداری آذربایجان‌غربی نیز اعلام کرد: عناصر حزب دمکرات 16 تن از اهالی روستای اندیزه در شمال‌شرق پیرانشهر را به‌دلیل شرکت در انتخابات دستگیر کردند.⁽⁶⁾-⁽⁷⁾

عوامل گروه‌های ضدانقلاب همچنین در چند نقطه دیگر از غرب کشور؛ ازجمله در چند روستای اطراف بانه، برای جلوگیری از شرکت مردم روستا در انتخابات ریاست‌جمهوری، با تهدید اسلحه به جمع‌آوری شناسنامه‌های آنان پرداختند و مانع ورود آنان به شهر برای رأی‌دادن شدند. این اقدامات در چند مورد به درگیری با مردم نیز انجامید؛ ازجمله در روستای بوئین واقع در جنوب بانه، تعدادی از اهالی که از تحویل شناسنامه‌هایشان خودداری کرده بودند، براثر ضربات چوب و قنداق تفنگ افراد ضدانقلاب مجروح شدند.⁽⁸⁾

1) سند شماره 42587 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مرکز فرماندهی)، 3/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص29، میاندوآب؛ و - روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص3.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص25.

3) سند شماره 42584 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه کردستان به اطلاعات سپاه مرکز، 3/5/1360، ص1؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص30، سنندج.

4) روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص3.

5) روزنامه اطلاعات، 4/5/1360، ص4.

6) این عده با فشار اهالی روستا چند روز بعد آزاد شدند.

7) روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، ص24، ارومیه - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

8) سند شماره 42584 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص30، بانه.

در ترورهای امروز افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب؛ به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، شیراز، کازرون و فردوس، 8 نفر ازجمله مسئول مرکز امداد پزشکی سپاه پاسداران شهید و 6 نفر دیگر مجروح شدند.

در یکی از این ترورها، سرنشینان مسلح یک خودرو در تقاطع خیابان ستارخان - پارک‌وی تهران، به‌سوی دکتر بهرام شکری مسئول مرکز امداد پزشکی سپاه پاسداران - که همراه یک نفر دیگر برای شرکت در انتخابات دومین دوره ریاست‌جمهوری به‌سوی یکی از شعب اخذ رأی می‌رفت - تیراندازی کردند. در این حادثه، دکتر شکری به شهادت رسید و همراهش که دانشجوی پزشکی بود، مجروح شد.⁽¹⁾

در خیابان ظفر تهران نیز سرنشینان مسلح یک خودرو با مسدودکردن راه بر ماشین گشت کمیته منطقه 4، آن را به رگبار بستند. در این حادثه، 2 پاسدار در صحنه حادثه شهید و 3 نفر دیگر مجروح شدند. یکی از مجروحان به نام فریبرز کرمی، در بیمارستان، به شهادت رسید.⁽²⁾-⁽³⁾

همچنین ساعت 10 صبح، سرنشینان مسلح یک خودرو در خیابان یوسف‌آباد (سید جمال‌الدین اسدآبادی) تهران، 3 نفر از نیروهای کمیته را که سوار بر یک موتورسیکلت بودند، هدف قرار دادند که 2 تن از آنان به نام حمیدرضا بیدهندی و رضا میرزایی به شهادت رسیدند و یک نفر دیگر مجروح شد.⁽⁴⁾

در شیراز نیز نیروهای بسیج درحال تعقیب چند موتورسوار مشکوک بودند که لاستیک اتومبیلشان براثر اصابت گلوله افراد درحال فرار ترکید و خودرو از جاده منحرف شد و به درختی برخورد کرد. در این حادثه راننده خودرو به شهادت رسید.⁽⁵⁾

در کازرون هم یکی از نیروهای اداره سیاسی ایدئولوژیک ارتش هدف شلیک 3 گلوله عناصر مسلح غیر قانونی قرار گرفت که تیرها به خطا رفت و عاملان حادثه نیز متواری شدند.⁽⁶⁾

در فردوس نیز یک نفر از اهالی شهر که توسط 3 تن از افراد فعال وابسته به سازمان مجاهدین خلق در جاده بیرون از شهر ربوده و مجروح شده بود، در بیمارستان شهید شد. عاملان این حادثه همگی دستگیر شدند.⁽⁷⁾

انفجار 2 بمب در تهران و شهر ری 3 شهید و یک مجروح بر جای گذاشت، اما انفجار در گچساران و تبریز تلفاتی نداشت.

درپی کشف یک بمب در خیابان فروغی تهران، که داخل یک کپسول گاز تعبیه شده و در جوی

1) روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص7.

2) اسامی 2 شهید دیگر حادثه در اسناد امروز موجود نبود، اما اسامی آنان در بین شهیدان این روز که در 4 مرداد 1360 تشییع شدند، موجود است. (روزشمار 4/5/1360)

3) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص1؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص 28.

4) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص11؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص7.

5) روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص15.

6) سند شماره 42658 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی و اطلاعات سپاه شیراز به فرماندهی و اطلاعات سپاه مرکز، 7/5/1360، سند تک‌برگی.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص6.

آب مقابل ساختمان شهربانی به‌صورت تله کار گذاشته شده بود، یک مأمور خنثی‌سازی در محل

حاضر شده، مشغول بررسی آن بود که بمب منفجر شد و مأمور نیز به شهادت رسید.⁽¹⁾-⁽²⁾

در حادثه‌ای دیگر، بمبی قوی که زیر یک وانت در مقابل ساختمان فرمانداری شهر ری جاسازی شده بود، منفجر شد که به شهادت جوانی به نام قنبر نائینی و یک زن که از نزدیکی محل انفجار عبور می‌کرد، انجامید. در این حادثه، به 3 خودرو نیز خسارت وارد شد.⁽³⁾

ساعت 2 بعدازظهر امروز نیز بمبی در دفتر حزب جمهوری اسلامی در گچساران منفجر شد که قسمتی از ساختمان فروریخت، ولی به کسی آسیب نرسید.⁽⁴⁾

همچنین در ساعات اولیه بامداد، یک بمب دست‌ساز در محله سیلاب تبریز منفجر شد که خسارتی نداشت. 2 متهم به این بمب‌گذاری دستگیر شدند.⁽⁵⁾

امروز 3 خانه تیمی شناسایی و تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در چند شهر کشور دستگیر شدند.

در اصفهان، 5 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دررابطه‌با ترور حجت‌الاسلام سید حسن بهشتی‌نژاد - که روز گذشته انجام شده بود - دستگیر شدند.⁽⁶⁾

در تنکابن هم با شناسایی یک خانه تیمی، 4 تن از عناصر فعال این سازمان دستگیر شدند و از این مکان مقادیر معتنابهی مواد منفجره و مواد ساخت بمب به دست آمد.⁽⁷⁾

در قوچان نیز 2 نفر که 2 بمب دست‌ساز همراه داشتند، دستگیر شدند.⁽⁸⁾

در گرگان و کردکوی، از 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق مقداری مواد منفجره و تعدادی بمب دست‌ساز و آتش‌زا به دست آمد و 6 نفر در این دو مکان دستگیر شدند.⁽⁹⁾

در بخش خواف از توابع شهرستان تربت حیدریه هم پرتاب‌کننده یک بمب آتش‌زا به داخل یک مسجد که محل اخذ رأی بود، با تلاش مردم و مأموران دستگیر شد.⁽¹⁰⁾

از نخستین ساعات صبح امروز، حوزه‌ها و شعب اخذ رأی دومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ایران در سراسر کشور، کار خود را آغاز کردند. باوجود اقدامات تروریستی گروه‌های ضدانقلاب و وقوع چند انفجار که به شهادت 9 نفر و مجروح‌شدن 13 نفر در تهران

1) رادیو مجاهد ارگان تبلیغاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تاریخ 9 مرداد 1360، سازمان مجاهدین را مسئول انفجار در خیابان فروغی معرفی کرد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص7 ضمیمه، خبرگزاری پارس، رادیو مجاهد، 9/5/1360)

2) روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10.

3) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص24.

4) روزنامه اطلاعات، 4/5/1360، ص14؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص29، گچساران؛ و - سند شماره 42619 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به تهران (اطلاعات و فرماندهی سپاه مرکز)، 6/5/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص28.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، ص8.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص10.

9) روزنامه اطلاعات، 4/5/1360، ص4.

10) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص10.

و شهرستان‌ها انجامید، انتخابات با مشارکت گسترده و فراتر از انتظار مردم برگزار شد.⁽¹⁾

امام خمینی نیز رأی خود را ساعت 9:50، به صندوق سیار 110 انداختند.⁽²⁾

اخذ آرای مردم حتی در اهواز، آبادان و دزفول نیز که در تیررس گلوله‌های توپخانه ارتش عراق قرار داشت، به‌طور مطلوبی برگزار شد و باوجود اصابت 20 گلوله به شهر اهواز - که سبب مجروح‌شدن 2 نفر و خسارت به چند منزل شد - اختلالی در شعب اخذ رأی روی نداد. درمجموع، 31 صندوق سیار در جبهه‌های غرب و 20 صندوق سیار در جبهه‌های جنوب به جمع‌آوری آرای رزمندگان اختصاص داده شد.⁽³⁾

معاون سیاسی وزارت کشور در مصاحبه‌ای، درمورد چگونگی رأی‌گیری در جبهه‌ها و اردوگاه‌های مهاجران جنگی گفت: در بعضی جبهه‌ها به‌دلیل شدت آتش و نبرد شدید، موفق نشدیم کار رأی‌گیری را ادامه دهیم، اما در اردوگاه‌های جنگ‌زدگان کار رأی‌گیری به‌طور مطلوب انجام شد.⁽⁴⁾

به‌دلیل استقبال وسیع در برخی حوزه‌های انتخاباتی و شعب اخذ رأی، اوراق تعرفه کم آمد و ساعت اجرای انتخابات در بسیاری از استان‌ها تمدید شد.

شور و هیجان برای شرکت در انتخابات و حمایت بسیار گسترده آحاد مردم، سازمان‌ها، جمعیت‌ها و نهادها‌ی گوناگون از کاندیداتوری محمدعلی رجایی احتمال انتخاب وی را افزایش داده است، طوری‌که خبرنگار روزنامه اطلاعات گزارش داد آقای رجایی 75 تا 80 درصد آرا را به خود اختصاص خواهد داد.⁽⁵⁾بااین‌حال، روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور در مقاله‌ای کینه‌توزانه با استناد به گفته مخالفان نظام، رجایی را فاقد پایگاه مردمی خواند و نوشت که وی فقط 10 درصد از کل آرا را کسب خواهد کرد.

قسمتی از مطلب این روزنامه چنین است: «بااینکه آخوندها زیر بال رجایی را گرفتند و برای انتخابش به ریاست‌جمهوری حکومت اسلامی به تبلیغ پرداخته‌اند، ولی این نامزد مکتبی فاقد حمایت و پشتیبانی عمومی است.

در چند روز اخیر، رادیو [های] مخفی مخالفان پیش‌بینی کرده‌اند ... رجایی خیلی همت کند، در سراسر ایران بیشتر از 10 درصد رأی عمومی را نمی‌تواند جمع کند، یعنی رأی تعدادی درحدود یک میلیون و نیم نفر.»

این روزنامه در ادامه آورده است: «رجایی که فاقد هرگونه جاذبه سیاسی است، ازطرف حزب جمهوری اسلامی دست‌چین شده و به‌عنوان نامزد برگزیده ریاست‌جمهوری اسلامی معرفی گردید. البته رجایی عضو این حزب نیست، ولی یک صفت عمده‌ای دارد که او را مطلوب نظر آخوندها ساخته و آن مکتبی‌بودن اوست که به‌معنای پیروی از مکتب [امام]

1) روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص2؛ و - عبور از بحران، پیشین، ص180.

2) روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص5.

3) سند شماره 4601 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، شماره 294، 3/5/1360.

4) روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص2؛ و - عبور از بحران، پیشین، ص180.

5) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص2.

خمینی است. درباره تعداد شرکت‌کنندگان در انتخابات امروز، گزارش‌های ضدونقیضی رسیده است. رادیو تهران از شرکت همه‌جانبه مردم در انتخابات سخن گفت و اظهار داشت که

انتخابات امروز نمایانگر وفاداری فوق‌العاده مردم به حکومت اسلامی بوده است، اما به گزارش خبرنگار رویتر که براساس تماس‌های تلفنی با تهران تهیه شده، تعداد شرکت‌کنندگان در انتخابات امروز بسیار کمتر از انتخاباتی بود که منجر به روی‌کارآمدن بنی‌صدر شد.»⁽¹⁾

رادیو لندن هم در گزارشی ضمن مخالفت با روند انتخابات اعلام کرد: «آقای ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور سابق و معزول ایران که گفته می‌شود در داخل ایران مخفی است، اینک با سازمان مجاهدین ائتلاف کرده و هم‌صدا با آنان [اعلام کرده] انتخابات نگرانی دولت و حزب جمهوری اسلامی را فراهم آورده است، که به‌شدت به شرکت وسیع مردم در انتخابات امید بسته‌اند تا نشان دهند آقای رجایی موفق به کسب آرای بیشتر مردم نسبت به انتخابات قبلی در سال گذشته است که طی آن آقای بنی‌صدر به ریاست‌جمهوری انتخاب شد. ازاین‌رو است که رسانه‌های گروهی در ایران که تحت نفوذ و کنترل حزب جمهوری اسلامی است، در گزارش‌های خود ادعا کردند که تعداد رأی به صندوق ریخته [شده] بیش از تعداد 18 ماه پیش آن است، ولی به‌موازات امروز، رادیو تهران طی بیانیه‌ای گفت که وزارت کشور به‌خاطر استقبال پرشور مردم از انتخابات تصمیم گرفته است تا به مدت‌زمان اخذ رأی دو ساعت اضافه کند.»⁽²⁾

امروز یک فروند هواپیمای بوئینگ707 نیروی هوایی ارتش حین مأموریت، پس از اجرای مأموریت سوخت‌رسانی، با هدایت خلبان سرگرد داریوش خیرخواه، با ادعای خلبان مبنی‌بر اینکه فرمان هواپیما قفل‌شده، تغییر مسیر داد و پس از عبور از مرز از آسمان بحرین و عربستان - که با اطلاع و هماهنگی مسئولان این کشورها انجام شد - در یک فرودگاه نظامی مصر فرود آمد.

به گزارش خبرگزاری‌ها، وی بلافاصله از دولت مصر تقاضای پناهندگی سیاسی کرد که با آن موافقت شد.⁽³⁾

چهار نفر کادر پروازی این هواپیما با اعلام اینکه موافق چنین کاری نبودند، خواستار بازگشت به ایران شدند.⁽⁴⁾

خیرخواه قبلاً خلبان جت جنگنده فانتوم بود. وی در ماجرای کودتای نقاب دستگیر و به زندان محکوم شده و به‌فاصله کوتاهی آزاد گردیده و مجدداً در نیروی هوایی مشغول به کار شده بود. او در یک نشست مطبوعاتی با انتقاد از عزل بنی‌صدر مدعی شده بود که رژیم ایران با اصول اسلامی آشنا نیست.⁽⁵⁾

1) همان، ص12.

2) همان.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360، ص 17؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، ضمیمه، رادیو اسرائیل.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، ص4 ضمیمه، رادیو لندن و ص9، خبرگزاری فرانسه؛ و- عبور از بحران، پیشین، ص181.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، صص 10 و 11، قاهره - خبرگزاری پارس، 3/5/1360.

آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه این هفته تهران، درباره اقدامات گروه‌های

مسلح مخالف نظام، موضوعات سیاسی و اقتصادی داخل کشور و همچنین آخرین وضعیت جنگ مطالبی بیان کرد.⁽¹⁾

خطیب نماز جمعه تهران در سخنانش، به چند آفت در مسیر انقلاب اسلامی شامل: توطئه‌های لانه جاسوسی امریکا؛ ازجمله تهدید به تجزیه کشور، مشکلات اقتصادی ناشی‌از محاصره اقتصادی، کودتای نقاب، حمله رژیم بعث عراق به ایران با کمک ارتجاع منطقه و همچنین موضوع تروریسم اشاره کرد و در تشریح این آفت‌ها که آنها را بمب‌های ساعتی در مسیر حرکت جامعه انقلابی ایران نامید، گفت: «یکی از بمب‌هایی که خیلی روی آن حساب کرده بودند، بمب تجزیه کشور بود؛ از روزهای اول هم در این فکر بودند. پیش از پیروزی، امریکایی‌ها در تماس‌هایی که با مسئولان مبارزه می‌گرفتند، می‌گفتند وقتی‌که شاه رفت، این کشور تجزیه می‌شود، بخشی را شوروی می‌برد، بخشی متفرق می‌شود و باز هم تکه بزرگی از آن به دست ما می‌آید؛ ما نگرانی نداریم، جایی را که بخواهیم بگیریم، می‌گیریم. بعد هم به‌سرعت کارشان در کردستان، گنبد، بلوچستان، خوزستان و آذربایجان شروع شد و باز با همت مردم و نیروی ارتش و سپاه و حضور حزب‌الله، این بمب هم در صورت مهاجم و توطئه‌گر منفجر شد.

آخرین بمبی که امروز ما با آن مواجه هستیم و کارش را تازه شروع کرده، تروریسم است. از همان روزها به فکر جنگ داخلی بودند. شاید در هیچ انقلابی، این مقدار نیروهای اکثریت در زمان پیروزی، بی‌تشکیلات نبوده و نیروهای مخالف هم این‌قدر متشکل نبوده‌اند. وقتی‌که ما پیروز شدیم، این گروهک‌ها که امروز میدان‌دار هستند، متشکل بودند. مجاهدین خلق [منافقین]، پیکاری‌ها، فدایی‌ها، ساواکی‌های مضمحل و نیروهای مخالف دیگر متشکل بودند و از آن تشکلشان هم در غارت پادگان‌ها و کلانتری‌ها استفاده کردند. هرچه توانستند اسلحه و پول جمع کردند و ذخایر این کشور را از گاوصندوق‌های ادارات بردند. بانک‌ها را در همان دوران پیروزی و بعد از آن مصادره کردند و پول جمع کردند. خارجی‌ها که جامعه ما را نمی‌شناختند، می‌گفتند که این‌همه نیروی مسلح دارند و این اواخر هم رقم می‌دادند که مثلاً صدوپنجاه هزار نفر در فلان میتینگ دانشگاهی شرکت داشتند. جمع دو سه هزار نفر هواداران منافقین را که یک ماه پیش به خیابان ریخته بودند، این‌طور بزرگ و عظیم معرفی می‌کردند و برایشان خیلی مهم بود و روی این حساب کرده بودند. متأسفانه مسئولان داخل کشور هم روی این مسئله زیاد حساب می‌کردند. خود آقای

1) پس از حادثه سوءقصد به آیت‌الله خامنه‌ای در روز شنبه 6 تیر 1360 در مسجد ابوذر و بستری‌شدن در بیمارستان، امام خمینی اقامه نماز جمعه تهران را در دورة نقاهت ایشان به‌عهده آقای هاشمی رفسنجانی گذاشتند. البته وی به‌صورت پراکنده بعضی هفته‌ها نماز جمعه تهران را اقامه می‌کرد.

بنی‌صدر دچار این اشتباه شده بود. در سنجش افکارش که درحقیقت، سنجش افکار مجاهدین خلق بود، گزارش‌هایی داده بود و برای اینها محبوبیت عظیمی درست کرده بود. ...

وقتی‌که مجلس شورای اسلامی رأی به بی‌کفایتی آقای بنی‌صدر داد، به نظر خودشان مناسب‌ترین زمان را انتخاب کردند. خیال کردند که آن یازده میلیون ناراحت‌اند و این نیروهای چریک هم در میدان هستند، نیروهای ما هم که در جبهه می‌جنگند، پس دست ما خالی است؛ همه‌چیز برای یک حرکت خونین آماده بود. براساس اطلاعاتی که به ما رسیده، آنها خیلی امیدوار بودند که همین روزها می‌آیند و [غالب می‌شوند.] درمورد ارتش، آقای بنی‌صدر شیوه‌ای اتخاذ کرده بود که خودش را حامی ارتش قلمداد می‌کرد و روحانیت و خط امام را مخالف ارتش. هر حرفی در مجلس گفته می‌شد، ایشان فوری می‌گفت که این بیچاره‌ها در میدان زحمت می‌کشند، شما (اینجا) اینها را چه می‌کنید؟ این کلمه برای لرزاندن دل ارتش و برای این بود که خودش را حامی نشان دهد و ما می‌دانیم که او نمی‌توانست حامی ارتش باشد. ارتش بعد از پیروزی انقلاب، شخصیت خودش را در سایه سربازانی که فرار کردند و تظاهراتی که به نفع انقلاب کردند و زود هم تسلیم شدند و زیاد به روی مردم آتش نگشودند، (در آن روزهای حساس تاحدی موقعیت خود را) تحکیم کرد. بعد از آن هم با حمایت بی‌دریغ امام مواجه شد که فرماندهی را به عهده گرفت و روزی را به نام ارتش اعلام کرد که ملت ریختند و به اینها گل دادند. حمایت بی‌دریغ روحانیت هم شامل حالشان بود که در مقابل شعار انحلال ارتش ایستادند و توی ذهن مخالفین زدند. حالا چطور شد که مجاهدین خلق و پیکاری‌ها که شعار انحلال ارتش می‌دادند و با آقای بنی‌صدر هم‌پیمان‌اند، حامی ارتش‌اند، اما نیروهای خط امام که ارتش را حفظ کردند، مخالف ارتش‌اند؟ آقای بنی‌صدر قیافه حامی ارتش، پلیس و حتی اشخاص اداری و تکنیسین‌ها را به خودش گرفته بود و با این شیوه ناصحیح می‌خواست این نیروها را از مردم و انقلاب جدا کند که بحمدالله شکست خورد ... آن روز که انقلابمان پیروز شد، نه فکر کمیته، جهاد و سپاه پاسداران بودیم، نه فکر این انجمن‌ها و حزب‌الله. هیچ به فکر این حرف‌ها نبودیم و سازماندهی نکرده بودیم. مردم در هر زمینه کمبودی احساس کردند، خودشان اقدام کردند. روزهای اول خود مردم ریختند و اسلحه‌ها را برداشتند. این تهران پنج میلیونی را روزهای اول انقلاب که پلیس نبود، حفظ کردند که آمار جنایات به پایین‌ترین حد خود در تاریخ تهران رسید و تا امروز همین‌طور است. اصلاً کی به فکر جهاد بود؟ چون احساس شد که روستاها مظلوم‌اند، نیاز دارند و پیکره اداری ما نمی‌تواند این بخش را تأمین کند، جهاد ابتکار شد و امروز نزدیک صد هزار جوان لایق، حزب‌اللهی، متدین، مخلص، بی‌حقوق یا با حقوق کم، در روستاها خدمت می‌کنند. جامعه‌ای که خودش از درون خودش نیرو تأمین می‌کند، این‌طور است. ارتش عراق اعتراف می‌کند که حضور مردم در

جبهه است که جبهه را محکم کرده. ارتشی که به‌خاطر شرایط گذشته و بعد از انقلاب، آماده جنگ نبود، با حمایت این مردم، به این شکل مجاهده و فداکاری می‌کند.

... درزمینه تأمین پشت جبهه، انجمن‌های اسلامی در ادارات مثل ساعت حضور دارند و ناظرند. هرچه که کم داشتیم خود مردم ساخته‌اند. امروز هم که مسئله تروریسم مطرح شده و نیروهای ضدانقلاب مسلح می‌خواهند به میدان بیایند، باز این مردم‌اند که کار خودشان را می‌کنند.»

خطیب نماز جمعه تهران درباره چگونگی برخورد محاکم قضایی کشور با دستگیرشدگان حوادث تروریستی و خرابکاری‌ها و لزوم رعایت نکات توصیه‌شده برای بازگشت این افراد به میان مردم گفت: «... من از مسئولان قضایی تقاضا می‌کنم که راه را برای برگشتن این جوان‌ها باز کنند. بسیاری از اینها فریب خورده‌اند و سالم‌اند. کاری نکنند که اینها روی دنده لجاجت و تعصب بیفتند. راه برگشت را برایشان باز گذارند. محترمانه به این جوان‌ها، به افرادی که گول خورده‌اند می‌گویم، حالا فرض کنیم شما موفق شدید که عده‌ای از ما را بکشید و چند نفر را از این چهره‌ها را نابود کنید، بعد چه می‌شود؟ چه عاید شما می‌شود؟ این مردم، نماز جمعه، سپاه، دانش‌آموزهای خوب، انجمن‌های اسلامی و کمیته‌ها اجازه می‌دهند شما بیایید در کشور حکومت کنید؟ می‌شود؟ آخر همپالکی‌هایتان را ببینید، ساواکی، اداری تصفیه‌شده، سرمایه‌دار وابسته، لیبرال؛ آیا این مردم شما را می‌پذیرند؟

... خیلی از طلبه‌های قم می‌توانند بهتر از حرف‌هایی که من می‌زنم صحبت کنند. حالا شما آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای را ترور کنید، آقای بهشتی[نژاد] را در اصفهان ترور کنید، آقای فلان را ترور کنید، چه به دست می‌آید؟ اصلاً شما منظره تشییع جنازه دیروز حجت‌السلام بهشتی[نژاد] را در اصفهان ببینید! شما با این مردم می‌خواهید کار کنید؟ مردمی که در شهادت فردی که شما ترور کردید، مثل عزای پدرشان به سرشان می‌کوبیدند؟ شما با این مردم می‌خواهید کار کنید؟»

آقای هاشمی در پایان نیز درباره ناکامی صدام حسین در حمله به ایران و دعوت رژیم بعث عراق مبنی‌بر توقف جنگ در ماه مبارک رمضان گفت: «کاری که امروز صدام در ایران می‌کند ... با جمهوری اسلامی می‌جنگد و نیروهای داخلی با او در توطئه شریک می‌شوند تا پشت جبهه را خراب کنند و در جنگ اخلال کنند؛ [مانند] معاویه [است که] با توطئه، دعوت به صلح می‌کند؛ کاری که امروز صدام کرد و ماه رمضان را علم کرد. قرآن سرنیزه می‌کند [مانند سپاه معاویه]. نیروهای به‌ظاهر انقلابی می‌گویند این جنگ درست نیست و شما صلح را بپذیرید، [مانند] توطئه مارقین می‌شود با این تفاوت که امروز، ارتش و مردم و رهبرمان تحت فشار قرار نمی‌گیرند تا جنگ صدام را خاتمه دهیم و بهانه‌هایی مثل ماه رمضان، و چیزهایی ازاین‌قبیل، نمی‌تواند ما را گول بزند؛ مردم آگاه‌اند.»⁽¹⁾

1) عبور از بحران، پیشین، ص158.

در ابراز مخالفت با دومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، امروز تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و گروه سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر در پاریس و

شهرهای بن و مونیخ (آلمان‌غربی) تظاهرات کردند. عده دیگری از این افراد نیز سفارتخانه و کنسولگری ایران در کپنهاک (دانمارک) و آنکارا (ترکیه) را دقایقی اشغال کردند، اما تلاش آنان برای ورود به سفارت ایران در وین (اتریش) ناکام ماند.

به گزارش خبرگزاری پارس، در شب انتخابات، حدود 400 تا 500 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق و پیکار مقابل سفارت جمهوری اسلامی ایران در پاریس تظاهرات کردند. تصاویر این تظاهرات، که با اجازه و هماهنگی یکی از دو سندیکای کارگری فرانسه برگزار گردید، از تلویزیون فرانسه پخش شد. در این برنامه، با کاظم رجوی برادر مسعود رجوی و سفیر سابق ایران - زمان رژیم شاه - در فرانسه مصاحبه شد. ساعت 10 صبح امروز هم حدود 30 نفر با مجوز پلیس فرانسه در مقابل سفارت ایران تجمع کردند.⁽¹⁾

در آنکارا نیز گروهی از هواداران سازمان مجاهدین خلق با عنوان اینکه قصد دارند آرای خود را به صندوق بریزند وارد کنسولگری ایران شدند و با تعدادی از رأی‌دهندگان درگیر شدند. در این درگیری، 2 نفر از هواداران سازمان مجروح شدند و پنجره‌های ساختمان شکسته شد. به گزارش رادیو لندن، ساختمان کنسولگری، حدود 45 دقیقه در تصرف طرف‌داران بنی‌صدر بود. پلیس چند تن از آنان را دستگیر کرد.⁽²⁾

در همین حال، حدود 300 نفر در مقابل سفارت ایران در بن و 25 نفر نیز در مقابل کنسولگری ایران در شهر مونیخ (آلمان‌غربی) تظاهرات کردند. در این دو تجمع حادثه ای رخ نداد.⁽³⁾

در حادثه مشابهی، حدود 50 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق که به‌بهانه شرکت در رأی‌گیری انتخابات ریاست‌جمهوری وارد سفارت ایران در وین (اتریش) شده بودند، با کارکنان سفارت و مسئولان برگزاری انتخابات درگیر شدند و خساراتی به ساختمان وارد کردند. دربارة تعداد مجروحان حادثه آمارهای متفاوتی اعلام شد، اما سرپرست سفارت جمهوری اسلامی زخمی‌های حادثه را بیش از 10 نفر اعلام کرد که 2 تن از آنان کارمندان سفارت هستند. وی درباره همکاری‌نکردن مقامات امنیتی اتریش گفت: پلیس وین 45 دقیقه پس از درخواست‌های مکرر مسئولان سفارت، وارد عمل شد که امری کاملاً غیرطبیعی است⁽⁴⁾

در کپنهاک (دانمارک) نیز تعدادی از افراد هواداران سازمان مجاهدین خلق سفارت جمهوری اسلامی را اشغال کردند که پس از دقایقی با تلاش دانشجویان مسلمان و سایر ایرانیان رأی‌دهنده، ساختمان از اشغال آنان آزاد شد.⁽⁵⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360، صص 16 و 17؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص41.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 126، 3/5/1360، ص5، رادیو لندن؛ و - همان، صص 15 و 16، آسوشیتدپرس.

3) همان، صص 6 و 28، آسوشیتدپرس.

4) همان، صص 25 و 26؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360، ص21.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص18، خبرگزاری پارس، 15/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360 ص13.

مجله الحوادث (چاپ لندن) در شماره امروز خود، در مقاله‌ای ضمن بررسی رابطه عراق با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، به موضوعاتی مانند اعلام نارضایتی عراق از پذیرفته‌نشدن در

شورای همکاری خلیج فارس،⁽¹⁾ترس این کشورها از رژیم بعث عراق، تبعات پیروزی احتمالی عراق در جنگ با ایران و کمک‌های مالی کشورهای عضو این شورا به عراق اشاره کرده است.

قسمتی از مقاله الحوادث چنین است:

«... هنگامی‌که شورای همکاری خلیج [فارس] تشکیل گردید، گفته شد که عراق عمداً عضویت این شورا را نپذیرفته است تا بقیه کشورهای خلیج [فارس] در جنگ با ایران درگیر نشوند.

... [اما] اولین واکنشی که صدام حسین پیرامون این مسئله در جریان برگزاری کنفراس از خود نشان داد، این بود که به شاهزاده فهد بن عبد العزیز ولیعهد عربستان، گفت: "کنارگذاشتن عراق از شورای همکاری خلیج [فارس] کار پسندیده‌ای نیست، به‌ویژه که عراق درگیر جنگ با ایران است؛ جنگی که به‌خاطر دفاع از موجودیت اعراب دربرابر آزمندی‌های ایران صورت گرفته است." به‌گفته منابع مطلع در خلیج [فارس]، هدف از ایجاد چنین شورایی دفاع از کشورهای منطقه نیست، زیرا چنین امری [خارج] از عهده کشورهای خلیج [فارس] ... است که درگیر مشکلات فراوانی هستند.

رهبر عراق در مصاحبه اخیر خود با روزنامه الانباء اظهار داشت: "کسانی هستند که کشورهای خلیج [فارس] را از عراق می‌ترسانند و شایع می‌کنند که عراق اگر در جنگ با ایران پیروز شود، آن‌گاه نوبت کشورهای دیگر خلیج [فارس] خواهد رسید." صدام حسین سپس تأکید کرد که این فقط یک شایعه بی‌اساس است.

اقدام رهبر عراق جهت تعیین یک مصاحبه ویژه برای بحث پیرامون روابط عراق و کشورهای خلیج [فارس] نشان‌دهنده اهمیتی است که عراق برای کشورهای خلیج [فارس] قائل است. در این مصاحبه ممکن است رویدادهایی که اخیراً در کویت و امارات متحده عربی اتفاق افتاده، مورد بررسی قرارگیرد. شایان ذکر است که شهرهای کویت، ابوظبی و دبی درپی انفجارات مجدد، اخیراً به شهرهای پرآشوبی مبدل شده‌اند. روابط کنونی عراق با کشورهای خلیج [فارس] دررابطه‌با سه جزیره‌ای که ... عراق خواهان استرداد آنان است و همچنین مسئله استفاده عراق از تسهیلات بندری جزیره بوبیان که تحت حاکمیت کویت می‌باشد و به‌علاوه

1) درپی وقوع جنگ ایران و عراق، شش کشور حاشیه جنوبی خلیج‌فارس: عربستان، کویت، عمان، قطر، بحرین و امارات متحده عربی باوجود اختلافاتی که میان آنها بود (مانند اختلاف مرزی قطر و بحرین، عمان و امارات، کویت و عربستان و...) برای تأمین نیازهای امنیتی مشترک و با هدف مقابله با مشکلات داخلی، خارجی و به‌ویژه پیامدهای جنگ ایران و عراق، برای انعقاد یک پیمان منطقه‌ای موسوم به شورای همکاری خلیج گرد هم آمدند.

دررابطه‌با مشکلات مرزی بین عراق و کویت، اهمیت خاصی پیدا کرده است. روابط عراق و عربستان نسبت به سایر کشورها از موقعیت بهتری برخوردار است.»

در ادامة مقاله این نشریه آمده است: «رؤسای کشورهای خلیج [فارس] نیز جهت تأمین

کمک‌های مالی به عراق که گفته می‌شود مبلغی بین 9 الی 14 میلیارد دلار می‌باشد، اقدام به تولید نفت بیشتری کرده‌اند. بااین‌حال، مازاد عرضه نفت در بازارهای بین‌المللی باعث گردید تا فشاری جهت پایان‌دادن جنگ خلیج [فارس] بر دو کشور دیگر وارد نشود، ولی اگر بازارهای جهانی نفت با کمبود نفت روبه‌رو می‌شدند جنگ زودتر به پایان می‌رسید. روابط عراق با کویت به‌خاطر هم‌مرز بودن از حساسیت بیشتری در مقایسه با سایر کشورهای خلیج [فارس] برخوردار است. گفت‌وگوهای دو کشور در همان چارچوب عادی باقی مانده است. کویتی‌ها اگر خواستار اصلاحات مرزی بشوند، همین درخواست توسط عراقی‌ها نیز به عمل خواهد آمد و یا اگر عراقی‌ها بخواهند جزیره بوبیان کویت را اجاره کنند کویتی‌ها نیز متقابلاً درخواست مشابهی مطرح خواهند ساخت. دولت عراق [بر] تحویل [ندادن] دو تبعه فلسطینی که به‌اتهام دست‌داشتن در انفجارهای اخیر کویت به عراق گریخته‌اند، پافشاری می‌کند. اکنون کویت متقاعد شده است که عراق انفجارهای اخیر را ترتیب داده تا کویت را تحت فشار قرار دهد. صدام حسین دراین‌مورد به گوشه‌ای از این رویدادها اشاره کرده و اظهار داشت: "چنانچه مقامات کویتی خواستار تحویل دو فرد مذکور گردند، این امر برای مقامات کویتی سودی در بر نخواهد داشت." منظور صدام حسین از این حملات این است که عراق قصد ندارد این دو تن را تحویل دهد. باید توجه داشت که جو مناسبات بین عراق و کویت همیشه تیره و تاریک نبوده، بلکه به‌آسانی می‌توان گفت که هر رویدادی که در کویت به وقوع پیوندد، به حساب عراق گذاشته می‌شود.

مفسرین سیاسی بر‌کناری شیخ جابر العلی از مقام وزارت ارشاد دولت کویت را کوشش برای متوقف‌کردن گفت‌وگوهای جاری بین کویت و عراق تلقی کردند. علی‌رغم اینکه کویتی‌ها واهمه دارند، یکی از مسئولین عراقی در دیداری با شیخ سعد العبدالله ولیعهد کویت، مسئله یکی از مسئولین عراق را مورد بحث قرار داده و اظهار داشت: "چرا فکر می‌کنید که عراق چشم طمع به کویت دوخته است؟ آیا نفت شما از نفت عراق بیشتر است؟ آیا منابع طبیعی گوناگونی به اندازه عراق دارید؟ ما هیچ‌گونه توقع غیرمشروعی از شما نداریم." رهبر عراق برای مسئله سه جزیره اشغالی اهمیت خاصی قائل است و درمورد استرداد آن پا‌فشاری می‌کند، لیکن برخی از منابع مسئول در عراق می‌گویند که عراق قصد دارد راه‌های مهم و به‌ویژه راه‌های دریایی که نیازمندی‌های جنگی ایران را تأمین می‌کند، زیر نظر بگیرد.»⁽¹⁾

1) اداره کل مطبوعات خارجی و رسانه‌های وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 86، 31/6/1360، صص 42 - 39، مجله الحوادث، لندن.

تمایل‌نداشتن مقامات شرکت ژاپنی میتسویی به سرمایه‌گذاری بیشتر در پروژه "پتروشیمی بندر امام خمینی" که ادامه ساخت آن به‌دلیل وقوع جنگ و حمله هوایی عراق به تأسیسات این مجتمع متوقف شده است، موضوع گزارش امروز روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال است.

قسمتی از این گزارش که خبرگزاری پارس آن را از واشنگتن مخابره کرده، چنین است:

مقامات شرکت ژاپنی میتسویی که مجری طرح عظیم 1/2 میلیارد دلاری پتروشیمی در ایران هستند، در سفر خود به تهران، به مقامات ایرانی اطلاع خواهند داد که ژاپن در طرح مذکور که نزدیک به پایان است، سرمایه‌گذاری نخواهد کرد. ادامه این طرح از سپتامبر گذشته؛ یعنی زمان تجاوز رژیم عراق به ایران، متوقف شد. سخنگوی شرکت میتسویی گفت مقامات ایرانی باید تمام خرج‌ها و سرمایه‌گذاری‌های آینده این طرح در بندر امام خمینی را قبول کنند.

این سخنگو گفت: شرکت میستویی راغب است که به کمک‌های فنی خود به این طرح ادامه دهد، ولی این طرح را ازنظر تجاری سود‌آور قلمداد نمی‌کند تا سرمایه‌گذاری را نیز ادامه دهد. وی گفت: شرکت میتسویی آماده است اگر ایرانی‌ها بیش از این توقع سرمایه‌گذاری و پشتیبانی مالی ازسوی ژاپنی‌ها را داشته باشند، از ادامه اجرای طرح کناره‌گیری کند. این طرح در سال 1972، با این شرط که نیمی از سرمایه‌گذاری مالی آن با ژاپن باشد و نیم دیگر آن را ایران تقبل کند، شروع شد. ادامه کار این طرح در سال 1979 درپی انقلاب ایران - که منجر به اخراج شاه از ایران شد - به کندی گرایید و بالاخره با شروع جنگ ایران و عراق، ادامه کار آن متوقف شد. درحدود 85 درصد کار طرح تمام شده بود که جنگ شروع شد و تأسیسات پتروشیمی مذکور درحدود 5 بار، ازجانب بمب‌افکن‌های عراقی مورد حمله قرار گرفت و همه 750 تن تکنیسین‌های ژاپنی تأسیسات، منطقه را ترک گفتند. مقامات مالی شرکت مذکور سرمایه‌ای که بتواند طرح را به اتمام برساند، به مبلغ هنگفتی چون 29/4 میلیارد دلار براورد کرده‌اند.⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، ص19، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 17/5/1360، به نقل از وال استریت ژورنال، 24 ژوئیه 1981.

روزشمار جنگ شنبه 3 مرداد 1360 23 رمضان 1401 25 ژوئیه 1981

به گزارش خبرگزاری پارس، کار مرمت و بازسازی بعضی از قسمت‌های شهر سوسنگرد که براثر آتش توپخانه نیروهای عراقی صدمه فراوان دیده است، آغاز شد؛ ازجمله پل ویران‌شده سوسنگرد که به‌جای آن یک پل فلزی دیگر در مجاورت پل قبلی در دست ساخت است و همچنین مرمت و بازسازی شبکه برق آن. ضمناً روز گذشته مسئولان دفتر تعمیر و مرمت مناطق آسیب‌دیده جنگی از این شهر به‌منظور برآورد خسارت‌ها و نحوه بازسازی و مرمت ساختمان بازدید کردند.

این شهر و روستاهای اطراف آن خالی از سکنه می‌باشد و تنها عده‌ای از رزمندگان اسلام در آن مستقر می‌باشند.⁽¹⁾

در چند اقدام گروه‌های مسلح در مناطق شمال‌غرب کشور، 5 نفر شهید و 2 نفر مجروح شدند و یک خرمن کشاورزان به آتش کشیده شد.

احمد بهرامی‌پور رئیس سد زرینه‌رود و نادر سالمی معاون وی، مقارن ظهر امروز، هنگامی‌که از بوکان عازم محل کار خود در جنوب‌شرقی شهر بودند، در یک کیلومتری سه‌راهی بوکان، در کمین عناصر مسلح گروهای غیرقانونی افتادند و براثر اصابت گلوله به شهادت رسیدند. بهرامی‌پور در گذشته نیز یک بار هدف قرار گرفته بود، ولی دچار آسیب نشده بود.⁽²⁾

همچنین گروه‌های مسلح غیرقانونی امروز 2 تن شامل یک نفر از نیروهای جهاد سازندگی و یک نفر پیشمرگ مسلمان کرد را که زندانی کرده بودند، اعدام و جنازه آنان را در جاده کامیاران رها کردند.⁽³⁾

در جاده روستای هولاسو به صائین‌دژ نیز یک خودرو پیکان با مین برخورد کرد و براثر انفجار آن متلاشی شد. در این حادثه، 2 سرنشین خودرو - که از اهالی بومی منطقه بودند - به‌شدت مجروح شدند. این مین را عناصر گروه‌های مسلح در این مسیر کار گذاشته بودند.⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، ص6، اهواز.

2) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص13؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعته گذشته)، شماره 129، 5/5/1360، ص28، ارومیه - خبرگزاری پارس، 5/5/1360.

3) سند شماره 42584 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه کردستان به اطلاعات سپاه مرکز، 3/5/1360، ص1.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 128، 4/5/1360، ص22، ارومیه - خبرگزاری پارس، 4/5/1360؛ و - سند شماره 42579 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه صائین‌دژ (تبریز) به فرماندهی سپاه مرکز، 3/5/1360، سند تک‌برگی.

همچنین یک خرمن متعلق به یکی از کشاورزان روستای کهریز واقع در 40 کیلومتری شمال ارومیه، به‌دست افراد وابسته به گروه‌های مسلح به آتش کشیده شد که تلاش روستائیان برای اطفای حریق به نتیجه نرسید و خرمن به‌طور کلی سوخت.⁽¹⁾

D78

با اجرای یک عملیات طراحی‌شده و هماهنگ، نیروهای ارتش و سپاه مستقر در گوگ‌تپه در 14 کیلومتری شمال مهاباد (در محور جاده میاندوآب)، روستای شکم‌دریده از توابع مهاباد در آذربایجان‌غربی را که از پایگاه‌های مهم حزب دمکرات کردستان به شمار می‌رفت، پاک‌سازی کردند و در آن مستقر شدند.

در این عملیات که از ساعت 2 بامداد امروز آغاز شد و در ساعت 16 به اتمام رسید، پایگاه‌های حزب دمکرات با گلوله‌های خمپاره و توپ درهم کوبیده و منهدم شد که براثر آن، 15 نفر کشته و 10 نفر زخمی شدند. از نیروهای خودی نیز 9 نفر (5 نفر ارتشی و 4 نفر سپاهی) مجروح شدند.⁽²⁾

در ترورهای امروز افراد مسلح ضدانقلاب در شهرهای رشت و مسجدسلیمان، 2 نفر از نیروهای دولتی و یک بسیجی زخمی شدند.

سرپرست استانداری گیلان و معاون وی در مسیر برگشت از محل کار خود، در خیابان پارک شهر رشت، هدف حمله عناصر گروه‌های غیرقانونی قرار گرفتند که درنتیجه آن، سرپرست استانداری و یکی از محافظانش به‌طور سطحی مجروح شدند.⁽³⁾

در جریان این حادثه، مهاجمان با ایجاد صحنه یک تصادف ساختگی، بلافاصله پس از توقف اتومبیل استانداری، حدود 60 گلوله به‌سوی سرنشینان آن شلیک کردند.

گفته می‌شود براثر تیراندازی متقابل پاسداران، یکی از مهاجمان نیز زخمی شده است.⁽⁴⁾

1) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10.

2) سند شماره 42627 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاون عملیات سپاه مهاباد به فرماندهی ستاد مرکز، 6/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 42598 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از رشت به تهران (فرماندهی سپاه)، 4/5/1360، سند تک‌برگی.

4) همان؛ و - روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص15؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص29، رشت.

در مسجدسلیمان نیز یکی از اعضای بسیج سپاه پاسداران این شهر که در مقابل یکی از خانه‌های تیمی شناسایی‌شده سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، پیکار و حزب رنجبران نگهبانی می‌داد، هدف شلیک رگبار گلوله قرار گرفت و مجروح شد.⁽¹⁾

ساعت 6:20 امروز، 5 تن از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) درحالی‌که لباس فرم سپاه پاسداران به تن داشتند، با استفاده از نارنجک، مسلسل دستی یوزی و اسلحه ژ3، به ساختمان کمیته ستاد1 منطقه 8 تهران واقع در خیابان بوستان سعدی، حمله کردند. این افراد با پرتاب نارنجک و سپس شلیک رگبار مسلسل‌های ژ3 به‌سمت ساختمان ستاد یورش بردند که با تیراندازی متقابل پاسداران حاضر در ساختمان مواجه شدند. در جریان این حمله، باوجودآنکه سقف اتاق‌های طبقه دوم و سوم ساختمان هدف اصابت گلوله قرار گرفت، اما به کسی آسیبی نرسید. مدتی پس از آغاز درگیری و حضور مردم در محل، مهاجمان اقدام به فرار کردند، اما یکی از آنها که قصد پرتاپ یک نارنجک را داشت، از ناحیه کتف هدف اصابت گلوله قرار گرفت و با همکاری مردم دستگیر شد.

این فرد پس از دستگیری قصد داشت با قرص سیانور خود‌کشی کند که پاسداران مانع این کار شدند. سایر مهاجمان نیز به‌وسیله دو اتومبیل پیکان و پژو از محل حادثه گریختند. سرنشینان پیکان - که دو تن بودند - در حین فرار، در خیابان خوش، یکی از افراد مؤمن و متعهد این محل به نام اصغر شانجانی را سوار اتومبیل خود کردند و در بین راه، با شلیک چند گلوله کلت به سرش، او را به شهادت رساندند. آنان سپس پیکر او را در خیابان هاشمی رها کرده، از محل گریختند. این فرد به‌خیال اینکه سرنشینان پیکان همان پاسداران درحال تعقیب مهاجمان هستند، با اشاره دست از آنها خواسته بود تا او را برای کمک‌کردن همراه خود ببرند. مهاجمان در حوالی مسجد میثم واقع در چهارراه باستان لباس‌های خون‌آلود خود را عوض کردند، سپس از ماشین پیاده شده، با وسیله نقلیه دیگری محل را ترک کردند. این اتومبیل که در آن چند نارنجک جنگی، چند اسلحه ژ3 و یوزی و یک کلت و چند خشاب وجود داشت، در نزدیکی چهار‌راه باستان کشف شد.⁽²⁾

در حملات امروز عناصر مسلح غیرقانونی به اماکن دولتی و منازل افراد، 3 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد. همچنین یکی از عوامل این حوادث کشته شد.

در تهران، عصر امروز، یک بمب صوتی در خوابگاه دانشکده علوم انسانی منفجر شد که براثر آن، شیشه‌های خوابگاه شکست. یک مغازه هم در خیابان لاله‌زار با پرتاب بمب آتش‌زا به

1) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص10.

2) روزنامه کیهان، 3/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 4/5/1360، ص15.

آتش کشیده شد. ساعت 23 نیز یک بمب نسبتاً قوی در ضلع شمالی پادگان ولی‌عصر(عج)، منفجر شد و به 2 خودرو خسارات زیادی وارد آمد. نیم‌ساعت بعد، یک نارنجک در مقابل یک مدرسه راهنمایی در خیابان مرتضوی در غرب تهران، منفجر شد و موجب شکسته‌شدن شیشه‌های منازل اطراف گردید. سپاه پاسداران تهران اعلام کرد که این حوادث تلفات جانی به همراه نداشته است.⁽¹⁾

در شاهرود، 2 تن از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 2 بمب دست‌ساز به منزل یکی از کسبه بازار این شهر که با سپاه و بسیج همکاری می‌کرد، پرتاب کردند که براثر انفجار آن، شیشه‌های ساختمان شکست، اما به کسی آسیب نرسید. نیروهای سپاه پاسداران این دو نفر را دستگیر کردند.⁽²⁾

در دو اقدام جداگانه در شهر رشت نیز با بمب آتش‌زا به منزل فرمانده عملیات کمیته مرکزی این شهر و با بمب دست‌ساز به منزل یکی از وعاظ شهر حمله شد که هیچ‌کدام از این حملات تلفات و خسارت مالی در پی نداشت.⁽³⁾

در محله دروازه سعدی شیراز هم، 2 نفر به‌طرف یک کامیون بمب آتش‌زا پرتاب کردند که بلافاصله نیروهای سپاه پاسداران عوامل این حوادث را دستگیر کردند.⁽⁴⁾

دفتر حزب جمهوری اسلامی لاهیجان نیز هدف حمله 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت که درنتیجه آن پاسدار محافظ دفتر مجروح شد. در مقابله مأموران با مهاجمان، یکی از آنها کشته شد و دیگری گریخت.⁽⁵⁾

همچنین، 2 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق با پرتاپ بمب آتش‌زا به دفتر حزب جمهوری اسلامی چالوس حمله کردند که براثر انفجار بمب، 2 عابر مجروح شدند. افراد سپاه این دو نفر را دستگیر کردند.⁽⁶⁾

یک بمب دست‌ساز هم در محوطه حیاط جهاد سازندگی سنندج منفجر شد و خسارت مالی مختصری وارد کرد.⁽⁷⁾

در کرمانشاه نیز یک دکه فروش نشریات اسلامی در میدان کاشانی با پرتاب بمب آتش‌زا به آتش کشیده شد. 15 دقیقه پس از آن، یک نارنجک به‌طرف دفتر تبلیغات سپاه پرتاب شد و خسارات جزئی وارد کرد.⁽⁸⁾

همچنین در خیابان ده‌متری سوم شهرک ولی‌عصر(عج) در جنوب‌غرب تهران، اهالی به یک خودرو پیکان مشکوک شده، نیروهای کمیته را مطلع کردند. در بازرسی از این خودرو مقدار فراوانی مهمات شامل 100 نارنجک، 300 فشنگ تیربار کالیبر50 و 1000 فشنگ ژ3 داخل صندوق عقب خودرو کشف شد.⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360، ص11، تهران.

2) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360،ص10.

3) همان.

4) همان.

5) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص29، لاهیجان.

6) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص13.

7) سند شماره 42584 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، صص 6 و 7.

9) روزنامه اطلاعات، 4/5/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص10.

با تلاش نیروهای سپاه پاسداران، 7 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و یک عضو گروه پیکار دستگیر شدند.

یکی از مسئولان کمیته منطقه 9 تهران اعلام کرد: یکی از سراکیپ‌های عملیاتی سازمان مجاهدین خلق و یکی از اعضای این سازمان که در چند عملیات نظامی در تهران شرکت کرده بودند، دستگیر شدند. این دو نفر اعتراف کردند تا قبل از زمان دستگیری، به چند مغازه و دکه کسبه عادی محله‌های تهران در خیابان‌های نیروی هوایی، آذربایجان، بهبودی، آزادی و کمیته انقلاب اسلامی بمب آتش‌زا و نارنجک پرتاپ کرده‌اند و در اقدامات بعدی خود قصد منفجرکردن دادگاه مبارزه با منکرات و یکی از ساختمان‌های کمیته را داشته‌اند. این دو پس از اعترافاتشان، اعلام همکاری کردند و با همکاری آنان، 2 خانه تیمی در خیابان‌های هاشمی و قصر‌الدشت کشف شد.⁽¹⁾

در اقدام دیگری، نیروهای سپاه پاسداران فریدن (واقع در استان اصفهان)، یکی از اعضای گروه پیکار را که فرزند نماینده این شهر در مجلس شورای ملی حکومت پهلوی بود، دستگیر کردند. در بازرسی از منزل این فرد، 2 قبضه اسلحه، سرنیزه، انواع مهمات و دوربین، دستگاه چاپ، نوارهای مربوط به گروه پیکار و ابزار‌آلات قمار و وافور کشف شد. همچنین، درارتباط‌با ترور حجت‌الاسلام بهشتی‌نژاد جانشین امام‌جمعه اصفهان و برادرزاده‌اش، 5 نفر از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق در این شهر دستگیر شدند.⁽²⁾-⁽³⁾

یکی از افراد فعال عضو شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برنامه‌های این سازمان را برای ایجاد آشوب و بلوا در جریان برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری افشا کرد.

حسن ونکی که چند روز قبل، همراه عده دیگری از عناصر این سازمان دستگیر شده بود، در اعترافاتش - که از سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد - چگونگی ارتقای سمت خود در سازمان (از عنصری تبلیغاتی به یک نیروی عملیات نظامی) را توضیح داد و سپس به تشریح راهبرد سازمان در به‌آشوب‌کشیدن دومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری و انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی در 2 مرداد 1360 پرداخت.

وی همچنین درباره عملیات نظامی تیمی که خود فرماندهی‌اش را بر عهده داشت، توضیح داد. گزارش روزنامه اطلاعات از سخنان وی بدین شرح است:

«در ابتدای این مصاحبه، حسن ونکی ضمن معرفی خود اظهار داشت: "در کلاس چهارم متوسطه بودم و هنوز کلاسم تمام نشده بود که وارد یک خانه تیمی شدم. قبلاً من در خیابان‌ها

1) روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص13.

2) نامبرده صبح روز یکم مرداد 1360، مقابل منزلش ترور و شهید شد.

3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص31، اصفهان.

و کوچه‌ها اطلاعیه پخش می‌کردم، ولی پس از مدتی درحدود شش ماه، سازمان با شناختی که از من داشت، مرا در مرکز شهر عضو ستاد تبلیغات آن خانه [کرد و مسئولیت آن خانه] را به عهده من گذاشت. در آن خانه تیمی، عده‌ای درحدود 50 نفر از هواداران سازمان جمع می‌شدند و پس از بحث و گفت‌وگو، اعضای مرکزی سازمان مأموریت‌های آنان را به آنها ابلاغ می‌کردند و هواداران برای انجام مأموریت‌های آنان به خیابان‌ها می‌رفتند. ضمناً من هم اطلاعیه‌ها و پوستر‌هایی را که از قبل آماده شده بود، برای توزیع در شهر به آنها (اعضای خانه تیمی) می‌دادم که پس از مدتی فعالیت در آن خانه تیمی توسط پاسداران دستگیر شدم."

حسن ونکی در قسمتی دیگر از مصاحبه درمورد فعالیت سازمان در روز انتخابات ریاست‌جمهوری اظهار داشت: "سازمان از چندین [روز] قبل عملیاتی برای برهم‌زدن انتخابات؛ یعنی روز جمعه، تدارک دیده بود و اعضای کادر مرکزی مأموریت‌ها را به سرگروه‌های خانه‌های تیمی گزارش داده و سرگروه‌ها مأموریت را به اعضا و هواداران سازمان ابلاغ می‌کردند. البته قبلاً برای اجرای مأموریت‌ها آموزش لازم را به اعضا و هواداران می‌دادند، اما در روز انتخابات ریاست‌جمهوری و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، ازطرف سازمان دستور اکید داده شده بود که هر‌طوری شده انتخابات به‌هم بخورد؛ حتی به‌قیمت درگیری با مردم. بنابراین قرار شد روز پنجشنبه، تیم‌های شناسایی، حوزه‌های انتخاباتی را شناسایی کنند و فردای آن روز [جمعه]، شاخه نظامی سازمان عملیات خود را برای به‌آشوب‌کشاندن روز انتخابات ریاست‌جمهوری آغاز کنند و قرار شد در آن روز، شاخه نظامی سازمان به دو صورت وارد عمل شود: اول حمله کاملاً مسلحانه به حوزه‌های انتخاباتی؛ دوم حمله توسط مواد آتش‌زا [کوکتل مولوتف] و به این ترتیب، اینها قصد داشتند حوزه‌های انتخاباتی را به آتش بکشانند و مانع رأی‌گیری مردم بشوند و دقیقاً نمی‌دانم تا چه اندازه این طرح اجرا شد و چقدرش خنثی گردید. اما درمورد حمله مسلحانه قرار بود شاخه نظامی با مسلسل و اسلحه و نارنجک به حوزه‌های انتخاباتی حمله کنند و پس از تصرف حوزه‌ها، آن مکان [ها] را نابود [کرده] و از بین ببرند. ولی درمورد عملیات دوم که پرتاب مواد آتش‌زا بود، فقط قرار شد حوزه انتخاباتی مزبور را به آتش بکشانند و آن منطقه را متشنج کنند."

وی در قسمتی دیگر از این مصاحبه گفت: "در این عملیات، هواداران سازمان نیز شرکت داشتند؛ به‌طور مثال، پس از اجرای عملیات، هوادارانی که در اطراف حوزه انتخابیه مزبور اجتماع کرده بودند، با شلوغی و ایجاد راه‌بندان به اعضای شاخه نظامی کمک کردند." حسن ونکی ادامه داد: "همچنین در این عملیات قرار بود کادر نظامی سازمان عده‌ای از شخصیت‌ها و مقامات مسئول مملکتی را ترور کنند. و به‌طورکلی من نمی‌دانم که چقدر خنثی شده است." حسن ونکی درمورد ماهیت سازمان مجاهدین خلق گفت: "بعد از انقلاب، به‌طورکلی، در آن زمان، من خودم

در بطن انقلاب بودم و به‌طور مشخص در آن اوایل خبر نداشتم که اینها (سازمان) چه ماهیتی دارند، ولی بعداً فهمیدم که اینها سعی می‌کنند خودشان را به قدرت برسانند و دراین‌رابطه از خیلی‌ها استفاده کرده‌اند، ازجمله حمایت بی‌دریغ از بنی‌صدر و میانه‌روها. اینها قصد داشتند خط سازش با امریکا را باز کنند و در این مرحله می‌خواستند با اغتشاش و به‌آشوب‌کشاندن جامعه برنامه خودشان را اجرا کنند، به‌طوری‌که رهبران سازمان قصد داشتند هرکسی را که با سازمان مخالف بود ترورش کنند و سپس حاکمیت کشور را به دست خودشان بگیرند و در این راه، اینها حتی با گروه‌هایی نظیر دمکرات، چریک‌های فدایی خلق اقلیت و گروه‌های کمونیستی دیگر برای رسیدن به اهداف شوم، ائتلاف و یا همکاری می‌کردند و همان‌طورکه دیدیم با بعضی از گروهک‌ها همکاری می‌کنند."»⁽¹⁾

D83

محمدعلی رجایی نخست‌وزیر، در جلسه امروز هیئت دولت به تلاش و توطئه‌های سازمان مجاهدین خلق (منافقین) - که با تبلیغات و پوشش خبری گستردة رسانه‌های جهان همراه است - اشاره کرد و درباره وضعیت فعلی این سازمان گفت: «اینان درحال‌حاضر، در وضعی قرار گرفته‌اند که پایگاه مردمی خود را به‌طور کامل از دست داده‌اند و آلت دست ضدانقلاب شده‌اند و به این لحاظ، باتوجه‌به مرام فاشیستی و دیکتاتورمآبانه که به آن معتقدند، به خود اجازه می‌دهند در اقدامات تروریستی و وحشیانه خود برای رسیدن به هدف‌های کورشان به مردم بی‌گناه و حتی به اطفال معصوم رحم نکنند.»⁽²⁾

نشریه لوموند (چاپ فرانسه) در آخرین شماره خود، با انتشار مقاله‌ای با عنوان "جنگ ایران و عراق انتظاری پایان‌ناپذیر در جبهه‌ای به‌وسعت 1000 کیلومتر" به بررسی بخش‌هایی از پیامدهای حمله عراق به ایران پرداخته است. میشل بول ریچارد - که به منطقه اشغال‌شده هویزه سفر کرده بود - در مقاله‌اش برخلاف اظهارنظرهای برخی فرماندهان عراق مبنی‌بر بالابودن روحیه ارتش و داشتن آمادگی برای اجرای یک جنگ طولانی که خود آن را یادگیری خوبِ یک درس می‌نامد! به تنگناها و محدودیت‌های عراق و زندگی سخت نظامیان این کشور در جبهه‌ها اشاره و به نقل از این فرماندهان، دلیل عقب‌نشینی ارتش عراق از برخی مناطق را

1) روزنامه اطلاعات، 4/5/1360، ص2.

2) همان، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص10.

سیاسی اعلام کرده است. نویسنده در این مقاله به جنبه‌های گوناگون جنگ و ترسیم وضعیت برخی از مناطق مانند شهر چپاول‌شده هویزه، که خود شاهد آن بوده است، وضعیت سربازان عراقی و... پرداخته است. بخش‌هایی از این مطلب به قرار زیر است:

«هویزه - نیروهای عراق پس از برخوردهای متعدد بین دو کشور ایران و عراق در تاریخ 22 سپتامبر 1980، از مرز گذشته و وارد ایران شدند. اکنون پس از ده ماه نبرد، موقعیت سیاسی همچنان راکد و هیئت‌های حسن‌نیت همگی با شکست مواجه شده‌اند و جبهه‌ای که طول آن نزدیک به 1000 کیلومتر است، مدت‌ها است که فاقد تحرک می‌باشد.

هیچ‌یک از طرفین در ماه‌های اخیر، دست به عملیات پردامنه نزده‌اند؛ مع‌هذا طبق اطلاعات تأییدشده، ایرانی‌ها بخش بانه واقع در شمال را مورد تهاجم قرار داده و سد دوکان را بمباران نموده‌اند. در عوض، در جبهه جنوب، اوضاع تقریباً آرام به نظر می‌رسد.

در پهنه‌ای از خوزستان که به‌طرز غریبی مسطح و بیابانی است و عراقی‌ها عربستانش نامیده‌اند، هویزه در انتهای جاده صاف و سوزان واحه‌ای به نظر می‌رسد. [از] این شهر محقر چند هزار نفری جز خانه‌های فروریخته یا درهم‌شکسته، کوچه‌های خالی و بازمانده‌های غارت و چپاول همچون اشیای خردشده، ترازوهای شکسته فروشندگان، گونی‌های چاک‌خورده و پاره‌شده و دانه‌های فروریخته بر زمین چیزی به جا نمانده است. خانه‌های بی‌چفت و بستی که در آن با وزش هر باد باز می‌شود، درهم‌ریختگی وصف‌ناپذیری از روزهای چپاول را نشان می‌دهد. مبل‌های شکسته، کتاب‌های ولوشده، لوازم آشپزی‌ای که دیگر به کار نمی‌آید و مسجدی که ظاهراً از چپاول در امان مانده و فرش‌هایش همچنان در انتظار مؤمنین گمشده می‌باشد، مناظری است که به چشم می‌خورد.

اهالی ناحیه از دست نیروهای مارشال صدام حسین که آمده بودند اعراب را از "یوغ ایرانی‌ها" آزاد کنند، گریختند.

تنها ساکنان چندی در حوالی آنجا باقی ماندند. نیروهای بغداد قرارگاه خود را در هویزه مستقر ساختند. از دور، سوسنگرد؛ شهری که مرکز صحنه‌های خونین بود، به چشم می‌خورد. شهری که ازسوی عراق تصرف گردید و سپس ازسوی ایرانی‌ها بازپس گرفته شد.

ارتش عراق درحقیقت کاملاً در این قسمت عربستان [خوزستان] مستقر است؛ هرچند که هیئت حاکمه تأکید می‌کنند که به‌هیچ‌روی قصد توسعه‌طلبی ندارند.

این بیابان، مرکز واقعی فعالیت‌های نظامی شده است. تقریباً همه‌جا با پشته‌هایی از توده شن و ماسه بالا آمده است و در پشت این تپه‌ها، تانک‌ها یا توپ‌ها دراثر عملیات خاک‌برداری مخفی شده‌اند و بدین‌سان اردوگاه‌ها و پناهگاه‌های زیرزمینی ایجاد شده است.

درحقیقت، در گرمای خفه‌کننده، سربازان پشت تانک‌ها و یا در محل دفاع توپ‌های ضدهوایی

به انتظار نشسته‌اند تا دشمن ظاهر گردد. در این شرایط سخت، زندگی محدود می‌باشد؛ حتی اگر به قول افسران، روحیه افراد عالی باشد. مبارزین به روزنامه‌نگاران، قادسیه⁽¹⁾دیگر را نشان می‌دهند. همگی افراد در مقابل رؤسای خود مغرورند که برای میهن خود عراق می‌جنگند.

پیشروی سربازان و عبور آنها از نوار مرزی در 22 سپتامبر 1980، بدون‌شک بسیار راحت صورت گرفته است. این پاسگاه‌های ایران نبود که توانستند فتح عربستان [خوزستان] را به عقب بیندازند، بلکه جنگ برق‌آسا ناموفق بود و پاسداران انقلاب که در نزدیکی‌های شهر، پیشاپیش قوای مسلح بودند، شدیداً با آنها درگیر شدند. بنا به برخی اطلاعات موثق، این جنگ به قیمت جان 20 هزار سرباز عراقی تمام شده است و این رازی نیست که کسی نداند. ازاین‌روست که اکنون آقای صدام حسین دراثر واکنش‌های مردم مایل است تا آنجا که می‌تواند جان سربازان خود را نجات دهد. به‌علاوه، این جنگ برای این کشور با 14 میلیون نفر جمعیت گران تمام شده است. [از همین روست که] سرهنگ ستاد ارتش کامل عبدالطیف، در مقر فرماندهی‌اش - که در زیرزمین منطقه‌ای نزدیک به اهواز است - دستور [می] دهد: "نیروهایش به اهواز که زیر آتش توپخانه‌های عراق است وارد شوند. سوسنگرد به دلایل سیاسی تخلیه گردید. اهواز زیر کنترل نظامی ماست. ما به همه هدف‌های خود رسیده‌ایم. یازده ماه، جنگ روحیه ما از بین نبرده است. ما مانند روزهای اول می‌جنگیم. ما تا آن زمان که ایرانی‌ها حقوق ما را رعایت ننمایند یا تا آن هنگام که با زور یا معاهده تسلیم نشوند، به جنگ ادامه می‌دهیم. ما بر همه مشکلات فائق آمده‌ایم."

همه افسران که همین درس را خوب یاد گرفته‌اند، تکرار می‌کنند و اعتقاد خود را ذکر می‌نمایند.

در جفیر، یکی از آنها می‌گوید: "توقف جنگ برای ما چندان مهم نیست، ما خود را ازنظر روحی و جسمی برای ادامه جنگ تا زمانی‌که لازم باشد، آماده ساختیم. ما تا ده سال هم که باشد آماده‌ایم."

باوجود همه اینها، سرهنگ کامل عبدالطیف تأیید می‌کند که از میزان نفرات تحت فرماندهی خود بی‌خبر است، ولی می‌داند با آنچه که به‌عنوان "پنجمین ارتش دنیا انگاشته شده بود" می‌جنگد. آیا این بدین معناست که آنچنان‌که ادعا می‌شود کار ساده‌ای را در پیش ندارد؟ نشانه‌های پیروزی جنگ هم که به مطبوعات عرضه می‌دارد و چنان مغرورانه ازطریق اعلامیه‌های پیروزمندانه روزانه بیان می‌شود، واقعی نمی‌باشد.»

در پایان این مقاله وضعیت جبهه‌ها در جنوب چنین ترسیم شده است:

«بر این جبهة فراموش‌شده چه می‌گذرد؟ در نگاه اول چیز چندانی به نظر نمی‌آید. از دیدار با آقای کامل عبدالطیف چنین نتیجه[گیری] می‌شود که جبهه کاملاً ثابت نیست و گروه‌های عراقی در منطقه‌ای

1) نامی که به این جنگ داده شد، به خاطره جنگ معروفی که در سال 637، اعراب طی آن بر امپراطوری ساسانی ظفر یافتند، برمی‌گردد.

به وسعت چند کیلومتر فعالیت پردامنه‌ای انجام نداده‌اند، ولی به نظر می‌رسد ابتکارات کماندویی، اغلب ازجانب نیروهای ایرانی یا به‌طور درست به‌وسیله [پاسداران انقلاب] به عمل آمده است.

بیشتر در جنوب، در مجاورت آبادان، هر دو ارتش از دو طرف دریاچه مصنوعی با ایجاد سد در مسیر آب‌های مردابی که توسط ایرانی‌ها ایجاد گردیده است، همدیگر را زیر نظر دارند . همچنان‌که رئیس‌جمهور در کنفرانس مطبوعاتی 19 ژوئیه، اعلام داشت: "ارتش عراق زمستان را پشت سر نهاد و تابستان دیگر مشکلی به وجود نخواهد آمد." جنگ مواضع به یک انتظار نامعلوم مبدل شده است. اندک خمپاره‌هایی که این اواخر به بصره فرود می‌آید، به‌هیچ‌وجه مانع فعالیت‌های این شهر نمی‌شود و کشتی‌هایی هم که در شط‌العرب زندانی شده‌اند و حق حرکت ندارند، در اسکله‌های خلوت درحال زنگ‌زدن می‌باشد.

رفت‌وآمد دریایی عراق تنها ازطریق بندر عقبه واقع در دریای سرخ به عمل می‌آید و مقامات به‌زودی تأسیساتی را جهت کالاهای خود در جوار بندر اردنی ایجاد می‌نمایند. فعالیت‌هایی دراین‌زمینه به‌منظور امضای یک قرارداد انجام گرفته و به‌زودی مسئله انتخاب یک شرکت [شرکتی که کارها را در طول دو سال به انجام برساند] بین یک شرکت فرانسوی و یک شرکت ژاپنی به عمل خواهد آمد. آیا این بدان معنا نیست که عراق پیش‌بینی می‌کند که جنگ در آیندة نزدیک پایان نمی‌یابد؟ درهرحال، باتوجه‌به اوضاع وخیمی که درزمینه نظامی و سیاسی وجود دارد، تحولاتی را در آینده نزدیک نمی‌توان پیش‌بینی کرد.»⁽¹⁾

دولت عراق 9 تن از افسران ارتش و 21 سرباز عراقی را به‌دلیل حضورنیافتن در جنگ علیه ایران تیرباران کرد.

واحد مرکزی خبر به نقل از سازمان عمل اسلامی عراق درباره چگونگی برخورد حکومت عراق با آن دسته از نیروهایش که به دلایل گوناگون از حضور در جبهه امتناع کردند، اعلام کرده است: دولت عراق به‌تازگی 9 تن از افسران ارتش را که حاضر نشدند در جبهه‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران بجنگند، اعدام کرد و جسد آنها را در آب انداخت. همچنین در منطقه سیف سعد عراق، 21 نفر از سربازان تیرباران شدند. این سازمان همچنین افزوده است: هفته پیش یک سرگرد عراقی که حاضر نشد در جنگ علیه ایران شرکت کند، خودکشی کرد.⁽²⁾

همچنین به گزارش ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، رادیو حزب دمکرات کردستان عراق⁽³⁾درباره یکی از افسران عراقی مخالف حکومت بعثی گفته است:

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 81، 19/6/1360، صص 15 - 11، نشریه لوموند (چاپ فرانسه).

2) روزنامه اطلاعات، 3/5/1360، ص9.

3) بخشی از نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق - که در ایران به آنها بارزانی‌ها گفته می‌شود - درحال‌حاضر در آذربایجان‌غربی اسکان یافته‌اند و با نیروهای ایران علیه نظامیان عراقی همکاری می‌کنند.

«سرتیپ ستاد حسن مصطفی نقیب در رادیو کردستان عراق در سخنانی علیه حکومت بعث عراق اعلام کرد: "صدام در جنگ با ایران نوکری‌اش را به امریکا ثابت کرده است." وی در پیامی به مقامات ارتش عراق گفت: "جنگیدن با کشوری که برای احیای اسلام هزاران شهید داده و حاضر است در راه اسلام همه چیز را فدا کند، کفر می‌باشد. ای افسران و درجه‌داران ارتش عراق، دیگر نمی‌توانید علیه حکومت فاشیستی بعث عراق قیام کنید. من توصیه می‌کنم به برادران ارتشی ایرانی ملحق شوید که با آغوش باز و شیوه اسلامی و قرآنی از شما استقبال خواهند کرد." وی در پایان افزود: "ای ارتش غیور و شرافتمند عراق، تا فرصت باقی است به دامان ملت برگردید."»⁽¹⁾

نامه صدام حسین به معمر قذافی و عقد یک قرارداد 40 میلیون دلاری بین عراق و ایتالیا موضوع گزارش زیر است.

به گزارش خبرگزاری لیبی (اوج)، عبدالسلام الرقعار وزیر نفت لیبی که در جشن‌های روز ملی عراق در بغداد شرکت کرده بود، نامه‌ای از صدام حسین دریافت کرده بود که آن را به قذافی تسلیم کرد. این خبرگزاری افزوده است: در نامه صدام حسین، به جنگ عراق و ایران و همچنین ازسرگرفتن روابط عادی میان لیبی و عراق اشاره شده است.⁽²⁾

همچنین امروز، قرارداد احداث 2 پروژه مخابراتی که یک شرکت ایتالیایی اجرای آن را برعهده گرفته است، بین عراق و ایتالیا امضا شد. به‌موجب این قرارداد، پروژه اول این قرارداد غرب دجله (بغداد، تکریت و موصل) را در بر خواهد گرفت که در 17 ایستگاه، ارتباط رادیویی با 1260 کانال میان استان‌های بغداد، صلاح‌الدین و نینوا به طول 420 کیلومتر به‌مدت 16 ماه، برقرار خواهد شد. پس از اجرای این طرح، برنامه‌های تلویزیون و رادیوی بغداد در تکریت، موصل و سامرا دریافت خواهد شد.

پروژه دوم، شامل نصب تجهیزات و دستگاه‌های ماکروویو در 17 ایستگاه به طول 200 کیلومتر خواهد بود. هزینه این دو پروژه بالغ‌بر 120 میلیون و 600 هزار دینار عراقی معادل 40 میلیون دلار می‌باشد که برای تقویت برنامه‌های ایستگاه‌های رادیویی و تلویزیونی بغداد به مناطق زیر پوشش خط مذکور اجرا خواهد شد. براساس این پروژه، سیستم تلفن و تلگرام عراق به کشورهای عربی همسایه‌اش متصل می‌شود.⁽³⁾

1) سند شماره 163008 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 5/5/1360، سند تک‌برگی.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360، ص6، بیروت - خبرگزاری پارس، 4/5/1360.

3) همان، ص24، بغداد، 4/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 127، 4/5/1360، ص15، کویت - خبرگزاری پارس، 3/5/1360.

روزشمار جنگ یکشنبه4 مرداد 1360 24 رمضان 1401 26 ژوئیه 1981

نیروهای ارتش و سپاه پاسداران⁽¹⁾با مشارکت یکدیگر از اولین ساعات صبح امروز، عملیاتی را تحت عنوان "شهید چمران" با هدف آزادسازی بخش اشغال‌شده جاده آبادان - ماهشهر و پاک‌سازی کامل آن در این منطقه آغاز کردند. طراحی عملیات بدین‌ترتیب است که عملیات از دو محور (سمت راست - ازطرف ماهشهر و سمت چپ ازطرف آبادان) آغاز شود و نیروهای دو محور پس از تصرف خطوط پدافندی ارتش عراق و آزادسازی جاده، با یکدیگر الحاق کرده و از جنوب جاده به‌طرف شمال پدافند کنند.⁽²⁾

همچنین تصمیم گرفته شده است پس از تصرف زمین جنوب جاده آبادان - ماهشهر و تثبیت آن، یک گروهان ادغامی تازه‌نفس با 3 قبضه تفنگ106 و تیربار کالیبر50، به‌همراه نیروهای واحد مهندسی و تخریب وارد منطقه شده، جایگزین نیروهای عمل‌کننده شوند و مسئولیت پدافند منطقه تصرف‌شده را بر عهده بگیرند.⁽³⁾

در طرح مانور عملیات شهید دکتر مصطفی چمران، تدابیری هم برای تثبیت منطقه پیش‌بینی شده است.⁽⁴⁾

درمورد ساعت "سین" (ساعت شروع عملیات) نیز مقرر شده است که در اولین دقایق پس از نیمه‌شب، با اعلام رمز "تکبیر بگویید" - که سرهنگ کهتری فرمانده تیپ2 لشکر77 خراسان اعلام خواهد کرد - عملیات آغاز شود. در این عملیات، فرماندهی نیروها در میدان نبرد، به‌عهده سرگرد پیاده ایرائی فرمانده گردان136 لشکر77، گذاشته شده و خوشوقت معاون عملیات سپاه آبادان، به‌عنوان معاون وی تعیین گردیده است.

درمورد هدایت نیروهای در خط نیز تصمیم گرفته شده است که فرماندهی جناح راست را ارتش و فرماندهی جناح چپ را سپاه پاسداران بر عهده بگیرند و در هر جناح، یک گروهان

1) مجموع نیروی عملیاتی در این منطقه، شامل 3 گروهان منها از سپاه، ارتش و فداییان اسلام بود.

2) سند شماره 4611 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات آبادان به عملیات جنوب، 4/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 91670 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی شهید دکتر چمران از ستاد عملیات جنوب، مرداد 1360 صص 3 - 1.

3) سند شماره 91670 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) تدابیر پیش‌بینی‌شده در طرح مانور عملیات شهید چمران برای تثبیت منطقه عملیاتی، در ضمیمه این گزارش آمده است.

منها شامل یک دسته نیرو از سپاه و یک دسته از ارتش وارد عمل شود.

در آغاز عملیات، نیروهای دو جناح در حرکت به‌سمت اهدافشان با مشکل مواجه شدند.

در جناح راست (سمت ماهشهر)، خودروهای حامل نیرو از همان آغاز حرکت (کیلومتر 18 جاده آبادان - ماهشهر)، راه را گم کردند و فرمانده دسته عمل‌کننده (ستوان یکم میرزایی) موفق نشد نیروها را در ستونی منظم و در موعد مقرر به محل مورد نظر برساند و این نیروها با دو ساعت تأخیر در ساعت 1:50 بامداد، برای حمله به دشمن و اجرای مانور اعلام آمادگی کردند. در جناح چپ (سمت آبادان) نیز به‌دلیل بروز مشکل در حرکت نیروهای جناح راست و ایجاد هماهنگی در پیشروی، به نیروهای این جناح دستور توقف داده شد، اما پس از دستور مجدد حرکت، رزمندگان در 70 متری خاکریز دشمن به میدان مین برخورد کردند و باوجود تلاش نیروهای واحد مهندسی ارتش که مسئولیت پاک‌سازی میدان‌های مین را بر عهده داشتند، معبری در این میدان باز نشد؛ به همین دلیل، نیروها تغییر مسیر دادند و سینه‌خیز خود را تا 15 متری خاکریز دشمن رساندند. این مشکلات سبب شد نیروها دیرتر از موعد مقرر برای حمله به خط اول دشمن اعلام آمادگی کنند.

حدود ساعت 3:30 صبح، درحالی‌که نیروهای جناح راست درحال انجام‌دادن آخرین هماهنگی‌ها برای آغاز عملیات بودند، نیروهای خط‌شکن جناح چپ که از سپاه بودند، تعدادی از سنگرهای ابتدایی در خط مقدم دشمن را پاک‌سازی و سپس تصرف کردند، اما به‌دلیل پیشروی‌نکردن نیروهای پشتیبانی، عملیات به‌تدریج متوقف شد.

قبل از آنکه نیروهای جناح راست (ارتش) حمله خود را آغاز کنند، سرگرد ایرائی دستور توقف و عقب‌آمدن نیروها را صادر کرد. این درحالی بود که نیروهای جناح چپ (سپاه) برخلاف این دستور، حمله به خاکریزهای دشمن را آغاز کرده بودند، اما نیروهای جناح راست اقدام به عقب‌نشینی کردند.

فرمانده تیپ2 لشکر77 (سرهنگ کهتری) با اطلاع از عقب آمدن نیروهای ارتش، به سرگرد ایرائی اعتراض کرد⁽¹⁾و نیروها را به ادامه پیشروی فراخواند، اما به‌دلیل تغییر مسیر و حرکت نیروهای جناح راست به عقب، وضعیتی به وجود آمد که دستور فرمانده تیپ نیز مؤثر واقع نشد و نیروهای دنبال پشتیبان جناح راست، به‌سرعت به‌سمت خط خودی عقب‌نشینی کردند. پشتیبانی‌نشدن نیروهای خط‌شکن جناح راست علاوه‌بر آنکه تلفات سنگینی به نیروهای عمل‌کننده نوک این محور وارد کرد، سبب شد فشار به نیروهای جناح چپ نیز از پهلو شدید شود، طوری‌که ورود نیروهای احتیاط به منطقه ضرورت یافت، اما باوجود درخواست‌های مکرر نیروهای جناح چپ (سپاه) مبنی‌بر به‌کارگیری نیروهای جناح چپ از فرمانده رده‌بالا (سرگرد ایرائی)، به‌دلیل حضور معاون وی (خوشوقت) در خط مقدم، ارتباطات فقط ازطریق پیک یا بی‌سیم انجام می‌گرفت که این امر نیز به ناهماهنگی‌ها بیشتر دامن می‌زد.

1) براساس هماهنگی‌های قبلی، مقرر شده بود سرهنگ کهتری رمز آغاز عملیات را اعلام و درصورت لزوم، دستور عقب نشینی را صادر کند و صدور چنین دستوری (عقب‌نشینی) در حوزه مسئولیت فرمانده گردان136 نبود.

از سوی دیگر، عقب‌نشینی نیروهای دنبال پشتیبانِ جناح راست سبب شد نیروهای خط‌شکن این جناح که در ابتدا موفق به تصرف بخش‌هایی از خط مقدم دشمن شده بودند، با کمبود مهمات مواجه شوند و نیروهای عراقی با استفاده از فرصت به‌دست‌آمده از عقب‌نشینی نیروهای پشتیبان و تسلط بر راه وصولی خاکریز و همچنین استفاده از تیربارهایی که مسلط بر عقبة این نیروها بودند، از رسیدن کمک به نیروهای خط‌شکن جلوگیری کنند. استمرار این وضع سبب شد مهمات اولیه این نیروها به‌سرعت تمام شود و با گذشت زمان، لحظه‌به‌لحظه آمار شهیدان و مجروحان افزایش یابد. در این وضعیت، مقاومت نیروهای جناح راست شکسته شد و اغلب آنها در همان ساعت اولیه به شهادت رسیدند. و درنهایت، باآنکه خط عراقی‌ها در هر دو محور شکسته شد و پاک‌سازی در محور چپ به پایان رسید و در محور راست نیز درگیری همچنان ادامه داشت، با عقب‌نشینی ناهماهنگ نیروهای جناح راست، عقبه نیروهای عمل‌کننده در خط خالی شد و درحالی‌که تعدادی از رزمندگان در خط می‌جنگیدند، سایرین به عقب برگشتند و بدین‌ترتیب، عملیات به موفقیت نینجامید. نیروهای خودی پس از بازگشت به عقب، در خط قبل از عملیات مستقر شدند و به تحکیم مواضع پرداختند.⁽¹⁾

در این عملیات، 50 نفر از نیروهای خودی که 30 نفر آنان از نیروهای بسیج و سپاه بودند، به شهادت رسیدند و بالغ‌بر 140 نفر زخمی شدند. از نیروهای عراقی نیز حدود 20 کشته و تعدادی مجروح بر جای ماند.⁽²⁾همچنین یک دستگاه تانک، یک نفربر، 7 انبار مهمات، یک تیربار و یک خودرو ارتش عراق منهدم شد.⁽³⁾

شماری از نیروهای تیپ1 لشکر21 حمزه ارتش با مشارکت تعدادی از نیروهای سپاه، عملیات محدودی را در 5 کیلومتری جنوب‌غربی دزفول با هدف تصرف خاکریزی موسوم به "خاکریز هندلی" در کنار "کانال هندلی"⁽⁴⁾انجام دادند که به‌دلیل هشیاری و مقاومت نیروهای دشمن و ضعف فرماندهی خودی در هدایتِ عملیات نیروها، ناگزیر به عقب برگشتند.

واحد عملیات سپاه اهواز در گزارشی، دلیل موفق‌نشدن عملیات را عواملی ازجمله تعجیل در اجرای عملیات به‌دلیل اصرار فرمانده تیپ1 لشکر21 حمزه، کمبود وسایل مهندسی ازجمله

1) سند شماره 124737 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مسئول ستاد ولایت فقیه به ستاد عملیاتی آبادان (اطلاعات عملیات)، 5/5/1360، صص 1 و 2.

2) سند شماره 42679 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به فرماندهی سپاه مرکز، 8/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 78516 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات آبادان به اطلاعات عملیات خوزستان، 14/5/1360، صص 4 - 1.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 129، 5/5/1360، ص27، آبادان - خبرگزاری پارس، 5/5/1360.

4) در 5 کیلومتری جنوب پل نادری (محل تقاطع جاده اندیمشک - دهلران و رودخانه کرخه)، آبراهی وجود دارد موسوم به کانال اِل (هندلی) که اهالی منطقه آن را برای هدایت آب کرخه به زمین‌های کشاورزی احداث کرده‌اند. این کانال از کرانه غربی کرخه آغاز و پس از 500 متر ازسمت غرب، به‌سمت جنوب منحرف می‌شود و پس از 50 متر، دوباره به‌سمت غرب ادامه مسیر می‌دهد و پس از 1500 متر، به زمین‌های کشاورزی می‌رسد. دشمن با استقرار ادوات زرهی در پشت این کانال، خط مستحکمی ایجاد کرد و از این نقطه، پل کرخه و جاده منتهی به آن را زیر دید و آتش قرار داد. در 15 فروردین 1360، عملیاتی با نام "تپه چشمه" در این منطقه و ارتفاع غرب آن که تپه چشمه نام دارد، انجام شد و این منطقه به تصرف قوای ایرانی درآمد، اما نیروهای خودی به دلایلی ازجمله مسطح‌بودن زمین منطقه و تأمین‌نشدن تپه چشمه، تا 300 متری کانال (یک کیلومتر جلوتر از خط پدافندی قبل از عملیات) عقب آمدند. (ابوالقاسم حبیبی، دزفول، شوش، اندیمشک در جنگ (اطلس راهنما - 8)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، چاپ اول، 1385، صص73 - 72)

بولدزر، هوشیاری و شدت آتش دشمن و از طرف دیگر، ضعف فرماندهی خودی در هدایت نیروها اعلام کرد. در این عملیات، 7 سرباز شهید و 20 نفر مجروح شدند.⁽¹⁾

کمبود نیروهای سپاه پاسداران از دیگر مشکلات این محور به شمار می‌رفت که دلیل آن بیشتر، اتمام مأموریت نیروهای خط، بیمارشدن تعدادی از نیروها براثر گرمای شدید هوا و هم‌زمانی اجرای عملیات در چند محور بود.⁽²⁾

عکس

D93

نقشه

1) سند شماره 42606 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به طرح و برنامه‌ریزی عملیات ستاد مرکز، 4/5/1360، ص1؛ و - سند شماره 4608 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیاتی جنوب به طرح و برنامه‌ریزی عملیات و اطلاعات عملیات، 4/5/1360، صص 1 و 2.

2) سند شماره 4602 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به طرح و برنامه عملیات مرکز (تهران)، 3/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4604 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 3/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4613 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه جنوب، 4/5/1360، سند تک‌برگی.

امروز در محور (صالح) مشطط (شهدا) در جنوب‌غربی دزفول، نیروهای تیپ3 لشکر21 حمزه با اجرای عملیاتی قصد تصرف بخش‌هایی از شمال تپه کوت کاپون - که از نیروی دشمن خالی بود - را داشتند که این عملیات به‌دلیل ضعف مهندسی و ناهماهنگی در فرماندهی ناکام ماند.⁽¹⁾

بنا بر مکاتبات واحد عملیات سپاه اهواز با واحد طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه پاسداران در تهران، دلیل اصرار بر اجرای عملیات در این منطقه، اصلاح و تقویت خط پدافندی بود، چنان‌که واحد مهندسی سپاه پاسداران از پنج روز قبل، با حضور در این منطقه، موفق شده بود بیش از یک کیلومتر خاکریز احداث کند، اما در این مدت، 3 بولدوزر و یک لودر براثر آتش دشمن از کار افتادند و به‌دلیل نداشتن بولدوزر، کار متوقف شد و این خطر وجود داشت که دشمن خاکریز را تصرف کند.⁽²⁾

ادامه عملیات به کسب آمادگی نیروها و اقداماتی ازجمله تأمین وسایل مهندسی (به‌ویژه لودر) بستگی داشت. بنابراین، فرماندهان سپاه کوشیدند تا فرمانده تیپ3 لشکر21 حمزه را متقاعد کنند که عملیات را به‌مدت 48 ساعت به تعویق بیندازد که این امر محقق نشد. گزارش مسئول واحد عملیات سپاه دزفول دراین‌باره چنین است: «در مورخه‌3/5/60، من همراه با برادر (غلامعلی) رشید و احمد غلامپور جهت هماهنگ‌کردن عملیات مشطط و عملیات کرخه پیش سرهنگ روحانی‌شمس رفتیم. در آنجا، حدود دو سه ساعت بحث شد. بسیار سعی کردیم که شاید بتوانیم طرح را 48 ساعت به تعویق بیندازیم، ولی موفق نشدیم، چون گفتند دستور آمده که حتماً عملیات باید شب انجام گیرد.»⁽³⁾

در همین باره رحیم صفوی (مسئول ستاد عملیات جنوب سپاه) نیز در گزارشی به یوسف کلاهدوز قائم‌مقام سپاه پاسداران، ازجمله دلایل اجرای عملیات و نتایج آن را چنین ذکر کرده است:

«درمورد عملیات دزفول، دو نکته قابل‌ذکر است:

اظهارات فرماندهان گردان‌های عمل‌کننده و فرمانده تیپ3 لشکر21 حمزه در پذیرفتن نظریات سپاه و عدم توانایی در اجرای عملیات و آماده‌نبودن شناسایی و اینکه فقط به‌خاطر فشار فرمانده لشکر و قولی که به شورای‌عالی دفاع داده بود، عملیات می‌بایست انجام بگیرد.

[در] عملیاتی که تیپ3 در محور کوت کاپون، بدون هماهنگی سپاه و تنها به‌خاطر فشار فرمانده در اجرای عملیات انجام داده، حدود 17 نفر از برادران سرباز شهید و تعدادی مجروح شدند.»⁽⁴⁾

1) سند شماره 4610 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 4/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4360 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات خوزستان به فرماندهی مرکز، 5/5/1360، ص1.

2) سند شماره 42606 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 4608 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) مسئول واحد عملیات سپاه دزفول در گزارش دیگری آورده است: «در مورخه 6/5/60، همراه برادر ربانی و حمید عنبرسر با سرهنگ حشمت فرمانده لشکر21 حمزه، ملاقات کردیم. وقتی ایشان را در جریان امر قرار دادیم، متوجه شد که ایراد از خودشان بود.»

4) سند شماره 153971 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اهواز به تهران (قائم‌مقام)، 8/5/1360، سند تک‌برگی.

ارتش عراق امروز شهر نوسود را گلوله‌باران کرد. در این حملات براثر اصابت گلوله‌های خمپاره به این شهر و انفجار آنها 2 پسربچه به شهادت رسیدند.

شهر آبادان نیز به‌شدت زیر آتش توپ‌ها و ادوات ارتش عراق قرار گرفت. در گلوله‌باران این شهر چند خانه مسکونی و تأسیسات دولتی آسیب دید.⁽¹⁾

روز گذشته هم روستای ابن‌الحسین در منطقه دارخوین (جاده آبادان - اهواز در سه‌راهی شادگان)، هدف اصابت موشک کاتیوشای دشمن قرار گرفت که به زخمی‌شدن 2 کودک انجامید.⁽²⁾

کمک‌های مردم مشهد و شیراز امروز به جبهه‌ها فرستاده شد.

مؤسسه خیریه انصارالحجج مشهد با جمع‌آوری کمک‌های مردم، 300 کلمن آب، یک تن آلو، 6 تن ماست چکیده و یک تن خاکشیر و شکر به جبهه‌های ایلام و مریوان ارسال کرد.

دفتر آیت‌الله دستغیب امام‌جمعه شیراز نیز کمک‌های مردمی ارسالی از این دفتر را به جبهه چنین اعلام کرد:

1850 بطری شربت، 1100 بطری آب‌میوه، 1820 بسته خاکشیر، 720 قوطی کمپوت و 710 عدد پوشاک. علاوه‌بر اینها، 1600 کیلو گندم، 400 بطری آبلیمو، 100 کیلو شکر، 10 عدد یخدان و مبلغ 800,76 ریال وجه نقد ازطریق کمیته امداد امام خمینی جمع‌آوری و به جبهه‌های جنگ فرستاده شد.⁽³⁾

به گزارش بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، صدام حسین امروز از تعدادی از ارتشیان بخش پدافند هوایی نیروی هوایی عراق قدردانی کرد.

وی در این مراسم خطاب به کارکنان این بخش گفت: «می‌خواستم قدردانی رهبری را از تلاش‌های شما در مقابله با هواپیماهای دشمن [ایران] به‌عنوان ردیابی و اسلحه به اطلاع شما برسانم. ردیاب‌ها وظایف خود را به‌طور صحیح انجام داده‌اند و عکس‌العمل آنها در رساندن خبر عبور هواپیماهای دشمن سریع بوده و همچنین عکس‌العمل سلاح‌ها سریع بوده و آتش در وقت مناسب گشوده شد و هواپیماهای دشمن مجبور به پرتاب محموله‌های خود در خارج از هدف گردیده‌اند.» وی افزود: «این توجه نه‌تنها منعکس‌کننده آمادگی فنی افسران و درجه‌داران است، بلکه احساس مسئولیت ملی ازسوی بخش دفاع هوایی عراق را نشان می‌دهد.»

در ادامه این گزارش خبری آمده است که پس از این سخنان، صدام حسین داستان‌های دلیرانه مربوط به مقابله با هواپیماهای دشمن و سرنگون‌ساختن آنها را از زبان برخی حاضران گوش داد.⁽⁴⁾

1) سند شماره 4645 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ : از دفتر سیاسی و انتظامی استانداری خوزستان به معاونت سیاسی و اجتماعی وزارت کشور، 7/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/5/1360، ص16.

2) سند شماره 4607 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان، واحد اطلاعات عملیات به فرماندهی مرکز، 4/5/1360، ص2.

3) روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص3.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360، ص20 ضمیمه.

گروه‌های مسلح غیرقانونی در اقدامات امروز خود در شمال‌غرب و غرب کشور، یک نفر را شهید، یک نفر را زخمی و 3 نفر ازجمله مدیرکل پست استان آذربایجان‌غربی و یکی از همراهانش را اسیر کردند. امروز همچنین چند تن از عناصر کومه‌له و دمکرات تسلیم نیروهای خودی شدند.

مدیرکل پست استان آذربایجان‌غربی و یکی از همکارانش هنگام بازگشت از مأموریت، در مسیر مهاباد به ارومیه، به کمین افراد مسلح گروه‌های ضدانقلاب افتادند و اسیر شدند.⁽¹⁾

همچنین افراد وابسته به حزب دمکرات یک عملیات کمین در شهر مهاباد اجرا کردند که به شهادت یک نفر و اسارت یک تن دیگر به‌دست نیروهای این حزب انجامید.⁽²⁾

در تکاب، تعدادی از افراد مسلح گروه‌های غیرقانونی به نیروهای مستقر در پایگاه سوم گردان130 حمله کردند که در این درگیری، یکی از سربازان پایگاه زخمی شد و خسارت‌هایی نیز به مهاجمان وارد آمد.⁽³⁾

امروز همچنین یکی از اعضای گروه کومه‌له همراه پدر و برادرش، خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی کرد و اسلحه‌اش را تحویل داد. این فرد چندی پیش، همراه 3 فرد مسلح گروه کومه‌له دستگیر شده بود و در زندان سپاه پاسداران پاوه به سر می‌برد، که در جریان مبادله اسرا دوباره دراختیار این گروه قرار گرفت.⁽⁴⁾

یکی از افراد حزب دمکرات کردستان ایران نیز درحالی‌که یک اسلحه کلاشینکف همراه داشت، خود را به سپاه پاسداران جوانرود تسلیم و امان‌نامه دریافت کرد.⁽⁵⁾

در اقدامات امروز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق 3 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد.

امروز هنگام سحر یک تیم عملیاتی سازمان مجاهدین خلق به خانه بخشدار رضوان‌شهر در استان گیلان - که به‌اتفاق خانواده‌اش مشغول صرف سحری بود - هجوم بردند و با شکستن شیشه پنجره، 2 نارنجک جنگی به داخل خانه پرتاب کردند که براثر انفجار نارنجک‌ها 3 نفر مورد اصابت ترکش‌های نارنجک قرار گرفتند و به‌شدت مجروح شدند. مجروحان بلافاصله به بیمارستان شهید بهشتی در بندر انزلی انتقال یافتند. به‌دلیل شدت جراحات وارد‌شده، پزشکان ناچار به قطع پای همسر بخشدار و خارج‌کردن طحال خواهر همسر وی شدند.⁽⁶⁾با تلاش نیروهای سپاه قبل از پایان روز، چند تن از مهاجمان شناسایی شدند و یکی از آنان درحالی‌که چند بمب آتش‌زا و دست‌ساز و یک قبضه اسلحه به همراه داشت، دستگیر شد.⁽⁷⁾

همچنین صبح امروز، یکی از کارکنان هواپیمایی کشوری هنگام رفتن به محل کار خود، مورد سوءقصد قرار گرفت و براثر اصابت گلوله مجروح شد.⁽⁸⁾ساعت 7 صبح نیز 2 نارنجک به‌سوی نیروهای بسیج در خیابان مهرآباد جنوبی پرتاب شد. در همین حمله، یکی از

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص 8 و 31، ارومیه - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

3) سند شماره 196411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، از لشکر28 پیاده کردستان (رکن2)، شماره 47، 8/5/1360، ص1.

4) روزنامه اطلاعات، 4/5/1360، ص14؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص30، پاوه.

5) روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص3.

6) روزنامه اطلاعات، 5/5/1360،ص4؛ و - روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص14.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، ص18، رشت - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360 ص11.

بسیج به‌دلیل اصابت 6 گلوله مهاجمان به وی مجروح شد.⁽¹⁾

ساعت 20:15 نیز، 3 فرد مسلح به اسلحه یوزی به منزل حاکم شرع و رئیس دادگاه انقلاب اسلامی بابل هجوم بردند که با واکنش محافظ وی مواجه شدند. در درگیری متقابل، یکی از مهاجمان کشته شد و 2 نفر دیگر گریختند. از فرد کشته‌شده یک اسلحه یوزی و 3 خشاب پرُ به دست آمد. رئیس دادگاه انقلاب اسلامی بابل در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس گفت: مهاجمان احتمالاً وابسته به گروه چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) بوده‌اند.⁽²⁾

همچنین دو موتورسوار جوان که قبلاً منزل سرپرست کمیته شهرک غرب تهران را شناسایی کرده بودند، هنگام افطار، 2 بمب آتش‌زای قوی به‌داخل خانه‌اش پرتاب کردند که یکی از آنها منفجر شد و براثر انفجار آن، شیشه‌های این منزل و خانه‌های اطراف شکست. همچنین منزل این پاسدار دچار حریق شد و خسارت مالی به بار آمد، ولی به کسی آسیب نرسید.⁽³⁾

افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی امروز در بیرجند، کرمانشاه و تهران، سه محل عرضه کتاب و نشریه را به آتش کشیدند.

در شهر بیرجند، یک مغازه کتاب‌فروشی واقع در بازار نو این شهر، ساعت 3 بامداد، به آتش کشیده شد و کتاب‌های موجود در آن، که دینی و مذهبی بودند، سوخت.⁽⁴⁾در حادثه مشابهی در کرمانشاه، یک دکه فروش نشریات اسلامی با بمب آتش‌زا به آتش کشیده شد.⁽⁵⁾

در ابتدای خیابان سرگرد سخایی تهران نیز یک دکه مطبوعاتی براثر پرتاب بمب آتش‌زا طمعه حریق شد و همه کتاب‌ها، نشریات و روزنامه‌های درون آن از بین رفت. افراد مهاجم قبل از روشن‌شدن هوا با شکستن قفل و بازکردن در کیوسک، بمب را داخل دکه انداخته بودند. حریق با تلاش عوامل آتش‌نشانی خاموش شد.⁽⁶⁾

یکی از عوامل بمب‌گذاری‌های استان خوزستان که از اوایل انقلاب زیر لوله‌های نفت این استان بمب جاسازی می‌کرد، در درگیری با نیروهای سپاه مجروح و سپس دستگیر شد.

نیروهای سپاه پس از شناسایی این فرد - که اهل آبادان بود و در بمب‌گذاری‌ها و خرابکاری‌های پیش از جنگ در خوزستان نیز دست داشت - با حکم دادستانی، ساعت 21، به منزل وی واقع در منازل سازمانی انرژی اتمی در بوشهر رفتند تا دستگیرش کنند، اما او پس از کمی مقاومت، گریخت و در جریان تعقیب، درحالی‌که قصد خلع سلاح مأموران را داشت، از ناحیه شکم هدف گلوله قرار گرفت و دستگیر شد.⁽⁷⁾

مرکز پلیس تهران هم از کشف یک بمب دست‌ساز در خیابان مطهری تهران خبر داد.⁽⁸⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص18.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 129، 5/5/1360، صص 28 و 29، ساری - خبرگزاری پارس، 5/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص14.

3) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص14.

4) همان، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/5/1360، ص4.

5) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص29، کرمانشاه.

6) روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص3.

7) روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص3؛ و - سند شماره 42609 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه بوشهر به فرماندهی سپاه مرکز، 5/5/1360، سند تک‌برگی.

8) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص18.

در محاکمه مجدد، محمدرضا سعادتی عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به اعدام محکوم شد. براساس حکم دادگاه انقلاب مرکز، اتهامات سعادتی به این شرح است:

شرکت در قتل شهید محمد کچویی مدیر زندان اوین (طبق اعتراف خودش) ازطریق رابطه با کاظم افجه‌ای قاتل شهید کچویی.⁽¹⁾

ارتباط مداوم با کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق از درون زندان.

استمرار جاسوسی از داخل زندان.⁽²⁾

شایان ذکر است که سعادتی در سال 1358، در ملاقات با یکی از افراد سازمان جاسوسی شوروی - که دبیر اول سفارت نیز بود - به‌منظور ارائه اسناد طبقه‌بندی‌شده، دستگیر و پس از محاکمه، به‌جرم ارتباط ویژه اطلاعاتی با عوامل کا.گ.ب. (سازمان جاسوسی شوروی) و سفارت شوروی در تهران و جاسوسی برای آنها به 10 سال زندان محکوم شده بود.⁽³⁾

روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران با انتشار اطلاعیه‌ای از کشف 5 خانه تیمی سازمان مارکسیستی - مائوئیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر - که انبار بزرگ مهمات و مرکز انتشاراتی آنان بود - خبر داد.

در بخشی از این اطلاعیه، میزان و نوع سلاح‌ها، مهمات و تجهیزات کشف‌شده چنین ذکر شده است:

سلاح‌های کمری در انواع مختلف، 120 قبضه.

سلاح ژ3 و ام1، 60 قبضه.

انواع مسلسل یوزی و ام3، 40 قبضه.

انواع نارنجک دستی و دست‌ساز، 1200 عدد.

انواع فشنگ در کالبیر‌های مختلف، 10 هزار عدد.

تیربار ژ3، چندین قبضه.

گاز اشک‌آور، 50 عدد.

مواد منفجره تی.ان.تی. در ابعاد یک‌چهارم پوندی، 2 کارتن بزرگ.

1) درباره شهید محمد کچویی و چگونگی ترور وی به‌دست کاظم افجه‌ای مطالبی در ضمیمه اول این گزارش درج شده است.

2) روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 130، 6/5/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 6/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص12.

3) درخصوص رابطه اطلاعاتی سازمان مجاهدین خلق با سازمان جاسوسی شوروی توضیحاتی در ضمیمه این گزارش آمده است.

همچنین انواع و اقسام دیگری از تجهیزات جنگی در انبار دیگری به شرح زیر کشف و ضبط شد:

سلاح ژ3، 80 قبضه.

نارنجک، 150 عدد.

تیربار کلاشینکف و ژ3، 2 قبضه.

بی‌سیم کوچک و بزرگ، 10 دستگاه.

گاز اشک‌آور، 20 عدد.

فشنگ، بیش از 30 هزار عدد.

مقادیر بسیاری سرنیزه، کلاه آهنی و دیگر تجهیزات جنگی.

مراکز انتشارات و اسناد و تجهیزات به‌دست آمده از آنها نیز به این شرح می‌باشد:

اسناد درون‌سازمانی سال‌های گذشته سازمان، اسناد دست‌نویس کنگره‌ها و انتخابات رهبری سازمان و مدارک بسیار دیگری دراین‌زمینه.

مراکز تدارکات همراه با 4 دستگاه فتواستنسیل، 6 دستگاه تکثیر، یک دستگاه تایپ آی.پی.ام، 4 هزار بسته کاغذ و 2 کارتن مرکب.

کشف مرکز جمع‌آوری تجهیزات الکترونیک سازمان که در پوشش یک مغازه یخچال‌سازی فعالیت داشت که به‌همراه یک چک به مبلغ 5/1 میلیون تومان دستگیر و ضبط شد.

دررابطه‌با کشف مراکز فوق، عده‌ای از اعضای گروهک تروریستی پیکار دستگیر و به مقامات قضایی تحویل داده شدند.⁽¹⁾

صبح امروز، پیکر 13 شهید که 9 نفر از آنان در روز انتخابات ریاست‌جمهوری و انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی (جمعه 2 مرداد 1360) به‌دست افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروه‌های ضدانقلاب به شهادت رسیده بودند،⁽²⁾

اسامی افراد پاسدار در اسناد موجود نیست. (روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص2)

از مسجد ارک تهران به‌سمت بهشت زهرا(س) تشییع شد.⁽³⁾

آیت‌الله مهدوی کنی وزیر کشور، درباره شهادت این افراد گفت: برادران پاسدار و مأموران انتظامی نهایت سعی خود را کردند تا این انتخابات با کمترین مشکل و درگیری برگزار شود، ولی متأسفانه افراد ضدانقلاب در چند مورد اقدامات ناجوانمردانه‌ای انجام دادند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 128، 4/5/1360، صص 13 و 14، تهران - خبرگزاری پارس، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 4/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص13.

2) اسامی شهیدان روز انتخابات در تهران عبارت است از: دکتر بهرام شکری مسئول امداد پزشکی سپاه پاسداران تهران، پاسداران بهزاد بهرامی، محمدرضا رمضانی، رضا میرزایی، فریبرز کرمی، قنبر اخباری‌زاده، حمیدرضا بیدهندی، طارم سری و صفرعلی شانجانی عضو بسیج پاسداران.

3) روزنامه اطلاعات، 4/5/1360، ص2.

در روز انتخابات، 50 نفر دستگیر شدند، اما در جریان برگزاری انتخابات، درگیری‌ها مقطعی

بود که به تیراندازی انجامید. در حوزه‌های اخذ رأی در سراسر کشور نیز درگیری مشاهده نشد و کار رأی‌گیری در جوی آرام انجام شد.

وی افزود: استقبال مردم از این انتخابات چشمگیر و بیشتر از انتخابات گذشته بود و ضدانقلاب نتوانست در اراده مردم رأی‌دهنده اثر بگذارد.⁽¹⁾

پس از پیشنهاد دولت عراق⁽²⁾

محمدعلی رجایی نخست‌وزیر و رئیس شورای‌عالی دفاع نیز دراین‌باره می‌گوید: «صدام جنگ را در ذی‌قعده، یکی از ماه‌های حرام، آغاز کرد و چهار ماه حرام جنگید و بسیاری از جنایت‌های خود را در ماه حرام انجام داد و این حیله‌ای است برای اینکه به مردم مسلمان دنیا بگوید من به‌عنوان مسلمان پیشنهاد کردم، ولی اینها [ایرانی‌ها] بازهم جنگ‌طلب هستند. اگر صدام راست می‌گوید بیاید تجاوز را قطع کند و [به مرزهای بین‌المللی] برگردد. ما جنگ را به‌عنوان یک شیوه برای تجاوز انتخاب نکردیم، بلکه برای دفاع انتخاب کردیم و چون دفاع از سرزمین اسلامی و انقلاب تکلیف شرعی ماست، به یاری خداوند متعال در ماه رمضان جدی‌تر، مصمم‌تر و آماده‌تر جنگ خواهیم کرد.» (روزنامه کیهان، 13/4/1360، ص3)

مبنی‌بر برقراری آتش‌بس در جنگ ایران و عراق به مناسبت حلول ماه مبارک رمضان - که به تأیید برخی شخصیت‌ها و مقامات چند کشور رسید - وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با صدور بیانیه‌ای موضع دولت ایران را دراین‌باره اعلام کرد.

در این بیانیه، ابتدا با مرزبندی میان عده‌ای از حامیان این پیشنهاد و رژیم عراق، همراهی عدة معدودی از شخصیت‌های مورد احترام دولت جمهوری اسلامی با زمزمه‌های صدام گنگ و مبهم خوانده شده است و در ادامه، با طرح پنج سؤال، ضمن بررسی انگیزه رژیم عراق از این پیشنهاد، برقراری آتش‌بس در ماه مبارک رمضان توطئه‌ای دانسته شده که صرفاً به بهره‌برداری از اعتقاد و باور مسلمانان جهان به وحدت و مبارزه با صهیونیسم می‌پردازد.

در بخش پایانی بیانیه نیز موضع دولت ایران دربرابر این پیشنهاد چنین بیان شده است:

«این برادران که با تمسک به ماه مبارک رمضان، خواهان آتش‌بس ازسوی ایران هستند و یقیناً می‌دانید که در قرآن کریم به مسلمانان توصیه شده است تا در کنار تجاوزشده و مظلوم برعلیه تجاوزگر وارد کارزار شوند، گرچه ما خود قدرت مبارزه با تجاوزگر را در خود احساس می‌کنیم، ولی با این وصف، آیا نمی‌بایستی حداقل به‌صورت لفظی، این برادران، تجاوزگر [را] محکوم می‌کردند؟ و آیا محکوم‌ساختن تجاوزگر کمکی برای پایان تجاوز نیست؟ ... برای ما دعوت برای

1) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/5/1360، ص1.

2) آقای هاشمی رفسنجانی دراین‌باره در کارنامه و خاطرات خود نوشته است: پیشنهاد عراق درباره برقراری آتش‌بس در ماه مبارک رمضان را اولاف پالمه معاون دبیرکل سازمان ملل متحد به سفیر ایران در ژنو داد و شورای‌عالی دفاع در جلسه خود (جمعه 12 تیر 1360) این پیشنهاد را رد کرد. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم، 1386، ص160)

آتش‌بس درحالی‌که تجاوزگر در خاک ماست، دعوتی برای خروج از اسلام و اصول بدیهی آن

است، ولی با این وصف، ما علاقه این برادران مورد احترام خود را برای بسیج همه‌جانبه برای مبارزه با امپریالیسم و صهیونیسم درک می‌کنیم و لهذا اعلام می‌کنیم که علی‌رغم وجود تجاوز در مرزهای غربی و جنوبی کشورمان، حاضریم همراه همه خلق‌های مسلمان جهان اعم از عرب و ترک و افریقایی و آسیایی علیه صهیونیسم و امپریالیسم به جنگ برخیزیم و ملت ما در سه سال گذشته نشان داده است که در این میثاق خود جدی است و برای آنکه ملت ما بتواند چنین کند، باید بتواند در مرزهای خود، تجاوز امریکا را که درقالب جنگ تحمیلی صدام جلوه‌گر شده است [دفع کند.] ... ملت ما به هیچ‌کس اجازه نمی‌دهد که برخلاف میل و اراده او به پیروزی حق بر باطل و اسلام بر کفر، به ضرر اسلام و غلبه کفر، آتش‌بس را بپذیرد.»⁽¹⁾

با انتشار خبر استقبال برخی کشورها از پیشنهاد عراق مبنی‌بر اجرای آتش‌بس در ماه مبارک رمضان، سید احمد زرهانی نماینده مردم دزفول در مجلس شورای اسلامی، امروز در نامه‌ای خطاب به احمد سکوتوره نماینده هیئت صلح منتخب سازمان کنفراس اسلامی و رئیس‌جمهور گینه بیسائو، به گوشه‌ای از واقعیت‌های جنگ اشاره کرده و پیشنهاد عراق را اقدامی تبلیغاتی خوانده که با سیاست‌های این کشور مبنی‌بر گلوله‌باران شهرهای مرزی و کشتار مردم عادی در تضاد است.

بخش‌هایی از این نامه - که در روزنامه‌های امروز کشور انتشار یافت - بدین شرح است:

D102

باسمه تعالی

برادر مسلمان و انقلابی احمد سکوتوره رئیس‌جمهور مردم گینه بیسائو،

پس از سلام، شما نیز مستحضرید که قبل از حلول ماه مبارک رمضان، صدام حسین در رسانه‌های گروهی دنیا اعلام کرد که طالب آتش‌بس به‌خاطر عظمت و احترام ماه رمضان است. این پیشنهاد صدام که ظاهراً از

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 128، 4/5/1360، صص 18 - 15، تهران - خبرگزاری پارس، 4/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/5/1360، صص 1 و 2.

موضع صلح‌طلبی و مبارزه با صهیونیسم مطرح شده است، متأسفانه برخی از مردم دنیا و

شخصیت‌های ارزشمند جهان سوم و خاورمیانه به‌ویژه حضرت‌عالی را تحت‌تأثیر قرار داده است و شما نیز خواهان پاسخ مثبت ازجانب ایران به این پیشنهاد شده‌اید. جای بسی نگرانی است که صدام منافق با توسل به شیوه‌های تبلیغاتی حتی توانسته است افراد صاحب‌نظر و متعهدی چون شما را دچار توهم و اشتباه کند؛ صدام که به تحریک امریکا جنگ و تجاوز را در یکی از ماه‌های حرام و با حمایت وسیع کشورهای مرتجع و وابسته منطقه آغاز نموده است. وی علاوه‌بر اشغال بخش وسیعی از مرزها و خاک میهن اسلامی، هر روز با موشک‌های غول‌پیکر زمین‌به‌زمین و توپ‌های دوربرد، برخلاف همه معیارهای بین‌المللی جنگ، ده‌ها نفر غیرنظامی و زن و کودک را در شهرهای بزرگ ما به شهادت می‌رساند؛ در همین ماه مبارک رمضان، ارتش متجاوز عراق چندین‌بار، مردم بی‌گناه اهواز، آبادان، دزفول و غرب کشور را به خاک و خون کشانده و در حساس‌ترین روز ماه رمضان؛ یعنی روز بیست‌و‌یکم، سالروز شهادت جانشین برحق پیغمبر و امام بزرگوار شیعیان، ساعتی پس از طلوع آفتاب درحالی‌که هزاران تن از مردم مسلمان و مبارز دزفول مراسم بزرگداشت و عزاداری شهادت امام علی(ع) را برگزار کرده بودند، توپخانه‌های دوربرد صدام بی‌رحم‌تر از ارتش اسرائیل، خیابان‌ها و اماکن شهر را به توپ بست و مردم بی‌دفاع و روزه‌دار را به خاک و خون کشاند که درنتیجه یک زن و یک مرد و یک کودک در خانه و خیابان، شهید و چندین نفر دیگر به‌شدت مجروح شدند و این جنایت در روزهای بعد نیز در دیگر شهرهای جنگی تکرار شده است.⁽¹⁾

مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور، به شیوه‌های گوناگون درصدد ضربه‌زدن به جمهوری اسلامی و مقابله با حکومت ایران می‌باشند.

خبرگزاری کویت به نقل از روزنامه ساندی تایمز (چاپ لندن) اعلام کرد که ژنرال بهرام آریانا رئیس ستاد مشترک اسبق ایران، ستادی مرکب از 50 افسر سابق ارتش برای هماهنگ‌کردن یک قیام مسلحانه در سراسر ایران تشکیل داده است. ستاد وی در مرز ایران و ترکیه واقع است و هدف از تشکیل آن هماهنگ‌کردن مبارزه علیه رژیم آیت‌الله خمینی است.⁽²⁾

همچنین خبرگزاری یونایتدپرس از قول پلیس فیلیپین گزارش داد که در درگیری‌ای که بین دانشجویان مخالف و طرف‌دار حکومت ایران روی داد، دست‌کم 12 تن مجروح شدند. همین گزارش حاکی است که پلیس حداقل 33 تن از تظاهرکنندگان را دستگیر و سلاح‌های سردی را که آنان با خود حمل می‌کردند، ضبط کرد. درباره جزئیات این حادثه گزارش دیگری مخابره نشده است.⁽³⁾

1) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360، ص17، لندن - خبرگزاری کویت، 4/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص36، فیلیپین - خبرگزاری یونایتدپرس، 5/5/1360.

درپی اعلام خبر سقوط یک هواپیمای باربری آرژانتینی در خاک روسیه، امروز چند نشریه و خبرگزاری غربی با ایجاد یک موج رسانه‌ای ضدایرانی ادعا کردند این هواپیما پس از حمل تجهیزات نظامی از اسرائیل به ایران، در بازگشت دچار این سانحه شده است.

سردمدار این جریان رسانه‌ای نشریه ساندی تایمز (هفته‌نامة چاپ لندن) بود که خبرگزاری‌های رویتر و آسوشیتدپرس و رادیو لندن به نقل از آن خبرهایی را منتشر کردند. در این گزارش‌ها ادعا شده است که سقوط هواپیما از یک معامله محرمانه اسلحه شامل 360 قطعه یدکی و مهمات میان اسرائیل و ایران پرده برداشت و هواپیمای ساقط‌شده پس از سومین مرحله تحویل تسلیحات به تهران، عازم اسرائیل بود که در حریم هوایی روسیه سرنگون شده است.⁽¹⁾

در این گزارش همچنین اعلام شده که این اطلاعات از قول یک معامله‌کننده سوئیسی اسلحه که شریک این معامله بوده نقل شده است. گفته وی، قرار بوده 12 محموله تجهیزات امریکایی ازطریق لارناکا در قبرس به یک شرکت اسرائیلی با واسطه‌گری یک شرکت انگلیسی تحویل داده شود تا دراختیار ایران قرار گیرد.

در این گزارش همچنین آمده، به‌رغم آنکه خبرگزاری تاس اعلام کرده هواپیمای مزبور در برخورد با یک هواپیمای روسی سقوط کرده، منابع اطلاعاتی غرب بر این عقیده‌اند که هواپیمای باربری آرژانتینی به‌وسیله یک جنگنده شوروی سرنگون شده است.⁽²⁾

روزنامه عربی‌زبان الوطن العربی (چاپ فرانسه) - که از حمایت‌های مالی دولت عراق برخوردار است - مصاحبه‌ای با طارق عزیز معاون نخست‌وزیر عراق را دستاویز نوشتن مقاله‌ای درباره جنگ ایران و عراق قرار داده و در آن به‌زعم خود به دلایل پشت پرده جنگ پرداخته است.

نویسنده این مقاله با اشاره به اینکه رژیم عراق از دید ناسیونالسیم عربی به ایران، جنگ و زمینه‌های بروز آن می‌نگرد، بر ادعای این رژیم مبنی‌بر مالکیت بر بخشی از اراضی ایران تأکید کرده و نوشته است: طارق عزیز در ابتدا این سؤال را مطرح کرده است که آیا عراق را باید برای شروع این جنگ مسئول دانست؟ و در جواب به نکته متفاوتی اشاره می‌کند که امکان به‌وجودآوردن یک دید واقعی را سبب می‌گردد و می‌توان آن را سنگ محک محکمی برای اصول (می‌توان این امر را سنگ محک ایدئولوژی نیز نامید) و منافع در مفهوم یک شعور حکومتی دانست. او درباره سنگ محک ایدئولوژی به این نتیجه رسیده که ایران، که یک کشور غیرعرب است، دربرابر عراقی که حزب سوسیالیستی بعث عرب آن را هدایت می کند و دربرابر اکثریت ملیت عربی، قادر به استقامت نیست و درمورد ایران، موضوع مربوط به دفاع از حاکمیت عراق و استقلال بین‌المللی و بالاخره آبراه اروندرود و همچنین مکان پرارزش خوزستان در داخل حکومت ایران می‌شود.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360، ص1 ضمیمه، رادیو لندن، 4/5/1360.

2) همان، صص 9 و 10، لندن - خبرگزاری رویتر، 4/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص10، لندن - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 4/5/1360.

در ادامه مقاله آمده است: طارق عزیز در بررسی خود تأکید داشت که عراق دربرابر جنبش‌های انقلاب در ایران همواره روش مثبتی اختیار کرده است. به‌خاطر همین موضوع، در آن زمان، مدتی درخصوص درخواست‌های قانونی مردم عرب در خوزستان، اقدامی انجام نداد و کاملاً خود را از این موضوع کنار کشیده بود و هم‌زمان با شروع جنگ، به همان نسبت نیز سیاست مراعات عراق دربرابر رهبران جدید ایران تغییر شکل داد و از همان لحظه، عراق برای احقاق حقوق خود و مناطقی که ایران آنها را اشغال کرده بود و آ‌براه اروندرود به جنگ پرداخت و حمایت خود را از حقوق قانونی مردم عرب در خوزستان نیز مخفی نکرد.

D105

طارق عزیز دراین‌باره تأکید کرد که عراق دربرابر ایران به‌دنبال اهدافی نیست؛ یعنی هیچ‌گونه جاه‌طلبی ندارد و بیشتر برای او شناسایی حقوق قانونی‌اش ازسوی ایران اهمیت دارد.⁽¹⁾

خبرگزاری پارس به نقل از منابعی که آنها را موثق خواند، از سفر ناموفق وزیر دفاع عراق به کویت برای جلب نظر این کشور برای دریافت کمک‌های نظامی خبر داد.

براساس این گزارش: «در این گفت‌وگوها که با طرح دوساله ازجانب عراقی‌ها انجام شد، نخست درخواست رژیم عراق درمورد دراختیارگذاشتن افراد توپخانه از کشورهای خلیج‌فارس مطرح شد، که به‌گفته منبع مزبور، هیئت عراقی قبل از ورود به کویت، از اردن و سعودی دیدن کرده و این مسئله را با اردن مطرح می‌کند که مقامات اردن به‌بهانه اینکه کادر توپخانه کم دارند و نمی‌توانند دراین‌زمینه به عراق کمک کنند، از جواب مثبت به این خواسته رژیم بعث خودداری می‌کنند و کویت نیز گویا مشابه اردن این درخواست را رد می‌کند. مقام مزبور طبق اطلاعات موثق از این هیئت عراقی اطلاع داد که عراق دو لشکر تازه‌نفس با تجهیزات کامل آماده کرده که در نظر دارد به‌زودی وارد جبهه کند.

مسئله دوم هیئت عراقی، مذاکره جهت خرید اسلحه‌های ساخت شوروی [است] که به عراق نمی‌فروشد و عراق درصدد است که ازطریق کویت به دست آورد، ولی هیئت نظامی کویتی نیز که یک هفته قبل از شوروی به کویت بازگشته، ظاهراً نتوانسته است مقامات شوروی را جهت خرید اسلحه‌های مورد لزوم کویت، که مشابه آن قبلاً به عراق داده نشد، قانع کنند. و شاید شوروی با این احتمال که شاید در دسترس عراق قرار گیرد، به کویت هم نداده است.»⁽²⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه جنگ تحمیلی در مطبوعات عراق، 4/5/1360، شماره 3، صص 26 - 24.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 128، 5/5/1360، ص8.

اخبار انتشاریافته، از افزایش حمل کالا و سوخت ازطریق مرزهای غربی و جنوبی به عراق حکایت دارد. این کشور همچنین برای ساخت نیروگاه با فرانسه قرارداد امضا کرد.

خبرگزاری کویت از امان، پایتخت اردن، به نقل از "طریق کافی" مدیرعامل حمل‌ونقل زمینی عراق - اردن، اعلام کرد: این شرکت که سال گذشته کار خود را تنها با سرمایه 50 میلیون دلار آغاز کرد، برای توسعه اقداماتش 100 کامیون به تعداد قبلی که 700 دستگاه بود، اضافه کرده است و در مرحله اول، به حمل‌ونقل کالاهای مورد نیاز عراق و اردن خواهد پرداخت.⁽¹⁾

خبرگزاری پارس هم از کویت اعلام کرد: هر شب، 46 تانکر حامل گاز مایع از کویت به عراق حمل می‌شود. این تانکرها را پلیس کویت تا مرز همراهی می‌کند.⁽²⁾

در همین حال، وزیر صنایع و معادن عراق نیز اعلام کرد که کشورش برای ساختن نیروگاه‌هایی به ارزش 81 میلیون و 270 هزار دلار، با یک شرکت فرانسوی قراردادی امضا کرده است که براساس آن، این شرکت در 33 ماه، 48 نیروگاه در چندین نقطه عراق، احداث خواهد کرد.⁽³⁾

ضمیمه گزارش36: تدابیر پیش‌بینی‌شده در طرح مانور عملیات شهید چمران برای تثبیت منطقه عملیاتی

برای پشتیبانی از نیروهای خط‌شکن و تثبیت منطقه در این عملیات، تدابیری نیز اندیشیده شده که بخش‌هایی از آن چنین است:

«الف) چند تانک چیفتن برای مقابله با ضدحمله‌های دشمن جلو رود و در ایستگاه7 در نزدیکی محل استقرار برادران ژاندارمری قرار گیرد تا از نیروهای خط حمایت کند.

ب) چند هلیکوپتر کبرای هوانیروز آمادة عملیات باشد تا هنگام ضدحمله و عقب‌نشینی دشمن بتوانند وارد عمل شوند.

ج) مسئولیت برقراری و تنظیم شبکه مخابراتی طرح برعهده ارتش جمهوری اسلامی قرار گیرد.

د) یک واحد ده‌نفره از برادران سپاه برای رساندن مهمات به نیروهای مهاجم (تک‌کننده) در پشت خط مقدم آماده باشند تا درصورت لزوم این مأموریت را انجام دهند.

ه-.) یک واحد امداد دوازده‌نفره شامل برادران سپاه و ارتش برای تخلیه مجروحان و شهیدان، با مسئولیت ارتش در پشت خط مقدم آماده انجام‌دادن وظیفه باشند.

و) واحد مهندسی و تخریب متشکل از برادران سپاه و ارتش که برای خنثی‌سازی میدان‌های مین و تله‌های انفجاری، مأمور به گروهان تأمین می‌باشند، مسئولیت آن با ارتش جمهوری اسلامی است.

ز) سلاح‌های سازمانی واحدهای شرکت‌کننده و طرح تیربار ژ3، آرپی.جی، نارنجک‌های دستی و تفنگی [اندیشیده شود].

پشتیبانی آتش در عملیات هم این‌گونه طراحی شده است:

مدت 20 دقیقه قبل از اجرای عملیات، واحدهای توپخانه ارتش جمهوری اسلامی (105، 130، 203 میلی‌متری)، که واحد توپخانه 105 میلی‌متری در قسمت جنوبی جاده روی مواضع دشمن و واحدهای توپخانه 130 و 203 در قسمت شمالی جاده تا کناره [رودخانه] کارون (فیاضیه)، آتش تهیه اجرا کنند و پس از پایان 20 دقیقه، 40 موشک کاتیوشا بر مواضع در سمت شمالی جاده تا کناره کارون پرتاب کنند، سپس آتش واحد توپخانه 105 میلی‌متری متوقف شود، اما فعالیت واحدهای توپخانه 130 و 203 واقع در قسمت شمالی جاده روی مواضع دشمن تا پایان عملیات کماکان ادامه یابد.

علاوه‌بر محور اصلی عملیات، پیش‌بینی شده بود برای برهم‌زدن تمرکز نیروهای دشمن، نیرویی به استعداد دو گروه ده‌نفره ازسمت جبهه ایستگاه7، خود را به خاکریزهای دشمن در کنار جاده برساند و در طول عملیات روی سنگرهای دشمن آتش بریزد تا توجه دشمن بیشتر به این قسمت معطوف شود. نیروهای شرکت‌کننده در عملیات ایذایی از برادران سپاه بودند و مسئولیت آنها با ستاد عملیات سپاه پاسداران ایستگاه7 [آبادان] بود.»⁽⁴⁾

1) همان، ص25، امان - خبرگزاری کویت، 4/5/1360.

2) همان، ص9، کویت - خبرگزاری پارس، 4/5/1360.

3) همان، ص25.

4) سند شماره 91670 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

ضمیمه گزارش46: چگونگی ترور محمد کچویی به‌دست کاظم افجه‌ای

شهید محمد کچویی متولد سال 1329، از چهره‌های مبارز قبل از انقلاب اسلامی بود که در سال 1353، به دستور رژیم شاه دستگیر و به حبس ابد محکوم شد.

وی پس از پیروزی انقلاب، به‌عنوان مدیر زندان اوین انتخاب شد و ازجمله افرادی بود که به کارکردن روی فکر زندانیان سیاسی به‌خصوص هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اعتقاد داشت. کاظم افجه‌ای از کسانی بود که شهید کچویی روی اعتقاداتش کار کرده بود.⁽¹⁾

در کتاب خاطرات عزت‌شاهی در معرفی کاظم افجه‌ای و ارتباطش با محمدرضا سعادتی و همچنین نقش وی در ترور شهید کچویی آمده است:

«کاظم افجه‌ای به‌دلیل فعالیت در سازمان مجاهدین خلق و ضدیت با جمهوری اسلامی، دستگیر [شده بود] و در زندان به سر می‌برد. آقای کچویی روی این جوان کار فکری کرده بود. او نیز وانمود می‌کرد که معقول شده است؛ لذا مورد اعتماد مسئولین و نگهبانان زندان بود و آزادانه به هر کجای زندان که می‌خواست می‌رفت. کار افجه‌ای تظاهر و فریبی بیش نبود، چراکه او ارتباط خود را با محمدرضا سعادتی از سران سازمان، در زندان، حفظ کرده بود و از او خط می‌گرفت. پس از انفجار حزب جمهوری اسلامی (7 تیر 1360)، تعدادی از هواداران و اعضای مجاهدین در زندان با شنیدن این خبر شروع به خواندن سرود و پایکوبی کردند و جو زندان را ملتهب کرده، به‌هم ریختند. آقای گیلانی و آقای لاجوردی آنها را به محوطه زندان اوین آوردند و به صحبت [با آنها] و نصیحت آنها پرداختند. افجه‌ای وقتی متوجه این برنامه شد، از موقعیت خود در میان نگهبان‌ها و زندان سوءاستفاده کرد و اسلحه‌ای را از نگهبانی گرفت و به‌سوی محوطه خیز برداشت تا آقایان گیلانی و لاجوردی را ترور کند، اما کچویی متوجه شد و وقتی خواست جلویش را بگیرد تیری از اسلحه افجه‌ای خارج شد و به سر شهید کچویی اصابت و نقش زمینش کرد. بعد، افجه‌ای فرار نمود و از آنجا که به ورودی‌ها و خروجی‌های زندان آشنا بود، خود را به پشت‌بام ساختمان اداره زندان‌ها (دادستانی) رساند و از آنجا خودش را پرت کرد و کشته شد.⁽²⁾

سازمان با اعلام اینکه این اقدام یک کار سازمانی بوده، در نشریه مجاهد ادعا کرد افجه‌ای که به استخدام زندان اوین درآمده بود، در شب 8 تیر 1360، خارج از زندان با رابط سازمانی خود ملاقات می‌کند و برای ترور آقایان محمدی گیلانی، لاجوردی و کچویی توجیه می‌شود و یک اسلحه کمری به‌عنوان اولین سلاح سازمانی دریافت می‌کند، سپس ظهر روز هشتم با غافلگیرکردن این افراد، به‌سمت لاجوردی شلیک می‌کند که کچویی برای دفاع از لاجوردی خود را روی او پرتاب کرده، هدف اصابت گلوله قرار می‌گیرد.»⁽³⁾

ضمیمه دوم گزارش46: گزارشی از رابطة اطلاعاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با سازمان جاسوسی شوروی (کا.گ.ب.)

محمدرضا سعادتی از اعضای اصلی، سرشناس و باسابقه سازمان⁽⁴⁾6 اردیبهشت 1358، در ملاقات با دبیر اول سفارت شوروی در یکی از خانه‌های امن سازمان در حوالی میدان هفت‌تیر تهران، به‌منظور ارائه اسناد حساس و طبقه‌بندی‌شدة اطلاعاتی، دستگیر شد.

ماجرای برقراری روابط اطلاعاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با شوروی - که بخش‌هایی از این اطلاعات ازطریق سعادتی دراختیار کا.گ.ب. قرار می‌گرفت - به نقل از کتاب سازمان مجاهدین خلق - پیدایی تا فرجام (1384 - 1344) چنین است:

متعاقب دستور صادره از "کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی" رزیدنسی [پایگاه] کا.گ.ب. در تهران موفق شد در روز 14 فوریه 1979 (25 بهمن 1357)، مستقیماً با مرکز رهبری دو سازمان مجاهدین خلق و فداییان [چریک‌های فدایی] خلق تماس بگیرد. این کار توسط ولادیمیر فیسینکو [فیزنکو] (V. Fisenko) که از افسران رزیدنسی و از کارشناسان مسائل ایران محسوب می‌شد و به‌دلیل داشتن موهای مشکی و چشمان قهوه‌ای تیره، شباهت فراوانی به ایرانی‌ها داشت - صورت گرفت.

آن روز فیسینکو مستقیماً با مراجعه به مرکز رهبری هر دو سازمان مجاهدین خلق و فداییان خلق، خود را

1) محسن کاظمی، خاطرات عزت شاهی، تهران: انتشارات سوره مهر، چاپ ششم، مرداد 1386، ص91.

2) همان، ص474.

3) محمدصادق کوشکی، تبار ترور (مروری بر تاریخچه و کارنامه تروریستی سازمان مجاهدین خلق)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تابستان 1387، ص232.

4) مسعود حقگو از اعضای قدیمی سازمان می‌گوید: «سعادتی نزدیک‌ترین شخص به مسعود رجوی بوده است. به‌احتمال قریب‌به‌یقین، [در زندان رژیم شاه از اواخر سال 1354 به بعد] سعادتی نفر دوم سازمان محسوب می‌شد.»

نماینده رسمی اتحاد جماهیر شوروی برای گفت‌وگو و "تماس مستقیم" با آنان معرفی کرد. سران دو سازمان، ابتدا تردید و دودلی نشان دادند [و گفتند]: «ما چنین پیشنهادی را نمی‌پذیریم؛ زیرا در شرایط فعلی، مقام‌های رژیم جدید ایران می‌توانند مسئله تماس‌های بین ما و شوروی را بهانه قرار دهند و ما را به‌عنوان بازوی سرخ مسکو به همه معرفی کنند!» بالاخره قرار شد که تماس‌های مورد نظر، به‌صورت غیرمستقیم در اروپا انجام گیرد.

در این ملاقات، هر دو گروه مجاهدین خلق و فداییان، از دولت شوروی، تقاضای ارسال فوری اسلحه داشتند، ولی فیسینکو به‌جای جواب، فقط به بیان این مطلب بسنده کرد که خواسته‌های آنان را به مسکو گزارش خواهد داد. مجاهدین خلق در این تماس، یک شماره تلفن مربوط به یکی از خانه‌های امن خود در تهران را به مأمور شوروی دادند تا درصورت نیاز فوری، بتوان با آنها تماس گرفت، ولی فداییان ترجیح دادند که این کار را نکنند و کار خود را زیاد به روس‌ها گره نزنند.

تماس مذکور در بعدازظهر 25 بهمن (14 فوریه) صورت گرفت.

روابط کا.گ.ب. با سازمان به‌خوبی پیش می‌رفت و گسترش می‌یافت؛ زیرا پایگاه کا.گ.ب. در تهران، ازطریق فیسینکو، توانسته بود پس از مدتی رهبران سازمان را متقاعد کند که روس‌ها می‌توانند تماس‌های خود را با آنان به‌صورتی کاملاً محرمانه و با درنظرگرفتن کلیه جوانب احتیاط، به‌گونه‌ای برقرار کنند که مقام‌های رژیم جدید در ایران هرگز نتوانند به ارتباط‌ها پی ببرند. ازسوی سازمان نیز اطلاعات مهم و قابل‌توجهی دراختیار مقام‌های سفارت شوروی قرار می‌گرفت؛ ازجمله اخبار مهمی که به مقام‌های اطلاعاتی روسیة شوروی رسید، این بود که در جریان حمله به ارگان‌های رژیم شاه "آرشیو اسناد ساواک" دراختیار سازمان، قرار گرفته است.

وقتی این خبر را به مرکز منتقل کردیم، آنها بلافاصله از خود واکنش نشان دادند و طی تلگرامی از مسکو، خطاب به ما چنین نوشتند: «... بلادرنگ با مجاهدین تماس بگیرید و از آنها پرونده سرلشکر مقربی در ساواک را بخواهید...»

ماجرای سرلشکر مقربی، یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات رزیدنسی کا.گ.ب. در تهران محسوب می‌شد و به همین جهت، زیاد هم حیرت‌انگیز نبود که مقام‌های مرکز در مسکو این‌چنین تشنه آگاهی از علل لورفتن سرلشکر مقربی باشند.

این درخواست روس‌ها نیز توسط سعادتی به سازمان منعکس [شد] و شخصی به نام اکبر طریقی - که از اعضای سازمان بود و در دادستانی انقلاب اسلامی کار می‌کرد - با استفاده از حکم دادستان انقلاب که به وی اجازه امانت‌گرفتن پرونده‌های مأمورین ضداطلاعات ارتش را داده بود، در تاریخ 29/1/58، به‌طور غیرمجاز اقدام به گرفتن پرونده مقربی می‌نماید و پرونده را دراختیار سازمان قرار می‌دهد.

در آن زمان، گنادی کازانکین رئیس شعبه جاسوسی سیاسی (PI) به‌عنوان رزیدنت کا.گ.ب. در ایران فعالیت می‌کرد. او با رسیدن تلگرام مسکو، درمورد پرونده سرلشکر مقربی،⁽¹⁾

در چهارم دی‌ماه 1356 (25 دسامبر 1977)، مطبوعات رژیم [شاه] نوشتند:"... حکم اعدام دادگاه برای سرلشکر احمد مقرّبی، که به‌موجب رأی صادره از دادگاه تجدیدنظر به اعدام محکوم گردیده بود، در بامداد امروز اجرا گردید." سرلشکر مقرّبی، به‌جرم جاسوسی و دادن اسرار نظامی ایران به عمّال بیگانه، در دادگاه [نظامی] محکوم به اعدام شده بود. ربّانی نیز پس از تأیید حکم اعدام وی در دادگاه تجدیدنظر نظامی، در 25 دی‌ماه 56، اعدام شد.

نحوه کشف ارتباط سرلشکر مقرّبی، که از بزرگ‌ترین پیروزی‌های ضدجاسوسی به شمار می‌رفت، همواره برای مقام‌های شوروی حالت معمّا داشته است. کوزیچکین درمورد سوابق مقرّبی می‌نویسد که "وی سی سال عامل کا.گ.ب. بود. از زمانی‌که افسری جوان بود، در سال 1945 (1324 خورشیدی) به خدمت این سازمان درآمد. او بهترین عامل رزیدنسی به حساب می‌آمد و اطلاعات محرمانه‌ای را که واقعاً برای اتحاد شوروی حائز اهمیت بود، دراختیار ما می‌گذاشت. در طی سال‌ها، ترقِّی بسیار کرد و مسئول خرید اسلحه از امریکا و دیگر کشورهای غربی ! " شد. ... دیگر جانشینی برای او یافت نمی‌شد؛ به این علت بدیهی است که مقرّبی تنها عامل رزیدنسی بود که می‌توانست اطلاعات مهمی عرضه بدارد. دیگران با او قابل‌مقایسه نبودند و عده‌شان هم بسیار اندک بود. با ازدست‌رفتن مقرّبی، در رزیدنسی یک خلأ اطلاعاتی پیدا شد؛ اضافه بر اینها، او عملاً همه افسران PI (جاسوسی سیاسی Politicnl Intelligcncc) را که در زمان‌های مختلف و در آن دوران طولانی همکاری با او کار کرده بودند، می‌شناخت."» (مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، سازمان مجاهدین خلق (پیدایی تا فرجام)، به کوشش جمعی از پژوهشگران، جلد دوم، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ دوم 1385، ص422)

اقدام به احضار فیسینکو کرد و با

1) «در آذرماه 1356 (دسامبر 1977)، مطبوعات و رسانه‌های رسمی و نیمه‌رسمی ایران اعلام کردند که یک شبکه جاسوسی کا.گ.ب. در ایران کشف شد و سرلشکر احمد مقرّبی دستگیر و محاکمه گردید. با فاصله زمانی اندک، اعلام شد که یکی از مقامات وزارت آموزش‌وپرورش به نام علی‌نقی ربّانی نیز به همان اتهام دستگیر شد و مورد محاکمه قرار گرفت.

نشان‌دادن متن تلگرام، به او دستور داد که فوراً با رابط خود در سازمان مجاهدین خلق تماس بگیرد. کوزیچکین، که در اتاق رئیس شعبه PI حضور داشته، به‌عنوان یک شاهد عینی، مکالمه مزبور را در خاطرات خود نقل کرده است. وی می‌نویسد: «فیسینکو، در پاسخ به دستور کازانکین، گفت: "همین الآن به شهر می‌روم و بعد از بررسی اوضاع، برای پرهیز از تعقیب و مراقبت، تلفنی با رابطم تماس می‌گیرم." ولی کازانکین، که تصمیم فیسینکو را نمی‌پسندید، با لحنی هیجان‌زده به او پاسخ داد:"این کار جز وقت تلف‌کردن بیهوده، نتیجه‌ای ندارد، فوراً از همین سفارتخانه به او تلفن کن." فیسینکو امتناع کرد و گفت:"ولی این کار خطرناک است!" در جواب او، کازانکین - مصرانه - دستور داد: "هیچ خطری ندارد؛ ساواک از بین رفته، هیچ‌کس به تلفن‌های ما گوش نخواهد داد. همین الآن از سفارتخانه به رابطت تلفن کن."

فیسینکو، که چاره دیگری نداشت، از همان‌جا با رابط خود تماس گرفت و بعد از آنکه مطلب را به‌طور مختصر در میان گذاشت، با او قرار ملاقاتی ترتیب داد.»

رابط فیسینکو شخصی بود به نام سعادتی که یکی از رهبران سازمان مجاهدین خلق محسوب می‌شد. قرار ملاقاتشان را نیز در یکی از خانه‌های امن مجاهدین گذاشتند.⁽¹⁾

نیروهای اطلاعاتی - امنیتی جمهوری نوپای اسلامی، از چندی قبل، ارتباطات مشکوک با عوامل سازمان جاسوسی شوروی را به‌دقت زیر نظر داشتند. کوزیچکین چگونگی دستگیری سعادتی را به نقل از فیسینکو [این‌طور] بیان می‌کند:

«در روز موعود، فیسینکو به‌همراه یکی از مأموران رزیدنسی به نام علی‌اف و راننده عملیاتی رزیدنسی عازم محل ملاقات شد. پس از کمی تفحص و بررسی اوضاع ازنظر مراقبتی، اتومبیل آنها - که پلاک سیاسی داشته است - یک کوچه پایین‌تر از محل ملاقات توقف کرد. فیسینکو به‌اتفاق راننده از اتومبیل پیاده شدند و به‌سمت ساختمان مورد نظر به راه افتادند و علی‌اف در خیابان روبه‌روی محل ملاقات به مراقبت پرداخت تا چنانچه خطری پیش آمد، به فیسینکو علامت دهد.

همه چیز آرام و طبیعی بود. فیسینکو زنگ در ساختمان را به صدا درآورد. در باز شد و او وارد راهرو گردید و سپس زنگ در آپارتمان طبقه همکف (همان محل ملاقات) را فشار داد. در بلافاصله باز شد. فیسینکو با ورود به داخل سالن مورد نظر، محمدرضا سعادتی را - ایستاده - پشت میزش مشاهده کرد؛ با قیافه رنگ‌پریده همیشگی‌اش. یک پرونده قطور نیز روی میز مشاهده می‌شد. در این موقع، درِ پشت سر فیسینکو به‌شدت بسته شد و زمانی‌که او برگشت تا علت را دریابد، با چهار مرد مسلح مواجه شد که به‌سوی او و سعادتی نشانه رفته‌اند. یکی از آن چهار مرد به‌سوی فیسینکو آمد و درحالی‌که سلاح کمری‌اش را روی سینه او فشار داد، از وی خواست که خود را معرفی کند.

فیسینکو در آغاز، خود را به نفهمی زده، چنین وانمود کرد که ساختمان را عوضی گرفته و اشتباهی وارد شده است، ولی مرد مسلح، به نام او را صدا زد و اظهار داشت می‌داند که وی برای به‌دست‌آوردن پرونده روی میز بدان‌جا آمده است. جای انکاری باقی نماند، فیسینکو مصونیت سیاسی‌اش را عنوان کرد.

مأموران از بازداشت فیسینکو خودداری کردند و وی را همراه سه نفر مأمور دیگر سفارت شوروی مجبور به خروج از محل نمودند.»

قسمت‌هایی از گزارش چگونگی دستگیری و بازپرسی سعادتی توسط مأموران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دادستانی انقلاب، به این شرح است:

1) افراد این خانه واقع در خیابان دیبا (حوالی هفت تیر) و منشعب از خیابان سهروردی و شهید مفتح در پوشش یک شرکت صنعتی به نام "نولکو" فعالیت می‌کردند.

«ضمن مراقبت از اتومبیل سیاسی شوروی، در مورخه 5/2/58، مشاهده گردید که یک نفر مرد روسی از اتومبیل پیاده [شد] و در خیابان دیبا منشعب از خیابان روزولت، وارد شرکت نولکو - که یک مؤسسه صنعتی است - گردید. در بررسی بعدی، مشخص شد که مرد روسی به نام ولادیمیر فیسینکو [فیزنکو]، دبیر اول سفارت شوروی می‌باشد و مرد تماس‌گیرنده، یکی از رهبران سازمان مجاهدین خلق است. ...

چون معلوم بود که رهبر مجاهدین در ساعت 17 مورخه 6/2/58 و یا 7/2/58 (در قرار ملاقات یدکی) افسر اطلاعاتی شوروی [را] - جهت مبادله اسناد و مدارک - ملاقات می‌نماید، لذا بررسی‌های لازم به عمل آمد و طی طراحی، مأمورین سپاه پاسداران انقلاب هدایت شدند که 5 دقیقه قبل از شروع ملاقات، مأمورین به شرکت وارد [شوند] و مرد تماس‌گیرنده و مدارک را ضبط نمایند. ... پس از دستگیری مرد تماس‌گیرنده، فیسینکو جهت ورود به شرکت نولکو مراجعه نمود، ولی توسط مأمورین به او تکلیف شد که از شرکت خارج شود و بعد از خروج از شرکت، فیسینکو سوار اتومبیلی که توسط سه نفر مأمور شوروی هدایت می‌شد، گردید و منطقه را ترک نمود.

در بازرسی بدنی از مرد تماس‌گیرنده، مشخص شد که مسلح به اسلحه کمری می‌باشد و نیز در جست‌وجوی مقدماتی از وسایل شرکت، یادداشتی که حاکی‌از همکاری این شخص با سرویس اطلاعات شوروی می‌باشد، به دست آمد.

... محمدرضا سعادتی اعتراف نمود که در اوایل اسفندماه 57، در تظاهراتی که در دانشگاه تهران ازطرف سازمان مجاهدین خلق ترتیب یافته بود، ولادیمیر فیسینکو خود را خبرنگار روزنامه ایزوستیا (شوروی) معرفی [کرد] و ضمن طرح سؤالاتی درزمینه سازمان جنبش [ملی مجاهدین] و هدف‌ها و برنامه‌های آن، اظهار علاقه نمود که باب مراوده را با نامبرده باز نماید؛ و درنتیجه، از آن تاریخ به بعد، ملاقات‌های منظم خصوصی بین سعادتی و افسر اطلاعاتی مورد بحث، برقرار گردیده است.

محمدرضا سعادتی در ملاقات‌های دوم و سوم خود با فیسینکو، براثر سؤالات مختلفی که از ناحیه بیگانه مزبور درزمینه‌های مسئله کردستان، حزب توده، موقعیت چریک‌های فدایی خلق، افسران اطلاعاتی سیا، اسناد و مدارک طبقه‌بندی‌شده سازمان منحله امنیت، امام خمینی، [و] وضع موقعیت معظم‌له در ایران طرح می‌نمود، متوجه شد که این شخص باید از جاسوسان شوروی باشد که در ملاقات‌ها قصد دارد اطلاعاتی را کسب نماید. به همین جهت، موضوع ارتباط خود را با بیگانه مورد بحث، با یکی از رهبران جنبش مجاهدین به نام خسرو نظامی⁽¹⁾مطرح [می‌کند] و ... هدایت می‌گردد که ملاقات‌های خود را - با نظر سازمان جنبش - با فیسینکو ادامه دهد.

نتایج بازجویی

یادشده بالا در مصاحبه اولیه خود، ضمن اعتراف به همکاری با سازمان جاسوسی شوروی در ایران، اظهار داشت که کلیه ارتباطات او با فیسینکو، با هدایت و نظر خسرو نظامی بوده و به‌احتمال زیاد خسرو نظامی از عوامل سازمان جاسوسی شوروی است و خسرو نظامی، نامبرده را هدایت نموده که در رابطه خود با افسر اطلاعاتی شوروی، درزمینه تبادل اطلاعاتی ازطرف جنبش [مجاهدین خلق] به سازمان جاسوسی شوروی و اخذ وسایل و امکانات فنی، آموزشی و الکترونیک و عملیاتی از سازمان جاسوسی شوروی، برای تقویت اقدامات عملیاتی جاسوسی جنبش اقدام نماید که در ملاقات‌ها به همین ترتیب عمل نمود و افسران اطلاعاتی شوروی قول مساعدت همه‌گونه‌ای را به سازمان جنبش تعهد نموده‌اند.

قبل از اینکه محمدرضا سعادتی در آخرین ملاقات خود با افسر اطلاعاتی شوروی حاضر شود، ...

1) خسرو نظامی که در بازجویی‌های محمدرضا سعادتی از وی نام برده شده، نام مستعار بوده است. (برگرفته از متن گزارش دستگیری سعادتی)

خسرو نظامی به سعادتی دستور داده که در این ملاقات، درمورد مسئله افغانستان، موقعیت عراق و گروه‌های کرد عراقی در منطقه، شریعتمداری و آخرین وضعیت سیاسی ایران، درمورد هدف‌های دولت لیبی از نزدیکی به ایران، و امام خمینی تحقیق نماید و سؤال شود که سازمان جاسوسی شوروی در چه زمینه‌هایی به اطلاعات احتیاج دارد.

خسرو نظامی، ضمن توجیه سعادتی درزمینه اینکه آخرین وضعیت احزاب و سازمان‌های جنبش را در ایران برای فیسینکو تشریح نماید، دستور داده است که از افسر اطلاعاتی شوروی [درخواست کند] لیست اسامی افسران سازمان سیا و شبکه‌های اطلاعاتی آنها را دراختیار جنبش قرار دهد تا بتوانند مورد بهره‌برداری قرار دهند. ضمناً هر [وسیله مورد نیاز] از وسایل الکترونیکی - فنی شامل ضبط‌صوت همراه با وسایل میکروفن‌گذاری و فرستنده‌های کوچک، دوربین‌های عکاسی کوچک، دستگاه تهیه میکروفیلم، دستگاه استراق سمع از فاصله 50 متری، دستگاه‌های رمز‌کننده تلفن و دستگاه‌های کنترل تلفن [را] تحویل جنبش نمایند و علاوه‌برآن، تجربیاتی که در امور اطلاعاتی، ضداطلاعاتی و نحوه بایگانی اسناد طبقه‌بندی‌شده و تشکیل بایگانی دارند، به‌صورت بولتن‌هایی دراختیار جنبش قرار دهند. ...

نظریه

باتوجه‌به شگرد کار سرویس اطلاعاتی شوروی و اظهارات متهم، که عموماً تناقض‌گویی‌های فراوان [در آن] وجود دارد و پاسخ‌های سؤالاتی که به طرق گوناگون مطرح گردید [و] به‌صورت مشخص [توسط] سعادتی [بدان] جواب داده شد، به نظر می‌رسد، باتوجه‌به اینکه در سال‌های 47 و 48، مشارالیه در ذوب‌آهن اصفهان خدمت می‌کرده و با کارشناسان شوروی ارتباط داشته، از آن تاریخ توسط سرویس اطلاعاتی شوروی نشان شده و به استخدام شوروی درآمده است و خسرو نظامی نیز که هدایت‌کننده ارتباطات او با مقامات شوروی می‌باشد، باید از عوامل شوروی در ایران باشد. ...»⁽¹⁾

1) همان، صص 427 - 420.

روزشمار جنگ دوشنبه5 مرداد 1360 25 رمضان 1401 27 ژوئیه 1981

ساعت 4:15 بامداد امروز، عملیاتی با نام "شهید چمران"⁽¹⁾در شمال‌غرب اهواز در محور حمیدیه، حدفاصل جاده حمیدیه - سوسنگرد تا رودخانه کرخه‌کور در زمینی با وسعت بالغ‌بر 50 کیلومتر مربع، اجرا شد که به آزادسازی 35 کیلومتر مربع از این منطقه انجامید.

در شمال رودخانه کرخه‌کور، منطقه‌ای به عرض 6 الی7 کیلومتر و به عمق 7 الی 8 کیلومتر، در اشغال دشمن قرار داشت که دو سمت شرقی و غربی آن آب‌گرفتگی بود.⁽²⁾تصرف این منطقه برای ارتش عراق دو امتیاز داشت: اول، تهدید جاده حمیدیه - سوسنگرد؛ دوم، جلوگیری از دسترسی نیروهای ایرانی به رودخانه کرخه‌کور که ازبین‌رفتن این امتیاز نیروهای عراقی را در منطقه اهواز به‌شدت تهدید می‌کرد.

باتوجه‌به آب‌گرفتگی دو طرف، جبهه وضعیت پدافندی خوبی برای عراقی‌ها داشت، آنها با ایجاد یک خاکریز نیم‌دایره‌ای عمود بر کرخه‌کور و استفاده از میدان‌های وسیع مین ضدنفر، ضدخودرو و ضدتانک و یک ابتکار جدید؛ یعنی بهره‌گیری از سه ردیف سیم‌خاردار در جلو مواضع، جبهه مستحکمی را برای خودشان فراهم کرده بودند. البته سیم‌های خاردار که در روزهای اخیر کشیده شده بود، با خاکریز دشمن بین بیست تا پنجاه متر فاصله داشت. این منطقه را تیپ43

1) عملیات روز گذشته ارتش و سپاه در جنوب جاده آبادان - ماهشهر نیز "شهید چمران" نام داشت.

2) پس از حمله ارتش عراق به خاک ایران و اشغال بخش‌هایی از خوزستان و به‌نتیجه‌نرسیدن عملیات ارتش برای آزادسازی قسمت‌هایی از غرب و جنوب اهواز، عراق برای تثبیت وضعیت خطوط، خود را به خط رودخانه کرخه‌کور رساند و هویزه را نیز اشغال کرد. پس از آن، نیروهای خودی برای جلوگیری از اقدام احتمالی بعدی عراق در پیشروی به‌سوی اهواز، با استفاده از طرح "دفاعی آب" و سرازیرکردن بخشی از آب رودخانه‌های منطقه، قوای ارتش عراق را زمین‌گیر کردند. هرچند عراق با احداث سدهای خاکی و سایر اقدامات مهندسی آب را به‌سمت رودخانه کرخه‌کور هدایت کرد، آب رهاشده در برخی نقاط گسترش یافت و دشمن را مجبور به ترک مواضع خود کرد. آب‌گرفتگی‌های دو سوی نیروهای عراقی در این منطقه نیز مربوط به این اقدام نیروهای خودی بود.

از لشکر9 عراق متشکل از گردان‌های تانک مکه، غزه، حیفا و گردان 10 مکانیزه اشغال کرده بود.⁽¹⁾

براساس طرحی که با هدف عقب‌راندن نیروهای عراقی از این منطقه، دورکردن تهدید از جاده حمیدیه - سوسنگرد و رسیدن به رودخانه کرخه‌کور آماده شده بود، عملیات در دو مرحله اجرا شد:

مرحله اول عملیات اخذ تماس بود که با اجرای آن نیروهای خودی که از مدت‌ها قبل کانال‌هایی عمود بر خط دشمن حفر کرده بودند، تا 600 متری نیروهای عراقی پیش رفتند.⁽²⁾مرحله دوم عملیات که تک هماهنگ‌شده بود، ساعت 4:15 بامداد امروز، با اجرای آتش تهیه به‌مدت 30 دقیقه آغاز شد.⁽³⁾* سپس نیروهای پیاده شامل نیروهای بسیج و سپاه پاسداران و ارتش (تیپ3 لشکر16 زرهی قزوین) که درون کانال‌های محور شمالی (حمودی سعدون) و نیروهای ستاد جنگ‌های نامنظم و ارتش (تیپ3 لشکر16 زرهی قزوین) در پشت خاکریز محور طراح با پشتیبانی نیروها و امکانات زرهی تیپ2 لشکر16 زرهی قزوین در فاصله 300 تا 800 متری دشمن مستقر شده و منتظر دستور حمله بودند، از دو محور حرکت خود را آغاز کردند. ساعت 4:50، نیروهای پیاده به خاکریز دشمن رسیدند و پس از ده دقیقه، خاکریز دوم دشمن نیز - که حدود 400 متر با خاکریز اول فاصله داشت - سقوط کرد و به‌تدریج سلاح‌های ضدتانک مانند موشک تاو و تفنگ106 میلی‌متری، وارد منطقه شدند و واحدهای زرهی توانستند پشت خط مقدم دشمن موضع بگیرند

1) سند شماره 4360 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات خوزستان به فرماندهی مرکز، 5/5/1360، صص 6 - 4.

2) نیروهای خودی در اجرای مرحله اول طرح تهیه‌شده برای عملیات با هدف نزدیک‌شدن به خط دشمن (اخذ تماس)، چند اقدام انجام دادند: ابتدا خاکریزی در فاصله 1500 متری خاکریز دشمن احداث شد و پس از مدتی، خاکریز جدیدتری در محور حمودی سعدون و در فاصله حدود 1000 متری دشمن احداث گردید که بر خاکریز خط مقدم دشمن مسلط بود. بدین‌ترتیب، نیروهای خودی فاصله خود را با دشمن کمتر کردند. اقدام بعدی، حفر کانال بود تا از فاصله نیروهای خودی با دشمن کاسته شود که این کار با نهایت احتیاط و شب‌ها انجام می‌شد. نیروهای پیاده در 3 قسمت، کانال‌هایی به طول 400 متر عمود بر خط دشمن احداث کردند و درنتیجه خود را به 600 متری دشمن رساندند، ضمن آنکه در این مدت، شناسایی‌های خود را نیز از وضعیت دشمن کامل کردند. علاوه‌برآن، مین‌برداری از جلو مواضع عراقی‌ها نیز شب‌ها به‌طور پراکنده انجام می‌شد. (سند شماره 4360 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات خوزستان به فرماندهی مرکز، 5/5/1360، صص6-4)

3) * هم‌زمان با اجرای آتش توپخانه‌ها بر مواضع دشمن در منطقه عملیات، نیروهای خودی عملیات اجرای آتش و شلیک مستقیم تیر تانک را نیز روی مواضع عراقی‌ها در منطقه سویدانی (در غرب سوسنگرد و شمال هویزه) انجام دادند. هدف از این اقدام، درگیرکردن بخشی از توان توپخانه‌ای نیروهای عراقی مستقر در منطقه هویزه و جلوگیری از تمرکز آتش دشمن بر نیروهای خودی بود. در واکنش و اقدام مشابه نیروهای عراقی، 6 نفر از نیروهای خودی به شهادت رسیدند و 10 نفر نیز مجروح شدند. دلیل بالابودن آمار تلفات در این منطقه اصابت گلوله دشمن روی مهمات آر.پی.جی7 بود. (همان، صص 2-1)

تا ساعت 6، نیروهای پیاده موفق شدند 3 کیلومتر در مواضع دشمن پیشروی کنند؛ البته بسیاری از نیروهای عراقی از منطقه گریختند. عقب‌نشینی واحدهای پیاده و زرهی عراق تا جنوب کرخه‌کور ادامه یافت. ساعت 6:30، نیروهای پیاده به کرخه‌کور رسیدند و حتی در منطقه حمودی‌فردوس و پل شرقی موجود روی کرخه‌کور به جنوب رودخانه رفتند. همچنین نیروها و دستگاه‌های زرهی لشکر16 زرهی قزوین به فرماندهی سرگرد اسکویی تا روستای حمودی‌فردوس در 200 متری شمال کرخه‌کور پیشروی کردند. عراق درحدود 3 کیلومتری شمال کرخه‌کور، خاکریز شرقی - غربی وسیعی را به طول حدود 5 کیلومتر احداث کرده بود که برای نیروهای خودی بسیار مفید واقع شد و از آن به‌عنوان یک خط پدافندی محکم بهره بردند. همچنین رزمندگان، 7 دستگاه بولدوزر را که در منطقه رها شده بود به غنیمت گرفتند.⁽¹⁾

ارتش عراق که نتوانسته بود دربرابر نیروهای خودی مقاومت چندانی کند، پس از سازماندهی نیروهایش که از معرکه گریخته بودند، تا بعدازظهر نیز موفق به انجام‌دادن اقدامی جدی و مؤثر نشد،⁽²⁾اما هنگام عصر، با استفاده از نیروهای پیاده و 10 دستگاه تانک از جنوب پل حمودی‌فردوس (در شرق محور خود)، اقدام به پاتک کرد که نیروهای پیاده خودی اجازه عبور تانک‌ها را به آنان ندادند و با نفوذ به جنوب کرخه‌کور، با نیروهای پاتک‌کننده درگیر شدند و توانستند 4 تانک را منهدم کنند. عراق در این منطقه بین 800 تا 1000 نفر نیرو مستقر کرده بود که حدود 15٪ آنان کشته، زخمی یا اسیر شدند و بقیه نیز از منطقه گریختند. در ساعت 18:40 امروز نیز، یک هواپیمای عراقی که قصد حمله به مواضع نیروهای ایرانی را داشت، در غرب حمیدیه، هدف اصابت یکی از جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی قرار گرفت و سرنگون شد.⁽³⁾

واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان در جمع‌بندی نهایی گزارش این عملیات دلایل پیروزی ایرانیان را چنین ذکر کرده است:

«در پیروزی اخیر، اصول ذیل نقش برجسته‌ای داشتند:

اطلاعات موجود از دشمن نسبتاً کافی و دقیق بود.

مقدمات حمله نسبتاً کافی انجام گردید؛ ازقبیل احداث خاکریز، کانال‌کندن، برداشت مین.

هماهنگی بسیار خوب کلیه نیروهای شرکت‌کننده در عملیات.

1) سند شماره 42631 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اهواز (عملیات) به تهران (طرح و برنامه‌ریزی عملیات)، 6/5/1360، سند تک‌برگی.

2) مدارک به‌دست‌آمده از یگان‌های عراقی مستقر در این منطقه حاکی‌از آن است که فرماندهی و نیروهای عراقی حداقل از ساعت 2 بامداد، از اقدام نیروهای ایرانی آگاه شده بودند و در ساعت 2:25، به همه واحدها ازجمله توپخانه‌های منطقه آماده‌باش کامل داده شده بود، اما نیروهای خودی با رسیدن به خط اول دشمن و تصرف سریع مواضع اولیه آن، امکان واکنش و مقاومت را از آنان سلب کردند. براساس برخی اسناد به‌دست‌آمده از سنگر عراقی‌ها، آمادگی فرماندهی عراق در حدی بود که پس از آغاز اجرای آتش تهیه توپخانه ارتش ایران، توپخانه عراق به فاصله 5 دقیقه بنا بر دستورهای قبلی، طرح آتش توپخانه خود را اجرا کرد. (سند شماره 78769 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: نبرد پدافندی (مورخه 5/5/1360)، 7/5/1360، صص 8 - 6)

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

آتش کافی توپخانه و زحمت بی‌دریغ برادران خدمه توپخانه ارتش جمهوری اسلامی.

ایمان و جسارت کافی نیروهای پیاده خودی.

پیش‌بینی‌شدن خودروهای سبک جهت حمل مهمات و نفرات معین برای رساندن مهمات و تخلیه مجروحین و اسرا.»⁽¹⁾همچنین 20 تانک، نفربر و خودرو، 4 موشک‌انداز ضدتانک، 2 تفنگ106 میلی‌متری، 7 دستگاه مهندسی (لودر و بولدوزر)، یک قبضه ضدهوایی 57 میلی‌متری و چند قبضه خمپاره‌انداز 120 و 60 میلی‌متری و بیش از 2000 عدد مین، 74 اسلحه انفرادی کلاشینکف و مقادیر زیادی مهمات و تعدادی وسایل و تجهیزات انفرادی نیز به غنیمت گرفته شد.⁽²⁾از نیروهای عراقی نیز حدود 150 تن کشته یا زخمی و 100 تن؛⁽³⁾ازجمله یک سرهنگ دوم فرمانده گردان اسیر شدند.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

خبرگزاری پارس در گزارشی به نقل از ستاد امداد پزشکی خوزستان در اهواز، شهدای این عملیات را 31 تن و مجروحان را 169 نفر اعلام کرد.⁽⁶⁾

درپی اجرای موفقیت‌آمیز "عملیات شهید چمران" در کرخه‌کور، نخست‌وزیر و جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش در پیام‌هایی این موفقیت را تبریک گفتند و ستاد مرکزی سپاه پاسداران نیز اطلاعیه‌ای صادر کرد.

آقای محمدعلی رجایی نخست‌وزیر، در پیام خود خطاب به تیمسار قاسمعلی ظهیرنژاد فرمانده نیروی زمینی ارتش، پیروزی به‌دست‌آمده را تبریک گفت.⁽⁷⁾

تیمسار فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی نیز در پیامی به فرمانده نیروی زمینی ارتش اعلام کرد:

«ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران مراتب سپاس و قدردانی خود را به فرد فرد رزمندگان شجاع لشکر16 و لشکر92، هواپیمایی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی (هوانیروز)، نیروی هوایی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و پرسنل ستاد جنگ‌های نامنظم شهید چمران و سایر نیروهایی که در این عملیات دلاورانه شرکت داشتند، اعلام نموده و از درگاه ذات باری‌تعالی خواستار است تا پیروزی نهایی را برای لشکریان اسلام نزدیک سازد.»⁽⁸⁾

روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز اطلاعیه‌ای به این شرح صادر کرد:

«بسم الله الرحمن الرحیم

با درود بر تمامی پیکارگران جبهه‌های نبرد اسلام علیه کفر، گزارش عملیات اخیر رزمندگان اسلام را بدین شرح به اطلاع می‌رساند:

1) سند شماره 4360 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 5 و 6.

2) سند شماره 42606 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، 5/5/1360، ص3؛ و - سند شماره 4608 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به طرح و برنامه‌ریزی عملیات و اطلاعات عملیات، 4/5/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 42608 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به عملیات سپاه مرکز، 5/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4360 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 6 - 4.

3) سند شماره 4360 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 6 - 4.

4) گزارش ارتش جمهوری اسلامی از عملیات شهید چمران در ضمیمه این گزارش آمده است.

5) روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص15.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص11.

7) روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص1؛ و - سند شماره 4360 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 130، 6/5/1360، صص 17 و 18، تهران - خبرگزاری پارس، 6/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص2.

در منطقه جنوب جبهه کرخه‌کور، با عملیات هماهنگ رزمندگان سلحشور اسلام، ضربات قابل‌توجهی بر قوای کفر وارد آمد. در این عملیات، نیروهای ما با بیش از 7 کیلومتر پیشروی موفق شدند بیش از 100 تن از متجاوزین بعثی را به اسارت خود درآورده و تعداد زیادی را نیز به هلاکت برسانند. در این عملیات، بیش از 20 دستگاه تانک و نفربر و خودرو منهدم و بیش از 15 دستگاه تانک و نفربر و خودرو و همچنین چندین قبضه خمپاره‌انداز 120 و 60 میلی‌متری و چند دستگاه ضدهوایی سالم به غنیمت رزمندگان اسلام درآمد.»⁽¹⁾

عملیاتی که قرار بود بامداد امروز در غرب شهرستان شوش، اجرا شود، پیش از هرگونه اقدامی متوقف شد.

طبق توافق فرماندهانِ منطقه‌ای سپاه و ارتش مقرر شده بود عملیاتی در محور شوش (غرب شهرستان شوش) در روستای عنکوش در دامنه تپه ابوصلیبی‌خات اجرا شود که باوجود طراحی عملیات و پای‌کارآمدن نیروها، به دلایلی ازجمله هشیاری دشمن - که در سنگرها و راه‌های نفوذی کاملاً هشیار و در وضعیت آماده‌باش کامل بود - و برخی موانع دیگر، اجرا نشد و ساعت 3:30 بامداد، به نیروهای خودی دستور عقب‌نشینی داده شد.⁽²⁾-⁽³⁾

واحد عملیات سپاه پاسداران خوزستان در دو گزارش جداگانه در بررسی دلایل اجرانشدن عملیات به مشکلاتی مانند: پاک‌سازی‌نشدن میدان‌های مین جلو خطوط دشمن؛ کامل‌نبودن شناسایی‌ها؛ پای‌کارنبودن امکانات مهندسی؛ نبود روحیه مناسب در برخی رده‌های یگان ارتشی مستقر در این منطقه و شتاب‌زدگی ارتش برای اجرای عملیات اشاره کرد.⁽⁴⁾

شورای‌عالی دفاع، عصر امروز به ریاست محمدعلی رجایی نخست‌وزیر و با حضور آقایان اکبر هاشمی رفسنجانی نماینده شورای موقت ریاست‌جمهوری،⁽⁵⁾تیمسار ولی‌الله فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک، سرهنگ جواد فکوری وزیر دفاع و فرمانده نیروی هوایی، سرهنگ موسی نامجو نماینده امام، یوسف کلاهدوز قائم‌مقام فرمانده سپاه پاسداران، میرحسین موسوی وزیر

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 130، 6/5/1360، صص 13 و 14، تهران - خبرگزاری پارس، 6/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص11.

2) ابتدا قرار بود این عملیات هم‌زمان با عملیاتی دیگر در محور صالح مشطط در غرب دزفول اجرا شود، اما با توافق فرمانده نیروهای ارتش و سپاه، اجرای عملیات یک شب به تعویق افتاد. (سند شماره 42673 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات اهواز به فرمانده سپاه مرکز، 8/5/1360، سند تک‌برگی)

3) سند شماره 21687 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 5/5/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 42680 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به قائم مقام سپاه (برادر کلاهدوز)، 8/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 153971 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اهواز به تهران به قائم‌مقام سپاه (برادر کلاهدوز)، 8/5/1360، سند تک‌برگی.

5) پس از رأی مجلس شورای اسلامی مبنی‌بر عدم کفایت بنی‌صدر و عزل وی از ریاست‌جمهوری، شورای موقت ریاست‌جمهوری متشکل از رئیس مجلس شورای اسلامی، رئیس دیوان‌عالی کشور و محمدعلی رجایی تشکیل شد که ازجمله وظایف این شورا انجام‌دادن وظایف رئیس‌جمهور تا انتخاب رئیس‌جمهور بعدی بود.

امور خارجه و کمال خرازی مسئول ستاد تبلیغات شورای‌عالی دفاع، تشکیل جلسه داد. در این نشست، وضع جبهه‌های نبرد و نحوه رویارویی رزمندگان اسلام با ارتش عراق و همچنین گزارش سرپرست بنیاد امور جنگ‌زدگان درباره بازسازی محل اسکان مهاجران مطرح و در هر مورد تصمیم‌هایی گرفته شد.

در پایان جلسه، نخست‌وزیر در گفت‌وگویی درمورد موضوعات مطرح‌شده در جلسه گفت: «در این جلسه، گزارش‌های مختلفی از وضع جبهه‌های جنوب و غرب توسط جانشین رئیس ستاد مشترک مطرح شد که مهم‌ترین آن مسئله جبهه طراح در مجاورت رودخانه کرخه بود که خوشبختانه در عملیات امروز، نیروهای رزمنده ما موفق شدند مزدوران بعثی عراق را بعد از ماه‌ها که در این جبهه توقف کرده و استحکاماتی نیز داشتند، مجبور به فرار سازند.»

آقای رجایی افزود: «طبق اطلاعات رسیده، در جریان این عملیات، تعداد زیادی از نیروهای دشمن توسط رزمندگان ما به هلاکت رسیدند و نزدیک به صد نفر از قوای دشمن هم اسیر شدند و این موفقیت بزرگی است.»⁽¹⁾

سرهنگ دهقان گزارشی از خریدهای موفق مهمات داد که از شرقی‌ها و غربی‌ها خریده‌اند و مشغول واردکردن هستند. ایشان مدعی است، از اول جنگ تاکنون، نزدیک بیست میلیارد دلار، مهمات مصرف کرده‌ایم؛ رقم عظیمی است. احتمالاً اغراق‌آمیز است. سرهنگ نامجو و کلاهدوز، گزارشی مبنی‌بر تقصیر نیروی هوایی، در عدم حمله به مرکز کنفرانس سران ضدانقلاب در کردستان، که ازطرف استاندار ارومیه خواسته شده بود، دادند و قرار شد پس از بررسی، تنبیه شوند.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، صص 183 - 182)

-⁽²⁾

محمدعلی رجایی اکثریت قاطع آرای مردم ایران را برای احراز مقام ریاست‌جمهوری اسلامی ایران، کسب کرد.

آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی وزیر کشور، با بیان این خبر، آخرین نتایج شمارش آرای ریاست‌جمهوری را اعلام کرد. براساس این آمار، آقای رجایی از مجموع 14 میلیون و 722 هزار و 692 رأی مأخوذه، با کسب 12 میلیون و 970 هزار و 162 رأی، حائز اکثریت مطلق گردید.

هرچند نتایج اولیه شمارش آرا حاکی‌از پیشتازی آقای رجایی در مقایسه با دیگر کاندیداها بود، اعلام این خبر، انتخاب وی را به این مقام به‌عنوان دومین رئیس‌جمهور ایران قطعی کرد.

1) آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب خاطرات خود درباره مذاکرات و تصمیمات جلسه شورای‌عالی دفاع نوشته است: «ساعت پنج بعدازظهر، در شورای‌عالی دفاع در نخست‌وزیری، شرکت کردم. آقای فلاحی گزارش جبهه‌ها را داد. حملة لشکر16 موفق بوده و غنائم و اسرای زیادی گرفته‌اند. دشمن را از شمال کرخه‌کور، عقب رانده‌اند، ولی در دزفول، لشکر21 فتح عمل نکرده و در آبادان هم حملة لشکر77 خراسان، بی‌نتیجه مانده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 130، 6/5/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 6/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص16.

همچنین به گزارش خبرگزاری پارس، معاون سیاسی وزارت کشور اعلام کرد: در انتخابات میاندوره‌ای مجلس شورای اسلامی که هم‌زمان با انتخابات مجلس برگزار شد، به‌غیراز تهران و میاندوآب که شمارش آرای آنها تمام نشده، 31 نفر از 52 تن نمایندگان با اکثریت مطلق آرا انتخاب شدند و انتخاب نمایندگان در 12 حوزه انتخابیه، به دور دوم کشیده شده است.⁽¹⁾

سخنگوی دولت نیز در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی، اجرای موفقیت‌آمیز انتخابات و حضور گسترده مردم در این انتخابات را پیروزی بزرگ انقلاب اسلامی نامید و اعلام کرد که شرکت مردم در بعضی مناطق حتی از مشارکت آنها در رفراندوم جمهوری اسلامی نیز بیشتر بوده است. وی افزود: مثلاً در اهواز در وضعیتی که در همان روز چندین گلوله توپ به زمین نشست، بیش از 152 هزار نفر زیر رگبار گلوله، آرای خود را به صندوق ریخته‌اند و این تودهنی محکمی است به بنی‌صدر که هنوز خود را رئیس‌جمهور قانونی می‌پندارد.

سخنگوی دولت سپس به شایعات رادیوهای بیگانه و خبرگزاری‌های وابسته درباره مجبورکردن ارتشیان و مردم به شرکت در انتخابات و دادن رأی اشاره کرد و گفت: «اگر بر فرض محال، چنین چیزی هم درست باشد، آنها می‌توانستند رأی سفید در صندوق‌ها بیندازند و باتوجه‌به اینکه فقط حدود 300 هزار رأی باطله و سفید داده‌اند، بازهم درصد مجبورشدگان [فرضی] به نسبت 17 میلیون رأی‌دهنده بسیار ناچیز است. آرای باطله و متفرقه آنهایی است که به افرادی خارج از لیست کاندیداها رأی داده‌اند و یا اینکه در تهران حدود 600 نفر به بنی‌صدر رأی داده‌اند و عده‌ای هم روی ورقه‌های رأی نام امام زمان و اسامی دیگری نوشته بودند که به‌هرحال جزء متفرقه به حساب می‌آید.»

بهزاد نبوی درباره عملکرد گروه‌ها و مخالفان انقلاب اسلامی هنگام رأی‌گیری گفت: «به همان اندازه که انتخابات برای ما مهم بود، برای ضدانقلاب نیز از اهمیت خاصی برخوردار بود و لذا ضدانقلاب خارجی و داخلی تمام تلاش خود را در راه برهم‌زدن انتخابات به کار برد که خوشبختانه تلاش آنها بی‌نتیجه ماند.

ضدانقلاب و گروهک‌ها با تحریم و ایجاد جو ارعاب شروع کردند و بعد که به نتیجه نرسید، دست به عمل زدند و در شب قبل از انتخابات، از افرادی که در ارتباط با آنها دستگیر شدند، لیستی از اسامی افرادی به دست آمد که قصد ترور آنها را داشتند و دراین‌رابطه نقشه ترور [آقای] پرورش کاندیدای ریاست‌جمهوری نیز به دست آمد که این نقشه نیز به‌همراه نقشه‌های دیگر خنثی گردید.»

وی افزود که گروهک‌ها تصمیم داشتند در صندوق‌ها بمب بگذارند و مردم را به رگبار ببندند و حتی کامیون اسلحه در شهر به راه انداختند تا مردم را به وحشت بیندازند، اما جز در چند مورد جزئی کاری نتوانستند بکنند. و وقتی کاری از پیش نبردند و دیدند تمام نقشه‌هایشان به هم خورده، از حدود بعدازظهر روز انتخابات شروع کردند به شایعه‌پراکنی که مردم از ترسِ ندادن کوپن و گذرنامه و غیره مجبور به دادن رأی شده‌اند.⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص41.

2) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص12.

ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران با صدور اطلاعیه‌ای همه درجه‌داران وظیفه نیروی زمینی ارتش و افراد عضو انقلاب سفید شاه در رژیم گذشته را که در سال 1356 خدمت آنها به پایان رسیده و ترخیص شده‌اند، به خدمت احضار کرد.

در بخشی از این اطلاعیه که متن آن در جراید عمومی کشور منتشر شد، آمده است:

«بدین‌وسیله به اطلاع آن دسته از درجه‌داران خدمت منقضی سال 1356 به شرح زیر می‌رساند ظرف مدت 4 روز از انتشار و اعلام این آگهی جهت ثبت‌نام و اعزام، خود را به حوزه‌ها و گروهان‌های ژاندارمری معرفی نمایند تا ترتیب اعزام آنان به مراکز آموزشی داده شود. ...

•

کلیه درجه‌داران ترخیص‌شده سال 1356 نیروی زمینی ارتش از رسته‌ها (پیاده، زرهی، توپخانه، مهندسی، مخابرات، اردنانس، ترابری، بهداری، سپاه بهداشت) که ثبت‌نام نموده و برگ اعزام دریافت نکرده‌اند.

•

کلیه سپاهیان انقلاب سابق [در رژیم شاه] اعم از سپاه دانش، دین، عدالت، دادگستری، ترویج و آبادانی، تعاون روستایی، سپاه بهداشت منقضی خدمت سال 1356 که خدمت زیر پرچم خود را با درجه گروهبانی انجام داده‌اند و تاکنون ثبت‌نام نموده و برگ اعزام دریافت داشته‌اند و احیاناً ثبت‌نام ننموده و برگ اعزام دریافت نکرده‌اند.»⁽¹⁾

همچنین ستاد عملیات جنگ‌های نامنظم شهید چمران با انتشار اطلاعیه‌ای نیازهای خود در برخی رسته‌های تخصصی و فنی را به اطلاع عموم مردم رساند و اعلام کرد که برای اعزام به جبهه به تعدادی افراد داوطلب مکانیک، صافکار، باطری‌ساز، راننده پایه یک، راننده لودر، بولدوزر و گریدر و همچنین پزشکیار نیاز است. این ستاد از داوطلبان خواست با مدارک معتبر خود را به پادگان لاهوتی واقع در خیابان امام خمینی، معرفی کنند.

این ستاد در اطلاعیه دیگری نیز اعلام کرد که ثبت‌نام دوره دهم این ستاد برای آموزش نظامی و اعزام به جبهه تا 11 مرداد 1360، تمدید شده است و داوطلبان باید به دفتر پذیرش و آموزش ستاد مراجعه کنند.⁽²⁾

ژاندارمری جمهوری اسلامی در دو گزارش به ستاد مشترک ارتش بخشی از مسیرها و حجم کالاهای مورد استفاده عراق ازطریق ترکیه، کویت و عربستان را اعلام کرد.

در این گزارش آمده است: حدود 26 کشتی اکثراً در اسکله بندر شویخ کویت کالاهای تجارتی را که از کشورهای گوناگون خریداری می‌گردد، تخلیه می‌کنند. از بدو شروع جنگ عراق و ایران، مقادیر فراوانی از کالاها مربوط به کشور عراق است که بدین‌وسیله تخلیه و با وسایل مختلف به‌خصوص تریلر از دو مسیر 1. از جاده پاسگاه معلعه به جاده پاسگاه عبدلی

1) روزنامه اطلاعات، 5/5/1360، ص16.

2) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص16.

(نزدیک گمرک) به منطقه صفوان در مرز عراق و کویت و سپس به‌داخل عراق حمل می‌شود؛ 2. ازطریق مسیر جاده مینا سعود به ترکیه و از ترکیه به عراق انتقال می‌یابد. همچنین سوخت مورد نیاز عراق که از عربستان ارسال می‌شود، ازطریق رأس‌التنوره سعودی به کویت وارد، سپس به‌وسیله تانکر از جاده صفوان به عراق حمل می‌گردد.⁽¹⁾

در گزارش دوم نیز آمده است: در جنگ عراق و ایران، بحرین نیز در حد امکانات خود عراق را یاری کرده است؛ به‌خصوص پذیرایی از مجروحان جنگی عراق در بیمارستان امریکایی بحرین واقع در منامه در محل فاصل و گزبیه انجام می‌شود و اکنون نیز همچنان ادامه دارد.⁽²⁾

117 نفر از مشمولان آماده به خدمت در شهر پنجوین عراق از خدمت سربازی خودداری کرده و تسلیم افراد حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) شده‌اند. مسئولان این حزب به این افراد گفته‌اند به شرطی آنان را خواهند پذیرفت که با دریافت اسلحه با حکومت عراق مبارزه کنند.⁽³⁾

براثر اقدامات عناصر وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در استان‌های کردستان و آذربایجان‌غربی، امروز چند نفر شهید و عده‌ای مجروح شدند.

یک خودرو تویوتای دوکابینه حامل 11 نفر از نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) در فاصله پاسگاه سرپهن و شیخ‌سله - از توابع باباجانی (در بخش ازگله) که منطقه مرزی و خط مقدم منطقه جوانرود در استان کردستان است - روی مین رفت و درپی انفجار آن، 5 نفر از سرنشینان خودرو شهید و 6 نفر دیگر نیز زخمی شدند.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

در حادثه دیگری، یک جوان 15 ساله اهل روستای فتح‌آباد از توابع بخش صائین‌دژ، براثر برخورد با یک مین ضدنفر که افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب کار گذاشته بودند، به شهادت رسید.⁽⁶⁾

در پیرانشهر هم حدود ساعت 12 امروز، براثر انفجار یک بمب در (پارک) باغ کودک، 3 کودک زخمی شدند. این بمب را افراد گروه‌های مسلح در گوشه‌ای از باغ کار گذاشته بودند.⁽⁷⁾

1) سند شماره 175936 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا - رکن2 (دایره اطلاعات) به سماجا (رکن2)، 5/5/1360، ص3.

2) سند شماره 175955 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا - رکن2 (دایره اطلاعات) به سماجا (رکن2)، 5/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 162977 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا - رکن2 (گروه اطلاعات) به سماجا2، 5/5/1360، سند تک‌برگی.

4) رادیو صدای کردستان ایران (ارگان تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان ایران) در روز 11 مرداد 1360، دو خبر متفاوت از این حادثه نقل کرد: در یک خبر، آمار تلفات 8 کشته و 4 مجروح و در خبر دیگر، 6 کشته و 5 مجروح اعلام شد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 11/5/1360)

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، ص31، 7/5/1360؛ و - سند شماره 57406 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 13/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 42622 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه)، 6/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 175761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات غرب به اداره مرکزی اطلاعات، 14/5/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 42616 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه صائین‌دژ (تبریز) به فرماندهی سپاه مرکز، 5/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، صص 26 و 27، ارومیه - خبرگزاری پارس، 6/5/1360.

7) روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص4.

در درگیری‌های ایجادشده میان نیروهای جمهوری اسلامی با افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب در غرب و شمال‌غرب کشور، 3 نفر از نیروهای ارتش شهید و 12 نفر از افراد ارتش، ژاندارمری و سپاه مجروح شدند.

ساعت 12 امروز، افراد سپاه پاسداران و ژاندارمری و فرمانده عملیات مائین بلاغ (واقع در 34 کیلومتری شمال‌غربی تکاب)، که برای شناسایی آبادی‌های اطراف کوه سرساتا به این منطقه رفته بودند، به کمین افراد گروه‌های ضدانقلاب افتادند و با آنان درگیر شدند که درنتیجه، 2 نفر از افراد سپاه و یک نفر از نیروهای ژاندارمری زخمی شدند. افراد خودی با پشتیبانی آتش توپخانه و حمایت بالگردهای هوانیروز از محاصره نجات یافتند.⁽¹⁾

بعدازظهر امروز نیز افراد مسلح در منطقه آریز در نزدیکی پادگان سنندج، به نیروهای خودی حمله کردند و 3 نفر از نیروهای ارتش را به شهادت رساندند و 7 نفر را نیز مجروح کردند. در این حادثه یک نفر از مهاجمان نیز کشته شد.⁽²⁾

همچنین در درگیری دیگری در جنوب‌شرقی استان آذربایجان‌غربی بین افراد گروه‌های مسلح و نیروهای گردان130 تکاب مستقر در مائین بلاغ، 2 نفر از افراد ژاندارمری زخمی شدند و یک کامیون نظامی ژاندارمری منهدم شد.⁽³⁾

ساعت 24 نیز چند فرد مسلح با سربازان پارک موتوری شهر تکاب درگیر شدند که به نیروهای خودی آسیبی نرسید.⁽⁴⁾

همچنین به گزارش خبرگزاری پارس، به نقل از فرمانداری بانه، عناصر مسلح حزب دمکرات کردستان یکی از روحانیون اهل سنت روستای کانی‌ناو از توابع بانه را به‌جرم دعوت مردم به شرکت در انتخابات ریاست‌جمهوری دستگیر و به نقطه نامعلومی بردند.⁽⁵⁾

اصغر ابراهیمی استاندار آذربایجان‌غربی، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو - تلویزیونی، چگونگی پاک‌سازی مناطق مختلف استان از حضور افراد گروه‌های ضدانقلاب و واگذاری اداره امور این مناطق به مردم را تشریح کرد.

وی گفت: «در زمینه‌های برقراری امنیت، تدابیر جامعی اتخاذ کرده‌ایم و دولت با به‌کارگرفتن نیروهای مردمی، درجهت استقرار امنیت، اهداف خود را پیاده می‌کند و تصرف ارتفاعات سرداغی، دره قاسملو و پاک‌سازی تعدادی از روستاهای این منطقه و نیز پاک‌سازی جاده سِرو، ازجمله کارهایی است که دراین‌زمینه انجام شده است و عملیات پاک‌سازی با قاطعیت و پیروزی ادامه دارد. اساس پاک‌سازی این منطقه این است که معتقدیم حساب مردم مسلمان، محروم و مستضعف کرد که در طول تاریخ و رژیم گذشته مانند سایر هم‌وطنانشان

1) سند شماره 196411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، از لشکر 28 پیاده کردستان (رکن2)، شماره 47، 8/5/1360، ص2.

2) سند شماره 054810 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی - مدیریت) عملیات به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 196411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

4) همان، ص2.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 130، 7/5/1360، ص15، سنندج.

مورد ظلم و جور بوده‌اند، از ضدانقلاب جدا است و نحوه برخوردها با ضدانقلابیون کاملاً متفاوت با برادران محروم و مسلمان می‌باشد.»

استاندار آذربایجان‌غربی همچنین گفت: «پس از قاطعیت مسئولین درزمینه استقرار امنیت، همکاری و ارتباط برادران مسلمان کرد در مناطق مختلف استان با ما زیاد شده و درنتیجه زمینه بسیار مساعدی درزمینه پاک‌سازی مناطق فراهم آمده و جالب اینکه پاک‌سازی این مناطق را به خود آنان واگذار می‌نماییم تا در سایه جمهوری اسلامی، دور از هرگونه ارعاب و خفقان و فشار، به زندگی روزمره خود بپردازند.»

وی درباره نحوه همکاری مردم با نیروهای نظامی و انتظامی مستقر در مناطق غربی کشور افزود: «با گذشت زمان، چهره کریه عناصر ضدانقلاب؛ ازجمله حزب منحله دمکرات و کومه‌له و افرادی نظیر قاسملو و شیخ عزالدین [حسینی]، که از ابتدای انقلاب، درجهت منافع صدام و حزب بعث و برای ابرجنایتکاران قدم برداشته‌اند، در میان خلق کرد افشا شده و درنتیجه، با تأییدات خداوند متعال و با همکاری مردم مسلمان کرد و به‌کارگرفتن نیروهای نظامی و انتظامی، بسیاری از نقشه‌های ضدانقلاب را شناسایی و خنثی کردیم و برای ایجاد حاکمیت دولت جمهوری اسلامی در مناطق نفوذی گروه‌های سیاسی و مزدوران ابرجنایتکاران، ما تمامی نیروهای خود را زیر نظر شورای تأمین استان، هماهنگ و متشکل و سازمان‌یافته کردیم و چون از پشتیبانی کامل دولت جمهوری اسلامی و شورای امنیت کشور برخورداریم، و نیز با تجربیاتی که از جنگ‌های منظم و غیرمنظم به دست آورده‌ایم، به امید خدا و به‌همت مردم متعهد و مسلمان منطقه، به‌زودی امنیت را به منطقه باز خواهیم گرداند.»⁽¹⁾

ساعت 20:45 امروز، یک بمب قوی حاوی تی.ان.تی. که درون یک قوطی و زیر پل جوی آب مقابل سینما شهر تماشا در میدان انقلاب تهران جاسازی شده بود، منفجر شد و براثر انفجار آن 9 نفر از عابران به شهادت رسیدند و تعدادی نیز مجروح شدند.⁽²⁾

در این انفجار، ساختمان سینما ترک خورد، بالکن آن فروریخت، گیشه‌های سینما و باجه‌های تلفن مقابل آن منهدم شد و تا شعاع 500 متری، شیشه‌های همه ساختمان‌ها شکست.

شدت این انفجار به‌حدی بود که تا ساعت‌ها پس از انفجار، تکه‌های متلاشی‌شدة بدن چند نفر از عابران که تا شعاع زیادی در اطراف پراکنده شده بود، جمع‌آوری می‌شد. علاوه‌بر مجروحان حادثه، مأموران امداد اورژانس تهران، چند نفر از مردم را که در نزدیکی محل حادثه دچار موج‌گرفتگی شده بودند، معاینه و معالجه کردند.⁽³⁾

در گزارش خبرگزاری پارس از این حادثه، صحنه‌های تکان‌دهنده‌ای ترسیم شده و در قسمتی از آن آمده است: «یکی از مأمورین کمیته منطقه، به خبرنگار خبرگزاری پارس گفت سر یک

1) روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 130، 7/5/1360، ص27.

3) روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 130، 6/5/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 6/5/1360.

انسان که با قسمتی از گردن و شانه همراه بود، در 500 متری محل انفجار کشف شد که توسط مأمورین کمیته مرکزی به این کمیته حمل شد. همچنین یکی از کسانی که در طرف دیگر میدان منزل دارد، ضمن مراجعه به مأمورین کمیته و کلانتری گفت که در طبقه چهارم ساختمانی که او سکونت دارد، استخوان ران یک انسان همراه با مقداری گوشت افتاده است. مأمورین امداد اورژانس تهران تکه‌ای از بدن انسان همراه با مقداری استخوان که در داخل آمبولانس قرار داشت را به خبرنگار ما نشان داد و گفت: "این تکه‌ای از بدن انسان است که دراثر این انفجار متلاشی شده." همچنین مقدار زیادی تکه‌های گوشت تا شعاع یک کیلومتری پراکنده شده که گفته می‌شود مقداری از آن متعلق به افرادی است که در این حادثه کشته شده‌اند. مأمورین کمیته منطقه 9 و سایر مأمورین کمیته‌های گشتی به خبرنگار ما گفتند که صدای انفجار تا یوسف‌آباد بالا، میدان فردوسی، شهرآرا و چهارراه لشکر شنیده شده است. این بمب روی پل قرار گرفته بود که دراثر انفجار آن، پل سوراخ شده و تکه‌های بتون و آهن به‌اطراف پراکنده شده است.

تعدادی از مجروحان به بیمارستان پارس تهران منتقل شده‌اند و تعدادی نیز به‌طور سرپایی در محل انفجار توسط مأمورین اورژانس مداوا شده یا می‌شوند.»

خبرنگار خبرگزاری پارس در ادامه گزارش خود می‌افزاید: «بنا به ادعای مأمورین حاضر در محل، عاملین انفجار احتمالاً مجاهدین خلق یا چریک‌های فدایی خلق اقلیت بوده‌اند.»⁽¹⁾

در بخشی از گزارش خبرنگار روزنامه کیهان نیز که خود شاهد صحنه‌های پس از انفجار بوده، آمده است: «انفجار در مقابل سینما "شهر تماشا" که در وسط سینماهای سانترال و اونیورسال قرار دارد، رخ داده بود و براثر شدت انفجار تمامی شیشه‌های ساختمان‌های اطراف و قسمت نمای بیرونی سینما شکسته و درهم‌ریخته بود. مأمورین کلانتری 8 و کمیته منطقه 9 و نیز امدادگران و اورژانس در محل مستقر بودند و در گوشه‌وکنار خیابان و پیاده‌رو، استخوان و قسمت‌های تکه‌تکه‌شده بدن انسان به چشم می‌خورد. ... در پیاده‌رو و مقابل محل انفجار، عده‌ای از مردم نگران و اندوهگین اجتماع کرده بودند و برخی نیز از شدت خشم و تأثر می‌گریستند. وجود تکه‌های متلاشی‌شده بدن انسان در فواصل دور و نزدیک، حاکی‌از شدت انفجار بود، لیکن تشخیص اینکه چند نفر در این انفجار کشته شده‌اند، میسر نبود. مأمورین با تلاشی پیگیر تکه‌های متلاشی‌شدة این قربانیان بی‌گناه را در کیسه‌های پلاستیکی جمع‌آوری نمودند و جهت تعیین تعداد کشته‌شدگان و شناسایی آنان به پزشک قانونی ارسال داشتند.»⁽²⁾

عناصر وابسته به گروه‌های ضدانقلاب امروز در چند عملیات پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز در تهران و لنگرود و آتش‌زدن یک کتابخانه در سراوان، خسارت‌هایی وارد کردند. شماری از وابستگان به این گروه‌ها حین فعالیت‌های خرابکارانه‌شان دستگیر و 2 نفر از آنان هم کشته شدند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص12.

2) روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص4.

ساعت 6 صبح امروز، 2 نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ازطریق کوچه پشت ستاد کمیته منطقه 8 تهران واقع در خیابان کاشان جنب باشگاه افسران، 2 نارنجک به داخل ستاد پرتاب کردند و گریختند. براثر انفجار پی‌درپی این دو نارنجک، همه شیشه‌های ساختمان ستاد شکست و آسیب جزئی نیز به ساختمان کمیته وارد شد.

پس از پرتاب نارنجک‌ها، پاسداران کمیته مهاجمان را تعقیب کردند و پس از مدتی، توانستند آنها را که یک زن و یک دختر بودند، دستگیر کنند.⁽¹⁾

در حادثه مشابه دیگری در خیابان طیب در محله بی‌سیم نجف‌آباد در جنوب تهران، دو موتورسوار با پرتاب 2 نارنجک به‌سمت یک خودرو پیکان، آن را منفجر کردند.

مهاجمان پس از این اقدام، در تماس تلفنی با کمیته منطقه 10، ادعا کردند که اتومبیل سرپرست این کمیته را منفجر کرده‌اند، اما پس از تحقیقات مشخص شد آن اتومبیل متعلق به شخص دیگری بوده است.

همچنین سرنشینان یک اتومبیل تویوتا در خیابان تهران‌نو، به مسجد صاحب‌الزمان حمله کردند و پس از پرتاب 2 نارنجک به‌سوی مسجد و خانه برادر امام‌جماعت در جوار مسجد، متواری شدند. براثر انفجار نارنجک‌ها، شیشه‌های مسجد و بعضی خانه‌های اطراف شکست، اما به کسی آسیب نرسید.⁽²⁾

در خیابان نصرت تهران، یک موتورسوار نارنجکی جنگی به‌طرف ساختمان شورای محلی مسجد امیرالمؤمنین(ع) پرتاب کرد که خسارت مالی و جانی به همراه نداشت.⁽³⁾

در بابل، حمله به منزل حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب این شهر ناکام ماند و یکی از مهاجمان مسلح در درگیری با محافظان کشته شد و مهاجم دیگر گریخت.⁽⁴⁾

در لنگرود هم 3 نفر از افراد گروه‌های ضدانقلاب قصد پرتاب بمب‌های دست‌ساز به‌سوی ساختمان‌های دولتی را داشتند که در مورد اول، انفجار بمب در دست فرد مهاجم به کشته‌شدن وی انجامید؛ در مورد دوم، بمب پرتاب‌شده منفجر نشد و مردم مهاجم را دستگیر کردند و به نیروهای سپاه تحویل دادند و در مورد آخر نیز فرد مهاجم پیش از هرگونه اقدامی دستگیر شد.⁽⁵⁾

افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی کتابخانه سوران از توابع سراوان در زاهدان را در تاریکی شب به آتش کشیدند. براثر این آتش‌سوزی کتاب‌های دینی موجود در کتابخانه سوخت.⁽⁶⁾

مأموران انتظامی و پاسداران در تهران و رودسر موفق به کشف انواع مختلفی بمب و سلاح شدند.

مأموران گشت کلانتری 13 تهران، یک بشکه حاوی 30 کیلوگرم تی.ان.تی. را مقابل مسافرخانه‌ای در خیابان ناصرخسرو، کشف کردند و باتوجه‌به احتمال وقوع انفجار، بی‌درنگ، مردم را از آن محل دور کردند. سپس مأموران خنثی‌سازی این بشکه را به واحد خنثی‌سازی انتقال دادند.⁽⁷⁾

1) روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص12.

2) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص13.

3) روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص14.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص42.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، ص14، رشت - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

6) روزنامه اطلاعات، 5/5/1360، ص4.

7) روزنامه کیهان، 6/6/1360، ص14.

پاسداران کمیته منطقه 9 تهران نیز در خیابان ناصرخسرو⁽¹⁾روبه‌روی ساختمان وزارت دارایی، 2 بمب قوی صوتی را کشف و خنثی کردند. یک بمب صوتی دیگر نیز در همین خیابان کنار گاراژ اتوبوس‌رانی تی.بی.تی. کشف و خنثی شد. دقایقی بعد، مردم بمب صوتی دیگری، که کنار یک کیوسک روزنامه‌فروشی و در جوی آب کار گذاشته شده بود، یافتند و مأموران را مطلع کردند.⁽²⁾

ساعت 6:30 صبح هم بمبی که در یک کپسول 3 کیلویی و داخل یک ساک تعبیه شده بود، در نمازخانه فرمانداری رودسر کشف شد. قرار بود این بمب ساعت 12، هنگام برگزاری نماز جماعت ظهر در محل فرمانداری، منفجر شود.⁽³⁾

علاوه‌بر این موارد، مأموران کلانتری منطقه12 تهران، یک خودرو پیکان را در خیابان فرهنگ واقع در منطقه امیریه، متوقف و پس از بازرسی، از دو سرنشین آن یک مسلسل با 3 خشاب پر، یک کلت و 110 فشنگ از انواع مختلف و 2 پلاک جعلی اتومبیل سواری به دست آوردند.⁽⁴⁾

D127

وزیر مشاور و سخنگوی دولت صبح امروز در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی مواضع دولت را درباره برخی موضوعات داخلی کشور؛ ازجمله عملکرد بنی‌صدر و گروه‌ها در انتخابات دومین دوره ریاست‌جمهوری و میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی اعلام کرد.

وی در بخشی از سخنان خود گفت: «بنی‌صدر هنوز خود را رئیس‌جمهور قانونی می‌داند و جالب اینکه در روزنامه‌ای به نام جمهوری که به‌جای انقلاب اسلامی به‌صورت مخفی چاپ و منتشر می‌شود، به‌عنوان رئیس‌جمهور قانونی کشور حکم جالب‌تری به مسعود رجوی برای تشکیل جبهه مقاومت داده است.

بنی‌صدر در این حکم از اینکه زودتر فرصت نداشته تا طرز تفکر سازمان مجاهدین خلق را

1) خیابان ناصرخسرو در منطقه بازار تهران، ازجمله مناطق بسیار شلوغ و پرتردد شهر است که هرگونه انفجاری در آنجا تلفات و خسارت‌های بسیاری را بر جای می‌گذارد؛ چنان‌که حوادثی که پیش‌تر در این خیابان رخ داده، همین‌گونه بوده است.

2) روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص2.

3) روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص13؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص15.

4) روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص10.

مطالعه کند و به این نتیجه برسد که این سازمان در راه توحید قدم برمی‌دارد، افسوس خورده و اظهار کرده است که سازمان مجاهدین براساس تحولاتی که انجام شده، عقیده‌شان را از تضاد برداشته و بر توحید متمرکز کرده و لذا به آنها مأموریت داده است که جبهه‌ای مشابه شورای انقلاب با شعار "استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی" تشکیل دهند.» سخنگوی دولت سپس گفت: «جالب‌تر آنکه رجوی نیز با صدور اعلامیه‌ای ابلاغ 27 تیر بنی‌صدر را پذیرفته و تشکیل شورای مقاومت برای تأمین استقلال و آزادی جمهوری اسلامی را اعلام کرده است. بنی‌صدر برخلاف شاه و بختیار، ایران را صاحب حکومت می‌داند و البته حکومتی که رئیس‌جمهورش بنی‌صدر و ظاهراً نخست‌وزیرش رجوی هستند و همکارانشان نیز حزب دمکرات، پیکار، چریک‌های اقلیت و مجاهدین می‌باشند و بنی‌صدر هم به قول خودشان در رأس جبهه ضد ارتجاع قرار دارد.»

سخنگوی دولت همچنین گفت که تحلیل مجاهدین (منافقین) این است که مجاهدین و دمکرات‌ها (حزب دمکرات کردستان ایران) نیرومندترین گروه‌های مخالف هستند و طرف مقابلشان؛ یعنی حکومت جمهوری اسلامی، متکی به توده‌های ناآگاه است و بنابراین اگر آنها مهره‌های حکومت را از بین ببرند، با استفاده از ناآگاهی توده‌ها می‌توانند خودشان حکومت را در دست بگیرند.

نبوی همچنین پذیرش مسئولیت انفجارهای روزهای اخیر توسط گروه‌ها را نشان بی‌اعتقادی آنها به لزوم هواداری مردم از خودشان دانست وگفت: «با کمک مردم و تلاش‌های اخیر، بیشتر گروهک‌های ضدانقلاب مثل پیکار، چریک‌های اقلیت و گروه اشرف دهقان در موضع انفعالی قرار گرفته‌اند و اکنون مجاهدین فعال‌ترین این گروه‌هاست که مسئولیت اکثر بمب‌گذاری‌ها و انفجارها؛ ازجمله انفجار کپسول گاز در روز انتخابات را به عهده گرفته است.»

وی افزود که عملکرد گروهک‌ها به جایی رسیده که حتی از مافیا هم پیشی گرفته‌اند، به‌طوری‌که برای ترور به قول خودشان مهره‌های رژیم اصلاً به فکر این نیستند که مردم عادی و بچه 4 ساله و غیره را هم از بین می‌برند یا نه. آنها افراد ساده و عضو بسیج و غیره را هم به رگبار می‌بندند و انگار هیچ نوع اعتقادی به لزوم هواداری مردم از خود ندارند. بنابراین، من به هواداران این گروه‌ها که در آنها جوانان مسلمان هم وجود دارند، هشدار می‌دهم که فریب تحلیل‌های رهبران خود را نخورند و بدانند که اگر بر فرض بتوانند بر جامعه هم حاکم شوند، گرگ‌هایی مثل بختیار و اویسی و پالیزبان که بیرون مرزها آماده هستند، قدرت را از دست آنها خواهند گرفت و مملکت را به دست امریکا خواهند داد. این روش رهبران مجاهدین و گروهک‌ها به‌خاطر اتکای آنها به بیگانه است و خودشان نیز آگاه‌اند که کارشان به جایی نمی‌رسد و بنابراین، قبل از رفتن می‌خواهند تا آنجا که ممکن است، به انقلاب و کشور ضربه وارد کنند.

وی سپس تأکید کرد دولت دربرابر این‌گونه اعمال تروریستی قاطعیت نشان می‌دهد و نمی‌پذیرد که کسانی بخواهند این‌چنین افراد را بکشند و زمینه را برای حکومت امریکا فراهم کنند.⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص12.

سخنگوی دولت در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی، خبر ربوده‌شدن یک هواپیمای نظامی بوئینگ707 نیروی هوایی ارتش به‌دست یک خلبان ایرانی و بردن آن به مصر را تأیید کرد.

وی درباره چگونگی ربوده‌شدن هواپیما گفت: «روز جمعه دوم مرداد، خبر دادند هواپیمایی در آسمان شیراز، فرمانش قفل شده⁽¹⁾

به گزارش خبرگزاری‌ها، خلبان هواپیما از مصر تقاضای پناهندگی کرده است، اما چهار سرنشین دیگر هواپیما (یک سرگرد و سه سروان خدمه پروازی) باوجود توصیه مؤکد و پیشنهاد برای ماندن در مصر و دریافت پناهندگی، این تقاضا را نپذیرفته و خواهان بازگشت به ایران شده‌اند. گفتنی است، تلاش می‌شد این حرکت فرار دسته‌جمعی یک گروه نظامی جلوه داده شود. (روزنامه اطلاعات، 5/5/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص 21 و 22، به نقل از واشنگتن‌پست، 7/5/1360)

و بعد خبر دادند در آسمان بحرین است و بعد از چند ساعت نیز گفتند که در مصر به زمین نشسته است و خلبان آن از مصر پناهندگی سیاسی خواسته است. بعد که تحقیق کردیم، معلوم شد این خلبان شخصی به نام داریوش خیرخواه است که در جریان کودتای نافرجام نوژه [نقاب]⁽²⁾* نیز دست داشته و مدتی نیز زندان بوده و پس از شروع جنگ، از زندان آزاد شده است. چهار سرنشین دیگر هواپیما حاضر نشده‌اند در مصر پناهندگی بگیرند.»⁽³⁾

اعلام نتیجه انتخابات و برگزیده‌شدن آقای رجایی به سمت ریاست‌جمهوری اسلامی ایران، بازتاب‌های وسیعی در رسانه‌های خارجی، که عموماً درصدد خدشه واردکردن به انتخابات و تخطئه اصل، اجرا و نتیجه آن بودند، داشت.

محور تبلیغات این رسانه‌ها تا پیش از برگزاری انتخابات، تلاش برای بازداشتن مردم از شرکت در انتخابات بود و پس از آنکه این مقصود عملی نشد، زیرسؤال‌بردن اصل انتخابات، اساس حرکت تبلیغی این رسانه‌ها قرار گرفت.

رادیو بی‌بی‌سی در بررسی انتخابات با تقبیح تلویحی شرکت‌کنندگان در انتخابات، نقل‌قول دروغ از دادستانی، طرح نداشتن سابقه تحصیلات خارج از کشور به‌منزله ضعف آقای رجایی

1) این هواپیما ساعت 16 روز دوم مرداد - روز انتخابات ریاست‌جمهوری - پس از انجام‌دادن مأموریت سوخت‌گیری در آسمان، با اعلام اینکه فرمان هواپیما قفل شده و قادر به گردش به چپ و راست بیش از 5 درجه نیست، به مسیر خود ادامه داد و از مرز خارج شد.

2) * پایگاه سوم نیروی هوایی ارتش در نزدیکی همدان تا قبل از انقلاب اسلامی، پایگاه شاهرخی نامیده می‌شد که پس از پیروزی انقلاب، به پایگاه حّر تغییر نام یافت. به‌دنبال غائله گروه‌های مسلح در پاوه در دهه سوم مرداد سال 1358، یکی از خلبانان متعهد پایگاه حر به نام محمد نوژه به یاری شهید چمران شتافت و در مأموریت‌های کردستان به شهادت رسید. پس از آن، نام پایگاه حر مجدداً تغییر کرد و پایگاه شهید نوژه نام گرفت. از آنجایی‌که قرار بود حرکت کودتای سازمان نقاب از تصرف پایگاه شهید نوژه آغاز شود، لذا کودتای نوژه به‌جای کودتای سازمان نقاب نامیده شده است.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 129، 5/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 5/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص12.

و... خشم و نارضایتی خود را به‌وضوح بیان کرد. در بخشی از گزارش بی‌بی‌سی آمده است:

«انتخابات روز جمعة گذشته را تحت هیچ عنوانی نمی‌توان انتخابات آزاد دانست و پیروزی آقای رجایی در آن، از پیش محرز شناخته شده بود. از بیش از 70 تقاضا که برای نامزدی احراز مقام ریاست‌جمهوری تقدیم شده بود، تنها نامزدی 4 نفر پذیرفته شد که به‌غیراز آقای رجایی، 3 نفر دیگر از حزب حاکم جمهوری اسلامی بود [ند] و این سه کاندیدا نیز عملاً از طرف‌داران خود خواستند تا به نامزد انتخابی حزب جمهوری اسلامی؛ یعنی آقای رجایی رأی دهند.

از چند هفته پیش از برگزاری انتخابات، تمام دستگاه‌های تبلیغاتی تحت کنترل دولت به‌علاوه جلسات دینی در مساجد سراسر ایران، مردم را برای شرکت در انتخابات به‌شدت تشویق می‌کردند. حتی تعدادی از آیت‌الله‌های مخالف سیاست حزب جمهوری اسلامی ترغیب شدند تا به پشتیبانی خود توصیه‌ای صادر کنند، اگرچه بعضی از روحانیون برجسته با وظیفه دینی شناختن شرکت در انتخابات صراحتاً مخالفت ورزیدند. مقامات دولتی همچنین حداقل سن مجاز برای رأی‌دادن را به 15 سال تقلیل دادند و در روز انتخابات نیز ساعات مقرر برای رأی‌گیری را دو بار تمدید کردند تا آرای بیشتری کسب شود. به اکثریت بی‌سواد نیز توصیه شد تا کارت الکترال خودشان را فقط به اشخاص مورد اعتماد بسپارند.

انتخابات روز جمعه گذشته، نشانه‌ای بود از قاطعیت عمل در تشکیلات اداری دولتی حزب جمهوری اسلامی و فعالیت گسترده مساجد و پاسداران در اجرای تصمیمات حزب. این انتخابات همچنین نمایانگر این حقیقت بود که علی‌رغم تمام هرج‌ومرج‌ها یا ناآرامی‌های مشهود در سراسر ایران، اکثریت مردم هنوز آیت‌الله خمینی را راهنمای خود می‌بینند. انتخاب محمدعلی رجایی ازسوی حزب جمهوری اسلامی به‌عنوان شخصیت مورد نظر و اعتماد حزب، یک انتخاب سیاسی بجا بود.

آقای رجایی که تا انتخابش به نخست‌وزیری، شخصیت ناشناخته و گمنامی بود، در عرض یک سال گذشته، موفق شد تا از خود شخصیتی ملی بسازد. ظاهر افتادة او و بی‌اعتنایی خاصی که در لباس‌پوشیدن از خود نشان می‌دهد، به‌علاوه نداشتن تحصیلات خارجی از او شخصیتی ساخته است که اکثر مردم عادی ایران می‌توانند خود را درحدود او مناسب ببینند. بااین‌حال، انتظار نمی‌رود آقای رجایی به‌عنوان رئیس‌جمهور بیش از یک شخصیت تشریفاتی اهمیت پیدا کند.

رهبران حزب جمهوری اسلامی همچنین نتایج رسمی انتخابات روز جمعه گذشته را به‌عنوان مدرکی از پشتیبانی عمومی از سیاستشان در سرکوب مخالفین خود ارائه خواهند داد، بااین‌حال، رهبران تندرو ایران با بی‌اعتنایی به اصول دمکراسی و تبدیل آن به یک کلاف سردرگم بی‌معنی و قاعده، درعمل، این موضوع را مسجل ساخته‌اند که ادامه مبارزه بر سر قدرت در ایران یک مبارزه خشونت‌بار و خونین خواهد بود.»⁽¹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص16.

اعلام خبر سقوط یک هواپیمای آرژانتینی در ارمنستان شوروی و ادعای یک هفته‌نامه قبرسی مبنی‌بر اینکه این هواپیما حامل سلاح‌های نظامی اسرائیلی به مقصد ایران بوده است، موج جدیدی از شایعه‌پراکنی علیه جمهوری اسلامی را در رسانه‌های غربی در پی داشت.⁽¹⁾

هفته‌نامه ساندی تایمز که اولین منبع این خبر است، به نقل از یک خلبان سوئیسی - که به گفته این هفته‌نامه قرارداد حمل اسلحه را بسته - مدعی شده است ایران با واسطه‌گری یک شرکت انگلیسی، تجهیزاتی شامل لوازم یدکی تانک ساخت امریکا و مهمات به مبلغ 30 میلیون دلار از اسرائیل خریداری کرده است. بخشی از این تجهیزات با سه پرواز به ایران منتقل شده است، اما در چهارمین پرواز، هواپیما در نزدیکی مرز شوروی، راه خود را گم و در حریم هوایی شوروی سقوط کرده است.⁽²⁾

یک هفته‌نامه انگلیسی‌زبان چاپ قبرس نیز به نقل از منابع ناشناس (!) در لندن نوشت: این هواپیما که ازطریق قبرس از اسرائیل به ایران سلاح حمل می‌کرده، در راه بازگشت به دلایل نامعلومی مسیر خود را تغییر داده و دچار این سانحه شده است.⁽³⁾-⁽⁴⁾

در آستانه روز قدس، روزنامه‌هایی مانند نیویورک تایمز، واشنگتن پست، شیکاگو تریبون و واشنگتن استار نیز در تحلیل‌های خود کوشیدند این موضوع را نقطه تقابل جمهوری اسلامی ایران با کشورهای عرب مخالف حکومت عراق مانند سوریه، لیبی و سازمان آزادی‌بخش فلسطین جلوه دهند.⁽⁵⁾

رادیو بی‌بی‌سی نیز مدعی شد این هواپیما در یک معامله سری اسلحه مقادیری مهمات و قطعات یدکی تانک به ارزش پانزده میلیون لیره استرلینگ (حدود سی میلیون دلار) از اسرائیل به ایران حمل می‌کرد و در راه بازگشت بود که به‌دلیل وجود علائم ساختگی راهنمایی وارد حریم هوایی شوروی شده بود.⁽⁶⁾

درپی اعلام خبر سقوط هواپیمای آرژانتینی در خاک شوروی و ادعای رسانه‌های غربی مبنی‌بر خرید اسلحه‌های اسرائیلی توسط ایران، وزیر مشاور و سخنگوی دولت در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی این خبر را تکذیب کرد.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص20، بوئنوس آیرس - خبرگزاری فرانسه، 10/5/1360.

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 74، 3/6/1360، صص 56 - 54، روزنامه آساهی (ژاپن).

3) باوجود اعلام خبرگزاری تاس مبنی‌بر برخورد این هواپیما با یک هواپیمای روسی، هفته‌نامه تایمز مدعی شد که این هواپیما به‌اشتباه وارد حریم هوایی شوروی شده و به همین دلیل، هدف حمله میگ‌های جنگی قرار گرفته و با موشک سرنگون شده است. حتی برخی خبرگزاری‌ها نیز مدعی شدند هواپیمای جنگی روسیه با ورود به آسمان ترکیه، این هواپیمای آرژانتینی را وادار به ورود به فضای روسیه کرده و سپس آن را سرنگون کرده‌اند که دولت ترکیه این خبر را تکذیب کرد. یک سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: این غیرواقعی و غیرممکن است. مقامات ترکیه به این هواپیما اجازه پرواز بر فراز ترکیه را داده بودند، زیرا به آنها گفته شده بود هواپیما حامل سبزیجات و میوه است. (روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص16)

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص20، بوئنوس آیرس - خبرگزاری فرانسه، 10/5/1360.

5) روزنامه اطلاعات، 10/5/1360، ص12؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص20، بوئنوس آیرس - خبرگزاری فرانسه، 10/5/1360 و ص13 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 10/5/1360.

6) روزنامه اطلاعات، 5/5/1360، ص16.

بهزاد نبوی گفت: «واقعیت این است که ما هواپیماهای زیادی به‌صورت چارتر برای حمل کالا به ایران، اجاره می‌کنیم و این هواپیما نیز که درواقع، سوئیسی و در اجاره آرژانتین بوده است، یکی از همین هواپیماهاست. البته این هواپیما آن‌طور که گفته‌اند، در آن‌سوی مرز ایران سقوط کرده که این مسئله اصلاً ارتباطی با دولت ایران ندارد.»

وی افزود: «درواقع، سقوط خود هواپیما مسئله‌ای نبود، ولی تبلیغات پس از آن، یک حرکت حساب‌شده ازجانب خبرگزاری‌های صهیونیستی و امپریالیستی بود که شایع کردند این هواپیما حامل اسلحه از اسرائیل به ایران بوده است که در اینجا به‌شدت شایعه خرید اسلحه از اسرائیل را تکذیب می‌کنیم. خبرگزاری‌ها این مسئله را مانند بمباران تأسیسات اتمی عراق به‌وسیله اسرائیل که می‌خواستند ثابت کنند عراق علیه اسرائیل است، می‌خواهند وسیله‌ای قرار دهند که بگویند ما با اسرائیل رابطه داریم و از آنها اسلحه می‌خریم.»⁽¹⁾

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز با صدور اطلاعیه‌ای ضمن تکذیب این خبر، آن را توطئه‌ای جدید علیه ایران خواند.⁽²⁾-⁽³⁾

ضمیمه گزارش56: گزارش ارتش جمهوری اسلامی از عملیات شهید چمران

در جلد دوم کتاب ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، به مراحل گوناگون عملیات شهید چمران از تصمیم‌گیری تا اجرا اشاره شده است.

در این گزارش که بیشتر به نقش لشکر16 زرهی ارتش در عملیات پرداخته شده، آمده است:

«لشکر16 زرهی در 16 تیرماه 1360، یک طرح عملیاتی برای تک به کرانه شمالی کرخه‌کور تهیه کرد. این طرح به یاد شهید چمران، به نام وی نام‌گذاری شد.

لشکر16 زرهی با تیپ3 زرهی مستقر در مواضع پدافندی جنوب جاده حمیدیه - سوسنگرد، در محور طراح و ساچت، تک می‌نمود و کرانه شمالی کرخه‌کور را از وجود دشمن پاک می‌کرد. یگانی از سپاه و گروه جنگ‌های نامنظم شهید چمران و گروه رزمی 207 تانک از تیپ2 لشکر92 زرهی با تیپ3 لشکر16 در این عملیات شرکت می‌کردند.

بررسی‌های ستادی برای عملیات آفندی در منطقه طراح، در تیرماه 1360 انجام شد، ولی به‌علت وجود پاره‌ای مشکلات اجرای آن در این ماه امکان‌پذیر نشد.

فرمانده نیروی زمینی به فرمانده لشکر16 زرهی تأکید نمود تا طرح عملیاتی شهید چمران را اجرا کند. به این علت، فرمانده لشکر16 زرهی تصمیم گرفت تا در مردادماه، نسبت به اجرای طرح مذکور اقدام نماید.

در سوم مرداد، لشکر16 زرهی زمان تک را 4:15 روز پنجم مردادماه، تعیین و اعلام کرد. یک آتش تهیه به‌مدت 30 دقیقه، برای پشتیبانی از این عملیات پیش‌بینی شده بود. در روز چهارم مرداد، از گروه هوانیروز مستقر در اهواز خواسته شد تا آمادگی برای پشتیبانی از عملیات طراح را داشته باشد. گردان‌های توپخانه پشتیبانی‌کننده به‌منظور فراهم‌نمودن آتش در مواضع خود تغییراتی دادند.

تیپ3 زرهی لشکر16 زرهی در ساعت 4:15 روز پنجم مردادماه، تک خود را آغاز کرد و تا ساعت 6:30،

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 129، 5/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 5/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص12.

2) گزارش خبرگزاری پارس از نقش عراق و رسانه‌های تبلیغی این کشور در توطئه‌های مشابه علیه ایران در آستانه روز جهانی قدس، در ضمیمه این گزارش آمده است.

3) روزنامه کیهان، 5/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 129، 6/5/1360، ص41.

رزمندگان این تیپ، خاکریزهای اول و دوم دشمن را تصرف کردند. در ساعت 7:45، تعدادی از افراد دشمن به اسارت درآمدند. در ساعت 9، نیروهای مقدم تک‌کننده به کرانه شمالی کرخه‌کور رسیدند و تعداد بیشتری از افراد دشمن را اسیر و مقداری وسایل و تجهیزات به غنیمت گرفتند. تا ساعت 8:30، یک افسر، 14 درجه‌دار و 50 سرباز اسیر عراقی به منطقه عقب لشکر تخلیه شدند. فرماندهی نیروهای دشمن، تک را به‌عنوان یک تک وسیع تلقی کرد و سریعاً واحدهای احتیاط خود را به منطقه کرخه‌کور اعزام کرد.

گردان 227 تانک که در جناح شرقی منطقه نبرد عمل می‌کرد، در خاکریز سوم، به مقاومت دشمن برخورد کرد. هم‌زمان با تک در منطقه طراح، نیروهای دشمن برای ایجاد اختلال در عملیات این لشکر، در مناطق دیگر اقدام به عملیات فریبنده و ایذایی کردند. برای خنثی‌کردن این اقدامات دشمن، لشکر92 زرهی با اجرای آتش انبوه توسط توپخانه‌های سازمانی و زیر امر خود، جلو هرگونه حرکات دشمن را در منطقه سد کرد. لشکر16 زرهی [بایستی در] جناح غربی منطقه تیپ3 زرهی به جناح شرقی تیپ1 آن لشکر که در جنوب‌غربی سوسنگرد پدافند می‌کرد، متصل شود و از ایجاد هرگونه رخنه بین منطقه تیپ3 و تیپ1 جلوگیری به عمل آید.

در دستور عملیاتی طراح به یگان‌های دیگر مأموریت داده شده بود اقدام به اجرای عملیات فریبنده و تظاهر به تک کنند تا توجه دشمن را نسبت به محل تک اصلی منحرف سازند. به همین منظور، یگان‌های دیگر لشکر16 زرهی در غرب سوسنگرد و در منطقه سویدانی و یگان‌هایی از لشکر92 زرهی در غرب تپه الله‌اکبر، تظاهر به تک نمودند. عملیات فریب بسیار خوب اجرا شد و دشمن نتوانست محل تک اصلی را کشف نماید.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش74: گزارش خبرگزاری پارس از پشت پرده ماجرای ادعای خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران

پس از انتشار موج وسیع خبری درباره خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران و بازتاب گسترده آن در رسانه‌های امریکایی، که اتفاقاً مورد استقبال و استناد عراق نیز قرار گرفت، خبرگزاری پارس با انتشار خبری پرده از این ماجرا برداشت و با اشاره به نزدیکی روز جهانی قدس، آن را توطئه مشترک عراق و برخی محافل تبلیغی غرب برای تحت‌الشعاع قراردادن این روز خواند.

در گزارش خبرگزاری پارس آمده است:

«خبرگزاری پارس از منابع بسیار موثق کسب اطلاع کرد: در تاریخ بیست‌ودوم جولای، یک تبعه عراق به نام سعدی حمدون به نمایندگی ازسوی رژیم بعث بغداد، در زوریخ، مبلغ دویست هزار دلار به شخصی به نام آلفرد روجی می‌پردازد تا وی اسناد و مدارکی را جعل و منتشر سازد که براساس آنها بتوان ادعا کرد دولت ایران از رژیم صهیونیستی تجهیزات نظامی خریداری و به تهران حمل می‌کند. آلفرد روجی دلال سوئیسی نیز در انجام این مأموریت به جعل یک سند اقدام می‌کند که ظاهراً نشان می‌دهد ایران معادل 17 میلیون پوند انگلیسی از تل‌آویو تجهیزات و وسایل یدکی نظامی خریداری و با سه پرواز، به‌وسیله بویینگ‌های نظامی ایران، این وسایل را از تل‌آویو به تهران منتقل کرده است. آلفرد روجی همچنین وظیفه می‌یابد ازطریق نشریات مزدور اروپایی و نشریات عربی جیره‌خوار بغداد، این شایعه را منتشر سازد و درارتباط‌با همین مسئله است که وی از سقوط هواپیمای آرژانتینی در خاک روسیه نیز بهره‌برداری تبلیغاتی می‌کند و مدعی می‌شود این هواپیما نیز از تل‌آویو برای تهران اسلحه حمل کرده است. درحالی‌که براساس اسناد و مدارک غیرقابل‌انکار و قابل‌ارائه، هواپیمای یادشده وسایلی را به ایران حمل کرده بود که از سه کشور اروپایی خریداری شده و ازطریق ایسلند با کشتی به قبرس فرستاده و از این کشور به‌وسیله هواپیمای آرژانتینی به ایران حمل و فرستاده شده بود.

1) سرهنگ ستاد بازنشسته سید یعقوب حسینی، سرتیپ2 مسعود بختیاری و سرهنگ ستاد محمدحسن لطفی، ارتش جمهوری اسلامی ایران در 8 سال دفاع مقدس، جلد 2، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص175.

دراین‌زمینه، شاید نیاز به یادآوری نباشد که جمهوری اسلامی ایران براساس مشی نه شرقی، نه غربی خود علی‌رغم پیشنهادات ابرقدرت‌ها، برای جلوگیری از وابستگی به هریک از دو ابرقدرت، حاضر است تسلیحات مورد نیاز خود را حتی به قیمت گران‌تر از بازار کشورهای اروپایی و جهان سوم خریداری نماید و در جنگی که همین ابرقدرت‌ها به‌دست رژیم بغداد به وجود آورده‌اند، در دفاع از خود به کار گیرد؛ جنگی که اساساً به‌دلیل وجود مواضع قاطعانه جمهوری اسلامی ایران علیه امپریالیسم بین‌الملل و صهیونیسم جهانی به این کشور تحمیل شده است.»

در ادامه گزارش، با اشاره به سرمایه‌گذاری گسترده دولت عراق برای تطمیع خبرنگاران و رسانه‌های غربی؛ ازجمله دعوت بسیاری از آنان در آغاز جنگ به بغداد برای گزارش‌کردن پیروزی‌های عراق و فتح خوزستان - که البته با شکست مواجه شد - آمده است:

«دراین‌زمینه است که می‌بینیم ساندی تایمز سه هفته پیش، ناشر شایعه‌ای است که براساس آن، به‌استناد گفته یک مجهول‌الهویه، ادعا می‌شود ایران از تل‌آویو اسلحه خریده است و سپس این گزارش واهی از رادیو بی‌بی‌سی حتی با ذکر بی‌مدرک‌بودن آن، در بوق و کرنا گذاشته می‌شود و سپس در اجرای یک توطئه مشترک امپریالیسم - صهیونیسم، شایعه از رادیوهای عراق، اسرائیل و صدای امریکا به‌طور وسیع و متمرکز منتشر می‌شود.

انقلابیون مسلمان ایران انتظار دارند شنوندگان این‌گونه شایعات به مبدأ صدور شایعات توجه کنند و ببینند از اشاعه این تهمت‌های نادرست چه کسی و چه گروهی سود می‌برد. هم‌زمانی پخش شایعه یادشده با برگزاری مراسم روز قدس در ایران، می‌تواند بسیار پرمعنا باشد و مرتجعین عرب و بغداد با مشورت امپریالیسم و با همکاری یکدیگر، به هر طریق درصددند از هرگونه اقدام واقعی برای ایجاد وحدت بین مسلمانان ایران و برادران عرب و مبارزان و مظلومین سرزمین غصب‌شده فلسطین جلوگیری کنند و آنها را نسبت به جمهوری اسلامی ایران بدبین سازند.»

این خبرگزاری در پایان، با اشاره به چند نمونه از همکاری رژیم صهیونیستی با عراق آورده است:

«در تاریخ 19 تیر 1360 (10 جولای 1981)، خبرگزاری‌ها اطلاع دادند که یک کشتی حامل سلاح برای عراق که در نزدیکی تنگه تیران به گل نشسته بود، با کمک رژیم صهیونیستی از گل خارج و راهی بندر عقبه شد تا سلاح‌هایش به‌موقع و ازطریق اردن به عراق برسد.

در تاریخ 21 مارس (11 فروردین)، سادات از فروش 20 میلیون دلار اسلحه به عراق سخن گفت که بعداً معلوم شد این اسلحه همان غنائمی بوده که رژیم صهیونیستی در جریان جنگ‌های 1967 و 1974 از مصر گرفته است و اینک ازطریق سادات خائن به رژیم عراق پیشکش می‌شود تا علیه مسلمانان ایران به کار گرفته شوند و اما آنچه از همه جالب‌تر است، مسئله بمباران مرکز اتمی عراق است که قطعاً نقشه‌ای بود که برای تقویت جبهه عراق دربرابر انقلاب اسلامی و در زیر چتر ناسیونالیسم عربی شکل و انجام گرفت و با تبلیغات وسیع پیرامون آن سعی شده کشورهای عربی و اسلامی به حمایت از عراق دربرابر یک دشمن ظاهری که درواقع با بغداد در پس پرده مرتبط است، بسیج شوند و درنهایت، از این انسجام علیه انقلاب اسلامی بهره‌برداری گردد و اما اینک بر جهان عرب روشن شده است که در بمباران ساختگی ناقص و تبلیغاتی مراکز اتمی بغداد، رژیم‌های عراق، اردن، پادشاهی سعودی، فرانسه و امریکا، از قبل، از اجرای حمله تل‌آویو کاملاً مطلع بوده‌اند. براساس گزارشی که از الجزایر رسیده است، در روز حمله به مرکز اتمی بغداد، صدام حسین به مراکز ضدهوایی عراق دستور داده بوده است که به‌دلیل پرواز هواپیماهای اردنی و سعودی بر فراز عراق در اجرای یک مانور هوایی، به‌سوی هیچ هواپیمایی شلیک نشود. پس از حمله، خبرگزاری‌های غربی گزارش دادند 16 فروند فانتوم اسرائیلی شرکت‌کننده در این اقدام از فراز اردن و عربستان به بغداد پرواز کرده بودند و جالب است که آواکس‌ها یا پرندگان جاسوس امریکا - که در خدمت پادشاهی سعودی است - قطعاً پرواز آنها را ردیابی کرده و به پایگاه‌های خود گزارش داده بودند.

باید از برادران متفکر عرب پرسید چگونه ممکن است در محله‌ای که بغداد مرتباً از وسعت و خرابی آن سخن می‌گوید، تنها یک تن از 400 تکنیسین فرانسوی شاغل در مراکز اتمی عراق کشته شود و به دیگران آسیبی نرسد. آیا این خود از آگاهی فرانسه و بغداد از حمله، خبر نمی‌دهد و آیا بغداد می‌تواند تکذیب کند اکثر کارمندان این مرکز روز حمله در مرخصی بوده‌اند.

و اما بعد از این حمله، همه اجراکنندگان طرح از آن استفاده بردند؛ هم مهاجم ظاهری و هم عراق؛ بگین صهیونیست خواست با نشان‌دادن یک حمله ظاهراً موفق افکار عمومی بیشتری را در اسرائیل به دارودستة خود جلب کند و انتخابات را برنده شود و عراق نیز با مظلوم‌نمایی در مجامع جهانی، توانست با حمایت بی‌دریغ و آشکار غرب، مسئله تهاجم خود را به ایران تحت‌الشعاع قرار دهد و برای خود به‌عنوان دولتی که تابع نظریات سازمان ملل است، اعتباری کسب کند و از این رهگذر، برای گزینش نماینده عراق به‌عنوان رئیس آینده مجمع عمومی این سازمان راهی باز کند.»⁽¹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص16.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 6 مرداد 1360 26 رمضان 1401 28 ژوئیه 1981

پاتک ارتش عراق به منطقه عملیاتی شهید چمران (کرخه‌کور) که با حضور صدام حسین در عقبه‌های منطقه عملیاتی و دستور مستقیم وی اجرا شده بود، با شکست مواجه شد.

به‌دنبال اجرای عملیات روز گذشتة نیروهای ایرانی در محور طراح و کرخه‌کور (در غرب اهواز) و عقب‌راندن ارتش عراق از بخشی از زمین‌های شمال رودخانه کرخه‌کور، امروز صدام حسین و تعدادی از فرماندهان ارشد عراق در منطقه هویزه حاضر شدند و وی فرمان حمله را برای بازپس‌گیری مواضع ازدست‌رفته، صادر کرد.

در گزارش ژاندارمری به ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی آمده است که صدام ضمن گفت‌وگو با فرماندهان یگان‌های مستقر در این منطقه، از حمله روز گذشته ایران و عقب‌نشینی نیروهای عراقی ابراز نگرانی کرده و در سخنانی خطاب به یکی از فرماندهان جبهه کرخه‌کور به نام سرهنگ صالح گفته است که عقب‌نشینی و بی‌توجهی در حفظ و نگهداری مواضع عراق سبب تضعیف روحیه ارتش و مردم این کشور می‌شود.⁽¹⁾درپی صدور این دستور، نیروهای عراقی از جبهه فرسیه - عباسیه در 10 کیلومتری شرق طراح و از سرپل محدودی که در شمال کرخه‌کور داشتند، کوشیدند به خطوط نیروهای ایرانی نفوذ کنند که نیروهای خودی با واکنش سریع، این اقدام آنان را خنثی کردند. در جریان دفع این حمله، بسیاری از نیروهای دشمن کشته یا زخمی شدند و 20 نفر از آنان به اسارت درآمدند. 4 دستگاه تانک و نفربر عراقی نیز منهدم شد.⁽²⁾

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی در سخنان پیش از دستور جلسه امروز مجلس شورای اسلامی، به پیروزی نیروهای بسیج، سپاه، ارتش و ستاد جنگ‌های نامنظم شهید چمران در عملیات روز گذشته در محور کرخه‌کور (عملیات شهید چمران) و آزادسازی زمین‌های شمال رودخانه کرخه‌کور در جنوب‌غربی اهواز اشاره کرد و گفت:

1) سند شماره 147312 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به سماجا (رکن2 - مد اطلاعات)، 19/5/1360، ص1.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، ص29، اهواز - خبرگزاری پارس، 7/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص 31 - 30، خبرگزاری پارس، 7/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص15.

«پیروزی چشمگیر دیروز برادران رزمنده ما در شمال کرخه‌کور و جبهه طراح را به ارتش، سپاه و نیروهای مردمی حاضر در جبهه تبریک می‌گوییم. این حرکت سریع کاری بسیار قوی و نیرومند بود. در روز گرم تابستان، روی ریگ‌های داغ، 7 کیلومتر دشمن را در یک میدان وسیع تارومار کردن و همه سنگرها و امکاناتشان را گرفتن کار کوچکی نیست. تا آنجا که من اطلاع دارم، کار فعال در گرمای خوزستان فقط در سه چهار ساعت ابتدای صبح مقدور است و رزمندگان اسلام تا غروب تلاش کردند و این حرکت سریع را انجام دادند که این نشانه نیروی روحی فوق‌العاده سربازان ما است. باید فرمانده لشکر16 ارتش را تشویق کرد و از سایر فرماندهان لشکرها در جبهه‌های دیگر می‌خواهیم راهی را که او انتخاب کرد، انتخاب نمایند.»

D138

رئیس مجلس با اشاره به روحیه متزلزل نیروهای دشمن گفت: «امروز که مستقیماً امام امت فرماندهی شما را به دست گرفته‌اند، حرکت شما باید متناسب با روح بزرگ امام باشد. این پیروزی در دهه سوم ماه مبارک رمضان باید طلیعه پیروزی‌های پی‌درپی ارتش اسلام و شکست‌های متوالی ارتش متجاوز بعث عفلقی باشد.»⁽¹⁾

ساعت 17:50، چند هواپیمای جنگنده ارتش جمهوری اسلامی ایران با حمایت و کمک شناورهای نیروی دریایی، سکوهای نفتی البکر و العمیه عراق را در خلیج‌فارس و در نزدیکی دهانه فاو، بمباران کردند. در این اقدام، مراکز تولید برق در این دو اسکله کاملاً از کار افتاد و به تأسیسات آنها نیز خسارت‌های عمده‌ای وارد شد.

پدافند هوایی مستقر در سکوها، 3 موشک به‌سمت هواپیماها شلیک کردند که به هیچ‌کدام اصابت نکرد و هواپیماها سالم به پایگاه خود بازگشتند.⁽²⁾

یک گروه از نیروهای خودی متشکل از افراد ژاندارمری، بسیج و نیروهای مخصوص سپاه پاسداران مستقر در ارتفاعات ملک‌شاهی واقع در شمال‌شرقی مهران در استان ایلام، در عملیاتی چریکی، با نفوذ به خاک عراق، به یک پایگاه دشمن حمله کردند. در این اقدام، یک خودرو، یک انبار مهمات و 8 سنگر

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 130، 6/5/1360، صص 7 و 8، تهران - خبرگزاری پارس، 6/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص3.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 8/5/1360؛ و - سند 163026 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به سماجا2 (م - 132)، 8/5/1360، سند تک‌برگی.

عراقی منهدم و 14 نفر از آنان کشته شدند. این افراد بدون دادن تلفات به پایگاه خود بازگشتند.⁽¹⁾

همچنین امروز 300 نفر از داوطلبان استان‌های گیلان و مازندران برای کمک به نیروهای خودی به کردستان اعزام شدند.⁽²⁾

یک ستون نظامی از نیروهای خودی که با هدف تصرف و پاک‌سازی پایگاه‌های حزب دمکرات کردستان ایران و گروه خبات عازم روستاهای محور بانه - سردشت، واقع در غرب و شمال‌غرب بانه شده بود، با دخالت هواپیماهای عراقی از دستیابی به اهداف خود بازماند.

عملیات به‌گونه‌ای طراحی شده بود که 4 پایگاه در سمت راست جاده بانه و 5 پایگاه سمت چپ جاده، تصرف شود. در آغاز عملیات، نیروهای سمت راست جاده، 4 پایگاه مربوط به خود را تصرف کردند و نیروهای سمت چپ، 4 پایگاه از 5 پایگاه را تصرف کردند، اما تصرف پایگاه پنجم در روستای زروار سفلی و ارتفاع گوزله تا صبح میسر نشد.

ساعت 6 صبح، این نیروها دوباره برای تصرف این پایگاه اقدام کردند که به‌دلیل مقاومت افراد پایگاه حزب دمکرات و استفاده از آتش خمپاره، این امر تا ساعت 10 مقدور نشد.

سرانجام، ساعت 10، با ورود یک بالگرد هوانیروز به منطقه درگیری، ارتفاعات مشرف به روستا که پایگاه نظامی روی آن قرار داشت، شناسایی شد و با کمک و راهنمایی بالگرد، این پایگاه، ساعت 11:30 به تصرف درآمد. پس از تصرف پایگاه، افراد گروه‌های ضدانقلاب آتش پرحجمی روی پایگاه اجرا کردند که به شهادت و زخمی‌شدن تعدادی از نیروهای خودی انجامید.⁽³⁾

ساعت 14 و درحالی‌که مقاومت نیروهای خودی در این پایگاه، که محل اصلی درگیری بود، همچنان ادامه داشت، نیروهای کمکی حزب دمکرات و گروه خبات وارد منطقه درگیری شدند و هم‌زمان با آن، 3 فروند هواپیمای میگ عراقی برای حمایت از این نیروها⁽⁴⁾در منطقه حاضر شده و اقدام به پرتاب 11 راکت به‌سمت نیروهای خودی و تیراندازی به بالگردهای ایرانی کردند که درنتیجه، بالگردها ناگزیر به ترک آسمان منطقه شدند.

حدود ساعت 15:30 نیز سرگرد شهرامفر فرمانده عملیات محور سمت چپ جاده، براثر اصابت گلوله به سر، به شهادت رسید.⁽⁵⁾پس از آن، فشار آتش از یک‌سو و ازدست‌دادن فرمانده از سوی دیگر،

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، صص 28، 30 و 31، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

2) سند شماره 42468 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه3 به ستاد مرکزی سپاه، 7/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 42628 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (عملیات)، 6/5/1360، صص 1 و 2.

4) در اسناد مربوط به این عملیات، این مطلب تصریح شده است که هواپیماهای جنگی عراقی به درخواست سید جلال حسینی رهبر گروه خبات، در این محل حاضر شدند. (سند شماره 196409 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 48، از لشکر28 پیاده کردستان (رکن2) به فرماندهی سپاه پاسداران (واحد اطلاعات)، 12/5/1360، صص 3-2)

5) باتوجه‌به نقش و تأثیر شهید شهرامفر در موفقیت‌های نیروهای خودی به‌ویژه در مناطق شمال‌غرب کشور، بخشی از اقدامات و خدمات وی در ضمیمه گزارش درج شده است.

سبب شد نیروهای مستقر در این پایگاه پراکنده شوند و به‌تدریج پایگاه را تخلیه کنند.⁽¹⁾

D140

درنتیجة این عملیات، باتوجه‌به همکاری و عملکرد مشترک هواپیماهای عراقی و گروه‌های ضدانقلاب، 45 تن از نیروهای سپاه، بسیج و ارتش به شهادت رسیدند، 29 نفر مفقود و 37 نفر نیز مجروح شدند و از افراد دشمن نیز 18 نفر کشته و 18 نفر زخمی شدند.⁽²⁾

به‌دلیل ناکامی در تصرف آخرین پایگاه و عقب نشینی نیروهای خودی، مقداری امکانات و تجهیزات ازجمله 8 خودرو، یک قبضه توپ105 میلی‌متری، یک تیربار و چند اسلحه انفرادی منهدم شده یا به‌دست عناصر این گروه‌ها افتاد.⁽³⁾-⁽⁴⁾

سپاه پاسداران سنندج در گزارشی به تهران، تلفات سپاه پاسداران را 14 شهید، 29 مفقود و 32 مجروح و تجهیزات ازدست‌رفته را 4 خودرو و یک تیربار ژ3 اعلام کرد. بنابراین، بقیه آمار متعلق به ارتش بوده است. ضمناً مشخص شد 7 نفر از مفقودان، به اسارت نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران درآمده‌اند.⁽⁵⁾

در حملات توپخانه‌ای عراق به شهرهای آبادان و دزلی، عده‌ای شهید و تعدادی مجروح شدند. آتش پرحجم ارتش عراق، شماری از مردم نوسود را نیز مجبور به مهاجرت از این شهر کرد.

امروز شهر آبادان زیر آتش پراکنده توپ‌ها و سلاح‌های سنگین ارتش عراق قرار داشت که براثر آن، یک نفر از اهالی شهر به شهادت رسید، چند نفر مجروح شدند و قسمتی از تأسیسات نفتی و چند خانه مسکونی آسیب دید.⁽⁶⁾در حمله روز گذشته به این شهر نیز 6 نفر از مردم مجروح شدند و به تعدادی از منازل مسکونی خسارت‌هایی وارد شد.⁽⁷⁾

ارتش عراق دیروز همچنین خانه‌های مسکونی بسیجیان سپاه پاسداران در دزلی در منطقه

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، صص 10 و 11، تهران - خبرگزاری پارس، 8/5/1360؛ و - سند شماره 156334 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خلاصه اطلاعاتی شماره 60، ستاد سپاه پاسداران غرب (اطلاعات عملیات)، 9/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 156356 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مقدم نزاجا کرمانشاه (رکن2) به فرماندهی لشکرهای 8 و 64 (رکن2)، 10/5/1360، سند تک‌برگی ؛ و - سند شماره 42681 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه سنندج به فرماندهی سپاه مرکز، 8/5/1360، صص 1 و 2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، صص 11 و 12، تبریز - خبرگزاری پارس، 8/5/1360؛ و - سند شماره 42628 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (عملیات)، 6/5/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 196409 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، از لشکر28 پیاده کردستان (رکن2) به فرماندهی سپاه پاسداران (واحد اطلاعات)، شماره 48، 12/5/1360، صص 3 - 2.

3) رادیو کردستان ایران ارگان خبری و تبلیغی حزب دمکرات، در اخبار روز 9 مرداد 1360 خود، تعداد اسیران را 8 نفر و غنائم را 8 خودرو نظامی، یک تفنگ 105 میلی‌متری با 50 گلوله آن، 20 کلاشینکف، 2قبضه ژ3، یک تیربار ژ3 و 22 صندوق فشنگ اعلام کرد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 133، 10/5/1360، ص13 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 9/5/1360)

4) سند شماره 42644 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه سنندج به فرمانده سپاه مرکز، 7/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 138451 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 7/7/1360، ص1.

5) سند شماره 57408 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه بانه (سنندج) به فرماندهی سپاه مرکز، 13/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 42681 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 8/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص11.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 130، 6/5/1360، صص 15 و 16، تهران - خبرگزاری پارس، 6/5/1360؛ و - همان، ص29، آبادان - خبرگزاری پارس، 6/5/1360.

اورامانات پاوه (در جنوب‌شرقی نوسود) را هدف حملات توپخانه‌ای خود قرار داد که براثر آن، 5 نفر شهید و 17 نفر مجروح شدند.⁽¹⁾

امروز همچنین اعلام شد 120 تن از اهالی نوسود پس از آزادسازی چند روز قبل این شهر، به‌دلیل شدت حجم آتش توپخانه دشمن مهاجرت کرده و به نقاط امن‌تر رفته‌اند.⁽²⁾

آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی امام‌جمعه کرمانشاه و نماینده امام در این استان، هدف سوءقصد افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت، اما از این ترور جان سالم به در برد.

به گزارش خبرگزاری پارس، حدود ساعت 13 امروز، یکی از سرنشینان پیکان زردرنگی که مقابل مسجد آیت‌الله بروجردی کرمانشاه توقف کرده بود، به‌محض ورود امام‌جمعه، به‌سوی وی تیراندازی کرد، اما به‌دلیل گیرکردن اسلحه، موفق به اجرای برنامه خود نشد. مهاجمان سپس با پرتاب چند نارنجک مانع از دستگیری خود شده و از محل گریختند. در این حادثه به آیت‌الله اشرفی اصفهانی آسیب نرسید،⁽³⁾ولی 5 نفر از عابران براثر اصابت ترکش نارنجک زخمی شدند.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

24 ساعت گذشته)، شماره 130، 6/5/1360، ص26، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 6/5/1360.

به‌دنبال این ترور نافرجام، امام‌جمعه کرمانشاه در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس گفت: «در این‌گونه سوءقصدها جان خود من مطرح نیست، زیرا من شخصاً آماده شهادتم، ولی حفظ جان شخصیت‌ها ازنظر روند سیاسی کشور باید مورد توجه قرار گیرد.»⁽⁶⁾

افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز چند عملیات ترور در تهران انجام دادند.

ساعت 17 امروز، دو موتورسوار، یک پاسدار عضو بسیج منطقه 2 تهران را هنگام بازگشت به منزل خود در میدان توحید، هدف قرار داده و به شهادت رساندند.

ضاربان که لباس پاسداری پوشیده بودند، با یک کلت کمری به این پاسدار تیراندازی کردند و از محل گریختند.⁽⁷⁾

1) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص22؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، ص7، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 7/5/1360؛ و - سند شماره 42683 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه کرمانشاه به اطلاعات سپاه تهران، 8/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 42622 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران فرماندهی سپاه، 6/5/1360، سند تک‌برگی.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 130، 7/5/1360، ص9.

3) چند روز پس از این حادثه، متن تایپ‌شده‌ای با امضای "واحد عملیاتی سعادتی، شورای مقاومت ملی" در شهر پخش شد که در آن ادعا شده بود: «علی‌رغم وجود توانایی در کشتن وی [آیت‌الله اشرفی اصفهانی]، این عملیات هشدار بوده است.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص6، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 19/8/1360)

4) یکی از عابرانی که در این حادثه زخمی شده بود، بانویی 50 ساله به نام سکینه سلگی بود که دو روز بعد از مجروح‌شدن، در بیمارستان آیت‌الله طالقانی کرمانشاه به شهادت رسید. (خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، ص21، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 8/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص4، کرمانشاه؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، صص 43 - 42، خبرگزاری پارس، 8/5/1360)

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، ص38، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

7) روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص2.

در حادثه دیگری در اتوبان شهید چمران تهران، یک پاسدار سوار بر موتور خود درحال حرکت بود که هدف سوءقصد دو موتورسوار قرار گرفت و براثر اصابت گلوله به‌شدت آسیب

دید. مهاجمان نیز فرار کردند.

مردم بلافاصله این فرد را به بیمارستان دکتر شریعتی منتقل کردند، اما وی در بیمارستان به شهادت رسید.⁽¹⁾-⁽²⁾

در خیابان جلفا (واقع در میرداماد) نیز 3 سرنشین یک اتومبیل بی.ام.و. 2 پاسدار عضو کمیته منطقه4 تهران به نام‌های علی‌اصغر ناصری و مجید احمدی را ترور کردند و به شهادت رساندند. مهاجمان پس از شلیک چند گلوله با اسلحه ژ3، متواری شدند.⁽³⁾

در آخرین حادثه، دو موتورسوار، یک عضو بسیج مسجد صاحب‌الزمان(عج) - واقع در خیابان آزادی - را هنگام عبور از این خیابان هدف قرار داده و مجروح کردند و خود نیز متواری شدند. این شخص با کمک مردم بلافاصله به بیمارستان شماره 2 بیمه منتقل شد و تحت درمان قرار گرفت.⁽⁴⁾

افراد مسلح وابسته به گروه‌های مسلح اقدام به پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز در چند نقطه از تهران کردند و در نقاطی نیز بمب کار گذاشتند. این اقدامات تلفات جانی نداشت، اما خسارت‌هایی را به بار آورد.

ساعت 13 امروز، یک بمب دست‌ساز به‌طرف ساختمان کمیته امور صنفی تهران پرتاب شد که خسارت مالی اندکی ایجاد کرد.

در ساعت 20 نیز انفجار بمبی دست‌ساز در کنار ساختمان کمیته فرهنگی منطقه 3 تهران، خسارت مالی کمی به همراه داشت.⁽⁵⁾

ساعت 20:30 هم دو موتورسوار یک بمب دست‌ساز را به داخل بالکن دبیرستان دخترانه عبرت واقع در فلکه دوم تهرانپارس، پرتاب کردند. براثر انفجار این بمب، چند شیشه ساختمان دبیرستان شکست و به اموال آن خساراتی وارد شد، اما کسی آسیب ندید. مهاجمان نیز گریختند.⁽⁶⁾

ساعت 21، دو موتورسوار یک نارنجک جنگی را به داخل منزل یک پاسدار سپاه در تهران پرتاب کردند که براثر انفجار آن، شیشه‌های ساختمان و چند مغازه اطراف شکست، این حادثه خسارت جانی نداشت.⁽⁷⁾

افراد گروه‌های مسلح با شکستن شیشه یک مغازه شیشه‌فروشی بمب آتش‌زایی را به داخل

1) یک ناشناس در تماس تلفنی با خبرگزاری پارس مدعی شد یک گروه که مرتبط با سازمان مجاهدین خلق ایران است، مسئولیت ترور را بر عهده می‌گیرد. این فرد در این تماس همچنین مدعی ترور 2 پاسدار در خیابان پارک‌وی شد، درحالی‌که در این حادثه یک پاسدار به شهادت رسید. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 7/5/1360)

2) سند شماره 42624 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 6/5/1360، صص 1 و 2؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص2.

3) سند شماره 42624 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 42653 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران تهران به سپاه پاسداران گلپایگان، 7/5/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص2.

5) سند شماره 42624 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) سند شماره 42624 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص2.

7) روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص2.

آن پرتاب کردند و متواری شدند. براثر انفجار بمب، مغازه آتش گرفت که صاحب مغازه و مردم محل بلافاصله آتش را خاموش کردند.⁽¹⁾

همچنین یک بمب دست‌ساز قوی از نوع الکتریکی مقابل ساختمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران واقع در خیابان مطهری، کار گذاشته شده بود که پیش از انفجار، پاسداران آن را کشف و خنثی کردند.⁽²⁾

در چند عملیات پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز و آتش‌زا به اماکن عمومی و خانه‌های مردم در 7 شهر کشور، 4 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد. چند تن از عاملان حوادث و 5 عضو مسلح وابسته به گروه‌های چپ نیز دستگیر شدند.

ساعت 20، در یکی از خیابان‌های شهر اصفهان، یک موتورسوار نارنجکی جنگی را درون خودرو جهاد سازندگی پرتاب کرد که انفجار آن به مجروح‌شدن راننده انجامید.⁽³⁾

ساعتی بعد، در حادثه دیگری، یک موتورسوار در حین حرکت، یک نارنجک ساچمه‌ای به محوطه ساختمان بسیج اصفهان پرتاب کرد و بلافاصله از محل دور شد. براثر انفجار این نارنجک 2 موتورسیکلت پارک‌شده در این مکان سوخت و 2 نفر نیز مجروح شدند.⁽⁴⁾

در قزوین، بمبی دست‌ساز به محوطه ستاد مرکزی سپاه پاسداران این شهر واقع در خیابان خیام، پرتاب شد که با انفجار آن، نگهبان در ستاد زخمی شد. در این حادثه 3 نفر دستگیر شدند.⁽⁵⁾

در بروجرد هم سرنشین یک اتومبیل پیکان، یک نارنجک جنگی به‌سمت دفتر جهاد سازندگی این شهر پرتاب کرد که شیشه‌های قسمت پایین ساختمان شکست و مهاجم نیز با استفاده از تاریکی شب توانست بگریزد.

یک اتاق کوچک نیز در محوطه ساختمان بنیاد مستضعفان امیدیه آغاجاری در استان خوزستان با بمب آتش‌زا به آتش کشیده شد و همه وسایل درون آن، که شامل مواد غذایی و وسایل تبلیغاتی بود، از بین رفت.⁽⁶⁾

در روستای کاریز تایباد هم یک کتابخانه به نام سید قطب که مربوط به روابط عمومی سپاه پاسداران بود، به آتش کشیده شد. در این اقدام، ده‌ها جلد قرآن، نهج‌البلاغه و سایر کتب اسلامی سوخت. دررابطه‌با این حادثه چند نفر دستگیر شدند.⁽⁷⁾

در شهرکرد، نیمه‌شب، یک بمب دست‌ساز به درون یک کیوسک سپاه پاسداران پرتاب شد و خسارات جزئی به بار آورد.⁽⁸⁾

در کلاردشت چالوس نیز 2 نفر شبانه قصد حمله به منزل رئیس آموزش‌وپرورش و یکی از بازاریان این منطقه را داشتند که با انفجار بمب دست‌ساز در دست یکی از آنان، وی به‌شدت مجروح گردید و نفر دوم نیز دستگیر شد.⁽⁹⁾

1) همان.

2) روزنامه اطلاعات، 6/5/1360، ص2.

3) سند شماره 42642 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه اصفهان به اطلاعات سپاه مرکز، 7/5/1360، سند تک‌برگی.

4) همان.

5) سند شماره 42626 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه قزوین به مرکز فرماندهی، 6/5/1360، سند تک‌برگی.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، ص8، اهواز - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 130، 7/5/1360، ص17.

8) سند شماره 42642 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

9) روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص4.

در لنگرود نیز 2 نفر از هواداران گروه‌های ضدانقلاب دستگیر شدند که از یکی از آنان که قصد پرتاب بمب دست‌ساز را داشت، یک تیغ موکت‌بری نیز به دست آمد.⁽¹⁾

امروز همچنین در بازرسی از 5 فرد مظنون در نورآباد ممسنی در استان فارس، 4 اسلحه و تعداد زیادی کتاب مربوط به گروه‌های چپ به دست آمد و این افراد نیز دستگیر شدند.⁽²⁾

نتیجه قطعی شمارش آرای انتخابات ریاست‌جمهوری که چهار روز پیش (جمعه 2 مرداد 1360)، برگزار شده بود، اعلام شد. براساس آماری که ستاد انتخابات وزارت کشور اعلام کرده است، کل آرای ریخته‌شده در همه صندوق‌های داخل و خارج کشور، 14 میلیون و 736 هزار و 363 رأی می‌باشد که از این مجموع، آقای محمدعلی رجایی با کسب 13 میلیون و یک هزار و 761 رأی به‌عنوان دومین رئیس‌جمهور ایران برگزیده شد.⁽³⁾-⁽⁴⁾

رئیس مجلس شورای اسلامی در سخنان پیش از دستور مجلس، با اشاره به اقدامات جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب و بستن سفارت رژیم صهیونیستی و قطع رابطه با این رژیم، تبلیغات وسیع رسانه‌های غربی علیه ایران پس از انتشار خبر سقوط یک هواپیمای آرژانتینی در خاک شوروی را اقدامی برای تحت‌الشعاع قراردادن مراسم روز قدس دانست.

وی گفت: «البته این [ادعا] را هیچ‌کس باور نمی‌کند، چون دنیا می‌داند که ملت ایران همان روزهایی که در چنگال رژیم شاه بود و مبارزه می‌کرد، آن روزها شعار دومش بعد از آزادی ایران، آزادی فلسطین بود و ما آن روزها اگر دولت شاه کالای اسرائیلی به ایران می‌آورد، مردم و آنهایی که دنبال حرکت امام بودند، داوطلبانه تحریم می‌کردند؛ این چیزی روشن است برای ما. بعد از پیروزی، اولین کسی هستیم که سفارت فلسطین [را] در ایران تأسیس کردیم، همه‌جا دفتر دارند و ما سفارت داریم. سفارت اسرائیل را دادیم به فلسطین و حرکت بعدی ما هم روشن است؛ در حین جنگ هم، همیشه شعار نابودی اسرائیل را می‌دهیم و بازهم باصراحت می‌گوییم و محافظه‌کاری نمی‌کنیم و سازش‌کاری نمی‌کنیم. دولتی به نام دولت اسرائیل در این منطقه جایی ندارد و نمی‌توان این را پذیرفت. دراین‌مورد موضع ایران مشخص است، آن‌وقت با این وضع سروصدا راه می‌اندازند که ما از اسرائیل اسلحه خریده‌ایم! ما وقتی‌که پیروز شدیم، تمام روابطی که شاه با اسرائیل داشت قطع کردیم. شرکت‌های اسرائیلی را بااینکه بدهکار به ما

ص:143

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، ص18، رشت - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

2) سند شماره 42619 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به اطلاعات و فرماندهی سپاه مرکز تهران، 6/5/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه کیهان به مناسبت انتخاب آقای محمدعلی رجایی، زندگینامه مختصری از وی چاپ کرده که در ضمیمه گزارش آمده است.

4) روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص1.

بودند، برای اینکه با آنها کار نکنیم روابط را قطع کردیم و دست آنها را از همه‌جا بریدیم و با این حرف‌ها که سروصدا راه بیندازند که ایران از اسرائیل اسلحه می‌خرد، و این‌جوری بخواهند

چهره انقلاب ایران را لکه‌دار کنند؛ البته آنها می‌دانند که چنین چیزی نمی‌شود، ولی می‌خواهند تابش روز قدس را بگیرند. یعنی نمی‌خواهند این ابتکار ایران را که دنیای عرب در این روزها شاهد جوش و خروش ملت ایران برای قدس است؛ چون هیچ کجا مثل ایران این احساس نیست. برنامه این است که این احساس را یک مقدار پایین بیاورند، ولی ما امیدواریم ملت‌های دنیا شعورشان از این چیزها بالاتر باشد و گول این تبلیغات را نخورند.»⁽¹⁾

در آستانه روز جهانی قدس و راه‌پیمایی مردم به‌سمت دانشگاه تهران، ستاد امنیت تهران برای جلوگیری از اقدامات خرابکارانه علیه مردم در مسیر راه‌پیمایی، با صدور اطلاعیه‌ای خطاب به مردم، نهادهای انقلابی و نیروهای انتظامی، از آنان خواست با دقت، امنیت راهپیمایی را تأمین و امکان هرگونه اقدامی را از سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی ایران سلب کنند.

در بخشی از این اطلاعیه که امروز منتشر شد، بر لزوم هشیاری در مواجه‌شدن با افراد و موارد مشکوک، دقت‌نظر و احتیاط در برخورد با وسایل و بسته‌های بدون صاحب و مواردی ازاین‌قبیل تأکید شده است.⁽²⁾

متن وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که به‌اتهام جاسوسی برای روس‌ها، به ده سال زندان محکوم شده و سپس به‌دلیل مشارکت در قتل شهید محمد کچویی رئیس زندان اوین، دوباره محاکمه و روز گذشته اعدام شد، منتشر گردید.⁽³⁾

وی در این وصیت‌نامه که قبل از اجرای حکم اعدام در زندان خطاب به اعضا و به‌ویژه کادر رهبری سازمان نوشته، به نقد مواضع سازمان پرداخته است. سعادتی در وصیت‌نامه خود اذعان کرده که سازمان در دامی که امپریالیست‌ها برای آن چیده بودند، گرفتار شده است. وی همچنین خاطرنشان کرده که هرچند این وصیت‌نامه ممکن است به سازمان ضربه سیاسی بزند، ولی این ضربه هشداردهنده است.

1) روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص1؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 130، 6/5/1360، صص 8 و 9، تهران - خبرگزاری پارس، 6/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص13؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص4.

3) آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب کارنامه و خاطرات خود نوشته است: «شب در دفتر من، جلسه مشورتی داشتیم. آقایان رجایی، [موسوی] اردبیلی، باهنر، [بهزاد] نبوی و احمد آقا [برای] افطار آمدند. ... وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی، عضو کادر مرکزی مجاهدین خلق - که در زندان اعدام شده - مطرح شد؛ سازمان را محکوم کرد. قرار شد پخش شود. وصیت‌نامه جالبی است و ممکن است برای دادگاه انقلاب، خوب تمام نشود. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص184)

سعادتی در بخش دیگری از وصیت‌نامه‌اش درباره ضرورت دفاع از مواضع ضدامپریالیستی جمهوری اسلامی نوشته است: «من اکنون فکر می‌کنم که خط اصولی و صحیح، دفاع و تقویت مواضع

ضدامپریالیستی رژیم حاکم است و مقابله و تضعیف آن در این مواضع، اپورتونیسم⁽¹⁾چپ است.»⁽²⁾

باتوجه‌به جایگاه سعادتی در سازمان - به تعبیر بسیاری افراد، وی نفر دوم یا سوم سازمان بوده و چپ‌ترین مواضع را در کادر رهبری داشته است - و دیدگاه‌های وی که باوجود پاره‌ای توجیهات در بزرگ جلوه دادن سازمان، بیانگر واقعیت‌هایی از تفکرات حاکم بر رهبران سازمان در این دوره است، وصیت‌نامه وی اهمیت بسیاری دارد.⁽³⁾

درپی انتشار متن وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با انتشار اطلاعیه‌ای بدون هیچ‌گونه اشاره‌ای به محتوای وصیت‌نامه و انتقادهای صریح و شدیدی که نفر دوم سازمان از کادر رهبری تشکیلات کرده بود، به فحاشی علیه نظام و رهبری پرداخت.

نشریه رویدادها و تحلیل با درج این اطلاعیه، استفاده ابزاری سازمان مجاهدین خلق از سعادتی را تحلیل و بازتاب آن را در بین رده‌های گوناگون این سازمان بررسی کرده است.

در بخشی از این تحلیل آمده است:

«1. در این اطلاعیه هیچ‌گونه اشاره‌ای به وصیت‌نامه سعادتی نشده و مرکزیت منافقین سعی کرده [است] که از کنار این قضیه به‌سادگی بگذرد. تنها اشاره مبهمی در آخر اطلاعیه آمده "مبنی‌بر جعل اکاذیب" که فاقد تحلیل بوده و شخصاً دیدگاه سازمان را درخصوص این مسئله بیان نمی‌کند.

2. این شگرد سازمان (عدم اشاره به وصیت‌نامه سعادتی) نشانگر وحشتی [است] که مرکزیت از وصیت‌نامه سعادتی داشته است، چراکه اگر وجود وصیت‌نامه را تأیید می‌کرد و سپس سعادتی را به سازش‌کاری و ترس و... محکوم می‌نمود، تأثیری بسیار منفی در روحیه هواداران و اعضا می‌گذاشت؛ چراکه سازمان در مدتی که سعادتی در زندان بود، او را "اسوه و اسطوره‌ای از مقاومت" نشان داده و به‌عنوان "مغز متفکری که شخصیتش عصاره و نتیجه سال‌ها زندان و شکنجه بود" به اعضا و هواداران می‌شناساند.

براین‌اساس، تخطئه یکباره سعادتی و طرد وی به‌هیچ‌عنوان نمی‌توانست برای سازمان ممکن باشد و ثانیاً مرکزیت سازمان نمی‌توانست وجود چنین وصیت‌نامه‌ای را منکر بشود؛ چراکه خط و امضای سعادتی گویاترین گواه وصیت‌نامه بود.

بنابراین، مرکزیت خائن سازمان صلاح را چنین دیده که اصولاً به این مسئله نپردازد.

1) فرصت‌طلبی

2) روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، صص 1 و 2.

3) متن کامل وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی در ضمیمه گزارش درج شده است.

3. در این اطلاعیه سعی شده که سعادتی همچنان به‌عنوان یکی از کادرهای بالای سازمان و معتقد به خط مشی کنونی منافقین معرفی گردد.

فرار رجوی به دامن امپریالیسم تحت عنوان حفاظت و... و وصیت‌نامه سعادتی علی‌رغم انحرافات عقیدتی موجود در نگرش او به مسائل، به‌عنوان نمایانگر گوشه‌ای از کج‌روی‌های منافقین دست به دست می‌گردد و نفاق حاکم بر سازمان را هرچه بیشتر در معرض قضاوت آنها قرار می‌دهد.

توبه‌های دسته‌جمعی اعضا و هواداران سازمان چه در داخل زندان و چه در خارج شاهد و گواه صحت این سخن است.»⁽¹⁾

یک گروه 8 نفره از مخالفان جمهوری اسلامی ساعت 2 بعدازظهر امروز، با ورود به دفتر هواپیمایی ایران‌ایر در خیابان شانزه‌لیزة پاریس به دیوارهای این دفتر رنگ پاشیدند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه از پاریس، این عده که خود را عضو سازمان مارکسیستی - لنینیستی پیکار (در راه آزادی طبقه کارگر) معرفی می‌کردند، هدف از این عملیات را اعتراض به رژیم جمهوری اسلامی ایران عنوان کردند.

این خبر در بخش عربی رادیو اسرائیل نیز انعکاس یافت.⁽²⁾

سفیر سوئیس در تهران، که کشورش حافظ منافع ایران در مصر است، امروز به وزارت امور خارجه احضار گردید و با وی درباره بازگرداندن هواپیمای ربوده‌شده بوئینگ707 نیروی هوایی ارتش، که چهار روز قبل (2/5/1360) به مصر برده شده است، گفت‌وگو شد.

به گزارش خبرگزاری پارس، در این مذاکرات قرار شد یک خلبان ایرانی برای بازگرداندن هواپیما که مورد موافقت مسئولان دولت مصر قرار گرفته، به این کشور اعزام شود.⁽³⁾

خبرگزاری فرانسه از قاهره اعلام کرد: مقامات مصری به دیپلمات‌های سفارت سوئیس گفته‌اند علت تأخیر پرواز هواپیما مسائل سیاسی نیست، علل فنی دارد و دو روز قبل به هواپیمای فوق اجازه بازگشت داده شده است.⁽⁴⁾

صدام حسین امروز در مصاحبه با تلویزیون انگلستان، درباره جنگ با ایران و وضعیت داخلی این کشور مطالبی بیان کرد.

وی در این مصاحبه گفت: ما به وقت بیشتری احتیاج داریم تا بتوانیم ایران را وادار کنیم تا به حقوق عراق اعتراف کند.

1) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه بررسی و تحلیل رویدادهای ایران و جهان، شماره 4، شهریور 1360، صص 63 - 61.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 130، 7/5/1360، ص18 و صص 11 و 12 ضمیمه.

3) همان، ص15.

4) همان، ص18.

به گزارش بخش عربی رادیو لندن، وی در بخش دیگری از سخنانش درباره گروه‌های مخالف رژیم بعث عراق گفت: در عراق مخالفان محلی نداریم، بلکه این مخالفان از کشورهای

خارجی حمایت می‌شوند، به‌ویژه "حزب‌الدعوه" که اسرار نظامی عراق را به ایران می‌دهد.⁽¹⁾

عبدالرزاق محمد لفتا سفیر عراق در قبرس و لبنان، در گفت‌وگویی، درباره روابط عراق و شوروی، وضعیت اقتصادی عراق و اعطای پناهندگی به ایرانیان و... مطالبی را مطرح کرد.

عبدالرزاق لفتا در این گفت‌وگو با ادعای اینکه کشورش قصد ازسرگیری رابطه دیپلماتیک با امریکا را ندارد، از بهبود رابطه با شوروی، که پس از آغاز جنگ با ایران ظاهراً رو به تیرگی رفته بود، خبر داد.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، عبدالرزاق لفتا گفت: «به‌دنبال دیدار ماه گذشته طه یاسین رمضان (معاون اول نخست‌وزیر عراق) از شوروی، بار دیگر روابط بین دو کشور تا جایی‌که منافع عراق و شوروی هر دو تأمین می‌گردد، از سر گرفته شده است.

عراق و شوروی دارای یک پیمان دوستی و همکاری با یکدیگر می‌باشند، لکن روابط دو کشور ظرف دو سال گذشته، پس از سرکوبی کمونیست‌های محلی ازسوی دولت عراق و از آن بیشتر، به‌دنبال جنگ عراق علیه ایران، که شوروی از اتخاذ موضعی به طرف‌داری عراق خودداری کرده بود، تیره شد.»

سفیر عراق دربارة تأثیر جنگ بر اوضاع اقتصادی عراق نیز ادعا کرد: «این جنگ، که اکنون یازدهمین ماه آن طی می‌شود، به اقتصاد عراق ضربه‌ای وارد نساخته، زیرا اقتصاد ما به‌خاطر اختلافمان با رژیم صهیونیستی براساس برنامه‌های جنگی طرح‌ریزی شده است.»

لفتا همچنین همسو با دیگر مقامات رژیم عراق، ادعای خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران را تکرار کرد و درباره دعوت رژیم بغداد از بنی‌صدر و رجوی افزود: «اوضاع ایران در آستانه سقوط قرار دارد و چنانچه ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهوری پیشین ایران بخواهد، عراق به وی پناهندگی خواهد داد. هر ایرانی جز آیت‌الله خمینی می‌تواند از عراق پناهندگی بخواهد.»⁽²⁾

به‌رغم ادعای برخی محافل سیاسی درباره ارسال‌نشدن تجهیزات نظامی از شوروی به عراق، امروز مجله فارین ریپورت، که یک نشریه نظامی چاپ انگلیس است، در گزارشی به تقویت روابط نظامی شوروی با عراق اشاره کرد. نشریه المجله نیز از کمک‌های تسلیحاتی شوروی، فرانسه و ایتالیا به عراق خبر داد.

در این گزارش آمده است: «روسیه درحالی‌که سعی در تقویت دوستی‌اش با سوریه دارد، ظاهراً ارسال تسلیحات به عراق را ازطریق کویت از سر گرفته است. روسیه از زمان بروز

1) همان، ص12 ضمیمه.

2) همان، صص 10 و 11.

جنگ عراق علیه ایران، ارسال اسلحه به این کشور را به‌حالت تعلیق درآورد و اولین محمولة آن بعد از این تعلیق، در 23 خردادماه تخلیه شد. گفته می‌شود که رهبری عراق به شوروی

اطلاع داده که آماده است به آنان اجازه دهد که استفاده از پایگاه هوایی بغداد را از سر گیرند و این نشانگر آنست که پیمان دوستی بین عراق و شوروی بار دیگر مستحکم شده است.

در همین حال، نشریه المجله (چاپ لندن) که از حمایت‌های پادشاهی سعودی برخوردار است، در شماره اخیر خود نوشت: منابع اروپایی تأکید کرده‌اند که اخیراً عراق مقادیر زیادی اسلحه و مهمات جنگی ساخت شوروی دریافت کرده است.

در همین حال، این مجله از ارسال تجهیزات نظامی اروپایی ازجمله فرانسه به عراق نیز پرده برداشت و به نقل از منابع فرانسوی نوشت: «فرانسه درحال‌حاضر، عراق را به تجهیزات جنگی و وسایل یدکی مجهز می‌نماید. و از سوی دیگر، ایتالیا آمادگی خود را برای تجهیز عراق ازلحاظ اتمی اعلام کرده است وهم‌اکنون مذاکرات با ایتالیا دراین‌مورد در جریان است.»⁽¹⁾

نورالدین کیانوری دبیرکل حزب توده ایران، در مصاحبه‌ای اختصاصی با خبرگزاری فرانسه دیدگاه‌های خود درباره بنی‌صدر و رجوی و مواضع حزب توده را درباره انتخابات ریاست‌جمهوری ایران بیان کرد.

وی گفت: «ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی را باید در یک بیمارستان روانی باهم به زنجیر بست. بنی‌صدر یک خائن و دو برابر یک بیمار روانی ازنظر سیاسی خطرناک است. بنی‌صدر از خودمحوری عجیبی برخوردار است و فکر می‌کند که بزرگ‌ترین دانشمند جهان است.» کیانوری در ادامه افزود: «اقدام بنی‌صدر با مسعود رجوی برای تشکیل یک شورای مقاومت ملی [ملی مقاومت] با شکست مواجه شده است.» رهبر حزب توده ایران همچنین خاطرنشان کرد: «رهبران گروه‌های ضدانقلاب، جنایتکار و سزاوار مرگ‌اند، ولی قضات ایران باید به جوانانی که تحت تبلیغات مجاهدین دست به آشوب زده‌اند امکان اصلاح خود را بدهد. این جوانان با حمایت از امپریالیسم مرتکب جنایات اجتماعی شده‌اند و باید در اردوگاه‌های کار اصلاح شوند.»

کیانوری گفت: «ما از محمدعلی رجایی در انتخابات ریاست‌جمهوری پشتیبانی کردیم، زیرا او کاندیدای تمام نیروهای ضدامپریالیست ایران بود. ... جهت‌گیری‌های اسلام انقلابی با برنامة کمونیست‌ها مطابقت دارد.» وی درمورد تقارن غیرمنتظره یک ایدئولوژی مارکسیستی و یک قدرت مذهبی گفت: «در مذهب تشیع تجسم استبداد به‌وسیله قدرت شخصی یا فاشیسم بسیار مشکل است؛ حتی در چارچوب ولایت فقیه نیز رهبر باید توسط سایر مقامات مذهبی تأیید شود.»⁽²⁾

1) همان، صص 9، 10 و 13.

2) همان، صص 26 و 27، تهران - خبرگزاری فرانسه، 6/5/1360.

در ادامه موج تبلیغات علیه ایران دربارة خرید اسلحه و تجهیزات نظامی از رژیم صهیونیستی،

وزارت امور خارجه امریکا از ارسال تسلیحات امریکایی از این طریق اظهار بی‌اطلاعی کرد و وزیر دفاع انگلیس ادعا کرد ممکن است کمپانی‌های بریتانیایی به‌طور غیرقانونی به ایران تجهیزات ارسال کرده باشند.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس: «دن فیشر سخنگوی وزارت امور خارجه، گفت سیاست‌های جاری دولت امریکا مانع از ارسال تسلیحات به طرفین جنگ عراق با ایران است، اما بدون تردید، مقادیری سلاح ساخت امریکا ازطریق بازارهای بین‌المللی منتقل شده است.»⁽¹⁾

در همین حال، وزیر دفاع انگلیس در مجلس لردهای انگلیس، ادعا کرد که ممکن است کمپانی‌های بریتانیایی به‌طور غیرقانونی موتور تانک‌های اسکورپین را به ایران صادر کرده باشند.

ترنچارد گفت: مسئولین دولتی به‌زودی تحقیقاتی دراین‌زمینه خواهند کرد. وی تأکید کرد که بخش تولیدکننده موتورهای تانک شرکت لیلاند، هیچ تخطی از قانون نکرده است. او اضافه کرد: در این مرحله از تحقیق می‌توانم بگویم که شرکت‌های دیگری، موتورهای تانک را به‌طور غیرقانونی صادر کرده‌اند.⁽²⁾

ضمیمه گزارش79: زندگینامه و اقدامات و خدمات شهید سرگرد حسین شهرامفر

درپی شهادت سرگرد حسین شهرامفر، دوایر مختلف ارتش و سپاه پاسداران درباره مبارزات وی قبل و بعد از پیروزی انقلاب و تجلیل از خدمات او اطلاعیه‌ای منتشر کردند.⁽³⁾

فرمانده سپاه کردستان درباره فعالیت‌های شهید شهرامفر گفت: «سرهنگ شهرامفر⁽⁴⁾یکی از مؤمنین به انقلاب بود و از ابتدای انقلاب، همراه انقلاب می‌رزمید و در اکثر عملیات‌ها، برادران سپاه را یاری می‌داد و دوش‌به‌دوش آنها در سنگر می‌جنگید. وی قهرمان تکواندوی ارتش‌های جهان بود و نقش بسیار عظیمی در آموزش برادران سپاه و دانشجویان مسلمان خط امام داشت و مصرانه به آنها آموزش سنگین نظامی می‌داد. نقش وی در خنثی‌کردن کودتای نوژه [کودتای نافرجام سازمان نقاب] را نیز نمی‌توان نادیده گرفت.»⁽⁵⁾

روزنامه کیهان نیز خلاصه‌ای از فعالیت‌های وی در عرصه‌های دفاع از انقلاب ازجمله پاک‌سازی مناطق شمال‌غرب کشور و دستگیری افراد شرکت‌کننده در کودتا علیه نظام جمهوری اسلامی ایران را درج کرده. در بخشی از این مطلب آمده است:

«شهید سرهنگ2 پیاده چترباز حسین شهرامفر، رزمنده خالص اسلام، چهره‌ای بود که از قبل از انقلاب در دورانی که خفقان مطلق بر پیکره منجمد ارتش طاغوتی حاکم بوده، همبستگی و انقیاد خود را به انقلاب اسلامی ازطریق پخش نوارها، اعلامیه‌های امام خمینی و آگاه‌سازی و فرار از مأموریت‌های ضدمردمی و یا خنثی‌کردن فعالیت‌های ارتش علیه مردم ثابت نمود.

در زمانی‌که انقلاب به ثمر رسید، به‌علت حضور در تیپ23 نیروهای ویژه هوابرد (کلاه‌سبزها)، برادر شهید سرهنگ2 شهرامفر به‌همراه تعدادی از برادران مؤمن و انقلابی مسئول دیگر، سعی بر آن داشتند که تیپ را پاک‌سازی کرده و تلاش در مهیاکردن این یگان ارزشمند برای مبارزات برعلیه ضدانقلاب داخلی و

1) همان، ص12.

2) همان، ص13.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 134، 10/5/1360، ص22، تهران - خبرگزاری پارس، 10/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعته گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، صص 16 و 17، تهران - خبرگزاری پارس، 9/5/1360.

4) سرگرد حسین شهرامفر پس از شهادت به درجه سرهنگی ارتقا یافت.

5) روزنامه کیهان، 10/5/1360، ص2.

خارجی نمودند. والحق نیز موفق شدند و پس از پاک‌کردن تیپ از لوث وجود ضدانقلاب، این یگان با قدرت چشمگیری در خدمت انقلاب اسلامی قرار گرفت.

سرهنگ2 پیاده چترباز حسین شهرامفر علاوه‌بر نقش مؤثری که در بازسازی تیپ نوهد داشت، خود در سرتاسر مبارزات، پیشتاز رزمندگان اسلام بوده است.

خلاصه‌ای از عملیات [های] این برادر عبارت‌اند از:

شرکت در عملیات مبارزه برعلیه ضدانقلاب در شهرهای مهاباد و نقده.

شرکت در عملیات مبارزه برعلیه ضدانقلاب در خرمشهر.

رهبری تیم ضدکودتا (در پایگاه هوایی شهید محمد نوژه همدان) که منجر به دستگیری کلیه کودتاچیان و کشف مقادیری اسلحه و مهمات گردید.

شرکت در عملیات پاک‌سازی جاده سقز - بانه در جنگ اخیر کردستان.

فرماندهی نیروهای ضربت در اشغال ارتفاع آربابا شهر بانه.

بازپس‌گرفتن تأسیسات مخابرات قلیچیان از مهاجمان (این تأسیسات در شمال‌شرقی شهر سنندج می‌باشد.)

شرکت در عملیات پاک‌سازی جاده سنندج - دیواندره.

شرکت در عملیات پاک‌سازی جاده سنندج - کامیاران.

شرکت در عملیات پاک‌سازی جاده سنندج - مریوان.

هنگامی‌که ستاد عملیات مشترک ارتش و سپاه پاسداران در غرب (کرمانشاه) تشکیل شد، مسئولیت فرماندهی آن به برادر سرهنگ علی صیاد شیرازی، محول گردید. شهید سرهنگ2 پیاده چترباز حسین شهرامفر به‌عنوان معاونت عملیاتی سرهنگ شیرازی گمارده گردید و به شرح زیر عملیات خود را ادامه داد:

شرکت در عملیات ستون بانه - سردشت و داشتن نقش مؤثر در رسانیدن ستون به سردشت.

مدیریت در عملیات پاک‌سازی دهات و روستاهای مجاور جاده‌های مواصلاتی کردستان.

شرکت در عملیات بازپس‌گرفتن نوسود در سه مرحله.

پاک‌سازی جاده بین کامیاران - گازرخانی.

شرکت در عملیات بازپس‌گرفتن ارتفاعات قوچ سلطان در مرز ایران و عراق (منطقه مریوان).

پاک‌سازی آبادی بایوه در مرز ایران و عراق.

سرهنگ2 شهرامفر یکی از عناصر هماهنگ‌کننده عملیات ارتش و سپاه پاسداران بود، به‌طوری‌که پس از برکناری سرهنگ شیرازی از فرماندهی عملیات غرب، او همچنان راه او را دنبال کرد و همیشه مورد احترام و محبوب برادران پاسدار بود. پشت سرش نماز می‌خواندند و همیشه از وجودش در امور سازماندهی و آموزش و عملیات استفاده می‌کردند.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش85: زندگینامه محمدعلی رجایی به نقل از روزنامه کیهان

«محمدعلی رجایی در سال 1312 هجری شمسی در شهرستان قزوین، متولد شده و تحصیلات ابتدایی را تا اخذ گواهینامه ششم ابتدایی در همین شهرستان انجام داده است. در سال 1327، به تهران مهاجرت [کرد] و در سال 1328، به نیروی هوایی وارد شد که به‌مدت 5 سال [را] به خدمت نیروی هوایی و تحصیل شبانه دوره متوسطه گذراند. در سال 1334، در شهرستان بیجار به معلمی پرداخت و در [سال] 1335، به دانشسرای عالی وارد [شد] و در سال 1338، تحصیلات خود را در رشته ریاضی در دانشسرای عالی به پایان برد و به سمت دبیر ریاضی در استخدام وزارت فرهنگ درآمد و در شهرستان‌های خوانسار، قزوین و تهران به تدریس اشتغال یافت.

درضمن، به فعالیت‌های سیاسی می‌پردازد و در سال 1340، به عضویت نهضت آزادی درآمد که منجر به دستگیری در اردیبهشت 1342 و زندان رفتن او به‌مدت 50 روز شد.

پس از آزادی از زندان، به‌اتفاق آقایان جلال‌الدین فارسی و دکتر باهنر به سازماندهی مجدد هیئت مؤتلفه پرداخت. ازجمله فعالیت‌های نامبرده خدمات فرهنگی در مدارس کمال، رفاه و بنیاد رفاه و تعاون اسلامی

1) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص14.

است که با همکاری هاشمی رفسنجانی، دکتر باهنر و شهید مظلوم دکتر بهشتی [این کار را] ادامه می‌دهد. در سال 1350، به‌دنبال سازماندهی هیئت مؤتلفه به خارج از کشور سفر کرد و از فرانسه، ترکیه و سوریه دیدن

کرد و به‌موازات دستگیری رهبران سازمان مجاهدین به همکاری با آنها به مبارزه مسلحانه پرداخت. وی در سال 1353، مجدداً دستگیر شد و مدت 4 سال در زندان کمیته قصر و اوین بود. در سال 1357، با اوج‌گیری انقلاب اسلامی ایران آزاد می‌شود. وی پس از آزادی از زندان، بلافاصله وارد مبارزات سیاسی و فرهنگی شد و به‌اتفاق عده‌ای از همفکرانش برای بسیج و سازماندهی مبارزات مخفی معلمان مسلمان، تلاش گسترده‌ای را آغاز می‌کند و موفق به ایجاد اولین تشکیلات مخفی اسلامی به نام انجمن اسلامی معلمان می‌شوند.

در سال 1358، مسئولیت وزارت آموزش‌وپرورش را عهده‌دار شد. پس از آن، به‌عنوان نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی انتخاب می‌شود و بالاخره به‌دنبال تمایل ضمنی مجلس شورای اسلامی، ازطرف رئیس‌جمهور در تاریخ 18/5/1359، به‌عنوان اولین نخست‌وزیر جمهوری اسلامی ایران به مجلس شورای اسلامی معرفی و با رأی قاطع به نخست‌وزیری انتخاب شد.

رجایی در سال 1340، ازدواج کرد و دارای یک پسر و دو دختر است.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش88: متن وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)

متن وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی که در روزنامه اطلاعات به چاپ رسید، به این شرح است:

«متن وصیت‌نامه اینجانب سید محمدرضا سعادتی به مادر مجاهد، مادر رضایی‌های مجاهد:

بسم الله الرحمن الرحیم - مادر والای مجاهد، فرزند مجاهد تو در آخرین لحظات حیاتش حرف‌های درونی‌اش را ازطریق تو می‌خواهد به خواهران و برادران مجاهدش برساند. آرزو می‌کنم که با این عمل در پیشگاه خدا و خلق سرافکنده نباشم. روی سخن من به‌سوی خواهران و برادران مجاهدی است که با آرمان‌های والای توحیدی آرزو‌های پرشکوهی را دارند. به‌خصوص روی سخن من با کسانی است که اکنون مسئولیت رهبری سازمان را بر دوش می‌کشند و در مرکزیت آن نشسته‌اند. برادران، من در شرایطی به‌سوی مرگ گام برمی‌دارم که نتوانستم مواضع جدید سازمان را درک کنم و نسبت به آن اقناع نشدم. من شاید از پیش چنین خطری را احساس کرده بودم، ولی اکنون در این آخرین لحظات خطر را بسیار جدی و ملموس می‌بینم. من به‌هیچ‌وجه نتوانستم خودم را قانع کنم که چنین خطری را ناگفته گذارم و از این نظر خود را مسئول احساس می‌کنم. برادران، من هم خودم را در اتخاذ مواضع جدید مسئول می‌دانم. هرچند که در زندان و به دور از تمامی بحث‌ها و تصمیم‌گیری‌ها بودم، لیکن من به‌عنوان یک عضوی که قدرت درک و تشخیص سیاسی - استراتژیک داشت و می‌توانست حداقل اظهارنظر کند، دررابطه‌با سازمان حضور و وجود داشتم.

برادران، ما با مواضع جدید، مرزهای سیاسی - استراتژیک خودمان را با تمایلات بورژوازی و خرده بورژوازی مرفه از یک‌طرف و مواضع اپورتونیسم چپ ازطرف دیگر کاملاً مخدوش کرده‌ایم. همان مرزهایی که ضامن حفظ و بقای سازمانی در ابعاد توحیدی‌اش بود. حتماً می‌گویید که من در زندان بودم و از کم‌وکیف مسائل جامعه اطلاعاتی ندارم. این درست است، ولی قبول کنید که مسائل جامعه آن‌قدر پوشیده نیست و من‌هم آن‌قدر بیگانه نبوده‌ام. برادران، من بارها و بارها دررابطه‌با مواضع جدید سازمان گریستم و هم‌اینک هم در وضع شدید‌ترین تأثرات عاطفی این مطالب را می‌نویسم.

برادران، ما چه جبهه‌ای را گشوده‌ایم و قدم در چه صحنه‌ای گذاشته‌ایم؟ چه شد که آن‌همه تحمل و شکیبایی انقلابی خود را از دست دادیم؟ همان شکیبایی که به ما آن ویژگی خاص توحیدی را در این مرحله می‌داد. برادران، ما در دامی که امپریالیست‌ها برایمان چیده بودند گرفتار شدیم. ما گام در صحنه‌ای گذاشتیم که در آن صحنة تقابل، هیچ‌کدام از طرفین دعوا از آن پیروز بیرون نخواهند آمد، بلکه این امپریالیست ها و مزدوران داخلی آنها هستند که کرکس‌وار بر بالای صحنه پرواز می‌کنند و انتظار روزی را می‌کشند تا فرود آیند و با به‌راه‌انداختن حمام خون (از نوع اندونزی) دیکتاتوری وحشتناکی را حاکم گردانند و هزاران نفر را از طرفین به جوخه اعدام بسپارند. برادران، ما به‌سهم‌خود، در گشودن این صحنه که

1) روزنامه کیهان، 6/5/1360، ص2.

زمینه‌های روانی تحقق چنین کودتایی را فراهم می‌کند مسئولیم. شاید مطرح کنید که این ما نبودیم که این صحنه را گشودیم، بلکه بر ما تحمیل گشت. ولی برادران، ما هم به‌عنوان یک طرف این دعوا می‌توانیم و

می‌توانستیم از زیر بار این تحمیل خارج شویم، کمااینکه تاکنون چنین بود.

برادران عزیز، گاه لازم است که حتی از حقوق اساسی خود دررابطه‌با منافع تمامی خلق صرف‌نظر نمود. علی(ع) شیر میدان جنگ، از حق خود 25 سال صرف‌نظر نمود و شمشیر نکشید. باتوجه‌به اینکه می‌دانست که اگر بیرون می‌آمد و فریاد حق‌طلبانه سرمی‌داد، صدها و هزاران جوان سلحشور و جنگجوی عرب به دور او حلقه می‌زدند.

برادران، حتماً عنوان می‌کنید که از درون سیستم حاکم بالاخره امثال [انور] سادات‌ها در آینده بیرون خواهد آمد، ولی چه دلیلی دارد که امروز ما در مقابل ناصر [رهبر مصر] موضع‌گیری کنیم. آیا وظیفه انقلابی حکم نمی‌کند که ناصر را تقویت نمود؟

برادران، ما دفاع از لیبرال‌ها را در عمل مطلق کردیم و بالاخره درنهایت، در این دام افتادیم.

برادران، من هرچه که این جبهه و قطب‌بندی را جست‌و‌جو کردم، برای آن عمق طبقاتی نیافتم. برای آن نتوانستم مرز بین خلق و امپریالیسم را ترسیم کنم. برادران، در ویتنام، در کامبوج، در الجزایر، در کوبا و... و در نیکاراگوئه، نیروهای انقلابی با اتکای به تمامی خلق در یک‌طرف قرار داشتند و امپریالیست‌ها، سرمایه‌داران وابسته، فئودالیسم و اشراف و مزدوران داخلی در طرف دیگر واقع شده بودند. ولی برادران، ما در این صحنه چه قطب‌بندی را روبه‌روی خود داریم؟ و با چه منطقی خود را راضی کنیم؟ من هرچه فکر کردم نتوانستم خودم را راضی کنم که عمق این صحنه، نبرد بین خلق و امپریالیسم را نشان می‌دهد. من در عمق صحنه، دست‌های پلید و آتش‌افروز جهان‌خواران و مزدوران داخلی آنها را می‌بینم که از آغاز پیروزی انقلاب کبیر 22 بهمن، سعی در رودررو قراردادن نیروها به‌ویژه سازمان مجاهدین با حاکمیت بود [داشت].

برادران عزیزم، من شما را به فکر و اندیشه کامل توصیه می‌کنم. من هیچ آرزو ندارم که مرگم عاملی جهت رشد خشونت‌ها گردد، بلکه در این آرزویم که حال که حیاتم در ایجاد فضایی صلح‌آمیز و محبت‌گونه نقش نداشته است، مرگم بتواند روح وحدت و صلح را در جامعه گسترش دهد؛ یعنی همان روحی که دشمنان ما؛ یعنی امپریالیست‌ها سخت، از آن وحشت دارند.

برادران، ما به حساب کدام نیروی اجتماعی پا بدین صحنه گذاشته‌ایم؟ مطمئن باشید که کارگران و دهقانان به‌هیچ‌وجه از هیچ‌کدام از طرفین دعوا حمایت فعال مادی و معنوی نخواهند کرد و اساساً از صحنه سیاسی جامعه دور شده و موضع منفعل خواهند گرفت، همان چیزی که لاشخورها در انتظار آن‌اند.

برادران، شما از دیکتاتوری و خفقان و وحشت می‌گویید. کدام دیکتاتوری برادران، دیکتاتوری یا می‌باید بر بنیادهای فئودالی استوار باشد که در ایران چنین بنیاد‌هایی وجود ندارد و یا بر اقتصاد کمپرادوری⁽¹⁾که این‌هم موجودیتی در سیستم حاکم ندارد. حتماً دیکتاتوری از نوع سرمایه‌داری دولتی مانند مصر و عراق و... را نام می‌برید. برادران، ما می‌توانیم در کنار سرمایه‌داری دولتی و علیه امپریالیست‌ها باشیم، گواینکه در این مسئله که نظام اقتصادی حاکم به‌سوی سرمایه‌داری دولتی می‌رود، هنوز حرف است. برادران، فراموش نشود که ایران همواره در یک‌صد سال اخیر، کانون تحولات انقلابی در منطقه خاورمیانه بوده.

ایران مهد تشیع سرخ است و از یک فرهنگ انقلابی قوی برخوردار است. از طرف دیگر، برادران، شرایط و اوضاع و احوال بین‌المللی اجازه شکل‌گیری چنان استبدادی را که عمدتاً بورژوازی آن را تبلیغ می‌کند و ترس و وحشت از آن را دامن می‌زند، نخواهد داد.

من فکر می‌کنم که ما هنوز اسیر در جنگ مسائلی هستیم که در زندان با آن روبه‌رو بودیم و از سر گذراندیم. ما به‌طور خودبه‌خودی به رشد خصومت‌ها و کینه‌های شکل‌گرفته در داخل زندان کمک کردیم و درنهایت، حتی تا مرز یک قطب‌بندی پیش بردیم. درصورتی‌که شرایط کنونی؛ یعنی شرایط بعد از انقلاب، بنیاداً با شرایط زندان تفاوت داشت.

1) اقتصاد وابسته

برادران، بورژوازی از یک‌طرف و اپورتونیسم چپ ازطرف دیگر، چنان جو تبلیغاتی را فراهم کردند که ما را به‌دنبال خودشان کشاندند، به‌طوری‌که ما مجبور شدیم که از خود در مقابل اپورتونیسم چپ دفاع کنیم که

"ناپی گیر" نیستیم و "انقلابی" هستیم. موضع قاطعی در قبال اپورتونیسم چپ نگرفتیم. ما در قبال ماجرا‌جویی‌های آنها پاسخ قاطع ندادیم. برادران، من اکنون فکر می‌کنم که خط اصولی و صحیح، دفاع و تقویت مواضع ضدامپریالیستی رژیم حاکم است و مقابله و تضعیف آن در این مواضع، اپورتونیسم چپ است. ما از ابتدا چنین اصولی را تبلیغ می‌کردیم و نیروها را دعوت می‌کردیم که دست از چپ‌روی و ماجراجویی بردارند و مواضع ضدامپریالیستی رژیم حاکم را تقویت کنند و حتی در [حوادث] گنبد توصیه می‌کنیم که تمامی دفاتر خود را تعطیل کنند. ولی خودمان به‌طور خودبه‌خودی تحت‌تأثیر جو فشار تبلیغاتی حاصل از بورژوازی و خرده‌بورژوازی مرفه از یک‌طرف و اپورتونیسم چپ از طرف دیگر، این اصول را نادیده گرفتیم. برادران، خصایل ضدامپریالیستی را که ما از برای رژیم ترسیم می‌کردیم، از آن جناح لیبرال ما نبود، چراکه خود بهتر می‌دانستیم که لیبرال‌ها هیچ توان درک امپریالیسم و خطر آن را ندارند، این خصایل را ما در جناح دیگر جست‌و‌جو می‌کردیم و برادران، خیلی صریح بگویم، من این خصایل را هنوز مشاهده می‌کنم و آن را به‌شدت قابل‌تقویت می‌بینم. برادران عزیز، ما احتیاج به یک تجدیدنظر اساسی در خط مشی‌مان داریم. ما با نیرویی که در سطح جامعه در اختیار داریم، می‌توانیم با چرخشی اصولی و تاریخی فضای تیره و دشمن‌شادکن میهنمان را دگرگون کنیم و آن را به محیطی سرشار از شادی، تلاش، سازندگی و محبت [تبدیل] نماییم. برادران، تاریخ درمورد ما قضاوت خواهد کرد. مبادا که فردای تاریخ، قسمتی از مسئولیت شکست را ما بر دوش بکشیم.

عزیزان، ما یک بار دچار غرور سازمانی شده‌ایم و نتیجه تلخ آن را نیز چشیده‌ایم. مبادا که دوباره دچار چنان غرور سازمانی شده باشیم! من فکر می‌کنم که این غرور فعلاً وجود دارد. برادران، فکر کنیم، به سرنوشت خلق، به سرنوشت انقلاب و به سرنوشت مکتبمان اسلام، مبادا که این غرور ما را به دام خود کشانده است.

برادران من، از قبول شکست و پذیرش خطا و اشتباه نباید هراسید. برادران، به‌جای اینکه به منافع کوتاه‌مدت سیاسی اندیشید، باید تاریخی اندیشید و یا بهتر بگویم باید تفکری توحیدی داشت. هیچ مهم نیست که ما در حرکت‌های سیاسی‌مان شکست و عقب‌نشینی را بپذیریم. در مقابل توده‌ها، غرور هیچ معنی و مفهومی ندارد. باید خلوص داشت. برادران، من فکر می‌کنم که ما فریب این حمایت‌های صدری و لفظی قشری از جامعه را خورده‌ایم، حمایتی که قبل از اینکه عمق انقلابی و توحیدی داشته باشد، عکس‌العمل عاطفی ناشی‌از گرایشات غیرانقلابی طبقات قشر حمایت‌کننده است. برادران، مرا می‌بخشید که چنین بی‌پروا می‌گویم، شاید بگویید که "سید" بالاخره با این وصیتش به ما ضربه زد. ممکن است که این وصیت باعث شود تا ازنظر سیاسی شما حداقل مورد سؤال واقع شوید، ولی من با ایمان و اعتقاد به حقانیت جهان‌بینی توحیدی و پیروزی سیاسی آن حساب تمامی این مسائل را هم کرده‌ام و ازنظر من هیچ مهم نیست که در ظاهر، این وصیت‌نامه به سازمان ضربه سیاسی بزند، ولی من این ضربه را هشداردهنده می‌دانم و آرزو دارم که برادران عزیزم را به‌ویژه برادرانی که در مرکزیت سازمان قرار گرفته‌اند به فکر وادارد.

برادران، من می‌توانستم قبل از صدور حکم اعدام با عنوان‌کردن نقطه‌نظراتم به‌طور رسمی، خود را از خطر مرگ برهانم، ولی من مرگ را انتخاب کردم تا مبادا فکر شود که این نقطه‌نظرات دارای تمایلات شرک‌آلود ترس از مرگ است. من مرگ را با اشتیاق پذیرفتم و شاید چند ساعتی به آن نمانده است که من خودم را شهید در مسیر توطئه‌های امپریالیست‌ها می‌دانم. من هیچ فردی را دراین‌مورد مسئول نمی‌دانم و انتقام خون من جز از جهان‌خواران و مزدوران داخلی آنها پس‌گرفتنی نیست. باز در اینجا تکرار می‌کنم به‌هیچ‌وجه آرزو ندارم که مرگ من عاملی درجهت رشد و گسترش خشونت‌ها گردد، بلکه آرزوی قلبی من این است که این مرگ دریچه‌ها را به‌سوی وحدت و الفت بگشاید.

برادران عزیزم، در پایان این وصیت مجبورم نظرم را خیلی صریح و روشن درمورد امام خمینی مطرح کنم.

برادران، امام خمینی در شرایط کنونی تاریخ مهین عزیزمان، مظهر خشم توده‌های محروم ایران و حتی منطقه، علیه غارت‌گری‌ها و جنایات جهان‌خواران است. برادرانم، ما چرا این خشم را تقویت نکنیم و چهره

خندان امام خمینی را برای خود و برای توده‌ها طلب نکنیم. برادران، امپریالیست‌ها و مزدوران داخلی آنها به‌شدت از این خشم انقلابی وحشت دارند. با بورژوازی در داخل و سایر نیروهایی که برای امپریالیست

سفره پهن می‌کنند، تلاش می‌کنند تا این مظهر را از بین ببرند و یا ضعیف کنند. برادران، ما نباید به‌مانند لیبرال‌ها برخورد کنیم. فرق است بین یک سازمان انقلابی و مردمی با نیروهای لیبرال. ما نباید دچار همان غرور و عواطفی بشویم که تمایلات لیبرالی در داخل جامعه تبلیغ می‌کنند.»⁽¹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، صص 1 و 2.

روزشمار جنگ چهارشنبه 7 مرداد 1360 27 رمضان 1401 29 ژوئیه 1981

درپی اجرای عملیات شهید چمران در دو روز قبل (5 مرداد 1360) در زمین‌های شمال رودخانه کرخه‌کور که به عقب‌نشینی نیروهای عراقی و آزادسازی 35 کیلومتر مربع از این مناطق انجامید، تلاش عراق برای بازپس‌گیری زمین‌های ازدست‌داده در این منطقه بار دیگر شکست خورد.

امروز نیز مانند روز گذشته، نیروهای عراقی برای بازپس‌گیری مناطق شمال کرخه‌کور حمله‌ای تدارک دیدند. در این حمله که از دقایق اولیه بامداد آغاز شد، لشکر9 زرهی عراق با بهره‌گیری از یک گردان نیروی پیاده و یک گروهان تانک، پس از عبور از رودخانه کرخه‌کور، ازطریق پل کنار روستای حنانیه (پل شرقی)،⁽¹⁾اقدام به پاتک به نیروهای خودی کرد. این نیروها در خاکریزی که در عملیات شهید چمران تصرف شده بود، مستقر بودند. نیروهای عراقی که تا ساعت 3:30 بامداد، حدود 2 کیلومتر در شمال رودخانه کرخه‌کور در منطقه حائل پیشروی کرده و خود را تا فاصله 500 متری خاکریز اول نیروهای ایرانی رسانده بودند، با نیروهای کمین خودی که در آنجا مستقر بودند مواجه شدند.

به‌دلیل هشیاری نیروهای خودی، در درگیری ایجادشده، حدود 50 نفر از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند و 57 نفر نیز به اسارت درآمدند. سایر نیروهای عراقی بی‌آنکه موفقیتی به دست آورند، مجبور به عقب‌نشینی شدند.⁽²⁾-⁽³⁾

1) در دو طرف شرق و غرب روستای حنانیه، دو پل روی رودخانه کرخه‌کور وجود داشت که به پل شرقی و پل غربی موسوم بود و عراق در این اقدام، 4 تیپ و یک گروهان کماندو از تیپ1 پیاده مکانیزه جمعی لشکر1، 2 گردان از تیپ19 پیاده، که در نخلستان‌های غرب خرمشهر بازسازی شده بود، تیپ43 زرهی و تیپ30 جمعی لشکر9 زرهی را به کار گرفت و یک گروهان کماندو از تیپ1 لشکر1 و تیپ10 زرهی را نیز در احتیاط این عملیات قرار داد. (سند شماره 4646 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 8/5/1360، صص 15 - 11)

2) گزارش لحظه‌به‌لحظة این عملیات براساس سند به‌دست آمده از نیروهای عراقی در ضمیمه این گزارش درج شده است.

3) سند شماره 4646 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات خوزستان به فرماندهی مرکز، 8/5/1360، صص 3 و 4.

پس از شکست پاتک، فرماندهی لشکر9 عراق نیروهای خود را در فاصله 1500 متری خاکریز خط مقدم، آرایش داد و بدون آنکه پیشروی کند، با واحدهای زرهی و تانک‌های خود دائماً مانور می‌داد که با تمرکز آتش توپ‌ها و ادوات خودی چند تانک عراقی منهدم شد. از حدود ساعت 9:30، حجم آتش توپ‌های دشمن افزایش یافت و هم‌زمان، واحدهایی از زرهی و نیروهای پیاده عراق به جلو حرکت کردند که این‌بار نیز آتش توپ‌های خودی و نیروهای کمین مستقر در جلو خاکریز مانع پیشروی آنان شد و 14 نفر از آنان نیز اسیر شدند.

با اجرای این دو اقدام، از عراق درمجموع 10 تانک و نفربر منهدم و چند دستگاه سالم به غنیمت گرفته شد. یک راننده آمبولانس نیز با وسیله نقلیه خود را تسلیم کرد. از نیروهای سپاه پاسداران هم 2 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند که مجروحان نیز در بیمارستان به شهادت رسیدند.⁽¹⁾-⁽²⁾

نیروهای خودی پس از سرکوب پاتک دشمن تا اولین خاکریز مطمئن که امکان پدافند داشت، عقب آمدند و نیروهای کمین در جلو خاکریز مستقر شدند.

عراق نیز که در دو تلاش خود شکست خورده بود، فقط به حفظ یک سرپل 250 متری در ساحل شمالی کرخه‌کور و در فاصله 1500 متری خاکریز خودی بسنده کرد.⁽³⁾

باوجود شکست کامل نیروهای عراقی در عملیات شهید چمران در محور کرخه‌کور و طراح و به‌نتیجه‌نرسیدن چند پاتک در سه روز گذشته که به تثبیت منطقه توسط نیروهای خودی انجامید، فرماندهان عراقی با دروغ‌پردازی کوشیدند موضوع را وارونه جلوه دهند.

رادیو کویت در اخبار بخش عربی خود به نقل از یک فرمانده نظامی عراق، مدعی شد: «تسلط عراق روی پل‌های کرخه‌کور در نزدیکی الخفاجیه [سوسنگرد] آنها را از جنبه نیروها در وضع نظامی برتری نسبت به گذشته قرار داده است[!]»

این فرمانده عراقی همچنین در مصاحبه ای که امروز از خبرگزاری عراق پخش شد، ادعا کرد: «تلفات نیروهای ایرانی طی چند روزی که به واحدهای مقدم عراقی مستقر در منطقه الخفاجیه [سوسنگرد] تعرض کرده‌اند، به 1250 کشته رسید. همچنین 3 فروند هلیکوپتر سرنگون شد و 32 تانک، 27 خودرو، 10 لودر و تعداد کثیری نفربر، مواضع موشکی و توپخانه و چادر مهمات آنها منهدم گردیده است.»⁽⁴⁾

1) در منابع موجود فقط به آمار شهیدان و مجروحان سپاه اشاره شده است؛ بنابراین، اطلاعی از تلفات سایر نیروهای شرکت‌کننده در عملیات، در دسترس نبود.

2) سند شماره 4714 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات خوزستان به فرماندهی سپاه پاسداران خوزستان 18/5/1360، ص3؛ و - سند شماره 4638 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به طرح و برنامه عملیات و اطلاعات عملیات مرکز، 7/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 42646 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات سپاه اهواز به اطلاعات عملیات مرکز، 7/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 42657 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه خوزستان (تپه عملیات) به مرکز (فرماندهی)، 7/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4660 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد جنوب به فرماندهی سپاه مرکز، 10/5/1360، سند تک‌برگی.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 133، 10/5/1360، ص23 ضمیمه، رادیو کویت (بخش عربی)، 9/5/1360.

امروز یک گروه گشتی رزمی عراقی از مسیر جاده روستای زغن در غرب دزفول، خود را به کنار رودخانه کرخه رساند و سپس از رودخانه عبور کرد.

نیروهای خودی که متوجه حضور نیروهای عراقی در منطقه شده بودند، با اجرای عملیات کمین در مسیر آنان، به این گروه حمله کردند و مهاجمان به‌ناچار گریختند. پس از بررسی و کنترل محل، چند نارنجک، 15 مین ضدتانک، یک جلیقه نجات آغشته به خون و یک اسلحه کلاشینکف از دشمن به دست آمد. نیروهای عراقی هنگام فرار در غرب رودخانه با تفنگ106 میلی‌متری پشتیبانی شدند.⁽¹⁾

D159

غروب امروز نیز یک قایق عراقی که در آب‌های اروندرود در اطراف آبادان، قصد شناسایی مواضع نیروهای ایرانی را داشت، هدف آتش سلاح‌های سبک و نیمه‌سنگین نیروهای مستقر در منطقه قرار گرفت و غرق شد.⁽²⁾

از سوی دیگر، ارتش عراق امروز مناطقی از آبادان را به‌طور پراکنده زیر آتش توپ‌ها و سلاح‌های سنگین خود قرار داد که درنتیجه تعدادی از خانه‌های مسکونی و بخش‌هایی از تأسیسات نفتی پالایشگاه این شهر آسیب دید و شماری از مردم نیز شهید یا مجروح شدند.⁽³⁾

ستاد پشتیبانی جنگ، مستقر در جهاد سازندگی استان خراسان به‌منظور خدمت‌رسانی به نیروهای خودی در جبهه، با فراخوانی شماری از نیروهای متخصص، تعدادی مکانیک و 23 راننده پایه یک و دو را به‌همراه تعدادی ماشین‌آلات سنگین راه‌سازی به جبهه خوزستان اعزام کرد. همچنین با کمک مردم این استان، 20 تن سیب‌زمینی نیز به جبهه جنوب ارسال شد.⁽⁴⁾سرپرست بنیاد امور جنگ‌زدگان نیز اعلام کرد که این ستاد در طول شش‌ماهی (از بهمن 1359 تا تیر 1360) که از تأسیس آن می‌گذرد، حدود 5/1 میلیون نفر از مهاجران جنگی کشور را که براثر جنگ تحمیلی مجبور به ترک محل زندگی خود شده‌اند، در 183 شهرستان و 49 اردوگاه در 23 استان کشور اسکان داده است.

1) سند شماره 4651 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، 9/5/1360، ص1.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، صص 19 و 20، آبادان - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص15.

4) روزنامه خراسان، 8/5/1360، ص2.

مصطفی میرسلیم با اعلام این خبر گفت که این بنیاد امکان اشتغال در زمینه‌های گوناگون را برای این افراد فراهم آورده است. وی افزود: از دیگر فعالیت‌های بنیاد امور جنگ‌زدگان، تشکیل شورای مشترک برنامه‌ریزی برای بازسازی مناطق جنگ‌زده با همکاری و مشارکت چند وزارتخانه و جهاد سازندگی است.⁽¹⁾

همچنین بنیاد امور جنگ‌زدگان امروز در اطلاعیه ای اعلام کرد که در ماه گذشته، مبلغ 4 میلیارد و 47 میلیون و 218 هزار و 98 ریال از محل اعتبار 10 میلیارد ریالی بنیاد، به رفع احتیاجات مهاجران جنگی استان‌های کشور اختصاص داده شده است.⁽²⁾-⁽³⁾

امروز در مناطق شمال‌غرب کشور، میان نیروهای خودی و افراد گروه‌های مسلح درگیری‌هایی رخ داد:

ساعت 16 امروز، افراد مسلح حزب دمکرات کردستان ایران به نیروهای تأمین جاده در سه‌راهی میاندوآب - مهاباد - بوکان حمله کردند.⁽⁴⁾در این درگیری که 4 ساعت به طول انجامید، 6 تن از مهاجمان کشته شدند و بقیه نیز با ازدست‌دادن یک خودرو سیمرغ، یک خمپاره‌انداز 80 میلی‌متری، یک تیربار کالیبر50 میلی‌متری و به‌جای‌گذاشتن 3 قبضه تفنگ ژ3 از محل درگیری گریختند. از نیروهای خودی نیز یک سرباز به نام نظرقلی نظرزاده و یک پاسدار به نام عیسی کفاشی اعزامی از زاهدان به شهادت رسیدند.⁽⁵⁾

رادیو صدای کردستان، ارگان خبری - تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان ایران، بدون اشاره به تلفات و ازدست‌دادن تجهیزات نیروهایش در این حادثه، خبر را چنین اعلام کرد: «نیروهای حزب توانستند 4 نفر از پاسداران را کشته و 6 نفر از آنها را زخمی نمایند و خود سالم به پایگاهشان مراجعه نمایند.»⁽⁶⁾

در حادثه دیگری، یک دستگاه آمبولانس سپاه پاسداران که از ارومیه عازم مهاباد بود، در بین راه هدف حمله افراد گروه‌های ضدانقلاب قرار گرفت که در تیراندازی انجام‌شده، 2 نفر از نیروهای سپاه زخمی شدند.⁽⁷⁾

تعدادی از افراد وابسته به گروه کمونیستی - مائوئیستی کومه‌له و سازمان کمونیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر (پیکار) که مسلح به سلاح سبک بودند، حدود ساعت 20، با دردست‌گرفتن کنترل بخشی از جاده کامیاران به سنندج در سه‌راهی روستای نجف‌آباد در محل قهوه‌خانه سربناو، اقدام به بازرسی خودروهای عبوری از این منطقه کردند.

این افراد که در سه دسته سازماندهی و در چندین نقطه از این محدوده مستقر شده بودند، تا

1) روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص13.

2) ارقام اعتبار تخصیص‌یافته به استان‌های مختلف در ضمیمه گزارش آمده است.

3) روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص4.

4) خبرگزاری پارس، گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص32، خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

5) روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص10؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 134، 10/5/1360، صص 34 و 40، ارومیه - خبرگزاری پارس، 10/5/1360؛ و - سند شماره 57676 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 9/5/1360، سند تک‌برگی.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 133، 10/5/1360، ص12 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 9/5/1360.

7) سند شماره 42677 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 8/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، ص13، ارومیه - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

پاسی از شب در این محل حضور داشتند و در این مدت، همه وسایل نقلیه را متوقف و افراد و وسایل آنان را بازرسی کردند. مهاجمان با متوقف‌کردن یک اتوبوس مسافربری ایران‌پیما و چند خودرو دیگر که عازم کرمانشاه بودند و بازرسی از مسافران، 23 نفر از سرنشینان اتوبوس را که در میان آنها یک افسر، 2 درجه‌دار، 17 سرباز و تعدادی پیشمرگ مسلمان کرد بودند، گروگان گرفتند. افراد مسلح همچنین 6 خودرو شامل 2 تانکر سوخت به ظرفیت 54000 لیتر گازوئیل، 2 اتومبیل پیکان و 2 وانت (متعلق به مردم) را به غنیمت گرفتند.⁽¹⁾

مهاجمان پس از اجرای این عملیات، گروگان‌ها و خودروها را ازطریق یکی از جاده‌های فرعی از منطقه خارج کردند.⁽²⁾در طول مدتی که عناصر ضدانقلاب این اقدامات را انجام می‌دادند، نیروهای خودی در منطقه هیچ تعرضی و واکنشی علیه آنان انجام ندادند.⁽³⁾

عملیات پاک سازی نیروهای خودی از عناصر ضدانقلاب در دو روستای تابعه سقز، انفجار مین در منطقه صائین‌بلاغ و سخنرانی افراد حزب دمکرات در میان اهالی روستاهای شاهین‌دژ در مذمت سپاه، ازجمله حوادث امروز غرب کشور می‌باشد.

در عملیات پاک‌سازی روستاهای توابع سقز از وجود گروه‌های مسلح درگیری شدیدی بین نیروهای سپاه پاسداران و افراد حزب دمکرات کردستان ایران در روستای قوچاق و اسرا در محور سقز - میاندوآب رخ داد که براثر آن، 2 نفر از اعضای بسیج سپاه پاسداران اعزامی از مشهد به نام‌های مجیدی و ابراهیمی شهید شدند. در این عملیات همچنین 8 تن از افراد حزب دمکرات کشته و عده ای نیز زخمی شدند.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری، ساعت 18 امروز، براثر انفجار یک مین در منطقه صائین‌بلاغ در محور شاهین‌دژ به تکاب در مسیر عبور نیروهای خودی، پای یکی از این نیروها قطع شد.⁽⁵⁾

همچنین واحد اطلاعات سپاه پاسداران کرمانشاه گزارش داد: حزب دمکرات کردستان ایران برای منفی جلوه‌دادن حضور نیروهای جمهوری اسلامی در روستاهای منطقه شاهین‌دژ، مردم را جمع کردند و نماینده حزب برای آنان سخنرانی کرد، سپس به اهالی دستور داده شد تا از سپاه اظهار انزجار کنند و صدای چند نفر از مردم را که وادار به بدگویی و شکوه از سپاه پاسداران انقلاب شده بودند، ضبط کردند.⁽⁶⁾

1) سند شماره 42671 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه تهران، 8/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 196411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، از لشکر28 پیاده کردستان (رکن2)، شماره 47، 8/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 51903 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 6/6/1360، سند تک‌برگی.

2) گروه‌های ضدانقلاب پس از این عملیات، گروگان‌ها را به روستای شاهینی از توابع کامیاران که دراختیار آنها بود انتقال دادند. یک ماه پس از این حادثه، گروگان‌ها در روستاهای حومه کامیاران که در تصرف این گروه‌ها بود، دیده شدند. (سند شماره 51909 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرمانده سپاه مرکز، 6/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51881 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی کرمانشاه به فرماندهی مرکز، 5/6/1360، سند تک‌برگی)

3) سند شماره 57469 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه7 (کرمانشاه) به اطلاعات مرکز، 14/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 39147 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مرکز (فرماندهی) به سپاه غرب (فرماندهی)، 12/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 341990 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر 28 (رکن2) به استانداری استان کردستان، 8/5/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص4.

5) سند شماره 196411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) سند شماره 42662 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات کرمانشاه به اطلاعات مرکز، 8/5/1360، سند تک‌برگی.

امروز در سنندج دو حادثه پرتاب بمب آتش‌زا رخ داد. همچنین اقدام دو فرد مسلح برای ربودن فرزند یکی از پاسداران سپاه ناکام ماند.

ساعت 12:15، دو بمب آتش‌زا به‌طرف یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که آسیبی به وی نرسید.

در حادثه دوم نیز به داخل منزل فردی که با سپاه پاسداران همکاری داشت، بمب آتش‌زا پرتاب شد که این واقعه خسارتی درپی نداشت، مهاجمان هنگام پرتاب بمب، با اسلحه کمری چند تیر هوایی نیز شلیک کرده و از محل حادثه متواری شدند.⁽¹⁾

امروز همچنین زن و مردی مسلح مبادرت به ربودن فرزند یکی از پاسداران بومی سپاه سنندج کردند. پدر کودک این دو نفر را تعقیب کرد و آنان برای فرار از این وضعیت به‌ناچار، پس از طی مسافتی کودک را از ماشین به بیرون پرتاب کردند و گریختند.⁽²⁾

امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در 3 اقدام تروریستی، نماینده مردم مشهد، جانشین دادستان انقلاب تبریز و سرپرست قبلی کمیته مرکزی اراک را ترور کردند.

ساعت 11:44 امروز، حجت‌الاسلام سید رضا کامیاب، که در انتخابات روز جمعه گذشته (2 مرداد 1360) ازسوی مردم مشهد به نمایندگی مجلس شورای اسلامی انتخاب شده بود، هدف سوءقصد 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت. وی پس از انتقال به بیمارستان دکتر حسین فاطمی مشهد به شهادت رسید.

به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، هنگامی‌که سید رضا کامیاب با اتومبیل خود درحال عبور از تقاطع خیابان خواجه ربیع و بلوار راه‌آهن مشهد بود، یکی از دو موتورسواری که هر دو مسلح به کلت کمری بوده‌اند، از فاصله نزدیک، 2 گلوله به‌طرف وی شلیک کرد، که یکی به جمجمه و دیگری به کتف او اصابت کرد. در این حادثه، پاسدار محافظ حجت‌الاسلام کامیاب که روی صندلی عقب اتومبیل نشسته بوده موفق نشد واکنشی نشان دهد و ضاربان گریختند.

براساس این گزارش، اهالی محل بلافاصله حجت‌الاسلام کامیاب را به بیمارستان امام رضا(ع) مشهد رساندند، اما به‌دلیل آماده‌نبودن امکانات پزشکی بیمارستان، وی از آنجا با آمبولانس به بیمارستان دکتر حسین فاطمی منتقل و بلافاصله به اتاق عمل برده شد، ولی پیش از شروع عمل جراحی، براثر شدت جراحات واردشده به شهادت رسید.⁽³⁾-⁽⁴⁾

1) همان.

2) همان.

3) نیروهای کمیته توانستند 2 ضارب نماینده مردم مشهد را در 10 مرداد 1360 در مشهد، دستگیر کنند. سازمان مجاهدین خلق با انتشار اطلاعیه‌ای با امضای "شورای ملی مقاومت" مسئولیت این ترور را به عهده گرفت. ضمناً سازمان در شماره 515، نشریه مجاهد، به ترور شهید کامیاب به‌دست تیم‌های ترور این سازمان اذعان کرد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، صص8-6، مشهد - خبرگزاری پارس، 6/6/1360؛ و - محمدصادق کوشکی، تبار ترور، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، تابستان1387، ص239)

4) روزنامه خراسان، 8/5/1360، صص 1 و 2؛ و - روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص15.

در تبریز، نادر نوری دادیار دادگاه و جانشین دادستان دادگاه انقلاب اسلامی تبریز، درحالی‌که با اتومبیل قصد رفتن به محل کار خود را داشت، مقابل منزلش در انتهای خیابان صفا، هدف رگبار گلوله فردی مسلح قرار گرفت و به‌شدت مجروح شد. ضارب با کمک همدست خود که سوار بر یک موتور هوندای 110 بود، از محل حادثه گریخت.

جانشین دادستان دادگاه انقلاب اسلامی تبریز بلافاصله با کمک مردم به بیمارستان امام خمینی شهر تبریز انتقال یافت و تحت عمل جراحی مغز و ریه قرار گرفت.⁽¹⁾-⁽²⁾

در اراک، دو موتورسوار مسلح بازپرس دادسرای انقلاب اسلامی این شهر را، درحالی‌که از محل کار عازم منزل بود، هدف سوءقصد قرار دادند که براثر اصابت 4 گلوله کلت کمری به شکم و دست او، به‌شدت مجروح شد.

محمدتقی مهدی سلطانی که قبلاً سرپرست کمیته مرکزی انقلاب اسلامی اراک و یکی از اعضای شورای شهر بود، برای ادامه معالجه به تهران منتقل شد.⁽³⁾-⁽⁴⁾

در حمله افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی به اعضای بسیج رودسر، یک نفر شهید و یک نفر مجروح شد. در تهران نیز در درگیری با پلیس، 2 فرد مسلح وابسته به گروه‌ها کشته شدند.

ساعت 15 امروز، چند تن از افراد گروه‌های ضدانقلاب با استفاده از اسلحه ژ3، کلاشینکف و نارنجک جنگی به نیروهای بسیج شهرستان رودسر حمله کردند که در این حمله، یک نفر از اعضای بسیج به نام مجید آقاجان‌پور شهید و یک نفر دیگر مجروح شد. مهاجمان نیز متواری شدند.

واحد تجسس پلیس تهران در خیابان عباس‌آباد (خیابان شهید بهشتی)، به یک اتومبیل تویوتا که قبلاً اعلام سرقت شده بود، برخوردند و به تعقیب آن پرداختند. دو سرنشین خودرو

1) جانشین دادستان دادگاه انقلاب اسلامی تبریز که پس از عمل جراحی در بیمارستان بستری بود، ساعت 1 بامداد روز 12 مرداد 1360، به شهادت رسید. پیکر نامبرده با حضور مسئولان استان ازجمله آیت‌الله مدنی امام‌جمعه تبریز، سید حسین موسوی تبریزی دادستان دادگاه انقلاب اسلامی تبریز، مهندس طاهری استاندار و مقامات نظامی و انتظامی و گروه کثیری از مردم تبریز از مقابل مسجد شهدای این شهرستان تشییع و به خاک سپرده شد. (خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 136، 12/5/1360، ص27، تبریز - خبرگزاری پارس، 12/5/1360)

2) سند شماره 42640 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه تبریز به اطلاعات فرماندهی مرکز، 7/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، ص31، خبرگزاری پارس، 7/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص15.

3) محمدتقی مهدی سلطانی پس از چند روز بستری‌بودن در بیمارستان شهید مصطفی خمینی تهران، در 16 مرداد 1360، به شهادت رسید. هواداران سازمان مجاهدین خلق در اراک، با انتشار اطلاعیه‌ای مسئولیت ترور دادستان انقلاب اسلامی اراک را با نام"شورای ملی مقاومت" واحد عملیات نسرین اکبری (یکی از اعضای معدوم سازمان در اراک) بر عهده گرفتند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 155، 1/6/1360، ص4، اراک - خبرگزاری پارس، 31/5/1360؛ و - اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص194)

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، ص27، 17/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، ص24، اراک - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

که متوجه تعقیب پلیس شدند، اقدام به فرار کردند. مأموران با بی‌سیم موضوع را به سایر

گروه‌های تجسس اعلام و درخواست کمک کردند. سرنشینان خودرو که امکان فرار نداشتند، در ابتدای خیابان میرداماد، با ایجاد راه‌بندان ساختگی اتومبیل را رها کردند و با یک ساک دستی و اسلحه وارد منزل یکی از اهالی محل در خیابان پیشاور شدند و ضمن تهدید صاحب‌خانه، با مسلسل به‌طرف مأمورانی که خانه را محاصره کرده بودند، تیراندازی کردند.

براثر تیراندازی متقابل، یکی از این دو نفر کشته و دیگری مجروح و دستگیر شد که به بیمارستان انتقال یافت، اما در آنجا درگذشت. از این دو نفر، یک مسلسل یوزی، یک سلاح کمری و تعدادی فشنگ به دست آمد.⁽¹⁾

امروز افراد وابسته به گروه‌های مسلح در 8 شهر کشور، اقدام به تیراندازی، بمب‌گذاری، پرتاب نارنجک و انواع بمب دست‌ساز و آتش‌زا به اماکن گوناگون کردند که براثر آن، چند نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد.

در تهران، دو موتورسوار یک نارنجک ساچمه ای به‌سوی انتشارات بنیاد الهادی در خیابان دماوند، پرتاب کردند که براثر انفجار آن، 11 سرنشین دو اتوبوس که در لحظه انفجار درحال عبور از محل بودند، مجروح شدند و شیشه‌های این دو اتوبوس و یک نمایشگاه اتومبیل خرد شد. فرد مهاجم قصد داشت نارنجک را به داخل دفتر انتشارات پرتاب کند، اما به‌دلیل بی‌دقتی، نارنجک به نمایشگاه اتومبیل برخورد کرد. 2 تن از مجروحان در بیمارستان 17 شهریور بستری شدند و دیگران سرپایی مداوا شدند.⁽²⁾

همچنین براثر تیراندازی دو موتورسوار مسلح به‌طرف ماشین آقای خزعلی از روحانیون سرشناس تهران، راننده مجروح شد و ماشین نیز خسارت دید. گفتنی است هنگام تیراندازی، آقای خزعلی داخل ماشین نبود.⁽³⁾

در خیابان صفاری در جنوب تهران نیز یک بمب در حوالی مسجدی کشف و با تلاش مأموران پلیس خنثی شد.⁽⁴⁾

در اصفهان، دو موتورسوار مسلح به اسلحه یوزی از چهارراه ابوذر به مقر بسیج مدارس این شهر تیراندازی کردند که در این اقدام، یک عابر به‌شدت مجروح و به بیمارستان منتقل شد.

مهاجمان پس از دقایقی، دوباره به مقابل مقر بسیج مدارس آمدند و به این محل شلیک کردند که براثر اصابت گلوله، 2 تن از اعضای بسیج که مقابل در ورودی ایستاده بودند، مجروح شدند و ضاربان نیز گریختند.⁽⁵⁾

در بروجرد، افراد گروه‌های مسلح یک نارنجک جنگی به‌سوی ساختمان ستاد مرکزی جهاد سازندگی در خیابان تختی این شهر، پرتاب کردند که درنتیجه چند شیشه این ساختمان شکست، اما خسارت دیگری به بار نیامد.⁽⁶⁾

1) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص 13 و 14، تهران - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

3) سند شماره 42678 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ازسپاه پاسداران انقلاب اسلامی تهران به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 8/5/1360، ص2.

4) سند شماره 42652 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 به مرکز فرماندهی و به شاجا (پست فرماندهی)، 7/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، ص9، اصفهان - خبرگزاری پارس، 7/5/1360؛ و - سند شماره 42641 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه اصفهان به اطلاعات سپاه مرکز، 7/5/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 379553 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات و بررسی‌های سپاه پاسداران بروجرد به استانداری لرستان، 14/5/1360، ص3.

در شهرستان دورود، یک بمب دست‌ساز به‌سمت ماشین بسیج در خیابان سعدی این شهر

پرتاب شد که خسارت جانی نداشت.⁽¹⁾همچنین یک بمب آتش‌زا به داخل منزل رئیس آموزش‌وپرورش این شهر پرتاب شد که خسارت مالی و جانی به‌همراه نداشت.⁽²⁾

در خرم‌آباد نیز یک بمب دست‌ساز به منزل یکی از وکلای دادگستری این شهر پرتاب شد که به‌دلیل بی‌دقتی در پرتاب، این بمب روی بام و محوطه حیاط افتاد و منفجر شد و خسارات جزئی وارد کرد.⁽³⁾در حادثه دیگری در همین شهر، یک بمب دست‌ساز زیر جیپ لندرور متعلق به طرح عشایری منفجر شد و خسارت کمی به آن وارد کرد.⁽⁴⁾

همچنین ساعت 4 بامداد، یک بمب دست‌ساز به منزل دادیار دادسرای انقلاب اسلامی بیرجند پرتاب شد که منفجر نشد و مهاجمان با استفاده از تاریکی هوا متواری شدند.⁽⁵⁾

در قوچان، یک بمب دست‌ساز قوی به منزل یکی از نیروهای سپاه پاسداران این شهر پرتاب شد که براثر انفجار آن، دیوار منزل فروریخت و شیشه‌های ساختمان شکست، ولی کسی صدمه ندید. عاملان حادثه نیز بلافاصله از محل گریختند.⁽⁶⁾

در محله غازیان بندر انزلی، فردی قصد پرتاب نارنجک به‌طرف پمپ بنزین را داشت، اما نارنجک پیش از پرتاب در دستش منفجر گردید و وی مجروح شد.⁽⁷⁾

یک هواپیمای نظامی ارتش، حامل ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی که هدایت آن را سرهنگ معزی خلبان مخصوص شاه،⁽⁸⁾

بعد از انتخابات، در سمت خود کلیه انتصابات و جابه‌جایی‌ها را با گروهی که او را هدایت می‌کنند، انجام داده. در این گزارش، ده‌ها مطلب دیگر ازجمله ارتباط نزدیک وی با رجوی، بردن رادیوهای دوربرد به خارج از کشور و اعمال نامشروع دیگر که نمی‌توان نام برد، ذکر شده است.» (خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 135، 11/5/1360، ص8، تهران - خبرگزاری پارس، 11/5/1360)

بر عهده داشت صبح امروز در یک فرودگاه نظامی در حومه پاریس به زمین نشست.

1) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 15/5/1360، ص1.

2) همان.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، ص13، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس، 7/5/1360؛ و - سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، ص10، مشهد - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 9/5/1360، ص18، مشهد - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 9/5/1360، ص19، رشت - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

8) حجت‌الاسلام محمدی ری‌شهری دادستان دادگاه‌های انقلاب ارتش، در گفت‌وگویی درباره سوابق سرهنگ معزی گفت: «براساس گزارشی که برای شهید دکتر چمران تهیه شده و دکتر چمران در زمان حیات خود آن را دراختیار دادگاه ارتش قرار داده بود، دادگاه، سرهنگ معزی را در تاریخ 5/5/1359، از ارتش اخراج کرد، ولی بعد از شروع جنگ تحمیلی، وی توسط بنی‌صدر به کار گمارده شد. براساس این گزارش، سرهنگ معزی مورد تأیید صددرصد شاه و ساواک و خلبان مخصوص شاه بود و او شاه را از ایران به مراکش انتقال داده است و هدایایی قبل و بعد از این سفر دریافت کرده است و قبل از رفتن شاه، معزی خانه و وسایل زندگی خود را می‌فروشد و در امریکا خانه می‌خرد. او پس از بازگشت، اظهار می‌دارد که می‌خواهد به فلسطین برود و مرخصی 45 روزه می‌گیرد، ولی به امریکا می‌رود و پس از چند مدت، فرمانده پایگاه هفتم شیراز می‌شود، درحالی‌که فرمانده قبلی به‌نحو شایسته‌ای انجام وظیفه می‌کرده است و در زمان فرماندهی معزی در این پایگاه، چنددستگی ایجاد می‌شود و برخلاف دستور، شورای قلابی درست کرده و درجهت مشی [سازمان] مجاهدین [خلق] حرکت نموده است.

این هواپیمای بوئینگ707 نیروی هوایی که ساعت 22:30 شب گذشته از فرودگاه مهرآباد

D166

تهران، پرواز کرده بود، پس از خارج‌شدن از مرز شمالی ایران، بدون هیچ‌گونه مشکلی از مسیر ترکیه،⁽¹⁾شرق مدیترانه، قبرس و آتن وارد فرانسه شد و با هماهنگی مسئولان این کشور به‌سمت فرودگاه نظامی "اورلی" که قبلاً یک پایگاه نظامی امریکایی بوده است، راهنمایی شد.

از سوی دیگر، با تغییر مسیر هواپیما در فضای ایران و پیگیری‌های انجام‌شده و پس از آنکه مشخص شد این هواپیما ربوده شده است، دو هواپیمای جنگنده شکاری نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران به تعقیب هواپیمای 707 پرداختند تا آن را بازگردانند، ولی پیش از آنکه به هواپیمای ربوده‌شده برسند، هواپیمای مذکور از مرز ایران خارج شد.⁽²⁾-⁽³⁾

کانال 2 تلویزیون فرانسه ساعت 14:20 به وقت محلی، تصویر ورود بنی‌صدر به پاریس را پخش کرد. در این تصاویر، بنی‌صدر که نشانه‌های آرایش زنانه و برداشتن زیر ابرو در صورتش کاملاً مشهود بود و

1) وزارت امور خارجه ترکیه با صدور اطلاعیه‌ای با لحنی محتاطانه اعلام کرد: «یک هواپیمای ایرانی که ظاهراً باید هواپیمای حامل بنی‌صدر بوده باشد، اندکی پس از نیمه‌شب سه‌شنبه، پس از اینکه مقامات ایرانی اطلاع دادند یک هواپیمای ایرانی ربوده شده [است]، وارد حریم هوایی ترکیه شد.» خبرگزاری آسوشتیدپرس از آنکارا، ضمن اعلام این خبر گفت: «در این بیانیه، افزوده شده است: خدمه هواپیما با برج مراقبت فرودگاه آنکارا تماس گرفتند و اجازه خواستند تا ازطریق شهر آنتالیا در 550 کیلومتری جنوب‌غربی آنکارا در ساحل مدیترانه، از حریم هوایی ترکیه خارج شوند و این هواپیما ساعت یک و هشت دقیقه روز چهارشنبه به‌وقت محلی، حریم هوایی ترکیه را ترک کرد، اما به مقام‌های ترکیه اطلاعی درباره حضور مسافر در هواپیما داده نشده بود. در همین حال، مقامات ایرانی به ما اطلاع دادند که یک هواپیمای آن کشور ربوده شده است. از سوی دیگر، برخی منابع در آنکارا گفتند: هواپیمای حامل بنی‌صدر از ترکیه خواسته بود برای سوخت‌گیری در آنجا فرود آید، ولی مقام‌های ترکیه این تقاضا را رد کردند.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، صص26 - 25، آنکارا - آسوشیتدپرس، 8/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص16 - 15، آنکارا - آسوشیتدپرس، 7/5/1360)

2) جزئیات نحوة ربوده‌شدن هواپیما به روایت دو نفر از خدمة آن و سرهنگ معزی در ضمیمه گزارش آمده است.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص10، 32 و 33، تهران - خبرگزاری پارس، 7/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص3.

سبیلش را هم تراشیده بود⁽¹⁾و

در کنار وی مسعود رجوی و سرهنگ بهزاد معزی خلبان مخصوص شاه، ایستاده بودند، با خبرنگاران گفت‌وگو می‌کرد.⁽²⁾

بنی‌صدر در این گفت‌وگو درباره چگونگی خروجش از ایران - بدون اشاره به نقش سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در طراحی و اجرای این کار - گفت: «دیشب ساعت 6 به وقت تهران، به من خبر دادند، و من ساعت 8:30، وارد هواپیما شدم و ساعت 10:30، به‌سوی فرانسه پرواز کردیم.»

روزنامه لیبراسیون (چاپ پاریس) با بیان ارتباط سازمان مجاهدین خلق با جریان‌های سیاسی درون حاکمیت فرانسه و هماهنگی قبلی با آنان برای پذیرش بنی‌صدر در فرانسه نوشته است: «مقامات فرانسوی قبل از روز چهارشنبه [روز فرار بنی‌صدر از ایران]، یادداشتی درباره پرواز هواپیمای بنی‌صدر به این کشور دریافت کرده بودند. نمایندگان گروه چپ‌گرای مجاهدین خلق ایران در پاریس به حزب سوسیالیست فرانسه اطلاع دادند که امشب، افرادی از ایران وارد خواهند شد. به‌دنبال این اطلاع، مقامات فرانسوی به هواپیمایی که از ایران می‌آمد، با بی‌سیم اطلاع دادند که در پایگاه نظامی "اورلی" فرود آید.»⁽³⁾

بنی‌صدر بلافاصله پس از ورود به فرانسه، از این کشور تقاضای پناهندگی سیاسی کرد و مسئولان فرانسوی نیز با آن موافقت کردند.

فرانسوا میتران رئیس‌جمهور این کشور، که به لندن سفر کرده بود، در یک مصاحبه کوتاه بدون نام‌بردن از بنی‌صدر گفت: «یک شخصیت خارجی که رئیس دولت بوده، برای حفظ جان خود خواستار پناهندگی شده است و درهای فرانسه به روی کسی که به قوانین فرانسه احترام بگذارد باز است.»⁽⁴⁾کلودشسون وزیر امور خارجه فرانسه هم دراین‌باره گفت: «ساعت 2:30، خبردار شدیم که یک هواپیمای ایرانی می‌خواهد وارد حریم هوایی فرانسه شده و فرود آید. چون این هواپیما که کمی بعد متوجه شدیم حامل آقای بنی‌صدر است، یک هواپیمای نظامی است، بلافاصله به پایگاه نظامی اورلی راهنمایی شد. در این لحظه بود که ما از جریان خبردار شدیم و طبیعتاً هواپیما خبر داد که خواهان پناهندگی سیاسی است که با تقاضای پناهندگی سیاسی هم طبق مقررات فرانسه؛ یعنی خودداری از هرنوع فعالیت سیاسی در فرانسه موافقت شد.»⁽⁵⁾

از سوی دیگر، خبرگزاری فرانسه از پاریس گزارش داد:

«چندی پیش، وزیر روابط خارجی فرانسه تلویحاً گفته بود که به اتباع هر کشوری به‌ویژه ایران که از فرانسه درخواست پناهندگی کنند، این پناهندگی داده خواهد شد. وزارت روابط

1) خبرگزاری پارس درباره وضعیت ظاهری بنی‌صدر گزارش داد: «رادیوهای کشورهای فرانسه، انگلستان، سوئیس، بلژیک و آلمان خبر دادند که بنی‌صدر درحالی‌که زیر ابروهای خود را برداشته و سبیل‌هایش را تراشیده بود با آرایش موی سر و لباس زنانه از ایران گریخته است.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص13 ضمیمه، رادیو صدای ایران، 10/5/1360)

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص13 ضمیمه، رادیو صدای ایران، 10/5/1360.

3) همان، ص32، خبرگزاری پارس، 10/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص12، پاریس - فرانس پرس، 11/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص 24 و 25، لندن - فرانس پرس، 7/5/1360.

5) روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص2.

خارجی فرانسه همچنین اعلام کرد که هواپیمای نظامی که رئیس‌جمهور سابق ایران با آن به

فرانسه آمده است، به دولت ایران پس داده خواهد شد.»⁽¹⁾

بنی‌صدر همراه با رجوی پس از گفت‌وگو با خبرنگاران و انجام‌دادن پاره ای تشریفات اداری و دریافت پناهندگی، با اسکورت پلیس مخصوص و ژاندارم به منزل مسکونی خود در محله کشن (در حومه پاریس) رفت.⁽²⁾

درپی فرار بنی‌صدر (رئیس‌جمهور مخلوع) و رجوی با هواپیمای نظامی ارتشی و آثار روانی حاصل از چنین وضعیتی در نیروی هوایی ارتش، شورای موقت ریاست‌جمهوری متشکل از آقایان رجایی (نخست‌وزیر)، هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس شورای اسلامی) و موسوی اردبیلی (رئیس دیوان‌عالی کشور) به‌همراه سرهنگ فکوری فرمانده نیروی هوایی ارتش، در دفتر نخست‌وزیری تشکیل جلسه داد. دبیر اول سفارت فرانسه در تهران هم به وزارت امور خارجه احضار شد.

شورای موقت ریاست‌جمهوری در واکنش به رخدادهای اخیر در نیروی هوایی⁽³⁾تغییراتی را در سطوح گوناگون فرماندهی ایجاد کرد. آقای هاشمی دراین‌باره گفت: «ظهر، گروهی از همافران آمدند و خیلی ناراحت بودند و خواهان تصفیه فوری در نیروی هوایی بودند. باتوجه‌به فرار بنی‌صدر با هواپیمایی از این نیرو، در دفتر آقای رجایی، فوراً جلسه ای با حضور آقای موسوی اردبیلی و سرهنگ فکوری فرمانده نیروی هوایی تشکیل دادیم. سرهنگ فکوری خیلی ترسیده و تعادل خود را از دست داده [بود] و می‌گفت نیروی هوایی با این دو مورد فرار هواپیما متزلزل شده است. گفتیم زمینه خوبی برای تصفیه ضدانقلاب در نیرو پیش آمده. با مشورت انجمن اسلامی، سیاسی - ایدئولوژی نیرو و دادگاه انقلاب ارتش، تصمیمات مهمی گرفتیم. ستاد فرماندهی و فرماندهان پایگاه‌ها را عوض کردیم. جانشین فرمانده را آقای سرهنگ معینی قرار دادیم. اختیارات آقای فکوری را به معینی دادیم. عصر در [جلسه] شورای امنیت شرکت کردم و تصمیماتی اتخاذ کردیم. توسط احمد آقا [خمینی] به امام پیغام دادیم و از امام نظر خواستیم. امام با تغییراتی در ارتش برای اطمینان بیشتر موافقت کردند.»⁽⁴⁾

همچنین در اعتراض به اقدام فرانسه در پذیرش بنی‌صدر، مسئول سفارت فرانسه در تهران به وزارت امور خارجه احضار شد. معاون سیاسی وزارت امور خارجه در دیداری با وی، ضمن تشریح جرائم بنی‌صدر، درخواست کتبی ایران مبنی‌بر استرداد بنی‌صدر را به او ابلاغ کرد.

پس از پایان این دیدار، معاون سیاسی وزارت امور خارجه گفت: «در این دیدار، به دبیر اول سفارت فرانسه گفته شد که بنی‌صدر شخصی است که مورد تنفر ملت ایران است و به دلایل متفاوت جنایی و حقوقی تحت تعقیب قانونی مقامات قضایی کشورمان قرار دارد و حکم جلب

1) روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص 10 و 11، تهران - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

3) جمعه قبل (2/5/1360) نیز یک خلبان نیروی هوایی، هواپیمایی نظامی را ربوده و به مصر برده بود.

4) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360) به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، صص 186 - 184.

وی مدت‌ها است ازسوی دادگاه انقلاب اسلامی و دادستانی کل کشور ایران، صادر شده است.»

معاون سیاسی وزارت امور خارجه در تبیین جرائم بنی‌صدر برای دبیر اول سفارت فرانسه، به توطئه علیه جمهوری اسلامی ایران و نیز سرقت هواپیما از نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد. وی همچنین گفت که بنی‌صدر باید درمورد اسناد و مدارک به‌دست‌آمده از لانه جاسوسی نیز پاسخ‌گو باشد.

در غیاب سفیر فرانسه در تهران که به تبریز رفته است، دبیر اول این سفارتخانه مسئولیت وی را به عهده دارد.⁽¹⁾

بهزاد نبوی وزیر مشاور در امور اجرایی و سخنگوی دولت نیز در اولین واکنش دولت به ماجرای فرار بنی‌صدر گفت: «آقای بنی‌صدر تنها به‌عنوان یک مجرم سیاسی مطرح نیست، بلکه به‌عنوان یک مجرم قضایی ازسوی مقامات قضایی ایران تحت تعقیب است. مسئله مهم در این ماجرا، ورشکستگی خط بنی‌صدر است. البته ما انتظار فرار بنی‌صدر را داشتیم، چراکه می‌دانستیم آقای بنی‌صدر اهل خانه تیمی نبود و نیست و درحال‌حاضر، روابط سازمان مجاهدین خلق و بنی‌صدر در حد بسیار اعلایی است.»⁽²⁾

هفده تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در نامه ای خواستار پاسخ‌گویی وزیر دفاع و فرمانده نیروی هوایی ارتش درخصوص دو مورد هواپیماربایی - شامل فرار یک هواپیمای بوئینگ707 نظامی نیروی هوایی به مصر و پناهنده‌شدن خلبان آن به این کشور و همچنین فرار بنی‌صدر و رجوی با هواپیمای بوئینگ707 نظامی دیگر - شدند. در متن انتشاریافتة این نامه آمده است:

«1. باتوجه‌به شرایط خاص کشور و دولت [در] جنگ، چه عواملی موجب گردیده‌اند که هواپیمای بوئینگ707 نظامی در هفته پیش، با 5 سرنشین از آسمان ایران گریخته و [سرنشینان] به مصر پناهنده شوند.

برخلاف مندرجات رسانه‌های گروهی، گفته می‌شود که این هواپیما هنوز با سرنشین‌هایش به کشور بازنگشته است. این اخبار تا چه حد صحت دارد و علت آن چیست.

طبق خبر واصله، هواپیمای بوئینگ707 نظامی دیگری با چند سرنشین، ازجمله ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور معزول و مسعود رجوی رهبر مجاهدین خلق، از ایران گریخته و ساعت 7:20 صبح امروز به وقت تهران [7 مرداد 1360]، در پاریس به زمین نشسته است. چه عواملی در این توطئه خیانت‌بار دست داشته‌اند و چگونه است که دستگاه اطلاعاتی ارتش و نیروی هوایی از این توطئه غافل مانده‌اند.

از قرار اطلاع، این دو خلبان که با دو هواپیما به‌فاصله تقریباً یک هفته از ایران گریخته‌اند و این واقعیت تلخ که گفته می‌شود خلبان فراری اولی از کودتاچیان و دومی خلبان مخصوص شاه معدوم بوده، نشانگر آن است که اولاً پاره ای از عناصر فاسد و خائن، از ارتش جمهوری اسلامی خصوصاً نیروی هوایی تصفیه نشده‌اند و ثانیاً این افراد مزدور در داخل نیروهای بسیار مؤمن و

1) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص16؛ و - روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص15.

2) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص16؛ و - روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص3.

فداکار جانباز ارتش جمهوری اسلامی نفوذ کرده و شبکه توطئه را تشکیل داده‌اند و به‌قصد بدنام

کردن ارتش دلیر و خیانت به کشور، ملت و انقلاب اسلامی ایران، به چنین اعمال ننگینی دست می‌زنند. در این ماجراهای خیانت‌بار چه کسانی کوتاهی نموده یا مقصر می‌باشند.

5. تاکنون چه اقداماتی برای خنثی‌کردن این‌قبیل توطئه‌ها و همچنین شناسایی و تعقیب و دستگیری عوامل این دو ماجرا انجام داده‌اید.»⁽¹⁾-⁽²⁾

چند ساعت پس از اعلام فرار ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی و اقدام دولت فرانسه در اعطای پناهندگی به آنان، این واقعه به یکی از موضوعات مهم خبری رسانه‌های دنیا تبدیل شد.

باوجود سخنان وزیر امور خارجه فرانسه مبنی‌بر "ضرورت رعایت قوانین فرانسه توسط پناهندگان سیاسی" و تأکید وی بر تعهدگرفتن از بنی‌صدر برای رعایت قوانین پناهندگی و موضع‌گیری نکردن علیه سایر کشورها، چند خبرگزاری با بنی‌صدر، رجوی و حتی خلبان هواپیما مصاحبه‌هایی ترتیب دادند.⁽³⁾و آنان نیز علیه ایران سخنانی مغرضانه بیان کردند.

اولین مصاحبه با بنی‌صدر پس از اخذ پناهندگی، در محل اقامت او در محله کشن در حومه پاریس، که تعدادی پلیس فرانسوی مجهز به لباس ضدگلوله و مسلح به اسلحه‌های خودکار از آن محافظت می‌کردند، انجام شد. در این گفت‌وگو، بنی‌صدر که در مدت مخفی‌بودن در خانه امن سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، اخبار را فقط از کانال‌های سازمان دریافت می‌کرد و براساس اخبار و تحلیل‌های دریافتی از سازمان، به مسائل پیرامون خود می‌نگریست، تصویری خیالی از اوضاع داخلی ایران ازجمله انتخابات ریاست‌جمهوری (2 مرداد 1360) و نحوه حضور مردم در آن، دلایل و شیوه خروجش از کشور ترسیم کرد. در بخشی از این مصاحبه که از رسانه‌های فرانسه پخش شد، بنی‌صدر در پاسخ به سؤال خبرنگاران درباره چگونگی زندگی

1) به گزارش خبرگزاری پارس، امضاکنندگان این نامه عبارت بودند از: علی‌محمد بشارتی، دری نجف‌آبادی، محمد موحدی کرمانی، مهاجرانی، سبحان‌اللّهی، فواد کریمی، علی موحد ساوجی، محمد رشیدیان، علی‌اکبر ناطق نوری، مرتضی الویری، موسوی خراسانی، اسدالله بیات، منوچهر استکی، محمدعلی هادی، ابوالقاسم وافی، اسدالله کیان ارثی، حسن‌زاده. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، ص14)

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، ص14.

3) از آنجایی که براساس قوانین پناهندگان سیاسی کشور فرانسه، انجام‌دادن هرگونه فعالیت سیاسی؛ ازجمله موضع‌گیری علیه سایر کشورها توسط شخص پناهنده ممنوع است، خبرگزاری فرانس پرس از پاریس، گزارش داد: «یک مقام عالی‌رتبه وزارت امور خارجه، بعدازظهر امروز، به‌منظور یادآوری تعهد ابوالحسن بنی‌صدر درمورد رعایت قوانین پناهندگی سیاسی در فرانسه، با وی تماس گرفت. براساس این گزارش، محافل رسمی فرانسه دربرابر اظهارات امروز بنی‌صدر در مقابل اقامتگاهش و انجام مصاحبه مطبوعاتی ازطرف او ابراز نگرانی کردند.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، ص16، پاریس - فرانس پرس، 7/5/1360)

مخفیانة یک هفتة اخیر خود در تهران گفت: همان‌طورکه مشاهده کردید، خیلی سعی کردم فقط

با امام خمینی تماس بگیرم، به‌نحوی‌که من بتوانم از همه مردم بخواهم که به انفجارها پایان دهند. همان‌طورکه می‌دانید و از طرف دیگر نیز انفجارها هست، ولی مقاومت مردم خیلی بیش از حد تصور است. مطمئن هستم که مطابق آمارگیری‌هایی که در تمام بخش‌ها انجام گرفته، فقط 15٪ جمعیت مردم ما در انتخابات شرکت کرده‌اند.

پس از مصاحبه با بنی‌صدر، خبرنگار به گفت‌وگو با مسعود رجوی پرداخت. در این مصاحبه رجوی که تا آن زمان چهره چندان شناخته‌شده ای برای عموم غربی‌ها نبود و یکی از همراهان رئیس‌جمهور معرفی می‌شد، در اولین فرصت، خود و سازمان مجاهدین را تاحد رئیس‌جمهور بالا برد و به‌عنوان مجموعه ای که می‌توان برای اجرای اقدامات بعدی روی آن حساب کرد، معرفی کرد. وی در پاسخ به سؤالات خبرنگاران گفت: «همان‌طورکه می‌دانید، رئیس‌جمهور بنی‌صدر نامه ای به من نوشت که در آن از من خواسته تا نهضت مقاومت (نوعی شورای رهبری کشور) را سامان دهم. ما مطمئن هستیم که بیش از 80٪ از مردم ایران، از ما؛ یعنی بنی‌صدر و مجاهدین حمایت می‌کنند.»

وی در پاسخ به سؤال زمان بازگشت به تهران اظهار کرد: «امیدوارم هرچه زودتر، به ایران برگردیم، چون اولاً همراه رئیس‌جمهورمان به اینجا آمده‌ایم؛ ثانیاً کارهایی داریم که اینجا باید انجام دهیم.»⁽¹⁾

مصاحبه بعدی را رادیو لندن با بنی‌صدر انجام داد. در این گفت‌وگو، بنی‌صدر با تفصیل بیشتری درمورد امور داخلی ایران، انتخاب محمدعلی رجایی و همکاری سازمان مجاهدین خلق اظهارنظر می‌کرد. وی در سخنانش، اقدامات مسلحانه سازمان مجاهدین خلق علیه مردم کوچه و خیابان و شرکت در ترورها و بمب‌گذاری‌ها را "مقاومت" نامید و با تعبیر "مسابقه اعدام و انفجار" به توجیه اقدامات مجاهدین خلق پرداخت.⁽²⁾

در بخشی از این مصاحبه که ساعت 19 از رادیو لندن و به زبان فارسی پخش شد، بنی‌صدر درباره دلیل خروج از ایران گفت: «بعد از دوم مرداد [انتخابات ریاست‌جمهوری]، وضع متفاوت است با قبل از دوم مرداد. از دوم مرداد، مردم ایران با عدم شرکت در انتخابات، درحقیقت، رأی خودشان را در 5 بهمن 1358 از نو تأیید کردند و این وظیفه سنگینی است که برعهده من قرار گرفت و دفاع از

1) همان، صص 17 - 15، تهران - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

2) شایان ذکر است که همه تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات برای خروج از کشور، براساس تحلیل‌ها و تصمیمات سازمان مجاهدین خلق انجام شده بود و این موضوع در مصاحبه‌های بعدی بنی‌صدر و رجوی به‌صراحت بیان شده است. در اولین روز ورود بنی‌صدر و رجوی به فرانسه، خبرگزاری یونایتدپرس همین نکته را به نقل از رجوی عنوان کرد. این خبرگزاری در گزارش خود امروز دراین‌باره آورده است: «مسعود رجوی گفت بنی‌صدر تنها ساعت 6 بعدازظهر، از برنامه فرارش به خارج از کشور آگاه شد و آنها حدود 4 ساعت پیش از پرواز، بنی‌صدر را در جریان امر قرار داده بودند. بنی‌صدر نیز با تأیید این موضوع گفت ساعت 18 به وقت تهران، به من خبر دادند و من ساعت 20:30، وارد هواپیما شدم و در ساعت 22:30 به‌سوی فرانسه پرواز کردیم.» (روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص2)

انقلاب و دستاوردهای انقلاب که همه به تاراج رفتند.» وی درباره سؤال بعدی خبرنگار رادیو

بی‌بی‌سی که پرسید: «نظر شما الآن نسبت به آیت‌الله خمینی چیست؟»، اظهار کرد: «من خودم هم از سه هفته پیش، یک پیامی برای ایشان فرستادم؛ مفصل و در آنجا شرح دادم که اینها، این مسئولیت‌های وضعیت کشور، مسئولیت‌هایی نیست که بتوان ایشان را مبرا از آنها دانست.»

بنی‌صدر درباره خروج از ایران، که با همکاری سازمان مجاهدین خلق و هواپیمای ارتشی و خلبان نیروی هوایی انجام شد، نیز گفت: «خلبان سرهنگ معزی یک طرحی را برای خارج‌کردن من در ایران تنظیم کرد [و] سازمان مجاهدین خلق به من اطلاع دادند. ساعت هشت‌ونیم بعدازظهر دیروز، به فرودگاه مهرآباد آمدم و در پایگاه هوایی سوار هواپیما شدم. هواپیما پرواز کرد، آمد پاریس. من به شما می‌گویم که ما در آنجا قوی‌تر از حکومت هستیم، منتها مسئله این است که ما نمی‌خواهیم این مسابقه بین انفجار و ترور برای ما به‌صورت طولانی دوام بیاورد.»⁽¹⁾

درپی فرار مسعود رجوی و بنی‌صدر به پاریس، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اطلاعیه ای که آن را پیام مسعود رجوی هنگام فرار به خارج از کشور خوانده است، منتشر کرد. در بخشی از این اطلاعیه، رجوی به توضیح و توجیه دلیل ترک کشور پرداخته و هدف از این اقدام را پیشرفت هرچه سریع‌تر امور مربوط به مقاومت عنوان کرده و نوشته است:⁽²⁾

«براساس مصالح عالیة شورای ملی مقاومت، تصمیم بر این شد تا به‌منظور حفاظت، پیشرفت و خنثی‌کردن مخاطرات و توطئه‌هایی که علیه جان رئیس‌جمهور دکتر بنی‌صدر وجود دارد و همچنین به‌منظور پیشرفت هرچه سریع‌تر امور مربوط به"مقاومت" (چه در داخل و چه به‌منظور بین‌المللی) موقتاً رئیس‌جمهوری و من به خارج از کشور اعزام گردیم.»⁽³⁾

رجوی در بخش دیگری از این پیام از خلبان هواپیما با عناوینی مانند"برادر مجاهد" و "سمبل و نماینده پرسنل ارتش" یاد کرده و نوشته است:

«و لذا هم‌اکنون در معیت آقای بنی‌صدر، عازم فرودگاه هستیم. یکی از برجسته‌ترین سمبل‌ها و نمایندگان پرسنل مردمی ارتش و نیروی هوایی سرهنگ خلبان برادر مجاهد بهزاد معزی، کمک‌کار ما در پرواز حاضر است، که امیدوارم در خدمت پیروزی انقلاب قدم مؤثری باشد. ضمن تقدیر و تشکر از تمام پرسنل انقلابی و مردمی ارتش که چنین نمایندگان جسور و جانبازی در دامن خود پرورانده‌اند و با پیام و وصیت مقاومت، فعلاً از همه شما خداحافظی می‌کنم.

مسعود رجوی سه‌شنبه شب 6/5/1360»⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص 3 - 1 ضمیمه، رادیو لندن، 7/5/1360.

2) متن نامه بنی‌صدر به رجوی درباره تشکیل شورای ملی مقاومت و پاسخ رجوی به وی در ضمیمه این گزارش آمده است.

3) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه بررسی و تحلیل رویدادهای ایران و جهان، شماره 4، شهریور 1360، ص61.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

در اولین روز اقامت بنی‌صدر و رجوی در پاریس، بیشتر رسانه‌های خبری دنیا به انعکاس خبر فرار آنها و تحلیل وقایع جاری ایران پرداختند. نکته جالب‌توجه در این تحلیل‌ها، ناخرسندی بعضی رسانه‌های غربی از این اقدام است، چراکه (به‌زعم آنها) این اقدام موجب کم‌شدن مقاومت در مقابل جمهوری اسلامی در داخل کشور و شکست برنامه‌های این گروه‌ها برای ساقط‌کردن نظام جمهوری اسلامی است.

برخی رسانه‌ها نیز اعطای پناهندگی به بنی‌صدر را با حضور چندماهه امام خمینی در نوفل لوشاتو در حومه پاریس پیش از پیروزی انقلاب، مقایسه کرده و با شبیه‌سازی این دو واقعه به توجیه رفتار دولت فرانسه پرداختند.

رادیو بی‌بی‌سی به نقل از ریچارد اوین هایمر خبرنگار و مفسر بخش شرقی خود، ماجرای فرار را "عقب‌نشینی تاکتیکی" خواند و اعلام کرد:

«ظرف چند هفته، نشانه‌هایی از بروز نارضایی عمومی نسبت به بنیادگرایان و فشار بیشتر رژیم در تهران به چشم خورده است. باآنکه پس از برکناری آقای بنی‌صدر از ریاست‌جمهوری در ماه گذشته، اوضاع پیچیده و ناآرام بوده است، مع‌ذلک حزب جمهوری اسلامی که تاکنون موفق بوده است، از خود نشانه‌های مقاومت نشان می‌دهد. حزب جمهوری اسلامی علی‌رغم ازدست‌دادن آیت‌الله بهشتی از رهبری حزب، به‌همراه تعداد زیادی از اعضای برجسته آن در جریان انفجار ماه گذشته در مرکز این حزب، باز توانسته است اتحاد خود را ولو به‌طور موقت حفظ نماید.

اما آنچه درست مشخص نیست، آن است که چگونه آقای بنی‌صدر و یا آقای رجوی قصد دارند به جریان مخالفت از پاریس کمک نمایند و یا آن‌طورکه وعده داده‌اند به‌زودی عازم ایران شوند.»

این رادیو در ادامه با اشاره به اتحاد جریان‌های مخالف رژیم شاه در ماه‌های قبل از انقلاب و دوران حضور امام خمینی در نوفل لوشاتو، به مقایسه وضعیت آن زمان با موقعیت کنونی پرداخت و باتوجه‌به اوضاع آشفته اپوزیسیون در خارج از کشور، از امکان ایجاد اتحادی علیه جمهوری اسلامی اظهار ناامیدی کرد و افزود: «شرایط فرانسة امروز با شرایط این کشور در سال 1978، که آیت‌الله خمینی در دهکده کوچک نوفل لوشاتو سکونت گزید، تفاوت دارد. در آن موقع، تمام گروه‌هایی که به‌دور آیت‌الله خمینی حلقه زده بودند، از چپ، از راست و از مسلمان و غیرمسلمان همه در مخالفت با شاه هم‌صدا بودند، اما درحال‌حاضر، یک چنین هم‌صدایی و اتحاد حتی اگر دشمن مشترک رژیم، بنیادگرایان حزب جمهوری اسلامی فرض شود، وجود ندارد. جناح‌های مخالف خارج از کشور از شاه‌پرستان گرفته تا چپ‌گرایان و در حدفاصل آنها چندین گروه ملی‌گرا با اختلاف و شکاف روبه‌رو هستند.»

رادیو لندن در پایان افزود: «اگر آقای بنی‌صدر موفق شود با همکاران سابق خود که هنوز

طرف‌دارانی در ایران دارند؛ مانند آقای نزیه وزیر سابق نفت و آقای مدنی (رقیب وی در مبارزات ریاست‌جمهوری) اتحادی ایجاد نماید، آن‌گاه می‌تواند یک پایگاه سیاسی که در زمان ریاست‌جمهوری نیز به آن دست نیافت، برای خود کسب کند.»⁽¹⁾

رادیو اسرائیل نیز در بخشی از تحلیل خود درباره این موضوع آورده است:

«علی‌رغم همه کوشش‌ها و تلاش‌هایی که دولت ایران و مقامات انتظامی آن پس از عزل آقای بنی‌صدر از مقام ریاست‌جمهوری و متواری‌شدن وی برای به‌دام‌انداختن او مبذول داشتند، وی توانست از مرزهای ایران بگریزد و خود را به پاریس پناهگاه غالب گروه‌های مخالف رژیم کنونی ایران، برساند. این نیز جالب است که در این مسافرت، آقای مسعود رجوی که تنها چند روز پیش، آقای بنی‌صدر از مخفیگاه خود، وی را به نخست‌وزیری منصوب کرد، او را همراهی می‌کند. همان‌طورکه آقای بهزاد نبوی سخنگوی دولت ایران، امروز اعلام داشت، بنی‌صدر مهره تازه ای است که به شطرنج اپوزیسیون افزوده می‌گردد؛ مهره ای که به‌سختی می‌توان جای او را در این صفحه شطرنج مشخص نمود. آقای بنی‌صدر که خود از پایه‌گذاران اصلی رژیم فعلی ایران بوده و حساس‌ترین سمت‌ها را در انقلاب اسلامی این کشور ازقبیل ریاست شورای انقلاب، فرماندهی کل قوا، وزارت و ریاست‌جمهوری به عهده داشته، چگونه می‌تواند اکنون در کنار کسانی که تا زمانی کوتاه قبل از این، آنها را خائن و منافق یاد می‌کرد، جا بگیرد.⁽²⁾

از سوی دیگر، مقامات دولتی ایران که نتوانسته‌اند از فرار رئیس‌جمهوری معزول خود آن‌هم با یک هواپیمای نظامی جلوگیری کنند، به‌احتمال‌زیاد، در پاسخ درخواست استرداد وی نیز از دولت فرانسه جواب مثبت نخواهند شنید. فرار آقای ابوالحسن بنی‌صدر از ایران اگر هم تأثیر چندانی بر رژیم تهران و یا مخالفان آن در خارج از کشور نداشته باشد، ولی به‌هرحال گویای مرحله ای از تاریخ سیاسی کشور و به‌خصوص روند انقلاب اسلامی ایران است و گشاینده افکاری است که احتمالاً رسانه‌های گروهی را مدتی سرگرم خواهد داشت.»⁽³⁾

رادیو مسکو نیز در تفسیری با عنوان "دسایس امپریالیست‌ها علیه ایران" فرار بنی‌صدر و اعطای پناهندگی به وی را زمینه‌ساز تلاش نیروهای امپریالیستی برای بهره‌گیری از این ماجرا به‌منظور توسعه دسیسه‌کاری‌های خود خواند و گفت:

«نکته جالب‌توجه اینجا است که در روز ورود بنی‌صدر به پاریس، به شاپور بختیار نخست‌وزیر پیشین رژیم شاه، که در پایتخت فرانسه به سر می‌برد، امکان داده شد از تلویزیون پاریس بیاناتی ایراد کند. هم‌زمان با آن، در صفحات مطبوعات بورژوازی، نام سرلشکر غلامعلی اویسی اینجا و آنجا به چشم می‌خورد.»

این رادیو در پایان افزود: «آنها در همکاری نزدیک با سازمان سیای امریکا، به فعالیت

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، صص 3 و 4 ضمیمه، رادیو لندن، 8/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، ص4 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 7/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 131، 8/5/1360، صص 32 و 33، خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

ضدایران مشغول‌اند. واشنگتن ته‌مانده‌های شاه‌پرستان را که از ایران طرد شدند، با جد و جهد برای استفاده در ایران به‌منظور احیای مواضع امپریالیستی خود آماده می‌کند. در چهل‌وپنج کیلومتری پاریس در سربازخانه‌هایی که دراختیار بختیار گذاشته شده، گروه‌هایی از افسران شاه‌پرست ایرانی و کارمندان پیشین پلیس مخفی شاه، ساواک، مجدانه تعلیم می‌بینند. سرلشکر اویسی یکی از رهبران این تعلیمات است. خبرگزاری‌های غربی با اشاره به ورود بنی‌صدر به پاریس، صاف و پوست‌کنده درباره اهمیت هماهنگ‌ساختن فعالیت گروه‌های گوناگون مهاجرین قلم‌فرسایی می‌کنند.»⁽¹⁾s

ضمیمه گزارش97: گزارش لحظه‌به‌لحظه حمله عراق به شمال کرخه‌کور

در اسنادی که بعدها از دشمن به دست نیروهای خودی افتاد، وضعیت نیروهای عراقی در گزارش لحظه‌به‌لحظه عملیات ترسیم شده که حاکی‌از شکست آنها است.

باوجود برتری و تسلط نیروهای ایرانی، فرمانده تیپ1 پیاده عراق ساعت 3:35 صبح، در تماس با فرمانده لشکر9 زرهی وضعیت نیروهای خود را در فاصله 300 متری خاکریز ایرانی‌ها خوب توصیف کرد و ساعت 3:50 گزارش داد که خاکریز اول تصرف و نیروهای دشمن (ایران) منهدم شدند. 3 دقیقه بعد (3:53 صبح)، از درگیری شدید با ایرانی‌ها و ساعت 4 از آتش پرحجم تانک‌ها و سلاح‌های سبک دشمن (ایران) بر نیروهای خود خبر داد و درخواست کمک کرد. فرمانده تیپ1 پیاده عراق ساعت 4:45، با اشاره به شمار فراوان نیروهای دشمن (ایرانی)، که شامل تانک‌ها و نیروهای پیاده است، مجدداً درخواست نیروهای کمکی از تیپ19 پیاده را مطرح کرد که فرمانده لشکر9 عراق اعلام کرد که علاوه‌بر تیپ19 پیاده، تیپ43 زرهی را راهی خط اول کرده است. ساعت 5 صبح نیز به تیپ30 زرهی برای حرکت به جلو آماده‌باش داده شد و در همین زمان، فرمانده تیپ19 پیاده عراق که نیروهایش به نزدیکی خاکریز اول رسیده بودند، از وخیم‌شدن وضعیتشان خبر داد.

با اعلام این خبر، که به‌معنای ناکامی در تصرف اهداف و حاکی‌از عقب‌آمدن نیروها بود، فرمانده لشکر9 عراق پس از دستور مجدد به تیپ پیاده 19 و تیپ43 زرهی مبنی‌بر اقدام"جهشی" برای حمایت از نیروهای تیپ1، به فرمانده این تیپ اعلام کرد که" هیچ‌گونه عقب‌نشینی پذیرفته نمی‌شود"و می‌بایست در مواضعی که تصرف شده (!) مقاومت نمایند.

اما باتوجه‌به اینکه خاکریز اول عملاً تصرف نشده بود که بتوان آن را حفظ کرد، نیروهای تیپ19 که برای کمک جلو رفته بودند، نه‌تنها قادر به کمک به نیروهای تیپ1 نشدند، بلکه به‌دلیل دورخوردن، تعدادی اسیر نیز دادند. دستور فرمانده لشکر برای متزلزل‌نشدن نیروهای تیپ19 نیز نتیجه نداد. خلاصه وقایع ثبت‌شده در یک سند ترجمه‌شده عراقی بین ساعت 5 تا 5:20 بامداد، بیانگر وضعیت آنان است:

«شماره 3978 (0) ق ص (0) شب قدر (0) در ساعت 5، خاکریز دشمن اشغال، ولی درنتیجة اجرای پاتک توسط دشمن و گشودن آتش شدید وضعیت گردان وخیم شده است.

در ساعت 5، به تیپ43 زرهی دستور داده شده با انجام جهشی به‌منظور اشغال خاکریز اول، تیپ1 پیاده را پشتیبانی نماید و از گردان تانک حیفا نیز خواستیم تا برای پشتیبانی تیپ1 پیاده پیشروی کند.

در ساعت 5، به فرمانده تیپ1 پیاده گزارش داده شد که تیپ430 زرهی و تیپ30 زرهی برای رسیدن به خاکریز و پشتیبانی و حفاظت از جناح راست آن تیپ حرکت داده شده و از تیپ مذکور نیز خواستیم ضمن

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 132، 8/5/1360، صص 5 و 6 ضمیمه، رادیو مسکو، 8/5/1360.

مقاومت به گردان تانک حیفا دستور اجرای پشتیبانی و پیشروی را بدهد.

در ساعت 5:10، به تیپ1 پیاده دستور داده شده که هیچ‌گونه عقب‌نشینی پذیرفته نمی‌شود و می‌بایست در مواضعی که تصرف شده، مقاومت نماید و جهت تأمین جناح راست، نیروهای تقویتی تیپ43 زرهی اعزام خواهند شد. از تیپ19 پیاده که در جناح چپ استقرار دارد، خواسته شد که گردان تانک حیفا گردان پیادة زیر امر خود را به جلو حرکت دهد و به‌هیچ‌وجه خاکریز را ترک نگویند.

در ساعت 5:10، از تیپ19 پیاده خواسته شد تا به‌سرعت برای ایجاد تماس با تیپ1 پیاده حرکت نماید و از او خواستیم (تیپ1 پیاده) تا یک گروهان تانک را به جناح چپ فرستاده و در مواضع مقاومت نماید. به آنها اطلاع داده شد که تیپ43 زرهی و تیپ30 زرهی برای اشغال خاکریز و تقویم پشتیبانی پیشروی کرده‌اند. ضمناً با هیچ‌گونه عقب‌نشینی نیروی پیاده موافقت نمی‌شود، بلکه می‌بایست در مواضع خود مقاومت نموده و با نیروهای خود هماهنگی نمایند و از او خواستیم تا با گردان پیاده و گروهان تانک تماس برقرار نموده و به آنها اطلاع دهد تا در مواضع خود مقاومت نمایند.

در ساعت 5:15، از تیپ1 پیاده خواستیم در مواضع خود مقاومت نموده تا اینکه تیپ43 زرهی و تیپ30 زرهی برای اشغال خاکریز برسند.

در ساعت 5:15، فرمانده لشکر9 زرهی با فرمانده تیپ43 زرهی تماس برقرار نموده و او را در جریان موقعیت تیپ19 پیاده قرار داده و از ایشان خواست یک گروه رزمی برای تقویت جناح چپ تیپ19 پیاده اعزام دارد، زیرا احتمال می‌رود توسط دشمن احاطه شوند و از او خواست که باقیمانده آن تیپ با هماهنگی تیپ30 زرهی به‌منظور اشغال خاکریز هرچه سریع‌تر جهشی انجام داده تا وضعیت تیپ19 پیاده متزلزل نشود.

در ساعت 5:15، تیپ30 زرهی گزارش داد که این تیپ برای اجرای مأموریت در ساعت 5:00، حرکت نموده و از او خواستیم تا با تیپ43 زرهی برای اشغال خاکریز هماهنگی نماید.

در ساعت 5:15، به‌منظور مقابله با وضعیت به‌هنگام ضرورت، درخواست هلیکوپتر نمودیم. در ساعت 5:20، از تیپ19 پیاده درباره وضعیت جویا شدیم، جناب فرمانده لشکر با فرمانده تیپ19 پیاده تماس برقرار نمود و او (فرمانده تیپ19 پیاده) به وی اطلاع داد که بخشی از واحدهای او عقب‌نشینی نموده و پشت گردان تانک عکا قرار گرفته‌اند. به ایشان نیز اطلاع داده شد یک گروه زرهی را به جناح چپ جهت تقویت وضعیت تیپ اعزام داشته‌ایم. فرمانده لشکر به ایشان ابلاغ نمود که هیچ‌گونه عقب‌نشینی پذیرفته نمی‌شود و می‌بایست رهنمودهای آقای رئیس‌جمهور را به یاد آوری و ما هیچ‌گونه عقب‌نشینی را نمی‌پذیریم و از او خواستیم تا یک افسر ستاد را برای جلوگیری از گریختن افراد و حرکت‌دادن گردان و گروهان به جلو اعزام دارد و گفته شد که ما تیپ30 زرهی و تیپ43 زرهی را به‌سوی خاکریز حرکت دادیم و با این اقدام، وضعیت بهتر خواهد شد و مجدداً تأکید شد که ما هیچ‌گونه عقب‌نشینی را مطلقاً نمی‌پذیریم.»

ورود تیپ30 زرهی عراق نیز کاری را از پیش نبرد و تا ساعت 6 صبح، پاتک عراق به‌طور کامل شکست خورد و توپخانه لشکر9 عراق آتش پرحجمی جلو نیروهای خودش اجرا کرد.⁽¹⁾

ضمیمه گزارش100: جزئیات اعتبارات تخصیصی بنیاد امور جنگ‌زدگان به استان‌های مختلف

بنیاد امور جنگ‌زدگان سهمیه مالی اختصاص‌یافته به هر استان برای رفع احتیاجات مهاجران جنگی را که براساس تعداد افراد پذیرفته‌شده تقسیم گردیده است، به شرح زیر اعلام کرد:

«خوزستان، مبلغ 1 میلیارد و 333 میلیون و 47 هزار و 366 ریال.

1) سند شماره 78769 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 7/5/1360، صص 15 - 11.

کرمانشاهان، مبلغ 444 میلیون و 715 هزار و 900 ریال.

فارس، مبلغ 416 میلیون و 632 هزار و 553 ریال.

لرستان، مبلغ 359 میلیون و 283 هزار و 635 ریال.

اصفهان، مبلغ 333 میلیون و 415 هزار و 778 ریال.

کمیته اجرایی استان تهران، مبلغ 202 میلیون و 338 هزار و 942 ریال.

ایلام، مبلغ 175 میلیون و 545 هزار و 750 ریال.

استان مرکزی، مبلغ 165 میلیون و 524 هزار و 269 ریال.

بوشهر، مبلغ 158 میلیون و 919 هزار و 813 ریال.

کهگیلویه و بویراحمد، مبلغ 75 میلیون و 122 هزار و 600 ریال.

استان هرمزگان، مبلغ 66 میلیون و 740 هزار و 551 ریال.

چهارمحال و بختیاری، مبلغ 65 میلیون و 721 هزار و 543 ریال.

همدان، مبلغ 53 میلیون و 873 هزار و 636 ریال.

خراسان، مبلغ 44 میلیون و 990 هزار و 559 ریال.

مازندران، مبلغ 28 میلیون و 206 هزار و 558 ریال.

آذربایجان‌غربی، مبلغ 19 میلیون و 716 هزار و 236 ریال.

کرمان، مبلغ 19 میلیون و 547 هزار و 380 ریال.

یزد، مبلغ 18 میلیون و 302 هزار و 491 ریال.

کردستان، مبلغ 17 میلیون و 469 هزار و 964 ریال.

زنجان، مبلغ11 میلیون و 614 هزار و240 ریال.

[خراسان] باغرود، مبلغ 10 میلیون و 731 هزار و 800 ریال.

گیلان، مبلغ 9 میلیون و 539 هزار و 255 ریال.

سمنان، مبلغ 8 میلیون و 704 هزار و 989 ریال.

آذربایجان‌شرقی، مبلغ 7 میلیون و 512 هزار و 260 ریال.

جمع کل، 4 میلیارد و 47 میلیون و 218 هزار و 98 ریال.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش108: جزئیات نحوه ربوده‌شدن هواپیمای نظامی حامل بنی‌صدر و رجوی به روایت دو خدمه آن و سرهنگ معزی

دو تن از خدمه هواپیمای بوئینگ707 ارتش در بازگشت از فرانسه جزئیات ماجرای ربودن هواپیما و چگونگی فرار بنی‌صدر و رجوی را تشریح کردند. یکی از این همافران با اشاره به اینکه ساعت 6:21 مورخ 6 مرداد 1360، برای اعزام به مأموریت جنگی مشغول بازرسی قسمت‌های مختلف هواپیما بودند، گفت: «هنگام بازرسی هواپیما متوجه شدم که درِ یکی از دو توالت هواپیما قفل است و می‌خواستم آن را به اطلاع مسئولین برسانم که مردی مسلح مرا دستگیر کرد و مدعی شد که در هواپیما بمب‌گذاری شده و کوچک‌ترین حرکت باعث انفجار خواهد شد و پس از چند لحظه دیدم که همافر دیگری را نیز دستگیر کردند و به آن قسمت آوردند.»

همافر دوم نیز دراین‌باره گفت: «آن شب پس از اینکه هواپیما را بازرسی کردیم، سرهنگ معزی در هواپیما را بست و در پاسخ به سؤال من که پرسیدم چرا همافر اول در هواپیما نیست، گفت: عیبی ندارد، اما من کنجکاو شده بودم و خواستم برای جست‌وجو به قسمت عقب هواپیما بروم که شخصی با دادن سه ایست از جلورفتن من ممانعت کرد و در همان لحظه، در توالت باز شد و دو نفر از داخل آن بیرون آمدند که یکی

1) روزنامه اطلاعات، 7/5/1360، ص4.

از آنها مردی بود که ریش داشت و خود را رجوی معرفی کرد و دومی هم شخص لاغراندامی بود. آن‌گاه مهندس پرواز آمد تا دلیل عدم پرواز را بپرسد که او را هم دستگیر کردند.

پس از اینکه هواپیما به راه افتاد، درحال صعود، در توالت مجدداً باز شد و شخص دیگری با چهره عرق‌کرده و با لباس پرواز از آن بیرون آمد که رجوی او را دکتر بنی‌صدر رئیس‌جمهور مملکت، معرفی کرد و ما از آن لحظه متوجه شدیم که بنی‌صدر نیز در هواپیما است و در تمام مدت پرواز، رجوی و یک نفر دیگر تا فرانسه با اسلحه ما را زیر نظر داشتند و شخص دیگری نیز در داخل کابین مرتباً در تماس با فرانسه بود و ما در عبور از مرزهای هوایی کشورهای مختلف با هیچ‌گونه ممانعتی مواجه نشدیم.»

وی همچنین درباره تغییر جهت هواپیما به‌سمت شمال و درپی آن تعقیب هواپیما توسط هواپیمایی دیگر، افزود: «به‌دلیل تغییر جهت هواپیما، مرتباً از باند فرودگاه اخطار می‌شد که درصورت عدم بازگشت، مورد اصابت موشک قرار خواهید گرفت و به‌دنبال اخطارهای مکرر باند، هواپیمایی نیز به‌دنبال ما فرستاده شده. این هواپیما که در فاصله 5 مایلی ما در پرواز بود نیز به ما اخطار کرد که درصورت عدم بازگشت شلیک خواهد کرد، اما هواپیمای ما با آخرین سرعت به راهش ادامه داد و از شمال ایران خارج شد.»

همافر دهقان درمورد اطلاع فرانسه از فرود این هواپیما در خاک این کشور گفت: «به نظر می‌آید که قبلاً فرود این هواپیما به اطلاع دولت فرانسه رسیده بود و پس از صحبت بنی‌صدر با نخست‌وزیر فرانسه در هواپیما، ما در فرودگاه فرانسه به زمین نشستیم.»⁽¹⁾

به گزارش رویتر، سرهنگ بهزاد معزی خلبان هواپیمایی که بنی‌صدر و رجوی را به پاریس برد، چگونگی طرح فرار را برای خبرنگاران این‌گونه تشریح کرد:

«برنامه فرار از چندی قبل با دقت ازسوی طرف‌داران بنی‌صدر و نیروهای مسلح و اعضای گارد سابق رئیس‌جمهوری سازمان داده شده بود. صبح سه‌شنبه یک نقشه پرواز آموزشی شبانه را پر کردم و چهار تن خدمه دیگر هواپیما نیز از جریان امر آگاه بودند. عصر، مطابق معمول به پایگاه هوایی رفتیم تا خود را برای یک پرواز عادی آماده کنیم. مخازن سوخت را پر کردیم و همه‌چیز را مرتب نمودیم. ساعت 8:30 بعدازظهر، موفق شدیم بنی‌صدر را به‌طور پنهانی وارد هواپیما کرده و در آنجا مخفی کنیم. سرانجام ساعت 10:30 بعدازظهر، از باند فرودگاه بلند شدیم و نخستین مرحله مأموریت خود را همان‌طورکه طرح‌ریزی کرده بودیم، با موفقیت به انجام رساندیم. با پرواز در ارتفاع کم موفق شدیم از حریم هوایی ایران بگذریم بدون آنکه به‌وسیله رادارها ردیابی شود.»⁽²⁾

ضمیمه گزارش112: متن نامه بنی‌صدر به رجوی درباره تشکیل شورای ملی مقاومت و پاسخ رجوی

پس از حدود یک ماه از آغاز زندگی مخفی بنی‌صدر در خانه امن سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و اقدام مجلس شورای اسلامی به عزل وی از مقام ریاست‌جمهوری، متن نامه ای با امضای وی خطاب به مسعود رجوی انتشار یافت که حاکی‌از آن بود که بنی‌صدر با هدف ایجاد انسجام میان گروه‌ها و جریان‌هایی که در موضوع تغییر حکومت ایران هم‌رأی هستند، درصدد تشکیل شورایی برآمده و مسئولیت تشکیل این شورا را به رجوی واگذار کرده است. از آنجایی که بخشی از تحرکات و اقدامات سیاسی و نظامی سازمان مجاهدین خلق و بعضی از گروه‌های ضدانقلاب اسلامی در داخل و خارج از کشور با نام و عنوان این شورا انجام شده است، متن نامه بنی‌صدر درج می‌شود:

«برادر مجاهد مسعود رجوی،

داستان رابطه اینجانب با آقای خمینی بس دراز است. در میثاقی که به باورم حداقلِ لازم و اصولِ ضرور برای هم‌داستانی ملت ایران به بازگرداندن انقلاب اسلامی به مجرای اصلی خویش است،

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، صص 15 - 13، تهران - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، صص 2 و 16؛ و - روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص2.

انحراف‌ها از این اصول که خود وی اظهارکننده آنها بودند را آورده‌ام. ازجملة اصول آنکه حتی هنر خویش می‌شمرد، این بود که همه و همه را متحد ساخته‌اند و در پاریس تأکید می‌کردند که هیچ سخن و صحبتی که حکایت از اختلاف نماید بر زبان‌ها جاری نگردد. در ایران رویه عوض شد. ابتدا بنا بر بحث آزاد شد، اما ایستادگی برای عمل‌کردن آن نکردند. به اینجانب نمایندگی دادند که ازجانب اسلامیان در بحث‌ها شرکت کنم، اما درعمل معلوم شد مقصود حربه‌سازی بودن است که بیایید بحث کنید، اما نمی‌آیید. به‌هررو، هم از ابتدا نظر اینجانب این بود که مجاهدین خلق را باید از زمره مسلمانان شمرد و در شورای انقلاب نماینده آن سازمان را پذیرفت، اختلاف درباره التقاطی‌بودن طرز فکر را به‌مرور از راه بحث آزاد رفع کرد. می‌دانستم و می‌دانم که باوجود قلت اشخاص ... عالم و کارآزموده، باید جذب، اساس کار باشد و نه حذف. با شما نیز به‌دفعات دراین‌باره صحبت کرده‌ام و اصرار کرده‌ام که جزم‌گری رویه صحیح نیست و باید درجهت خلوص عقیده بکوشد. تا روزی که پاسخ آقای خمینی را در نوار دادم، هیچ‌گونه قراری درزمینه همکاری نه با شما گذارده بودم نه با گروه‌های دیگر. هرچه ایشان و دیگران می‌گفتند فقط بهانه‌جویی بوده؛ البته ایشان اصرار داشتند که طی اعلامیه ای شما و چند گروه دیگر را نفی کنم. این را نیز خلاف رویه اسلامی می‌دانستم و زیر بار نرفتم. در فرصتی که دست داده است، اینجانب نظریه و طرز فکر سازمان شما و تحولی که در آن انجام گرفته است را مطالعه کرده‌ام. افسوس می‌خوردم چرا زودتر این کار را نکردم. به‌نظر اینجانب، باوجود رگه‌ها خطوطی که هنوز به جا مانده است، درمجموع، تکیه خود را از تضاد برداشته و بر توحید گذاشته است. تغییرات اساسی در همه اصول ملاحظه شده، امیدم این است که با پرهیز از انجماد، خطوطی که اینک جنبه فرعی یافته‌اند نیز تصحیح خواهد شد. جای تأسف بسیار است آقای خمینی یک گروه مطالعه و ارزیابی طرز فکرهای رایج، در کشوری که تحت حکومت خود [است] ندارد تا ایشان را از آنها و تحولشان آگاه کند تا چنان نشود که مثل امروز، مسلمانان به دو گروه تقسیم می‌گردند و به جان هم بیفتند. باور این است که به‌رغم آنچه پیش آمده است، نباید رویه ای اتخاذ کنید که حکایت از یأس کند، اسناد خود را به علمای اهل نظر عرضه کنید تا در آنها نظر کنند و داوری نمایند. عقیده‌ام بر آن است که از مسلمانی افراد سازمان شما تردید نخواهند کرد و از ارائه طریق و اظهارنظرهای اصلاحی مضایقه نخواهند جست و راه برای ایجاد محیط تفاهم هموار خواهد گردید. به‌هررو، در اوضاع کنونی که اسلامی حاکم گشته است که قانون اساسی را بلااجرا ساخته ... و کشور را در بن‌بست اقتصادی و فاجعه‌های سیاسی؛ ازجمله جنگ داخلی و خارجی و استبداد توأم با انحطاط فرهنگی قرار داده است، اینجانب به‌عنوان رئیس‌جمهوری، نخست و در مقام پاسداری از انقلاب اسلامی این ملت و نظام قانونی، امور زیر را در عهده شما می‌گذارم.

به‌حکم ضرورت، درپی تشکیل شورای جبهه ای که شرکت‌کنندگان بر میثاق ضمیمه اعتقاد استوار دارند، هرآینه در اجرای این مسئولیت، تمام کسانی که مسئولیت سازمان‌های سیاسی معتقد را بر عهده دارند، مثل شما و همان ردیف، مشمول این حکم می‌شوند و کوشش آنها دراین‌زمینه خواسته و مقبول است و باید مورد استقبال قرار گیرد. این شورا پس از تشکیل تا انجام انتخابات آزاد به‌معنای واقعی کلمه، در حکم شورای مقننه و ناظر بر امور بوده، پس از آن نیز به نقش خویش در هماهنگ‌کردن فعالیت نیروهای سیاسی درجهت تداوم انقلاب اسلامی ادامه خواهد داد. آیین‌نامه این شورا و اساسنامه آن با مشارکت اعضا و خود اینجانب تهیه و به اجرا گذاشته خواهد شد.

کوشش برای تشکیل هیئتی با تصویب اینجانب از راه جلب همکاری معتقدان دانا و به‌عنوان بیانگر کوشش عمومی خلق برای نجات کشور از ورطه‌هایی که در آن است: حکومت وحدت همه معتقدان به

استقلال - آزادی - جمهوری اسلامی. این هیئت در مرحله اول، دفاع از انقلاب اسلامی و نجات موجودیت کشور را به عهده می‌گیرد و پس از استقرار حاکمیت انقلابی، مردم براساس اصول مندرج در میثاق، اداره امور کشور را بر عهده خواهند گرفت.»⁽¹⁾

درپی انتشار این نامه، سازمان مجاهدین خلق پیام مسعود رجوی را منتشر کرد که درواقع بیان کننده دیدگاه‌ها و تحلیل سازمان مجاهدین خلق در این مقطع تاریخی و اولین اقدام برای تشکیل شورایی است که سازمان آن را "شورای ملی مقاومت" نامید. در این پیام آمده است:

«همه نیروها، شخصیت‌های انقلاب و ترقی‌خواه ملی، مردمی ایرانی و اسلامی، در خجسته سالروز 30 تیر که بار دیگر خاطره سقوط دولت ارتجاعی و ابقای پیشوای فقید نهضت ملی ایران دکتر مصدق در سال 1331 را با اتکای مقاومت مقدس تمامی خلق ایران گرامی می‌داریم و درحالی‌که شور مقاومت رشیدترین فرزندان این میهن بازهم در ایام حاضر علیه خطرناک‌ترین نوع استبداد هر شب و روز در سراسر کشور اوج می‌گیرد، متن میثاق استقلال و ابلاغیه ضمیمه آن را که آقای رئیس‌جمهور دکتر بنی‌صدر، در تاریخ 27 تیر 1360، خطاب به اینجانب صادر نموده‌اند، به استحضار می‌رسانم. پس از سلطه مطلق‌العنان دیکتاتوری ارتجاع، پس از کشتار سی‌ام خرداد⁽²⁾و عزل رئیس‌جمهور مشروع، ... و سرانجام پس از همه تباهکاری‌ها و تفرقه‌اندازی‌ها، جنگ‌افروزی‌ها و ویران‌سازی‌های دو سال و چندماهة مرتجعین انحصارطلب، به‌راستی ملت ایران بایستی برای دفاع از موجودیت، تمامیت و همه ارزش‌ها و شرف راستین میهنی و مذهبی خود بار دیگر اراده مقاومت عادلانه تاریخی‌اش را به آزمایش گذاشته و در آن راه به‌هیچ‌وجه مرعوب هیچ‌کس نگردد، چراکه راه خدا و راه مردم و راه آزادی هیچ شکست و خذلانی ندارد."نصر من الله و فتح قریب."

ازاین‌رو، برحسب ابلاغیه 27 تیرماه، رئیس‌جمهوری، مقدمتاً درجهت نجات انقلابمان، تشکیل شورای‌عالی مقاومت برای استقلال و آزادی و جمهوری اسلامی را به عرض رسانده و از تمامی نیروها، شخصیت‌ها و مردم شریفی که در عرصه تاریخی و تاریخ‌ساز کنونی، به ابعاد میثاق حاضر پایبند و وفادارند، دعوت می‌کنم تا پس از اعلام موافقت و آمادگی خود از هر طریق مطمئن و مناسب به شورای مزبور ملحق شوند.

کلیه اقدامات مقاومت‌جویانه ملی و مردمی و انقلابی و اسلامی می‌توانند چه ازجانب شورا و چه ازجانب نیروها و هسته‌های مختلف در هر شهر و روستا، که بدیهی است تماماً در خدمت خدا و در خدمت خلق و انقلاب خواهد بود، در هر وضعیت مقتضی به اطلاع عموم ملت برسند. ضمناً یقین است که فرد فرد شما از هیچ حمایت و کمکی که مقدورتان باشد دریغ نکرده و چنان‌که هر روز در کوچه خیابان بسیاری از شهرهای کشور شاهد آن هستیم، به‌زودی با تجمع قطرات مختلف، اقیانوس مقاومت خلاق مردم ایران جوشیدن آغاز نموده و صلح و آبادانی و پیشرفت جاودان تاریخ را تأمین خواهد ساخت.»⁽³⁾

1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، صص 12 و 13.

2) سی‌ام خرداد 1360، روز اعلام رسمی ورود سازمان به فاز مسلحانه علیه جمهوری اسلامی.

3) همان، ص13.

روزشمار جنگ پنجشنبه 8 مرداد 1360 28 رمضان 1401 30 ژوئیه 1981

امروز بیشتر تحرکات نیروهای نظامی خودی در جبهه‌های جنگ، حملات توپخانه‌ای روی مواضع عراقی‌ها بود که موجب واردآمدن تلفات و خسارت‌هایی به نیروهای دشمن شد.

در خرمشهر، براثر شلیک کاتیوشای یک واحد توپخانه خودی به محل تجمع نیروهای دشمن در اطراف پل نو، یک خودرو ایفای عراقی منفجر شد و حدود 10 تن از سرنشینان آن کشته شدند.⁽¹⁾

به گزارش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کردستان، در استان سلیمانیه عراق نیز با اجرای پرحجم آتش توپ‌های ارتش بر محل استقرار دشمن در منطقه راوکان، 2 بولدوزر و 2 خودرو زیل و یک جیپ فرماندهی عراقی منهدم و حدود 70 نفر کشته و 50 نفر نیز زخمی شدند.⁽²⁾

در طول هفته اخیر، 9 سرباز عراقی با عبور از مرز، خود را به سپاه پاسداران بخش جوانرود در استان کرمانشاه و 8 سرباز عراقی خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی و تقاضای پناهندگی کرده‌اند.⁽³⁾

اطلاعات، 5/5/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 129، 5/5/1360، ص21، سنندج - خبرگزاری پارس، 5/5/1360.

اعزام نیرو و ارسال کمک‌های مردم و نهادهای کشور به جبهه‌ها ادامه دارد.

امروز 150 نفر از نیروهای بسیج داوطلب استان خراسان، پس از زیارت مرقد مطهر امام رضا(ع) و با بدرقه مردم مشهد، عازم جبهه‌های جنگ شدند. این بسیجیان داوطلب، آموزش نظامی را در پادگان بسیج خراسان در مشهد گذرانده‌اند.

مکتب نرجس مشهد هم با انتشار اطلاعیه ای فهرستی از کمک‌های ارسالی مسئولان و دانش‌پژوهان این مکتب به جبهه‌های جنگ را اعلام کرد.

1) سند شماره 4651 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، 19/5/1360، ص5.

2) سند شماره 169083 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کردستان (اطلاعات) به ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی غرب (اطلاعات)، 25/5/1360، ص1.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، ص20، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 9/5/1360؛ و - سند شماره 175750مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران غرب (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات)، 14/5/1360، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 4/5/1360، ص30؛ و - روزنامه

براساس این اطلاعیه، از آغاز جنگ تاکنون، یک کامیون لباس گرم، پتو، ملحفه و تعداد زیادی ظرف غذاخوری، 60 کارتن آجیل بسته‌بندی شده، 2000 شیشه آبلیمو و 50 کارتن بسته‌های خاکشیر و شکر و تعدادی ظرف یخ به جبهه‌ها ارسال شده است. همچنین مبلغ 2 میلیون و 700 هزار ریال وجه نقد به همین منظور به حساب نماینده امام در استان واریز شده است.⁽¹⁾

افراد مسلح ضد‌انقلاب در مهاباد، به یک پایگاه نظامی و بیمارستان هلال‌احمر این شهر حمله کردند. در اطراف پاوه نیز یک مین قوی کشف و خنثی شد.

ساعت 22:30، عده ای از افراد مسلح گروه‌های غیرقانونی با استفاده از سلاح‌های سبک و سنگین به پایگاه نظامی نیروهای خودی در گوگ‌تپه در شمال مهاباد، حمله کردند. پس از دو ساعت درگیری، با واکنش و پاسخ متقابل افراد پایگاه، حمله مهاجمان دفع شد.

به گزارش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد، در این تهاجم خسارات جانی و مالی عمده ای به مهاجمان وارد شد، ولی به نیروهای پایگاه آسیبی نرسید.⁽²⁾

ساعت 23 نیز به بیمارستان هلال‌احمر شهر مهاباد حمله شد که تلفات جانی نداشت و فقط شیشه‌های یک آمبولانس شکست.⁽³⁾

گروه انتظامات سپاه پاسداران کامیاران هم یک مین قوی را که در مسیر جاده پاوه به یکی از روستاهای تابعه کار گذاشته شده بود، کشف و خنثی کرد.⁽⁴⁾

در آستانه فرارسیدن عید سعید فطر، سپاه پاسداران پیرانشهر، 12 نفر از افراد گروه‌های مسلح را که به اتهامات گوناگون دستگیر شده بودند آزاد کرد. حزب دمکرات کردستان ایران نیز 43 نفر⁽⁵⁾از گروگان‌های خود را آزاد کرد.⁽⁶⁾گفتنی است که 22 نفر از گروگان‌ها از نیروهای نظامی ارتش بودند.⁽⁷⁾-⁽⁸⁾

همچنین در طول دو روز گذشته، 5 تن از افراد حزب دمکرات کردستان خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی و با تحویل سلاح‌هایشان امان‌نامه دریافت کردند.⁽⁹⁾

1) روزنامه خراسان، 8/5/1360، ص5.

2) سند شماره 57677 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 9/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص32، 10/5/1360.

3) سند شماره 42677 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 8/5/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص4.

5) رادیو صدای کردستان (ارگان خبری- تبلیغی حزب دمکرات کردستان) تعداد گروگان‌های آزادشده توسط حزب را 49 نفر اعلام کرد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره132، 9/5/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان، 8/5/1360)

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص13، ارومیه - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

7) در اسناد موجود اشاره‌ای به مذاکرات یا توافق احتمالی نشده است.

8) سند شماره 156356 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مقدم نزاجا کرمانشاه (رکن2) به فرماندهی لشکرهای 8 و 64 (رکن2)، 10/5/1360، سند تک‌برگی.

9) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، ص20، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 9/5/1360؛ و - سند شماره 175750 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسدران غرب (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات)، 14/5/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 131، 7/5/1360، ص37، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 7/5/1360.

ساعت 3 بامداد امروز، عده ای از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با کمک یک فرد نفوذی اهل محل، به خوابگاه هسته مقاومت بسیج روستای لسمجان از توابع لاهیجان وارد شدند و افراد حاضر در این مکان را که در خواب بودند، به رگبار بستند و پس از آن، با سرنیزه شکم تعدادی از آنان را دریدند و از محل گریختند.

در این حادثه، 8 نفر به شهادت رسیدند و 5 تن نیز مجروح شدند.⁽¹⁾-⁽²⁾به همین مناسبت، امروز در لاهیجان عزای عمومی اعلام شد.⁽³⁾پیکر شهدا نیز با حضور هزاران نفر از اهالی این روستا و مردم لاهیجان تشییع و به خاک سپرده شد.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

امروز در چند عملیات ترور در تهران، 2 تن شهید و 2 تن مجروح شدند.

بعدازظهر امروز، در میدان ولی‌عصر(عج)، یک سپاهی و یک بسیجی که سوار بر موتور درحال گشت بودند هدف سوءقصد قرار گرفتند، فرد بسیجی به نام سید احمد صفویان شهید و فرد سپاهی به نام سعید کبکانیان مجروح شد و ضاربان نیز متواری شدند.⁽⁶⁾

در خیابان سمیه نیز از داخل یک خودرو به یکی از نیروهای سپاه پاسداران تیراندازی شد که به شهادت وی انجامید و ضارب نیز گریخت.⁽⁷⁾

همچنین یکی از مسئولان کمیته امور صنفی تهران، هنگام خروج از منزلش واقع در خیابان 17 شهریور، هدف حمله سه موتورسوار مسلح به یوزی و کلت قرار گرفت و از ناحیه قفسه سینه و ریه مجروح شد. این فرد بلافاصله به بیمارستان منتقل شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت.

مهاجمان پس از ترور، قصد فرار داشتند که یک نفر از آنان با همکاری مردم و با تلاش پاسداران گشت کمیته دستگیر شد، ولی دو نفر دیگر گریختند.⁽⁸⁾

1) از این تعداد، 5 تن در محل حادثه و 3 نفر نیز پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسیدند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره134، 11/5/1360، ص32، خبرگزاری پارس، 10/5/1360)

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، ص9، رشت - خبرگزاری پارس، 9/5/1360.

3) رادیو صدای آزاد ایران وابسته به سلطنت‌طلبان خارج از کشور با اعلام این خبر و با موضعی کاملاً جانب‌دارانه از این اقدام سازمان مجاهدین خلق گفت: «سازمان مجاهدین خلق (گروه ضربت) و انقلابیون ایران به پاسداران هشدار داده‌اند که اگر سلاح خود را به زمین نگذارند مورد حمله قرار خواهند گرفت و به قتل خواهند رسید.»

4) یکی از عوامل شرکت‌کننده در این حمله در 24 مرداد 1360، در یک خانه تیمی در شهر لاهیجان دستگیر شد. وی علاوه‌بر این عملیات، در چند عملیات نظامی دیگر سازمان؛ ازجمله حمله ناموفق به پاسگاه، سپاه و بسیج سیاهکل نقش مؤثر داشته است. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره136، 13/5/1360، ص9 ضمیمه، رادیو صدای آزاد ایران، 12/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص16، رشت)

5) روزنامه کیهان، 10/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص12، رشت - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

6) سند شماره 42678 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تهران به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 8/5/1360، صص1 و 2.

7) سند شماره 42678 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

8) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان سمیه تهران، شناسایی شد.

براساس گزارش‌های مردمی به سپاه پاسداران مبنی‌بر وجود این خانه تیمی که در پوشش یک شرکت تجاری فعالیت می‌کرد، نیروهای سپاه این مکان را زیر نظر گرفتند تا اینکه بعدازظهر امروز، 3 نفر از نیروهای پاسدار برای بازرسی محل وارد شرکت شدند. پس از ورود، یکی از ساکنان منزل که متوجه حضور این افراد شده بود، با کلت کمری به‌سمت آنان شلیک کرد و درنتیجه یکی از پاسداران شهید و دیگری مجروح شد. با صدای شلیک، سایر پاسداران وارد ساختمان شدند، اما افراد حاضر در این خانه از در پشت آن که مشرف به پارکینگ بود و از سوی دیگر به یک زمین بایر منتهی می‌شد، گریختند.

از این خانه تیمی که تدارک عملیات نظامی یک گروه در آنجا انجام می‌شد، علاوه‌بر اسناد و مدارک فراوانی از بمب‌گذاری‌ها و انفجارهای اخیر تهران، 4 نارنجک جنگی، 4 خشاب، یک پوند تی.ان.تی، 50 عدد فشنگ و 2 دستگاه تکثیر به دست آمد.

مدارک موجود در این مکان حاکی‌از آن بود که این افراد مشغول تهیه یک بولتن خبری درباره عملیات‌هایشان بوده‌اند.⁽¹⁾

عناصر وابسته به گروه‌های غیرقانونی در چندین مورد تیراندازی، پرتاب نارنجک و انواع بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا به مراکز نهادهای انقلاب، ساختمان‌های دولتی و اماکن متعلق به مردم در 7 شهر کشور، خسارت‌هایی به این مکان‌ها وارد کردند.

بنا به گزارشی، سرنشینان یک خودرو در حین حرکت، به‌طرف یکی از ساختمان‌های کمیته انقلاب اسلامی در خیابان 17 شهریور تهران (خیابان ارج)، تیراندازی کردند و بلافاصله متواری شدند.⁽²⁾

در بروجرد نیز براثر انفجار یک بمب دست‌ساز در ساختمان مرکزی جهاد سازندگی در خیابان تختی این شهر، شیشه‌های ساختمان شکست و برق بخشی از این خیابان به‌مدت یک ساعت قطع شد.⁽³⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، یک بمب دست‌ساز قوی به‌طرف ساختمان انجمن اسلامی معلمان در خیابان شهدا پرتاب شد که خسارتی در پی نداشت.⁽⁴⁾

ساعت 22:30، بمبی دست‌ساز در زیر یک وانت نیسان که مقابل درب خروجی بیمارستان صد تخت‌خوابی خرم‌آباد پارک شده بود، منفجر شد که براثر آن، خودرو آسیب دید. این انفجار خسارت جانی نداشت.⁽⁵⁾

20 دقیقه بعد، حادثه مشابهی مقابل ساختمان امور عشایری این شهر رخ داد و انفجار بمب دست‌ساز در زیر خودرو این سازمان - که در مقابل اداره پارک شده بود - خسارت‌هایی به خودرو وارد کرد.

1) روزنامه کیهان، 12/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات،12/5/1360، ص12؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، صص 8 و 9، تهران - خبرگزاری پارس، 9/5/1360.

2) سند شماره 42678 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

3) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص4.

4) سند شماره 379553 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات و بررسی‌های سپاه پاسداران بروجرد به استانداری لرستان، 14/5/1360، ص2.

5) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 15/5/1360، ص1.

در شهرستان دورود، در 3 حادثه، به منزل افراد متعهد و کارکنان دولت در شهر حمله شد که تلفاتی به بار نیاورد، اما خسارت‌هایی جزئی ایجاد کرد؛ ازجمله: پرتاب یک دینامیت به منزل رئیس آموزش‌وپرورش (برای بار دوم) که سبب تخریب قسمتی از دیوار منزل شد؛⁽¹⁾پرتاب بمب دست‌ساز به منزل یکی از کارکنان هلال‌احمر و عضو ارگان‌های انقلابی که با آتش‌سوزی مختصر و خسارت‌هایی جزئی همراه بود⁽²⁾و پرتاب بمبی دست‌ساز به‌سمت یکی از نیروهای متعهد (برای سومین‌بار) که خسارتی در پی نداشت.⁽³⁾

در مشهد، دو موتورسوار مسلح یک نارنجک جنگی به‌سمت ساختمان کمیته امداد شهر پرتاب کردند که براثر انفجار آن، به یک خودرو سواری پارک‌شده در مقابل این ساختمان خسارت وارد شد و مهاجمان متواری شدند. حدود 15 دقیقه پس از این ماجرا، از داخل خودرویی که 2 سرنشین داشت و از مقابل ساختمان کمیته امداد عبور می‌کرد، به‌طرف ساختمان تیراندازی شد، اما به کسی آسیبی نرسید.⁽⁴⁾

در همین شهر، دو موتورسوار وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک بمب دست‌ساز و یک بمب آتش‌زا به داخل یک چاپخانه (سیادت) پرتاب کردند که موجب شکسته‌شدن شیشه ها و ایجاد خسارت شد. مهاجمان بلافاصله از محل حادثه گریختند. این دومین حمله از این نوع به چاپخانه بوده است.⁽⁵⁾

در سبزوار، مقر دادگاه انقلاب اسلامی و منزل حاکم شرع این شهرستان، با 2 بمب دست‌ساز و آتش‌زا هدف قرار گرفت. مردم و مأموران کمیته انقلاب اسلامی آتش را خاموش کردند و مهاجمان متواری شدند.

در قوچان هم یک بمب آتش‌زا به داخل انبار کمیته امداد امام خمینی پرتاب شد و آتش‌سوزی مختصری ایجاد کرد که بلافاصله مردم آن را خاموش کردند. مهاجمان نیز از محل گریختند.⁽⁶⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، یک بمب دست‌ساز به‌سمت منزل یک پاسدار پرتاب شد که دیوار خانه فروریخت و شیشه‌های ساختمان نیز شکست، ولی کسی آسیب ندید و مهاجمان نیز با استفاده از تاریکی شب فرار کردند.⁽⁷⁾

عاملان اصلی ترور شهید سید رضا کامیاب نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی و یکی از عوامل اصلی ترورها و انفجارهای اخیر شهر تبریز دستگیر شدند. امروز همچنین ترور نیروهای کمیته انقلاب اسلامی تبریز ناکام ماند.

پس از ترور حجت‌الاسلام سید رضا کامیاب نماینده منتخب مردم مشهد در انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی (در روز جمعه 2 مرداد 1360)، در جریان دستگیری‌ها 2 تن از عاملان این ترور در یک عملیات تعقیب‌وگریز به‌دست پاسداران کمیته مرکزی انقلاب

1) همان.

2) همان.

3) همان.

4) روزنامه خراسان، 9/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، ص18، مشهد - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

5) روزنامه خراسان، 9/5/1360، ص4.

6) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص4.

7) روزنامه خراسان، 9/5/1360، ص7.

اسلامی مشهد در بلوار فرودگاه مشهد، دستگیر شدند. از این دو نفر که یکی از آنان از اعضای رده‌بالای سازمان مجاهدین خلق در این شهر بود، تعدادی اسناد مهم سازمان کشف شد.⁽¹⁾

امروز همچنین یکی از عوامل اصلی و مؤثر در حوادث چند روز گذشته تبریز؛ ازجمله چند مورد ترور، بمب‌گذاری و آتش‌سوزی، با اعترافات یکی از افراد دستگیرشده وابسته به سازمان مجاهدین خلق شناسایی شد. مأموران کمیته منطقه 4 تبریز هنگام گشت، وی را مشاهده و تعقیب کردند که این فرد بدون توجه به فرمان ایست اقدام به فرار کرد و درنهایت، با تیراندازی هوایی مأموران و همکاری فعال مردم دستگیر شد.⁽²⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، از درون یک خودرو به‌سمت نیروهای کمیته انقلاب اسلامی تبریز که درحال مراقبت از یک محل شناسایی‌شده بودند، تیراندازی شد. مأموران بلافاصله به تعقیب مهاجمان پرداختند که درنتیجه، این افراد خودرو را در یکی از کوچه‌های اطراف خیابان فلسطین رها کردند و گریختند.⁽³⁾

با تلاش نیروهای بسیج و کمیته انقلاب اسلامی، تعدادی از افراد فعال وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که اقدام به پرتاب نارنجک و بمب به اماکن متعدد در تهران کرده بودند، در 3 نقطه شهر دستگیر شدند.

در اولین اقدام، 4 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق که از چندی پیش تحت تعقیب بودند، با تلاش اعضای بسیج و کمیته انقلاب اسلامی منطقه 8 تهران دستگیر شدند و پس از تنظیم پرونده به زندان اوین فرستاده شدند.

این عده در بازجویی‌های اولیه خود اعتراف کردند که عامل پرتاب نارنجک به‌سوی خبرگزاری پارس در خیابان ولی‌عصر(عج) و بخش فرهنگی سپاه منطقه 2 و پرتاب نارنجک به مسجد میثم - که به خسارت‌دیدن 6 اتومبیل و مجروح‌شدن 4 کودک انجامید - هستند.⁽⁴⁾

همچنین مأموران کمیته انقلاب اسلامی مرکز، هنگام گشت با شناسایی قبلی، یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق را که درحال حمل 4 بمب آتش‌زا بود، پیش از آنکه بتواند واکنشی از خود نشان دهد، دستگیر کردند.⁽⁵⁾

اعضای بسیج کمیته منطقه 3 تهران نیز 2 نفر از هواداران همین سازمان را درحالی‌که تعدادی بمب آتش‌زا و تعدادی احکام دست‌نویس و نقشه‌های مربوط به ترور افراد مؤمن و انقلابی را همراه داشتند، دستگیر کردند.⁽⁶⁾

1) روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 10/5/1360، ص13.

2) روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص4.

3) همان.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 8/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص13؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص2.

5) روزنامه کیهان، 9/5/1360، ص4.

6) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص2.

امروز در مشهد و نقده، تعدادی بمب دست‌ساز و دینامیت کشف و خنثی شد. همچنین مأموران کمیته انقلاب و سپاه پاسداران با همکاری مردم موفق به دستگیری چند نفر از عوامل پرتاب انواع بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا در یزد، ملایر و لنگرود شدند.

در میدان بیت‌المقدس مشهد، دو موتورسوار در یک حادثه تصادف زمین خوردند و بلافاصله برخاستند و با برجاگذاشتن یک قابلمه بزرگ با عجله از محل تصادف گریختند. با حضور مأموران گشت کمیته انقلاب اسلامی شهر و بررسی حادثه، از درون قابلمه، تعدادی بمب و دینامیت کشف شد. با تلاش مأموران یک نفر از آنان دستگیر شد.⁽¹⁾

در یزد هم 3 نفر با پرتاب 2 بمب آتش‌زا، دفتر پخش نشریات سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی این شهر را به آتش کشیدند. مردم یک نفر از این افراد را درحالی‌که می‌کوشید با موتور از محل فرار کند، دستگیر کردند و به پاسداران کمیته تحویل دادند. در این ماجرا همه نشریات و کتاب‌های موجود در این محل سوخت.⁽²⁾

در ملایر نیز نیروهای سپاه پاسداران یک نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را درحال حمل یک بمب دست‌ساز دستگیر کردند. وی اعتراف کرد که قبلاً دو بار اقدام به بمب‌گذاری کرده که در یک نوبت آن، اتومبیل امام‌جمعه شهر منهدم شده است.⁽³⁾

در لنگرود نیز افراد وابسته به گروه‌های مسلح بمبی به خانه یکی از افراد متعهد پرتاب کردند که خسارت اندکی به بار آورد و عامل آن با همت مردم دستگیر شد که پس از تحقیقات نیروهای سپاه از وی، فرد دیگری با مقداری مواد اولیه ساخت بمب دستگیر شد. ساعاتی بعد با 2 بمب دست‌ساز به منزل 2 نفر دیگر از افراد متعهد شهر حمله شد که براثر آن 2 نفر مجروح شدند و خسارت‌هایی جزئی به بار آمد.⁽⁴⁾

همچنین یک بمب ساعتی بسیار قوی که مقابل مسجد زینبیه شهرستان نقده کار گذاشته شده بود، ساعتی قبل از انفجار توسط یکی از مأموران شهرداری، که درحال نظافت محل بود، کشف و با تلاش نیروهای شهربانی خنثی شد.

این بمب به یک گلوله توپ به وزن 32 کیلوگرم وصل شده و روی ساعت 13:00 - هم‌زمان با نماز جماعت ظهر - تنظیم شده بود که اگر منفجر می‌شد، به شهادت تعداد زیادی از نمازگزاران می‌انجامید.⁽⁵⁾

فضای سیاسی کشور امروز هم به‌شدت تحت‌تأثیر ماجرای فرار بنی‌صدر و مسعود رجوی به پاریس بود. صبح امروز، سفیر فرانسه در تهران به وزارت امور خارجه احضار شد و با معاون سیاسی وزارت امور خارجه ملاقات و گفت‌وگو کرد. در این دیدار، درخواست جمهوری

1) روزنامه خراسان، 9/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، ص9، یزد - خبرگزاری پارس، 9/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات،12/5/1360، ص4.

4) همان.

5) روزنامه اطلاعات، 8/5/1360، ص4.

اسلامی ایرای برای استرداد بنی‌صدر و رجوی رسماً مطرح شد.

آقای شیخ‌الاسلام در این دیدار گفت: «دلایل و مدارک محرزی نزد مقامات قضایی ایران درمورد جرائم جنایی و حقوقی بنی‌صدر وجود دارد که تعقیب قضایی او را مستلزم می‌کند.»⁽¹⁾

«وزارت دادگستری جمهوری اسلامی ایران موارد اتهام ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور معزول و فراری را دراختیار وزارت امور خارجه قرار داد تا توسط سفیر فرانسه در ایران به دولت آن کشور تحویل شود.

قرار بازداشت موقت صادره از شعبه 35 بازپرسی دادسرای عمومی تهران درباره ابوالحسن بنی‌صدر فرزند نصرالله - رئیس‌جمهور سابق ایران مقیم فعلی کشور فرانسه - به‌منظور استرداد وی صادر گردیده و موارد اتهام او به شرح زیر اعلام گردیده است:

سرقت و اختلاس در اموال عمومی.

معاونت در ایراد ضرب‌وجرح که منجر به مجروح‌شدن و شکستگی استخوان گردیده است.

نشر اکاذیب و تهمت.

درضمن، جرائم فوق به استناد ماده 9 قرار استرداد مجرمین که در سال 1963 بین دولت ایران و دولت فرانسه منعقد گردیده، تنظیم شده است. دلایل و مدارک کتبی اتهامات ذکرشده با رعایت مهلت مقرر در قرارداد ارسال خواهد شد.» (خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها، (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره133، 9/5/1360، صص 16 - 15، تهران - خبرگزاری پارس، 9/5/1360)

وی همچنین با تأکید بر ضرورت محاکمه بنی‌صدر و رجوی در دادگاه افزود: «رجوی رهبری یک گروه تروریستی را بر عهده دارد که عامل آشوب‌ها و کشتارهای اخیر مخصوصاً فاجعه شهادت 74 تن از شخصیت‌های برجسته جمهوری اسلامی ایران و در رأس آنها شهید مظلوم آیت‌الله دکتر بهشتی رئیس پیشین دیوان‌عالی کشور، می‌باشد.» آقای شیخ‌الاسلام افزود: «اجازة فرود به هواپیمای ربوده‌شده ارتش جمهوری اسلامی ایران که ازسوی مقامات فرانسوی صادر شده، ازنظر ما یک اقدام خصمانه است. به عقیده ما زیر پرچم به‌اصطلاح پناهندگی سیاسی، دشمنان انقلاب اسلامی مانند بختیار، علی‌رغم اینکه ظاهراً تعهدی مبنی‌بر عدم فعالیت سیاسی برعلیه ایران به دولت فرانسه سپردند، در کشور شما امکان یافته‌اند تا کودتای نظامی نافرجام را با همکاری سازمان سیا طرح‌ریزی و رهبری کنند.»

سفیر فرانسه نیز اعلام کرد که براساس اصول و قوانین رسمی دولت متبوعش به سیاستمداران شکست‌خورده ای که تقاضا کنند، پناهندگی سیاسی داده می‌شود و درباره بنی‌صدر نیز همین اقدام انجام شده است. همچنین پیش از اعطای پناهندگی به بنی‌صدر، وی تعهدنامه ای را امضا کرده است که هیچ‌گونه فعالیت سیاسی علیه ایران انجام ندهد. سفیر فرانسه افزود که این امکان برای کاردار ایران در پاریس فراهم شده است تا با خدمه هواپیما که خواهان بازگشت به ایران هستند در فرودگاه نظامی اورلی ملاقات کند و دولت فرانسه تضمین کرده است که به این هواپیما اجازه بازگشت به ایران را خواهد داد. روز گذشته نیز دبیر اول سفارت فرانسه احضار شده بود.⁽²⁾

1) دفتر روابط عمومی وزارت امور خارجه ایران درباره موارد اتهام بنی‌صدر اطلاعیه‌ای به این شرح صادر کرد:

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، صص 12 - 10، تهران - خبرگزاری پارس، 9/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 10/5/1360، ص2.

روابط عمومی وزارت امور خارجه ایران متن درخواست رسمی استرداد بنی‌صدر و رجوی را که به‌همراه درخواست رسمی وزارت دادگستری جمهوری اسلامی ایران در ملاقات حضوری سفیر فرانسه به وی تسلیم شد، منتشر کرد. در این درخواست، خطاب به دولت فرانسه، اقدام این کشور در پذیرش هواپیما، تأییدی بر هواپیماربایی و دلیلی بر خصمانه‌بودن موضع دولت فرانسه علیه ایران دانسته شده و آمده است:

«بنا به اعلام مقامات قضایی دولت جمهوری اسلامی ایران، آقای ابوالحسن بنی‌صدر که به‌اتهام جرائم متعدد جنایی تحت پیگرد قانونی می‌باشد و آقای مسعود رجوی که رهبری یک گروه تروریستی را به عهده دارد، با تبانی و توطئه قبلی و ربودن یک فروند هواپیمای نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، به فرانسه وارد شده‌اند. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ضمن اعتراض شدید نسبت به اجازه فرودی که به هواپیمای مذکور داده شده است و آن را تأییدی بر هواپیماربایی ازسوی فرانسه می‌داند، درخواست رسمی وزارت دادگستری جمهوری اسلامی ایران را به پیوست این یادداشت تسلیم می‌دارد. بنا به مراتب فوق و به استناد ماده‌9 قرارداد استرداد مجرمین بین ایران و فرانسه، از دولت فرانسه می‌خواهد که نسبت به بازداشت موقت نامبرده اقدام لازم را معمول دارند. بدیهی است به استناد ماده‌8 قرارداد فوق‌الذکر، مدارک و احکام محکومیت صادره درباره متهم و کیفیات جرائم ارتکابی به‌تفصیل جهت ارائه به مقامات قضایی دولت متبوع آن سفارت به‌منظور استرداد مشارالیه متعاقباً ارسال خواهد شد.»⁽¹⁾

آقای هاشمی رفسنجانی در سخنان پیش از دستور مجلس شورای اسلامی، به تجزیه‌وتحلیل فرار بنی‌صدر و رجوی، اقدام فرانسه در اعطای پناهندگی سیاسی به آنان و دعوت صدام حسین و حزب دمکرات کردستان ایران از بنی‌صدر پرداخت.

رئیس مجلس شورای اسلامی ابتدا با اشاره به وضعیت نیروی هوایی ارتش و دلایل امکان پرواز هواپیمای حامل بنی‌صدر و رجوی و ضرورت بازنگری در وضعیت پرسنل این نیرو گفت:

«فرار آقای بنی‌صدر و قبل از آن فرار بوئینگ دیگری به مصر، کاملاً نشان می‌دهد که محیط نیروی هوایی آلوده است. البته این آلودگی چیزی نیست که از چشم‌ها دور بوده باشد یا ملت ایران نمی‌دانسته؛ یا مجلس نمی‌دانسته؛ بارها در این مجلس این حرف زده شد و شخص آقای بنی‌صدر در این آلودگی سهم بسزایی دارد. همین آقای خلبان معزی ازطرف دادگاه انقلاب حکم اخراجش صادر شد و پرونده‌اش موجود است، اما ایشان تمکین نکرده و او را نگه داشته و امثال او فراوان‌اند. اینها را حساب‌شده مهره‌چینی کرده‌اند؛ برای روز معین و کار معین. این مطلبی بود که بارها تذکر داده‌ایم و دنبالش بوده‌ایم، ولی شرایط جنگ و شرایط خاص و

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، صص 18 - 17، تهران - خبرگزاری پارس، 9/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 10/5/1360، ص3.

فرماندهی ایشان و مسائل دیگری مانع اجرای خواست و تصمیم ما بود، اما امروز اگر این دو حادثه تلخ از یک جهت به وجود آمده، خوشبختانه در خود محیط نیروی هوایی جوی به وجود آمده و این زمینه پذیرش به وجود آمده که خلبانان محترم و رزمندگانی که جانشان را فداکارانه دراختیار این ملت گذاشتند و نقش عظیمی در پیروزی ما در این جنگ داشتند و دارند و شرافت آنها با عمل چند سارق مخدوش می‌شود [واکنش نشان دهند] و این زمینه کاملاً مساعد شده که محیط نیروی هوایی از این پس سالم می‌شود و من به همه خلبانان محترم و همافران و مسئولان دیگر اعلام می‌کنم که الآن ملت از شما انتظار دارند، امام و مجلس از شما انتظار دارند که همکاری کنید تا محیط زندگی و کار شما با انقلاب هماهنگ باشد و همان‌گونه که یکدستی در ارگان‌های سیاسی کشور به وجود آمده، در نیروی هوایی و ان‌شاءالله در بقیه ارتش هم این هماهنگی و یکدستی و حکومت اسلام و مکتب به وجود آید.»⁽¹⁾

وی درباره تصمیم مسئولان نظام برای کنترل اوضاع در این نیرو افزود: «ما کار خودمان را شروع کردیم. دیروز تصمیمات قاطعی اتخاذ شد و خدمت امام عرض کردیم و الآن کنترل کامل در سطح فرماندهی ستاد فرماندهی و پایگاه‌های نیروی هوایی و کنترل فرودگاه‌ها و باندهای نظامی برقرار شد که امیدواریم درجهت خیر این ملت این راه پیش برود.»

رئیس مجلس شورای اسلامی در دومین بخش از سخنان خود به بررسی و تحلیل فرار بنی‌صدر و رجوی پرداخت و با انتقاد از عملکرد فرانسه، اجرای این کار را نتیجه همکاری چند کشور دانست و گفت:

«بعد از انتخابات، همه اینها مأیوس شدند و [این موضوع] هیچ تفسیری ندارد جز یأس و مسئله مهمی که برای جامعه ما مطرح است. من این را برای جوانان و برای این بچه‌هایی که آلوده شده‌اند به چیزی که عاقبتش تباهی خودشان است و داغدار شدن خانواده‌هایشان، مطرح می‌کنم. الآن شما برای که و به‌اتکای چه کسی بمب‌گذاری می‌کنید؟ شما خیال می‌کنید پناهندگی سیاسی دادن به آقای بنی‌صدر ازطرف سیاست غرب بی‌معنی است، بمب‌گذارها کی هستند؟

سؤال از فرانسه مطرح است. آقای بنی‌صدر البته تروریست است، چون او آنجا این بمب‌گذاری‌ها را به عهده گرفت، اما اگر از او حرف دارید رجوی را چه می‌گویید؟ شما چطور می‌توانید یک تروریستی را که هر روز دارد خون این مردم را به‌صورت بمب‌گذاری‌ها توی کوچه و خیابان می‌ریزد و بدن یک کارگر عابر را به آن‌طرف خیابان پرتاب می‌کنند، [پناهندگی بدهید.] به این می‌شود پناهندگی سیاسی داد و میکروفون جلویش گرفت و فیلمش را به دنیا مخابره کرد؟ شما از این به بعد، چگونه می‌خواهید با هواپیماربا و تروریست در دنیا مبارزه کنید با چه منطقی؟»

هاشمی رفسنجانی در پایان سخنان خود با اشاره به دعوت صدام حسین و حزب دمکرات کردستان ایران از بنی‌صدر افزود:

1) روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص2.

«قبلاً این سؤال مطرح بود برای مردم که چه شده است که صدام که هشت نه ماه با فرمانده کل قوای ما در جنگ بوده و اگر بنی‌صدر واقعاً با آنها می‌جنگید و این‌همه خون عراقی‌ها را ریخته، چرا صدام می‌گوید ما بنی‌صدر را می‌پذیریم؟! شما قاتل این‌همه عراقی را می‌پذیرید بیاید آنجا؟ یا صدام بی‌غیرت است یا قضیه جور دیگری است! ارتش ایران در کردستان نمی‌جنگید و نیروهای ما دمکرات‌ها و کومه‌له‌ها را نکشتند؟ بنی‌صدر فرمانده اینها نبود؟ اینها که دیگر قابل‌تردید نیست! قاسملو از زبان کی صحبت می‌کند و به بنی‌صدرپیغام می‌دهد بیا در کردستان؛ در خانه خودت؟! اینکه تا دیروز داشت بر سر شما بمب می‌ریخت او فرمانده بوده، یا مسئله دیگری در کار است یا پشت این ظاهر، حوادث و ارتباطات دیگری است که هست و یا اینها اصلاً احساس ندارند و نمی‌فهمند قاتل این‌همه نیروهایشان را دعوت می‌کنند که بیاید خانه آنها! قاسملو پیام می‌دهد به بنی‌صدر که در میان ملتت بمان و بیرون نرو! و دیدید که نتوانست بماند و می‌گفت بیا در کردستان رادیو دراختیار شما قرار خواهیم داد. خیلی ماجراها روشن شد؛ ملت ما با این یک حرکت اشتباه بنی‌صدر و رجوی به‌اندازه هزار مقاله و هزار کتاب فهمیدند. خداوند چیزهایی که در مسیر انقلاب دارد پیش می‌آید، چیزهایی که به‌ظاهر تلخ است، اما پشتوانه این انقلاب است، قرار داد.»⁽¹⁾

D193

درپی اجتماع مردم تهران مقابل سفارت فرانسه و واکنش مقامات ایرانی به اقدام دولت فرانسه در اعطای پناهندگی به بنی‌صدر و رجوی، مقامات این کشور درصدد برآمدند جو ملتهب حاکم بر روابط سیاسی دو کشور را آرام کنند.

به گزارش خبرگزاری پارس، در دومین روز فرار بنی‌صدر و رجوی، صبح امروز، گروهی از مردم تهران به‌نشانه اعتراض در مقابل سفارت فرانسه در خیابان نوفل لوشاتو، تجمع کردند و در شعارهای خود از دولت فرانسه خواهان استرداد بنی‌صدر و رجوی شدند. این عده که نیروهای پلیس و کمیته انقلاب اسلامی آنها را تحت کنترل داشتند، پلاکاردها و تابلوهایی

1) روزنامه کیهان، 10/5/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 8/5/1360، ص2.

را که حاوی انتقاد شدید از دولت فرانسه بود، به دیوارهای اطراف سفارت نصب کردند.⁽¹⁾

از سوی دیگر، مقامات فرانسوی نگرانی‌شان را از اوضاع تهران ابراز کرده، می‌کوشند تاحدی اوضاع را آرام کنند. همچنین با استمرار فشار افکار عمومی و محافل دیپلماتیک ایران بر مسئولان فرانسوی، دولتمردان این کشور درصدد چاره‌جویی برای کاهش این فشارها برآمده‌اند؛ ازجمله اقداماتی که دراین‌باره انجام شد، انتشار خبر ملاقات مقامات وزارت امور خارجه فرانسه با بنی‌صدر و یادآوری تعهدات وی بود. خبرگزاری فرانسه گزارش داد که پل دپی معاون خاورمیانه ای وزارت امور خارجه فرانسه، امروز در محل اقامت بنی‌صدر او را ملاقات کرده و تعهد وی را هنگام ورود به فرانسه درمورد خودداری از هرگونه فعالیت سیاسی یادآور شده است. دپی همچنین به بنی‌صدر گفته که پناهندگی سیاسی وی را ملزم به بی‌طرفی می‌کند و در آینده نیز باید از هرگونه اظهارنظر سیاسی خودداری کند. به‌دنبال این اقدام، فردی که خود را سخنگوی بنی‌صدر می‌نامید، در مقابل اقامتگاه وی حاضر شد و با اعلام خبر لغو مصاحبه مطبوعاتی بنی‌صدر، خلاصه بیانیه پیشنهادی وی به همه احزاب و گرایش‌های سیاسی در ایران را - که در 25 تیر، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) آن را نیز امضا کرده است - قرائت کرد. این سخنگو همچنین تأکید کرد: اینکه بنی‌صدر از حق قانونی خود از ریاست‌جمهوری چشم‌پوشی کند، قابل‌بحث نیست.⁽²⁾

به گزارش خبرگزاری رویتر از پاریس، مقامات دولت فرانسه اعلام کرده‌اند که باوجود تصمیم این کشور برای دادن پناهندگی سیاسی به ابوالحسن بنی‌صدر، انتظار می‌رود که روابط ایران و فرانسه عادی بماند. این مقامات گفتند دلیلی وجود ندارد که مقامات تهران دست به اقدامات تلافی‌جویانه بزنند.

از سوی دیگر، رادیو فرانسه اعلام کرد: سپاه پاسداران تدابیر امنیتی‌اش را اطراف سفارت فرانسه که در آن 15 دیپلمات حضور دارند، افزایش داده است.

همچنین منابع آگاه گفتند: دولت فرانسه برای کاهش تشنج در روابط تهران و پاریس، به بنی‌صدر هشدار داده است اگر وی به تعهد کتبی خود وفا نکند، تصمیمات لازم گرفته خواهد شد.

در پایان گزارش رویتر آمده است: «مقامات آگاه گفتند: "دولت فرانسه امیدوار است که تجربه شخصی آیت‌الله [خمینی] از سفری که ایشان در اواخر حکومت شاه به پاریس داشتند، از اقدامات تلافی‌جویانه ایرانیان جلوگیری خواهد کرد.»⁽³⁾

ماجرای فرار بنی‌صدر و رجوی در روز دوم، همچنان در صدر فهرست اخبار مهم مطبوعات اروپایی قرار دارد. وقایع مربوط به فرار و مشابه جلوه‌دادن حضور بنی‌صدر و رجوی در فرانسه با دوره اقامت امام خمینی در نوفل لوشاتو در ماه‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، محوری‌ترین موضوعات مطرح‌شده در این جراید است؛ اما دراین‌میان، روزنامه مستقل فرانسوی لواسوار

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 9/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، صص26 و 27، پاریس - خبرگزاری فرانسه 8/5/1360.

3) همان، ص30، روزنامه تایمز لندن، 8/5/1360.

بنی‌صدر را به‌علت هواپیماربایی فاقد صلاحیت برای دریافت پناهندگی سیاسی اعلام کرد.

بعضی از این روزنامه‌ها برای حمایت جانب‌دارانه شان از اقدام دولت فرانسه در دادن پناهندگی سیاسی به این دو نفر دلایلی را ذکر کردند؛ ازجمله روزنامه لوموند (چاپ فرانسه) با تأکید بر حفظ اصول دمکراسی و حقوق بشر در کشوری مانند فرانسه و مخالفت با استرداد بنی‌صدر، به سخنان قبلی وزیر امور خارجه فرانسه اشاره کرد که چند روز پیش از فرار بنی‌صدر، برای اعطای پناهندگی سیاسی به وی، چراغ سبز نشان داده بود. در این مطلب آمده است:

«این همان اصلی است که اکنون مورد بحث قرار گرفته و کلود شسون نیز به‌نوبه خود درمورد آن هشدار داده بود. وی اظهار داشته است که: "ما همچنان آشتی‌ناپذیر باقی خواهیم ماند. ضمن اینکه فرانسه نیز مهد حقوق بشر خواهد بود. ما به هیچ قیمتی حاضر نیستیم یک زندانی سیاسی را تحویل دهیم. اگر همین فردا، آقای بنی‌صدر به‌عنوان یک پناهنده سیاسی به فرانسه قدم گذارد، ما از او حمایت خواهیم کرد." فرانسه قبلاً نیز از اشخاصی چون بختیار آخرین نخست‌وزیر شاه و امام خمینی که درواقع دارای پاسپورتی عادی بوده است و عملاً فراری محسوب نمی‌شد، پذیرایی کرده بود. واقعیت این است که رفتار فرانسه نه‌تنها با امام خمینی مانند سایر فراریانی که درخواست پناهندگی می‌کنند نبوده، بلکه دولت فرانسه به‌هیچ‌وجه مانعی بر سر راه وی که هم‌وطنانش را به شورش دعوت می‌کرد فراهم نمی‌ساخت.»

البته، این روزنامه درباره موضوع هواپیماربایی نوشته است: «دولت فرانسه همچنین باید به خود اطمینان دهد که هواپیمای رئیس‌جمهور مخلوع از مسیر اصلی منحرف نشده باشد. ولی درصورتی‌که آقای بنی‌صدر و دوستانش ازطریق اعمال زور و تهدید، خدمه را مجبور به هدایت هواپیما به‌سوی خاک فرانسه کرده باشند، در مظان اتهامی غیرسیاسی قرار خواهند گرفت؛ البته درآن‌صورت، دولت فرانسه نیز موقعیت بهتری را خواهد داشت.»⁽¹⁾

حضور بنی‌صدر و رجوی در فرانسه، در روزنامه‌های انگلستان نیز بازتابی گسترده داشت. موضوع محوری و مشترک تحلیل امروز نشریات انگلیسی، ناخرسندی از خروج بنی‌صدر از کشور با این منطق که باعث کاهش مقاومت (!) در مقابل جمهوری اسلامی می‌شود، است.

رادیو لندن در برنامه بررسی مطبوعات بریتانیا، نگاهی به این اخبار و تحلیل‌ها داشته است. گوینده این رادیو در بخشی از برنامه درخصوص تمایل روزنامه تایمز لندن برای حضور بنی‌صدر در ایران گفت: «اگرچه به گفته تایمز، شاید بنی‌صدر تنها شخصیتی باشد که قادر به تمرکز عناصر و گروه‌های مخالف پراکنده در یک کالبد یا تبدیل آنها به یک نیروی مؤثر باشد، اما وی با مشکلات متعددی مواجه خواهد بود.»

رادیو لندن همچنین به نقل از روزنامه تایمز مالی، گزارش داد: «عزیمت بنی‌صدر از تهران، مقاومت را دربرابر رژیم خمینی کاهش می‌دهد، مخصوصاً که وی به‌اتفاق مسعود رجوی

1) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 74، 3/6/1360، ص53، روزنامه لوموند فرانسه.

رهسپار پاریس شده است. مشکل بنی‌صدر نداشتن یک پایگاه قدرت در ایران است، اما اتحاد وی با مجاهدین خلق تاحدودی از این کمبود کاسته است.»

در ادامة مطلب رادیو لندن به نقل از یکی از خبرنگاران روزنامه تایمز، درباره موقعیت بنی‌صدر در میان دیگر پناهندگان ایرانی مقیم فرانسه آمده است: «سایر پناهندگان ایرانی مقیم فرانسه آقای بنی‌صدر را با آغوش باز نخواهند پذیرفت. یکی از کارمندان شاپور بختیار آخرین نخست‌وزیر رژیم گذشته - که وی نیز در پاریس به سر می‌برد - گفته است که آقای بنی‌صدر در بین ناسیونالیست‌های ایرانی جایی ندارد. وی ریاست‌جمهوری و فرماندهی کل قوای رژیم حاکم ایران را عهده‌دار بوده و با روحانیون ایران همکاری نزدیک داشته است.»

روزنامه گاردین هم دراین‌باره نوشته است: «موضوع خروج بنی‌صدر نشانه هم‌دستی و هم‌فکری با وی مخصوصاً در میان پرسنل نیروهای مسلح است، ولی اینک بسیار بعید [به‌نظر] می‌رسد که آقای بنی‌صدر بتواند نقش ویژه ای را که در ایران به عهده داشته [است] کماکان در فرانسه نیز ادامه دهد.»

این روزنامه افزوده است: «وی پس از خلع از مقام ریاست‌جمهوری، نه‌تنها قادر به ادامه فعالیت‌های مخفی‌اش در تهران بوده، بلکه با آیت‌الله خمینی نیز وارد مذاکره شده است.»⁽¹⁾

در میان جرایدی که طرف‌دار فرار بنی‌صدر و رجوی و اعطای پناهندگی فرانسه به آنها بوده‌اند، موضع روزنامه مستقل و میانه‌رو لواسوار نیز جالب‌توجه است. این روزنامه پس از طرح ماجرای فرار بنی‌صدر و رجوی، تلاش برخی محافل سیاسی و مطبوعاتی اروپا را برای مشابه جلوه‌دادن اقامت امام‌خمینی در نوفل لوشاتو با حوادث اخیر رد کرده است و به مقایسه پاسپورت توریستی امام خمینی در دوره حضور در حومه پاریس در ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی با این دوره، ازنظر قوانین پناهندگی فرانسه پرداخته و نتیجه گرفته است: اقدام بنی‌صدر و رجوی "هواپیماربایی" بوده است و آنان براساس قوانین فرانسه مجرم هستند و بنابراین نباید مشمول پناهندگی سیاسی شوند. در بخشی از مقاله آمده است:

«یادآوری این مطلب بی‌فایده نیست که امام خمینی که رهبریت انقلاب ایران را در نوفل لوشاتو، به عهده داشت، باوجود اعتراضات رسمی زیاد، ازطرف دولت سابق فرانسه مورد مواخذه قرار نگرفته بود. مسلماً امام خمینی با داشتن یک پاسپورت ایرانی تنها یک "توریست" محسوب می‌گردید نه یک پناهنده سیاسی. کاردار سفارت ایران در پاریس ازطرف دولت ایران مأمور استرداد بنی‌صدر از وزارت امور خارجه فرانسه گردید. درحقیقت، دراثر هواپیماربایی، آقای بنی‌صدر موفق گردید به فرانسه بیاید. در این شرایط، قانوناً بنی‌صدر و همراهانش که هویت تمامشان مشخص نگردیده، می‌توانند مجرم محسوب [شوند] و دیگر مشمول پناهندگی سیاسی نباشند و دراین‌صورت، دولت فرانسه در وضعیت حساسی قرار گیرد.»⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، صص 3 - 1 ضمیمه، رادیو لندن، 8/5/1360.

2) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 10، 19/6/1360، صص 14 و 15، لواسوار.

باوجود سخنان مقامات فرانسوی مبنی‌بر ضرورت خودداری بنی‌صدر از فعالیت‌های سیاسی و ادعای لغو مصاحبه‌های مطبوعاتی او، وی صبح امروز با هژیر تیموریان خبرنگار و نویسنده ایرانی روزنامه تایمز لندن، مصاحبه کرد. بنی‌صدر در این گفت‌وگو با بیان ادعاهایی ازجمله اینکه "در انتخابات جمعه قبل (2 مرداد 1360)، فقط 3 میلیون نفر به محمدعلی رجایی رأی داده‌اند و 11 میلیون رأی دیگر تقلب رژیم است و یا «آقای خمینی تاحد بسیاری خود را به مردم تحمیل کرده است و اقامتش [بنی‌صدر] در پاریس بسیار موقتی خواهد بود»، حرف‌های خود را در مصاحبه‌های قبلی تکرار کرد.⁽¹⁾-⁽²⁾

خبرگزاری فرانسه از اقدام یک گروه مخالف جمهوری اسلامی در آتش‌زدن منزل مسکونی یکی از هواداران این نظام در مجتمعی مسکونی در نزدیکی مانیل پایتخت فیلیپین، خبر داد.

به گزارش این خبرگزاری، در کرون سیتی واقع در حومه پایتخت (مانیل)، 15 نفر از دانشجویان ایرانی، آپارتمان یک هم‌وطن طرف‌دار انقلاب خود را با بمب آتش‌زا به آتش کشیدند. در این حادثه صاحب آپارتمان به‌شدت دچار سوختگی شد و این آتش‌سوزی 6600 دلار خسارت وارد آورد.

این خبرگزاری همچنین افزود: «براساس اظهارات بازپرسان که مهاجمان را بازداشت کرده‌اند، این آتش‌سوزی نتیجه مخالفت‌های دو گروه هوادار و مخالفان رژیم جمهوری اسلامی ایران است. در سه‌شنبه گذشته نیز یک گروه از دانشجویان ایرانی مخالف رژیم، دانشجوی دیگری را مورد هجوم قرار داده و تصاویر آیت‌الله خمینی را پاره کرده‌اند.»⁽³⁾

ضمیمه گزارش130: گزارشی بی‌بی‌سی از مصاحبة هژیر تیموریان با ابوالحسن بنی‌صدر

بخش انگلیسی رادیو لندن پس از مصاحبة هژیر تیموریان با بنی‌صدر، گفت‌وگویی با این روزنامه‌نگار انجام داد که در بخش خبری ساعت 10:30 این رادیو پخش شد. هرچند گفته‌های تیموریان شامل نظرها و برداشت‌های شخصی وی از گفت‌وگو با بنی‌صدر است، از آنجایی که این دیدگاه‌ها تاحدی بیان کننده دیدگاه محافل سیاسی و تبلیغاتی غرب درباره ماجرای بنی‌صدر و حوادث جاری ایران است، بخش‌هایی از آن در ادامه می‌آید. رادیو لندن در گزارش خود آورده است:

«هژیر تیموریان که نویسنده روزنامه تایمز می‌باشد، پیرامون بنی‌صدر سخن گفته است. گوینده از تیموریان سؤال می‌کند که آقای بنی‌صدر درباره آینده تا چه حد خوش‌بین است؟ من کلاً از خوش‌بینی او متعجبم. من انتظار داشتم که ترک ایران برایش اندوه‌بار باشد، زیرا انتظار می‌رفت که او در کشور مانده و به نبرد بپردازد، اما من او را در این موقعیت بسیار امیدوار یافتم و شاید این دلیل خوبی باشد وقتی‌که ما فکر

1) بخش‌هایی از گزارش بی‌بی‌سی از این گفت‌وگو در ضمیمه آمده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 132، 9/5/1360، صص 24، 25 و 28، لندن - خبرگزاری پارس، 8/5/1360.

3) همان، ص31، مانیل - خبرگزاری فرانسه، 8/5/1360.

کنیم که او به یک پایگاه نظامی رفته باوجودی که چهره‌اش معروف خاص و عام بوده، اما اغلب گفته می‌شود که آقای بنی‌صدر از حمایتی در ایران برخوردار نبوده و زیر فشار روحانیون مجبور به ترک ایران شده است. تناقض این مسئله در کجاست؟ حمایت از بنی‌صدر چقدر اشتباه بوده است؟

پاسخ: آقای بنی‌صدر مهارت زیادی در جذب و جلب مردم در هنگام استفاده از تلویزیون و مطبوعات دارد و این جاذبیت تنها محدود به افرادی که معتقد به خط فکری او هستند نمی‌شود، اما راهی را که او کوشید که بیشتر از یک ساخت حزبی رسمی سازماندهی کند، این کوشش‌ها به‌وسیله روحانیون به باد رفت.

سؤال: او در نخستین گامش برای سازمان‌دادن به حامیانش در ایران شکست خورد، اما اقدام بعدی او و ایده‌اش درحال‌حاضر چیست؟

پاسخ: او معتقد است که مبارزه را نباید رها کند. او معتقد است که این وظیفة ایرانیان است که پیرامون اهداف عمدة واقع‌بینانه جمهوری اسلامی بجنگند که پیش‌بینی می‌شود که یک جمهوری آزادی را ایجاد کنند، اما نمی‌توان اظهار داشت که فعالیت‌های او در آینده چگونه خواهد بود و در این‌چنین دولتی چه نقشی را ایفا خواهد نمود.

سؤال: چه کسی را او مسئول وضعیت کنونی ایران می‌داند؟ آیت‌الله یا دیگران؟

پاسخ: بله او به‌شدت آیت‌الله را مسئول می‌داند. شخص آیت‌الله یا خشنودی افرادی که آیت‌الله را احاطه کرده‌اند برای او مطرح نمی‌باشد، بلکه این مسئله برای او مطرح است که چه کاری او انجام می‌دهد. هرکس مسئول کار خودش است، همچنان‌که آقای بنی‌صدر نیز مسئول کارهای خود می‌باشد. بنابراین، او آیت‌الله خمینی را به‌مقدار زیادی مسئول نابسامانی‌ها و هرج‌ومرج می‌داند.

سؤال: آیا وجود بنی‌صدر در خارج از کشور موقعیت او را در سازماندهی مخالفان بهتر می‌سازد؟

پاسخ: او ممکن است که آزادی عمل بیشتری داشته باشد، برای این منظور بتواند آنجا کانون جدیدی را برای مخالفان تشکیل دهد و آنها را به دور خود جمع کند.

سؤال: فکر نمی‌کنید که برای آقای بنی‌صدر بهتر باشد که به بخش‌هایی از ایران بازگردد و نقشی چون مارشال تیتو به‌عنوان رهبر چریک‌های مخالف حکومت در داخل کشور ایفا کند؟

پاسخ: من انتظار داشتم که او به منطقه کردستان - که در غرب کشور واقع است - برود، زیراکه آنها با سربازان خود و با نیروهای خود مدت سه سال است که عمدتاً موفقیت‌آمیز علیه حکومت ایران به مبارزه ادامه می‌دهند، اما شاید آقای بنی‌صدر موجبات خشنودی رهبر کردها؛ یعنی دکتر قاسملو را فراهم سازد، زیراکه هیچ نیروی مسلحی در اختیار ندارد و او مجبور خواهد بود که رفتار خود را با آنها هماهنگ سازد، ولی این برای پرزیدنت معزول بسیار دشوار است که از آنها تبعیت کند.»⁽¹⁾

1) همان، صص 21 و 22 ضمیمه، بخش انگلیسی رادیو لندن، 8/5/1360.

روزشمار جنگ جمعه 9 مرداد 1360 29 رمضان 1401 31 ژوئیه 1981

اعزام نیرو و کمک به جبهه‌ها امروز هم ادامه یافت.

به‌منظور پشتیبانی و حمایت از رزمندگان تعداد 147 نفر نیروی رزمی شامل افراد پاسدار و بسیجی از شیراز به جبهه آبادان اعزام شدند.⁽¹⁾

دفتر آیت‌الله گلپایگانی از مراجع تقلید نیز امروز تعداد زیادی یخدان و مقادیری آبلیمو برای استفاده رزمندگان به جبهه‌های غرب ارسال کرد. همچنین یک کامیون آرد و وسایل ضروری دیگر برای آوارگان جنگی به کرند غرب فرستاده شد. مبلغ 5 میلیون ریال نیز به‌منظور کمک به امور جنگی به حساب مناطق جنگی کرمانشاه حواله شد.⁽²⁾

خبرگزاری پارس امروز از وقوع انفجار در دفتر مرکزی بانک الرافدین و آتش‌سوزی یک انبار مهمات در نزدیکی بغداد خبر داد.

خبرگزاری پارس به نقل از سازمان عمل انقلاب اسلامی عراق اعلام کرد که مجاهدین عراقی در عملیاتی موفق شدند با انفجار در دفتر مرکزی بانک الرافدین عراق بخشی از ساختمان آن را تخریب کنند.

این خبرگزاری در ادامه افزود: در یک عملیات دیگر، انبار مهمات پادگان الرشید در نزدیکی بغداد نیز به آتش کشیده شد که صدای انفجار آن تا ساعت‌ها به گوش می‌رسید.⁽³⁾

اقدامات گروه‌های ضد‌انقلاب امروز نیز در مناطق غرب و شمال‌غرب کشور ادامه داشت.

افراد مسلح وابسته به سازمان مارکسیستی - مائوئیستی کومه‌له از ساعت 6 تا 9 صبح امروز، جاده سنندج - مریوان را در محلی به نام کافه شوکت در شمال‌غرب سنندج، مسدود و اقدام

1) سند شماره 57386 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اعزام نیروی سپاه شیراز به اعزام نیروی سپاه مرکز، 11/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 57418 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به مرکز (مرکز فرماندهی)، 13/5/1360، سند تک‌برگی.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، ص22.

3) همان، ص20، اهواز - خبرگزاری پارس، 9/5/1360.

به بازرسی خودروهای درحال عبور از این محور کردند.

این افراد در مدت حضور خود، همه خودروهای درحال تردد را کنترل و 2 مینی‌بوس، 2 اتومبیل تویوتای شخصی، 2 کامیون و یک کامیون بنز 10 تن را متوقف کردند و درمجموع، 16 پاسدار و 2 نفر نظامی نیروی هوایی را نیز گروگان گرفتند.⁽¹⁾

افراد مسلح، این خودروها ⁽²⁾و گروگان‌ها را به دو روستای تازه‌آباد و خشگین در شمال محور سنندج که تحت کنترل آنها بود منتقل کردند.⁽³⁾

در اقدام دیگری، تعدادی از افراد مسلح حزب دمکرات کردستان ایران به یک واحد گشتی سپاه پاسداران در مسیر ارومیه به مهاباد در نزدیکی روستای اگریقاش (ایندرقاش) - در شمال مهاباد - حمله کردند. براثر درگیری متقابلی که روی داد، یک نفر از مهاجمان کشته شد و 4 نفر اسیر شدند. در این درگیری، یک نفر از نیروهای بسیج نیز مجروح شد.⁽⁴⁾

درپی این حادثه، رادیو صدای کردستان با اعلام خبر این درگیری و بدون اشاره به تلفات و اسیران حزب دمکرات، مدعی شد در این برخورد، 4 نفر از پاسداران و نیروهای پیشمرگ مسلمان کرد کشته و 3 نفر زخمی شدند.⁽⁵⁾

همچنین نیروهای سپاه پاسداران پیرانشهر در بازرسی یک منزل مسکونی، از درون بخاری، 2 مین پلاستیکی جهنده ضد‌نفر کشف کردند.⁽⁶⁾

در چند اقدام تروریستی انجام‌شده به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شیراز، کازرون، بابل، داراب و رشت، 9 نفر شهید و 6 نفر مجروح شدند.

ساعت 21:15، 4 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق به منزل دکتر محمدحسن طاهری عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی در استان فارس و برادر نماینده کازرون (مهندس طاهری)، در خیابان بلوار ساحلی شیراز حمله کردند و اعضای خانواده و میهمانان حاضر در خانه را با مسلسل به رگبار بستند.⁽⁷⁾

در همین وقت، یکی از اعضای خانواده که نوجوانی 12 ساله و مسلح بود، سر رسید و اقدام به تیراندازی متقابل کرد که درنتیجه یکی از مهاجمان براثر اصابت گلوله کشته شد. از این فرد

1) براساس اخباری که بعداً به دست آمد، افراد گروه کومه‌له 16 نفر از پاسداران را نزد خود نگه داشتند و گروگان‌های دیگر را که از نظامیان ارتش بودند آزاد کردند.

2) در گزارش‌های بعدی تعداد خودروهای ربوده‌شده 8 دستگاه ذکر شد. (سند شماره 54802 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی کرمانشاه به فرماندهی مرکز، 27/5/1360، سند تک‌برگی)

3) سند شماره 156356 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مقدم نزاجا کرمانشاه (رکن2) به فرماندهی لشکرهای 8 و 64 (رکن2)، 10/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 57473 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 14/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 175880 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی از قرارگاه مقدم نزاجا (رکن2) کرمانشاه، شماره 103، 12/5/1360، ص2.

4) روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص10؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 135، 11/5/1360، ص21، ارومیه - خبرگزاری پارس، 11/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 11/5/1360.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص11، سنندج - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

7) شب قبل از حادثه نیز دو موتورسوار مطب دکتر طاهری را با بمب آتش‌زا به آتش کشیده بودند.

مقداری گرد سمی سیانور، نارنجک و یک خشاب پر مسلسل یوزی به دست آمد.

در این حادثه، 4 نفر از افراد حاضر در خانه به نام‌های احمد اسماعیلی پدر همسر، محمدحسین اسماعیلی 58 ساله برادر همسر، ربابه اسماعیلی 55 ساله خواهر همسر و شوهر وی به نام سید محسنیان 60 ساله به شهادت رسیدند و 3 تن دیگر از میهمانان که همگی از اعضای خانواده همسر محمدحسن طاهری بودند، مجروح شدند.⁽¹⁾

فرزند خانواده درباره این حادثه به خبرنگاران گفت: «موقعی که منافقین به منزل ما حمله کردند، پدر و عمویم در منزل نبودند و این حمله ناگهانی صورت گرفت و مهاجمین تنها توانستند 4 تن از سالخوردگان اقوام ما را به شهادت برسانند.»⁽²⁾-⁽³⁾

همچنین حجت‌الاسلام دانشجو یکی از روحانیون شهر کازرون، درحالی‌که پس از اقامه نماز مغرب و عشا از مسجد حسینی این شهر عازم منزلش بود، هنگام ورود به کوچه بن‌بست منزل خود، از پشت سر، هدف 2 گلوله کلت کمری قرار گرفت و پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید.

حجت‌الاسلام دانشجو که در گذشته حاکم شرع دادگاه انقلاب اسلامی کازرون بود، نقش مهمی در مبارزات پیش از انقلاب این شهر داشت و مدت‌ها نیز در زندان رژیم شاه به سر برده بود. او پس از انقلاب نیز در تشویق و ترغیب جوانان و مردم به حضور در جبهه‌ها بسیار فعال بود. با اعلام خبر شهادت وی، نماینده امام در کازرون سه روز عزای عمومی اعلام کرد.⁽⁴⁾

درپی این واقعه، رادیو صدای آزاد ایران وابسته به سلطنت‌طلبان خارج از کشور، افراد سازمان مجاهدین خلق را "مبارزان انقلابی" خواند و در حمایت از این اقدام آنها گفت: «مبارزان انقلابی به او شربت شهادت خوراندند.»⁽⁵⁾

در بابل نیز دقایقی پیش از افطار، چند نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در یکی از محله‌های پررفت‌وآمد به نام چهارشنبه‌پیش، به اتومبیل گشت سپاه پاسداران حمله کردند. مهاجمان ابتدا یک نارنجک جنگی به‌سوی اتومبیل پرتاب کردند و سپس با مسلسل سرنشینان آن را به رگبار بستند.

1) 3 نفر از این افراد در محل حادثه به شهادت رسیدند و احمد اسماعیلی نیز پس از انتقال به بیمارستان شهید شد. (سند شماره 57403 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 9 (شیراز) به تهران (ف - س)، 12/5/1360، سند تک‌برگی)

2) نماینده کازرون در مجلس شورای اسلامی در سخنان پیش از دستور اولین جلسه پس از این حادثه، گفت: «من به‌اتفاق برادرم در جایی برای افطار رفتیم. چند دقیقه بعد، عده‌ای از خانواده دکتر برای دیدن ایشان آمده بودند، ضدانقلاب به‌قصد ترور بنده و برادرم و شاید احتمال می‌دادند که عده‌ای از نمایندگان آنجا هستند، به‌قصد ترور وارد منزل می‌شوند و باوجودی‌که می‌بینند آنها که مورد نظرشان بود در آنجا نیستند و یک عده پیرمرد و پیرزن و کودک در آنجا هستند، همه اینها را به رگبار مسلسل می‌بندند، به‌طوری‌که درجا، سه نفر کشته می‌شوند و بقیه هم زخمی می‌شوند. همین گروه مجاهدین در سابق، وقتی می‌خواستند یک افسر امریکایی را ترور کنند، آن‌قدر دقت می‌کردند که مبادا راننده سرهنگ امریکایی ترور شود.» (روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص3)

3) همان، ص32، خبرگزاری پارس، 10/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 12/5/1360، ص13؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 134، 10/5/1360، ص36، شیراز - خبرگزاری پارس، 10/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص15.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص6، کازرون - خبرگزاری پارس، 11/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 136، 12/5/1360، ص31، شیراز - خبرگزاری پارس، 12/5/1360؛ و - سند شماره 57417 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه شیراز به فرماندهی سپاه مرکز، 13/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 12/5/1360، ص2.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 136، 13/5/1360، ص9 ضمیمه، رادیو صدای آزاد ایران، 12/5/1360.

براثر این حمله، 2 تن از نیروهای سپاه به نام‌های حسین اصفهانی و سید رحیم طاهری

شهید و 3 تن دیگر مجروح شدند. در این حادثه، چند نفر از افراد سازمان دستگیر شدند.⁽¹⁾

افراد مسلح گروه‌های ضد‌انقلاب در داراب استان فارس نیز یکی از افراد متعهد این شهر به نام حسین خلیلی را ترور کرده، به شهادت رساندند.⁽²⁾

در رشت هم یکی از افراد متعهد شهر به نام مسعود مهربان، نیمه‌های شب و درحالی‌که در خواب بود، هدف حمله افراد وابسته به گروه‌های مسلح قرار گرفت و به شهادت رسید.⁽³⁾

در چند عملیات پرتاب نارنجک و بمب به‌سوی اماکن و افراد در شهرهای گوناگون کشور و همچنین آتش‌زدن خرمن یک روستا خسارت‌هایی به بار آمد.

عده ای از هواداران گروه‌های ضد‌انقلاب امروز چند نارنجک جنگی و بمب دست‌ساز به داخل ساختمان خبرگزاری پارس مرکز مشهد پرتاب کردند که براثر آن، چند شیشه ساختمان شکست و خسارت‌هایی جزئی وارد شد.⁽⁴⁾

در ایلام هم در طول یک ساعت، 3 انفجار به‌دست افراد گروه‌های مسلح ضد‌انقلاب رخ داد. در دو حادثه هم‌زمان، یک نارنجک جنگی به داخل منزل مدیرکل آموزش‌و‌پرورش استان ایلام پرتاب شد که تلفات جانی نداشت و در همین هنگام، یکی از 2 بمب دست‌سازی که زیر یک ماشین لندرور سازمان صداوسیما تعبیه شده بود، مقابل منزل سرپرست اداره ارشاد اسلامی شهر منفجر شد و خسارت‌های جزئی به بار آورد، اما بمب دیگر عمل نکرد و خنثی شد. در سومین حادثه نیز، ساعت 22:40، نارنجکی جنگی به‌سمت ساختمان روابط عمومی سپاه پاسداران ایلام واقع در خیابان سعدی، پرتاب شد و شیشه‌های ساختمان شکست، اما به کسی آسیب نرسید.⁽⁵⁾

در شهر بهبهان استان خوزستان نیز انفجار بمب دست‌سازی که به‌سمت منزل یکی از پاسداران شهر پرتاب شده و به دیوار اصابت کرده بود، خسارت مالی به بار آورد.⁽⁶⁾

در اقدام مشابهی، 2 بمب دست‌ساز به منزل یکی از روحانیان شهر بروجرد در استان لرستان پرتاب شد که یکی از آنها منفجر شد، اما به کسی آسیب نرسید.⁽⁷⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، یک بمب دست‌ساز قوی به داخل حیاط منزل یکی از افراد متعهد شهر در خیابان جعفری پرتاب شد که به‌دلیل افتادن آن در باغچه، انفجار ایجاد شد، اما خسارت مالی و جانی درپی نداشت.⁽⁸⁾

در دورود نیز بمب دست‌سازی به منزل یکی از روحانیان شهر که فرزندش از پاسداران سپاه است، پرتاب شد که انفجار آن خسارتی در بر نداشت.⁽⁹⁾

در یکی از روستاهای توابع بیرجند، افراد وابسته به گروه‌های ضد‌انقلاب خرمن روستائیان را به آتش کشیدند.⁽¹⁰⁾

1) روزنامه کیهان، 12/5/1360، ص13؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 134، 10/5/1360، ص38، بابل - خبرگزاری پارس، 10/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص32، 10/5/1360.

2) سند شماره 57417 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، صص12 و 32، رشت - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 134، 10/5/1360، صص 35 و 36، مشهد - خبرگزاری پارس، 10/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص4.

5) سند شماره 71391 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ایلام به فرماندهی سپاه تهران، 10/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص11، ایلام - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

6) سند شماره 376825 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی به استانداری خوزستان، 10/5/1360، سند تک‌برگی.

7) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 15/5/1360، ص2.

8) سند شماره 379553 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات و بررسی‌های سپاه پاسداران بروجرد به استانداری لرستان، 14/5/1360، ص2.

9) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

10) سند شماره 57394 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مشهد به تهران (فرماندهی سپاه)، 12/5/1360، سند تک‌برگی.

با اقدامات اطلاعاتی و پیگیری‌های سپاه پاسداران اصفهان، 12 نفر از نیروهای کادر و وظیفه هوانیروز و مرکز توپخانه اصفهان که با افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ارتباط بودند دستگیر شدند.

این افراد اعتراف کردند که برای اجرای عملیات‌های سازمان، اسلحه و مهمات تهیه و با نفوذ در بخش‌های مخابراتی پادگان، جاسوسی می‌کردند. از دستگیرشدگان تعدادی کتاب‌های سازمان و مقداری مهمات نیز به‌دست آمد.⁽¹⁾

در اقدام دیگری، عاملان پرتاب بمب دست‌ساز به مسجد میرمحمود آقا واقع در ابتدای خیابان عباسی تهران، دستگیر شدند.⁽²⁾

راه‌پیمایی روز جهانی قدس درحالی در تهران برگزار شد که بخشی از این مراسم تحت‌تأثیر فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس قرار داشت و مردم پس از اقامة نماز جمعه، به‌سوی سفارت فرانسه راه‌پیمایی کردند.

در ابتدای مراسم، راه‌پیمایان درحالی‌که پلاکاردهایی از سخنان امام خمینی درباره روز قدس را در دست داشتند، به‌سمت دانشگاه تهران حرکت کردند.

پس از تجمع مردم در دانشگاه تهران، بیانیة راه‌پیمایی در ساعت 10 صبح خوانده شد و پس از آن، میرحسین موسوی وزیر امور خارجه، مطالبی درباره روز قدس و ضرورت اتحاد جهان اسلام در مقابل صهیونیسم بیان کرد و سپس حجت‌الاسلام سید احمد خمینی پیام امام خمینی به مناسبت این روز را قرائت کرد. پس از آن، آقای هاشمی رفسنجانی خطبه‌های نماز جمعه تهران را ایراد کرد. وی در خطبه اول، به موضوع فلسطین و در خطبه دوم، به طرح چند مسئله مهم سیاسی روز ازجمله: ربوده‌شدن دو هواپیمای نیروی هوایی ارتش و آثار و نتایج فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس پرداخت.⁽³⁾

پس از اتمام نماز جمعه، عده کثیری از مردم تهران هنگام بازگشت، به‌سمت سفارت فرانسه حرکت کردند و با تجمع در خیابان‌های اطراف این سفارت و سردادن شعارهایی علیه بنی‌صدر و رجوی، از دولت فرانسه استرداد آنان را خواستار شدند.

به گزارش خبرگزاری پارس، این افراد که بالغ‌بر ده‌ها هزار نفر بودند، سپس به محل سفارت سابق امریکا رفته و پس از دادن شعارهایی علیه امریکا و رژیم صهیونیستی به تظاهرات خود پایان دادند.⁽⁴⁾

1) سند شماره 57424 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه اصفهان به اطلاعات سپاه مرکز، 13/5/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص4.

3) روزنامه کیهان، 10/5/1360، صص 3 و 9.

4) روزنامه اطلاعات، 10/5/1360، صص 9 - 3.

پیام امام خمینی به مناسبت روز جهانی قدس را سید احمد خمینی پیش از ایراد خطبه‌های نماز جمعه، در اجتماع صدها هزار تن از مردم در دانشگاه تهران، قرائت کرد. بخش‌هایی از این پیام در ادامه آمده است:

D206

«... امید است با زنده نگه‌داشتن این روز [قدس] بی‌تفاوتی‌ها زایل شود و غفلت‌ها مرتفع گردد و با قیام ملت‌های شریف، بعضی از سران خائن را که به‌رغم مسلمانان و اسلام، دست در دست اسرائیل و چشم به فرمان امریکا برخلاف مصالح مسلمین به زندگانی سیاسی ننگین خود و به زندگی جنایت‌بار خویش ادامه می‌دهند، از صحنه خارج و در گورستان تاریخ مدفون نمایند. حکام غاصبی که در جنگ بین کفاری چون اسرائیل و صدام با مسلمین، طرف کفار را گرفته و به اسلام و مسلمین ضربه وارد می‌کنند، از صحنه اسلام باید خارج شوند و از حکومت بر مسلمین باید برکنار گردند. ملت‌های شریف مصر و عراق و دیگر کشورهای تحت سلطه منافقان باید قیام کنند و به بلندگوهای فاسد که این جنایتکاران را مسلمان جلوه می‌دهند، گوش فراندهند و از قدرت‌های پوشالی این خائنان نهراسند.

مسلمانان و جهانیان دیدند که صدام عفلقی سرسپرده امریکا، به ایران که جز به اسلام و مصالح مسلمین نمی‌اندیشد، حمله کرد و آن‌چنان سرش به سنگ کوبیده شد که اکنون با توسل به سران عرب و پناه به اسرائیل، دنبال مفری است که او را از سقوط حتمی نجات دهد و ملت ایران و قوای مسلح شجاع، آن‌چنان ضربه‌ای به او و طرف‌داران جنایتکار او زدند که جز تسلیم یا سقوط، مفری ندارد و حیله‌های ابلهانه او و بوق‌های تبلیغاتی صهیونیسم راهگشای او نخواهد شد.

ملت و دولت و مجلس و ارتش و سایر قوای مسلح ایران که امروز با وحدت اسلامی و انسجام الهی صف واحد هستند، مصمم‌اند که در مقابل هر قدرت شیطانی و متجاوز به حقوق انسان‌ها بایستند و از مظلومان دفاع نمایند و تا برگشت قدس و فلسطین به دامن مسلمین، از لبنان و قدس عزیز پشتیبانی نمایند. مسلمانان جهان باید روز قدس را روز همه مسلمین، بلکه مستضعفین بدانند و از آن نقطه حساس در مقابل مستکبرین و جهان‌خواران بایستند و تا رهایی مظلومان از زیر ستم قدرتمندان از پای ننشینند. و مستضعفان - که اکثریت قاطع جهان را

تشکیل می‌دهند - مطمئن باشند که وعده حق‌تعالی نزدیک است. امید است که این انقلاب جرقه و بارقه‌ای الهی باشد که انفجاری عظیم در توده‌های زیر ستم ایجاد نماید و به طلوع فجر انقلاب مبارک حضرت بقیةالله - ارواحنا لمقدمه الفداء - منتهی شود.

... انقلاب در راه هدف الهی و استقرار حکومت الله همان است که انبیای عظام در راه آن فداکاری‌ها نمودند و پیامبر عظیم‌الشأن اسلام تا آخرین لحظات زندگی پربرکت خود در راه آن با همه توان، فداکاری و ایثار فرمود و امامان بزرگوار اسلام هرچه داشتند نثار آن کردند. ما نیز که خود را پیرو آنان و امت محمد - صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم - می‌دانیم باید اقتدا به آنان نموده و در سبیل حق، مشکلات را با صبر انقلابی تحمل نماییم و از خرابکاری‌های دغل‌بازان که آثار شکست و زبونی در آن مشاهده است، نهراسیم و در راه هدف حق و اسلام بزرگ چونان انبیای عظام و اولیای معظم، فداکاری و ایثار نماییم. خداوند تبارک و تعالی پشتیبان مجاهدین و یار مظلومان است. درود بر اسلام عزیز، درود بر مجاهدین در راه حق. درود بر شهدای در راه خدا در طول تاریخ. درود بر شهدای ایران و فلسطین و لبنان و افغانستان و سلام بر رزمندگان جبهه‌های جنگ علیه باطل و سلام بر بندگان صالح خداوند.»(25) ⁽¹⁾

آقای هاشمی رفسنجانی امام‌جمعه موقت تهران، در خطبه دوم نماز جمعه امروز تهران، درباره چند موضوع مهم سیاسی روز، ازجمله ربوده‌شدن دو هواپیمای نظامی 707 نیروی هوایی ارتش در مدت یک هفته،⁽²⁾آثار و نتایج فرار بنی‌صدر و رجوی، حمایت دولت فرانسه از آنان و دعوت قاسملو از بنی‌صدر برای رفتن به کردستان، سخن گفت.

خطیب نماز جمعه تهران درباره حادثه هواپیماربایی گفت: «این ماجرا هم برای ما تلخ است و هم آموزنده. تلخ است به‌خاطر اینکه ما هنوز کنترل شدید، حتی در جاهای حساس کشورمان را نداریم و قابل‌قبول نیست که در جنگی به این وسعت، فضای کشور ما این‌قدر بی‌دروازه باشد که هواپیما بتواند از تهران تا مرز غربی به‌راحتی عبور کند؛ این نشان ضعف ما است که باید جبران شود و نقطه مثبت آن در اینجا است که باید چنین حادثه‌ای اتفاق بیفتد تا مسئولان به فکر جدی بیفتند. [با] فرار دو مجرم خطرناک، ضربه‌ای به حیثیت اداری و انتظامی ما زده شد، اما

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 63 - 61.

2) یکی از این هواپیماها به مصر برده شد و خلبان آن به این کشور پناهنده شد و دیگری که توسط خلبان مخصوص شاه هدایت می‌شد، بنی‌صدر و رجوی را به فرانسه برد. ربوده‌شدن این دو هواپیما واکنش‌هایی را در محافل سیاسی - داخلی ایران در پی داشت؛ ازجمله چند نماینده مجلس و برخی خطیبان جمعه، مجموعه نظام و دولت را درمورد وقوع این حوادث مورد سؤال قرار دادند و خواستار برخورد جدی و اتخاذ تصمیمات مناسب‌تر برای پیشگیری از تکرار چنین حوادثی شدند. واکنش‌ها در برخی موارد بسیار تند بود، تاحدی که آقای مشکینی در خطبه‌های امروز نماز جمعه قم، توضیحات سخنگوی دولت دراین‌باره را قانع‌کننده ندانست و خواستار استیضاح دولت شد. (روزنامه کیهان، 10/5/1360، ص2)

خوشبختانه به‌جای اینکه بنشینیم و برای این تلخی اشک بریزیم، مثل همه موارد فوراً تصمیم گرفتیم که محیط نیروهای هوایی، که از حساس‌ترین محیط‌های این کشور است، باید پاک شود و آلوده نباشد و اگر ما می‌خواستیم این کار را قبل از این جریان بکنیم، ممکن است [بود] به برادران خلبان، همافر و کارمندان دیگر نیروی هوایی بر بخورد و بگویند شما به ما بی‌اعتمادی می‌کنید و در جنگ به ما زهرچشم نشان می‌دهید و جامعه هم نپذیرد - که بخشی از نیروهای مسلح که این‌چنین فداکارانه جنگیدند و ما پیروزی‌مان را مرهون آنها هستیم - که چرا به اینها تعرض کردیم و آن‌طوری که به من گزارش داده‌اند، اکنون در خود محیط نیروی هوایی و خلبان‌ها و همافران این آمادگی وجود دارد به‌خاطر اینکه آنها می‌بینند شرافتشان، جهادشان و زحماتشان به‌خاطر چند نفر آدم فاسد و فاسق دزد دارد مخدوش می‌شود. نمی‌تواند یک خلبان که این‌همه شرافت کسب کرده، ساعت‌ها پرواز خطرناک داشته، آن شرافت و احترامش را حفظ کند، اگر هم‌لباسان او در این شرایط حساس طیاره‌های سوخت‌رسانی ما را بدزدند و عامل فرار ضد‌انقلاب بشوند. این برای یک خلبان قابل‌قبول نیست. خوشبختانه قضیه آن‌قدر روشن است که هم آنها می‌پذیرند و هم ما قانع شدیم و امیدواریم که در آینده، ما یک نیروی هوایی منسجم، انقلابی، همراه با انقلاب و مورد اعتماد داشته باشیم که فضای ایران را حفظ کند و مردم ایران با راحتی بخوابند و بدانند که این عقاب‌ها بر فضای زندگی آنها بال رحمت می‌گشایند.»⁽¹⁾

آقای هاشمی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به آثار و نتایج فرار بنی‌صدر و رجوی و همراهی دولت فرانسه در ایجاد فضای مناسب تبلیغاتی برای آنان گفت: «جنبه دیگر مثبت این جریان این بود که خیلی گویا و لطیف ماهیت ضد‌انقلاب و دشمنان ما را به‌خوبی روشن کرد؛ شعارهای چپ‌گرایانه منافقین تمام شد؛ افتخارات ادعایی چند سال زندان برای امثال رجوی‌ها از دست رفت؛ رجوی مدعی شکنجه‌شدن و زندان‌کشیده و چریک مخفی زندگی‌کن، در سایه حمایت خلبان معزی (خلبان مخصوص شاه) و همراه رهبر لیبرالیسم، که همیشه می‌گفتند لیبرالیسم دشمن ماست، پرواز کند.

درمورد بنی‌صدر [مقامات فرانسوی] می‌گویند یک اصل داریم سیاستمدارهای ورشکسته را قبول می‌کنیم. البته این را قبول نداریم؛ بنی‌صدر مجرم جنایی غیرسیاسی در کشور است، حالا اگر این را کسی قبول بکند، رجوی اکنون یک بمب‌گذار فراری است که ده‌ها نفر کارگر، پاسدار، آدم معمولی به‌دست و به فرمان او کشته و شهید شده‌اند. مدعی شده‌اند بنی‌صدر تعهد کتبی سپرده فعالیت سیاسی نکند. ما از فعالیت سیاسی بنی‌صدر نمی‌ترسیم، بگذارید بکند، چون او هر حرفی بزند خودش را رسوا می‌کند. وقتی بنی‌صدر بگوید در ایران 3 میلیون رأی دادند، این مردم حرفش را می‌فهمند. کسی

1) ماجرای فرار هواپیماهای نیروی هوایی ارتش موجب شد تا مسئولان کشور برای جلوگیری از تکرار این حوادث تغییراتی را در سطوح فرماندهی این نیرو انجام دهند. برخی تغییرات در روزشمار 7 مرداد 1360، آمده است.

بیاید 15 میلیون را بگوید 3 میلیون، بگذارید ایشان تبلیغات کند. ... امام آن جنایتکاران رژیم گذشته را با فرمان عفو از زندان بیرون کرد. امام دستور داد ببخشید همه اینها را. امام به همه شماها گفت شما هم توبه کنید بیایید در آغوش اسلام. کدام 13 ساله؟ اصل قضیه دروغ است.

شما فرانسوی‌ها دروغ می‌گویید. شما گفتید تعهد کتبی داده است فعالیت سیاسی نکند؛ عصر با رادیو بی‌بی‌سی مصاحبه کرد. اگر این فعالیت سیاسی نیست، پس چی هست؟ اگر بنی‌صدر سیاستمدار فهمیده‌ای بود، دو ماه پیش می‌رفت و سبیل خودش را هم از دست نمی‌داد. در این جریان، ماهیت فرانسه، منافقین، لیبرال‌ها، قاسملو روشن می‌شد.»

D209

امام‌جمعه موقت تهران در پایان سخنانش درباره دعوت قاسملو از بنی‌صدر برای رفتن به کردستان و توصیه‌اش به او برای خروج از کشور هم گفت: «قاسملو که ضد‌ارتش بود، از خلق کرد دفاع می‌کرد، بنی‌صدر لااقل به اندازه یک پاسدار یا سرباز در جنگ‌های کردستان مسئول بود؛ البته ازنظر ما افتخار است کسانی که در کردستان جهاد می‌کنند، جهاد در راه خدا می‌کنند و بدترین دشمن را می‌کوبند. بنی‌صدر هم اگر آنجا کاری کرد خوب است، منتها به قاسملو، می‌گوییم آقای قاسملو شما یک پاسدار را می‌گیرید مثله می‌کنید، بنی‌صدر که بیشتر به شما ضربه زده؛ [او] فرمانده کل قوا بود. چطور دعوت می‌کنید دستور می‌دهید از ایران بیرون نرو، خودت هم درمیری، این خلق نمی‌گذارد شماها در ایران بمانید ماهیتتان معلوم شد.»⁽¹⁾

در اعتراض به اعطای پناهندگی از جانب دولت فرانسه به بنی‌صدر و رجوی، راه‌پیمایی‌هایی در تهران، پاریس و دهلی‌نو برگزار شد.

پس از پایان مراسم نماز جمعه تهران، شماری از نمازگزاران درحالی‌که پیکر شهید سرهنگ

1) روزنامه کیهان، 10/5/1360، صص 4 و 14.

شهرامفر⁽¹⁾را تشییع می‌کردند، به‌سمت سفارت فرانسه در خیابان نوفل لوشاتو راه‌پیمایی کردند. راه‌پیمایان درحالی‌که کاریکاتورهایی از بنی‌صدر و رجوی را در دست داشتند و شعارهایی علیه دولت فرانسه برای پذیرش بنی‌صدر و رجوی سرمی‌دادند، مقابل ساختمان سفارت تجمع کردند. خبرگزاری پارس در بخشی از گزارش این تظاهرات آورده است:

«در مقابل سفارت فرانسه، درحالی‌که نیروهای انتظامی به‌شدت ساختمان سفارت را کنترل می‌کنند، مردم مبارز و خشمگین تهران که از عمل فرانسه مبنی‌بر پذیرش بنی‌صدر فراری و همراهانشان به‌عنوان پناهنده سیاسی به خشم آمده‌اند اجتماع کردند و با شعارهای کوبنده‌شان ضمن حمایت از اعضای جامعه اسلامی فارغ‌التحصیلان کشور که در مقابل این سفارت تحصن کرده‌اند، نفرت و انزجار خود نسبت به این عمل ضد‌انسانی دولت فرانسه را ابراز داشته و خواستار استرداد بنی‌صدر مخلوع و همراهانش شدند. گزارش خبرنگار ما حاکی است: ساختمان سفارت - که تصاویری از امام خمینی و پلاکاردهایی با عنوان "آقای میتران حقوق واقعی بشر اقتضا می‌کند جنایتکار را تحویل دهید"، "آقای میتران این پناهندگی جنایی است نه پناهندگی سیاسی"، "ما از دولت فرانسه خواهان استرداد ابوالحسن مخلوع می‌باشیم". بر دیوارهای آن نصب شده [بود] - به‌شدت ازسوی مأمورین انتظامی و دانشجویان متحصن در این محل حفاظت می‌شود. همچنین دانشجویان مرتباً از گروه‌های حزب‌اللهی تقاضا دارند تا انتظامات محوطه خارجی سفارت را خود به عهده داشته باشند.»⁽²⁾

به گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس، در پایان تظاهرات امروز مردم تهران در مقابل سفارت فرانسه، تعدادی از اعضای جامعه اسلامی فارغ‌التحصیلان کشور که از صبح پنجشنبه 8 مرداد 1360، مقابل سفارت فرانسه تحصن کرده بودند، با صدور قطعنامه‌ای ضمن محکوم‌کردن دولت فرانسه برای پذیرش بنی‌صدر و رجوی به‌عنوان پناهنده سیاسی و حمایت از دولت و اقدامات وزارت امور خارجه مبنی‌بر استرداد این دو به تحصن خود پایان دادند.⁽³⁾

از سوی دیگر، در پاریس نیز دانشجویان مسلمان ایرانی مقیم فرانسه پس از برگزاری و بزرگداشت روز جهانی قدس، به‌سمت اقامتگاه بنی‌صدر در محله کشن در حومه پاریس رفتند و در این مکان تجمع کردند.

دانشجویان درحالی‌که در محکوم‌کردن اقدام دولت فرانسه شعارهایی به زبان‌های فارسی و فرانسه سر می‌دادند، با برخورد شدید پلیس فرانسه مواجه شدند و چند تن از آنان زخمی شدند. دانشجویان سپس مسیر راه‌پیمایی خود را به‌طرف شهر تغییر دادند و در میان حلقه‌ای از نیروهای پلیس به تظاهرات پرداختند.

1) شهرامفر یکی از افسران متعهد تیپ هوابرد شیراز بود که در درگیری با افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در محور بانه - سردشت، به شهادت رسید. جزئیات این حادثه در روزشمار 6/5/1360 درج شده است.

2) همان، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 133، 9/5/1360، صص 15 - 13، تهران - خبرگزاری پارس، 9/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 134، 10/5/1360، ص25، تهران - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

این درحالی بود که خبرگزاری یونایتدپرس از پاریس، به نقل از پلیس فرانسه اعلام کرد: حدود 50 ایرانی که بیشتر آنها دانشجو بودند، روز جمعه دربرابر خانه بنی‌صدر در کشن تظاهراتی برپا کردند. آنها با خود پلاکاردهایی را حمل می‌کردند که روی آنها نوشته شده بود "مردم فرانسه برای استرداد بنی‌صدر جنایتکار در کنار مردم ایران خواهند بود." سخنگوی پلیس اظهار داشت که پلیس ضد‌شورش فرانسه برای متفرق‌کردن تظاهرکنندگان در محل حاضر شد، ولی هیچ‌گونه حادثه خشونت‌آمیزی رخ نداد و کسی بازداشت نشد.

مشابه این مراسم در دهلی‌نو نیز به‌همت اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی و با حضور مسلمانان این کشور به‌طور گسترده برگزار شد.⁽¹⁾

در همین حال، راه‌پیمایی و تجمع نمازگزاران تهرانی مقابل سفارت فرانسه، در خبرگزاری‌های خارجی بازتاب گسترده‌ای داشت؛ خبرگزاری فرانسه از تهران گزارش داد: «در پایان مراسم نماز جمعه امروز تهران، از هزاران شرکت‌کننده خواسته شد تا در پایان این مراسم ضمن حفظ آرامش و نظم انقلابی در مقابل سفارت فرانسه در تهران راه‌پیمایی و تظاهرات کنند. همین گزارش حاکی است، یکی از برگزارکنندگان مراسم نماز جمعه تهران، ازطریق بلندگو از مردم خواست تا در جریان این تظاهرات از بروز هرگونه درگیری جلوگیری کرده و حتی به دیوارهای ساختمان سفارت فرانسه در تهران نزدیک نشوند.»⁽²⁾

این خبرگزاری در خبر دیگری دراین‌باره اعلام کرد:

«جمعیتی حدود 5 هزار نفر که در اعتراض به دولت فرانسه برای اعطای پناهندگی سیاسی به ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور سابق، در مقابل سفارت فرانسه در تهران دست به تظاهرات زده بودند، در ساعت 14:30 به وقت تهران، بنا به توصیه برگزارکنندگان این اجتماع متفرق شدند. در این تظاهرات که 90 دقیقه به طول انجامید، مردم شعار می‌دادند: "مرگ بر دولت فاشیست فرانسه"، "مرگ بر فرانسوا میتران"، "فرانسه، جنایتکارها را پس بده." ازجمله شعارهای جالب تظاهرکنندگان این بود: "آنکه درس مقاومت می‌داد با چادر فرار کرد." یکی از برگزارکنندگان تظاهرات به خبرگزاری فرانسه گفت: "ما منتظر پاسخ فرانسه به درخواست رسمی استرداد بنی‌صدر هستیم؛ اگر پاسخ دریافت نشود، ما بار دیگر باز خواهیم گشت."»⁽³⁾

رادیو لندن نیز با گزارش تظاهرات مردم مقابل سفارت فرانسه در تهران، که در آن اجتماع‌کنندگان خواستار اخراج بنی‌صدر از فرانسه بودند، اعلام کرد: «گزارش می‌رسد که تظاهرات مشابهی در سایر شهرهای ایران به وقوع پیوسته و ایران رسماً دراین‌مورد به فرانسه اعتراض کرده است.»⁽⁴⁾

همچنین رادیو امریکا با بیان اینکه برای نخستین‌بار است که علیه کشور فرانسه تظاهرات برپا می‌شود، اعلام کرد که هم‌اکنون پیشنهادی برای فراخواندن کارمندان فرانسوی از تهران مطرح نشده است.⁽⁵⁾

رادیو کلن از آلمان نیز در انعکاس این راه‌پیمایی در تهران و دهلی‌نو گفت: «فرار رئیس‌جمهوری

1) روزنامه کیهان، 10/5/1360، ص16.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 133، 10/5/1360، صص 10 و 11، تهران - فرانس پرس، 9/5/1360.

3) همان، ص11.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص1 ضمیمه، رادیو لندن، 10/5/1360.

5) همان، ص20 ضمیمه، رادیو امریکا، 10/5/1360.

سابق ایران به پاریس باعث تظاهراتی دربرابر سفارت فرانسه در تهران و دهلی‌نو گردید. صدها تظاهرکننده از دولت فرانسه تقاضای تحویل رئیس‌جمهوری سابق به ایران را نمودند. در این دو پایتخت، از ساختمان سفارت فرانسه به‌وسیله نیروهای امنیتی مراقبت می‌شود.»⁽¹⁾

مقامات سیاسی فرانسه در اولین واکنش‌های رسمی خود پس از تحصن گروهی از مردم مقابل سفارت این کشور در تهران، با رعایت جانب احتیاط کوشیدند اوضاع را عادی و تحت کنترل نشان دهند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه گزارش داد: «موقعیت امنیتی در داخل سفارت فرانسه در تهران تقویت شده و درحال‌حاضر، دولت فرانسه درصدد نیست 15 نفر از اعضای سفارت و 85 فرانسوی مقیم ایران را از این کشور خارج کند. این سخنگو افزود: با درنظرداشتن تظاهراتی که در اطراف سفارت صورت گرفته و درخواست استرداد ابوالحسن بنی‌صدر، دولت فرانسه اوضاع را از نزدیک زیر نظر دارد. وزارت خارجه فرانسه اعلام کرد که دولت ایران تدابیر امنیتی در اطراف سفارت فرانسه در تهران را شدت بخشیده و این مسئله حاکی‌از آن است که دولت ایران در نظر دارد به وظایف خود به‌عنوان دولت میزبان در حفاظت از سفارتخانه عمل نماید؛ ولی قدر مسلم این است که دولت ایران خود اجازه برگزاری تظاهرات را داده است.»⁽²⁾

خبرگزاری فرانسه نیز از پاریس اعلام کرد که درمجموع، 100 فرانسوی در تهران اقامت دارند و از این تعداد، 40 نفر در بخش خصوصی و 20 نفر نیز به کارهای فرهنگی اشتغال دارند. سفارت فرانسه در تهران نیز 20 کارمند دارد و درحال‌حاضر، همه دوایر سفارت در تهران به‌طور طبیعی مشغول انجام وظایفشان هستند.⁽³⁾

طارق عزیز معاون نخست‌وزیر عراق، در گفت‌وگو با مجله الحوادث (چاپ لندن) از موضع برخی کشورهای عربی - که به نام آنها اشاره نکرد - درباره عراق و جنگ با ایران انتقاد کرد و خواستار تجدیدنظر جدی در زیربنای کار مشترک اعراب شد.

وی گفت: توطئه‌های کشورهای عربی با نیروی بیگانه علیه عراق و دلایل و توضیحات، هرچه که باشد، به سود رژیم صهیونیستی است؛ زیرا این رژیم تأکید می‌کند که همبستگی اعراب هرگز به واقعیت نمی‌پیوندد.

معاون نخست‌وزیر عراق همچنین درباره جنگ ایران و عراق گفت: «عراق زیر بار هیچ‌کس[!] نمی‌رود ولو این جنگ ده سال ادامه یابد.»⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 133، 10/5/1360، ص6 ضمیمه، رادیو کلن، 9/5/1360.

2) همان، ص12، پاریس - آسوشیتدپرس، 9/5/1360.

3) همان، صص 11 و 12، پاریس - فرانس پرس، 9/5/1360.

4) همان، ص23 ضمیمه، رادیو امان (بخش عربی)، 9/5/1360.

طه عبدالکریم وزیر نفت عراق، که به‌منظور جلب کمک انگلیس برای بازسازی تأسیسات نفتی خود در سفری چهارروزه به لندن رفته است، امروز در گفت‌وگویی، از کاهش صادرات نفت عراق و مشکلات این کشور در تأمین ارز برای پرداخت هزینه‌های جنگ خبر داد. نشریه بررسی اقتصادی خاورمیانه نیز با اشاره به محدودیت‌های عراق در صادرات و فروش نفت، از آغاز مذاکره این کشور با کویت و عربستان سعودی برای ایجاد یک خط لوله جدید به‌منظور صادرات نفت از مسیری غیر از خلیج‌فارس خبر داد.⁽¹⁾

وزیر نفت عراق گفت: «عراق تاکنون [اکنون] یک میلیون بشکه نفت در روز به فروش می‌رساند، درحالی‌که [فروش نفت] قبل از جنگ، 4/3 میلیون بشکه بوده است.» وی افزود: عراق نمی‌تواند ارز کافی برای مخارج جنگ به دست آورد، به همین دلیل، دست‌ِکم 2000 میلیون دلار به این منظور از کشورهای منطقه قرض کرده است. مقامات نفتی بریتیش پترولیوم احتمالاً به‌زودی از عراق دیدن خواهند کرد تا امکانات خرید 40 هزار بشکه نفت در روز را، که پیش از جنگ از عراق ارسال می‌شد، دوباره بررسی کنند.»⁽²⁾

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، وی که در این سفر با هدف جلب کمک انگلیس برای بازسازی صنعت نفت جنگ‌زده عراق با وزیر امور خارجه این کشور و مدیران کمپانی‌های شل و بریتیش پترولیوم ملاقات کرده، گفته است: «عربستان سعودی کاهش تدریجی تولید نفت خود را که عموماً به‌عنوان عمل اشباع کنونی نفت در بازارهای جهانی شناخته می‌شود، مورد بررسی قرار داده است.»

وزیر نفت عراق همچنین در نشستی مطبوعاتی، درباره جنگ ایران و عراق و اوضاع داخلی ایران گفته است: «درحالی‌که تندروهای مذهبی قدرت خود را در ایران تحکیم می‌بخشند، موج جدیدی از تصفیه جریان دارد و شکل جدیدی از منازعه در ایران وجود دارد که باعث فرسایش جدی از درون می‌شود و رسیدن به هر نوع تفاهم با این مردم بسیار مشکل خواهد بود و تصور ما این است که جنگ برای زمان درازی ادامه خواهد یافت.»⁽³⁾

محافل خبری این سخنان را بسیار مهم ارزیابی کردند.

خبرگزاری رویتر از نیکوزیا نیز به نقل از مجله بررسی اقتصادی خاورمیانه (مید)، با اشاره به محدودیت‌های عراق در ارسال نفت به خارج و تصمیمات این کشور برای حل این مشکل، اعلام کرد: «به‌دنبال جنگ عراق - ایران، عراق تصمیم گرفته است در طول کشور پادشاهی سعودی، یک خط لوله از حوزه‌های نفتی جنوب کشور خود به‌قصد یک ترمینال صادراتی در ساحل دریای سرخ احداث کند. این طرح از اولویت خاصی برخوردار است. ترمینال‌های نفتی مینا البکر و خویل العمیه

1) مبادی صدور نفت عراق ازطریق ترکیه، سوریه و سکوهای البکر و العمیه در خلیج‌فارس بود. درحال‌حاضر تنها راه باقیمانده برای صدور نفت این کشور، ازطریق ترکیه به ظرفیت 600 هزار بشکه در روز است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، صص 18 و 19، لندن - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

3) همان، صص 9 و 10، لندن - آسوشیتدپرس، 10/5/1360.

عراق در خلیج‌فارس، براثر حمله هوایی ایران به‌شدت آسیب دیده‌اند، به‌طوری‌که اگر جنگ نیز به‌زودی پایان گیرد، برای به‌راه‌انداختن دوبارة این ترمینال‌ها زمانی طولانی وقت لازم است.»

در قسمت دیگری از این گزارش، به مشکلات و محدودیت‌های همیشگی عراق در صادرات نفت نیز اشاره شده و درباره شرط عربستان برای صدور نفت عراق از این کشور آمده است: «بررسی اقتصادی خاورمیانه می‌نویسد: اگر آتش‌بس برقرار شود، عراق در نظر دارد احیای تأسیسات صادراتی عمده‌ای را ازطریق استفاده از لنگرگاه‌های شناور به‌طور موقت از سر گیرد. عراق که دارای یک خط ساحلی بسیار باریک در دهانه خلیج‌فارس است و اکنون نیز به‌دنبال جنگ، در خشکی محاصره شده، همیشه درمورد برقراری امنیت جهت صادرات نفتی خود با مشکلاتی روبه‌رو بوده است.

عراق به‌دنبال اختلاف‌های متعددی که درمورد حق ترانزیت صادرات نفتی حوزه‌های شمالی در سال‌های 1966 و 1972 با سوریه داشت، با احداث یک خط لوله استراتژیک از حوزه‌های نفتی شمال به خلیج‌فارس و احداث یک خط لوله ترانزیت جدید در ترکیه، مسیر خروج نفت‌های صادراتی خود را تغییر داد. اکنون به‌دنبال افزایش تهدیدهای ایران نیز مسیر خروج نفت‌های صادراتی این کشور با احداث یک خط لوله در منطقه غربی ساحل دریای سرخ، بار دیگر افزایش خواهد یافت.

پادشاهی سعودی نیز از پیش، اجازه لازم درمورد احداث این خط لوله را به عراق داده است، لکن پادشاهی سعودی اصرار دارد تا عراق به‌جای آنکه از تأسیسات آن کشور در بندر ینبوع [ینبع] استفاده کند، باید به احداث ترمینال صادراتی جدید در ساحل دریای سرخ مبادرت کند.

نشریه بررسی اقتصادی خاورمیانه در پایان می‌نویسد: این خط لوله عراق از حوزه‌های نفتی بصره شروع و در امتداد خطوط غربی و جنوبی به خط لوله موجود در ینبوع [ینبع] منتهی خواهد شد. خط لوله مذکور همچنین تا یک ترمینال جدید نفتی عراق که احتمالاً در نزدیکی بندر ینبوع [ینبع] احداث خواهد شد، امتداد می‌یابد.»⁽¹⁾

گروهی از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با تجمع مقابل سفارت جمهوری اسلامی ایران در لندن، اقدام به برگزاری تظاهرات آرام کردند.

این عده که با حمل پلاکاردهایی خود را اعضای "اتحادیه دانشجویان کرد" (که تا این روز سابقه‌ای از نام و فعالیت نداشته است) معرفی کردند، از دولت ایران خواستند نیروهای ارتش و سپاه را از کردستان خارج کند. با پیگیری‌های دانشجویان مسلمان و متعهد مشخص شد این افراد از هواداران سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق هستند که از غیبت دانشجویان مسلمان که برای شرکت در راه‌پیمایی روز قدس به شهر منچستر رفته بودند، استفاده کرده و تحت عنوان "دانشجویان کرد" دست به این اقدام زده‌اند.⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 142، 19/5/1360، صص 4 و 5، نیکوزیا - رویتر، 18/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص17، لندن - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

رسانه‌های غربی که از اولین ساعات علنی‌شدن خبر فرار بنی‌صدر و رجوی با پرداختن به این خبر بنی‌صدر را به‌عنوان رئیس‌جمهوری پیشین در رأس اخبارشان قرار داده بودند، به‌مرور و براین‌اساس که بنی‌صدر شخصاً تشکیلاتی کارآمد برای اقدام مؤثر علیه نظام جمهوری اسلامی در اختیار ندارد، اما سازمان مجاهدین خلق (منافقین) همچنان دارای تشکیلات در داخل کشور است، بخشی از توجهات خود را به مسعود رجوی و سازمان مجاهدین خلق معطوف کردند؛ ازجمله رادیو لندن در بخش خبری 19:45 خود، مشروح مصاحبه با مسعود رجوی را پخش کرد.

در گفت‌وگوی بخش فارسی رادیو لندن با رجوی، مجری برنامه سؤالاتی درباره بررسی توانمندی‌های سازمان برای سرنگونی جمهوری اسلامی ایران مطرح کرد. در این مصاحبه، رجوی برای جلب‌نظر محافل غربی به‌منزله حامی بنی‌صدر و تشکیلات تازه تأسیس‌شدة "شورای مقاومت" کوشید از پذیرش مستقیم برخی اقدامات تروریستی سازمان به‌ویژه انفجار سازمان مرکزی حزب جمهوری اسلامی، سر باز بزند.

وی در برخورد محتاطانة خود با موضوع، ازسویی به‌دلیل پیامدهای منفی بین‌المللی، این اقدام را به‌صراحت تأیید نمی‌کند، اما از سوی دیگر، برای به‌رخ‌کشیدن قدرت سازمان، انجام چنین اقدامی را نیز رد نمی‌کند. همچنین وی در این مصاحبه برخلاف نظر قبلی و اطلاعیه‌های رسمی سازمان که خواستار انحلال ارتش بودند، ارتش را لبریز از افراد مردمی و انقلابی می‌خواند و برجسته‌ترین سمبل آن را معزی خلبان مخصوص شاه، معرفی می‌کند. باوجودآنکه رجوی در مصاحبه‌اش از گفتن هیچ دروغی ابایی نداشته، از آنجایی که متن این مصاحبه بیانگر دیدگاه وی و سازمان مجاهدین خلق درمورد نظام جمهوری اسلامی، امام و روحانیان است، در ادامه قسمتی از این گفت‌وگو آورده شده است:

«خبرنگار: آقای رجوی بفرمایید که شما به پیشنهاد چه کسی و چه سازمانی از ایران خارج شدید؟

رجوی: چنانچه می‌دانیم آقای رئیس‌جمهور بنی‌صدر، حکمی را خطاب به من صادر کردند که دو وظیفه در آن برعهده من گذارده شده بود: یکی این بود که شورای مقاومت ملی [شورای ملی مقاومت] را سازمان بدهیم و دیگری، در قدم بعدی تشکیل کمیته‌ای برای اداره کشور بود. شورای مقاومت و سازمان مجاهدین مخصوصاً بعد از اعدام برادرمان محمدرضا سعادتی به این نتیجه رسیدند که لازم است هم به‌خاطر حفاظتی شورای ملی مقاومت و هم به‌خاطر نقطه‌نظرهای حفاظتی، ایشان و من را موقتاً از کشور خارج بکنند تا ما بتوانیم صدای مظلومیت و حقانیت مردم ایران را به گوش جهانیان برسانیم.⁽¹⁾

1) باوجود این سخن رجوی، رادیو صدای امریکا در بخش خبری امروز خود به نقل از بنی‌صدر در مصاحبه با یک نشریه ایتالیایی اعلام کرد: «بنی‌صدر گفته است خروج او به‌همراهی مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق از ایران به‌دلایل امنیتی نبوده، ولی در پاسخ به اینکه چرا ایران را ترک گفته، بنی‌صدر اظهار داشته است علت آن محرمانه و سرّی است.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش ویژه، شماره 133، 10/5/1360، ص1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 9/5/1360)

سؤال: آیا خروج شما از ایران، رهبری شخص شما را متزلزل نخواهد کرد و از تأثیر

مجاهدین بر اوضاع سیاسی نخواهد کاست؟

جواب: ما تصور می‌کنیم که به‌خاطر اینکه انگیزه‌های جاه‌طلبانه و رهبری‌طلبانه نداریم، کاری که در خدمت انقلاب و جنبش باشد، به‌عکس همه، ملت ما را نیز خوشحال خواهد کرد و به پیش خواهد برد و چنانچه می‌دانید دراین‌مورد، برادران انقلابی ما و پرسنل مردمی ارتش هم کمک‌های بسیار ذی‌قیمتی کردند و یکی از اعضای مخفی ما در ارتش سرهنگ بهزاد معزی است که برجسته‌ترین و ارشدترین خلبان ایرانی است که با هواپیمای خودشان که با طرحی که از پیش تنظیم کرده بودیم، قرار گذاشتیم آقای بنی‌صدر را هم آوردیم.

سؤال: دولت ایران سازمان شما را متهم می‌کند مسئول انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی است و پاسخ شما چیست؟

جواب: ... من شخصاً هنوز گزارشی دراین‌مورد را چون در جایی نبودم که اطلاعات منظمی داشته باشیم، و از نقطه‌نظر امنیتی گزارشی دراین‌مورد را از برادران خود دریافت نکرده‌ام، اما همین [را] فقط به عرضتان برسانم که مقاومت‌ها عمیقاً متکی به پشتوانه تمام مردم است.

سؤال: به نظر شما، با خشونت و انفجار می‌شود مشکلات و مسائل سیاسی ایران را حل کرد؟

جواب: هرگز نمی‌توان حل کرد؛ واقعاً اینها چیزی است که تروریسم بر ما تحمیل کرده؛ بر ملت ما و مقاومت مردم ما. [و] از این نقطه‌نظر [هم] هست [که] هیچ پاسخ دیگری را خمینی برایش نگذاشته است. می‌دانید که روزنامه‌ها را بسته، احزاب را بسته؛ جز احزاب دست‌نشانده هیچ‌کدام حق فعالیت ندارد.

سؤال: شما تصور می‌کنید که بهتر از حزب جمهوری اسلامی بتوانید کشور را اداره کنید؟

جواب: من این تصور را نمی‌کنم. من یقین دارم برای اینکه ما نمی‌خواهیم روش‌های دیکتاتورمآبانه و ضد‌مردمی پیاده بکنیم، ما این توانایی را در خودمان می‌بینیم مشکلات مردم را لااقل درک بکنیم و برای حل آن تلاش کنیم و خود آنها را شرکت بدهیم و جواب هرکس را با چماق ندهیم.

سؤال: به‌طورکلی، دولت مورد نظر شما ازنظر آزادی‌های فردی و سیاست اقتصادی چگونه دولتی است؟

جواب: قبل از اینکه آقای دکتر بنی‌صدر رئیس‌جمهور، این حکم را برای من بفرستد - چون می‌دانید که ایشان در تمام مدت بعد از عزل، در خانه خود من در قلب تهران بودند - مفصل با ایشان صحبت کردیم که آن دولت مطلوب ما چه دولتی باید باشد؟ مجموعه این بحث‌ها و نتایجش در میثاق آزادی و استقلال ایران که خود ایشان تدوین کردند و مورد تأیید ما هم قرار گرفت، منتشر شده.

سؤال: نظرتان به‌طورکلی راجع به روحانیون چیست؟

جواب: روحانیت ایران تماماً در طی تاریخ خودش در کنار توده‌های محروم و مردم مبارز بوده و به‌هیچ‌وجه به روی آنها چماق و خنجر نمی‌کشیده و بر همین اساس، روابط ما با روحانیت تکمیل نیست؛ خیلی از آنها هم‌اکنون در زندان هستند، استاد علی تهرانی هم‌اکنون در زندان است که این‌طور [که] من شنیده‌ام اظهارنظر کرده‌اند و حجت‌الاسلام اشوری در زندان اوین است و گویا حکم اعدامشان هم صادر شده و مرحوم آیت‌الله پدر طالقانی که خودتان بهتر می‌دانید[!]⁽¹⁾و آیت‌الله عالمی را بهتر می‌دانید که ایشان فراری هستند؛ یعنی خوشبختم که تابه‌حال دست رژیم به اینها نرسیده و مسئله روحانیت در ایران دقیقاً نظیر مسئله انقلاب و مسئله اسلام و مقوله‌ای جدا از رژیم خمینی است.

سؤال: ممکن است بفرمایید درباره ارتش و سپاه پاسداران نظرتان چیست؟

جواب: ارتش همچنان که یکی از برجسته‌ترین سمبل‌هایش برادرمان سرهنگ معزی نشان داد، لبریز از عناصر مردمی و انقلابی است که واقعاً با یک روحیه دمکراتیک خواهان این هستند که به‌سوی آزادی و استقلال حرکت بکند کشورشان. بنابراین، این برای ما اسباب خوشبختی است. من باید بشارت بدهم به مردم ایران که بسیاری از فرزندان آنها در ارتش تا آخرین درجه جانبازی را قادر هستند و درباره سپاه پاسداران من متأسف هستم که غیر از عناصر فریب‌خورده و ناآگاه و بسیار سطح پایین که [امام] خمینی آنها را فریفته و دستگاه رهبری‌کننده این سپاه کاملاً ارتجاعی است و ضد‌مردمی.

سؤال: و آن‌طور از سخنان شما برمی‌آید که شما به آینده خیلی خوش‌بین هستید و اینک بفرمایید که دلیل این خوش‌بینی‌تان چیست؟

جواب: دلیلش این است که چون آقای دکتر بنی‌صدر و ما اصولاً مجموعه نیروهای ترقی‌خواه و دمکراتیک و واقعاً معتقد و متعهد در ایران، اکثریت قریب‌به‌اتفاقی را - به نظر ما بیش از هشتاد درصد - تشکیل می‌دهند، شما خواهید دید که رژیم چند صباحی بیشتر و چند ماهی و شاید حداکثر بیشتر نخواهد توانست به زندگی خود ادامه دهد و به‌یقین، مردم ما به‌زودی شاهد استقلال و آزادی را در آغوش خواهند کشید.»

آخرین سؤال خبرنگار مربوط به موضع سازمان درباره شوروی است که رجوی بدون هیچ‌گونه اشاره‌ای به ارتباط سازمان با دیپلمات‌های سفارت شوروی در تهران و تحویل اسناد محرمانه کشور توسط محمدرضا سعادتی عضو کادر مرکزی سازمان به نفر دوم سفارت - که به دستگیری و محکومیت وی انجامید - از اظهارنظر صریح درباره اقدام شوروی در اشغال افغانستان خودداری کرد.

1) دیدگاه‌های مرحوم آیت‌الله طالقانی از زبان اعظم طالقانی در روزشمار 29 شهریور 1360 آمده است.

«سؤال: یکی از نکته‌های مبهم سیاست مجاهدین این بوده است که درمورد اتحاد شوروی و

مسئله اشغال افغانستان هیچ‌وقت نظر روشن و ثابتی را ارائه نداده‌اند. خیلی‌ها مخصوصاً مخالفین شما، شما را متهم می‌کنند به اینکه مجاهدین به شوروی وابسته‌اند نظر شما دراین‌مورد چیست؟

جواب: این‌هم یکی از آن اتهامات مجهول است و آنچه ما می‌خواهیم فقط استقلال است و استقلال هم مسئله یک‌جانبه‌ای نیست. درمورد افغانستان هم من متأسفم که شاید نقطه‌نظرهای ما به اطلاع شما نرسیده، ولی آن به‌طور مشروح در نشریه خودمان درج شده، و نخیر، ما با آن ترتیب دخالتی با مسئله افغانستان مخالف بودیم کمااینکه با همه تحریکات ارتجاعی [که] در داخل افغانستان است، بازهم مخالف بودیم. من متأسفانه فرصت نیست که نقطه‌نظرمان را بگویم، ولی شما می‌توانید به نشریه ما در سال گذشته مراجعه بکنید.»⁽¹⁾

انتشار متن مصاحبه رادیو لندن با مسعود رجوی انعکاس و بازتاب نسبتاً وسیعی در داخل کشور داشته است.

محافل سیاسی در برخورد با این موضوع واکنش‌های متعدد و گاه متفاوتی نشان داده و حتی بعضی فرار آنان را نتیجه قصور بعضی دستگاه‌های امنیتی و اجرایی کشور دانسته و خواستار کنترل بیشتر اوضاع کشور ازجمله مرزها شده‌اند. عده‌ای نیز فرار را نشانه شکست بنی‌صدر و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دانسته و با ذکر دلایلی نتیجه را به نفع نظام و به ضرر جریان‌های ضد‌انقلاب تحلیل کرده‌اند. متن این گفت‌وگو و تصورات و تحلیل‌های سازمان مجاهدین خلق در ترسیم اوضاع داخلی ایران و پیش‌بینی سقوط نظام جمهوری اسلامی در چند ماه آینده، مبنای تحلیل‌هایی در نشریات و رسانه‌های مکتوب نیز شده است.⁽²⁾به‌ویژه که تعدادی از هواداران و عناصر عملیاتی وابسته به سازمان همچنان براساس آموزه‌ها و القائات سازمان اقدام به ترورهای کور و خرابکاری می‌کنند.⁽³⁾

ضمیمه گزارش147: مقاله تحلیلی روزنامه کیهان درباره فرار بنی‌صدر و رجوی و بازتاب انتشار وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی

در مقاله روزنامه کیهان به سه موضوع - به تعبیر نویسنده - فرار بنی‌صدر (لیبرال)، مسعود رجوی (چپ در خدمت راست) و سرهنگ معزی (سلطنت‌طلب)؛ اعدام سید محمدرضا سعادتی و انتشار متن دست‌نویس وصیت‌نامه وی در جراید و پیدایش یک نگرش جدید در جناح چپ سازمان مجاهدین خلق (منافقین) - که سعادتی سمبل آن به شمار می‌رفت - و مصاحبه مسعود رجوی با رادیو بی‌بی‌سی اشاره شده است. نویسنده مقاله درباره موضوع مصاحبه رجوی نوشته است:

1) روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 133، 10/5/1360، صص 5 - 2 ضمیمه، رادیو لندن، 9/5/1360.

2) ازجمله این نشریات روزنامه کیهان می‌باشد که مقالة درخور تأملی را درباره فرار رجوی و محتوای مصاحبة وی منتشر کرده است. مقاله روزنامه کیهان به‌دلیل طولانی‌بودن در ضمیمه گزارش درج شده است.

3) روزنامه کیهان، 14/5/1360، صص 1 و 14.

«مسعود رجوی عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران - که به گفته سازمان مفتخر به عضویت

در مرکزیت تمامی خلق می‌باشد! - در تاریخ 9/5/1360 ساعت 19:45 دقیقه، از پاریس، مصاحبه‌ای تلفنی با بخش فارسی رادیو لندن (بی‌بی‌سی) داشته است. مسعود رجوی در این مصاحبه ابتدا می‌گوید: "بعد از تروریسم گسترده‌ای که رژیم برقرار کرده بود - چنان‌که می‌دانید - آقای رئیس‌جمهور بنی‌صدر [!]، حکمی را خطاب به من صادر کردند که دو وظیفه در آن بود: یکی این بود که شورای مقاومت را سازمان بدهیم و دیگری تشکیل کمیته‌ای برای اداره کشور بود. شورای مقاومت و سازمان مجاهدین به این نتیجه رسیدند که به‌خاطر گسترش شورای ملی مقاومت و هم به‌خاطر نقطه‌نظرهای حفاظتی، ایشان را [منظورش بنی‌صدر است] و من را موقتاً از کشور خارج بکند."

در این گفتار چند مطلب اساسی دیده می‌شود که در محورهای زیر خلاصه می‌شود:

الف) رژیم ایران تروریسم را به‌طور گسترده برقرار کرده است.

ب) حکم بنی‌صدر به رجوی درمورد تشکیل شورای مقاومت ملی.

ج) تشکیل کمیته‌ای برای اداره کشور.

د) شورای مقاومت ملی [ملی مقاومت] و سازمان مجاهدین تصمیم می‌گیرند بنی‌صدر و مسعود رجوی را از ایران خارج کنند.

(محورهای فوق را پس از نقل چند محور دیگر مصاحبه بررسی خواهیم نمود.)

مسعود رجوی در پاسخ به این سؤال خبرنگار رادیو لندن که پرسید "آیا خروج شما از ایران رهبری شخص شما را متزلزل نخواهد کرد؟" گفت: "به‌عکس، همه ملت ما را خوشحال خواهد کرد و به پیش خواهد برد و چنان‌که می‌دانید، دراین‌مورد، برادران انقلابی ما و پرسنل مردمی ارتش به ما کمک بسیار ذی‌قیمت کردند."

مطلب اصلی سؤال رادیو لندن و محورهای اساسی مورد اتکای رجوی در سخن فوق، حول چند نکته زیر است:

الف) دادن حکم سمت رهبری به مسعود رجوی ازطرف رادیو لندن!

ب) قبول این رهبری (در شکل گسترده آن) ازطرف مسعود رجوی!

ج) تأکید بر اینکه پرسنل ارتش نیز در رهبری جنبش سهم "ذی‌قیمت" خواهد داشت ازطرف رجوی.

مسعود رجوی در جای دیگر و در پاسخ به سؤال رادیو لندن که پرسید: "دولت ایران سازمان شما را متهم می‌کند که مسئول انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی است، توضیح شما چیست؟" می‌گوید: "اقدامات مقاومت در ایران بسیار گسترده است؛ من شخصاً هنوز گزارشی دراین‌مورد را چون در جایی نبودم که اطلاعاتی منظمی داشته باشم - به‌خاطر نقطه‌نظر امنیتی - گزارشی دراین‌مورد از برادران خودم دریافت نکردم، اما همین را فقط به عرضتان می‌رسانم که مقاومت‌ها عمیقاً متکی به پشتوانه تمام مردم است."

محور سخن بالا این است که:

الف) اقدامات مقاومت (یعنی تروریسم!) در ایران بسیار گسترده است.

ب) بنا به قاعده (عدم نفی شیئی موجب رضایت است) عدم نفی به‌عهده‌گیری مسئولیت انفجار در دفتر مرکزی ازطرف رجوی و گفتن این مطلب که "مقاومت‌ها در ایران بسیار گسترده است" و تأیید تمامی ترورها و انفجارات اخیر ازطرف سازمان، مسئولیت انفجار 7 تیر بر دوش رجوی قرار می‌گیرد.

ج) رجوی پس از عزل بنی‌صدر، در جایی نبوده است که اطلاعات به‌طور منظم به‌دستش برسد.

د) مقاومت (تروریسم) مجاهدین و سایر نیروهای چپ در خدمت راست متکی به پشتوانه "تمام مردم" است.

رجوی دررابطه‌با دولت مورد نظر خود و در پاسخ به رادیو لندن که دراین‌زمینه سؤال کرده بود، می‌گوید: "قبل از اینکه آقای بنی‌صدر آن حکم را (منظورش میثاق‌نامه است) برای من بفرستند - چون می‌دانید که ایشان در تمام مدت بعد از عزل در خانه من در قلب تهران بودند - مفصل با ایشان صحبت کردیم که آن دولت مطلوب چه دولتی باید باشد. مجموعه این بحث‌ها و نتایجش در میثاق آزادی و استقلال ایران که خود ایشان تدوین کردند و مورد تأیید ما هم قرار گرفت مدون شده است."

مسعود در سخن بالا روی چند نکته تأکید دارد:

الف) بنی‌صدر در تمام مدت پس از عزل در کنار مسعود رجوی و در قلب تهران بوده است.

ب) مذاکرات مفصل مسعود و بنی‌صدر در قلب تهران پیرامون دولت آینده.

ج) مسعود رجوی ازطرف سازمان مشخصات دولت مطلوب خود را (در زمینه‌های اقتصادی - سیاسی - فرهنگی) با قبول متن میثاق‌نامه (که توسط بنی‌صدر تهیه شده است) اعلام می‌دارد.

د) رجوی در تعریف چند ویژگی دولت آینده به رادیو لندن تصریح می‌کند که: "صددرصد ما به‌هیچ‌وجه زندانی سیاسی، اعدامی سیاسی نخواهیم داشت."

و بالاخره، مسعود رجوی در بخش پایانی این مصاحبه، تأکید دارد که: "مجاهدین و بنی‌صدر و مجموعه نیروهای مترقی متکی بیش از هفتاد درصد مردم ایران هستند و رژیم کنونی ایرانی تا چند ماه دیگر سرنگون خواهد شد." [پایان برنامه شامگاهی، بخش فارسی رادیو بی‌بی‌سی، اینجا لندن است صدای بی‌بی‌سی!]

حال به بررسی محورهای سخنان رجوی می‌پردازیم. مسعود رجوی در این مصاحبه می‌گوید به‌دلیل آنکه رژیم کنونی ایران تروریسم را به‌طور گسترده برقرار کرده است، اقدام به ترک ایران نموده است. البته خود مسعود و سایر اعضای کادر مرکزی مجاهدین می‌دانند چه کسی تروریسم را در ایران برقرار کرده است و روی سخن ما در اینجا با مردم و با آن دسته از هوادارانی است که گویا اخیراً درصدد برآمدند تا با اتکای به نیروی مستقل از ذهن، خود را از میدان مغناطیسی مرکزیت متواری سازمان رهایی بخشند. ما می‌گوییم مسعود رجوی به شماها دروغ گفته است، دروغی بسیار گنده و شاخدار! زیرا رجوی قبل از آنکه حتی تصور این مسائل هم در ذهن بچه‌های سطح پایین سازمان و یا مردم پیش بیاید نوید "جنگ فراگیر داخلی" و "تروریسم گسترده" را به خلق قهرمان ایران داده بود. مسعود رجوی در اوایل سال 1360 گفت: "چنانچه یک چاره‌جویی مشترک ملی، دست‌های انحصارطلبان را از سیطره بر قوای مملکت و مقدرات انقلاب و مردم کوتاه نکند - همان‌طورکه در امجدیه نیز گفتم - در پایان عهد چماق‌داری، دیگر به‌طور عمده به راهی جز خشونت‌های تروریستی و تحمیل جنگ فراگیر داخلی نخواهند گروید و این چیزی است که این روزها کمتر کسی در آن تردید دارد." و در جای دیگر می‌گوید: "ترجیح می‌دهم وقتی به جنگ داخلی تن بدهیم که برای خلقمان، برای انقلابمان، برای تمامیت ارضی و انقلاب کشورمان و برای انقلابیونمان کمترین ریسک را داشته باشد." پس معلوم می‌گردد رهبری مجاهدین بدون آنکه کسی به آنها بگوید، قبلاً مسئله جنگ داخلی را برای کادرهای پایین خود (عمدتاً هواداران) حل کرده بودند. باری این سازمان که این‌همه به روی مسئله جنگ داخلی و اعمال خشونت‌های تروریستی کار کرده بود، چگونه مدعی می‌شود که حاکمیت کنونی در ایجاد جنگ داخلی مقصر است؟! درثانی، مگر درحال‌حاضر که این‌همه زن و کودک خردسال (که لابد اینها هم عضو خلق قهرمان ایران نیستند!) [در خون خود] می‌غلتند و یا انفجاراتی که در مراکز مردمی همچون مساجد، بیمارستان‌ها، کتابخانه‌ها انجام می‌شود، به‌راستی چه کسی مسئول است؟ مگر نمی‌شنوید که بنی‌صدر مسئولیت تمامی این مقاومت‌ها (یعنی انفجارات!) را به عهده گرفته است. جالب اینجاست که رجوی می‌گوید: "دراثر تروریسم گسترده، ایران را ترک کردم." مگر نه آنکه به قول خود مسعود باید: "عنصر رهبری باید در متن جنبش و در درون خلق باشد تا پیروزی به‌دست آید و عنصر رهبری نمی‌تواند جنبش را از خارج رهبری کند"، پس چرا خودش بدون اطلاع هواداران و مردم، میدان را خالی کرد و یک مشت جوان 17 ساله را به جان مردم انداخت. به‌راستی تاریخ درمورد او و سایر هم‌پیمانانش چه قضاوتی خواهد کرد؟

این‌همه جاروجنجال و شلوغ‌بازی و عملیات ماجراجویانه تروریستی و آن‌گاه بزنند به چاک!

رجوی در بخش دیگری از این مصاحبه قبول می‌کند که با خروج از ایران رهبری وی نه‌تنها تنزل نخواهد کرد، بلکه تقویت خواهد شد؛ به‌عبارت‌دیگر، رجوی مستقیماً می‌گوید: "من رهبرم"! قضیه اینجا بیخ پیدا می‌کند که حکم رهبری از ناحیه رادیو بی‌بی‌سی به رجوی داده می‌شود.

ما دراین‌مورد حرف زیادی نداریم جز آنکه بگوییم رهبر واقعی در طول تاریخ کسی است که خود را

"خدمتگزار خلق" بنامد نه اینکه مانند مسعود دست جناح چپ و راست سازمان را از پشت ببندد و بعد

برود در فرانسه و در پناه پلیس ویژه این کشور و بنی‌صدر بنشیند و بگوید من رهبرم!

در همین بخش از مصاحبه مسعود نکته بسیار ظریفی موجود است که قابل‌تأمل می‌باشد؛ مسعود تلویحاً قسمتی از رهبری جبهه متحد ضد‌انقلاب را به پرسنل به‌اصطلاح انقلابی؛ یعنی امثال معزی کودتاچی، می‌سپارد؛ به‌عبارت‌دیگر، او تأیید می‌کند که بدون کمک ذی‌قیمت پرسنل نظامی پیروزی بر جناح امام ممکن نیست و به‌عبارتی روشن‌تر و واضح‌تر، او می‌گوید باید کودتا کرد!

رجوی در قسمت دیگری از مصاحبه خود و دررابطه‌با حادثه انفجار در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی می‌گوید: "اقدامات مقاومت در ایران بسیار گسترده است." جالب است که مسعود اصرار می‌ورزد اقدامات نظامی مجاهدین را "مقاومت" بشمارد و واکنش دادستانی انقلاب را عملیات "تروریستی". جالب‌تر از همه اینکه رجوی برای ردگم‌کردن می‌گوید: "من هنوز گزارشی درمورد [انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی] چون در جایی نبودم که اطلاعات منظمی داشته باشم، از برادران خودم دریافت نکردم،" اما هنگامی دستش رو می‌شود که می‌گوید: "بنی‌صدر در تمام مدت بعد از عزل در خانه خود من در قلب تهران بودند؛" یعنی مسعود رجوی و بنی‌صدر در قلب تهران زندگی می‌کردند و بازهم به قول خودش، "شورای مقاومت پس از مذاکره و بحث و گفت‌وگو تصمیم گرفتند بنی‌صدر و مرا به خارج کشور بفرستند؛" یعنی مسعود و بنی‌صدر در قلب تهران و با حضور سایر اعضای شورای مقاومت ملی [ملی مقاومت] (که تاکنون معلوم نشده چه کسانی هستند) کار می‌کردند؛ بنابراین آیا می‌شود کسی که در قلب تهران زندگی می‌کند - آن‌هم مسعود رجوی - از خشونت‌بارترین عملیات تروریستی و غم‌انگیزترین حادثه تاریخ انقلاب؛ شهادت بیش از 72 تن از مقامات انقلابی، اطلاعات منظمی نداشته باشد؟! این درحالی است که خود مسعود رجوی در همان‌جا می‌گوید: "مقاومت ها بسیار گسترده است" و رادیو مجاهد نیز هر روز اعلام می‌کند: "انقلابیون به یکی از مراکز رژیم حمله کردند و سالم به پایگاه خود بازگشتند."! استخدام الفاظی ازقبیل "مقاومت" و "انقلاب" برای هر حرکت آسان به نظر می‌رسد، اما آیا واقعاً می‌شود عملیاتی ازقبیل قطعه‌قطعه کردن بدن چند کودک را جلو بیمارستان "مقاومت" نامید؟ به‌راستی این جمله رجوی که: این مقاومت‌ها عمیقاً متکی به پشتوانه تمام مردم است، مبتنی‌بر چه زمینه‌های عینی است؟ پس این‌همه اجتماعات و تظاهرات عظیم توده‌های مسلمان در تبریز، کرمانشاه و تهران در محکوم‌ساختن ترورها و بمب‌گذاری‌ها چه معنایی دارد؟

به‌زبان‌آوردن این مطلب که: "تمام" مردم پشتیبان عملیات تروریستی هستند، مالیات نمی‌خواهد، اما سؤال عمده این است که مردم مورد نظر رجوی در کجای این آب‌وخاک زندگی می‌کنند؟ زیر زمین، بالای زمین یا پدیده‌هایی هستند که در هوا معلق‌اند؟!»⁽¹⁾

1) همان.

روزشمار جنگ شنبه10 مرداد 1360 30 رمضان 1401 1 اوت 1981

در اقدامات امروز عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی در شمال‌غرب و غرب کشور، 3 پاسدار شهید شدند و خسارات اندکی نیز به بار آمد. امروز همچنین 2 نفر از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان خود را تسلیم سپاه پاسداران پاوه کردند.

براثر انفجار مین برسر راه پاسداران در منطقه کنه در نزدیکی دره‌دوزان در جنوب‌غربی دیواندره، 3 پاسدار به شهادت رسیدند.⁽¹⁾

همچنین چند فرد وابسته به گروه‌های مسلح به یک واحد گشت بسیج میاندوآب در حوالی روستای وکیل‌کندی در غرب این شهرستان حمله کردند که با واکنش و تیراندازی متقابل نیروهای بسیج، مجبور به فرار شدند. در این درگیری فقط به اتومبیل گشت بسیج خسارت اندکی وارد شد.⁽²⁾

درپیچ جعفرآباد در محور مهاباد - ارومیه نیز 2 نفر از افراد گروه‌های مسلح اقدام به بازرسی خودروهای درحال تردد در این محور کردند که با اعزام یک گروه ضدکمین، این افراد مجبور به فرار شدند.⁽³⁾

در پاوه هم 2 فرد مسلح وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران خود را به سپاه پاسداران معرفی و امان‌نامه دریافت کردند.⁽⁴⁾

در چند حادثه ترور و تیراندازی در شهرهای بوشهر، مشهد، تهران و رشت، 4 نفر مجروح گشتند. چند نفر از عوامل پشتیبانی‌کننده تیم‌های ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیز در مشهد دستگیر شدند.

صبح امروز، دو موتورسوار 8 گلوله به‌سوی مدیرکل آموزش‌وپرورش بوشهر - که عازم محل کار خود بود - شلیک کردند که درنتیجه وی از ناحیه دست مجروح و بلافاصله به بیمارستان منتقل شد و تحت درمان قرار گرفت. ضاربان بلافاصله از محل گریختند.⁽⁵⁾

1) سند شماره 163037 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 16/5/1360، سند تک برگی.

2) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص6.

3) سند شماره 175880 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 103، از قرارگاه مقدم نزاجا (رکن2) کرمانشاه، 12/5/1360، ص2.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 136، 12/5/1360، ص34، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 12/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 134، 10/5/1360، ص39، بوشهر - خبرگزاری پارس، 10/5/1360؛ و - سند شماره 57417 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه شیراز به فرماندهی سپاه مرکز، 13/5/1360، سند تک برگی؛ و - روزنامه کیهان، 12/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص32، بوشهر - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

در حادثه دیگری در مشهد، یکی از هفت کاندیدای انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی در یکی از خیابان‌های شهر هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و براثر اصابت تیر مجروح شد، که بلافاصله به بیمارستان انتقال یافت.⁽¹⁾

در تهران نیز یکی از کارمندان وزارت امور خارجه درحال عبور از خیابان رودبار غربی (یکی از خیابان‌های فرعی منتهی به خیابان میرداماد) هدف گلوله اسلحه یوزی قرار گرفت و از ناحیه کتف راست و ریه مجروح شد و به بیمارستان ایران‌مهر انتقال یافت.⁽²⁾

یک پاسدار نیز 3 فرد مسلح را که در اطراف دفتر کار حاکم شرع دادگاه انقلاب اسلامی رشت کمین کرده بودند، شناسایی کرد. این افراد برای فرار از محل با اسلحه کلت به این پاسدار تیراندازی و او را از ناحیه گردن مجروح کردند و گریختند.⁽³⁾

امروز همچنین در مشهد، پس از دستگیری عاملان پرتاب بمب دست‌ساز به منزل حجت‌الاسلام هاشمی‌نژاد - که چندی پیش انجام شده بود - 2 نفر دیگر از وابستگان سازمان مجاهدین خلق که پشتیبانی‌کننده تیم‌های ترور بودند شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁴⁾

انفجار بمب در یاسوج، بروجرد، کرمانشاه، شیراز و گچساران خساراتی در پی داشت.

در یکی از این حوادث، بمبی دست‌ساز مقابل ساختمان زندان دادسرای انقلاب اسلامی شهر یاسوج منفجر شد که براثر آن چند شیشه ساختمان شکست. در این حادثه به کسی آسیب نرسید.⁽⁵⁾

در حادثه دیگری، حدود ساعت22، دو بمب دست‌ساز به داخل منزل یکی از پاسداران بروجرد پرتاب شد که یکی از آنها منفجر شد، اما کسی آسیبی ندید، بمب دوم نیز عمل نکرد.(11) ⁽⁶⁾

انفجار بمبی صوتی در کرمانشاه که مقابل منزل یکی از افراد متعهد این شهر در حوالی میدان جمهوری اسلامی، کار گذاشته شده بود، خسارت مالی و جانی در بر نداشت.⁽⁷⁾

در شیراز، براثر انفجار یک بمب آتش‌زا مغازه کفش‌فروشی یکی از افراد متعهد شهر دچار آتش‌سوزی شد و خسارات زیادی به بار آمد.⁽⁸⁾

در گچساران هم 2 حادثه رخ داد: در یکی از این حوادث، انفجار در محل سینما شرکتی، خساراتی را به بار آورد⁽⁹⁾و در حادثه دیگری، انفجاری در منزل یکی از کارکنان متعهد شرکت نفت در این شهر رخ داد که تلفاتی نداشت.⁽¹⁰⁾

بهزاد نبوی وزیر مشاور و سخنگوی دولت، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی، ضمن اعلام موضع دولت درخصوص موضوعات گوناگون روز، آماری از عملیات‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شش روز گذشته را بیان کرد.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 136، 13/5/1360، ص3، مشهد - خبرگزاری پارس، 11/5/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص4.

3) روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص4.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 134، 10/5/1360، ص38، مشهد - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص6، یاسوج - خبرگزاری پارس، 11/5/1360.

6) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 15/5/1360، ص2.

7) سند شماره 175880 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.

8) سند شماره 57418 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به مرکز (مرکز فرماندهی)، 13/5/1360، سند تک برگی.

9) سند شماره 57382 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه گچساران به فرماندهی سپاه مرکز، 11/5/1360، سند تک برگی؛ و - سند شماره 57417 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

10) سند شماره 57382 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

وی با اشاره به اینکه سازمان در عملیات خود به هیچ‌کس رحم نمی‌کند و عابر و بچه، عضو بسیج و همه را به گلوله می‌بندد، عملیات‌های سازمان مجاهدین خلق در این مدت را به این شرح اعلام کرد:

•

«ترور: 24 شهید و 340 مجروح به جای گذاشت. همچنین 3 عمل ناموفق ترور انجام شد و 3 تن از مهاجمین کشته شدند.

•

انفجار: 35 مورد که 7 شهید و 12 مجروح به جای گذاشت و از مجروحین به‌غیراز 2 نفر، بقیه عابر بوده‌اند. 4 مورد انفجار نیز خنثی شد و یک نفر از عاملین کشته شده است.

•

پرتاب کوکتل مولوتف: 12 مورد.

•

سرقت مسلحانه اتومبیل: 9 مورد که دراین‌زمینه از مردم می‌خواهیم به‌محض سرقت اتومبیلشان مراتب را به مأموران انتظامی اطلاع دهند و مشخصات کامل اتومبیل را دراختیار آنها بگذارند، زیرا حتماً سارقین در آن روز می‌خواهند یک عملیات نظامی با آن اتومبیل انجام دهند.»

سخنگوی دولت سپس به اسامی و مقام‌های ترور‌شدگان و سوءقصدشدگان اشاره کرد و گفت: «در بین این افراد همه‌جور آدم وجود داشته است و معلوم نیست که مجاهدین با این‌گونه ترورها چه هدفی را دنبال می‌کنند، زیرا مثلاً یک روحانی در برازجان، سرپرست استاندار گیلان، رئیس و نایب‌رئیس سد زرینه‌رود آذربایجان‌غربی، حجت‌الاسلام مصباح، یک پاسبان در آذرشهر، امام‌جمعه کرمانشاه، چندین پاسدار عضو بسیج و کمیته و... را هدف سوءقصد قرار داده‌اند که در برخی موارد موفق و در برخی ناموفق بوده‌اند.»

وی سپس گفت: «از همه فجیع‌تر عملیات نظامی آنها در منزل دکتر طاهری برادر مهندس طاهری نماینده شیراز بود، که به منزل وی رفتند و گروهی از اقوام وی را که در منزل بودند به رگبار بستند و درنتیجه پدر و برادر خانم دکتر طاهری و باجناق وی را شهید کرده‌اند و با رسیدن پسر دکتر طاهری - که ظاهراً مسلح بوده [و] به‌سوی مهاجمین تیراندازی کرده - یکی از مهاجمین نیز کشته می‌شود.»⁽¹⁾

سخنگوی دولت همچنین گفت: «مجاهدین به‌سوی چند مغازه، سالن آرایش، کتابخانة سپاه پاسداران در بابل، اتومبیل آموزش‌وپرورش کلاردشت و... کوکتل مولوتف پرتاب کرده و در مکان‌هایی چون پارک ارومیه، خوابگاه دانشگاه علوم انسانی و زیر پل میدان انقلاب، بمب کار گذاشته‌اند که موجب شهادت و مجروح‌شدن بسیاری از مردم عادی و عابران گشته‌اند.»⁽²⁾

1) به روزشمار 9/5/1360 مراجعه شود.

2) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص15.

حجت‌الاسلام محمد محمدی ری‌شهری حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی در ارتش، امروز در مصاحبه‌ای مطبوعاتی به طرح مسائلی درباره نحوه فرار بنی‌صدر و رجوی و زمینه‌های اجرای آن به‌وسیله خلبان نیروی هوایی و استفاده از هواپیمای نظامی پرداخت و مطالبی را درمورد عملکرد و موضع‌گیری بنی‌صدر درباره کل نظام ارتش جمهوری اسلامی و دادگاه‌های انقلاب ارتش مطرح کرد. وی در بخشی از این مصاحبه گفت:

D226

«به‌طورکلی، بنی‌صدر قصد داشت روح فردپرستی را در ارتش تقویت کند و در این راه اقدامات زیادی انجام داد که بر ما پوشیده نبود. او می‌خواست با این کار برای روز مبادای خود پشتیبانی محکمی داشته باشد که خوشبختانه ارتش فداکاری خود را نسبت به ملت و جمهوری اسلامی ایران ثابت کرد و بنی‌صدر نیز با فرار خود به‌همراه مسعود رجوی ثابت کرد که هیچ‌گاه طرف‌دار ارتش نبوده است، زیرا مجاهدین از ابتدا با ارتش مخالف بودند.

بنی‌صدر در هر کجا خود را حامی و پدر ارتش نشان می‌داد و چنین وانمود می‌کرد که اگر روزی او کنار گذاشته شود، هیچ‌کس نخواهد بود که از ارتش دفاع کند، ولی پس از عزل او از مقام فرماندهی کل قوا، دیدیم که جبهه‌های جنگ انسجام بیشتری یافته و رزمندگان با هماهنگی بهتر و با خیال آسوده می‌جنگند.»

حجت‌الاسلام ری‌شهری افزود: «اقدام دیگر بنی‌صدر در ارتش جذب افراد وازده و ناسالم بود و مشابه این کار را در دفتر خود نیز انجام می‌داد و هر مشکلی که پیش می‌آمد، دادگاه‌های انقلاب، انجمن اسلامی و ادارات سیاسی - ایدئولوژیک ارتش را مسئول قلمداد می‌کرد، درحالی‌که هیئت پاک‌سازی در ارتش را خود انتخاب کرده بود و چون دید که این هیئت خواسته او را اجرا نمی‌کند، هیئت را منحل و سبب این پاک‌سازی‌ها را دادگاه های ارتش و روحانیت می‌خواند و خود مجدداً افراد پاک‌سازی‌شده را به کار دعوت می‌کرد و همیشه از ساواکی‌ها و فراریان ارتش حمایت کرده و نمی‌گذاشت حقوق بازنشستگی آنها قطع شود.»

حاکم شرع دادگاه‌های ارتش همچنین گفت: «ما از 11 ماه قبل توسط افراد انگشت‌شمار صالحی که در دفتر ایشان کار می‌کردند، متوجه شدیم که وی قصد انجام رفراندومی را جهت تغییر قانون اساسی دارد که این موضوع بعداً در جراید نیز مطرح شد و طبق همین گزارش‌ها، وی می‌خواست پس از رفراندوم، دکتر بهشتی و سایر مقامات جمهوری اسلامی را به پای میز محاکمه بکشاند.»

وی درمورد فرار بنی‌صدر گفت: «درحال‌حاضر، دو تیم روی این مسئله تحقیق می‌کنند، دررابطه‌با این فرار، تاکنون هفت نفر دستگیر شده‌اند.»⁽¹⁾

ری‌شهری همچنین درمورد سوابق سرهنگ معزی و اخراج او از ارتش (به‌دلیل سوابق ضدانقلابی و هدایت هواپیمای حامل شاه به مراکش) و سپس بازگرداندن وی توسط بنی‌صدر به ارتش و تأیید صددرصد وی ازجانب شخص شاه و ساواک گفت: «من چندی قبل درباره سرهنگ معزی با فرمانده نیروی هوایی سخن گفتم و ایشان در پاسخ گفت: او (سرهنگ معزی) می‌گوید من هیچ پستی نمی‌خواهم و فقط می‌خواهم به‌صورت یک خلبان پرواز کنم، آن‌گاه آقای فکوری گفت پرواز که اشکال ندارد بگذارید پرواز کند.»

حجت‌الاسلام ری‌شهری در پایان افزود: «زمانی‌که هواپیمای حامل بنی‌صدر از باند بلند می‌شود، سرهنگ معزی به برج مراقبت اطلاع می‌دهد که دچار نقص فنی شده و تصمیم دارد بنشیند، ولی با یک مانور به‌طرف رشت و سپس به‌سمت ترکیه حرکت می‌کند. تا یک ساعت هیچ هواپیمایی او را تعقیب نکرده و پس از آن هم هواپیمایی که به هواپیمای حامل بنی‌صدر می‌رسد، از زدن وی خودداری می‌کند.»⁽²⁾

درپی بروز تنش در روابط ایران و فرانسه، رئیس‌جمهور فرانسه برای تلطیف روابط دو کشور دستور داد، 3 ناوچه موشک‌انداز فرانسوی⁽³⁾از بندر شربورگ واقع در غرب فرانسه، عازم آب‌های ایران شوند. وی همچنین پیام تبریکی برای آقای رجایی به مناسبت انتخاب او به سِمَت رئیس‌جمهوری ایران فرستاد. برخلاف این روند، دادگاهی در فرانسه دستور توقیف یک کشتی ایرانی را صادر کرد.

به گزارش خبرگزاری فرانس پرس از پاریس، از 12 ناوچه فروخته‌شده به ایران، 6 فروند آن تا قبل از انقلاب اسلامی به ایران تحویل داده شده و این 3 ناوچه نیز که حدود 18 ماه در بندر شربورگ توقیف شده بودند، درپی آزادی گروگان‌های امریکایی در ماجرای اشغال سفارت این کشور در تهران و لغو تحریم اقتصادی علیه ایران، پس از تأخیری طولانی آماده تحویل شدند.

در ادامه این گزارش آمده است: طول این ناوچه‌ها 49 متر است و مجهز به 4 موشک دریابه‌دریای خودکار با برد 160 کیلومتر و توپ 76 میلی‌متری هستند و قبل از اعزام این 3 فروند، 37 تن وسایل یدکی این ناوچه‌ها نیز روز هفتم ژوئیه (برابر با 16 تیرماه 1360) با یک فروند هواپیمای بوئینگ707 باری متعلق به شرکت ایران ایر بارگیری شده است.⁽⁴⁾

روزنامه الشرق‌الاوسط (چاپ لندن) نیز نوشته است: توقیف موقت این ناوچه‌ها به دستور والری

1) روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، صص 13 و 14، تهران - خبرگزاری پارس، 10/5/1360.

3) بخشی از سفارش یک قرارداد نظامی که موضوع آن خرید 12 ناوچه در 7 سال قبل بود.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص15، پاریس - فرانس پرس، 11/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص16.

ژیسکار دستن رئیس‌جمهور سابق فرانسه، انجام شده بود. دلیل صدور این دستور ادعای مالی برخی شرکت‌های فرانسوی علیه ایران بوده و اکنون این ادعاها برطرف و تسویه حساب شده است.⁽¹⁾

همچنین روزنامه فایننشال تایمز (چاپ لندن) اعلام کرد: «این ناوچه‌ها - [که] از 12 ناوچه‌ای که رژیم شاه در [سال] 1974 سفارش داده بود، آخرین آنها محسوب می‌شد - شنبه‌شب پس از تحویل به خدمه ایرانی، در بندر شربورگ نرماندی با احتیاط به آب افکنده شد. وزارت دفاع فرانسه 24 ساعت بعد، خبر مربوط به ارسال این ناوچه‌ها را منتشر ساخت.

تحویل این سه ناوچه جنگی از ماه ژوئن در انتظار بود؛ یعنی هنگامی‌که دولت میتران قول داد به تمام قراردادهای تسلیحاتی معوقه عمل کند، اجازه ارسال کشتی‌ها را صادر کرد. ناوچه‌های مذکور که به موشک‌های اتومات فرانسه - ایتالیایی مسلح می‌باشد، در دوره بحران گروگان‌های امریکایی در ایران و تا هنگام لغو تحریم غرب در ماه ژانویه، در شربورگ توقیف بود. 9 ناوچه دیگر - که 3 فروند آن به رژیم فعلی ایران تحویل شده - قبلاً به ایران ارسال گردیده است.»⁽²⁾

خبرگزاری یونایتدپرس هدف فرانسه از این اقدام را تلاش برای تلطیف روابط با ایران ذکر کرد و افزود: «مقامات وزارت خارجه فرانسه یادآور شدند که فرانسه در کوشش برای نزدیکی با دولت ایران پس از اعطای پناهندگی به بنی‌صدر، 3 کشتی مجهز به موشک به ایران تحویل داده است و برای آرام‌نمودن ایران، فرانسوا میتران نیز پیام تبریکی برای محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور جدید این کشور، مخابره کرد.»⁽³⁾

این درحالی است که انتشار برخی اخبار خلاف این جریان را حکایت می‌کند و به نظر می‌رسد تنش در روابط سیاسی ایران و فرانسه بر مناسبات اقتصادی دو کشور تأثیر منفی گذاشته است.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، به دستور دادگاهی در فرانسه، کشتی باری"ایران کلان" متعلق به شرکت ملی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در این کشور توقیف شد. واحد مرکزی خبر به نقل از خبرگزاری فرانسه با اعلام این خبر افزود: دادگاه"فرار" دستور توقیف یک کشتی باری ایرانی را به نام ایران کلان - که متعلق به شرکت ملی کشتیرانی ایران است - در بندر راون، صادر کرد. دادگاه درخواستی را که ازسوی یکی از شرکت‌های فرار به نام"زانزی سرل" ارائه شده بود، وارد دانست.

گویا دولت ایران مبلغ دو میلیارد و نیم لیر (12 میلیون فرانک فرانسه) به این شرکت مدیون است. این مبلغ معادل هزینه کارهایی است که ازسوی رژیم شاهنشاهی در سال 1977 (1356)، به این شرکت سفارش داده شده بود، این شرکت که تخصص آن در کارهای کشاورزی است، شکایت کرده بود که تا به امروز هیچ غرامتی دریافت نکرده است.⁽⁴⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 70، 25/5/1360، ص61، روزنامه الشرق‌الاوسط (چاپ لندن)، 4/4/1360.

2) همان، صص 58 و 59، فایننشال تایمز (لندن).

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، صص 31 و 32، پاریس - یونایتدپرس، 13/5/1360.

4) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص16.

امروز نامه‌ای دست‌نویس با عنوان "پیام برادر مجاهد موسی خیابانی" و با امضای وی در داخل کشور پخش شد که برخلاف اطلاعیه‌های قبلی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) - که با نام و عنوان "مجاهدین خلق" منتشر می‌شد - با اسم موسی خیابانی انتشار یافت. سازمان می‌کوشد تا خلأ نبود رجوی در ایران را با موسی خیابانی جبران کرده و در این برهه او را به‌عنوان سمبل و رهبر سازمان در داخل کشور مطرح کند و به این وسیله از تأثیر منفی فرار مسعود رجوی در میان هواداران بکاهد.⁽¹⁾هرچند در بخشی از پیام تلاش شده تا فرار مسعود رجوی عملی قهرمانانه و برای گسترش امور مربوط به "شورای مقاومت ملی" مطرح شود، اما وحشت سازمان از احتمال ضربه‌خوردن کادر رهبری کاملاً مشهود است؛ حقیقتی که سازمان در تبیین دلایل فرار رجوی و بنی‌صدر از آن به‌عنوان "رعایت پاره‌ای ملاحظات حفاظتی " یاد می‌کند.

موسی خیابانی در بخش‌های از متن این پیام سعی می‌کند با تهییج و تشویق باقیماندة نیروهای رده‌های پایین سازمان، آنان را وادار به خشونت بیشتر و اجرای عملیات‌های گسترده‌تر کند.

در بخش‌هایی از این نامه آمده است:

«به‌دنبال اعلام تشکیل شورای ملی مقاومت برای دفاع از استقلال و آزادی و جمهوری اسلامی و به‌علت اوج حاکمیت اختناق و استبداد بر فضای کشور، آقای بنی‌صدر رئیس‌جمهور و برادر مجاهد مسعود رجوی، که ازطرف رئیس‌جمهوری عهده‌دار تشکیل شورای ملی مقاومت و هیئتی برای اداره امور کشور شده است، جهت تنظیم و پیشبرد هرچه سریع‌تر امور مربوط به "شورای ملی مقاومت" و نیز بنا به پاره‌ای ملاحظات حفاظتی به پیشنهاد مجاهدین خلق ایران و تصویب آقای بنی‌صدر و همکاری پرسنل مردمی ارتش در نیروی هوایی و برادر مجاهد سرهنگ خلبان بهزاد معزی، ضمن عملیاتی پیچیده و متهورانه و با پروازی قهرمانانه به خارج از کشور عزیمت نمودند.

رژیم مضافاً بر بازداشت و یا تعقیب کلیه آزادی‌خواهان و انقلابیون کشور به‌خصوص مجاهدین خلق ایران و بالأخص برادر مجاهد مسعود رجوی، [که] از مدت‌ها پیش برای به‌چنگ‌آوردن آقای بنی‌صدر ... تمام ارگان‌های اطلاعاتی و نیروهای ... خود را بسیج کرده بود،

1) موسی خیابانی عضو کادر مرکزی و نفر دوم سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پس از پیروزی انقلاب، مدتی بعد از فرار مسعود رجوی به پاریس، به‌عنوان مسئول داخل کشور سازمان مطرح شد. وی در روز 19 بهمن 1360، به‌همراه اشرف ربیعی همسر اول مسعود رجوی و تعدادی از اعضای کادر و محافظان خود در درگیری متقابل با نیروهای سپاه و دادستانی در خانه مخفی سازمان که پایگاه مرکزیت سازمان در منطقه زعفرانیه در شمال تهران بود، کشته شد. (مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، سازمان مجاهدین خلق (پیدایی تا فرجام)، به کوشش جمعی از پژوهشگران، جلد دوم، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ دوم 1385، ص688)

اینک برای سرپوش‌گذاشتن بر رسوایی بزرگ و شکست مفتضحی به خود سعی می‌کند به سنگین‌ترین روش‌ها و اکاذیب تبلیغاتی و تشبثات مفتضحانه دیگری؛ ازجمله نمایش‌های مسخره جهت تحت‌فشارگذاشتن دولت فرانسه متوسل شود.

رژیم گویا فراموش کرده که شخص [امام] خمینی خود ... آخرین ماه‌های اقامت خود را در خارج از کشور در نوفل لوشاتوی پاریس گذرانده و درنهایت اشتیاق و اشتها در استفاده از ارگان‌ها و رسانه‌های تبلیغاتی غربی نیز کمترین تردیدی به خود راه نداد.

مردم قهرمان ایران، نیروها و شخصیت‌های سیاسی، مترقی و مردمی کشور، مرعوب تبلیغات میان‌تهی و نمایش‌های مسخره مرتجعین نشوید و همگام با مجاهدین خلق ایران هرلحظه بر ابعاد مقاومت مردمی و انقلابی خود بیفزایید و به "شورای ملی مقاومت" بپیوندید.

نیروهای انقلابی، رزمندگان مجاهد، میلیشیای قهرمان خلق، در هر کجا و هر زمان، ضربات روزافزون خود را بر پیکر فرسوده و پوسیده ارتجاع فرود آرید.

رژیم ارتجاعی که در اندک مدتی پس از تکیه‌زدن بر اریکه قدرت به توده‌های مردم پشت کرده، اینک می‌رود تا در ادامه سلسله سازش‌کاری‌ها و تسلیم‌طلبی‌ها و بندوبست‌های پنهانی ازقبیل تقدیم میلیاردها دلار سرمایه و ثروت این ملت به امپریالیسم امریکا، در ماجرای گروگان‌گیری (علی‌رغم شعارهای ظاهری شداد و غلاظ ضدامپریالیستی) و خرید مخفیانه سلاح و مهمات از اسرائیل (علی‌رغم ظاهرسازی‌های بزرگداشت روز قدس) مملکت ما را در سینی طلایی به امپریالیست‌های جهان‌خوار تقدیم کند.

مردم مبارز و آگاه ایران، صبح پیروزی مقاومت و انقلاب بر ارتجاع بسی نزدیک است و به یاری خدا، ما به‌زودی شاهد بازگشت پیروزمندانه رئیس‌جمهور دکتر بنی‌صدر و برادر مجاهدمان مسعود رجوی خواهیم بود.

موسی خیابانی 10/5/60»⁽¹⁾

ابوالحسن بنی‌صدر که از زمان ورود به فرانسه، همراه رجوی در آپارتمان خود واقع در یک ساختمان ده‌طبقه - که از 15 سال قبل در محله کشن در حومه پاریس خریداری کرده - ساکن شده بود، صبح امروز محل اقامت خود را تغییر داد و به ویلای کاظم رجوی (برادر مسعود رجوی) در یکی از شهرهای حومه پاریس (اورسور اواز) نقل مکان کرد.⁽²⁾

هدف از این جابه‌جایی مسائل امنیتی اعلام شد، اما رسانه‌های فرانسوی اعلام کردند که تدابیر امنیتی اطراف منزل وی موجب نارضایتی بعضی همسایگان شده بود.⁽³⁾

دراین‌حال، خبرگزاری فرانسه گزارش داد که رئیس میانه‌روی انجمن شهر این منطقه در قسمتی از نامه سرگشاده‌اش خطاب به همشهریانش آورده است: «با احترام به سنن و

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 142، 19/5/1360، صص 12 - 10، تهران - خبرگزاری پارس، 18/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص16، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 14/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص15، گشان (فرانسه) - خبرگزاری فرانسه، 10/5/1360؛ و - همان، ص21 ضمیمه، رادیو صوت‌الجماهیر، 10/5/1360.

مهمان‌نوازی و حتی پذیرش تبعیدی فرانسویان، ما باید از آقای بنی‌صدر استقبال کنیم، ولی این مسئله کمترین مغایرتی با حق انتخاب شهر ندارد. جاذبه توریستی این شهر و تعداد بی‌شماری خارجی که جهت استراحت و آرامش به این شهر می‌آیند، از تناقضات سیاسی مردی که خون و آتش را در کشورش حمایت کرده رنج می‌برند. به‌نظر من، شهری که در این موقع به‌خصوص محل عبور ده‌ها و ده‌ها خارجی است، بدون شک جایی نیست که بتواند ویزیتورهای غیرمنتظره را بپذیرد.» در پایان این نامه آمده است: «من امیدوارم آقای بنی‌صدر در جای دیگری بجز این شهر، منطقه عملیاتی را که به‌دنبال آن است پیدا کند.»⁽¹⁾

باوجود اعلام رسمی مخالفت مسئولان فرانسه با فعالیت‌های سیاسی بنی‌صدر، وی امروز نیز با چند نشریه (ازجمله مجله آلمانی اشپیگل و دو نشریه ایتالیایی به نام‌های اسپرسو و کوریر دلاسرا و روزنامه اتریشی پروفیل و روزنامه السفیر بیروت) مصاحبه کرد.

بنی‌صدر در این مصاحبه‌ها با تکرار ادعاهایش مبنی‌بر محبوبیت در ارتش و استقبال‌نکردن مردم ایران از انتخابات ریاست‌جمهوری و بازگشت به کشور در چند ماه آینده، اعلام کرد: «ترک کشور و پیوستن به سایر آوارگان به‌عنوان نوعی شکست به نظر می‌رسد، ولی اکنون و به‌ویژه از زمان موافقت من با گروه مجاهدین (چپ‌گرایان اسلامی)، فرصت خوبی جهت سازماندهی مخالفین در خارج از کشور، برای تشکیل یک جبهه متشکل از تمامی گروه‌های هم‌عقیده ما خواهد بود.» وی افزود که درصدد است با نوشتن کتابی، مخالفت خود را با اشغال سفارت امریکا در تهران و سایر امور مربوط به رژیم به رشته نگارش درآورد.⁽²⁾

وی یکی از دلایل فرارش از ایران را شناساندن عقاید و افکارش به جهانیان عنوان کرد و افزود که در نظر دارد چنان عمل کند که جهانیان و نیروهای محافظه‌کار و امریکایی‌طلب(!)، بختیار و دوستان قدیمی شاه را تنها مخالفان حکومت کنونی در ایران نشناسند و همچنین مایل است جهان را با حدود بی‌کفایتی رژیم ایران آشنا کند.⁽³⁾

با ایجاد فضای تبلیغاتی وسیع و شایعاتی که رسانه‌های غربی درباره اقدام ایران برای خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی پس از انتشار خبر سقوط یک هواپیمای آرژانتینی در خاک شوروی آغاز کردند، وزارت امور خارجه عراق، امروز سفیران کشورهای اسلامی در بغداد را فراخواند و نامه سعدون حمادی وزیر امور خارجه را دراین‌باره به آنان تسلیم کرد.

رادیو صوت‌الجماهیر از بغداد با اعلام خبر احضار سفیران گزارش داد: «وزارت خارجه روشن ساخت که ایالات متحده، اسرائیل را بیش از حد معمول به قطعات یدکی و ادوات جنگی دیگر تجهیز

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص16، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 14/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، صص 11 و 12، پاریس - رویتر، 10/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، صص 15 و 16، بیروت - یونایتدپرس، 10/5/1360؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، صص 52، 54 و 55.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، صص 9 و 10، رم - فرانس پرس، 11/5/1360؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص49.

می‌نماید تا بدین‌وسیله اسرائیل آن را روانه ایران کند و تمام اینها بیانگر این است که همکاری بین تل‌آویو و تهران نمی‌تواند بدون اطلاع و موافقت ایالات متحده صورت گرفته باشد.»⁽¹⁾-⁽²⁾

همچنین خبرگزاری یونایتدپرس اعلام کرد: عراق دیپلمات امریکایی‌ای را که حافظ منافع امریکا در سفارت بلژیک در بغداد است، احضار کرد تا اعتراض خود را درمورد تحویل اسلحه به ایران به وی تسلیم کند.⁽³⁾

هم‌زمان با اقدامات مسلحانه و نظامی افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در داخل کشور به‌ویژه پس از فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس، گروه‌های وابسته به این سازمان و متحدان آنها در چند کشور غربی، اقداماتی علیه منافع جمهوری اسلامی انجام دادند؛ ازجمله حمله به "خانه فرهنگی جمهوری اسلامی" و "کانون اسلامی دانشجویان ایرانی در پاریس." این فعالیت‌ها با استقبال و پوشش خبری وسیع رسانه‌های غربی مواجه شد.

تحرکات ضدنظام با گسترش توجه رسانه‌های غربی به اقدامات سازمان مجاهدین خلق وسعت بیشتری یافته است؛ شاخص‌ترین این اقدامات، اعلام اعتصاب غذای حدود 170 دانشجوی ایرانی در مقابل سازمان ملل متحد در نیویورک می‌باشد. به گزارش رادیو لندن، اعتراض این افراد به آنچه آن را اعدام‌ها و آزارهای سیاسی در کشور می‌نامند، 6 روز ادامه خواهد داشت. این اعتصاب غذا را دانشجویانی ترتیب داده‌اند که از سازمان مجاهدین خلق در ایران پشتیبانی می‌کنند.⁽⁴⁾

در اقدام دیگری، تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق به خانه فرهنگی ایران در پاریس حمله و خساراتی را به این مکان وارد کردند.

مقامات پلیس فرانسه اعلام کردند که دراین‌خصوص حدود 20 دانشجو را بازداشت کرده‌اند. این مقامات افزودند: پیش از این حادثه، در محل کوی دانشگاه پاریس، میان گروه‌های طرف‌دار و مخالف آیت‌الله خمینی درگیری‌هایی خشونت‌آمیز رخ داد که درنتیجه یکی از دانشجویان مجروح شد. این درگیری با دخالت نیروهای انتظامی پایان یافت.⁽⁵⁾

در آخرین حادثه نیز جمع نمازگزاران در محل "کانون اسلامی دانشجویان ایرانی" در محل سیته پاریس، هدف تهاجم تعدادی از هواداران و وابستگان به سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) قرار گرفتند که با درخواست سفارت ایران در پاریس و حضور پلیس درگیری ایجاد نشد، اما نیم‌ساعت بعد و پس از خالی‌شدن محل از نمازگزاران، حدود 200 نفر از این افراد با شکستن در و پنجره ساختمان کانون و بالارفتن از دیوار، وارد این مکان شده و خساراتی را به اموال و امکانات آن وارد آوردند.

1) مقاله روزنامه کیهان درباره سوژه تبلیغاتی خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران در ضمیمه این گزارش آمده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص19 ضمیمه، رادیو صوت‌الجماهیر، 11/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص8، بیروت - یونایتدپرس، 10/5/1360.

4) همان، ص1 ضمیمه، رادیو لندن، 10/5/1360.

5) همان، ص21، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 10/5/1360.

در این حادثه، یکی از خواهران عضو کانون که قصد فرار از دست مهاجمان را داشت، از ارتفاع 2 متری به زمین افتاد. وی که به‌دلیل بارداربودن دچار وضعیت جسمی نامناسبی شد، به بیمارستان انتقال یافت.⁽¹⁾

خبرگزاری پارس به نقل از تلویزیون فرانسه اعلام کرد که در این واقعه، پلیس 20 نفر را دستگیر کرده است که 15 نفر از آنان آزاد شده‌اند.⁽²⁾

پس از این حادثه، میرحسین موسوی وزیر امور خارجه، در جلسه هیئت دولت با قدردانی از استقامت و پایداری دانشجویان ایرانی دربرابر اقدامات افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی از مماشات پلیس فرانسه در برخورد و مقابله با این اقدامات انتقاد کرد.⁽³⁾

بررسی وضعیت طیف حامیان شورای ملی مقاومت، به‌ویژه چگونگی همکاری بنی‌صدر، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و حزب دمکرات کردستان از موضوعات مورد توجه رسانه‌های خارجی می‌باشد؛ ازجمله رادیو اسرائیل امروز در برنامه‌ای با عنوان "ایران از دیدگاه مطبوعات جهان" به این موضوع پرداخت.

رادیو اسرائیل با بیان اینکه فرار ابوالحسن بنی‌صدر بدون‌شک جنجالی‌ترین رویداد ایران در هفته گذشته بوده است، به نقل از هژیر تیموریان در مصاحبه با روزنامه آبزرور (چاپ انگلیس) گفت: «دور بعدی نبرد بر سر قدرت در ایران با اعلامیه رسمی ائتلافی بین بنی‌صدر و بزرگ‌ترین گروه چریکی دست چپی؛ یعنی مجاهدین خلق، تعیین خواهد شد. تیموریان صحبت از پیوستن کردها به این ائتلاف جدید می‌کند که بنی‌صدر را قادر می‌سازد قسمتی از مملکت را منطقه آزاد‌شده اعلام کرده و از آن پایگاه بتواند [به] یک شورش تمام‌عیار علیه قدرتمندان در تهران اقدام کند.»

این رادیو در ادامه نیز از قول روزنامه تایمز لندن افزود:

«[روزنامه تایمز] پیرامون مثلث ائتلافی ابوالحسن بنی‌صدر، مسعود رجوی و عبدالرحمن قاسملو سرکرده چریک‌های کرد، می‌نویسد اگر این ائتلاف به‌صورت حقیقت درآید، بنیادگرایان اسلامی با مقاومت مسلحانه قابل‌ملاحظه‌ای مواجه خواهند شد، ولی از سوی دیگر، به‌استثنای نفرت از رژیم کنونی ایران، هیچ‌گونه وجه اشتراکی بین این سه گروه وجود ندارد.

تایمز می‌نویسد: هدف مرکزی کردها خودمختاری در استان کردستان است و از جانبی دیگر، درمورد مجاهدین خلق هیچ تضمینی وجود ندارد که نوع سوسیالیسم اسلامی جنگجویانه‌ای که مجاهدین مدعی آن هستند، درعمل مانند رژیم ملایان استبدادی نباشد.»⁽⁴⁾

1) نامبرده سه روز پس از این حادثه، به‌دلیل وخامت وضع جسمانی با نظر پزشکان مورد عمل سزارین قرار گرفت. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 136، 13/5/1360، ص18، پاریس - خبرگزاری پارس، 12/5/1360)

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، صص 7 و 8، پاریس - خبرگزاری پارس، 11/5/1360.

3) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص3.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، صص 7 - 4 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 10/5/1360.

ضمیمه گزارش157: مقاله روزنامه کیهان درباره سوژه تبلیغاتی خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران

برخی رسانه‌ها و محافل خبری سوژه جعلی اقدام ایران برای خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی را دستاویزی برای القای تقابل جمهوری اسلامی ایران و برخی کشورهای عربی (که در جنگ از ایران حمایت می‌کردند) قرار دادند.

روزنامه کیهان مورخ 10 مرداد 1360، در مقاله‌ای با اشاره به راه‌پیمایی بزرگ روز جهانی قدس و استقبال پرشور مردم از این روز، ساخت سوژه خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی را تاکتیکی جدید برای مخدوش‌کردن چهره انقلاب نزد حامیان آن و ایجاد شبهه در محافل ترقی‌خواه عربی خواند. در بخشی از این مقاله آمده است:

«راه‌پیمایی عظیم مردم مسلمان و انقلابی میهنمان به مناسبت روز جهانی قدس، ناظران سیاسی جهانی را سخت مبهوت ساخته است. یک هفته پیش و در جریان سقوط یک هواپیمای آرژانتینی، دستگاه‌های تبلیغاتی امپریالیسم و صهیونیسم و سایر محافل سیاسی وابسته در منطقه، ناگهان حملات تبلیغاتی خود را علیه انقلاب و مردم ایران اوج تازه‌ای بخشیدند، تا آنجا که ایران را به معامله تسلیحاتی با اسرائیل متهم نمودند.

جریان از این قرار بود که یک هواپیمای متعلق به خطوط هوایی آرژانتین، پس از ترک حریم هوایی ایران، به عللی - که تاکنون مشخص نشده است - در حریم هوایی شوروی سرنگون می‌شود. به‌دنبال این واقعه، بنگاه‌های تبلیغاتی غرب به‌ویژه امریکا جاروجنجال تازه‌ای آفریدند و به قول خودشان پرده از معاملات پنهانی ایران با اسرائیل برداشتند. مجموع این حملات، درجهت القای این شبهه که علی‌رغم ادعاهای ضدصهیونیستی ایران، اسرائیل عمده‌ترین فروشنده تسلیحاتی به این کشور است پیش می‌رفت.

این حملات تبلیغاتی آن‌هم در این موقعیت حساس علیه انقلاب ما نشان می‌دهد که امپریالیسم و صهیونیسم جهانی در شیوه‌های تبلیغاتی خود علیه انقلابات و جنبش‌های آزادی‌بخش، گاهی و بنا به مصالحی، تغییر تاکتیک را لازم می‌بینند.

وقتی‌که یک هواپیمای آرژانتینی حامل کالای خریداری‌شده توسط ایران در خاک شوروی سرنگون می‌شود، بلافاصله بنگاه‌های تبلیغاتی صهیونیسم و غرب با یک طرح هماهنگ و حساب‌شده سم‌پاشی خود را علیه انقلاب شروع می‌کنند و یک هفته مانده به روز جهانی قدس، چنان جوی علیه انقلاب می‌آفرینند که حتی برخی از محافل ترقی‌خواه منطقه نیز دچار شبهه شوند! اینجا است که نباید به این‌گونه تبلیغات اعتماد کرد و یا اینکه از آن سلاحی ساخته، مواضع ضدصهیونیستی انقلاب و رهبری آن را به زیر علامت سؤال برد، بلکه برای شناخت مواضع ضدامپریالیستی و ضدصهیونیستی انقلاب باید به تاریخچه این جنبش، رهبری آن، انقلاب بهمن‌ماه و سیر جریانات از شروع انقلاب تاکنون رجوع کرد و دید که آیا ماهیت انقلاب اسلامی این اجازه را می‌دهد که با امریکا و یا رژیم صهیونیستی علیه خلق‌های منطقه و جهان به سازش نشست؟!

شور ضدامپریالیستی و ضدصهیونیستی مردم در مراسم روز قدس، بار دیگر این حقیقت را اثبات کرد که انقلاب و مردم مسلمان ایران تا رهایی فلسطین از چنگال صهیونیسم به مبارزه خود ادامه خواهند داد. و نیز مراسم عظیم روز قدس نشان داد که موج حملات تبلیغاتی امپریالیسم و صهیونیسم به‌ویژه در هفته‌های اخیر علیه انقلاب شکوهمندمان، در تعقیب این هدف بوده است که روز قدس امسال و مواضع ضدصهیونیستی انقلاب به زیر علامت سؤال کشیده شود تا ملل محروم منطقه و جهان همچنان در زیر تسلط رژیم‌های ارتجاعی و راه‌حل‌های سازش‌کارانه باقی بمانند و از پذیرفتن انقلاب ایران به‌عنوان نیرویی عمده در آزادسازی فلسطین خودداری ورزند، اما "و مکروا و مکر‌الله والله خیرالماکرین."»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 10/5/1360، صص 1 و 2.

روزشمار جنگ یکشنبه 11 مرداد 1360 1 شوال 1401 2 اوت 1981

هواپیماهای نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران تلمبه‌خانه و تأسیسات نفتی عراق را در تکریت بمباران کردند. در این عملیات که در عمق 300 کیلومتری خاک عراق اجرا شد، 80 درصد تأسیسات این تلمبه‌خانه که بخش اصلی صادرات نفتی عراق ازطریق آن انجام می‌شود، آسیب دید. ستاد مشترک ارتش اعلام کرد باوجود آتش شدید و سنگین سلاح‌های پدافند هوایی ارتش عراق در این منطقه، جنگنده‌های ایرانی همگی سالم به پایگاه‌های خود بازگشتند.⁽¹⁾

ساعاتی پس از این عملیات، دولت عراق در یک بیانیه نظامی که از رادیو عراق پخش شد، حمله هواپیماهای ایران به تأسیسات نفتی تکریت را تأیید کرد.⁽²⁾

سرهنگ فکوری (فرمانده نیروی هوایی ارتش) در گزارشی از این اقدام در جلسه امروز هیئت دولت، این عملیات را بسیار مهم برشمرد.⁽³⁾سخنگوی دولت نیز در پایان این جلسه، در گفت‌وگو با خبرنگاران ضمن اعلام بالابودن میزان خسارات واردشده به تأسیسات تلمبه‌خانه تکریت، گفت: از آنجایی که تلمبه‌خانه تکریت عمده‌ترین بخش صادرات نفتی عراق را به عهده داشته، به‌احتمال زیاد، صدور نفت عراق به خارج از این کشور قطع خواهد شد.⁽⁴⁾

به گزارش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کردستان، با هدایت آتش توپخانه نیروهای خودی روی یک ستون نظامی ارتش عراق در شهر پنجوین، تعدادی خودرو؛ ازجمله 2 کامیون ارتش، یک جرثقیل و یک آمبولانس منهدم شد. در این عملیات حدود 13 نفر از نظامیان عراقی کشته و 18 نفر نیز زخمی شدند که درنتیجه، حرکت این ستون نظامی متوقف شد و تعدادی از زخمی‌ها به سلیمانیه انتقال یافتند.⁽⁵⁾

امروز همچنین 4 تن از سربازان عراقی با معرفی خود به نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در غرب کشور، به ایران پناهنده شدند.⁽⁶⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 135، 11/5/1360، صص 11 و 12، تهران - خبرگزاری پارس، 11/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص23، به نقل از اطلاعیه 589 ستاد مشترک ارتش، 11/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 136، 12/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 12/5/1360.

3) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص3.

4) همان، ص15.

5) سند شماره 169083 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کردستان (اطلاعات) به ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی غرب (اطلاعات)، 25/5/1360، ص1.

6) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 136، 12/5/1360، ص30، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 12/5/1360.

شهرهای دزفول و آبادان امروز هدف حملات موشکی عراق قرار گرفتند.

ساعت 16:30 امروز، ارتش عراق با 2 فروند موشک 6 متری، شهر دزفول را هدف قرار داد که درنتیجه 6 نفر از مردم شهر به شهادت رسیدند، 13 نفر زخمی شدند و 7 منزل مسکونی هم تخریب شد.⁽¹⁾

در اقدام دیگری، توپخانه عراق در دو نوبت شهر آبادان را هدف موشک‌های کاتیوشا قرار داد. براثر این حملات، یکی از اهالی شهر شهید شد و 5 نفر دیگر هم مجروح شدند. همچنین به چند واحد مسکونی و تأسیسات نفتی آبادان و قسمتی از محوطه یک بیمارستان خسارت‌هایی وارد شد.⁽²⁾

ارتش عراق روز جمعه (9/5/1360) نیز آبادان را هدف حملات توپخانه‌ای خود قرار داد که در آن حملات نیز یک نفر از اهالی شهر به شهادت رسید، 2 نفر مجروح شدند و چند منزل مسکونی تخریب گردید.⁽³⁾

رژیم عراق برای ادامه جنگ با ایران از حامیان خود تجهیزات نظامی دریافت می‌کند و از سوی دیگر، ضدانقلاب را برای اقدام علیه ایران تجهیز می‌کند.

مجله اکسپرس (چاپ فرانسه) به نقل از منابع دیپلماتیک اعلام کرد که امریکا در ماه گذشته، ازطریق ترکیه تجهیزات نظامی فراوانی دراختیار عراق قرار داده است.⁽⁴⁾

همچنین به گزارش رکن2 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، دولت عراق اخیراً تعدادی جنگ‌افزار و تجهیزات نظامی برای اقدام علیه ایران دراختیار سالار جاف⁽⁵⁾قرار داده است. این تجهیزات عبارت‌اند از:

مسلسل‌های ضدهوایی دوشکا 2 قبضه

مسلسل‌های متوسط 21 قبضه

توپ 60 میلی‌متری 16 عراده

توپ 82 میلی‌متری 9 عراده

موشک انداز 40 میلی‌متری 54 قبضه⁽⁶⁾

1) سند شماره 153969 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات منطقه8 به طرح و برنامه، 11/5/1360، سند تک‌برگی.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص24، آبادان - خبرگزاری پارس، 11/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 136، 12/5/1360، ص33، آبادان - خبرگزاری پارس، 12/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص15.

3) روزنامه اطلاعات، 10/5/1360، ص11.

4) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 22، 2/6/1360، ص46، خبرگزاری پارس به نقل از مجله اکسپرس (فرانسه)، 11/5/1360.

5) سالار جاف برادرِ سردار جاف است. سردار جاف از نمایندگان مجلس در رژیم گذشته بود که در سرکوب مردم پاوه در تظاهرات علیه رژیم شاه نقش داشت و پس از پیروزی انقلاب به‌دلیل کشتار مردم این شهر محاکمه و اعدام شد. پس از آن، سالار جاف نیز به عراق گریخت و با حمایت دولت این کشور گروهی مسلح تشکیل داد و به عملیات‌های نظامی و خرابکارانه علیه ایران پرداخت.

6) سند شماره 162998 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 11/5/1360، سند تک‌برگی.

امروز چند خرمن گندم در روستایی در حوالی میاندوآب به آتش کشیده شد. همچنین، اقدام افراد ضدانقلاب برای حمله به نیروهای خودی در محور سرپل ذهاب - اسلام‌آباد غرب، ناکام ماند.

هم‌زمان با برگزاری مراسم روز عید فطر، عده‌ای از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی 4 خرمن گندم متعلق به مردم روستای لویرلوی از توابع میاندوآب را به آتش کشیدند که درنتیجه حدود 15 تن گندم که دسترنج یک سال کشاورزان این منطقه بود، از بین رفت.⁽¹⁾

در شمال جاده سرپل ذهاب - اسلام‌آباد غرب نیز عده‌ای از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب که قصد نزدیک‌شدن و حمله به نیروهای خودی را داشتند، وارد میدان مین شدند و 2 تن از آنان براثر انفجار مین به هلاکت رسیدند و 2 نفر نیز مجروح شدند. سایر مهاجمان که با این وضعیت مواجه شده بودند، ناگزیر از منطقه گریختند.⁽²⁾

در چند پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز به‌سوی یک مسجد و اشخاص و منازل افراد طرف‌دار نظام، چند نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد.

براثر پرتاب یک نارنجک دست‌ساز ساچمه‌ای به مسجدی واقع در خیابان مطهری کرمانشاه، 2 نفر از افراد عضو مقاومت شهری بسیج این شهر که درحال خروج از مسجد بودند، زخمی شدند.⁽³⁾در این حادثه یک زن رهگذر نیز مجروح گردید و به 2 اتومبیل نیز خسارت وارد شد.⁽⁴⁾

در نیشابور هم افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب بمبی دست‌ساز به منزل مسئول حزب جمهوری اسلامی این شهر پرتاب کردند که عمل نکرد و گروه خنثی‌کننده بمب سپاه پاسداران این شهر آن را خنثی کردند. چندی پیش نیز به منزل پدر این شخص با بمب آتش‌زا حمله شده بود که خسارت اندکی به بار آورده بود.⁽⁵⁾

در شیراز نیز یک بمب دست‌ساز به منزل یکی از کارکنان متعهد شرکت نفت پرتاب و منفجر شد که موجب خسارات مادی شد، اما خسارت جانی نداشت.⁽⁶⁾

با یک بمب دست‌ساز به منزل خادم مسجدی در شهر دورود حمله شد که خسارت مالی و جانی نداشت.⁽⁷⁾

در اصفهان هم دو بمب دست‌ساز به‌سمت یک مسجد و یک مغازه پرتاب شد که خساراتی به بار نیاورد.⁽⁸⁾در همین حال، در اصفهان، یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) با مراجعه به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 13 اسلحه و کلت و 10 تفنگ ژ3، یک تفنگ ام1، یک اسلحه کلاشینکف همراه تعدادی نارنجک و فشنگ تحویل داد. وی قبلاً برای شرکت در انتخابات مجلس شورای اسلامی ازطرف این سازمان نامزد شده بود.⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص43، تهران - خبرگزاری پارس، 13/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص4.

2) سند شماره 51601 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه)، 16/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 280442 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران ریجاب به ستاد عملیات غرب کشور، 12/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 175880 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، از قرارگاه مقدم نزاجا (رکن دوم)، کرمانشاه، شماره 103، 12/5/1360، ص4؛ و - سندشماره 57411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 13/5/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه کیهان، 12/5/1360، ص2.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 136، 13/5/1360، ص3، مشهد - خبرگزاری پارس، 12/5/1360.

6) سند شماره 57417 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه شیراز به فرماندهی سپاه مرکز، 13/5/1360، سند تک‌برگی.

8) سند شماره 57385 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه اصفهان به اطلاعات سپاه مرکز، 11/5/1360، سند تک‌برگی.

9) سند شماره 57425 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه اصفهان به اطلاعات سپاه مرکز، 13/5/1360، سند تک‌برگی.

صبح امروز هم‌زمان با عید سعید فطر، امام خمینی در مراسمی حکم رأی ملت ایران را در انتخاب محمدعلی رجایی به‌عنوان رئیس‌جمهور ایران تنفیذ کرد.⁽¹⁾با صدور این حکم، آقای رجایی به‌عنوان دومین رئیس‌جمهور پس از انقلاب اسلامی، رسماً مسئولیت اجرایی کشور را به عهده گرفت.

D240

در این مراسم که با حضور مسئولان سیاسی کشور، اعضای مستعفی دولت، امام‌جمعه تهران و تعدادی از فرماندهان نظامی و انتظامی از حدود ساعت 11 صبح آغاز گردید، پس از تلاوت آیاتی از قرآن مجید، حجت‌الاسلام سید احمد خمینی متن گزارش وزیر کشور از اجرای انتخابات و سپس متن تأیید صحت انتخابات، متن اعتبارنامه رئیس‌جمهور - صادرشده ازسوی شورای نگهبان⁽²⁾و در پایان نیز متن حکم تنفیذ ریاست‌جمهوری را ازطرف امام خمینی قرائت کرد.⁽³⁾

در بخشی از متن حکم تنفیذ امام آمده است:

«اینجانب، رأی ملت شریف را تنفیذ و ایشان را به سِمَت ریاست‌جمهوری اسلامی ایران منصوب نمودم و مادام که ایشان در خط اسلام عزیز و پیرو احکام مقدس آن می‌باشند و از قانون اساسی ایران تبعیت و در مصالح کشور و ملت عظیم‌الشأن در حدود اختیارات قانونی خویش کوشا باشند و از فرامین الهی و قانون اساسی تخطی ننمایند، این نصب و تنفیذ به قوت خود باقی است. و اگر خدای‌ناخواسته برخلاف آن عمل نمایند، مشروعیت آن را خواهم گرفت. و باید ایشان توجه داشته باشند و از عمل ملت دریافته باشند که ملت دلاور نیز رأی خود را براین‌اساس به ایشان داده‌اند، و من امیدوارم که در حفظ این امانت الهی و مسئولیتی که ملت برعهدة ایشان گذاشته است، با تمام توان کوشش نموده و از آن پاسداری نمایند و وفادار به پیمان خود در مقابل خداوند مقتدر حاضر و ناظر و ملت حاضر در صحنه و مراقب احوال و اوضاع باشند و به فرمان خداوند تبارک و تعالی

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 135، 11/5/1360، ص1، تهران - خبرگزاری پارس، 11/5/1360.

2) متن نامه را روز قبل (10/5/60)، وزیر کشور خطاب به امام صادر و تقدیم کرده بود.

3) روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص13.

که مؤمنان را به رحمت و عطوفت در بین خود و شدت در مقابل کفار و مخالفان اسلام دعوت فرموده است، با تمام جدیت عمل کرده و در عمل به حق از کسی و از ملامت بدخواهان نهراسند. و در نظارت بر قوای ثلاثه، طرف حق را در نظر گیرند و در خدمت به خلق خدا، خصوصاً توده‌های مستضعف، احساس غرور و سرافرازی نمایند، که اینان‌اند وفاداران به اسلام و هواداران جمهوری اسلامی. و امید است در این موقع که دشمنان خارج و داخل دست به دست هم داده تا جمهوری اسلامی را به تباهی کشند، قشرهای مختلف ایران از علما و متفکران و محققان گرفته تا قوای مسلح و از دهقانان و کارگران و کارمندان و کارفرمایان تا بازرگانان و بازاریان و عشایر و سرحدنشینان، هم‌فکر و هم‌صدا با رئیس‌جمهور محترم و دولت و مجلس و سایر ارگان‌های اسلامی دست جنایتکاران و خائنان را قطع و در تشیید⁽¹⁾و تأیید جمهوری اسلامی کوشا بوده و در ساختن ایرانی مستقل و آزاد، فداکار باشند و با وحدت کلمه به کشور خود و مردم محروم آن خدمت کنند.»⁽²⁾

امام خمینی در روز عید فطر و پس از برگزاری مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری محمدعلی رجایی، در جمع عده‌ای از مسئولان کشوری و لشکری⁽³⁾حاضر در این مراسم سخنانی ایراد کرد.

توصیه به مسئولان نظام برای ناچیزشمردن مسئولیت‌های دنیایی، احساس مسئولیت در قبال آرای مردم، معذورنبودن مسئولان در خدمت به مردم و نصیحت به افرادی که در مقابل انقلاب و جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند، مهم‌ترین محورهای سخنان امام در این مراسم بود.

بخش‌هایی از سخنان بنیان‌گذار جمهوری اسلامی به این شرح است:

«این انسان است که خدای تبارک و تعالی به طوری خلق فرموده است که راه راست و کج را می‌تواند انتخاب کند و تمام انبیا از صدر عالم تا آخر، برای این آمده‌اند که این آدم را از آن راه کج و راه‌های باطل هدایت کنند به صراط مستقیم انسانیت؛ یک سرش اینجاست و سر دیگرش عندالله است. ما خودمان را اگر توانستیم اصلاح کنیم، کنترل کنیم و تربیت کنیم خودمان را،

1) تقویت، تحکیم.

2) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 67 و 68.

3) به استناد متن مندرج در صحیفه امام خمینی(ره)، افراد حاضر در این مراسم عبارت بودند از: خامنه‌ای، سیدعلی (امام‌جمعه تهران، نماینده امام در شورای‌عالی دفاع و نماینده مردم تهران در مجلس)؛ هاشمی رفسنجانی، اکبر (رئیس مجلس)؛ موسوی اردبیلی، سید عبدالکریم (رئیس دیوان‌عالی کشور)؛ فلاحی، ولی‌الله (جانشین رئیس ستاد ارتش)؛ فکوری، جواد (وزیر دفاع و فرمانده نیروی هوایی)؛ افضلی، بهرام (فرمانده نیروی دریایی)؛ ظهیرنژاد، قاسمعلی (فرمانده نیروی زمینی ارتش)؛ فروزان (فرمانده ژاندارمری)؛ رئیس شهربانی؛ اعضای شورای نگهبان؛ نمایندگان مجلس شورای اسلامی. (مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی)، جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1360، ص69)

مراقبت کنیم از خودمان، در همة امور موفق خواهیم شد. و چنانچه - خدای‌نخواسته - در آن مقاصد اسلامی یا انسانی که داریم، موفق نشویم، مع‌ذلک، آن توفیق الهی که برای اشخاص صحیح و متعهد هست، برای ما هم هست. ما نباید نگران این باشیم که آیا در کارهایی که انجام می‌دهیم، چه کارهای شخصی و در بین خودمان و خدای خودمان و چه در کارهای اجتماعی که به‌عهدة کسانی هست، نباید نگران باشیم که مبادا شکست بخوریم، باید نگران باشیم که مبادا به تکلیف عمل نکنیم؛ نگرانی از خود ماست. اگر ما به تکالیفی که خدای تبارک و تعالی برای ما تعیین فرموده است عمل بکنیم، باکی از این نداریم که شکست بخوریم، چه از شرق و چه از غرب و چه از داخل، چه از خارج و اگر به تکالیف خودمان عمل نکنیم، شکست‌خورده هستیم؛ خودمان، خودمان را شکست دادیم. امروز باید همان‌طوری‌که در سابق به رئیس‌جمهور سابق⁽¹⁾بعضی مطالب را تذکر دادم، به آقای رجایی هم تذکراتی بدهم که قضیه مقام و ریاست هرچه باشد، این وقتی‌که نظر انسان یک نظر محدود دنیایی باشد، این مقامات، انسان را از خودش بی‌خود می‌کند، اینها را مقام می‌داند. هرچه آرا زیادتر باشد، مسئولیت زیادتر است؛ اگر آرای شما پنج میلیون بود، مسئولیتتان کمتر بود. حالا که سیزده میلیون بیشتر است، مسئولیت شما حجمش زیادتر است؛ برای اینکه شما جواب یکی یکی از این افرادی که به شما رأی دادند و شما را به‌عنوان رئیس‌جمهور اسلام، رئیس‌جمهوری کشور اسلامی تعیین کردند [را باید بدهید و] هریک از اینها فردا می‌آیند شما را می‌گیرند، جواب از شما می‌خواهند. من شما را تعیین کردم رئیس‌جمهوری اسلامی باشید و اسلام را در این کشور تأیید کنید و پیاده کنید و - خدای‌نخواسته - شما نکردید، اقلاً سیزده میلیون و هزار و چند صد نفر می‌آیند سراغ شما، ببینید که می‌توانید جواب این را پیش خدا بدهید؟ این جمعیتی که آنجا در حساب جمع شدند و از شما بازخواست می‌کنند، اگر می‌توانید، جواب بدهید، و نمی‌توانید و ما هیچ نمی‌توانیم. باید بنا [را] بر این بگذارید که دیروز شما و امروزتان باهم فرقی نداشته باشد؛ هر دو برای خدمت به این مردم [باشد]؛ اینهایی که زحمت کشیدند و جان دادند، مال دادند، رنج کشیدند و شما آقایان را به این مقام رساندند. یک وقت نخست‌وزیر بودید، حالا هم رئیس‌جمهورید، جواب می‌خواهند اینها.

اگر شما پایتان را کج بگذارید، همین سیزده میلیونی که به شما امروز رأی دادند فردا "مرده باد" می‌گویند. انقلاب این‌طور است، وضع انقلاب، این‌طور است؛ طوری است که مردم دیگر سربسته و دربسته تسلیم کسی نمی‌شوند، مردم هر یکی‌شان نظر دارند.

باید شما توجه کنید که مسئولیت شما از باب اینکه آرایتان خیلی زیاد است، مسئولیتتان خیلی زیاد است. همچو نیست که آن آقایان دیگر نداشته باشند، آنها هم مسئولیت دارند، همه ما در مقابل اسلام مسئولیم؛ این اسلامی که با خون اولیا و بزرگان به دست ما سپرده شده است و الآن

1) ابوالحسن بنی‌صدر

ما مسئول او هستیم، این اسلام را ما باید به نسل آتیه برسانیم. یک روزی بود که ما بعضی‌مان عذر داشتیم یا همه‌مان که نمی‌گذارند که ما عمل کنیم به اسلام، در رژیم سابق، خوب، خیلی‌ها می‌گفتند که از ما نمی‌آید، اگر می‌آمد، می‌کردیم. امروز این‌طور نیست، امروز دست همه باز است، مجلس دستش باز است و هیچ‌کس آقابالاسر او نیست. دولت هم دستش باز است و مجلس هم تأییدش می‌کند. رئیس‌جمهور هم دستش باز است و ملت تأییدش کرده‌اند.

... شما⁽¹⁾دیروز، نخست‌وزیر بودید و پریروز وزیر بودید و قبل از او معلم بودید و قبل از او هم یک شاگردی بودید و بعد از این هم معلوم نیست کی از اینجا بروید. ممکن است - خدای‌نخواسته - همین حالا که بیرون رفتید و یا همین حالا، یک بمبی اینجا باز منفجر بشود و فاتحه همه را بخواند، وقتی مطلب این است که چرا باید انسان قبل از ریاست‌جمهوری و بعدش فرق بکند؟ مگر ریاست‌جمهور چه هست؟ کسی که دلش به نور توحید روشن است، مگر عالم چه هست؟ همه عالم چه هست؟ همه عالم در مقابل عظمت خدای تبارک و تعالی چیزی نیست. تمام این عالم مادی در مقابل عالم‌های معنوی که هست، قدر محسوسی ندارد. آن‌وقت ما برای یک کدخدای یا یک کدخدای شهر، یا کدخدای یک کشور خیال بکنیم که خیر، ما الآن یک چیزی هستیم و دیگران به نظرمان کوچک بیایند و خودمان را بزرگ. [فرض کنیم]

... شما برای این ملتی که در این چند سال آن‌قدر در طول تاریخ زحمت دیده، در مرئی و منظر ما این همه جدیت کرده و جوان داده و مال داده و جان داده است تا اینکه آن رژیم را کنار گذاشته است و شما را روی کار آورده است، شما برای این ملت باید کار بکنید. این مملکتی که به دست شما افتاده است، باید ارتش برای این کشور کار بکند، سپاه پاسداران، ژاندارمری، همه قوای مسلح باید برای این مملکت خدمت بکنند، این امانتی است دست شما.

... قانع نشوید به اینکه بعضی جاها کار شده است، می‌دانم شده است، خیلی هم شده است، اما نباید قانع شد، باید همه دست به دست هم بدهید که ان‌شاءالله، برای اینها یک زندگی مرفهی، یک وضع صحیحی پیش بیاید، درست بشود. اینها حق دارند به ما و به شما، خیلی حق دارند. سیزده میلیون رأی به شما داده‌اند، اینها حق دارند به شما، باقی هم حق دارند به شما و همین‌طور وقتی دولتی پیش می‌آید، آن‌هم دولتی است که مردم به آن حق دارند. اگر نبودند این مردم، شما هم شاید حالا در حبس بودید و آن زجرها را می‌کشیدید و دیگران هم که متعهد بودند، آنها هم در حبس بودند یا در جاهای دیگر. این ملت حق دارد، دست شما را گرفته، آورده این بالا نشانده، شما باید خدمت کنید به این مردم؛ شما، ما، همه باید خدمتگزار اینها باشیم و شرافت همه ما به این است که خدمت به خلق خدا بکنیم. اینها بندگان خدا هستند، خدای تبارک و تعالی، علاقه دارد به این بندگان و ما مسئولیم، باید خدمت بکنیم و من امیدوارم که شما به‌حسب

1) محمدعلی رجایی

آن روحیه‌ای که دارید، آقای رجایی به‌حسب آن روحیه‌ای که دارند، این مقام ایشان را بازی ندهد. شما سوار مقام بشو، مقام سوار شما نشود، این دوتا مثل راکب و مرکوب‌اند.

... و مایی که امروز در هجوم همه‌جانبه داخل و خارج هستیم و بحمدالله داخلش دیگر داخل آدم نیست، بله ما باید دست به هم بدهیم و این مملکت را نجات بدهیم و این اشخاصی که حالا هم باز یک فسادهای دزدکی می‌کنند، مثل دزدها که می‌روند و یک چیزی برمی‌دارند و فرار می‌کنند، این‌جوری نباشد.

ان‌شاءالله، امیدوارم موفق بشوید خدمت بکنیم به این جامعه. و من واقعاً متأسفم از اینکه این مسائل پیش آمد و من در مدت‌های طولانی زحمت کشیدم که این کارها پیش نیاید و نشود این‌طور، لکن شد و "اَلْخَیْرُ فی ما وَقَعَ"⁽¹⁾

... و من سفارش می‌کنم به همة اشخاصی که در کنار رفتند و دارند کارهای خلاف می‌کنند، ما علاقه داریم که شما بیایید خدمت کنید به مملکت خودتان. ما میل داریم که همه خدمتگزار به این کشور باشند، کشوری که از اطراف به آن هجوم آورده‌اند و دهان‌های ابرقدرت‌ها باز است برای بلعیدن او. شمایی که می‌گویید ما علاقه داریم به این مملکت و علاقه داریم به این کشور، خوب دست به دست هم بدهید، باهم بسازید این کشور را. چرا باهم جنگ و دعوا می‌کنید؟ خوب، کشتن یک دسته مردمی که دارند خدمت می‌کنند به این مملکت، خدمت می‌کنند به این کشور، این طریقی است که خدمت به خلق است؟ این آقای محترم که حالا با زحمت تشریف آوردند و من خیلی خوشحال شدم از اینکه آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای - سلمه‌الله - آمدند و حاضرند،⁽²⁾ایشان آخر چه کرده بود؟ خوب بگویید آخر، یک کاری، یک کار خلافی، چه کرده بود ایشان که می‌خواستید ایشان را بکُشید و موفق نشدید بحمدالله. دیگرانی که شما کشتید و از بین بردید، اینها چه کرده بودند، جز یک هو و جنجالی شما می‌کردید که چه و چه و چه، انحصارطلب، و انحصارطلب. و مسئله این‌طورها نبوده، ما هم ریشه‌هایش را می‌دانیم، لکن از خدای تبارک و تعالی می‌خواهیم که همه را خدا هدایت کند و همه برگردند به دامن اسلام و همه خدمتگزار باشند و من میل ندارم اینهایی که از ایران رفتند، بیشتر از این خودشان را مفتضح کنند. آنها هم نروند با آن انگل‌هایی که رفتند و فرار کردند بروند باهم بنشینند و صحبت کنند، آنها هم بفهمند که وظیفه این است که به این کشور خدمت بکنند، وظیفه این است که این مملکت را حفظ بکنند.

شاید بعد از ده بیست سال دیگر شما برگشتید به ایران، یک راهی داشته باشید، همچو جدا نشوید از ملت و بروید سراغ کارتان، حالا بروید با بختیار و نمی‌دانم چه. گرچه بختیار گفته من نمی‌پذیرم، اما لازم نیست شما بروید.

شما همه‌تان خدمتگزار باشید و برگردید به این مملکت، مملکت شما را قبول می‌کند.»⁽³⁾

1) خیر و نیکی در آن چیزی است که پیش می‌آید.

2) اشاره به حضور امام‌جمعه تهران که بعد از جریان سوءقصد به ایشان در مسجد ابوذر، در این مراسم حضور یافته بود.

3) همان، صص 78 - 69.

پس از اعلام اعتصاب غذای عده‌ای از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مقابل مقر سازمان ملل متحد در نیویورک و اعلام اعتصاب مشابه چندنفره در چند شهر اروپایی، سازمان مجاهدین خلق در حرکتی تبلیغی اقدام به توزیع نامه‌ای دست‌نویس با امضای مسعود رجوی خطاب به تحصن‌کنندگان در وین، لندن و واشنگتن کرد و از آنان خواست به تحصن خویش خاتمه دهند.⁽¹⁾

از سوی دیگر، هم‌زمان با برگزاری نماز عید فطر در شهرهای مختلف انگلستان، تعدادی از هواداران گروه‌های ضدانقلاب اسلامی ایران ازجمله سازمان مجاهدین خلق، سازمان چریک‌های فدایی خلق و سلطنت‌طلبان درحالی‌که پلیس انگلستان از آنان محافظت می‌کرد، در لندن، تظاهرات کردند و شعارهایی علیه جمهوری اسلامی ایران دادند.⁽²⁾

سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز پیام سرهنگ بهزاد معزی خلبان مخصوص شاه را - که هواپیمای حامل بنی‌صدر و رجوی را از تهران به پاریس هدایت کرد⁽³⁾- خطاب به مردم ایران و کارکنان ارتش در پاریس منتشر کرد. قسمتی از متن پیام که ادبیاتی کاملاً شبیه بیانیه‌های سازمان دارد و رونویسی‌شده از آنها است به این شرح می‌باشد:

«... همان‌گونه که می‌دانید، شورای مقاومت ملی [شورای ملی مقاومت] تصمیم گرفت تا رئیس‌جمهوری منتخب مردم آقای دکتر بنی‌صدر و مسئول شورای مقاومت ملی برادر مجاهد مسعود رجوی، صدای خلق قهرمان ایران ... را به گوش جهانیان برساند ... لذا به دستور سازمان مجاهدین خلق که افتخار عضویت آن را دارم، ترتیب این پرواز داده شد ... و با همت و همیاری برادران قهرمان نیروی هوایی این عملیات را با موفقیت انجام دادیم. ...

درحال‌حاضر، رژیم خمینی که اینک پایه‌های حکومت خود را لرزان می‌بیند، به همین لحاظ، در جهت رهایی خلق، این پرواز می‌بایستی انجام می‌شد. حال بر شما پرسنل انقلابی و مردمی است که با عوامل ارتجاع مبارزه نموده و در مقابل عناصر فاشیست و فالانژ به مقاومت خود ادامه دهید.»⁽⁴⁾

پس از اقدام دانشجویان مسلمان پیرو خط امام به انتشار اسناد مربوط به مذاکره کارگزاران سازمان سیا در پاریس و تهران با بنی‌صدر، وی درصدد پاسخ‌گویی دراین‌باره برآمد. روزنامه السفیر (چاپ لبنان) در گزارشی از پاریس، دراین‌باره نوشته است:

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 142، 19/5/1360، صص 8 و 9، تهران - خبرگزاری پارس، 18/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص12.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص8، لندن - خبرگزاری پارس، 11/5/1360.

3) سرهنگ معزی خلبان مورد اعتماد دربار و شخص شاه بود که در ماجرای فرار شاه از ایران در دی 1357، وی را از کشور خارج کرد و پس از انتشار خبر فرار بنی‌صدر و رجوی، سازمان بدون اشاره به سوابق معزی از او به‌عنوان عضو سازمان مجاهدین خلق و پرسنل مردمی نیروی هوایی ارتش نام برد.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 142، 19/5/1360، صص 13 و 14، تهران - خبرگزاری پارس، 18/5/1360؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 22، 2/6/1360، صص 16 و 17.

«بنی‌صدر درمورد [واردشدن] اتهام [ازسوی] دانشجویان پیرو خط امام به وی مبنی‌بر اینکه او توسط یک شرکت بازرگانی امریکایی با امریکایی‌ها ارتباط داشته باشد، گفت این مسئله عملاً صورت گرفته است." او اقرار کرد که بارها هنگام حضورش در پاریس زمانی‌که امام خمینی در نوفل لوشاتو بوده‌اند، با مزدور امریکا ملاقات کرده است، همچنین با مزدور امریکا در تهران ملاقات داشته است. مزدور امریکا به وی پیشنهاد 5 هزار دلار در ماه را کرد که در مقابل آن، به‌عنوان مشاور [یک] شرکت سرمایه‌گذاری امریکا باشد و روزانه نیم‌ساعت برای آنان فعالیت کند. بنی‌صدر ادعا کرد که او با این امریکایی هیچ‌گونه توافقی نکرده است؛ زیرا او پول را دوست ندارد.»

این نشریه در ادامه درباره نظر بنی‌صدر درخصوص خلبان مخصوص شاه و نیز اعدام هویدا (نخست‌وزیر شاه) نوشت:

«بنی‌صدر درمورد سرهنگ معزی⁽¹⁾گفت او از بهترین افسران است. درست است که وی شاه را به تبعید برد، لکن این مسئله عیب نیست، چون بردن شاه به تبعید یک عمل انقلابی است، حتی اگر این عمل در زمان شاه صورت گرفته باشد. بنی‌صدر نارضایی خود را نسبت به اعدام رؤسای ساواک و هویدا نخست‌وزیر شاه مخلوع، ابراز داشته و از گفته امام خمینی که اینها جنایتکار هستند نه متهم، انتقاد کرده است.»⁽²⁾

سرنگون‌کردن جمهوری اسلامی ایران ازطریق متحدشدن با گروه‌های مسلح مخالف انقلاب و اجرای کودتا با کمک ارتش، از موضوعات مورد تأکید بنی‌صدر در مصاحبه‌های امروز او بود.

روزنامه ساندی تایمز (چاپ لندن) در گزارشی به نقل از بنی‌صدر، نوشته است: «گروه مجاهدین خلق با 6 گروه مسلح دیگر، کلیه نمایندگان را در سراسر کشور از بین خواهند برد و ارتش در بحرانی‌ترین مراحل برای پاسخ به آرزوی ملت ایران دخالت کرده و از رئیس‌جمهور قانونی (بنی‌صدر) خواهد خواست به کشور بازگردد.

بنی‌صدر همچنین درمورد رهبری آیت‌الله خمینی گفته است آیت‌الله خمینی ازسوی یک گروه متعصب که خود را دراختیار ایادی شوروی (حزب توده) قرار داده‌اند، احاطه شده [است].»⁽³⁾

روزنامه آبزرور نیز با استناد به همین سخنان بنی‌صدر و با اظهار امیدواری به توان سازمان مجاهدین خلق در سرنگون‌کردن جمهوری اسلامی نوشته است: «اگر قرار بر سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی باشد، سازمان مجاهدین خلق در میان گروه‌هایی که به‌تازگی به

1) تأکید روی عضویت معزی در سازمان و استفاده از عناوینی همچون "برادر مجاهد" برای او، برای پاک‌کردن انگ هم‌نوایی رجوی با خلبان مخصوص شاه انجام گرفته است، به‌ویژه آنکه وی هدایت هواپیمای حامل بنی‌صدر و رجوی را در "پرواز انقلابی" عهده‌دار بوده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، صص 37 و 38، بیروت - خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 21، 14/5/1360، ص49؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، ص9، لندن - فرانس پرس، 11/5/1360.

آقای بنی‌صدر پیوسته است، تنها گروهی است که قادر به انجام این کار است.»⁽¹⁾

بنی‌صدر همچنین در نواری که امروز در پاریس پخش شد، از نیروهای مسلح ایران خواست که مقابل حکومت جمهوری اسلامی بایستند. وی اعلام کرد که قادر است در چند هفته آینده، تظاهرات و اعتصابات گسترده‌ای به راه بیندازد.

خبرگزاری یونایتدپرس ضمن ارسال این خبر با ابراز تردید درمورد توان بنی‌صدر برای جلب نظر ارتش جهت مقاومت یا کودتا افزود: «بنی‌صدر به‌دنبال عدم توانایی در جلب ارتش، قصد ایجاد یک دولت در تبعید را دارد و رجوی نیز در یک مصاحبه تلفنی با خبرگزاری یونایتدپرس گفت که بنی‌صدر به وی دستور تشکیل یک دولت در تبعید را داده است. رجوی همچنین گفته است سازمان مجاهدین و حامیان لیبرال رئیس‌جمهور سابق و دیگر گروه‌های مخالف، از حمایت 75 درصد مردم برخوردارند و رژیم در چند ماه آینده سقوط خواهد کرد.»⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 135، 12/5/1360، صص 4 و 5 ضمیمه، رادیو لندن، 11/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 136، 13/5/1360، ص9، بیروت - یونایتدپرس، 12/5/1360.

روزشمار جنگ دوشنبه 12 مرداد 1360 2 شوال 1401 3 اوت 1981

از اولین دقایق بامداد امروز، تیپ84 خرم‌آباد (ارتش) با 2 گروهان پیاده، یک گروهان سوار زرهی و یک گروهان تانک که با نیروهایی از سپاه پاسداران شامل 50 پاسدار از سپاه دزفول و 50 پاسدار از سپاه خرم‌آباد، ادغام شده بودند، عملیاتی را در غرب دزفول آغاز کردند. هدف این عملیات آزادسازی تپه 350 (دهلیز) و ارتفاعات اطراف آن؛ ازجمله تپه بلتا و تپه سی‌سی (واقع در 40 کیلومتری غرب دزفول و شمال جاده دشت عباس) که بر جاده تدارکاتی دشمن در این منطقه تسلط داشت، بود.⁽¹⁾

براساس طرح مانور، قرار بود این نیروها از دو محور شرق و غرب، ارتفاع 350 (دهلیز) را محاصره و تصرف کنند و با ایجاد یک خط پدافندی مناسب در شیارهای بین ارتفاعات اطراف، مانع پاتک‌های احتمالی دشمن شوند.⁽²⁾

همچنین در دستور جزء‌به جزء عملیات، آغاز حرکت واحدهای عمل‌کننده از محل تجمع، ساعت 19:30 روز 11 مرداد 1360، تعیین و مقرر شده بود تا نیروها پس از ورود به منطقه عملیات، با استقرار نیروهای تأمین‌کننده استراحت کرده، در ساعت 2 بامداد 12 مرداد 1360، به‌قصد تصرف اهداف مورد نظر حرکت کنند.⁽³⁾

به‌دلیل ضعف پشتیبانی و دیررسیدن آب مورد نیاز رزمندگان، نیروها با 2 ساعت تأخیر از محل تجمع به‌طرف هدف حرکت کردند و 5/4 ساعت بعد؛ یعنی حدود ساعت 4 صبح، به نزدیکی هدف اصلی (تپه 350) رسیدند و در فاصله 2 کیلومتری این ارتفاع مستقر شدند. سپس، یک گروه شناسایی همراه با فرمانده ارتشی که هدایت نیروها را به عهده داشت، برای یافتن مسیری مناسب برای پیشروی نیروها، پیش رفتند، اما پس از نیم‌ساعت پیاده‌روی، موفق به یافتن مسیر نشدند و نزد نیروها برگشتند. فرمانده نیروهای در خط به‌دلیل روشن‌شدن هوا و برای جلوگیری از لورفتن عملیات تصمیم گرفت اجرای عملیات را به تعویق بیندازد تا امکان اجرای عملیات در شب‌های آینده وجود داشته باشد؛ بنابراین، عملیات را منتفی اعلام کرد و به نیروها دستور برگشت به عقب داد. با شروع برگشت نیروها

1) سند شماره 175873 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد جنوب (عملیات) به اطلاعات عملیات (طرح و برنامه عملیات)، 13/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 198633 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ84 پیاده خرم‌آباد (رکن3) به برادر احسان رئیس سپاه پاسداران، 31/4/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 198634 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از گردان رزمی21 (رکن3) به کلیه یگان‌های زیر امر، 9/5/1360، صص 3 - 1.

3) سند شماره 198635 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد گروه رزمی111 (رکن3) به یگان تابعه و زیر امر، 12/5/1360، صص 3 - 1.

(ساعت 4:40 بامداد)، سرهنگ بیرانوند⁽¹⁾فرمانده تیپ84 ارتش - که ازطریق بی‌سیم در جریان امور قرار گرفته بود - با عقب‌آمدن نیروها مخالفت کرد و دستور داد تا آنها برگردند و عملیات را انجام دهند. لذا نیروهایی که مأموریت تصرف ارتفاع350 را داشتند و برای برگشت راه میان‌بر را انتخاب کرده بودند، پس از دستور مجدد اجرای عملیات، از دامنه یک تپه بالا رفتند، طوری‌که در خط‌الرأس قرار گرفتند. نیروها در چنین وضعیتی از فاصله حدود 100 متری به‌سمت ارتفاع350 تیراندازی کردند و بدین‌ترتیب درگیری نیروهای خودی با دشمن از فاصله‌ای نامناسب و غیر مؤثر آغاز شد.⁽²⁾

در همین حال، نیروهای عراقی مستقر در ارتفاع مسلط350 (دهلیز)، آتش انبوه خمپاره، تانک و تیربار را روی نیروهای خودی - که در آن لحظات جان‌پناه مناسبی نداشتند - اجرا کردند که تلفات بسیاری به نیروهای خودی تحمیل شد. در این زمان، بخشی از نیروها شامل گروهان تانک و 25 نفر از نیروهای سپاه دزفول - که عقب‌تر بودند، خود را به تپه بلتا در شرق تپه350 - که بخشی از هدف عملیات بود و دشمن آنجا را موضع دیدبانی‌اش قرار داده بود - رساندند و تپه بلتا را تصرف کردند، اما همچنان برتری با نیروهای عراقی مستقر در تپه350 بود. باتوجه‌به افزایش تلفات خودی و غیرممکن‌بودن تدارک نیروهای در خط، با دستور فرمانده عملیات، نیروهای مستقر روی تپه سی‌سی و دامنه ارتفاع350 عقب آمدند و فقط موضع تپه بلتا را تقویت کردند.⁽³⁾

پس از استقرار رزمندگان روی تپه بلتا، عراقی‌ها در سه نوبت در ساعت‌های 11:30، 16 و 18، با نیرویی محدود اقدام به پاتک به‌سمت این تپه کردند، اما مقاومت رزمندگان و حمایت آتش توپخانه، آنان را درحالی‌که تلفاتی داده بودند، به عقب‌نشینی واداشت.⁽⁴⁾

در این عملیات، از نیروهای خودی 20 نفر شهید و حدود 40 نفر زخمی شدند و نیروهای عراقی نیز به‌ویژه در اجرای آتش متقابل متحمل حدود 250 نفر کشته یا زخمی شدند. 6 تانک، یک نفربر و 2 خودرو دشمن نیز منهدم شد.⁽⁵⁾

پس از این علمیات، ارتش عراق نیروهایش را در فاصله 1500 متری جنوب این ارتفاع مستقر کرد و 500 متر عقب‌تر از آن نیز یک واحد زرهی را با 10 تانک مستقر کرد. بدین‌ترتیب، ارتش عراق به ازدست‌دادن تپه بلتا رضایت داد.⁽⁶⁾

«1. عدم آشنایی فرمانده عملیات به زمین و منطقه عملیاتی.

تأخیر دوساعته برای شروع عملیات.

عدم کنترل گروه‌های شرکت‌کننده و گم‌شدن دو گروه.

عدم پیش‌بینی‌های لازم برای پشتیبانی؛ چنانچه [چنان‌که] عده‌ای دراثر تشنگی شهید شدند و تعدادی از زخمی‌ها نیز به‌علت تأخیر در رسیدگی شهید شدند.

مؤثرنبودن آتش‌های پشتیبان‌کننده توپخانه‌ها.»

*⁽⁷⁾

1) سرهنگ بیرانوند فرماندهی این عملیات را برعهده داشت.

2) سند شماره 198610 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از جبهه دشت عباس به ستاد عملیات دزفول، 15/5/1360، صص 1 و 2.

3) سند شماره 4685 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 14/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4684 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 14/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 266349 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 15/5/1360، ص1.

4) سند شماره 4672 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 12/5/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 4689 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 15/5/1360، صص 4 - 1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 136، 13/5/1360، ص2، تهران - خبرگزاری پارس، 12/5/1360.

5) سند شماره 51597 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات اهواز به طرح و برنامه عملیات و اطلاعات عملیات مرکز، 16/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4673 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات دزفول به عملیات جنوب، 12/5/1360، صص 3 - 1؛ و - سند شماره 198609 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از جبهه دشت عباس به ستاد عملیات دزفول، 15/5/1360، صص 1 و 2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، صص 22 و 23، اهواز - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

6) * رحیم صفوی فرمانده عملیات جنوب، در نامه‌ای به فرمانده سپاه مرکز، نقاط ضعف عملیات را چنین برشمرده است:

7) سند شماره 57404 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به طرح و برنامه عملیات و اطلاعات عملیات، 13/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4682 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به فرماندهی مرکز، شماره 305، 14/5/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص26، ایلام - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

اجرای آتش روی مراکز تجمع و مواضع یگان‌های ارتش عراق مستقر در مقابل نوسود و منطقه رأس‌البیشه، از تحرکات امروز ارتش جمهوری اسلامی در جبهه‌های جنگ بود. از سوی دیگر، امروز چندین خودرو حامل سلاح و تجهیزات از اردن وارد عراق شد.

رکن2 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد: «توپخانه ارتش در ساعت 23:30، مراکز تجمع و مواضع یگان‌های ارتش عراق مستقر در مقابل نوسود را با شلیک 194 گلوله توپ مورد حمله قرار داد.»⁽¹⁾

مقامات نظامی عراقی با تأیید این خبر، از کشته‌شدن یک درجه‌دار و زخمی‌شدن 3 نفر دیگر خبر دادند.⁽²⁾

ستاد مشترک ارتش در خبر دیگری اعلام کرد که براثر آتش توپخانه ارتش ایران روی مواضع آتشبار گردان91 پدافند هوایی وابسته به فرماندهی پدافند هوایی و موشکی منطقه 3 ارتش عراق مستقر در منطقه رأس‌البیشه (شمال فاو)، یک توپ پدافندی گردان91 ارتش عراق از کار افتاده است. گفتنی است که در ده روز گذشته، 6 توپ دیگر از این واحد از کار افتاده بود.⁽³⁾

همچنین به گزارش منابع اطلاعاتی سپاه پاسداران، امروز 17 خودرو حامل مهمات و تجهیزات نظامی از کشور اردن، ازطریق منطقه مرزی فلوجه به پادگان التاجی عراق ارسال شد.⁽⁴⁾

گروه‌های مسلح غیرقانونی در مناطق غرب کشور، 2 تن از نیروهای خودی را شهید؛ 2 تن را زخمی و 15 تن دیگر را گروگان گرفتند.

بنا به گزارشی، در سه‌راهی تکاب به دیواندره، عده‌ای از افراد وابسته به گروه‌های غیرقانونی، 12 نفر از نیروهای سپاه پاسداران بانه و 2 نفر از افراد لشکر28 کردستان را که از تهران به‌طرف سقز حرکت می‌کردند، به گروگان گرفتند.⁽⁵⁾

در سقز نیز براثر تیراندازی افراد ضدانقلاب به نیروهای سپاه پاسداران مستقر در محل مکتب قرآن شهر سقز، یک نفر شهید و یک نفر زخمی شد.⁽⁶⁾

همچنین در درگیری‌های پراکنده در اطراف سیلوی مرجان و تپه تلویزیون شهر مهاباد، یک نفر از نیروهای واحد فرهنگی سپاه پاسداران مهاباد شهید و یک نفر زخمی شد.⁽⁷⁾

به گزارش لشکر28 ارتش جمهوری اسلامی، در این شهر همچنین عده‌ای از افراد گروه‌های ضدانقلاب، یک آمبولانس سپاه را متوقف کردند و آمبولانس و یک نفر از نیروهای سپاه را با خود بردند.⁽⁸⁾

1) سند شماره 162962 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 14/5/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 162967 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 14/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 162966 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 14/5/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 168474 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 48 ساعته ستاد اطلاعات عملیات مرکز، شماره 10، 27/5/1360، ص5.

5) سند شماره 57830 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 31/5/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 175927 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرماندهی ستاد عملیات مخصوص غرب (کردستان) (رکن2)، 12/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 196410 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، از لشکر28 پیاده کردستان (رکن2)، شماره 49، 15/5/1360، ص2.

7) سند شماره 262862 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرماندهی تیپ3 مریوان، 12/5/1360، سند تک‌برگی.

8) همان.

بمب‌گذاری در سنندج و مین‌گذاری در جاده سنندج - مریوان کشف و خنثی شد.

بمبی که امروز در دیوار منزل امام‌جمعه سنندج کار گذاشته بود، کشف و به‌دست نیروهای سپاه پاسداران خنثی شد. هنگام خنثی‌کردن این بمب، انفجار خفیفی رخ داد که یکی از پاسداران به‌طور سطحی زخمی شد. درپی این بمب‌گذاری، دو مظنون دستگیر شدند.⁽¹⁾

شخصی نیز به نیروهای مستقر در پاسگاه تیژتیژ در محور سنندج - مریوان، اطلاع داد که در 5 کیلومتری این پاسگاه در یکی از جاده‌های منطقه، مین‌گذاری شده است. نیروهای سپاه و ارتش، مهمات کار گذاشته‌شده را که شامل 2 گلوله 155 میلی‌متری و یک دیگ زودپز حاوی مواد منفجره تی.ان.تی. و یک کپسول گاز کوچک بود، کشف و خنثی کردند. این اقدام چند ساعت قبل از عبور یک ستون بزرگ نظامی شامل مهمات و نفرات که عازم مریوان بود، انجام شد.⁽²⁾

D253

ساعت 15:10 امروز، یک بمب بسیار قوی در کنار ساختمان اداره پست و تلفن شهری کرمانشاه واقع در میدان آزادی این شهر، منفجر شد که براثر آن، 14 نفر شهید و 25 نفر مجروح شدند.⁽³⁾-⁽⁴⁾

در این حادثه، 4 اتومبیل و یک گریدر نیز منهدم شد و به پاساژ کویتی‌های کرمانشاه در مجاورت محل انفجار، آسیب فراوانی وارد آمد.⁽⁵⁾

شدت انفجار به‌حدی بود که ترکش‌هایش بر دیوارهای طرف دیگر میدان - که حدود 300 متر با محل انفجار فاصله دارد - اثر گذاشت و شیشه‌های ساختمان‌های اطراف تا شعاع 500 متری فروریخت.⁽⁶⁾

1) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص11؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، ص24، سنندج - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

2) سند شماره 57831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 31/5/1360، سند تک‌برگی.

3) در لحظه اول انفجار، 13 نفر؛ ازجمله 2 زن، یک کودک 9 ساله و یک نوزاد 5 ماهه به شهادت رسیدند. یک نفر نیز پس از انتقال به بیمارستان شهید شد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره136، 13/5/1360، ص4، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 12/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 138، 14/5/1360، صص 19 و 20)

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص40، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 13/5/1360؛ و - سند شماره 175880 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، از قرارگاه مقدم نزاجا (رکن2) کرمانشاه، شماره 103، 12/5/1360، ص4.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص36، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 13/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص2.

6) سند شماره 57399 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد غرب (مرکز فرماندهی) به ستاد مرکز (مرکز فرماندهی)، 12/5/1360، سند تک‌برگی.

لحظاتی پس از انفجار، مجروحان حادثه با کمک نیروهای امدادگر و مردم به بیمارستان‌های شهر منتقل شدند. از سوی دیگر، مأموران خنثی‌کننده بمب متوجه یک بمب عمل‌نکرده دیگر در محل شدند و بی‌درنگ اقدامات اولیه را برای خنثی‌کردن آن انجام دادند.⁽¹⁾

پس از بررسی‌های اولیه مأموران، مجید حداد عادل معاون سیاسی استانداری کرمانشاه، اعلام کرد: «به‌طورقطع و یقین، باتوجه‌به ضایعات و تلفات واردشده، بمب منفجرشده از نوع بسیار قوی تخریبی بوده که تا شعاع زیادی خسارات و صدمه وارد کرده و بررسی‌ها نشان می‌دهد که قطعاً عوامل خارجی در تهیه و به‌کاربردن آن دست داشته‌اند.»⁽²⁾-⁽³⁾

آیت‌الله عطاءالله اشرفی اصفهانی امام‌جمعه کرمانشاه نیز از محل این انفجار دیدن کرد و سپس برای عیادت مجروحان حادثه به بیمارستان رفت و در این دیدار گفت: «باید این صحنه‌های مظلومیت را به دنیا نشان داد و این خرابکاران اگر با دولت مخالف هستند، پس با مردم بی‌گناه و زن و بچه آنان چه کار دارند.»⁽⁴⁾

ساعت 16:30، بمبی قوی حاوی ماده انفجاری تی.ان.تی. در خیابان پاستور تهران جنب انستیتو پاستور، منفجر شد که براثر آن یک رهگذر شهید شد و حدود 20 نفر، ازجمله 7 کودک که برای تزریق واکسن مراجعه کرده بودند، مجروح شدند.

در این حادثه، 4 اتومبیل منفجر و به 2 منزل مسکونی و 8 خودرو دیگر خسارات بسیاری وارد شد. شیشه منازل هم‌جوار نیز تا شعاع زیادی شکست. بخشی از تجهیزات و دستگاه‌های انستیتو پاستور نیز آسیب دید و مقدار زیادی واکسن و سرم نیز از بین رفت.⁽⁵⁾

خبرنگار روزنامه کیهان در تشریح این حادثه نوشته است: «هرچه به محل انفجار نزدیک‌تر می‌شدیم، آثار خرابی بمب بیشتر نمایان می‌شد. در خیابان، شیشه بسیاری از پنجره‌ها شکسته بود و روی زمین ریخته بود و خیابان حالت محلی را داشت که مورد بمباران و تخریب قرار گرفته باشد.

سرانجام، ما به نزدیک محل انفجار رسیدیم. در این محل، مأموران آتش‌نشانی مشغول فعالیت و برادران پاسدار مراقب نظم بودند و مردم نیز برای کمک، هر کاری از دستشان برمی‌آمد می‌کردند. در محل انفجار، چند اتومبیل به‌کلی منهدم شده بود و شیشه و آهن‌پاره بر سطح خیابان ریخته بود.

1) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص3.

2) براساس اطلاعاتی که بعداً به دست آمد، این بمب را عوامل حزب دمکرات از عراق به ایران وارد کرده و سپس در روز 6 مرداد 1360، در گونی‌های گندم به کرمانشاه آورده و 3 نفر از همکاران محلی و عناصر وابسته به این حزب آن را کار گذاشته بودند. (سند شماره 021734 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (ح - ا ع) به دفتر اطلاعات و تحقیقات نخست‌وزیری، 31/6/1360، سند تک‌برگی)

3) روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص15.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 136، 12/5/1360، ص4، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 12/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص20، تهران - خبرگزاری پارس، 13/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص2.

یکی از کمک‌کنندگان در خیابان پاستور، مشغول جمع‌آوری اعضای تکه‌تکه‌شده کسی بود که در همان لحظه انفجار کشته شده است [بود]. مغز این فرد به اطراف پاشیده بود، خونش خیابان و دیوار را در محل حادثه رنگین کرده بود و تکه‌های گوشت بدنش به اطراف پخش شده بود.»

یکی از مجروحان که در بیمارستان انقلاب به طور سرپایی درمان شده بود، درباره انفجار به خبرنگار کیهان گفت: ساعت حدود چهار و نیم بعدازظهر بود و من بعد از ملاقات با یکی از بستگان مجروحم - که در جنگ مجروح شده است - از بیمارستان انقلاب، خارج شده بودم و داشتم در خیابان پاستور به‌طرف غرب، حرکت می‌کردم که ناگهان صدای مهیبی برخاست. به‌دنبال آن، من به زمین افتادم که جراحت زیادی برنداشتم، اما حالت بهت‌زده‌ها را پیدا کرده بودم و گوشم پر بود از صدا و گیج بودم و چشمانم را که باز کردم، دود و آتش و گردوخاک زیادی را دیدم که در این موقع یکی از پاسداران به کمک آمد و مرا به بیمارستان رساند.⁽¹⁾

در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، سرپرست بنیاد شهید بهبهان و مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران اصفهان شهید شدند. در تهران هم 4 پاسدار شهید و 5 نفر مجروح شدند.

در بهبهان، حجت‌الاسلام عبدالکریم بخردیان سرپرست بنیاد شهید این شهر، درحالی‌که از اقامه نماز جماعت ظهر و عصر به منزل بازمی‌گشت، از پشت سر، هدف گلوله دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و پس از انتقال به بیمارستان براثر شدت جراحات به شهادت رسید. ضاربان نیز بی‌درنگ، متواری شدند. فرماندار شهر به مناسبت شهادت وی - که از روحانیان مبارز شهر بود - 3 روز عزای عمومی اعلام کرد.⁽²⁾

در اصفهان نیز، مهندس مهدی حنایی‌نژاد مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این شهر، درحال عبور از خیابان استانداری، از پشت سر، هدف سوءقصد دو موتورسوار قرار گرفت.

ضاربان 3 گلوله به وی شلیک کردند که یکی از آنها به قلب وی اصابت کرد. وی پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید.⁽³⁾

در تهران نیز چند حادثه ترور اتفاق افتاد: در ساعت 16:20، دو موتورسوار به‌سوی یکی از پاسداران کمیته انقلاب اسلامی به نام مهدی نوروزی 3 گلوله شلیک کردند. وی پس از این حادثه، بی‌درنگ، به بیمارستان طرفه منتقل شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت.

در ساعت 18 نیز یکی از پاسداران کمیته منطقه 5 تهران به نام جلیل باقری، در محل کارش هدف سوءقصد قرار گرفت و به شهادت رسید. پاسداران کمیته موفق شدند ضاربان را دستگیر کنند. ساعت 19:15 بعدازظهر هم سرنشینان یک خودرو که 2 سرنشین یک موتورسیکلت هوندا 1000 آنان را

1) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص2.

2) همان، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 136، 12/5/1360، صص 20 و 21، تهران - خبرگزاری پارس، 12/5/1360؛ و - سند شماره 376824 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار استان خوزستان، 12/5/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص34، اصفهان - خبرگزاری پارس، 13/5/1360؛ و - سند شماره 57416 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه اصفهان به فرماندهی سپاه مرکز، 13/5/1360، سند تک‌برگی.

پشتیبانی می‌کردند به‌سوی 4 نفر از کارکنان سپاه در خیابان ستارخان مقابل برق آلستوم، شلیک کردند. در این حادثه، یک نفر از پاسداران به شهادت رسید و 3 نفر دیگر مجروح شدند.⁽¹⁾-⁽²⁾

در حادثه دیگری در ساعت 19:30، سرنشینان یک اتومبیل ب. ام. و. 2 پاسدار را که با موتورسیکلت درحال عبور از فلکه دوم آریاشهر بودند، هدف قرار دادند. مهاجمان با مسلسل یوزی آنان را به رگبار بستند و از محل حادثه گریختند. اهالی محل برای کمک به مجروحان و انتقال آنان به بیمارستان به‌سرعت وارد عمل شدند، اما آنان براثر خونریزی در مسیر به شهادت رسیدند.⁽³⁾

امروز همچنین یکی از اعضای کمیته مرکز هنگام ورود به خانه‌اش هدف سوءقصد قرار گرفت و از ناحیه دست چپ مجروح شد.⁽⁴⁾

اقدامات عناصر گروه‌های غیرقانونی در شهرهای کرمانشاه، شاهرود، مشهد و برازجان، با هوشیاری نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ناکام ماند.

در کرمانشاه، دو موتورسوار در مقابل سینما شهر فرنگ این شهر، قصد ترور افرادِ تیم گشتی سپاه پاسداران را داشتند که نیروهای سپاه با آنان درگیر شدند. در این درگیری مسلحانه که حدود 10 دقیقه طول کشید، یکی از مهاجمان کشته شد و اسلحه وی به دست پاسداران افتاد و نفر دوم نیز متواری گردید. از نیروهای سپاه هم 2 نفر مجروح شدند.⁽⁵⁾

در شاهرود نیز نیروهای سپاه پاسداران یکی از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که قصد ترور فرماندار شهر را داشت، شناسایی و دستگیر کردند. از وی یک سلاح یوزی و یک نارنجک به دست آمد.⁽⁶⁾

در مشهد، افراد گشتی سپاه پاسداران 3 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق را که با جاسازی ماهرانه درحال جابه‌جایی مقداری مواد منفجره و کپسول انفجاری بودند شناسایی و دستگیر کردند.⁽⁷⁾

در برازجان نیز یکی از اعضای فعال گروه آرمان مستضعفان که از مدتی قبل تحت تعقیب بود شناسایی و دستگیر شد.⁽⁸⁾

عناصر گروه‌های غیرقانونی با پرتاب انواع بمب دست‌ساز و آتش‌زا به منازل و اماکن متعلق به مردم، مساجد، نهادهای انقلاب و مراکز فرهنگی در 8 شهر، خسارت‌هایی به بار آوردند. چندین خرمن نیز در توابع اراک به‌دست این افراد به آتش کشیده شد.

1) روزنامه اطلاعات در گزارش دیگری، تعداد شهدای حادثه را 2 نفر ذکر کرده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 13/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص2.

3) روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص4.

4) روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص12

5) همان، ص4.

6) روزنامه اطلاعات، 15/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص34، سمنان - خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

7) روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص14.

8) سند شماره 51580 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به تهران (فرماندهی سپاه)، 15/5/1360، سند تک‌برگی.

در مشهد، مغازه پلاستیک‌فروشی در خیابان ضد (خیابان امام رضا(ع)) این شهر - که قبلاً نیز عوامل گروه‌های مسلح غیرقانونی آن را به آتش کشیده بودند - با پرتاب بمب آتش‌زا آتش گرفت و حدود نیم میلیون تومان خسارت به آن وارد شد. در حادثه دیگری در همین شهر، یک بمب آتش‌زا به داخل مغازه لوازم یدکی یکی از افراد طرف‌دار انقلاب در خیابان گاراژدارهای مشهد پرتاب شد که با انفجار بمب، آتش‌سوزی رخ داد و خسارت‌هایی به مغازه وارد شد.⁽¹⁾

در شیراز، در دو حادثه جداگانه، یک مغازه موکت‌فروشی در خیابان توحید و یک مغازه تابلوسازی در خیابان گلستان، براثر پرتاب بمب آتش‌زا طعمه حریق شد و به‌کلی سوخت. یک بمب دست‌ساز نیز به‌طرف مغازه لوکس‌فروشی پرتاب شد که با انفجار آن، شیشه‌های مغازه خرد شد. این مغازه‌ها به افراد متدین و متعهد شهر شیراز تعلق داشتند.⁽²⁾

در اصفهان، 2 موتورسوار درحال حرکت، یک نارنجک به‌سوی مسجد انقلاب واقع در خیابان مطهری این شهر، پرتاب کردند که براثر انفجار آن، شیشه‌های مسجد شکست و خسارت‌هایی وارد شد. کسی در این حادثه آسیب ندید.⁽³⁾

در بروجرد نیز یک بمب دست‌ساز به داخل منزل فرماندار شهر پرتاب شد که با انفجار آن تعدادی از شیشه‌های منزل شکست، اما به کسی آسیب نرسید.⁽⁴⁾

همچنین یک بمب دست‌ساز به‌طرف ساختمان بسیج شهر گرگان پرتاب شد، اما کسی آسیب ندید.⁽⁵⁾

در برازجان هم یک بمب دست‌ساز به منزل یکی از بانوان متعهد شهر پرتاب شد که خسارت‌های جزئی به بار آورد.⁽⁶⁾

امروز همچنین تعدادی از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به منزل یکی از نیروهای سپاه پاسداران رامسر در حاشیه جنگل حمله کردند. این حمله تلفاتی نداشت.⁽⁷⁾

در حادثه دیگری، دو موتورسوار، یک بمب آتش‌زا به داخل یک کتاب‌فروشی در خیابان اعتمادیه شهر زنجان - که عرضه‌کننده کتاب‌های مذهبی است - پرتاب کردند. بسیاری از کتاب‌های این کتاب‌فروشی ازجمله قرآن در آتش سوختند. با کمک مردم آتش‌سوزی مهار و از سرایت آن به سایر مغازه‌های هم‌جوار جلوگیری شد.⁽⁸⁾

در منطقه نارمک تهران هم یک بمب صوتی در یک کیسه زباله در کنار یک کتاب‌فروشی عرضه‌کننده کتاب‌های مذهبی کشف و خنثی شد.⁽⁹⁾

علاوه‌براین، در چند روز گذشته، افراد وابسته به گروه‌های غیرقانونی، خرمن‌های کشاورزان

روستاهای ازنا، اسکان، شراگوار و عقیل‌آباد از توابع شهرستان اراک را به آتش کشیدند.⁽¹⁰⁾

1) روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص4.

2) همان.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص33، اصفهان - خبرگزاری پارس، 13/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص44، خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

4) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 15/5/1360، ص2.

5) سند شماره 57398 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از گرگان (ساری) به تهران (فرماندهی سپاه)، 12/5/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 51580 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

7) سند شماره 57401 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه3 (مرکز فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 12/5/1360، سند تک‌برگی.

8) سند شماره 57400 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه قزوین به مرکز فرماندهی، 12/5/1360، سند تک‌برگی.

9) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

10) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص43،اراک - خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

مراسم تحلیف رئیس‌جمهور صبح امروز در مجلس شورای اسلامی برگزار شد.⁽¹⁾

در آغاز این مراسم که ساعت 11:25 برگزار شد، پس از حضور رئیس‌جمهور، اعضای هیئت دولت، رئیس دیوان‌عالی کشور و اعضای شورای نگهبان، هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی سخنرانی کوتاهی درباره انتخابات ریاست‌جمهوری انجام داد.

پس از آن، محمدعلی رجایی پشت تریبون مجلس قرار گرفت و درحالی‌که سید عبدالکریم موسوی اردبیلی رئیس دیوان‌عالی کشور، در کنار وی بود، متن سوگندنامه مندرج در قانون اساسی را قرائت کرد.

D258

بدین‌ترتیب، محمدعلی رجایی از ظهر امروز، کار خود را در مقام رئیس‌جمهور ایران به‌طور رسمی آغاز کرد.⁽²⁾

1) روز گذشته (مصادف با عید فطر)، امام خمینی در حسینیه جماران، حکم ریاست‌جمهوری را تنفیذ کردند.

2) روزنامه اطلاعات، 12/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص13؛ و - روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص3.

با انتشار خبر سفر آتی اعضای کمیته منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد به تهران و دیدار آنان با محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، وی در پایان جلسه امروز شورای‌عالی دفاع درباره موضع ایران درخصوص جنگ و حضور این هیئت در تهران سخنانی ایراد کرد. وی گفت: «موضع ما هیچ تغییری پیدا نکرده است و اعضای غیرمتعهدها را نیز می‌پذیریم و همان‌طوری‌که قبلاً گفته‌ایم برای اینکه نشان دهیم جایی که گوش شنوا وجود داشته باشد، ما حرف حقمان را حاضر هستیم بگوییم. و اما این مسئله به‌هیچ‌وجه به‌معنای صلح با رژیم عراق نیست.»

رجایی در ادامه افزود: «مذاکره واقعی در جبهه‌ها صورت می‌گیرد و برادران رزمنده ما با گلوله‌های آتشین و خون‌های رنگین خود، دارند مذاکره می‌کنند و خوشبختانه پیشرفت‌های قابل‌ملاحظه‌ای نیز حاصل شده است.»⁽¹⁾-⁽²⁾

علوی طباطبایی سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز دراین‌باره گفت: «اعضای هیئت غیرمتعهدها صبح پنجشنبه این هفته، به‌منظور بررسی آخرین تغییر و تحولات جنگ تحمیلی عراق علیه ایران وارد تهران می‌شوند.»

وی خاطرنشان کرد: «این هیئت در دیدار با محمدعلی رجایی رئیس‌جمهوری ایران، احتمالاً پیشنهاد مطرح‌شده در آخرین جلسه خود در لوزاکا پایتخت زامبیا را پیرامون نحوه پایان‌دادن به جنگ عراق و ایران به اطلاع رئیس‌جمهور خواهند رساند.»⁽³⁾-⁽⁴⁾

وزیر مشاور در امور اجرایی و سخنگوی دولت، صبح امروز، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی موضع دولت جمهوری اسلامی را درباره موضوعات گوناگون کشور؛ ازجمله رابطه با فرانسه، نیروی هوایی ارتش و بنی‌صدر، مطرح کرد.

بهزاد نبوی درباره سخنان برخی ائمه جماعات و نمایندگان مجلس که دولت را در ماجرای فرار بنی‌صدر و رجوی مقصر دانسته‌اند⁽⁵⁾گفت: «چون دیوار دولت از همه دیوارها کوتاه‌تر

1) رادیو لندن در تفسیری، حضور هیئت صلح کشورهای غیرمتعهد به ایران، سابقه حضور و وساطت هیئت‌های صلح را بررسی کرده که این مطلب در ضمیمه این گزارش درج شده است.

2) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص2.

3) کمیته منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد در جلسه 14/4/1360، در پایان نشست سه‌روزه خود در لوزاکا، بیانیه‌ای درباره چگونگی پایان‌دادن به جنگ صادر کردند، اما متن این بیانیه منتشر نشد. این کمیته اواخر سال 1359 هنگام برپایی اجلاس غیرمتعهدها، تشکیل شد و اعضای آن عبارت بودند از: وزیران امور خارجه کشورهای هند، زامبیا، کوبا و مسئول روابط خارجی سازمان آزادی‌بخش فلسطین.

4) روزنامه کیهان، 12/5/1360، ص2.

5) پس از فرار بنی‌صدر، ائمه جمعه بعضی شهرها؛ ازجمله آقای مشکینی در قم و چند تن از نمایندگان مجلس، در سخنانی امکان فرار را نتیجه کم‌توجهی دولت دانستند و خواستار پیگیری آن شدند. (روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص15)

است، عده‌ای دولت را دراین‌رابطه مقصر می‌دانند، حال آنکه به‌طور اخص، دولت دراین‌مورد

هیچ مسئولیتی نداشته و وظیفه حفاظت از پایگاه یکم شکاری به‌عهده ارتش و نیروهای نظامی بوده است. وی افزود: «تحقیقات دراین‌مورد به‌شدت دنبال می‌شود و این مسئله که بنی‌صدر و رجوی بتوانند از یک پایگاه نظامی ایران در تهران سوار یک هواپیمای ارتشی شوند و از ایران خارج گردند، در کل نقطه‌ضعفی برای جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود که خودمان نیز بدان معترفیم و باید تلاش کنیم تا این نقطه‌ضعف به نقطه قوت تبدیل شود.»

بهزاد نبوی درباره رابطه ایران و فرانسه پس از فرار بنی‌صدر و رجوی و موضع‌گیری‌های اخیر دولت فرانسه در مقابل جمهوری اسلامی ایران، افزود: «ارتباط ما با فرانسه دقیقاً به موضع‌گیری‌های این کشور در قبال جمهوری اسلامی ایران بستگی دارد و اگر فرانسه بخواهد مرکز و کانون اجتماع ضدانقلاب شود، حتماً در روابط ما اثر خواهد گذاشت.

واکنش مردم در قبال موضع‌گیری‌های دولت فرانسه کاملاً مشخص است و دولت نیز این مسئله را مسئله مهمی می‌داند. موضع‌گیری‌های غیردوستانه اخیر فرانسه بسیار عجیب و غریب بوده و دولت فرانسه باید جواب‌گوی آنها باشد، زیرا در غیر این صورت، ایران ناچار است در روابط خود با این کشور تجدیدنظر کند.

سخنگوی دولت سپس به نمونه‌ای از موضع‌گیری‌های غیردوستانه دولت فرانسه اشاره کرد و گفت: «مثلاً همان‌طورکه اعلام شد، 4 تن از خدمه هواپیمای ربوده‌شده به فرانسه، تقاضای بازگشت به ایران را رد کرده بودند، اما دولت فرانسه اجازه تماس و ملاقات آنها را با اعضای سفارت جمهوری اسلامی در فرانسه نمی‌داد، تا اینکه 2 تن از آنها به‌زحمت توانستند خود را از حلقه محاصره آنها خارج کرده و با سفارت تماس حاصل کنند.»

وی افزود: «این 2 نفر به زودی به ایران باز خواهند گشت، اما درمورد 2 نفر دیگر نیز سفارت ایران به‌زحمت توانست موافقت دولت فرانسه را برای ملاقات با آنها بگیرد و جالب اینکه فرانسه به‌شرطی موافقت کرده بود که یک مترجم مورد اطمینان آنها در این ملاقات حضور داشته باشد و می‌دانید چه کسی مترجم مورد اطمینان آنها بود؟ این شخص کاظم رجوی بود.»⁽¹⁾

بهزاد نبوی سپس به برخی زوایای پنهان عملکرد بنی‌صدر پس از شکست حمله امریکا به طبس

1) به گزارش یونایتدپرس از پاریس، یک مقام وزارت امور خارجه فرانسه فاش کرده است که 2 نفر از 4 خدمه هواپیمای ربوده‌شده - که بنی‌صدر رئیس‌جمهور برکنارشده ایران را به فرانسه آورده‌اند - درخواست پناهندگی سیاسی کرده‌اند. این مقام گفت که به درخواست سفارت ایران، این خدمه روز شنبه با کاردار سفارت ایران ملاقات و درخواست او را برای مراجعت فوری به ایران رد کردند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص15، پاریس - یونایتدپرس، 13/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص31، پاریس - یونایتدپرس، 13/5/1360)

و اقدامات او پس از کشف کودتای نافرجام نقاب اشاره کرد و به واکاری و تحلیل عملکرد وی در

مقام فرماندهی کل قوا پرداخت و گفت: «اولین حرکت وی ماجرای طبس و بمباران هلیکوپترها بود که باعث شهادت یکی از فرزندان مؤمن (محمد منتظرقائم) گردید که مسببین این جریان می‌بایست بلافاصله دستگیر و اعدام می‌شدند که فرمانده نیروی هوایی وقت به فرمان بنی‌صدر آنها را بمباران کرد تا اسناد وابستگی وی به امریکا افشا نگردد و آقای بنی‌صدر که فهمید امکان دارد بهمن باقری فرمانده نیروی هوایی وقت، دستگیر شود و مچ وی باز شود، مسئولیت آن را خود قبول کرد و زمانی‌که که باقری را از سرپرستی نیروی هوایی کنار گذاشتند، بنی‌صدر بلافاصله او را به سرپرستی هواپیمایی کشوری منصوب کرد. همچنین در زمان شروع جنگ - که بنی‌صدر به‌هیچ‌عنوان آمادگی آن را نداشت، شروع به مهره‌چینی در ارتش کرد؛ چنان‌که اطلاع داریم اطلاعیه‌ای منتشر ساخت که تمامی امرای بازنشسته ارتش باید به سر کار خود بازگردند که با فشار دولت اجازه پخش مجدد آن داده نشد. بنی‌صدر پس از این ماجرا، بلافاصله، تحلیلی از کودتای نوژه [نقاب] را مطرح کرد تا اذهان عمومی را منحرف سازد و آنها را زیر سؤال قرار دهد و دراین‌رابطه گفت کودتای نوژه توطئه امریکا بود تا متخصصین را از ارتش کنار بگذارند، درحالی‌که ما می‌دانیم کودتا واقعی بود و دراین‌رابطه هم عده‌ای دستگیر شدند. او می‌خواست نشان دهد کسانی که کودتا را کشف کرده‌اند، امریکایی هستند و درواقع او سعی داشت زمینه را برای بازگشت دستگیرشدگان ارتش هموار سازد.»

D261

وی افزود: «بنی‌صدر با استفاده از فرماندهی کل قوا آن‌چنان جو تبلیغاتی در ارتش به‌وجود آورده بود که اکثر خلبانان ارتش مسئله را به شکل دیگری برداشت کرده بودند؛ چنان‌که مسئله عرب و عجم را در رأس قرار داده بودند که از اصل این جریان انحرافی بود. ... روزنامه انقلاب اسلامی و میزان با هواپیماهای نظامی در ساعت 2 بعد از نیمه‌شب، به پادگان‌ها و مراکز نظامی برده می‌شد، درحالی‌که از ورود روزنامه‌های خط امام به مراکز نظامی جلوگیری می‌شد. این جوسازی بنی‌صدر باعث شد که پاک‌ترین افسران ارتش را به‌عنوان مسامحه و سهل‌انگاری از رده خارج کنند.»

وی سپس خطاب به برادران ارتشی گفت: «من از آنان می‌خواهم که هوشیارانه با مسائل برخورد کنند و بدانند که بزرگ‌ترین خیانت را بنی‌صدر به ارتش کرد. او می‌گفت: "من" که این من همان امریکاست و این برادران باید ببینند

آن شعارهای توخالی بنی‌صدر کجا رفته و چرا بنی‌صدر به

فرانسه پناهنده شده و چه کسانی را بر ارتش تحمیل کرده، باقری‌ها، فریورها، (کسی که فاجعه 56 میلیون دلار را به بار آورد) خیرخواه‌ها و معزی‌ها اینها لکه‌های ننگی بود که بنی‌صدر در ارتش به وجود آورد و البته طبیعی است که رژیم جمهوری‌اسلامی در مقابل هر خطایی در ارتش با قاطعیت عمل خواهد کرد.»

وی در بخش دیگری از سخنانش درباره فرار بنی‌صدر و رجوی گفت: «این فرار ماهیت آنها را مشخص کرد که در کنار چه کسانی قرار گرفته‌اند؛ بختیار و اویسی. از طرفی دیگر، محتوای توخالی شعارهایی که بنی‌صدر می‌داد، نشان داده‌اند، کسی که می‌گفت:"کسی [که] حاضر است در شنزارهای گرم خوزستان بمیرد، از سلول‌ها‌ی زندان اوین نمی‌ترسد" که البته این شنزارهای خوزستان قصر باشکوه وی در دزفول بوده. بنی‌صدر خیلی زبون و بزدل‌تر از آن بود که بماند. ایشان به ما گفتند که رادیو تلویزیون پنج ساعت دراختیار من باشد به‌شرطی که مرزها را ببندید و ما به او گفتیم که البته برای طرف‌داران شما هم مرزها را خواهیم بست.»

نبوی افزود: «مهم‌تر، مرگِ جریان بنی‌صدر بود که انجام شد و ما دیگر چیزی به نام جریان بنی‌صدر نخواهیم داشت و ان‌شاءالله قادر خواهیم بود جریان‌های انحرافی دیگر را سرکوب کنیم و درکل، باید گفت که فرار اینها نقطه‌ضعفی برای رژیم جمهوری اسلامی است که ما باید این نقطه‌ضعف را به نقطه قوت تبدیل کنیم و باید به این حقیقت اعتراف کنیم.»

وی همچنین یادآور شد: «مسئله مهمی که شایع است، این است که ضدانقلاب از این مسئله به‌عنوان قدرت بنی‌صدر استفاده کرده که به‌هیچ‌عنوان چنین چیزی نیست. بنی‌صدر زمانی‌که فرمانده کل قوا شد، یک استراتژی خاصی را درجهت حاکمیت‌دادن ضدانقلاب در ارتش و کنارگذاشتن عناصر مؤمن به انقلاب پیاده کرد.»

در پایان، بهزاد نبوی درباره سخنان بنی‌صدر درخصوص لقب سرهنگ معزی با عنوان "برادر مجاهد" گفت: «بنی‌صدر درمورد سرهنگ معزی با امیر طاهری سردبیر سابق کیهان - که هم‌اکنون در مجله ساندی تایمز لندن فعالیت می‌کند و از فراماسون‌های معروف می‌باشد - گفت‌وگویی انجام داده و از سرهنگ معزی تقدیر و ستایش به عمل آورده است. او گفته است که گرچه سرهنگ معزی شاه را از تهران به تبعیدگاهش برده است، اما درحقیقت یک عمل انقلابی را انجام داده و این اقدام شرم‌آور نمی‌باشد و ایشان تلویحاً این‌چنین وانمود کرده‌اند که آقای معزی کار شایسته‌ای انجام داده‌اند.»

سخنگوی دولت درمورد استرداد بنی‌صدر و همراهانش نیز گفت: «مدارک قضایی که در دست ماست، دولت فرانسه را مقید می‌کند آنها را مسترد دارد و ازنظر حقوق بین‌الملل به‌نحوی است که درصورت عدم استرداد، دولت فرانسه محکوم خواهد بود.»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص15.

باوجود اعلام اعمال محدودیت در فعالیت‌های سیاسی ابوالحسن بنی‌صدر ازسوی دولت فرانسه و ممنوعیت مصاحبه با خبرنگاران، امروز، خبر و متن مصاحبه وی با نشریه اشپیگل در رسانه‌ها منتشر شد.

هرچند بنی‌صدر در این گفت‌وگو می‌کوشید سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را دارای توان بالا برای سرنگونی نظام جلوه دهد، اما اعلام نتایج انتخاب رجایی به سمت ریاست‌جمهوری و عادی‌سازی امور اجرایی کشور و از سوی دیگر، انتشار اخبار چند عملیات موفق نظامی در جبهه‌ها، سبب شده است که وی سخنان متفاوتی درباره ارتش و امور داخلی ایران بر زبان آورد.

نکته دیگری که در این مصاحبه مشهود است، پذیرش اقدامات خرابکارانه و ترور توسط سازمان ازسوی بنی‌صدر است؛ امری که وی پیش از این درباره آن اظهار بی‌اطلاعی می‌کرد.

در ادامه بخش‌هایی از مصاحبه بنی‌صدر با نشریه آلمانی اشپیگل و بازتاب‌های آن آمده است.

«سؤال: بهشتی رئیس حزب جمهوری اسلامی و رئیس دیوان‌عالی کشور و روحانی قدرتمندی بود که در پشت پرده، رهبری امور را به عهده داشت. شما مایل به همکاری با وی نبودید؟

جواب: من از این عمل امتناع ورزیدم؛ برای من القابی چون رئیس‌جمهور و یا فرمانده کل قوا ارزشی ندارد. چیزی که برای من مهم است، عهده‌داری امور و جنگیدن به‌خاطر آزادی و استقلال است. اما امروز از استقلال ایران چه چیزی مانده است؟ ما درحال جنگ هستیم و اقتصاد ما به‌مراتب از زمان شاه وابسته‌تر گردید. همچنین، درزمینه تکنیک نیز ما از گذشته وابسته‌تر شده‌ایم. همچنین، درمورد آزادی نیز وضع ما از زمان شاه بدتر شده است. مطبوعات و آزادی عقیده وجود ندارد و اعدام‌های خشونت‌بار و زندان و شکنجه جزء کارهای روزمره شده‌اند.

سؤال: تمام این وقایع در زمانی‌که شما رئیس‌جمهور ایران بودید اتفاق افتاده.

جواب: من در چنین شرایطی نمی‌توانستم آرزوی ریاست‌جمهور بودن را بنمایم و یک روز مطلع شدم که [امام] خمینی مرا از مقام ریاست‌جمهوری و فرماندهی کل قوا معزول کرده است.

سؤال: اما شما نخواستید به‌سادگی این موضوع را بپذیرید؟

جواب: من تصمیم گرفته بودم کاری انجام ندهم. بنابراین به خانه نزد همسرم رفتم، که یک قربانی بی‌گناه بودم. در خانه، همسرم و دوستانم از من سؤال کردند که اکنون چه می‌خواهم بکنم؟ من در جواب گفتم که به سرنوشتم تن درمی‌دهم، می‌دانستم که این یک کودتا است، پس از آن، مجلس به عدم صلاحیت من رأی داده و سپس اعدام خواهم شد. اما همسرم به من گفت تو مقاومت خواهی کرد و دراین‌مورد اصرار ورزید. من به نصیحت او گوش دادم. تا آن لحظه، من اصلاً به مقاومت نیندیشیده بودم و بدون هیچ‌گونه آمادگی به مخفیگاه رفتم.

سؤال: آیا شما در انفجار بمبی که براثر آن 72 نفر کشته شدند و در بین آنها 21 نماینده مجلس و دشمن خونی شما بهشتی وجود داشت، دست داشتید؟

جواب: در روز انفجار من تصادفاً در آن نزدیکی بودم و صدای انفجار آن را شنیدم. یک نفر مرا صدا زده و گفت که در مقر اصلی حزب جمهوری اسلامی انفجاری صورت گرفته است. من تا امروز مطلع نشده‌ام که چه کسی مسئول آن واقعه است و فقط می‌توانم تصور کنم که کار خود بهشتی بود.

سؤال: خودکشی روحانیون؟

جواب: نمی‌شود چنین عنوان کرد. جریان خیلی ساده است. هنگامی‌که انسان مرتباً افراد دیگر را تحت فشار قرار دهد و کلیه حقوق را از بین ببرد، نتیجه‌اش را هم خواهد دید. هنگامی‌که یک رئیس‌جمهور که ملت او را انتخاب کرده است را معزول می‌کنند، نباید تعجب کرد که جواب آن یک انفجار باشد.

سؤال: چه کسی می‌تواند امروز واقعاً کشور را سازمان بدهد؟

جواب: من.

سؤال: از پاریس؟

جواب: خیر، خیر؛ من در چند ماه آینده به ایران باز خواهم گشت. شهروندانی که در آخرین انتخابات ریاست‌جمهوری از دادن رأی خودداری ورزیده‌اند، طرف‌داران من هستند. نیروهای مسلح نیز از من جانب‌داری می‌کنند. همچنین، بیشتر روشنفکران نیز دنباله‌رو من خواهند بود.

سؤال: بنابراین، شما می‌خواهید [امام] خمینی را از کار بیندازید؟

جواب: بله.

سؤال: [امام] خمینی که تنها نیست.

جواب: 15% مردم طرف‌دار وی هستند و همین عده کافی است تا بر سر قدرت باقی باشد؛ البته با استفاده از روش‌های اعمال فشار. اگر توده‌های مردم در پشت سر وی قرار داشتند، او دیگر احتیاجی نداشت که به روش‌های اعمال فشار روی بیاورد.

سؤال: شما گفتید که ارتش در پشت سر شما قرار دارد، پس چرا از نظامیان استفاده نکردید؟

جواب: به‌کرات از من خواسته شد، اما نظر من این است که انسان موقعی کودتا می‌کند که به نیروی ملت اعتقادی نداشته باشد. ثانیاً من نمی‌خواهم یک دیکتاتوری را جانشین دیکتاتوری دیگر بنمایم.

سؤال: پس دیگر چه راهی برایتان باقی می‌ماند؟ آیا می‌خواهید مانند [امام] خمینی مقاومت در ایران را ازطریق ارسال قاچاقی نوار کاست با نطق‌های خودتان آغاز نمایید؟

جواب: این کار را هم می‌شود کرد، اما کافی نیست. هنگامی‌که من در تهران در مخفیگاه بودم، دقیقاً همین کار را انجام دادم و از نوار کاست در جنگ سیاسی استفاده کردم، زیرا بسیار مهم است که اذهان عمومی را آگاه کرد و آنها را فعال‌تر نمود.

در تمامی ایران جنگ داخلی در جریان است و شدت نیز خواهد یافت. در شب انتخابات ریاست‌جمهوری، مجاهدین خلق 120 فقره عملیات نظامی علیه دولت انجام دادند.»⁽¹⁾

روزنامه لوکوتیدین دوپاری (چاپ فرانسه) نیز با درج خبر این مصاحبه به بخش‌هایی از این گفت‌و‌گو اشاره کرده و نوشته است: «بنی‌صدر سپس افزوده است تنها نیروی عمده‌ای که دراختیار وی می‌باشد مجاهدین خلق [است]، که رهبر آن مسعود رجوی، با وی وارد پاریس شده است. رجوی نیز به‌نوبه خود درحال سازمان‌دادن شورای ملی مقاومت است. او نمی‌خواهد که بر مسئولیت‌های گذشته رئیس‌جمهور اسبق [سابق] پافشاری کند. بنی‌صدر در خاتمه خاطرنشان ساخته است که ارتش و یا لااقل آنچه از ارتش باقی مانده، با اوست و افزوده است که فرار وی به لطف همدستی ارتش بوده است. باوجوداین، بنی‌صدر گفته است از ارتش زمان شاه اکنون به‌سختی 20 درصد از نیروی هوایی؛ 10 درصد نیروی دریایی و شاید صفر درصد از نیروی زمینی باقی مانده است.»⁽²⁾

ناامیدی بنی‌صدر از جریان امور در ایران، در بازتاب این مصاحبه در مجله اتریش پروفایل مشهود است. این نشریه، گفت‌و‌گوی بنی‌صدر با نشریه اشپیگل را بدین‌ترتیب آورده است: «بنی‌صدر گفت: "من تسلیم سرنوشت شدم، چراکه این یک کودتا بود. بعد از برکنار شدن، مجلس این امر را تصویب می‌کرد و سپس اعدام در کار بود، ولی همسرم اصرار داشت که باید مقاومت کنی و من نصحیت او را پذیرفتم."

بنی‌صدر در این مصاحبه خاطرنشان کرده است که مردم ایران، ارتش و روشنفکران به نحو وسیعی طرف‌دار او هستند، درحالی‌که آیت‌الله روح‌الله خمینی رهبر انقلاب تنها از حمایت 15 درصد از جمعیت ایران برخوردار است.

رئیس‌جمهور سابق ایران گفته است که آیت‌الله خمینی مرد ضعیفی است که تحت‌تأثیر گروه‌های مختلف فشار، عقیده خود را تغییر می‌دهد.

بنی‌صدر درمورد جانشین خود محمدعلی رجایی گفت:"رجایی مرد ضعیفی است که از داشتن عنوان ریاست‌جمهوری خوشحال است و خمینی خوب او را توصیف کرده است. رجایی مرد بی‌سواد، ولی عاقلی است."

بنی‌صدر در خاتمه گفته است:"من بسیار افسرده هستم و هنوز امیدوارم که خمینی به اشتباه خود پی ببرد."»⁽³⁾

رادیو بی‌بی‌سی که تمایل بسیاری در پرداختن به تحولات ایران دارد، درباره سخنان امروز بنی‌صدر در تفسیر امروز خود آورده است: «آقای بنی‌صدر به‌همراهی آقای مسعود رجوی رهبر سازمان چریکی و چپ‌گرای مجاهدین خلق به پاریس رفته است و این اقدام، مجاهدین خلق را که از داشتن رهبری در کشور خود محروم ساخته، تاحدودی موجب شگفتی گردیده است.

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 80، 17/6/1360، صص 20 - 16، اشپیگل آلمان (هامبورگ).

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 136، 13/5/1360، صص 6 و 7، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 12/5/1360.

3) همان، صص 5 و 6، وین - خبرگزاری رویتر، 12/5/1360.

آقای رجوی گفته است که به‌زودی به ایران مراجعت خواهد کرد تا رهبری سازمان خود را مجدداً در دست گیرد، ولی امکان تحقق‌یافتن این امر مورد تردید است؛ ازاین‌رو، رجوی در پاریس اظهار داشت که پیش‌نویس قانون اساسی جدید تنظیم شده و مورد تأیید رئیس‌جمهور سابق قرار گرفته است. وی تأکید نمود که مجاهدین خلق و طرف‌داران آقای بنی‌صدر ازطرف سایر گروه‌های مخالف در ایران، نماینده 75% از مردم ایران می‌باشند.

اگر آقای بنی‌صدر و آقای رجوی قصد داشته باشند که در خارج به فعالیت سیاسی بپردازند، دراین‌صورت با وظیفه دشوار دیگری نیز روبه‌رو خواهند بود و آن بسیج مخالفان رژیم [آیت‌الله] خمینی در داخل ایران است و باتوجه‌به عدم رضایت دولت فرانسه از فعالیت‌های آقای بنی‌صدر از هنگام ورود به پاریس این کاری بس دشوار خواهد بود.

از سویی دیگر، این واقعیت را نباید از نظر دور داشت که آیت‌الله خمینی هنوز مورد احترام بخش بزرگی از مردم ایران است و باآنکه بدون شک این گفته آقای بنی‌صدر که "ایران تحت حکومت آیت‌الله خمینی از دولت با کفایتی برخوردار نیست"، مطابقت با واقعیت است، بااین‌حال، اساسی محکم و قابل‌اعتماد برای برکناری رژیم کاری بس دشوار است.

شکاکان که بسا به این نکته اشاره می‌کنند، هنگامی‌که آقای بنی‌صدر در ایران اقامت داشت، مخالف چندان مؤثری علیه آیت‌الله خمینی نبود و امکان اینکه در خارج از ایران بتواند مؤثرتر عمل کند به مراتب کمتر است.»⁽¹⁾

طه عبدالکریم وزیر نفت عراق، که برای دیداری چندروزه به انگلستان رفته است، در مصاحبه‌ای با رادیو بی‌بی‌سی، با ادعای اینکه ایران جنگ را آغاز کرده و جنگ در محدودکردن صدور نفت عراق تأثیر داشته است، گفت: «این جنگ به‌سبب پیشرفته‌بودن سلاح‌هایی که در آن مورد استفاده قرار می‌گیرد، آسیب‌هایی به تأسیسات نفتی ما توسط جنگنده‌های فارس‌های کینه‌توز و یا به‌وسیله گلوله‌های توپخانه دورزن آنها وارد آورده است، ولی ما علی‌رغم واردشدن آسیب‌ها توانستیم قسمتی از این تأسیسات را تعمیر کنیم، ولی تعمیر قسمت‌های دیگر مانند تأسیسات نفتی در دو بندر عراق مشرف بر خلیج [فارس]؛ یعنی بندر البکر و بندر العمیه، به‌علت مواجه‌شدن با اشکالات و قرارگرفتن آنها در صحنه نبرد میسر نشد.»

وی افزود: «ما به‌علت استمرار جنگ ازطریق خلیج [فارس] قادر به صدور نفت خود به خارج نیستیم، زیرا عبور نفتکش‌هایی که به مقصد کشورمان هستند، از تنگه خلیج [فارس] ممنوع است.» وی همچنین گفت: «تنها راهی که ما به‌وسیله آن نفت به خارج صادر می‌نماییم دریای مدیترانه می‌باشد و آن‌هم به‌وسیله خطوط لوله‌های نفت که از خاک‌های ترکیه و سوریه و لبنان عبور می‌کند، ولی باوجود این سه خط، ما تابه‌حال نتوانسته‌ایم به‌طور کامل از آنها

1) همان، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو لندن، 12/5/1360.

استفاده کنیم و علت آن‌هم همان‌طورکه ذکر شد، وجود اشکالات فنی و همچنین وجود اشکالات سیاسی با کشور سوریه می‌باشد.» وی افزود: «از خطوط لوله‌های نفت عراق که از خاک ترکیه می‌گذرد، به‌طور کامل استفاده می‌شود.»

وی در پایان ادعا کرد: «هم‌اکنون عراق به‌طور متوسط 2 میلیون بشکه نفت به خارج صادر می‌نماید و سوریه برای صدور نفت ما از کشورش اشکالاتی پیش می‌آورد که امیدواریم این اشکالات برطرف شود.»⁽¹⁾-⁽²⁾

امروز، 30 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و دانشجویان وابسته به چریک‌های فدایی خلق (اقلیت)، بخش کنسولی سفارت جمهوری اسلامی ایران را در بن اشغال کردند. با دخالت دیرهنگام پلیس تعدادی از این افراد بازداشت شدند. این عده که به‌زور وارد سفارت جمهوری اسلامی شده بودند، با پاشیدن رنگ و نوشتن شعار روی دیوارها به تخریب وسایل ساختمانی پرداختند و وسایل را پس از تخریب از پنجره به بیرون پرتاب کردند.⁽³⁾

پس از حضور این افراد در ساختمان سفارت و به صدا درآمدن آژیر خطر، پلیس آلمان با تأخیر در محل حضور یافت و پس از درخواست سفارت، این افراد را به خارج از ساختمان هدایت کرد که این کار 30 دقیقه طول کشید. حسن سرو سخنگوی سفارت ایران در بُن، به‌رغم ادعای وزارت امور خارجه آلمان مبنی‌بر حضور پلیس در عرض 2 دقیقه در محل حادثه، درباره عملکرد پلیس آلمان گفت: «پلیس پس از 15 دقیقه، به محل سفارت رسید و تنها پس از درخواست وی مبادرت به دخالت کرد.»

وی دولت آلمان را متهم کرد که به تقاضای مقامات مسئول ایرانی برای افزایش تدابیر امنیتی در اطراف سفارت ایران توجه نکرده است.

سخنگوی سفارت ایران همچنین افزود: «باتوجه‌به رفتار پلیس باید پرسید که آیا نیروهای امنیتی و پلیس با ضدانقلابیون همدست نشده‌اند؟»

وی درباره تعلل پلیس و بازگذاشتن دست مهاجمان برای تخریب ساختمان گفت: «درمورد واکنش پلیس آلمان شکایتی تسلیم این کشور کردیم و برای بررسی دقیق‌تر این مسئله سفیر آلمان در تهران به وزارت خارجه احضار شده است»⁽⁴⁾

1) در یک هفته اخیر، جنگنده بمب‌افکن‌های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در دو نوبت، سکوهای صادرات نفت البکر و العمیه عراق و تلمبه‌خانه و تأسیسات نفتی تکریت را بمباران کردند. باتوجه‌به قطع صدور نفت عراق از پایانه‌های صدور؛ ازجمله بندر بصره، العمیه و البکر و قطع صادرات ازطریق سوریه، عراق حداکثر امکان صدور 600 هزار بشکه نفت ازطریق ترکیه را دارد.

2) همان، صص 16 و 17 ضمیمه، بخش عربی رادیو لندن، 12/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص12؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، صص 28 و 29، برلن - یونایتدپرس، 13/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 136، 13/5/1360، ص18، بن - رویتر، 12/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، صص 29 و 30، 12/5/1360.

وزارت امور خارجه نیز در اعلامیه‌ای اعلام کرد که دراین‌باره سفیر آلمان‌غربی در تهران به این وزارتخانه احضار شده و قرار است پلیس آلمان یادداشتی مبنی‌بر معرفی افراد دستگیرشده به سفیر آلمان در تهران بدهد.⁽¹⁾همچنین سؤالاتی درباره تأخیر پلیس در محل کنسولگری و ناتوانی دولت و پلیس آلمان در حفظ امنیت سفارتخانه‌های خارجی و کارمندان در این کشور مطرح شد.⁽²⁾

درپی این اقدام، رادیو کلن اعلام کرد: «دادستان آلمان دستور توقیف 6 نفر ایرانی را که در اشغال سفارت ایران در بن شرکت داشتند، صادر نمود. دستور نامبرده به‌علت مقاومت در مقابل پلیس و تجاوز به حریم دیگران و ایجاد خسارت و ضرب‌وجرح بوده است و طبق اظهارات مقامات وزارت امور خارجه، قرار است تقاضای وزارت خارجه ایران مبنی‌بر افشای نام اشغالگران سفارت ایران مورد بررسی قرار گیرد.» این رادیو همچنین افزود: «در جریان حمله به کنسولگری ایران 29 نفر دستگیر شده بودند که آزاد شدند.»⁽³⁾-⁽⁴⁾

روابط عمومی وزارت امور خارجه ایران نیز با انتشار اطلاعیه‌ای، دولت آلمان را دراین‌باره مسئول دانست و خواستار اعلام اسامی دستگیرشدگان به ایران شد.⁽⁵⁾

ضمیمه گزارش182: ارزیابی رادیو لندن درباره تلاش‌های هیئت‌های صلح برای میانجیگری میان ایران و عراق

رادیو لندن در تفسیری خبر آمدن هیئت صلح کشورهای غیرمتعهد به ایران، سابقه حضور و وساطت هیئت‌ها را بررسی و نتیجه تلاش آنان را ارزیابی کرد و باتوجه‌به مواضع اعلام‌شدة مسئولان جمهوری اسلامی ایران، تحقق چنین امری را غیرمحتمل دانست. در این تفسیر آمده است: «هیئتی به نمایندگی ازطرف سازمان کشورهای غیرمتعهد در راه تهران است تا برای وساطت جهت خاتمه‌دادن به جنگ ایران و عراق، با رهبران ایران مذاکره کند. هیئت مذکور متشکل از وزیران خارجه هندوستان، زامبیا، کوبا و نمایندگان سازمان آزادی‌بخش فلسطین است. این هیئت در ماه فوریه گذشته، طی کنفرانسی در دهلی، تشکیل شد و این چهارمین‌بار است که به تهران و بغداد سفر می‌کند. تلاش‌های گذشته این هیئت و نیز کوشش‌های سازمان کنفرانس کشورهای اسلامی و همچنین سعی سازمان ملل در خاتمه‌دادن به جنگ، تاکنون ناموفق مانده است. دیو براکو یکی از مفسران بی‌بی‌سی، دراین‌باره می‌گوید مأموریت قبلی جهت برقراری صلح توسط اولاف پالمه نماینده ویژه سازمان ملل، طی دیدار وی از تهران و بغداد در اواخر ماه ژوئن انجام گرفت. اولاف پالمه طرح کلی و افق را که بنا به گفته وی می‌توانست مبنایی برای مذاکرات بعدی باشد، ارائه داد. وی اصرار داشت که پیشنهادات وی براساس عدم مداخله عراق و ایران در امور داخلی یکدیگر؛ احترام متقابل به حقوق و حاکمیت ارضی؛ ترک مخاصمه و خروج نیروهای عراق از ایران قرار دارد. بااین‌حال، اولاف پالمه در خاتمه مأموریت خود، هرگونه انتظار بیشترازحد درمورد برقراری فوری صلح‌جویانه طرفین را بی‌مورد دانسته و اظهار داشت که اختلافات عمیق و ریشه‌دار میان دو کشور و موضع انعطاف‌ناپذیر آنها درزمینه مسائل مهم و اساسی، پایان‌بخشیدن سریع به جنگ را دشوار می‌سازد. موضع عراق با پیشنهاد اخیر آن کشور مبنی‌بر برقراری آتش‌بس در طول ماه رمضان روشن‌تر گردید. طارق‌عزیز معاون نخست‌وزیر عراق، اعلام داشت که عراق حاضر به آغاز مذاکره با

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، صص 4 و 5، تهران - خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص14.

3) این افراد روز گذشته نیز برای ایجاد درگیری به محل سفارت مراجعه کرده بودند. درباره اقدام دیروز و اقدامات مشابه آنان اطلاعاتی به روایت سخنگوی سفارت ایران در بُن در ضمیمه این گزارش درج شده است.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، ص10 ضمیمه، رادیو کلن، 15/5/1360.

5) روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص16.

ایران است؛ مشروط بر آنکه ایران با اعاده حاکمیت سراسر شط‌العرب [اروندرود] و قطعات کوچکی از اراضی واقع در امتداد مرز میان دو کشور، موافقت نمایند و دراین‌صورت، چنانچه مذاکرات به نحو رضایت‌بخشی جریان و خاتمه یابد، عراق نیروهای خود را از ایران خارج خواهد ساخت. دولت ایران نیز دربرابر پیشنهاد عراق مبنی‌بر برقراری آتش‌بس در ماه رمضان اعلام داشت که عراق خاک ایران را مورد تجاوز قرار داده و ازاین‌رو خروج نیروهای عراق از خاک ایران شرط اولیه آغاز مذاکرات است. بدین‌ترتیب، روشن است که پذیرفتن شرایط هریک از طرفین توسط طرف مقابل به‌عنوان نشانه‌ای از ضعف و شکست تلقی خواهد گردید و برقراری صلح براساس شرایط تعیین‌شده توسط عراق تنها پیروزی را که جنبه نمایشی دارد، برای عراق به‌دنبال خواهد آورد، ولی رهبران عراق به‌سختی می‌توانند جنگ را بدون هیچ‌گونه دستاوردی ولو ظاهری به پایان آورند. از سویی دیگر، آیت‌الله خمینی جنگ ایران و عراق را به عنوان آزمایشی برای جمهوری اسلامی ایران تلقی می‌نماید و ازاین‌رو، پایان‌بخشیدن به آن تحت شرایط پیشنهادی عراق بسیار غیرمحتمل به نظر می‌رسد. بدین‌ترتیب، بعید به نظر می‌رسد که هیئت نمایندگی کشورهای غیرمتعهد در این مأموریت خود قادر به یافتن راه‌حلی شوند که بتوانند منافع هر دو کشور ایران و عراق را تأمین نموده و صلح را برقرار سازد.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش186: توضیحات سخنگوی سفارت ایران در بن، درباره سابقه اقدامات مخالفان جمهوری اسلامی علیه منافع ایران در آلمان.

حسن سرو سخنگوی سفارت ایران در بن، درباره حمله عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به سفارت ایران در بُن، گفت: «مهاجمان روز قبل از حمله به سفارت ایران در بن، در این محل تجمع کرده بودند که با حضور دانشجویان مسلمان و اعضای سفارت موفق به هیچ‌گونه تعرضی نشدند، اما امروز، این افراد که تعداد آنها کمتر از 30 نفر است، با برنامه‌ریزی قبلی و با حمایت پلیس، درحالی‌که نمک، فلفل و رنگ برای درگیری در دست داشتند، وارد بخش کنسولی، که محل مراجعات عمومی است، شدند.

هرچند باتوجه‌به سابقه اقدام مشابه این افراد، پلیس آلمان در جریان امر بود و سفارت نیز از قبل، آنان را آگاه کرده و خواستار اقدامات امنیتی برای جلوگیری از خرابکاری‌های آنان شده بود، این افراد کارهایشان را در آرامش کامل و با اطمینان از تأخیر حضور عمدی پلیس آغاز کردند.

مهاجمان ضمن پاشیدن رنگ و نوشتن شعار به دیوارها، به تخریب وسایل و امکانات سفارت پرداختند. این افراد که برای بهره‌برداری تبلیغاتی بعدی خود نتوانستند به بخش‌های اصلی سفارت وارد شوند و به اسناد و مدارک موجود در آن دست یابند، درصدد برآمدند تا با سفیر درگیر شوند و به وی آسیب برسانند، اما با تدبیر اعضای سفارت، سفیر از محل درگیری خارج شد و به داخل سفارت رفت و با مقاومت آنان، مهاجمان نتوانستند وارد بخش اصلی سفارت شوند.

حضور با تأخیر پلیس؛ 15 دقیقه پس از به صدا درآمدن آژیر اتوماتیک - که به‌معنای درخواست کمک از پلیس بود - و تعلل معنی‌دار آنان در خارج‌کردن این افراد از ساختمان که نیم‌ساعت طول کشید، از هماهنگی قبلی پلیس و مهاجمان حکایت می‌کرد.»

ازطرفی، اقدامات خرابکارانه این افراد سوژه مناسبی برای شبکه 3 تلویزیونی و برخی رسانه‌های آلمان شد. مسئولان این شبکه که وابسته به جریان چپ در آلمان و طرف‌دار گروه‌های چپ ایرانی هستند، در چند حادثه گذشته در این کشور؛ ازجمله حمله عده‌ای از عناصر وابسته به چریک‌های فدایی خلق (شاخه اقلیت) به غرفه ایران در نمایشگاه کتاب فرانکفورت، برای بزرگ‌نمایی این اقدام با هماهنگی کامل، خبر تهاجم را قبل و بعد از حادثه، پوشش تصویری داده بودند. این‌بار اعضای سفارت از قصد آنان آگاه بودند، به همین دلیل، بعد از حمله آنان، بی‌درنگ، آثار خرابی‌ها را مرمت و اصلاح کردند و سفارت در اول وقت اداری روز بعد، آماده خدمات‌رسانی به مراجعان شد و درنتیجه شبکه 3 تلویزیون آلمان نتوانست از صحنه‌های تخریب فیلم‌برداری کند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، صص 4 و 5 ضمیمه، رادیو لندن، 15/5/1360.

باوجود ناقص‌ماندن پروژه، رسانه‌های غربی در انعکاس خبر اغراق کردند؛ ازجمله خبرگزاری رویتر به نقل از پلیس فدرال آلمان تعداد مهاجمان را که براساس سخنان اعضای سفارت اندکی بیش از 30 نفر بودند، 150 نفر اعلام کرد و مدعی شد که در این جریان چند نفر زخمی شده‌اند که سفیر ایران نیز ازجمله آنان می‌باشد.

این منبع همچنین ادعا کرده که پلیس 60 نفر را دستگیر کرده است، درحالی‌که رادیو کلن در خبرهای بعدی تعداد دستگیرشدگان را 29 نفر اعلام کرد.⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 136، 13/5/1360، ص18، بن - رویتر، 12/5/1360.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 13 مرداد 1360 3 شوال 1401 4 اوت 1981

به گزارش سپاه پاسداران منطقه 7 کشوری (کرمانشاه، ایلام، کردستان)، امروز، فعالیت توپخانه‌های ایران سبب واردآمدن تلفاتی به نیروهای عراقی بدین شرح شد:

در جبهه ایلام، براثر اجرای آتش توپخانه و خمپاره‌انداز نیروهای خودی، 2 انبار مهمات و چند سنگر اجتماعی و انفرادی نیروهای عراقی منهدم شد و حدود 70 نفر از آنان به هلاکت رسیدند.⁽¹⁾

همچنین تمرکز آتش توپ‌های خودی روی یک ستون نظامی عراقی که درحال حرکت به‌سمت پنجوین بود، سبب توقف ستون و پراکنده‌شدن خودروها شد و براثر آن، 25 نفر از افراد ستون کشته و 40 نفر دیگر زخمی شدند.⁽²⁾

بنیاد امور جنگ‌زدگان در اطلاعیه ای برخی اقدامات انجام‌شده این بنیاد را در طول سه ماه گذشته اعلام کرد.

در بخشی از این اطلاعیه آمده است که دفتر انتقال جمعی وابسته به بنیاد از 25 فروردین سال جاری به‌مدت 80 روز، درمجموع 579,90 نفر از مردم جنگ‌زده 13 شهر را به 65 شهر از استان‌های گوناگون کشور منتقل کرده است. واحد ارشاد و راهنمایی این بنیاد نیز با ذکر چند شماره تلفن و صندوق پستی، آمادگی‌اش را برای یافتن اعضای گمشده خانواده‌های جنگ‌زدگان اعلام کرده است.⁽³⁾

این بنیاد همچنین اعلام کرد: «افرادی که وسائط نقلیه خود را دراختیار سپاه پاسداران، جهاد سازندگی، ارتش و دیگر ارگان‌های درگیر در جنگ قرار داده که منهدم شده‌اند و یا وسائط نقلیه عمومی (پلاک قرمز) که وسیله امرارمعاش خانواده مالک بوده و در استان‌های جنگی مشغول خدمت بوده و براثر حملات دشمن از بین رفته است، به بنیاد مراجعه نمایند تا در قبال پرداخت وجه، وسیله نقلیه مشابه خارج از نوبت دریافت نمایند.»

1) سند شماره 175929 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی غرب (اطلاعات عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات عملیات)، 14/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص21.

2) سند شماره 175929 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص14.

در پایان این اطلاعیه آمده است: «تهیه وسیله برای کسانی که وسیله نقلیه خود را در طول جنگ از دست داده‌اند و یا وسیله نقلیه آنان دچار خسارت کلی و یا جزئی شده، ازسوی این بنیاد مقدور نیست.»⁽¹⁾

اقدامات گروه‌های مسلح غیرقانونی در غرب کشور، تلفات و خساراتی به همراه داشت. امروز همچنین 4 روستا از توابع سنندج پاک‌سازی شد و 10 نفر از افراد گروه‌های مسلح نیز خود را تسلیم کردند.

در بانه، پرتاب نارنجک افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در میدان فلکه اول این شهر، یک شهید و 18 زخمی برجای گذاشت.⁽²⁾

در همین شهر، شماری از افراد مسلح به‌طرف پادگان شهر تیراندازی کردند که براثر آن یک سرباز به شهادت رسید.⁽³⁾

در سنندج نیز موتورسواری یک نارنجک به‌سوی مقر سازمان پیشمرگان مسلمان کرد در خیابان انقلاب این شهر پرتاب کرد که با انفجار آن، 2 عابر؛ ازجمله یک پیرزن 70 ساله مجروح شدند که بی‌درنگ به بیمارستان منتقل شدند و تحت درمان قرار گرفتند. در این حادثه به ساختمان مقر آسیبی نرسید.⁽⁴⁾

همچنین تعدادی از عناصر وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی با استفاده از سلاح‌های سنگین به پایگاه گوگ‌تپه در شمال‌شرقی مهاباد در مسیر میاندوآب، حمله کردند که با واکنش نیروهای خودی 3 نفر از مهاجمان کشته و چند نفر زخمی شدند.⁽⁵⁾

در داخل شهر مهاباد نیز افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی - که تاحدودی سازمان‌یافته بودند - ساعت 11:05 صبح، در چند نقطه از شهر به نیروهای خودی و ساختمان هلال‌احمر مهاباد حمله کردند که با واکنش سریع و به‌موقع نیروهای خودی این حملات دفع شد.

مهاجمان در این اقدام، از سلاح‌هایی همچون نارنجک تفنگی، آر.پی.جی7، بازوکا و خمپاره‌انداز استفاده کردند که خسارت‌های مادی به‌همراه داشت، اما تلفات جانی نداشت.⁽⁶⁾

در منطقه روانسر نیز نیروهای مسلح، 2 بار به پایگاه "درهریان" حمله کردند، اما تلاششان نتیجه ای در بر نداشت. در این درگیری‌ها، یک نفر از افراد وابسته به گروه‌ها کشته و چند تن از آنان نیز زخمی شدند.⁽⁷⁾

از سوی دیگر، امروز، نیروهای سپاه 4 روستای دولت‌آباد، محمدآباد، قلعه و کش را در غرب سنندج پاک‌سازی کردند. پیش از ورود نیروهای خودی به این روستاها، عناصر مسلح گروه‌های غیرقانونی از روستاها خارج شده بودند. در این عملیات، یک اسلحه برنو، یک قبضه ام1، یک قبضه 5 تیر و یک کلت کشف و ضبط شد.⁽⁸⁾

1) همان.

2) روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، ص22، 15/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص28، سنندج - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

3) سند شماره 196410 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 49، از لشکر28 پیاده کردستان (رکن2)، 15/5/1360، ص2.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

5) سند شماره 57462 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به سپاه مرکز (فرماندهی)، 14/5/1360، سند تک‌برگی.

6) همان.

7) سند شماره 51601 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران فرماندهی سپاه، 16/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص22.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص25، سنندج - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

امروز همچنین 3 نفر از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران با اسلحه و مهمات خود را به سپاه پاسداران سنقر و پاوه، معرفی و درخواست امان‌نامه کردند.⁽¹⁾6 نفر از اعضای حزب رزگاری و یک نفر از اعضای چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) هم خود را به سپاه پاسداران مریوان معرفی کردند و اسلحه‌هایشان را تحویل دادند.⁽²⁾

D275

در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 3 نفر در همدان و تهران شهید و 5 نفر؛ ازجمله نماینده ارومیه در مجلس شورای اسلامی، مجروح شدند. سوءقصد به نماینده اردبیل و پیش‌نماز مسجد امام‌حسین (ع) تهران ناکام ماند و عامل یکی از ترورها دستگیر شد.

در همدان، 2 موتورسوار مسلح با مراجعه به مغازه قصابی فردی به نام بهمن ترکمان - که از افراد متعهد این شهر بود - بمبی دست‌ساز به‌سوی او پرتاب کردند که براثر انفجار بمب، وی به شهادت رسید. هواداران سازمان مجاهدین خلق پیش از این، وی را به مرگ تهدید کرده بودند.⁽³⁾

در تهران نیز یک جوان 19 ساله سبزی‌فروش در خیابان تهران‌شرق منشعب از خیابان دماوند تهران، هدف سوء‌قصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و شهید شد.

به گفته اهالی محل، این جوان از خانواده ای متدین بود که وضعیت مالی ضعیفی داشتند. وی سرپرستی مادر پیر خود را نیز به عهده داشت و چندین‌بار به‌دلیل هواداری از انقلاب تهدید شده بود.⁽⁴⁾

در خیابان مجیدیه تهران هم صاحب یک مغازه لبنیاتی به نام قدرت کاظمی - که از افراد متعهد محل بود - ترور شد و به شهادت رسید.⁽⁵⁾

در حادثه دیگری، حجت‌الاسلام حسنی نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی و امام‌جمعه این شهر، هنگام خروج از منزلش در خیابان خواجه نظام‌الملک تهران، از مقابل و پشت سر هدف سوء‌قصد قرار گرفت که با واکنش متقابل و تیراندازی آقای حسنی و سرنشینان همراهش، مهاجمان گریختند. به‌دنبال این واقعه، مردم به کمک آمدند و آنان را به بیمارستان طرفه منتقل کردند. گلوله‌های مهاجمان به پای فرزند نماینده ارومیه و کتف محافظ وی اصابت کرد. نماینده ارومیه نیز از ناحیه صورت، زانو و کتف دچار جراحات جزئی شد.⁽⁶⁾

همچنین حجت‌الاسلام علم‌الهدی نماینده مردم اردبیل در مجلس شورای اسلامی، درحالی‌که برای اقامه نماز

1) روزنامه اطلاعات، 13/5/1360، ص4.

2) همان، ص10؛ و - روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص14.

3) روزنامه اطلاعات، 15/5/1360، ص4.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 138، 14/5/1360، صص 21 و 22، تهران - خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

5) روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص14.

6) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص9؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص47، خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

مغرب و عشاء به مسجد ولی‌عصر(عج) نارمک می‌رفت، هدف حمله چند سرنشین مسلح یک اتومبیل بی.ام.و. قرار گرفت، اما آسیبی به وی نرسید و تنها یکی از محافظان وی مجروح شد. مهاجمان نیز با تیراندازی متقابل محافظان، متواری شدند.⁽¹⁾

علاوه‌براین، چند فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق ساعت 6:30 صبح، قصد داشتند حجت‌الاسلام حقی پیش‌نماز مسجد امام حسین(ع) تهران را در مقابل منزلش واقع در خیابان نظام‌الملک ترور کنند، اما در همان لحظات اولیة حضورشان در محل، مردم آنان را شناسایی کردند. پس از آنکه مأموران کمیته و شهربانی در کلانتری‌6 از این موضوع مطلع شدند، به تعقیب این افراد پرداختند و با تیراندازی متقابل و در یک تعقیب‌وگریز، یک نفر از مهاجمان دستگیر شد. این فرد اعتراف کرد اتومبیلی را که در این عملیات از آن استفاده کرده‌اند، شب گذشته به‌زور اسلحه از شخصی در خیابان یوسف‌آباد ربوده‌اند.

در مشهد نیز مسئول گروه حفاظت اراضی آستان قدس رضوی ساعت8:30 صبح در خیابان نخ‌ریسی مقابل بیمارستان امدادی شهر، هدف سوءقصد دو موتورسوار قرار گرفت و از ناحیه کتف مجروح شد. مهاجمان که سوار بر یک موتورسیکلت هوندا 125 آبی‌رنگ بودند، با مسلسل یوزی به‌سوی وی و اتومبیلش شلیک کردند و بی‌درنگ متواری شدند. براثر رگبار گلوله مهاجمان، شیشه‌های اتومبیل نیز شکسته شد و خرده‌شیشه‌ها جراحاتی به سر و صورت وی وارد آورد.⁽²⁾

امروز همچنین یکی از افراد متعهد شهر اراک هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت، اما تیرهای شلیک‌شده به او اصابت نکرد و مهاجمان - که درحال حرکت قصد ترور این فرد را داشتند - از محل گریختند.⁽³⁾

امروز، عناصر ضدانقلاب با پرتاب انواع بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا و نارنجک به منازل و مغازه‌های مردم و ساختمان‌های دولتی و اماکن انقلابی خسارت‌هایی وارد آوردند. در این حوادث به کسی آسیب نرسید و یکی از عاملان آنها در مشهد دستگیر شد.

ساعت 22 امروز، یک بمب دست‌ساز قوی داخل محوطه فرمانداری بروجرد پرتاب شد که سبب خردشدن تعدادی از شیشه‌های ساختمان شد.⁽⁴⁾

در همین شهر، به منزل یکی از نیروهای سپاه پاسداران نیز حمله شد. در این حادثه، 2 بمب دست‌ساز به منزل این فرد پرتاب شد که یکی از بمب‌ها منفجر شد، اما خسارتی به بار نیاورد. عاملان حادثه شعارهایی مبنی‌بر اجرای موفقیت‌آمیز ترور روی دیوار منزل این فرد نوشتند.⁽⁵⁾

در حادثه مشابهی بمبی دست‌ساز به منزل یکی دیگر از افراد سپاه پاسداران بروجرد پرتاب شد که خسارتی به همراه نداشت.⁽⁶⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 138، 14/5/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 14/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص9؛ و - روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص14.

2) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص35، مشهد - خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 16/5/1360، ص16، اراک.

4) سند شماره 328953 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به استانداری لرستان، 15/5/1360، ص1؛ و - سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 15/5/1360، ص2.

5) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) همان.

یک بمب‌دست‌ساز نیز به منزل معاون هنرستان شماره‌1 بروجرد پرتاب شد که منفجر نشد و مأموران آن را خنثی کردند.⁽¹⁾

در دورود هم انفجار شدیدی در نزدیکی ساختمان جهاد سازندگی رخ داد که خسارتی به بار نیاورد.⁽²⁾

در اقدامی دیگر، براثر پرتاب یک بمب دست‌ساز به داخل فرمانداری ایلام در خیابان طالقانی، به 3 خودرو و قسمتی از ساختمان خسارت جزئی وارد شد.⁽³⁾

همچنین براثر پرتاب نارنجک به‌سوی ساختمان ستاد جوانان پیرو خط امام در ارومیه، شیشه‌های ساختمان ستاد و یک اتومبیل خرد شد.⁽⁴⁾

یک بمب دست‌ساز نیز به‌طرف دفتر فعالیت‌های انقلاب در مشهد پرتاب شد که خسارات چندانی به بار نیاورد. مهاجمان نیز با تیراندازی یکی از مأموران نیروهای انتظامی از محل حادثه گریختند.⁽⁵⁾

در مشهد همچنین عناصر و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) - که بمبی آتش‌زا داخل ساختمان جهاد دانشگاهی این شهر پرتاب کرده بودند - با کمک نیروهای بسیج منطقه شناسایی شدند و تحت تعقیب قرار گرفتند. این افراد بدون توجه به اخطار ایست نیروهای بسیج قصد فرار داشتند که با شلیک گلوله افراد بسیج، یکی از مهاجمان از ناحیه پا زخمی و سپس دستگیر شد.⁽⁶⁾

در تهران هم یک موتورسوار بمبی آتش‌زا داخل مغازه سراجی در خیابان جمهوری اسلامی پرتاب کرد که با انفجار بمب و آتش‌سوزی، وسایل موجود در مغازه به‌طور کامل سوخت.⁽⁷⁾

به گزارش خبرگزاری پارس، 3 حادثه بمب‌گذاری نیز در اراک رخ داد که تلفات جانی نداشت، اما خسارت‌های مالی به بار آورد.

در اولین اقدام، انفجار بمبی دست‌ساز در یک مغازه شیشه‌بری در اراک سبب واردآمدن خسارت‌های مادی شد. ساعاتی بعد، بمبی دست‌ساز به منزل یکی از پاسداران این شهر پرتاب شد که خسارتی جزئی به بار آورد. در آخرین اقدام نیز بمبی با خرج مواد منفجره‌تی.ان.تی. و بمبی دست‌ساز در منزل دو نفر از افراد متعهد شهر منفجر شد که خسارت‌هایی جزئی به بار آورد.⁽⁸⁾

مسئول سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در استان گیلان به‌همراه 4 نفر دیگر از اعضای تشکیلات سازمان در این استان، با تلاش نیروهای سپاه پاسداران رشت شناسایی و دستگیر شد.

این فرد اهل قم بود و در این شهر سکونت داشت. وی پس از انقلاب به رشت نقل مکان کرد و در ستاد جنبش مجاهدین خلق استان، مشغول تعلیم آموزش‌های سیاسی و ایدئولوژیک به افراد سازمان شد. وی در بخش نظامی نیز فعالیت‌های مخفی خانه‌های تیمی و عملیات‌های نظامی سازمان را برنامه‌ریزی، طراحی و اجرا می‌کرد که یکی از موارد آن ترور شهید مهندس علی انصاری استاندار گیلان، بود.⁽⁹⁾

1) همان.

2) همان.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص4، ایلام - خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

4) همان، ص28، خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

5) سند شماره 57455 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مشهد به تهران (فرماندهی سپاه)، 14/5/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص4.

7) همان، ص9.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 138، 14/5/1360، صص 24 و 25، اراک - خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

9) روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص10؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص13.

مهندس علی انصاری ساعت 7 صبح روز دوشنبه 15 تیر 1360، درحالی‌که همراه معاون استانداری با ماشین شخصی خود و بدون محافظ عازم محل کار خود بود، در خیابان لاکانی (رشت) با مسلسل یوزی هدف سوءقصد دو موتورسوار قرار گرفت و براثر اصابت 11 گلوله به شهادت رسید. معاون استانداری نیز در این حادثه به‌سختی مجروح شد.⁽¹⁾

براساس رویکرد تبلیغاتی - عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که با هدف جلب نظر افکار عمومی جهانیان انجام می‌شود، امروز تعدادی از افراد سازمان مجاهدین خلق با همراهی عناصر وابسته به گروه‌های چپ، هم‌زمان در کانادا و چند شهر دیگر اروپایی، مبادرت به اشغال اماکن متعلق به جمهوری اسلامی ایران و برپایی راه‌پیمایی کردند.

این افراد برای اجرای برنامه‌هایشان امنیت کافی داشتند، طوری‌که در هیچ‌یک از اقداماتشان پلیس دخالتی نکرد و تنها پس از اتمام ماجرا وارد صحنه شد.

در یکی از این اقدامات، حدود 30 نفر از دانشجویان ایرانی مخالف جمهوری اسلامی وارد سفارت ایران در شهر اُتاوای کانادا شدند و حدود 2 ساعت و 30 دقیقه، این محل را اشغال کردند.

درنهایت، این افراد با توزیع اعلامیه‌هایی بین خبرنگاران که در آنها تأکید شده بود "دولت جمهوری اسلامی ایران از حمایت مردم برخوردار نیست"، به‌آرامی ساختمان سفارت را ترک کردند.

خبرگزاری فرانسه در گزارشی اعلام کرد: «این عده در پایان اشغال سفارت، معاون کاردار جمهوری اسلامی و 6 نفر کارمند و 2 ارباب‌رجوع را که به گروگان گرفته بودند، آزاد کردند.»⁽²⁾

همچنین حدود 200 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در نیویورک مقابل سازمان ملل، تظاهراتی برپا کردند. این افراد حمایتشان را از شورای ملی مقاومت (هم‌پیمانی بنی‌صدر و رجوی) اعلام کردند.⁽³⁾

در لندن هم حدود 20 دانشجوی ایرانی هوادار سازمان مجاهدین خلق در خیابانی نزدیک میدان ترافالکار واقع در مرکز شهر لندن - که مرکز تجمع توریست‌هاست - دست به تجمع زدند. این افراد با پخش اعلامیه و به‌دست‌گرفتن پلاکاردهایی علیه جمهوری اسلامی ایران، اعلام کردند که از امروز دست به اعتصاب غذای پنج‌روزه می‌زنند.

به گزارش خبرگزاری پارس، پلیس لندن با حمایت از این افراد، در پاسخ یکی از نمایندگان پارلمان این کشور که خواستار پراکنده‌کردن متحصنین شده بود، اعلام کرد: «این افراد تظاهرات آرام برپا کرده‌اند و راهی جز فرار از وطن را نداشته‌اند. اکنون که تمام امیدها را از دست داده‌اند، برای جلب توجه مردم و تحریک آنان، ناگزیر به اعتصاب غذا دست زده‌اند، لذا نباید اقدامی علیه آنان صورت گیرد.»⁽⁴⁾

در این تظاهرات‌ها برخی گروه‌های سلطنت‌طلب نیز حضور داشتند. خبرگزاری

1) روزنامه کیهان، 15/4/1360، ص16.

2) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص12؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص2 ضمیمه، رادیو لندن، 14/5/1360؛ و - همان، ص18، اتاوا - خبرگزاری فرانسه، 14/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص17، نیویورک - خبرگزاری فرانسه، 14/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، صص 15 و 16، لندن - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

آسوشیتدپرس دراین‌باره گزارش داد: «گروهی از دانشجویان سلطنت‌طلب در دفتر هواپیمایی ملی ایران در لندن تظاهراتی برپا کردند و به شعاردادن علیه رژیم فعلی ایران و نصب عکس‌هایی از رضا پهلوی بر روی دیوارها پرداختند. یکی از تظاهرکنندگان گفت پدرش در جریان به‌قدرت‌رسیدن رژیم فعلی کشته شد و از زمانی‌که شاهنشاهی از ایران رخت بربست، تجزیه ایران آغاز شد.»⁽¹⁾

این فعالیت‌ها درحالی انجام می‌شود که خبرگزاری فرانسه از پاریس گزارش داد: «اعضای حزب توده ایران در فرانسه، با انتشار بیانیه ای از مقامات فرانسه خواستند تدابیر لازم [را] برای جلوگیری از فعالیت‌هایی که علیه جمهوری اسلامی ایران صورت می‌گیرد، اتخاذ نمایند.»

در این بیانیه دلیل اصلی اقدامات عوامل گروه‌های مخالف علیه طرف‌داران انقلاب اسلامی ایران، ورود بنی‌صدر و رجوی به فرانسه بیان شده است.

خبرگزاری فرانسه در پایان افزود: «علی‌رغم حمایت حزب توده از مقامات ایرانی، بیانیه فوق خواهان استرداد بنی‌صدر نشده است.»⁽²⁾

محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، در نامه ای، محمدجواد باهنر را به‌عنوان نخست‌وزیر به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد.

در جلسه علنی امروز مجلس، نامه رئیس‌جمهور قرائت شد.⁽³⁾پس از قرائت متن نامه، رئیس مجلس شورای اسلامی درمورد شیوه رأی‌گیری مجلس برای انتخاب نخست‌وزیر گفت: «آئین‌نامه داخلی صراحت دارد که نامه رئیس‌جمهور در مجلس قرائت می‌شود و بحثی روی آن انجام نخواهد گرفت و [در] جلسه بعد که فردا خواهد بود، بدون بحث، با رأی مخفی، نسبت به نخست‌وزیر جدید رأی‌گیری به عمل خواهد آمد و در بین این دو جلسه، مجلس می‌تواند برای مشورت‌های خصوصی نمایندگان، یک جلسه غیررسمی غیرعلنی نیز داشته باشد» رئیس مجلس افزود: «در دستور فردا، فقط رأی‌گیری درمورد اظهار تمایل مجلس نسبت به آقای دکتر باهنر انجام خواهد شد.»⁽⁴⁾

حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی در سخنان پیش از دستور جلسه علنی امروز مجلس شورای اسلامی، با اشاره به ترورهای اخیر عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که همه اقشار جامعه؛ ازجمله افراد عادی کوچه و بازار را نیز شامل شده است، فرار بنی‌صدر و رجوی از ایران و ورود به خاک فرانسه را باعث افشای ماهیت تروریسم کور سازمان خواند.

وی گفت: «این‌گونه تروریسم کوری که امروز در ایران هست، هیچ‌وقت در هیچ نقطه دنیا

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص17، لندن - آسوشیتدپرس، 14/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص36، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 13/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص3.

4) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص2.

نبوده؛ حتی در لبنان و آقای بنی‌صدری که دو سال در ایران دم از حقوق بشر و آزادی و معیار آزادی و عدم خشونت زد، دو روز که از ایران فرار کرد و توانست با هواپیماربایی فرار کند، چیزی مثل این‌گونه حوادث را به‌عنوان یک اقدام انقلابی به دنیا معرفی [می]کند. البته، حسن این قضیه این است که ماهیت این گروه که دو سال از موضع مخالف‌خوانی برای جوان‌ها، پایگاه درست کرده بودند، روشن می‌شود و آینده ایران و نسل آینده و جامعه ما از شر اینها و از فریبی که داده بودند راحت می‌شود، منتها با این تبعات تلخ و چیزهایی که داریم می‌بینیم، خواهند گفت که اینها جواب آن اعدام‌هاست که بنی‌صدر هم گفته است، اما می‌دانید که برخوردهای نظام موقعی شروع شد که آقایان با کارد موکت‌بری و اسلحه سرد و گرم و با اعلان مبارزه مسلحانه، افتادند به جان مردم. آن روز شاید خیلی‌ها باور نمی‌کردند و شاید می‌گفتند این کاردها و اسلحه‌ها مال اینها نبود و این شلوغی‌ها مال اینها نبود یا اینها جوان‌اند، رئوف‌اند و فلان هستند و با این جنایتی که این روزها انجام داده‌اند، مطلب روشن شد.

شما را به خدا دیگر راهی در مقابل ملت ما غیرازاینکه با قاطعیت اقدام به قلع‌وقمع اینها بکند و جان این ملت را از شر اینها نجات دهد، باقی مانده است؟ چقدر دادگاه‌های انقلاب اعلامیه صادر کرد و پشت‌سرهم گفتند و نصیحت کردند که برگردید و نکنید، نزنید، شلوغ نکنید، سیاسی عمل کنید. همه این نصایح به باد رفت و آخرش اعلام مبارزه مسلحانه و اعمال تروریستی کردند و ماهیت خودشان را نشان دادند. حالا دیگر من فکر می‌کنم برای نیروهای امنیتی و دستگاه قضایی هیچ دلیلی باقی نمانده که به‌خاطر آن دست روی دست بگذارند و اجازه بدهند که این مردم رهگذر و غیرمسلح در خیابان‌ها و بازارها و مساجد و در خانه‌ها این‌گونه مورد هجوم و تجاوز قرار بگیرند.»⁽¹⁾

نشریات فرانسه امروز مدعی شدند، دولت این کشور که در روابط سیاسی‌اش با ایران دچار مشکلاتی شده است، با درنظر‌گرفتن مصالح این کشور، محدودیت‌هایی را در فعالیت‌های بنی‌صدر و رجوی اعمال کرده است.

روزنامه فیگارو (چاپ پاریس) در شماره امروز خود با درج مطلبی با عنوان "دولت فرانسه هرنوع مصاحبه با بنی‌صدر را ممنوع کرده است"، اعلام کرد: «دولت فرانسه تصمیم گرفت که مانع مصاحبه بنی‌صدر رئیس‌جمهور معزول و مسعود رجوی رئیس مجاهدین خلق، با روزنامه‌نگاران شود.» این روزنامه دلیل این اقدام فرانسه را چنین بیان کرد: «این تصمیم به‌علت مصاحبه‌هایی که بنی‌صدر با هفته‌نامه اشپیگل انجام داد، صورت گرفت. وی در این مصاحبه گفته بود تا چند ماه دیگر برای کمک به برانداختن رژیم [امام] خمینی به ایران باز خواهد گشت. بنی‌صدر در مصاحبه دیگری گفته است که طرف‌دارانش قصد دارند در هفته آینده دست به اعتصابات و تظاهرات بزنند

1) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص9.

و به‌موازات آن، مجاهدین خلق - که از او حمایت می کنند - مصمم هستند که همکاران نزدیک [امام] خمینی را از میان بردارند. از طرف دیگر، سرنوشت فرانسویان مقیم ایران - که حدود 140 نفر هستند - سبب شد که وزارت خارجه فرانسه این دستور را صادر کند.»⁽¹⁾

خبرگزاری فرانسه نیز اعلام کرد: «نیروهای امنیتی فرانسه در ویلای دکتر کاظم رجوی برادر مسعود رجوی، تقویت شده‌اند و خیابان‌های اطراف آن از همه سر، بسته شده است و یک صف از ژاندارم از آنجا حفاظت می‌کند و از کسانی که بخواهند از آنجا عبور کنند جلوگیری به عمل می‌آید و چند نفر، مأمور یادداشت شماره اتومبیل‌هایی هستند که از آنجا می‌گذرند. این تدبیر از زمانی‌که وزارت خارجه فرانسه تصمیم گرفت هرگونه تماس بنی‌صدر و رجوی با خبرنگاران را قطع کند، شدیدتر شده است.»⁽²⁾

روزنامه گاردین (چاپ لندن)، این اقدام فرانسه را گامی درجهت کاهش تنش در روابط با ایران دانست و نوشت: «ممنوعیت درمورد بنی‌صدر، تشنجات را تخفیف می‌دهد، درحالی‌که رئیس‌جمهور پیشین ایران بیش‌ازپیش تحت نظر قرار گرفته است، شنبه گذشته کشتی‌های جنگی خریداری‌شده پیش از انقلاب، عازم ایران شدند.»⁽³⁾

اتخاذ این تصمیم و اعلام آن که بیشتر با درنظرگرفتن وضعیت فرانسویان مقیم تهران انجام شد، واکنش بنی‌صدر و رجوی را در پی داشت.

ابوالحسن بنی‌صدر در مصاحبه با روزنامه انگلیسی ساندی تایمز با ادعای اینکه اولاف پالمه نماینده دبیرکل سازمان ملل، برای رفتن به سوئد و پرونو کرایسگی صدراعظم اتریش از وی برای رفتن به کشورهایشان دعوت کرده‌اند، نارضایتی‌اش را از موضع فرانسه اعلام کرد.⁽⁴⁾

مسعود رجوی نیز مدعی شد مقامات فرانسه با حیله وی را به امضای موافقت‌نامه ای مبنی‌بر شرکت‌نکردن در فعالیت‌های سیاسی واداشته‌اند و وی قادر به خواندن و نوشتن زبان فرانسه نیست.⁽⁵⁾

پس از انتشار این سخنان، اولاف پالمه بی‌درنگ، ادعای بنی‌صدر را مبنی‌بر دعوت از وی برای مسافرت به سوئد تکذیب کرد.⁽⁶⁾وزارت امور خارجه سوئد نیز اعلام کرد که چون دولت فرانسه قبلاً به وی پناهندگی سیاسی داده است، این کشور به وی پناهندگی نخواهد داد.⁽⁷⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص9 ضمیمه، رادیو ایران، 13/5/1360.

2) همان، ص30، پونتواز - خبرگزاری فرانسه، 13/5/1360.

3) همان، ص34، لندن - خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

4) روزنامه کیهان، 13/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص34، لندن - خبرگزاری پارس، 13/5/1360.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 137، 13/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 13/5/136.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، ص5 ضمیمه، رادیو کلن، 13/5/1360.

یکی از مشاوران صدراعظم اتریش نیز اعلام کرد که کشورش حاضر است به بنی‌صدر پناهندگی سیاسی بدهد، اما به وی اجازه فعالیت‌های سیاسی نخواهد داد.⁽¹⁾-⁽²⁾

1) این اظهارنظر با مخالفت برخی جناح‌های سیاسی مخالف دولت اتریش مواجه شد؛ ازجمله "حزب خلق" اتریش با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که بنی‌صدر باید از آمدن به اتریش منصرف شود، چراکه مشکلاتی که به‌دلیل حضور وی در فرانسه به وجود آمده است، بیانگر این موضوع است که اقامت او در اتریش امنیت داخلی این کشور را به خطر خواهد انداخت. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 137، 14/5/1360، صص33-32، وین - خبرگزاری رویتر، 13/5/1360)

2) همان، ص6 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 13/5/1360.

روزشمار جنگ چهارشنبه 14 مرداد 1360 4 شوال 1401 5 اوت 1981

افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در روانسر، ارومیه و محور ارومیه - مهاباد، دست به اقداماتی زدند که براثر آن چند تن شهید شدند و خسارت‌هایی به بار آمد.

نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران به مقر نیروهای جمهوری اسلامی در پایگاه درهریان در شمال‌شرقی روانسر حمله کردند. در این تهاجم که حدود 2 ساعت طول کشید، 3 نفر از نیروهای پایگاه به شهادت رسیدند. 3 نفر از مهاجمان نیز کشته و 6 نفر از آنان مجروح شدند. مهاجمان روز قبل نیز به این پایگاه حمله کرده بودند.⁽¹⁾

همچنین گروه دیگری از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب، در تپه جعفرآباد واقع در منطقه سه‌راهی بوکان در محور ارومیه - مهاباد، با بستن جاده، به تفتیش خودروهای مردم پرداختند. درپی این اقدام، تعدادی از نیروهای سپاه پاسداران و ارتش برای مقابله با این افراد به منطقه اعزام شدند که در درگیری ایجادشده میان دو طرف، 2 نفر از افراد ضدانقلاب کشته و بقیه متواری شدند. از این افراد تعدادی ماسک ضدگاز، یک اسلحه انفرادی و چند کتاب کمونیستی به جا ماند.⁽²⁾

همچنین چند فرد مسلح در ارومیه، تراکتور جهاد سازندگی این شهر را نزدیک معدن گچ در حوالی روستای خانقاه سرخ از توابع ارومیه، ربودند.

یک دستگاه کمپرسی جهاد سازندگی مهاباد هم به کمین عناصر مسلح در ارومیه افتاد. این افراد قصد ربودن کمپرسی را داشتند، ولی راننده با واکنش سریع موفق به عبوردادن کامیون از میان آنان شد و از دست آنان گریخت.⁽³⁾

با تلاش نیروهای سپاه پاسداران غرب کشور، مقداری مهمات کشف و ضبط شد و یک روستا در دیواندره از وجود نیروهای مسلح ضدانقلاب پاک‌سازی گردید.

واحد انتظامات سپاه پاسداران غرب کشور در سرپل ذهاب، گزارشی مبنی‌بر وجود مهمات در

1) سند شماره 51601 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه)، 16/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص14؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص22.

2) سند شماره 51584 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 15/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص2.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، صص 3 و 4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

یک منزل دریافت کرد و پس از بازرسی محل، مقداری مهمات به این شرح کشف و ضبط شد:

24 گلوله آر.پی.جی7، 42 گلوله از انواع گلوله‌های خمپاره، 34 مین ضدنفر، 42 پوند مواد منفجره تی.ان.تی. و مقداری دینامیت و وسایل انفجاری.⁽¹⁾

روستای افراسیاب از توابع دیواندره نیز پس از 18 ماه حضور گروه‌های مسلح غیرقانونی، بدون درگیری پاک‌سازی شد.⁽²⁾

صبح امروز، دکتر حسن آیت نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی، هنگام خروج از منزل، هدف سوءقصد 4 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و براثر اصابت 2 گلوله به سرش، به شهادت رسید.⁽³⁾

در این حادثه، 2 محافظ نماینده تهران که مجروح شده بودند، به بیمارستان منتقل شدند و تحت عمل جراحی قرار گرفتند.

D284

یکی از مسئولان کمیته منطقه 5 تهران دراین‌باره گفت: «در این حادثه، مهاجمین که 4 نفر (3 مرد و یک دختر) و مسلح به یوزی و ژ3 بودند، از دقایقی قبل از خروج دکتر آیت، در کوچه افشار منشعب از خیابان سی‌متری نارمک حضور داشتند. مردها لباس یکسره مکانیکی پوشیده بودند و قبل از حمله به‌بهانه تعمیر، مشغول بررسی اتومبیل خود بودند و بنا به اظهار همسایه‌ها، این افراد از مدت‌ها قبل، این منزل را تحت نظر داشتند و رفت‌وآمد دکتر آیت را کنترل می‌کردند.»⁽⁴⁾

فرزند شهید آیت نیز درباره چگونگی وقوع حادثه گفت: «مانند روزهای گذشته، من قبل از خروج پدرم از خانه، بیرون رفتم و با اطمینان از اینکه کسی در کوچه نیست به خانه برگشتم و موضوع را به اطلاع محافظین پدرم رساندم. پس از آن، پدرم به‌همراه دو تن از محافظینش از منزل خارج و سوار ماشین شدند و راننده پدرم نیز از منزل خارج و یکی از محافظین درحال بستن درب منزل بود که یک بنز شیری‌رنگ با سه سرنشین مسلح و به‌آرامی ازطرف میدان 48 نارمک، وارد کوچه شد و یکی از سرنشینان آن

1) سند شماره 286007 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد انتظامات به فرمانده ستاد عملیاتی، 14/5/1360، صص 1 و 2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، ص22، 15/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص14.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص24، خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص2.

از اتومبیل پیاده و به‌سوی ماشین حامل پدرم اقدام به تیراندازی کرد که ایشان بلافاصله شهید شد.»

وی همچنین ادامه داد: «محافظان پدرم که موفق به هیچ‌گونه عکس‌العملی نشده بودند نیز مجروح گردیدند و مهاجم بلافاصله سوار ماشین شد و پس از بستن رگبار دیگری به‌سوی ماشین، [مهاجمان] با سرعت ازسوی دیگر کوچه که به انتهای خیابان سی‌متری نارمک راه دارد، گریختند.»⁽¹⁾

ساعتی پس از این حادثه، هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، در سخنان پیش از دستور مجلس با اشاره به ترور شهید آیت گفت: «ضدانقلاب قصد دارد هرچه بتواند در این آخرین لحظات زندگی خود از ما قربانی بگیرد. نمایندگان مجلس شورای اسلامی از مواردی هستند که ضدانقلاب کوشش می‌کند آنان را از میان بردارد و گرچه ما آماده شهادت هستیم، اما حداکثر حفاظت ضرورت دارد و مسئولان حفظ امنیت باید بر کوشش خود بیفزایند و خود نمایندگان نیز مراقبت بیشتری اعمال کنند.»⁽²⁾

مشکل هم اینجاست که مجاهدین، سال‌ها به‌عنوان نیروی خودی در بین ما بوده‌اند و اطلاعات کامل از وضع ما و موقعیت افراد و راه وصول به آنها را در اختیار دارند و بعد از انقلاب، عوامل خود را به‌طور ناشناس در خیلی جاهای حساس نفوذ داده‌اند. امروز همه تلفن‌ها، حاکی‌از خشم مردم نسبت به ضعف کنترل امنیتی ما بود.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران، (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص192)

-⁽³⁾

در اقدامات امروز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، یک نفر در تهران به شهادت رسید و 3 نفر در اراک، مشهد و اصفهان مجروح شدند.

در تهران، 2 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق به‌قصد ترور یکی از اعضای سپاه پاسداران در یکی از خیابان‌های تهران، نارنجکی را به‌سوی وی پرتاب کردند که با واکنش به‌موقع این پاسدار و قرارگرفتنش در جوی آب، انفجار نارنجک آسیبی به وی نرساند، اما ترکش نارنجک سبب شهادت یک رهگذر شد.⁽⁴⁾

در اراک نیز چند فرد مسلح موتورسوار، دوچرخه سازی به نام اصغر هزاوه معروف به اصغر دوچرخه‌سوار را در مقابل مغازه‌اش ترور کردند. از 6 گلوله ای که به‌طرف این فرد شلیک شد، 2 گلوله به سینه و بازوی وی اصابت کرد. با حضور به‌موقع مردم، وی به بیمارستان منتقل شد و تحت درمان قرار گرفت.⁽⁵⁾

در حادثه مشابهی در اراک، دو موتورسوار مسلح به یکی از افراد متعهد شهر در مقابل بیمارستان

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 138، 14/5/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

2) آقای هاشمی در یادداشت‌های امروز خود در کتاب عبور از بحران، درباره ترور آیت نوشته است: «خبر رسید که دکتر حسن آیت را ترور کرده‌اند و شهید شده است و دو پاسدارش مجروح [شده‌اند]. خیلی متأثر شدیم و مردم عصبانی و حق دارند، زیرا هر روز تعدادی از شخصیت‌های نامدار انقلاب ترور و شهید می‌شوند و اگر مدتی دیگر به همین منوال باشد، از نیروهای انقلابی سابقه‌دار کسی نمی‌ماند.

3) روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص1.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 140، 17/5/1360، ص20، 16/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص13؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 16/5/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 16/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 15/5/1360، ص16، اراک - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

قدس حمله کردند که به‌دلیل عجله بسیار نتوانستند کاری انجام دهند و به‌سرعت از محل گریختند.⁽¹⁾

اقدام دو موتورسوار مسلح در ترور حجت‌الاسلام فرزانه یکی از روحانیون برجسته مشهد نیز ناکام ماند. این دو نفر ساعت 13:15 امروز، در میدان سیزده طلاب به‌طرف حجت‌الاسلام فرزانه تیراندازی کردند که تیرهایشان به وی اصابت نکرد و با تیراندازی متقابل آقای فرزانه، مهاجمان ناگزیر از محل درگیری گریختند و این سوءقصد ناکام ماند.⁽²⁾

همچنین یک میوه‌فروش - که از افراد متعهد مشهد بود - در سه‌راهی جم هدف سوءقصد قرار گرفت و 3 تیر - که از یک کلت شلیک شده بود - به کتف وی اصابت کرد. مردم وی را به بیمارستان امام رضا(ع) منتقل کردند، ضارب نیز متواری شد.⁽³⁾

در اصفهان نیز نیروهای گشت سپاه به یک موتورسیکلت تریل دستور توقف دادند، اما قبل از آنکه بتوانند سرنشینانش را بازرسی کنند، آنان به‌سوی نیروهای گشتی تیراندازی کردند و گریختند. در این حادثه یکی از عابران هدف گلوله سرنشینان موتور قرار گرفت و زخمی شد.⁽⁴⁾

در پرتاب انواع بمب به منازل و محل کار افراد متعهد و طرف‌دار انقلاب و نظام در مشهد، بجنورد، بیرجند، شیراز، نیشابور و بروجرد، چند تن مجروح شدند و خسارت‌هایی به بار آمد. تعدادی از افراد ضدانقلاب نیز در شیراز و بروجرد دستگیر شدند.

ساعت 6 صبح، 2 بمب دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد شهر مشهد در خیابان عدالت، پرتاب شد که موجب آتش‌سوزی شد. این آتش‌سوزی با کمک مردم مهار شد.⁽⁵⁾

در اقدام دیگری بمبی دست‌ساز به منزل یکی از نیروهای جهاد سازندگی بجنورد پرتاب شد که خسارتی به بار نیاورد.⁽⁶⁾

در بیرجند هم دو موتورسوار بمبی دست‌ساز را به منزل دادیار دادسرای انقلاب اسلامی بیرجند پرتاب کردند، اما به‌دلیل عجله و بی‌دقتی در پرتاب، بمب به دیوار منزل برخورد کرد و در کوچه منفجر شد. این افراد که نتوانستند عملیاتشان را اجرا کنند، با به‌جاگذاشتن 2 بمب دست‌ساز دیگر از محل حادثه گریختند.

در شیراز، دو موتورسوار ساعت 5:30 صبح، بمبی آتش‌زا به منزل یکی از نیروهای فعال سپاه در این شهر پرتاب کردند که سبب آتش‌سوزی شد. درنهایت، همسایگان آتش را خاموش کردند و خسارت کمی به بار آمد.⁽⁷⁾

در نیشابور هم پرتاب یک بمب آتش‌زا سبب آتش‌سوزی و واردشدن خسارت به مغازه پلاستیک‌فروشی یکی از اعضای بسیج شهر شد.⁽⁸⁾دلیل وسعت‌یافتن حریق، وجود چند بشکه تینر در این مغازه بود. هنگام اجرای عملیات اطفای حریق، 2 تن از مأموران آتش‌نشانی دچار گازگرفتگی شدند و یک نفر نیز مجروح شد که هر 3 به اورژانس منتقل شدند.⁽⁹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، صص 29 و 30، مشهد - خبرگزاری پارس، 15/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص10؛ و - سند شماره 57455 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مشهد به تهران (فرماندهی سپاه)، 14/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 57455 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) سند شماره 57456 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اصفهان به تهران (اطلاعات سپاه)، 14/5/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 57455 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص24، مشهد - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 16/5/1360، ص16، مشهد - خبرگزاری پارس، 16/5/1360؛ و - سند شماره 51580 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به تهران (فرماندهی سپاه)، 15/5/1360، سند تک‌برگی.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 16/5/1360، ص17، مشهد - خبرگزاری پارس، 16/5/1360.

9) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، صص 13 و 14، تهران - خبرگزاری پارس، 15/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

در بروجرد، 2 بمب دست‌ساز به داخل منزل یکی از افراد شهر پرتاب شد که خسارتی جزئی به بار آورد، اما تلفات جانی نداشت.⁽¹⁾

همچنین عصر امروز در شیراز، 2 نفر از هواداران فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که مسلح به کلت و سوار بر موتور در سطح شهر درحال تردد بودند، با کمک مردم و نیروهای شهربانی دستگیر شدند.⁽²⁾شب‌هنگام نیز گروه گشتی جهاد سازندگی 2 نفر از عاملان پرتاب نارنجک را در بروجرد دستگیر کردند.⁽³⁾

محمدجواد باهنر با کسب آرای اکثریت نمایندگان مجلس، نخست‌وزیر ایران شد.

D287

مجلس شورای اسلامی ساعت 10:45 صبح امروز، پس از بررسی پیشنهاد روز گذشته رئیس‌جمهور در معرفی محمدجواد باهنر به سمت نخست‌وزیری ایران در یک جلسه غیرعلنی غیررسمی، جلسه ای علنی تشکیل داد و درباره نخست‌وزیر پیشنهادی رأی‌گیری کرد.

در این جلسه، از مجموع 168 نماینده حاضر، 130 نفر به نخست‌وزیری باهنر رأی موافق؛ 14 نفر رأی مخالف و 24 نفر رأی ممتنع دادند و بدین‌ترتیب محمدجواد باهنر از امروز به‌طور رسمی نخست‌وزیر دولت آقای رجایی معرفی شد.⁽⁴⁾

در این جلسه، رئیس مجلس اعلام کرد که 29 نفر از نمایندگان مجلس که در انتخابات میان‌دوره ای مجلس در روز 2 مرداد 1360، به مجلس راه یافته‌اند⁽⁵⁾، به‌دلیل آنکه هنوز اعتبارنامه‌هایشان تصویب نشده است و نمی‌توانند در رأی‌گیری شرکت کنند، در نامه ای یادآور شده‌اند که نخست‌وزیری آقای باهنر را تأیید می‌کنند.⁽⁶⁾

درپی چند انفجار مهیب به‌ویژه در تهران و کرمانشاه و کشته‌شدن تعدادی از مردم در این شهرها و ادامه‌یافتن ترورهای کور و بی‌هدف مردم کوچه و خیابان به‌دست گروه‌های مسلح ضدانقلاب؛

به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در نامه ای سرگشاده

1) سند شماره 328953 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به استانداری لرستان، 15/5/1360، ص1.

2) سند شماره 51580 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 15/5/1360، ص2.

4) روزنامه کیهان، 14/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص24، خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

5) 27 نماینده از نمایند‌گانی که در انتخابات میان‌دوره‌ای به مجلس راه یافتند، جایگزین نمایندگانی شدند که در حادثه انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری در تاریخ 7 تیر1360 به شهادت رسیدند.

6) روزنامه اطلاعات، 15/5/1360، ص3.

خطاب به شورای‌عالی قضایی، قاطعیت بیشتر این شورا و مجموعه دستگاه قضایی کشور را در برخورد با عاملان ترورها و بمب‌گذاری‌ها و اقدامات خرابکارانه خواستار شد.

در قسمت‌هایی از این نامه که خبرگزاری پارس آن را منتشر کرده، آمده است: «پس از برکناری بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا جبهه متحد ضدانقلاب با ترکیبی ناهمگون از لیبرال‌های سازش‌کار به سرکردگی بنی‌صدر خائن و چپ‌گرایان امریکایی به رهبری منافقین و پیکاری‌های خونخوار ضدخدا و خلق، روی جنایتکاران تاریخ چون هیتلرها و چنگیزها و مافیا را سفید کردند. 72 نفر از بهترین فرزندان اسلام و در رأس آنها شهید مظلوم آیت‌الله دکتر بهشتی را با آن وضع فجیع شهید نمودند. رئیس دادگاه‌های انقلاب مرکز را مورد هجوم قرار دادند. رئیس زندان اوین را به شهادت رساندند. قضات شرع و دادستان‌های انقلاب مورد هجوم [قرار گرفتند] و بعضاً به شهادت رسیدند. اماکن عمومی و مراکز امن چون بیمارستان‌ها و مساجد و منازل مسکونی نیز مورد حمله قرار گرفت. عابران بی‌گناه، نمایندگان مجلس، کاندیداهای نمایندگی و ریاست‌جمهوری و بچه‌های خردسال مقتول و مجروح گردیدند. بمب‌گذاری، پرتاب نارنجک و کوکتل مولوتف امنیت را از همه مخصوصاً افراد روحانی و خدمتگزار و مسئولین سلب کرده است.

... ما به دادسراهای انقلاب و قوای انتظامی جداً معترضیم که چرا این گروه‌های منافق و کافر را حداقل از اوایل انقلاب، شناسایی نکرده و چنانچه شاید و باید به کمک مردم انقلابی مسلمان همیشه حاضر در صحنه از این جنایات پیشگیری به عمل نیامده است و چرا اکنون هم از این شخصیت‌ها حفاظت لازم به عمل نمی‌آید و تروریست‌ها آزادانه جنایت می‌کنند و فرار می‌نمایند؟ چرا قوای انتظامی و دادسراهای انقلاب با یاری و همکاری شدید ملت مسلمان خانه‌به‌خانه در شهرها و قصبات به‌دنبال خرابکاران و تروریست‌ها نمی‌روند. مسئله موجودیت اسلام عزیز است. مسئله ذخائر شخصیتی کشور اسلامی است.

... باید گروه ویژه‌ای با قدرت کامل به دستگیری و سرکوب این جانیان تاریخ بپردازند و تا صبر مردم مسلمان در ازدست‌دادن عزیزان خود برای سرکوب مزدوران کثیف صهیونیزم بین‌المللی لبریز نشده و خدای‌ناکرده این خشم دامن‌گیر مسئولین امنیتی و قضایی مملکت نشده، اقدامات لازم را به عمل آورده و به خواسته واقعی مردم رنج‌کشیده مسلمان جامه عمل بپوشانید.»⁽¹⁾

افزایش ترورها و دیگر اقدامات گروه‌های مسلح ضدانقلاب، به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، در سراسر کشور، ضرورت وجود یک سازمان اطلاعاتی منسجم و کارآمد را روزبه‌روز آشکارتر می‌کند.

روزنامه اطلاعات امروز، در مقاله ای این مهم را یادآور شده و نوشته است: «از همان اوان انقلاب، کلیه نیروهایی که متعهد به سازماندهی و تشکیلات بودند، می‌دانستند که ضدانقلاب

چپ و چپ‌نما و منافقین دست به سازماندهی تشکیلاتی برای مقابله با انقلاب خواهند زد،

1) همان، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 138، 14/5/1360، صص 14 و 15، قم - خبرگزاری پارس، 14/5/1360.

ولی از آنجا که بدبختانه ما عادت کرده‌ایم که علاج واقعه را بعد از وقوع می‌کنیم، آن‌قدر دست روی دست گذاشتیم تا اینکه دشمن وقتی‌که کاملاً خود را تجهیز کرده، به مقابلة رودررو با انقلاب برخاست [درصدد چاره‌جویی برآییم.]

آنچه که مدنظر است این است که ما در مقابل این تجهیز دشمن دست روی دست گذاشتیم و اگر یک سازمان اطلاعاتی قوی داشتیم، کلیه نیروهای ضدانقلاب همچون مهره‌هایی کاملاً در کف دستمان بود و هنگامی‌که آنان شروع عملیات نظامی خود را اعلام می‌کردند، با یک تهاجم سراسری (آن‌هم با دلیل کاملاً مشروع) دشمن را درجا خلع سلاح و سرکوب می‌کردیم، ولی از آنجا که ضعیف بودیم ضایعاتی را متحمل شدیم.

دراین‌مورد، مع‌الأسف دشمن ما را مرتب خلع سلاح می‌کرد، با پیش‌کشیدن مسائلی همچون "ساواک" مانع برقراری یک دستگاه اطلاعاتی قوی در نظام جمهوری اسلامی می‌شد؛ یعنی عملاً با عملیات روانی ما را شکست می‌داد؛ درحالی‌که همه می‌دانستیم که داشتن یک دستگاه اطلاعاتی لازمه بقای یک نهضت و انقلاب است، ولی تحت‌تأثیر همین القائات دشمن، چنان‌که لازم بود برای این طرح مایه نمی‌گذاشتیم و درحالی‌که دشمن با این حیله ما را خلع سلاح می‌کرد، خود دست به تجهیز قوی‌ترین سیستم اطلاعاتی زده بود.»⁽¹⁾

در ادامه مطلب، نویسنده به بررسی رهنمودهای امام درباره نقش مردم در حفظ امنیت کشور می‌پردازد و آن را تاحدی جبران‌کننده کم‌توجهی به این مهم می‌داند و می‌نویسد: «امام تشکیل نیروی اطلاعاتی را صادر کرد و چنین فرمود:"ملت ما امروز تکلیفش این است که تمام افراد ملت چشم و گوششان را باز کنند و رفت‌وآمدهای اینها را کنترل کنند. اگر نشست ملت که برای او پاسدارها فقط، کمیته‌ها فقط، دولت فقط انجام وظیفه بدهد، این اشتباه است." و این چنین است که امام هشدار داده و همه را از خواب شیرین و بی‌خطربودن ضدانقلاب داخلی بیرون می‌کشد؛ به‌خصوص این یک هشداری است به مسئولین که آموزش‌های لازم را برای تشکیل یک سازمان اطلاعاتی مردمی به امت شهیدپرور بدهند، چنانچه امام می‌فرماید:"همه افراد الآن موظف‌اند به اینکه این مسائل را تعقیب کنند. ... تکلیف ملت ما این است که تمامشان توجه کنند که این خرابکارها را شناسایی کنند. امروز باید همه شما سازمان اطلاعات باشید. از اجزای سازمان اطلاعات باشید. ما نباید بنشینیم و تماشاچی باشیم. ما باید فعالانه عمل بکنیم." این فرموده امام را مردم و مسئولین باید به‌مثابه یک فتوای شرعی در نظر بگیرند و دقیقاً اجرا نمایند.

در پایان، نویسنده تأکید می‌کند: «باید فتوای امام درمورد تشکیل سازمان اطلاعاتی مردمی مد‌نظر مسئولین قرار گیرد و برای این کار برنامه ای تنظیم کنند؛ برنامه ای مدون و اصولی. در این برنامه یکی از مهم‌ترین مسائل باید آموزش اطلاعاتی مردم باشد. بقیه را خود مسئولین بهتر

می‌دانند چه کنند.»⁽²⁾

1) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، ص10.

2) روزنامه اطلاعات، 15/5/1360، ص6.

روزنامه اطلاعات در شماره امروز خود در مطلب دیگری بر نقش مردم در حفظ انقلاب و ضرورت آموزش آنان در عملیات‌های نظامی علیه گروه‌های مسلح ضدانقلاب، به‌ویژه در شناسایی خانه‌های تیمی آنان تأکید کرد.

توجه خاص روزنامه بیشتر از این جهت مهم است که با ورود بعضی گروه‌ها، به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به فاز نظامی و اقدامات مسلحانه، امنیت "خانه‌های تیمی" برای تداوم حیات عناصر باقیمانده و استمرار ترورها و عملیات‌های نظامی برای آنان بسیار حائز اهمیت و حیاتی است؛ بنابراین، حضور فعال مردم عاملی تأثیرگذار در شناسایی و معرفی این خانه‌ها است که قابلیت‌های اطلاعاتی ارگان‌های نظام را در مهار و کنترل این عناصر این گروه ها افزایش می‌دهد.

در مقدمه این مطلب آمده است: «یکی از اهدافی که تروریسم در جامعه انقلابی ما دنبال می‌کند، سوق‌دادن انقلاب اسلامی به‌سوی یک حاکمیت پلیسی و به‌وجودآوردن شرایطی است که بین مسئولین و مردم جدایی افکند.

اگرچه داشتن یک سازمان اطلاعاتی منضبط، اسلامی و انقلابی برای سرکوب توطئه‌های ضدانقلاب به‌هیچ‌وجه محل تردید نبوده و نمی‌تواند باشد، اما به‌لحاظ دقت و ظرافت خاصی که مسئله می‌طلبد، حتی‌الامکان باید از شیوه‌هایی کمک گرفت که اولاً ضعیف‌ترین احتمالات را در افتادن به دام توطئه‌های دشمن در بر داشته و ثانیاً در سرکوبی ضدانقلاب قوی‌تر و سریع‌تر عمل کند. دراین‌رابطه هیچ جریانی کاراتر و مؤثرتر از همیاری و همکاری مردم نیست و از همین‌جاست که می‌بینیم امام از خود مردم می‌خواهد که "سازمان اطلاعات" باشند.

در ماه‌های اخیر، تنها کافی است که تیتر روزنامه‌ها را درمورد کشف خانه‌های تیمی از نظر گذرانده و یا اخبار رادیو و تلویزیون را در موارد فوق در ذهنمان مرور کنیم؛ همه‌جا، جاپای همکاری مردم دیده می‌شود. این مسئله را حتی در لابه‌لای سطور اعلامیه‌ها و بیانیه‌های گروهک‌های تروریست که در آن مردم اغفال‌شده (!) را به عدم دخالت (!) در این‌گونه کارها دستور داده و تهدید به ترور می‌کنند نیز می‌توان مشاهده کرد و از جهاتی می‌توان فهمید که کمک مردم در این موارد چقدر مؤثر بوده است؛ به‌خصوص در جریان اوج‌گیری فعالیت‌های مسلحانه و تروریستی گروهک‌های منافق و محارب و بالاخص بعد از فاجعه شوم و ننگین 7 تیر که منجر به شهادت بیش از 72 تن از یاران امام گردید، همکاری وسیع مردم در کشف خانه‌های تیمی به‌طور چشمگیری افزایش یافته و در مواردی منجر به لورفتن قسمت‌های وسیع و مهمی از شبکه‌ها مخفیگاه‌ها و انبارهای گروه‌ها و سازمان‌های مزبور و نیز دستگیری افراد و کادرهای مهمی از آنها شد.

این حضور هرچه سازمان‌یافته‌تر و منظم‌تر انجام گیرد، سرعت تحولات و پیشرفت‌ها و غلبه

بر مشکلات نیز افزون می‌شود.

به‌طور مثال، اگر درزمینه همین کشف خانه‌های تیمی، آموزش‌های تئوریک و عملی لازم به

مردم داده شود و مردم را بتوان حول بسیج مساجد متشکل و سازمان‌یافته نمود، میزان دستگیری‌های افراد ضدانقلاب و کشف مراکز فساد و توطئه آنان به‌مراتب بیشتر و درصد خطاها و خطرات برای جبهه انقلاب کمتر و کمتر خواهد شد.»

در شرح این مطلب نیز موضوعاتی؛ ازجمله خصوصیات خانه‌های تیمی، پوشش حفاظتی خانه‌های تیمی، رفتار افرادی که در خانه‌های تیمی حضور دارند، مشخصات عمومی این افراد، چگونگی رفت‌وآمد به این خانه‌ها، کنترل خانه‌های تیمی از خارج خانه، رمز شناسایی افراد خانه‌های تیمی و... مطرح شده است.⁽¹⁾

پس از رد درخواست ایران مبنی‌بر استرداد بنی‌صدر ازسوی دولت فرانسه، رابطه سیاسی ایران و فرانسه وارد مرحله جدید و پرتنشی شد.

صبح امروز، سفیر فرانسه در تهران به وزارت امور خارجه فراخوانده و از وی که به‌همراه رئیس بخش خاورمیانه‌ای وزارت امور خارجه فرانسه در محل وزارتخانه حضور یافته بود، خواسته شد ظرف سه روز، ایران را ترک کند. سخنگوی این وزارتخانه درباره دلیل اقدام جمهوری اسلامی گفت: «دولت فرانسه علی‌رغم وجود قرارداد استرداد مجرمین بین دو کشور، به بنی‌صدر و رجوی که دستشان به خون صدها نفر آلوده است و ازسوی محاکم ایران تحت پیگرد می‌باشند، پناهندگی سیاسی داده است و به درخواست ایران مبنی‌بر استرداد این دو تروریست پاسخ مناسب نگفته است.»⁽²⁾

از سوی دیگر، دولت فرانسه نیز معاون بخش خاورمیانه ای وزارت امور خارجه این کشور را راهی ایران کرد تا مقامات وزارت امور خارجه ایران را از تصمیم دولت متبوعش مبنی‌بر خارج‌کردن اتباع فرانسوی از ایران و فراخواندن سفیر فرانسه به کشورش آگاه کند.⁽³⁾

پس از این تصمیم، دولت فرانسه، اطلاعیه کاخ الیزه را مبنی‌بر درخواست از فرانسویان مقیم تهران برای ترک ایران ازسوی رئیس‌جمهور فرانسه منتشر کرد. در این اطلاعیه آمده است: «علی‌رغم مواضع اولیه و احتیاط‌آمیز مقامات فرانسه مبنی‌بر عدم استرداد [بنی‌صدر]، طی روزهای اخیر، تظاهراتی در مقابل سفارت فرانسه در تهران روی داد که ادامه آن ممکن بود به حوادثی علیه جان اتباع فرانسه در این کشور منجر شود. ازاین‌رو، ریاست‌جمهور مصمم شد ضمن دعوت فرانسویان مقیم ایران به بازگشت به وطن، سفیر این کشور در تهران را نیز به انجام مشورت با پاریس فراخواند.»⁽⁴⁾و در غیبت وی اداره سفارت فرانسه در ایران توسط اعضای سیاسی کاهش‌یافته، انجام خواهد شد. مقامات ایرانی نیز توسط یکی از نمایندگان ریاست‌جمهوری از این تصمیم مطلع شده‌اند.⁽⁵⁾

باوجود درخواست رسمی ایران برای استرداد بنی‌صدر، خبرگزاری‌ها از رد درخواست ایران

ازسوی فرانسه خبر دادند؛ ازجمله رادیو کلن به نقل از وزیر امور خارجه فرانسه اعلام کرد که وزیر امور خارجه فرانسه خواسته دولت ایران را رد کرده است.⁽⁶⁾

1) روزنامه اطلاعات، 14/5/1360، صص 9 و 5.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 15/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 15/5/1360، ص16.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، ص10، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 15/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 138، 15/5/1360، ص10، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 14/5/1360.

5) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 10، 19/6/1360، ص23، گزارش هفتگی مطبوعات بلژیک، 16/5/1360.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 134، 11/5/1360، ص20 ضمیمه، بخش عربی رادیو کلن، 10/5/1360.

روزشمار جنگ پنجشنبه 15 مرداد 1360 5 شوال 1401 6 اوت 1981

نیروهای سپاه پاسداران پاوه با هماهنگی و حمایت توپخانه ارتش جمهوری اسلامی ایران در یک عملیات چریکی در ارتفاعات کل هراتی، به محل تجمع نیروهای عراقی حمله کردند.

در این عملیات که به نام شهید آیت⁽¹⁾نام‌گذاری و بعد از شناسایی دقیق محل استقرار دشمن با حمایت آتش توپخانه اجرا شد، 50 عراقی کشته و 2 نفر از آنان اسیر شدند.

در پایان عملیات، نیروهای خودی درحالی‌که یک نفر از آنان مجروح شده بود به پایگاه خود بازگشتند.⁽²⁾

در آستانه اولین سالگرد حمله ارتش عراق به ایران، اداره وظیفه عمومی ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران با انتشار اطلاعیه‌هایی همه مشمولان متولد سال‌های 1337 و 1338 را که دارای کارت معافیت در زمان صلح هستند، به خدمت احضار کرد.

در بخشی از اطلاعیه مربوط به مشمولان متولد سال 1338 آمده است که کارت معافیت این دسته از مشمولان اعتبار ندارد و آنان باید به گروه‌هان‌ها و حوزه‌های محل تولد یا سکونتشان مراجعه کنند و پس از اخذ دفترچه آماده به خدمت، در روز 18 شهریور 1360، به خدمت اعزام شوند.⁽³⁾

از متولدان سال 1337 نیز خواسته شده است در روزهای 18 تا 22 مرداد 1360، به گروهان‌ها و حوزه‌های محل تولد یا سکونتشان مراجعه کنند تا به خدمت اعزام شوند.⁽⁴⁾

1) سید حسن آیت نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، روز گذشته در اقدام تروریستی عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران به شهادت رسید.

2) روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

3) روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، ص23، 15/5/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص2.

گروه منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد شامل کوبا، هند، زامبیا و نماینده سازمان آزادی‌بخش فلسطین، امروز، برای انجام دور جدیدی از مذاکرات با ایران و عراق با هدف پایان‌دادن به جنگ و برقراری صلح میان دو کشور، وارد تهران شدند.

میرحسین موسوی وزیر امور خارجه و چند تن دیگر از مقامات این وزارتخانه هنگام ورود این گروه به ایران، با حضور در فرودگاه مهرآباد از آنان استقبال کردند. خبرگزاری پارس با اعلام این خبر افزود: «قرار است [اعضای این گروه] فردا، با رئیس‌جمهور ایران آقای محمدعلی رجایی، دیدار و گفت‌وگو کنند.»⁽¹⁾

در حملات امروز افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در شهر بانه، رئیس شرکت نفت سقز براثر پرتاب نارنجک مجروح شد. امروز همچنین 2 نفر از عناصر حزب دمکرات کردستان در سقز، تسلیم نیروهای سپاه شدند.

D294

چند نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح نارنجکی به‌طرف خودرو نیروهای سپاه، که در مقابل پمپ بنزین شهر بانه توقف کرده بود، پرتاب کردند که ترکش آن به رئیس شرکت نفت سقز، که در این مکان حضور داشت، اصابت کرد و وی به‌دلیل شدت جراحت برای مداوا به بیمارستان مراغه انتقال یافت.⁽²⁾

همچنین در سقز، 2 نفر از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران - که پدر و پسر بودند - با معرفی خود به سپاه پاسداران و تحویل یک اسلحه ژ3 و 189 فشنگ و یک اسلحه برنو و 108 فشنگ آن، امان‌نامه دریافت کردند.⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص17، تهران - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

2) سند شماره 339521 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به فرماندهی لشکر28 کردستان، 18/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 51601 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه کرمانشاه به سپاه تهران، 16/5/1360، سند تک‌برگی.

در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 2 نفر در زنجان و رشت شهید و 3 نفر

در رشت، مشهد و رامسر مجروح شدند.

در یکی از این ترورها مرتضی عزتی از اعضای بسیج شهر زنجان، درحال حرکت با موتور، هدف اصابت گلوله‌های 2 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق⁽¹⁾قرار گرفت و به شهادت رسید. وی پیش از این، چند بار تلفنی تهدید شده بود.⁽²⁾

در رشت نیز 2 نفر از اهالی شهر هنگام غروب درحالی‌که با دوچرخه از مقابل سینما ایران عبور می‌کردند، هدف سوءقصد 3 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفتند و به‌شدت زخمی شدند. این دو نفر با کمک مردم به بیمارستان دکتر حشمت این شهر منتقل شدند که یکی از آنان به نام محمد رفیع‌زاده که 4 گلوله به وی اصابت کرده بود، به شهادت رسید.⁽³⁾

در بلوار شهید دیالمه مشهد هم با مسلسل به یک میوه‌فروش، که از اعضای بسیج سپاه پاسداران بود، شلیک شد. تیرهای شلیک‌شده به کتف و دست این فرد اصابت کرد و وی برای درمان به بیمارستان امام رضا(ع) منتقل شد، مهاجمان مسلح نیز متواری شدند.⁽⁴⁾

در رامسر نیز پدر یکی از شهدای جنگ تحمیلی به نام علی ببری، هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت. مهاجمان چند گلوله به‌سوی وی شلیک کردند و از محل حادثه گریختند. وی نیز بی‌درنگ به بیمارستان دکتر شریعتی رامسر منتقل شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت.⁽⁵⁾

افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب امروز در 8 شهر کشور، در چندین عملیات بمب‌گذاری، پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز و آتش‌زا و تیراندازی به‌سوی افراد، 3 نفر را شهید و 8 تن را زخمی کردند و خساراتی نیز به بار آوردند. 2 تن از عاملان این حوادث هم دستگیر شدند.

ساعت 11 صبح، یک نارنجک دستی در محلی پر رفت‌وآمد در خیابان انقلاب (سیروس) سنندج پرتاب شد که براثر انفجار آن، 3 نفر (شامل یک پیرمرد، و یک پیرزن و یک کودک 6 ساله) شهید و 5 نفر مجروح شدند.⁽⁶⁾یکی از مجروحان به‌دلیل خونریزی مغزی برای درمان به تهران منتقل شد. عامل انفجار یک نوجوان بود که پیشمرگان مسلمان کرد و نیروهای شهربانی وی را دستگیر کردند.⁽⁷⁾

در حادثه دیگری، در ساعت 21:30، براثر انفجار بمبی که در مقابل ساختمان کمیته مرکزی شهر سنندج کار گذاشته شده بود، 3 اتومبیل خسارت دیدند.⁽⁸⁾

1) ضارب روز 29 مرداد 1360، دستگیر و در تاریخ 15 شهریور 1360 (یک ماه پس از ترور) محاکمه شد. (روزنامه کیهان، 17/6/1360، ص13)

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 16/5/1360، ص18، زنجان - خبرگزاری پارس، 16/5/1360؛ و - سند شماره 51583 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی زنجان به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 15/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص4.

3) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، ص2، رشت، 16/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص27، مشهد - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 16/5/1360، ص18، ساری - خبرگزاری پارس، 16/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص14.

6) روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص4.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص25، سنندج - خبرگزاری پارس، 15/5/1360؛ و - سند شماره 175965 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات کردستان به اطلاعات ستاد غرب، 15/5/1360، ص3.

8) سند شماره 51627 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه کرمانشاه به اطلاعات سپاه مرکز، 18/5/1360، سند تک‌برگی.

همچنین ساعت 21:15، افرادی مسلح به مسجد ناصری شهر کرمانشاه، حمله کردند. در این حمله، 3 نفر؛ ازجمله یکی از روحانیون حاضر در مسجد زخمی و مهاجمان متواری شدند.⁽¹⁾هم‌زمان با این

حادثه، بمبی آتش‌زا به‌سوی کمیته مرکزی کرمانشاه پرتاب شد، اما تلفات و خساراتی به بار نیاورد.⁽²⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، یک نارنجک جنگی به منزل دادستان دادسرای انقلاب اسلامی کرمانشاه پرتاب شد که عمل نکرد و مأموران گشت شهربانی آن را خنثی کردند.⁽³⁾

در مشهد هم سرنشینان یک موتورسیکلت، 2 نارنجک به داخل ساختمان بنیاد شهید پرتاب کردند که براثر انفجار، شیشه‌های ساختمان شکست و خسارت‌هایی نیز به بار آمد. مهاجمان نیز بی‌درنگ از محل حادثه گریختند.⁽⁴⁾

در همین شهر، دو موتورسوار مسلح بمبی آتش‌زا به مغازه پارچه‌فروشی برادر کوچک‌تر آیت‌الله خامنه‌ای امام‌جمعه تهران، در خیابان امام رضا(ع) شهر مشهد، پرتاب کردند که با انفجار بمب، مغازه وی به آتش کشیده شد. در این حادثه، صاحب مغازه به‌طور سطحی زخمی شد و مقداری از وسایل مغازه در آتش سوخت. مردم با مشاهده حادثه به تعقیب مهاجمان پرداختند و موفق شدند یکی از آنان را دستگیر کنند و تحویل کمیته مرکزی مشهد دهند.⁽⁵⁾

در بروجرد هم دو موتورسوار از افراد وابسته به نیروهای مسلح غیرقانونی، یک نارنجک جنگی به‌طرف دفتر حزب جمهوری اسلامی این شهر پرتاب کردند که براثر انفجار نارنجک همه شیشه‌های ساختمان شکست و خساراتی به دیوارهای آن وارد شد.⁽⁶⁾

افراد وابسته به گروه‌های غیرقانونی 2 بمب دست‌ساز نیز در قسمت بیرونی منزل یکی از اهالی شهر بروجرد جاسازی کردند که یکی از آنها منفجر شد و خساراتی به بار آورد، اما بمب دوم منفجر نشد و نیروهای سپاه توانستند آن را خنثی کنند.(⁽⁷⁾علاوه‌براین، 2 بمب دست‌ساز به داخل ساختمان روابط عمومی سپاه پاسداران بروجرد پرتاب شد، اما ناقص عمل کرد و خساراتی به بار نیاورد.⁽⁸⁾

در سبزوار هم یک بمب دست‌ساز به محل روابط عمومی سپاه پاسداران این شهر پرتاب شد که براثر انفجار آن، شیشه در ورودی ساختمان شکست، اما خسارات دیگری به این مکان وارد نشد.⁽⁹⁾

در شهرستان یاسوج نیز درپی انفجار بمب‌های دست‌سازی که زیر دو اتومبیل مربوط به جهاد سازندگی و کمیته امداد این شهرستان جاسازی شده بود، خسارتی جزئی به بار آمد.⁽¹⁰⁾

عناصر ضدانقلاب یک بمب دست‌ساز قوی هم به منزل یکی از افراد متعهد شهر دورود پرتاب کردند که با انفجار آن، قسمتی از دیوار منزل فروریخت و شیشه‌های ساختمان شکست، اما به کسی آسیب وارد نشد.⁽¹¹⁾

همچنین مغازه یکی از کسبه متعهد بازار وکیل شیراز، به‌دست دو موتورسوار به آتش کشیده شد. مهاجمان هنگامی‌که این فرد در مغازه‌اش درحال استراحت بود، با پاشیدن مواد آتش‌زا مغازه وی را به آتش کشیدند که با حضور همسایه‌ها و سایر کسبه، صاحب مغازه نجات یافت، اما بسیاری از قالی‌های وی در آتش سوخت. مهاجمان پس از این اقدام گریختند که با کمک مردم یکی از آنان دستگیر و تحویل سپاه پاسداران شد.⁽¹²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 140، 17/5/1360، ص2، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 16/5/1360؛ و - سند شماره 51627 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 140، 17/5/1360، ص3، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 16/5/1360.

3) همان.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 16/5/1360، ص17، مشهد - خبرگزاری پارس، 16/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص28، مشهد - خبرگزاری پارس، 15/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص10.

6) سند شماره 328953 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به استانداری استان لرستان، 15/5/1360، ص2.

7) سند شماره 328953 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

8) سند شماره 328953 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

9) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه بررسی و تحلیل رویدادهای ایران و جهان، شماره 4، شهریور 1360، ص68.

10) سند شماره 57703 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 9 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 25/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 140، 17/5/1360، ص3، یاسوج - خبرگزاری پارس، 16/5/1360.

11) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 15/5/1360، ص1.

12) روزنامه اطلاعات، 15/5/1360، ص4.

در چند اقدام جداگانه، 25 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق در 6 شهر دستگیر شدند. 2 نفر از افرد این سازمان نیز در درگیری و یک نفر هم در تصادف کشته شدند.

در اصفهان، نیروهای سپاه، یک تیم مسلح سه نفره سازمان مجاهدین خلق را در محل قرار شناسایی و تعقیب کردند و در ساعت 6 صبح در فلکه فرخ‌آباد، با آنان رودررو شدند. نیروهای سپاه از این افراد خواستند خود را تسلیم کنند، اما آنان در پاسخ، اقدام به تیراندازی و فرار کردند که با تیراندازی متقابل نیروهای سپاه، یک نفر از این افراد کشته و نفر اصلی تیم دستگیر شد. از این افراد مقادیری مواد منفجره، فشنگ و چاشنی انفجار به دست آمد.⁽¹⁾

روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بروجرد هم امروز اعلام کرد در 3 روز اخیر، 13 نفر از عناصر و هواداران وابسته به سازمان مجاهدین خلق شناسایی و دستگیر شدند. این افراد در انفجارها، پرتاب مواد منفجره، پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا به ساختمان‌های ارگان‌های انقلابی و اماکن مردم، تخریب، پخش اطلاعیه و فعالیت علیه جمهوری اسلامی مشارکت داشتند و از آنان مقداری مواد منفجره، بمب‌های دست‌ساز و سلاح به دست آمد.⁽²⁾

سپاه پاسداران سمنان نیز 2 نفر از هواداران فعال سازمان مجاهدین را دستگیر کرد. از منزل این افراد مواد و وسایل ساخت بمب و 3 بمب دست‌ساز آماده انفجار کشف شد.⁽³⁾

در تهران، دو موتورسوار وابسته به سازمان مجاهدین خلق هنگام حرکت در اتوبان شهید چمران، به‌شدت تصادف کردند که در این حادثه یکی از آنان کشته و دیگری مجروح شد. هنگام بررسی حادثه، یک کلت و یک نارنجک جنگی از آنان به دست آمد.⁽⁴⁾

امروز همچنین نیروهای سپاه پاسداران رشت با بهره‌گیری از اطلاعات مردم مبنی‌بر وجود یک خانه تیمی به محل اعزام شدند و یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق را کشف کردند، اما ساکنان منزل که متوجه حضور نیروهای سپاه شدند، اقدام به تیراندازی کردند که درنتیجه یک نفر از آنان کشته و یک نفر نیز دستگیر شد. از این منزل، علاوه‌بر اسلحه و مهمات، اسناد و مدارک بسیار، اعلامیه‌های سازمان و دستگاه تکثیر به دست آمد.

یک خانه تیمی دیگر نیز در منطقه چهارسرای رشت متعلق به چریک‌های فدایی خلق اقلیت و چریک‌های فدایی خلق شاخه اشرف دهقان کشف شد و 7 نفر از ساکنان این خانه دستگیر شدند.

در شهر لاهیجان نیز براساس اطلاعات به‌دست‌آمده از مردم، یک خانه تیمی شناسایی و تصرف شد.⁽⁵⁾

عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با هدف ایجاد رعب و حاکم‌کردن جو روانی وحشت در جامعه، به‌تازگی، در دو نامه دست‌نویس، چند نفر از نیروهای سپاه پاسداران را تهدید به مرگ کردند.

سپاه این نامه‌ها را دراختیار خبرگزاری پارس قرار داد و این خبرگزاری آنها را در بولتن محرمانه‌اش منتشر کرد. در ادامه، متن کامل نامه‌های تهدیدآمیز عناصر سازمان مجاهدین خلق آورده شده است:

1) روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 16/5/1360، صص 18 و 19، بروجرد - خبرگزاری پارس، 16/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص28، سمنان - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 140، 16/5/1360، صص 17 و 18، رشت - خبرگزاری پارس، 16/5/1360.

آقای علی که فامیلتان را نمی‌دانیم، ولی بدان که یک هفته است، تمام اعمال و حرکات شما را زیر نظر داریم و می‌دانیم که چه کاری می‌کنید. فقط اخطار می‌کنیم که اگر یک روز قرار شود امثال شماها را [از] روی زمین برداریم، ما یک ثانیه هم [در] عمل [درنگ] نخواهیم کرد و شر امثال شماها را از روی زمین برمی‌داریم. همان‌طورکه گفتیم، فقط یک هفته به شما فرصت می‌دهیم که از این اعمال خود دست بکشید وگرنه عواقبش متوجه‌تان خواهد شد؛ یعنی آنچه به سر دیگران که مثل شما‌ها بودند آمد. (هشدار اول).

"جوانان مجاهدین مسلمان شرق"

به نام خدا و به نام خلق قهرمان ایران

اطلاعیه سیاسی - نظامی هواداران ستاد عملیاتی

ما هواداران مجاهدین خلق ایران، با تکیه بر ایدئولوژی انقلابی اسلام و اصل قصاص بعد از کشتار و اعدام بهترین فرزندان خلق؛ من‌جمله سعادتی، وظیفه شرعی خود می‌دانیم که از این پس، [علیه] کسانی که مانع تحقق جامعه بی‌طبقه توحیدی داشتند [شوند]؛ ازجمله شما که [از] دست [زدن] به هر‌گونه اقدام (لودادن هواداران و اذیت...) خودداری نورزیده، دست به هرگونه عمل انقلابی خواهیم زد.

انجمن زنان شرق تهران⁽¹⁾

آقای هاشمی رفسنجانی در جلسه امروز مجلس شورای اسلامی⁽²⁾با اشاره به ترورهای روزهای اخیر؛ به‌ویژه ترور 3 نماینده مجلس و نقش شهید آیت در دفاع از مباحث مربوط به ولایت فقیه، فرماندهی کل قوا و سپاه پاسداران در مجلس خبرگان، از ضعف‌های موجود در حفاظت از شخصیت‌های نظام و عملکرد شهربانی به‌شدت انتقاد کرد.⁽³⁾

وی در بخشی از سخنانش که بی‌سابقه بود، گفت: «مردم، دیروز، لحظه[ها]یی تلفن نخست‌وزیری و مجلس، شهربانی و وزارت کشور و سایر نقاط را اشغال کرده بودند و نگذاشتند این تلفن‌ها بیکار بماند. مردم تلفن می‌کنند که اگر نمی‌توانید از نمایندگان ما دفاع کنید به ما اجازه بدهید که خودمان دفاع کنیم و بگذارید ما اینها را حفظ کنیم و این چیزی است که مردم از ما می‌خواهند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، صص 5 و 6، تهران - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

2) در خاطرات آقای هاشمی آمده است: جلسه علنی مجلس، امروز یک ساعت دیرتر؛ یعنی ساعت 8 صبح، آغاز شد تا نمایندگان مجبور نباشند در ساعت‌هایی که خیابان‌ها خلوت هستند، تردد کنند. در قسمتی از جلسه که به‌صورت غیرعلنی برگزار شد، درباره تصمیمات امنیتی و حفاظتی مذاکره شد. همچنین برای برگزاری مراسم تشییع جنازه شهید آیت نماینده تهران، از مقابل مجلس، جلسه مجلس یک ساعت زودتر خاتمه یافت. قبل از مراسم تشییع، که با حضور جمع زیادی از مردم برگزار شد، علی‌اکبر ناطق نوری سخنرانی کرد. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، صص193-192)

3) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص192.

شهربانی باید به این خواست مردم جواب بدهد. مردم می‌گویند اگر شهربانی در منطقه‌هایی که نمایندگان مردم هستند و کلانتری در چند قدمی آنهاست، نمی‌توانند خانه اینها را زیر نظر بگیرند و لااقل صبح موقع حرکت و شب موقع ورود به خانه، این‌قدر قدرت ندارد که معبر را امن نگه دارد، پس این بودجه 5 میلیارد تومانی برای چیست؟ مردم دیروز جداً از شهربانی خشمگین بودند و شهربانی مقصر است و ما نمی‌توانیم بپذیریم که شهربانی نمی‌تواند. در رژیم سفاک پهلوی، ماها آن‌قدر که از شهربانی وحشت داشتیم از ساواک وحشت نداشتیم. پاسبان‌ها در زمانی‌که دوره پُست آنها نبود، در لحظات بیکاری با لباس مبدل در همه خیابان‌ها و کوچه‌ها حضور داشتند و کوچک‌ترین حرکت ماها را زیر نظر داشتند و ما بیش از اینکه به‌دست ساواک گرفتار شویم، به‌دست عوامل شهربانی گرفتار می‌شدیم. من در آن منطقه‌ای که زندگی می‌کردم، کوچک‌ترین حرکتم را شهربانی به ساواک گزارش می‌داده است و امروز در پرونده ساواک آن را می‌بینیم، کی در خانه هستم و کی از خانه بیرون می‌روم، چه کسی به مهمانی می‌آید و حتی از خصوصیات داخل خانه من را هم گزارش می‌داده است. شهربانی امروز بیکار است. البته خدماتی در کشف هروئین و بعضی چیزها را می‌بینم، اما اینها کافی نیست. من اخطار می‌کنم به شهربانی که از این به بعد، ما نمی‌توانیم تحمل کنیم که 5 میلیارد تومان بودجه این کشور را بدهیم به شما و در کنار کلانتری یک نماینده مجلس را؛ نماینده‌ای که یک میلیون و دویست هزار نفر از این مردم به او رأی داده‌اند، چند ماشین آن را به گلوله ببندد و ماشین از جلوِ کلانتری عبور کند و شما او را پیدا نکنید! به‌هرحال، البته این حرف من معنی‌اش این نیست که از شهادت می‌ترسیم؛ ما انتخاب نمی‌خواهیم بکنیم. ما مطمئن هستیم که خون آیت به‌اندازه زندگی آیت اثر دارد؛ یعنی تاریخ آیت، جسم آیت، کتاب آیت و شهر آیت از این به بعد، الهام‌بخش است. سازنده است و این واقعیتی است. یعنی این شهادت به زندگی 50 ساله آیت مفهوم دیگری داد. پنجاه سال زندگی [را] آیت به‌عنوان سمبل راه خدا طی کرد و این برای ما بسیار با ارزش است. دروازه هر شهری، هر حوزه انتخابیه‌ای که نماینده‌اش شهید شود، برای ده‌ها سال بیمه می‌شود. قبرش، خانه‌اش، فامیلش، آنجا الهام‌بخش می‌شود و ما این را می‌دانیم و مطمئن هستیم که آنجا مرکز تنفر علیه نفاق و کفر می‌شود و این از آثار این شهادت‌هاست و مجلس جای آنها را پر می‌کند. امروز ما صندلی‌های خالی 27 تن از شهدای روزهای گذشته را پر می‌بینیم و فردا صندلی آیت را هم پر خواهیم دید، اما وظیفه شهربانی و نیروهای امنیتی مسئله دیگری است. نفرین مردم را هم برای خودتان نخرید. تلاش کنید که این کشور را حفظ کنید و درعمل، خودتان ثابت کنید که لایق هستید تا مردم بتوانند در سایه حضور شما با امنیت زندگی کنند.»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص3.

درپی ترورهای چند روز اخیر، بازاریان تهران و کسبه‌های خیابان‌های اطراف بازار، در حرکتی اعتراض‌آمیز، واحدهای صنفی خود را تعطیل کردند و از دادگاه‌های انقلاب خواستند در مقابله با ضدانقلاب قاطعیت بیشتری داشته باشند.⁽¹⁾

کمیته امور صنفی در تشریح و توضیح این اقدام بازاریان اطلاعیه‌ای صادر کرد که تاحدودی فضای این روزهای جامعه را که تحت‌تأثیر فعالیت‌های تروریستی گروه‌های مسلح قرار دارد، ترسیم می‌کند. در قسمت‌هایی از این اطلاعیه آمده است: «چندیست که گروهک‌های وابسته امریکایی به‌دنبال ورشکستگی‌های متعدد سیاسی، اقدام به انتخاب تاکتیک‌های جدیدی نموده، دست به جنایت‌هایی می‌زنند که در تاریخ بشری سابقه ندارد. منافقین خائن با ترور شخصیت‌ها و نمایندگان منتخب و عزیز مردم و بمب‌گذاری هرروزه در معابر عمومی و کشتن عابرین بی‌گناه و به‌رگباربستن پاسداران حافظ انقلاب اسلامی، هر لحظه‌ای ورقی دیگر بر جنایات خویش اضافه می‌کنند. نمی‌دانیم به کدام مقام باید شکایت کرد و چه مرجعی باید دست خائنین را قطع کند؟ بااینکه امر مؤکد امام را راجع به قاطعیت دادگاه‌ها و صدور احکام قرآن را نسبت به تروریست‌ها می‌بینیم، متأسفانه دادگاه‌ها قاطعیتی نداشته، دست روی دست گذارده و زندان‌ها از مهمانان تروریست با کمال احترام پذیرایی می‌نماید. آیا باید کشور انقلابی با ضدانقلابیون این‌گونه عمل نمایند. آیا باید منافقان و دشمنان دین و ملت و انقلاب با کمال بی‌شرمی هر جنایتی را مرتکب شده، هرکسی را بخواهند بکشند و اگر کسی از آنها دستگیر شد، آنان را به مهمان‌سرای اوین برده و از آنها پذیرایی نمایند. آیا باید دشمنان انقلاب اسلامی با کمال آزادی با اسلحه به میان مردم رفته، هرکسی را که زیر نظر دارند، ترور نموده، زن و بچه مردم بی‌گناه و کودکان معصوم را کشته، ایجاد وحشت نمایند.

بازاریان و اصناف تهران به‌خاطر بلاتکلیفی علی‌رغم میل باطنی خویش که بستن بازار را درست ندانسته و رکود اقتصادی محسوب می‌کند، روز پنجشنبه (امروز) را به‌عنوان اعتراض نسبت به عدم قاطعیت دادگاه‌های انقلاب در مقابله با ضدانقلاب تعطیل عمومی اعلام نموده و انتظار دارند که با این اعتراض ازطرف مقامات ذی‌صلاح جواب مثبتی دریافت دارند.

بازاریان و اصناف علاقه‌مند می‌باشند، همان‌طورکه امام فرموده، امسال، سال قانون باشد و قوانین با قاطعیت ازطرف ارگان‌های مربوطه عمل شود.»⁽²⁾

همچنین، در اقدام مشابهی در قم، تبریز و مشهد، بازار این شهرها تعطیل شد. اصناف مشهد و تبریز نیز با صدور اطلاعیه‌هایی، از دادگاه‌های انقلاب خواستند در برخورد با ضدانقلاب، شدت عمل بیشتری از خود نشان دهند.⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، صص 12 و 13، تهران - خبرگزاری پارس، 15/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، ص23، 15/5/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 15/5/1360، ص2.

3) همان.

پس از رأی مثبت مجلس شورای اسلامی به نخست‌وزیری محمدجواد باهنر، رئیس‌جمهور (محمدعلی رجایی) حکم نخست‌وزیری وی را به این شرح صادر کرد:

«بسم الله الرحمن الرحیم

برادر، محمدجواد باهنر، در اجرای اصل یک‌صد و بیست‌وچهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، براساس نامه 944 مورخ 14/5/1360، باتوجه‌به رأی تمایل چشمگیر نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی که شایستگی شما را تأیید کرده‌اند، و به‌موجب حکم، به سِمَت نخست‌وزیری جمهوری اسلامی ایران منصوب می‌شوید.

اینجانب در پیشگاه قرآن کریم و دربرابر ملت شهیدپرور و انقلابی ایران به خداوند قادر متعال سوگند یاد کرده‌ام که پاسدار مذهب رسمی کشور و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی کشور باشم و همه استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسئولیت‌هایی که بر عهده گرفته‌ام به کار گیرم و خود را وقف خدمت به مردم و اعتلای کشور، ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق و گسترش عدالت سازم، از هرگونه خودکامگی بپرهیزم و از آزادی و حرمت اشخاص و حقوقی که قانون اساسی برای ملت شناخته است، حمایت کنم. در حراست از مرزها و استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی کشور از هیچ اقدامی دریغ نورزم و با استعانت از خداوند و پیروی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار(ع) قدرتی را که ملت به‌عنوان امانتی مقدس به من سپرده است، همچون امینی پارسا و فداکار نگاهدار باشم و آن را به منتخب ملت پس از خود بسپارم.

از خداوند می‌خواهم که شما را بازوی توانایی برای رئیس‌جمهور در عمل به تعهدات این سوگند قرار دهد.

محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور اسلامی ایران 15/5/1360»⁽¹⁾

دولت ایران از خروج فرانسویان مقیم ایران جلوگیری کرد. این اقدام واکنش مقامات فرانسوی را درپی داشت و در رسانه‌ها نیز بازتاب یافت.

درپی تنش‌های ایجادشده در روابط ایران و فرانسه پس از اعطای پناهندگی به بنی‌صدر و رجوی ازسوی دولت فرانسه، جمهوری اسلامی ایران از خروج 60 نفر از اتباع فرانسوی که با دستور رئیس‌جمهور کشورشان قصد عزیمت به فرانسه را داشتند، در فرودگاه مهرآباد، جلوگیری کرد. هواپیمایی نیز که به همین منظور به تهران آمده بود، با دستور دولت فرانسه، بدون مسافر عازم استانبول شد.⁽²⁾

دادستان دادگاه انقلاب اسلامی ایران که در فرودگاه حضور داشت، این دستور را صادر کرد

1) روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، ص10 ضمیمه، رادیو کلن، 15/5/1360.

و به همین دلیل اجازه خروج به اتباع فرانسه؛ ازجمله سفیر این کشور داده نشد.⁽¹⁾-⁽²⁾

پس از این اقدام، ملاقات‌ها و مذاکره‌های فشرده میان مقامات ایرانی و فرانسوی در پاریس و تهران، آغاز شد.

در تهران، پلی دپی فرستاده ویژه میتران رئیس‌جمهور فرانسه و گی ژورژی سفیر این کشور در تهران، ساعت 8:30 دقیقه صبح، فرودگاه تهران را ترک کردند و ساعت 10 صبح، با حسین شیخ‌الاسلام معاون سیاسی وزارت امور خارجه ایران، ملاقات کردند.⁽³⁾

رادیو صدای آلمان (کلن) اعلام کرد که در این جلسه، سفیر فرانسه درخصوص جلوگیری از خروج وی و سایر اتباع فرانسوی به وزارت امور خارجه ایران اعتراض کرد،⁽⁴⁾اما سخنگوی وزارت امور خارجه ایران دراین‌باره گفت: «مسئله تأخیر در پرواز به‌علت مشکلات مربوط به پرونده‌های مالی و حقوقی کسانی است که مایل به ترک ایران هستند.» وی درعین‌حال افزود: خروج فرانسوی‌های مقیم ایران طبق درخواست فرانسوا میتران رئیس‌جمهور فرانسه، بوده و دولت ایران هرگز چنین درخواستی از فرانسه نکرده است. فرانسوی‌ها میهمان ما هستند و همان‌طورکه تابه‌حال در امنیت کامل به سر برده‌اند، کماکان می‌توانند در ایران با کمال امنیت به زندگی خود ادامه دهند.»

رضا علوی طباطبایی در ادامه گفت: «ترتیب کار فرانسوی‌هایی که مایل به خروج از ایران هستند، طوری داده شده است تا بتوانند دوشنبه آینده با اولین پرواز ایران ایر، تهران را ترک کنند.»⁽⁵⁾

در فرانسه نیز سخنگوی دفتر ریاست‌جمهوری فرانسه از لغو یک سفر داخلی رئیس‌جمهور و جلسه پنج‌ساعته وی با مشاورانش برای بررسی موضوع جلوگیری دولت ایران از خروج اتباع فرانسوی از ایران خبر داد. پس از اتمام این جلسه، بیانیه‌ای منتشر شد که در آن به دیدار فرستاده میتران و سفیر این کشور در تهران با مقامات وزارت امور خارجه ایران و یادآوری تعهدات روز قبل دو کشور تأکید شده بود. خبرگزاری فرانسه مندرجات این بیانیه را چنین انعکاس داد:

«بیانیه خاطرنشان می‌کند: مقامات ایرانی ضمن تأسف از عزیمت فرانسویان، روز چهارشنبه، متعهد شدند هیچ‌گونه مانعی به وجود نیاورند و به فرانسویان، همان روز ویزای لازم خروجی داده‌اند. بیانیه می‌افزاید: از سوی دیگر، رئیس دفتر وزیر امور خارجه فرانسه، امروز، کاردار سفارت ایران را احضار و با وی ملاقات کرده است.

در این بیانیه همچنین آمده است که میتران روز سه‌شنبه قبل (2 روز قبل)، به‌دنبال مشورت با نخست‌وزیر، تصمیماتی به شرح زیر گرفته است:

•

تهیه وسایل حمل‌ونقل دراسرع‌وقت، برای فرانسویان مقیم ایران که مایل به ترک ایران باشند.

•

فراخواندن سفیر فرانسه از ایران برای مشورت.

1) خبرنگار خبرگزاری پارس، گزارشی از نارضایتی تعدادی از اتباع فرانسوی برای خروج از ایران تهیه کرد که در ضمیمه گزارش آمده است.

2) همان، ص24، 15/5/1360.

3) همان، ص10، تهران - خبرگزاری فرانسه، 15/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 140، 17/5/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای آلمان (کلن)، 16/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 139، 15/5/1360، ص17، تهران - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

•

کاهش اعضای سفارت فرانسه در ایران، به‌حدی که برای ارائه نمایندگی فرانسه کافی باشد.

•

اعزام پلی دپی معاون امور خاورمیانه‌ای وزارت امور خارجه به تهران.

دیشب، کاخ الیزه طی اولین پیام خود، تصمیم فرانسوا میتران مبنی‌بر دعوت از فرانسویان مقیم ایران به خروج فوری و مشورت با سفیر فرانسه در ایران را اعلام کرده بود.»⁽¹⁾

رادیو صدای آلمان نیز به نقل از سخنگوی کاخ ریاست‌جمهوری فرانسه اعلام کرد که فرانسه از تحویل‌دادن بنی‌صدر و مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق - که همراه وی به پاریس رفته است - به دولت ایران امتناع می‌کند و به همین دلیل، نگران امنیت اتباع فرانسه در ایران است.⁽²⁾

در همین حال، خبرگزاری فرانسه با ارسال خبر دیگری، به دیدار 2 تن از مقامات وزارت امور خارجه فرانسه با بنی‌صدر و تأکید این وزارتخانه به آنان درباره خودداری از انجام هرگونه فعالیت سیاسی در این کشور اشاره کرد. در این خبر آمده است: «وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد دو نماینده این وزارتخانه شامگاه امروز، با ابوالحسن بنی‌صدر در حومه پاریس محل اقامت وی، ملاقات کردند.

یک سخنگوی وزارت خارجه فرانسه تصریح کرد این دو نفر بار دیگر به بنی‌صدر تعهداتی را که هنگام ورود به این کشور پذیرفته است، یادآور شدند.

یادآوری می‌شود فرانسه با این شرایط به بنی‌صدر پناهندگی سیاسی داده است تا هیچ‌گونه فعالیت سیاسی در خاک این کشور انجام ندهد. نزدیکان بنی‌صدر امروز، درمورد بحرانی که میان دو کشور ایران و فرانسه پدید آمده، خاطرنشان ساختند رئیس‌جمهوری مخلوع ایران برای اجتناب از رنجش دولت فرانسه از هرگونه اقدامی خودداری می‌کند.»⁽³⁾

وقوع دو انفجار در مؤسسات فرانسوی واقع در بخش مسلمان‌نشین غرب بیروت خسارت‌هایی به بار آورد.

پلیس لبنان با اعلام این خبر افزود: «نخستین انفجار، نیمه‌شب، در مقابل ایر فرانس روی داد که شیشه‌های ساختمان‌های مجاور را شکست و خسارت سنگینی را به بار آورد.

انفجار دوم نیم‌ساعت بعد، در ساختمان بانک فرانسه، اتفاق افتاد. پلیس اعلام کرد که مواد منفجره از نوع بمب ساعتی بوده است.»⁽⁴⁾

خبرگزاری آسوشیتدپرس پس از وقوع این دو انفجار، اعلام کرد که یک گروه طرف‌دار ایران مسئولیت بمب‌گذاری در مؤسسات فرانسوی در بیروت را برعهده گرفته است.

روزنامه النهار و السفیر نیز در گزارش‌هایی مدعی شدند که یک ناشناس که با انفجار سه مؤسسه فرانسوی؛ ازجمله بانک فرانسینگ، بانک لبنان و فرانسه و شرکت هواپیمایی فرانسه ارتباط داشته، در تماسی اعلام کرده است: «اتباع ایرانی ساکن لبنان تا زمانی‌که دولت فرانسه، بنی‌صدر رئیس‌جمهور پیشین را به ایران بازنگرداند، به انفجارهایی نظیر آنچه به وقوع پیوست، ادامه خواهند داد.»⁽⁵⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، صص 12 و 13، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 15/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 140، 17/5/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای آلمان (کلن)، 16/5/1360.

3) همان، صص 9 و 10، پاریس - فرانسه، 16/5/1360.

4) همان، ص8، بیروت - یونایتدپرس، 16/5/1360.

5) همان، صص 8 و 9، بیروت - آسوشیتدپرس، 16/5/1360.

روزنامه گاردین (چاپ لندن) مقاله‌ای درباره جنگ عراق علیه ایران؛ به‌خصوص تأثیر جنگ در جامعه عراق و مشکلات به‌وجودآمده در داخل این کشور منتشر کرد. روزنامه سنگاپوری استریت تایمز بخش‌هایی از این مقاله را بدین‌ترتیب چاپ کرده است:

«اگرچه رهبران بعثی می‌گویند که جنگ سبب وحدت در درون عراق خواهد شد، اما واقعیت آن است که اکنون عراقی‌ها قادر نیستند جنگ را ازطریق نظامی خاتمه دهند و رهبران عراق باید این واقعیت دردناک را بپذیرند که تنها راه برای آنها اقدامات دیپلماتیک است.

در ابتدای این مقاله، مارتین ول اکوت به مشکلات دولت عراق درمورد کشته‌های جنگی که به نظر بعضی دیپلمات‌ها اکنون به بیش از 10 هزار نفر رسیده، اشاره کرده و معتقد است وجود این کشته‌ها و مجروحان مانع اساسی است تا رهبران عراق بتوانند باتوجه‌به سرسختی و مقاومت ایرانیان جنگ را خاتمه دهند. [آنان] ادعا کردند عراق کشور ثروتمندی است و می‌تواند هزینه‌های مالی جنگ را تحمل کند، اما ازدست‌دادن جوانان برای یک کشور 13 میلیونی مسئله دیگری است.

خبرنگار گاردین آن‌گاه به موقعیت جنگ پرداخته و باتوجه‌به مواضع طرفین، تغییر مهمی را پیش‌بینی نمی‌کند. وی می‌نویسد که دولت عراق علی‌رغم حیف‌ومیل زیادی که نیروهایش در استفاده از مهمات انجام می‌دهند، اکنون توانسته با کنارگذاردن فرماندهان نالایق، ارتش را به بازده مناسبی برساند و نیازهای خود را ازطریق دولت‌هایی که اسلحه روسی دارند، جبران کند. ضمن آنکه مسکو نیز اخیراً درهای فروش مستقیم اسلحه به عراق را باز کرده است.

مارتین ول اکوت موقعیت ایران را ازلحاظ سازمان سیاسی و نظامی در مقایسه با عراق، نامناسب توصیف می‌کند، اما می‌نویسد از آنجا که ایرانیان در خاک خود می‌جنگند، توانسته‌اند کمبودها را جبران کنند و به نظر نمی‌رسد رهبران ایران بخواهند به عراق امتیازی بدهند.

وی آن‌گاه نتیجه‌گیری می‌کند که اکنون جنگ به مرحله‌ای رسیده که باید دید کدام‌یک از طرفین قادر هستند برای مدت بیشتری ازدست‌دادن نیروهای انسانی خود را در جبهه‌های جنگ تحمل کنند و مانع از آن شوند که این امر به یک انفجار در افکار عمومی تبدیل شود.»⁽¹⁾

روزنامه اطلاعات در شماره امروز خود در ستون "ایران در مطبوعات جهان" مقاله‌ای از اریک رولو آورده که در روزنامه فرانسوی لوموند چاپ شده است. این مقاله، به تجزیه‌وتحلیل عملکرد بنی‌صدر در دوران ریاست‌جمهوری‌اش و ارتباط وی با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و شکست تلاش‌های سازمان برای به دست‌گرفتن قدرت ازطریق جنگ مسلحانه و تأثیر فرار بنی‌صدر در روابط ایران و فرانسه پرداخته است. نویسنده در قسمت‌هایی از این مقاله، براساس دیدگاه خود وقایع داخلی ایران را تعریف و تحلیل کرده است، اما از آنجایی که

1) همان، صص 10 و 11، سنگاپور - خبرگزاری پارس، 16/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص16.

به جریان‌هایی در ماه‌های اخیر اشاره کرده که با وقایع این روزها و ارتباطات بنی‌صدر با بعضی محافل غربی و امریکایی ارتباط دارد، مقالة وی درخور تأمل می‌باشد.

ترجمة این مقاله که روزنامه اطلاعات آن را تنظیم و چاپ کرده، به این شرح است:

«بنی‌صدر روز 12 ژوئن اندکی قبل از آنکه مجبور به اختفا شود، به ما گفته بود: "من هرگز ایران را ترک نخواهم کرد." بنی‌صدر در روز قبل از آن، از مقام فرماندهی نیروهای مسلح خلع شده و انتظار داشت از پست ریاست‌جمهوری نیز عزل شود. او در آن هنگام، اوضاع و احوال را آن‌قدر به حال خود مساعد می‌دانست که با اطمینان کامل می‌گفت: "اگر اراده ملت این‌چنین مورد توهین و تمسخر قرار گیرد، ایران یک "انقلاب دوم" به خود خواهد دید و دیری نخواهد گذشت که جبهه نظامی فروخواهد ریخت." برخلاف انتظار او، ارتش بلافاصله نسبت به امام خمینی ابراز وفاداری کرد و عده‌ای از شخصیت‌های روحانی که هنوز از وی پشتیبانی می‌کردند، یا تغییر جهت دادند و یا سکوت اختیار کردند و تلاش برای راه‌انداختن تظاهرات به نفع وی خیلی زود سرکوب شد. بنی‌صدر به‌طور اصولی می‌توانست روی پشتیبانی جدی سازمان‌های سیاسی افراطی چپ حساب کند. این سازمان‌ها بیشتر از گروهک‌ها تشکیل می‌شوند، اما به نظر می‌رسید سازمان مجاهدین خلق امکان آن را دارد که قشرهای عظیمی از مردم را بسیج کند. حزب رجوی مبارزان ورزیده در عملیات چریکی شهری و زرادخانه قابل‌توجهی دراختیار داشت، اما فشاری که به آنها وارد شد به‌قدری شدید بود که نمی‌توانستند امنیت رئیس‌جمهوری معزول را تأمین کنند.

از آن پس، بنی‌صدر نمی‌توانست اندیشه باطل رهبر و "مقاومت علیه دیکتاتور" از داخل کشور را به خود راه بدهد و اگر بازداشت می‌شد، به‌اتهام خیانت بزرگ محاکمه شده و به‌احتمال زیاد اعدام می‌شد. آیت‌الله گیلانی قاضی دادگاه انقلابی زندان اوین، این مطلب را در یک مصاحبه مطبوعاتی عنوان کرد و گفت: "بنی‌صدر مستحق سه بار اعدام است." معمولاً دادگاه‌های اسلامی اتهامات وارده به مجرمین را قبلاً فاش نمی‌کنند، اما روزنامه‌ها از اتهاماتی بحث می‌کردند که ثابت شده هریک از آنها به‌تنهایی کافی بود که رئیس‌جمهوری معزول را روانه پای چوبه دار کند. به گفته منابع رسمی، بنی‌صدر ظاهراً رهبری یک توطئه ضدانقلابی را که هدفش سوءقصد و حمله به مؤسسات دولتی و نمایندگان منتخب و دست‌زدن به فعالیت‌های خرابکارانه در داخل ارتش بود، به عهده داشته است.

به بنی‌صدر تهمت جاسوس امریکا زده نمی‌شد، اما روابطش با امریکا مورد سوءظن بود. او با گروگان‌گیری دیپلمات‌های امریکایی مخالف بود و هنگامی‌که وزارت دارایی را به عهده داشت، گفته بود که قصد دارد سپرده‌های ایران را از بانک‌های ماورای اقیانوس اطلس خارج کند و همین امر به کارتر امکان داد بی‌درنگ کلیه دارایی‌های جمهوری اسلامی را در امریکا مسدود کند.

او خطر شوروی را بیش‌ازحد جدی جلوه‌گر می‌ساخت تا بتواند دستاویزی برای نزدیک‌شدن به امریکا داشته باشد. در اوایل ماه ژوئیه، روزنامه‌های ایران اسناد و مدارکی درباره

روابط بنی‌صدر با سازمان اطلاعاتی امریکا (سیا) انتشار دادند. مدارکی که از آرشیوهای سفارت امریکا در تهران پیدا شده، ظاهراً مدارک معتبر و قابل‌اعتمادی هستند. در این اسناد، صحبت از مذاکراتی است که بین یک نماینده سازمان اطلاعاتی امریکا و بنی‌صدر، نخست، در نوفل لوشاتو و پس از آن در تهران انجام گرفته است.

مع‌ذلک، جاسوس سیا که خود را یک بازرگان مهم جا زده بود، ضمن گزارشی توضیح داده که می‌خواسته است که با دادن یک پست "مشاور فنی" با حقوق ماهانه یک هزار دلار به بنی‌صدر، همکاری رئیس‌جمهوری آینده را به دست بیاورد و این چیزی را ثابت نمی‌کند، چراکه مدارکی [که] در روزنامه‌ها انتشار یافته، این مسئله را که بنی‌صدر به هویت واقعی مخاطب خود پی برده بود و یا این پیشنهاد را پذیرفته، ثابت نمی‌کند، اما هدفی که از انتشار این مدارک برای لطمه‌زدن به شهرت رئیس‌جمهوری معزول در نظر گرفته شده بود، برآورده شد.

بنابراین، بنی‌صدر، فرانسه - کشوری را که بین سال‌های 1978 - 1964، برای رهایی از پلیس شاه به‌حال تبعید در آنجا به سر می‌برد - به‌عنوان پناهگاه انتخاب کرد. او نیازی نداشت قبلاً دراین‌باره با دولت فرانسه مشورت کند، چراکه وزیر خارجه فرانسه روز 19 ژوئن، گفته بود فرانسه، مهد حقوق بشر، هرگز یک پناهنده سیاسی را خواه بنی‌صدر باشد خواه یک کس دیگر، تحویل نخواهد داد.

بااین‌حال، زمامداران فرانسه از رئیس‌جمهور معزول ایران خواسته‌اند که کتباً متعهد شود در مدتی که در کشور ما اقامت دارد، از هرگونه فعالیت سیاسی خودداری کند و این محدودیت را دقیقاً به کار خواهد بست، چراکه دولت فرانسه مایل است باوجود اختلاف‌ها و کشمکش‌هایی که دو کشور را از یکدیگر جدا می‌کند، با دولت ایران روابط عادی داشته باشد.

از مدتی پیش، رهبران اسلامی ایران، پاریس را به‌خاطر روش غیردوستانه نسبت به تهران نکوهش می‌کنند. به اعتقاد آنها فرانسه به مرکز اصلی جنبش‌های ضدانقلابی تبدیل شده و به رهبران رژیم سابق امکان می‌دهد که اجتماعات علنی و مصاحبه‌های مطبوعاتی در این کشور ترتیب دهند.

از سوی دیگر، مسئولان ایرانی شکایت از این دارند که فرانسه از مذاکراتی درباره فروش احتمالی جنگ‌افزار به این کشور خودداری می‌کند، درحالی‌که همه‌گونه مواد نظامی دراختیار عراق، دشمن ایران، قرار می‌دهد.

دولت فرانسه نیز به‌نوبه خود گله و شکایات زیادی از ایران دارد. دعاوی مالی فرانسه از ایران درپی ملی‌کردن کارخانه‌ها و لغو یک‌جانبه قرارداد‌های موجود، دست‌کم به پانزده میلیارد فرانک سر می‌زند.

تعدد مراکز تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی، فقدان یک سیاست خارجی و ادامه مبارزه‌های داخلی، تاکنون مانع از آن شده است که دولت تهران برای حل مسائل و اختلاف‌های درحال تعلیق با دولت فرانسه به مذاکره بپردازد. شاید برکناری بنی‌صدر از ریاست‌جمهوری و ورود او به پاریس، دست‌کم راه را برای آغاز مذاکرات به‌منظور روشن‌شدن مواضع دو دولت هموار کند.»⁽¹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 15/5/1360، ص12.

ضمیمه گزارش218: گزارش خبرگزاری پارس از وضعیت اتباع فرانسوی در فرودگاه مهرآباد

در ساعاتی که هیئت دیپلماتیک فرانسه و عده‌ای از فرانسویان مقیم تهران در فرودگاه مهرآباد، منتظر دریافت اجازه خروج بودند، خبرنگار خبرگزاری پارس در جمع آنان حضور یافت و گفت‌وگویی با آنان انجام داد که حاصل گزارش که حاکی‌از تمایل‌نداشتن تعدادی از این افراد برای خروج از ایران و نارضایتی آنان از تصمیم دولت فرانسه دراین‌باره می‌باشد، به این شرح است: «درحالی‌که سفیر فرانسه و دوپی مدیرکل امور خاورمیانه فرانسه، عصبانی بودند و حاضر به گفت‌وگو با خبرنگار ما نشدند، یکی از اعضای سفارت فرانسه در ایران اظهار داشت: "بعد از رفتن امریکا از ایران، فرانسه می‌خواست جای امریکا را بگیرد، اما شما خود نخواستید." چند تن از وابستگان بازرگانی سفارت فرانسه درحالی‌که از رفتنشان به فرانسه اظهار تأسف می‌کردند، به خبرنگار خبرگزاری پارس گفتند: "ما دلیل رفتنمان را هنوز نمی‌دانیم و تابه‌حال دستوری از دولت فرانسه دریافت نکرده‌ایم و این تصمیم ازسوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران اتخاذ شده است و ما هیچ‌کدام مایل به ترک ایران نیستیم." یکی از وابستگان بازرگانی همچنین اظهار داشت:"چرا شما مثل امریکایی‌ها با ما رفتار می‌کنید و هم‌اکنون نیز ما را به گروگان گرفته‌اید؟ چراکه پرواز ما ساعت 8:30 دقیقه بوده، ولی وزارت خارجه ایران تا این ساعت (ساعت 9 صبح)، از خروج ما جلوگیری به عمل آورده است و ما منتظر وزیر امور خارجه ایران هستیم تا به ما اجازه خروج بدهد." آنها درحالی‌که از رفتنشان از ایران اظهار تأسف می‌نمودند، با لحنی حسادت‌آمیز اضافه کردند:"چرا به آلمان و انگلیس اجازه فعالیت در ایران می‌دهند، درحالی‌که با ماندن ما در تهران و فعالیت‌هایمان موافق نیستند."

یکی دیگر از آنها می‌گفت: "چطور شما که با امریکا قطع رابطه کرده‌اید، اما ازطریق آلمان روزانه انواع و اقسام کالای امریکایی را وارد می‌کنید."

یکی دیگر از وابسته‌های بازرگانی سفارت فرانسه درمورد دلیل دولت فرانسه برای استرداد بنی‌صدر و رجوی گفت:"به‌طورکلی، چون ما به آزادی انسان‌ها احترام می‌گذاریم، همان‌طورکه به آیت‌الله خمینی اجازه پناهندگی به فرانسه را دادیم، به این دو نفر نیز نمی‌توانیم پناهندگی ندهیم و آنها را به ایران مسترد داریم." وی در پاسخ به این سؤال که آیا دولت فرانسه درمورد استرداد قاتلین و جنایتکاران به قوانین بین‌المللی نیز به همین اندازه احترام می‌گذارد یا نه، گفت:"البته که ما احترام می‌گذاریم." خبرنگار ما پرسید:"آیا قانون بین‌المللی درمورد استرداد قاتلین و جنایتکاران مثل رجوی و بنی‌صدر را نیز قبول دارید؟ "وی پاسخ داد:"بله" و گفته خبرنگار ما را که دولت فرانسه به‌دلیل عدم پاسخ به تقاضای استرداد این دو به ایران مقصر اصلی در بازگشت این عده به فرانسه است را تأیید کرد.»

براساس همین گزارش، اکثر اعضای سفارت فرانسه درحالی‌که از روبه‌رو شدن با خبرنگاران و گفت‌وگو با آنان دوری می‌جستند، این‌طور وانمود می‌کردند که برای گذراندن تعطیلات یک‌ماهه به فرانسه می‌روند و سپس به ایران باز خواهند گشت.⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 139، 16/5/1360، صص 3 و 4، تهران - خبرگزاری پارس، 15/5/1360.

روزشمار جنگ جمعه 16 مرداد 1360 6 شوال 1401 7 اوت 1981

حملات ارتش عراق به شهرهای آبادان و دزفول امروز نیز ادامه یافت.

شهر آبادان، امروز هدف سلاح‌های سنگین دشمن قرار گرفت و درنتیجه چند واحد مسکونی ویران شد و عده‌ای مجروح شدند. چند هواپیمای جنگی عراقی نیز در آسمان این شهر ظاهر شدند که با آتش پدافند زمین‌به‌هوا متواری شدند.⁽¹⁾این درحالی است که روز گذشته نیز توپخانه ارتش عراق بارها شهر دزفول و آبادان را هدف قرار داده بود که براثر آن چند منزل مسکونی در دزفول ویران شد و در آبادان، علاوه‌بر تخریب منازل مسکونی، چند نفر از اهالی شهر نیز مجروح شدند.⁽²⁾

اعضای هیئت میانجیگری کشورهای غیرمتعهد متشکل از وزیران امور خارجه کوبا، هند، زامبیا و نماینده سازمان آزادی‌بخش فلسطین - که روز گذشته، برای انجام مذاکرات صلح در جنگ ایران و عراق وارد ایران شده بودند - امروز، با محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، ملاقات و گفت‌وگو کردند. در این دیدار که میرحسین موسوی وزیر امور خارجه و چند تن از مقامات وزارت خارجه ایران حضور داشتند، محمدعلی رجایی پس از سخنان وزیر امور خارجه کوبا (که به نمایندگی از هیئت، هدف از آمدن مجدد هیئت را پیگیری کوشش‌های قبلی برای دستیابی به صلح عنوان کرد) در تشریح مواضع ایران درباره صلح با عراق و تلاش‌های این هیئت گفت: «باید بگویم سفر هیئت‌های حسن‌نیت - برخلاف آنچه انتظار می‌رفت - برای روشن‌شدن موضع متجاوز و وضعیت ملتی که مورد تجاوز قرار گرفته فایده چندانی نداشته است و به نظر ما که با دید انقلابی به حرکات نگاه می‌کنیم، این رفت‌وآمدها فرصت را برای صدام فراهم می‌آورد تا بتواند در سایه مذاکرات، تجاوزات خود را موجه جلوه دهد و برای مردم ما گهگاه تردیدهایی به وجود آورده که در دفاع از میهن و انقلاب می‌توانسته است مضر باشد که خوشبختانه رهنمودهای امام و دیگر

1) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 142، 18/5/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 18/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص14.

2) سند شماره 252376 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 16/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، صص23 و 24، آبادان - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

رهبران انقلاب، آنها را از این تردید احتمالی بیرون آورده است. اجازه بدهید جمله‌ای را که در ملاقات اول گفتیم با سرافرازی یادآوری کنیم: ما سرنوشت جنگ را در میدان جنگ تعیین می‌کنیم و امروز که نزدیک به یازده ماه از این تجاوز آشکار می‌گذرد، مردم رزمنده و انقلابی ما با قدرت هرچه تمام‌تر این مطلب را ثابت کردند.» رئیس‌جمهور در ادامه سخنانش گفت: «ما تجربه کرده‌ایم و شما نیز خواهید دید کسی که خون می‌ریزد و خرابی به بار می‌آورد فقط به‌دنبال توجیه اعمال خود می‌باشد و برای رفت‌وآمد شما ارزش اصولی قائل نیست و این موضع عراق است. چون برای عمر و وقت شما ارزش قائل هستیم، این رفت‌وآمدها را بی‌نتیجه می‌دانیم، لذا اگر شما به عراق امیدوار هستید، تا از اجرای اصل اول منشورتان ازطرف او مطمئن نشده‌اید، این مأموریت را دنبال نکنید. البته این بدان معنا نیست که به ایران نیایید، بلکه شما همیشه خوش آمده‌اید و ما از آمدنتان نیز بسیار خوشحال می‌شویم.» محمدعلی رجایی در پایان جلسه گفت: «عراق موشک‌های 9 متری بر روی مردم بی‌دفاع ما می‌اندازد و جوانان انقلابی ما خون‌های خود را تقدیم می‌کنند و شما می‌خواهید با نصیحت به این وضعیت خاتمه دهید؟ متأسفم که بگویم این کار هرگز به این صورت به نتیجه نخواهد رسید. ما توصیه می‌کنیم یک بار دیگر و برای آخرین‌بار، آنچه به‌عنوان منشور آورده‌اید، حتی فقط اصل اول آن را برای صدام بازگو کنید.»⁽¹⁾

رئیس‌جمهور پس از این دیدار، در پایان جلسه شورای‌عالی دفاع درباره نتیجه دیدار با هیئت منتخب وزیران امور خارجه غیرمتعهد به خبرنگاران گفت: «هیئت غیرمتعهدها در سفر اخیر خود به ایران هیچ‌گونه پیشنهاد جدیدی به‌همراه نداشته است. این هیئت بنا بر شیوه‌ای که از مدت‌ها قبل انتخاب کرده، آمده بود تا ببیند ما چه هدف تازه‌ای داریم و ما همان‌طوری‌که از ابتدا گفتیم، حرف تازه‌ای نداشتیم، ولی عمل تازه داشتیم و به آنها گفتیم که هم‌میهنان متعهد ما در جبهه و پشت جبهه، با ایمان و سلاح، موفقیت‌های جدیدی به دست آورده‌اند و چون اکنون کسی به سخن حق گوش فرانمی‌دهد، با تصمیم قاطع می‌خواهند زبان گویایی را که برای دفاع از انقلاب ضرورت دارد، همچنان به کار برند؛ یعنی ادامه پیکار در میدان‌های نبرد که تاکنون نیز به آن مشغول بوده و موفق نیز هستند. ما به همین زودی نتیجه مذاکرات را از میدان‌های نبرد به اطلاع هیئت‌های غیرمتعهد و کنفرانس طائف خواهیم رساند.»⁽²⁾

حمله افراد مسلح به اتومبیل گشت سپاه در مهاباد، برخورد یک خودرو ارتش با مین در محور ارومیه - اشنویه و تسلیم‌شدن یکی از افراد حزب دمکرات به سپاه پاسداران پیرانشهر، ازجمله اخبار امروز شمال‌غرب ایران است.

در حمله افراد مسلح غیرقانونی به اتومبیل گشت سپاه پاسداران در محله سرآسیاب مهاباد، 2 نفر از اهالی این شهر هدف اصابت گلوله‌های این افراد قرار گرفتند که یک نفر از آنان به

1) روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص12؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، صص 4 - 2، تهران - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، صص 4 و 5، تهران - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

شهادت رسید و دیگری نیز مجروح شد. در این حادثه به نیروهای سپاه آسیبی نرسید.⁽¹⁾

همچنین براثر برخورد یک خودرو ارتش با مین در جاده پایگاه محور ارومیه - اشنویه در منطقه دره قاسملو، 3 نفر از نیروهای ارتش مجروح شدند و به خودرو نیز خساراتی وارد شد.⁽²⁾

در پیرانشهر نیز یکی از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران، خود را به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این شهر معرفی و امان‌نامه دریافت کرد. وی هنگام مراجعه به پایگاه سپاه، یک اسلحه و 39 فشنگ تحویل سپاه داد.⁽³⁾

به‌دنبال تصمیم رژیم عراق در کوچ‌دادن اجباری ساکنان و اهالی کرد شهر کلاله در 50 کیلومتری حاج‌عمران (مقابل پیرانشهر) در استان اربیل عراق، نیروهای اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها) در یک عملیات نظامی قسمت‌هایی از این شهر را تصرف کردند و با همکاری مردم، با نیروهای دولتی وارد نبرد شدند. به گزارش خبرگزاری پارس، براساس بیانیه اتحادیه میهنی، واحدهایی از ارتش عراق برای حمایت از سایر نیروهای دولتی وارد منطقه شدند که در درگیری‌ها، 97 نفر از نظامیان عراقی کشته و تعدادی زخمی شدند و یک بالگرد عراقی نیز سقوط کرد.⁽⁴⁾

در همین حال، حزب سوسیالیست کردستان عراق با ارسال اطلاعیه‌ای به خبرگزاری پارس، مدعی شد تصرف شهر کلاله نتیجة اقدام نظامی افراد این حزب بوده است.⁽⁵⁾

ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد که مخالفان دولت عراق عملیاتی علیه بخشی از نیروهای عراقی در شهر زاخو، انجام دادند که در آن 5 نفر کشته و 8 نفر زخمی شدند.⁽⁶⁾

عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز 2 عملیات ترور انجام دادند که در رشت به شهادت یک عضو بسیج و مجروح‌شدن یک کارگر انجامید و در تهران ناموفق بود و عامل آن دستگیر شد.

ساعت 8 صبح امروز، 2 نفر از افراد متعهد شهر رشت، هدف سوءقصد یک فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفتند که یکی از آنان به نام علیرضا رمضانی مقدم - که عضو بسیج سپاه پاسداران رشت بود - به‌دلیل اصابت گلوله به سر و پایش، به شهادت رسید. نفر دوم هم - که کارگر کارخانه فومنات رشت است - مجروح شد و به بیمارستان سینا انتقال یافت.⁽⁷⁾

در حادثه دیگری، یکی از هواداران مسلح سازمان مجاهدین خلق قصد ترور یکی از پاسداران کمیته مستقر در کلانتری 5 تهران را داشت که به‌دلیل عمل‌نکردن اسلحه‌اش موفق به این کار نشد و مردم وی را درحالی‌که قصد فرار داشت، دستگیر کردند و تحویل نیروهای انتظامی دادند.⁽⁸⁾

1) روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص4.

2) روزنامه اطلاعات، 20/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص15.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 142، 19/5/1360، ص29، 18/5/1360.

4) همان، ص15، تهران - خبرگزاری پارس، 18/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 140، 17/5/1360، صص 6 - 3، تهران - خبرگزاری پارس، 16/5/1360.

6) سند شماره 163046 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، صص 2 و 3، رشت، 16/5/1360.

8) همان، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

در اقدامات امروز گروه‌های ضدانقلاب در 6 شهر کشور (ساری، ارومیه، تهران، اراک، شیراز و کرمانشاه)، 19 نفر مجروح شدند و خسارات فراوانی به بار آمد.

ساعت 12، بمبی آتش‌زا به مغازه موکت‌فروشی یکی از افراد متعهد و طرف‌دار انقلاب شهر ساری پرتاب شد که براثر انفجار بمب، مغازه وی آتش گرفت و به‌سرعت به مغازه‌های اطراف سرایت کرد. با گسترش آتش، 6 مغازه؛ ازجمله یک شعبه توزیع نفت، یک آرایشگاه مردانه، یک مغازه الکتریکی، یک سوپرمارکت، یک حلبی‌سازی و یک مسگری طعمه حریق شد و خسارت‌های مالی فراوانی به بار آمد.⁽¹⁾

در این حادثه 18 نفر مجروح شدند که 6 نفر از آنان برای مداوا به بیمارستان‌های شهر انتقال یافتند و 12 نفر نیز با کمک اورژانس ساری به‌طور سرپایی مداوا شدند. سپاه پاسداران بلافاصله چند نفر از عاملان حادثه را دستگیر کرد.⁽²⁾

در ارومیه نیز ساعت 21:30، یک نارنجک به‌سوی ساختمان ستاد مبارزه با مواد مخدر در خیابان مهدی امینی شهر پرتاب شد، اما نارنجک به داخل ساختمان مسکونی مجاور افتاد و درنتیجه انفجار، یکی از ساکنان منزل مجروح شد و اتومبیل و خانه وی خسارت دید.⁽³⁾این دومین حادثة پرتاب نارنجک به این ستاد در چند روز اخیر بود.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

در تهران، 4 حادثه رخ داد که در یکی از آنها، 2 نارنجک به یکی از ستادهای کمیته انقلاب اسلامی منطقه 12 تهران پرتاب شد که خسارت مالی اندکی به بار آورد.⁽⁶⁾همچنین یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 3 بمب دست‌ساز در نزدیکی کلانتری 16 تهران پرتاب کرد که به خانه‌های اطراف خساراتی وارد کرد.⁽⁷⁾

ساعت 20 نیز یک بمب صوتی در مقابل ساختمان وزارت کشور منفجر شد که خسارت مالی و جانی نداشت.⁽⁸⁾

در منطقه نعمت‌آباد در جنوب‌غربی تهران هم بمبی منفجر شد که تلفات جانی به‌همراه نداشت.⁽⁹⁾

در اراک، موتورسواری، یک بمب دست‌ساز قوی را به انبار جهاد سازندگی این شهر واقع در میدان تره‌بار پرتاب کرد که براثر انفجار آن، شیشه‌های انبار شکست و به لوازم آن خساراتی وارد شد، مهاجم نیز موفق به فرار شد.⁽¹⁰⁾

در شیراز هم خودرو یکی از اعضای انجمن اسلامی پتروشیمی این شهر به آتش کشیده شد، اما به کسی آسیب نرسید.⁽¹¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 142، 18/5/1360، صص 18 و 19، ساری - خبرگزاری پارس، 18/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص4.

2) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص1.

3) همان، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، ص27، 17/5/1360.

4) رادیو مجاهد حدود یک هفته بعد اعلام کرد: «انقلابیون به یکی از مراکز بسیج در ارومیه - که تحت پوشش مبارزه با مواد مخدر فعالیت می‌کند - با نارنجک حمله کردند و خساراتی به آن وارد کردند.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص5 ضمیمه، رادیو مجاهد، 22/5/1360)

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعته گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، صص 25 و 26، ارومیه - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

7) همان.

8) همان، ص5.

9) همان.

10) همان، ص27؛ و - روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، ص25، اراک - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

11) سند شماره 54796 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه9 (شیراز) به فرماندهی و اطلاعات سپاه مرکز، 19/5/1360، سند تک‌برگی.

در اقدامی دیگر در همین شهر، یکی از هواداران وابسته به سازمان مجاهدین خلق که درحال پرتاب یک بمب آتش‌زا به داخل یک مغازه بود، دستگیر شد. از این فرد، 2 بمب دست‌ساز نیز به دست آمد.⁽¹⁾

در کرمانشاه نیز یک بمب صوتی در مقابل منزل یکی از روحانیان این شهر منفجر شد، اما به کسی آسیب نرسید و فقط شیشه‌های چند خانه اطراف این منزل شکست.⁽²⁾

D313

حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی امام‌جمعه موقت تهران،⁽³⁾در خطبه‌های این هفته نماز جمعه، ترورهای انجام‌شده به‌دست گروه‌های مسلح؛ به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را باتوجه‌به حضور مردم در صحنه و مردمی‌بودن دولت بی‌نتیجه دانست و گفت: «ترور در لغت به‌معنی وحشت است و اگر در خود جامعه زمینه‌ای باشد، ترور می‌تواند موفق باشد. در جامعه رژیم سابق، چنانچه خانواده پهلوی را کسی می‌توانست از روی زمین بردارد، آن گروه می‌توانست با آن ترورها موافق باشد، ولی در جامعه کنونی ما، ترور نمی‌تواند در سقوط رژیم نقشی داشته باشد، زیرا حکام ما از مردم جدا نیستند و همان‌طورکه می‌دانید کابینه ما از مردم است و اگر مردم تمامی کابینه را ترور کنند، 21 نفر دیگر جای اعضای فعلی کابینه را بلافاصله خواهند گرفت. البته، ما از ترور شخصیت‌ها ناراحت و رنجیده می‌شویم، ولی هیچ‌وقت غصه نمی‌خوریم، زیرا اداره‌کنندگان جامعه از مردم هستند.» وی در ادامه افزود: «اگر یک ماه پیش، تروریستی را به سزای اعمالش می‌رساندیم، ممکن بود که عده‌ای از افراد بگویند که اینها بی‌رحم‌اند، اما الآن می‌بینید که مردم در

1) همان.

2) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص15.

3) درپی سوءقصد به آیت‌الله خامنه‌ای امام‌جمعه تهران در مسجد ابوذر در جنوب تهران، با نظر امام خمینی، اقامه نماز جمعه تهران در دوره نقاهتشان به‌عهده آقای هاشمی رفسنجانی گذاشته شد. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص158)

خیابان‌ها ریخته‌اند و می‌گویند: چرا قاطعیت دربرابر تروریست‌ها نشان نمی‌دهید؟»

آقای هاشمی در پایان اضافه کرد: «مطمئن باشید این جامعه همان‌طورکه از شر شاه و امریکا راحت شد، به‌زودی از شر تروریست‌ها نیز راحت می‌شود و مملکت به‌سوی سازندگی به پیش خواهد رفت.»⁽¹⁾

هواپیمای بوئینگ707 نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی که سرهنگ معزی خلبان مخصوص شاه، به‌وسیله آن بنی‌صدر و رجوی را از ایران به فرانسه برده بود، بامداد امروز، پایگاه نظامی اورلی در حومه پاریس را ترک کرد و در فرودگاه مهرآباد به زمین نشست.

مقامات فرانسوی اعلام کردند که 5 خدمه ایرانی، سحرگاه امروز، از پاریس وارد این پایگاه شدند تا هواپیمای نیروی هوایی ایران را پس بگیرند. همراه این افراد، 2 تکنیسین هواپیمای حامل بنی‌صدر نیز به ایران بازگشتند و در مهرآباد با استقبال تعدادی از مقامات وزارت امور خارجه، خلبانان، کارکنان و اعضای انجمن اسلامی نیروی هوایی و خانواده‌های خود مواجه شدند.

براساس گزارش خبرگزاری‌ها، 2 خدمه دیگر هواپیما که از دولت فرانسه تقاضای پناهندگی کرده بودند، این پایگاه را به مقصد نامعلومی ترک کردند.⁽²⁾

یکی از دو تکنیسین هواپیما در تشریح این حادثه به چگونگی ربودن هواپیمای نظامی ارتش با توسل به زور و استفادة رجوی و یک فرد دیگر از اسلحه اشاره کرد و درباره اطلاع دولت فرانسه از فرود هواپیما به خاک این کشور گفت: «به نظر می‌آمد که قبلاً فرود این هواپیما به اطلاع دولت فرانسه رسیده است و پس از صحبت نیم‌ساعته بنی‌صدر با نخست‌وزیر فرانسه در هواپیما، ما در فرودگاه فرانسه به زمین نشستیم.»

وی سپس درباره تلاش مسئولان و مأموران فرانسوی برای جلوگیری از بازگشت افراد تیم پروازی به ایران با ایجاد فضای رعب‌ووحشت، افزود: «بعد از رفتن بنی‌صدر و رجوی از فرودگاه نظامی، 4 خدمه پروازی هواپیما را به اتاق‌های جداگانه بردند و 2 نفر از افراد تیم پرواز تحت‌تأثیر القائات و تهدید‌های مأموران حفاظت فرانسه مبنی‌بر اینکه آنها درصورت بازگشت به ایران اعدام خواهند شد - درحالی‌که وحشت‌زده شده بودند - بعد از دو روز، تصمیم گرفتند در همان پایگاه بمانند.»

این همافر نیروی هوایی درباره تلاش مسئولان نظامی فرانسه برای تخلیه اطلاعاتی کادر پروازی گفت: «صبح روز بعد از ورود به پایگاه، ما را به اتاق مأموران حفاظت بردند. در آنجا یک سرهنگ فرانسوی که خود را فرمانده پایگاه می‌خواند، با تک‌تک ما صحبت کرد. وی در صحبت‌هایش سعی داشت اطلاعاتی درمورد جنگ، مانند تعداد هواپیماهای ما، تعداد تلفات و خسارات ناشی‌از جنگ و اینکه آیا مردم ایران از وضع کنونی راضی هستند یا نه، به دست آورد

1) روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص11.

2) همان، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص4.

که البته ما نیز اظهار بی‌اطلاعی می‌کردیم. این فرمانده سعی داشت تا با دادن وعده و وعیدهایی، مانند دادن پناهندگی سیاسی و اشتغال به کار در آنجا، ما را از بازگشت به ایران منصرف کند. آنها همچنین برای رسیدن به این منظور به ما گفتند:"مطمئن باشید که تابه‌حال، افراد خانواده شما توسط پاسداران دستگیر شده و اگر به ایران برگردید شما را نیز در فرودگاه اعدام خواهند کرد."»

وی افزود: «این سرهنگ فرانسوی پس از گفت‌وگوی زیادی با ما، این‌طور وانمود می‌کرد که تمام کارهای شما برای ماندن در فرانسه آماده است و ما تنها منتظر پاسخ مثبت شما هستیم.»⁽¹⁾

گفتنی است پس از آنکه سفارت جمهوری اسلامی ایران در فرانسه خواستار دیدار با کادر پروازی هواپیمای نظامی ایران شد، مقامات فرانسوی به این شرط که مترجم را خودشان تعیین کنند، با این درخواست موافقت کردند. مترجم مورد نظر فرانسویان برای این گفت‌وگو هم کاظم رجوی برادر مسعود رجوی بود.

یک بمب قوی به وزن تقریبی 10 کیلوگرم در کنار ساختمان شعبه بانک صادرات ایران در خیابان حرا در بخش غربی بیروت، منفجر شد و خسارت‌های بسیاری به این ساختمان و آپارتمان‌های اطراف آن وارد آورد. در این حادثه 4 نفر (3 مرد و یک زن) مجروح شدند.

این انفجار در ساعت تعطیلی بانک اتفاق افتاد؛ بنابراین، زخمی‌ها از کارکنان بانک نبودند.

ساعتی پس از انفجار، فردی که خود را سخنگوی هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) می‌خواند، در تماسی تلفنی با دفاتر روزنامه‌ها و مراکز خبری، مسئولیت انفجار را بر عهده گرفت و اعلام کرد که انفجار بانک صادرات ایران به‌تلافی انفجارهایی که دو شب قبل، در 3 مؤسسه فرانسوی در بیروت رخ داده بود، انجام شده است.⁽²⁾

این درحالی است که خبرنگار خبرگزاری پارس از بیروت، پس از بررسی موضوع اعلام کرد: «اطلاعات به‌دست‌آمده حکایت از این دارد که مأمورین فراری ساواک به‌کمک فالانژهای لبنان (حزب کتائب) دست به این اقدام زده‌اند.»⁽³⁾

گروهی از دانشجویان ایرانی هوادار سازمان مجاهدین خلق، دفتر حافظ منافع ایران در سفارت الجزایر در واشنگتن را که در ساختمان جداگانه‌ای در بیرون از سفارت قرار دارد به‌مدت یک ساعت اشغال کردند و 8 نفر از کارکنان دفتر را به گروگان گرفتند.

روزنامه واشنگتن پست گزارش داد که یکی از این افراد در تماس تلفنی با این خبرگزاری گفته است: «ما اینجا را اشغال کرده‌ایم و عملکردمان جهت مخالف با رژیم خمینی است و ما طرف‌دار مجاهدین خلق هستیم.

1) روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص14.

2) روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص11.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، ص20، بیروت - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

آنان همچنین با رنگ‌های قرمز و سیاه شعارهایی روی دیوارهای دفتر نوشتند و خواستار حضور خبرنگاران رسانه‌های امریکا و گفت‌وگو با آنان شدند.»⁽¹⁾

این روزنامه همچنین در شرح این ماجرا نوشت: «پس از آن، پلیس امریکا در این مکان حضور یافت و با اشغالگران شروع به مذاکره کرد و پس از 20 دقیقه گفت‌وگو، آنان راضی به خروج از دفتر شدند و پس از بازکردن در دفتر، خود را تسلیم کردند، ولی در این اثنا، یک گلوله شلیک شد که پلیس پس از آن، به داخل دفتر هجوم برد و مرد مسلح را که از دستور پلیس سرپیچی کرده و اسلحه خود را به زمین نگذاشته بود، دستگیر کرد. براساس گزارش رویتر، پلیس این فرد را به‌اتهام تیراندازی به‌سوی گروه تظاهرکنندگان علیه رژیم ایران دستگیر کرد، اما از افشای نام و ملیت وی خودداری کرد.»⁽²⁾

در این ماجرا یک نفر تیر خورد و 2 نفر مجروح شدند که همگی به مرکز پزشکی دانشگاه جورج تاون انتقال یافتند. 24 نفر نیز در این حادثه دستگیر شدند.

هم‌زمان با اشغال دفتر حافظ منافع ایران، عده‌ا‌ی از دانشجویان مسلمان ایرانی که از ماجرا مطلع شده بودند، در این مکان حضور یافتند و شعارهایی به نفع انقلاب و امام سردادند.⁽³⁾

نشریه انگلیسی اکونومیست با درج مطلبی به بررسی جریان فرار بنی‌صدر و رجوی پرداخت و کوشید برخی اقدامات و حرکت‌های سیاسی و حتی نظامی گروه‌های ضدانقلاب به‌ویژه اقدامات تروریستی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را توجیه کرده و به سازمان القا کند که برای سقوط جمهوری اسلامی ایران باید امام خمینی را ترور کند.

در قسمتی از مطلب این نشریه آمده است: «مادامی‌که آقای بنی‌صدر در ایران پنهان بود، نامه‌هایی با آقای رجوی ردوبدل کرد و از وی خواست که شورای ملی مقاومت را در محلی سری در داخل خاک ایران تشکیل دهد. آقای رجوی درخواست مزبور را و درحقیقت مسئولیت رهبری جنگ علیه حکومت ملاهای شیعه را پذیرفت.

در‌حال‌حاضر، گروه مخالفین در ایران را "مجاهدین خلق" با عقاید مبهم مارکسیستی اسلامی و متحدانشان در میان گروه‌های بیشتر متمایل به مارکسیسم و فداییان مادی‌گرا به‌همراه سوسیالیست‌های طرف‌دار آقای بنی‌صدر، ملی‌گرایان اسلامی و غیرمذهبی میانه‌رو و میانه‌روهای متمایل به راست و بالاخره کردهای ملی‌گرا تشکیل می‌دهند.

مخالفین با استفاده از تک‌تیراندازان و بمب‌گذاری‌ها به شکار دشمنان خود می‌روند. این امر ممکن است موجب وحشت شود، اما همان‌طورکه مقابله "اخوان‌المسلمین" علیه رژیم حافظ اسد در سوریه نشان داده، ترورها یک حکومت را سرنگون نمی‌کنند مگر آنکه مردمی که در رأس کارند، به قتل برسند.

مجاهدین باید قبل از تلاش برای کشتن آیت‌الله خمینی، کاملاً و عمیقاً فکرهای خود را بکنند.»⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 140، 17/5/1360، ص7، به نقل از واشنگتن پست، 16/5/1360.

2) همان، ص25.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، صص 11 و 12، واشنگتن - آسوشیتدپرس، 17/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 142، 19/5/1360، صص 23 - 20، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 18/5/1360.

4) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 76، 8/6/1360، صص 11 - 9، اکونومیست (چاپ لندن)، 16/5/1360.

خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی به موضوع حضور بنی‌صدر در فرانسه پرداخته و اقامت وی را در فرانسه با دوران حضور امام خمینی در پاریس در ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357، مقایسه کرده است.

این خبرگزاری در بخشی از گزارش خود با اشاره به تصمیم بنی‌صدر برای پرکردن نوارهای کاستی از سخنرانی‌هایش و ارسال آنها به داخل کشور، نوشت: «[آیت‌الله] خمینی در پاریس ازطریق سخنرانی‌هایش که با کاست ضبط می‌شد، سپس ازسوی روحانیون در ایران توزیع می‌شد، انقلاب را رهبری می‌کرد.

گزارش ساندی تایمز (چاپ لندن) حاکی است بنی‌صدر نیز توسط نوار، پیام‌هایی را برای ارتش ارسال داشته و از آنان خواسته است که قیام کنند و در کنار مردم قرار گیرند.

این دومین‌بار است دولت فرانسه با مشکل پناه‌دادن به یک دشمن قسم‌خورده دولت ایران مواجه شده و این درحالی است که دولت فرانسه از هر دو مورد سعی داشته روابط دیپلماتیک خو را با ایران حفظ کند.

هنگام اقامت [آیت‌الله] خمینی در پاریس، فرانسه شدیداً هشدار داد که بیانیه‌ها و اظهارات سیاسی باید کوتاه و مختصر شود، در غیر این صورت، اخراج فوری باید صورت گیرد، درحالی‌که وزارت خارجه فرانسه هفته گذشته، اعلام کرد پس از گرفتن تعهد از بنی‌صدر درمورد عدم فعالیت سیاسی، به وی پناهندگی داده شد. به‌هرحال، اختلاف مشهودی بین وضعیت رسمی این دو تن در پاریس مشاهده می‌گردد.

گزارش وزارت خارجه فرانسه حاکی است [آیت‌الله] خمینی با یک پاسپورت کامل و بی‌نقص وارد پاریس شد. او یک توریست به شمار می‌رفت؛ بنابراین، می‌توانست هر سخنی جز اینکه دعوت به شورش کند، ایراد نماید.

بنی‌صدر بدون هیچ‌گونه پاسپورتی وارد پاریس شد. وی رسماً یک پناهنده سیاسی [است] و به همین علت نیز از انجام فعالیت‌های سیاسی منع گردید.

این‌طور به نظر می‌رسید که فرانسه درحال‌حاضر، همان سیاستی که هنگام اقامت [آیت‌الله] خمینی در پاریس با شاه مخلوع در پیش گرفته بود را دنبال می‌کند. والری ژیسکار دستن رئیس‌جمهوری وقت فرانسه، سه بار کنفراس مطبوعاتی انجام داد و در این کنفرانس‌ها از [آیت‌الله] خمینی خواست به تقاضاهای خود برای شورش پایان دهد. آیت‌الله خمینی نیز هر سه بار سخنان وی را نادیده گرفت.

دولت فرانسه از اخراج سریع [آیت‌الله] خمینی خودداری کرد. هنوز مشخص نشده که موضوع آقای بنی‌صدر و مهماندارانش به کجا خواهد انجامید. سائول نجاش پرفسور در رشته مطالعات خاور نزدیک - که پیش از این در تهران نیز خبرنگار بوده - می‌گوید: "اخراج بنی‌صدر

غیرمحتمل به نظر می‌رسد." نجاش گفت:"دولت فرانسه با دادن پناهندگی به [آیت‌الله] خمینی اکنون برایش سخت بود که موضعش را تغییر دهد و به همین علت، بنی‌صدر نیز پناهندگی دارد و اخراج بنی‌صدر نیز یک اقدام جنجالی و غیرمردمی برای دولت فرانسه به شمار می‌رود.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، صص 15 - 12، آسوشیتدپرس، 17/5/1360.

روزشمار جنگ شنبه 17 مرداد 1360 7 شوال 1401 8 اوت 1981

پیش‌ازظهر امروز، شماری از فرماندهان نظامی کشور⁽¹⁾به حضور امام رسیدند و گزارشی از آخرین وضعیت جبهه‌ها و نیروهای خودی را به اطلاع ایشان رساندند.

D319

تیمسار ولی‌الله فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، در پایان این دیدار درباره مباحثی که در این دیدار مطرح شد، گفت: «طبق برنامه می‌بایست هر پانزده روز یک بار به حضور فرماندهی کل قوا برسیم و به مناسبت ماه مبارک رمضان، یک ماه و چند روز، خدمت ایشان نرسیدیم و ابتدا برای دیدار و تبریک عید سعید فطر خدمتشان رسیدیم و سپس گزارش مشروح و کاملی از اوضاع جبهه‌ها و اعتقاد راستین نیروهای مسلح را به ادامه جنگ تا حصول پیروزی به اطلاع ایشان رساندیم. البته،

1) در این دیدار، تیمسار سرتیپ فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، تیمسار سرتیپ ظهیرنژاد فرمانده نیروی زمینی ارتش، ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی ارتش، سرهنگ نامجو نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، سرهنگ فکوری وزیر دفاع و فرمانده نیروی هوایی ارتش، سرهنگ وحید دستجردی رئیس شهربانی کل کشور و یوسف کلاهدوز قائم‌مقام فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، حضور داشتند.

محدودیت‌ها و مسائل و مشکلاتی هم داشتیم که گزارش شد و رهنمودهایی هم در زمینه‌هایی دریافت کردیم و امیدواریم به‌زودی خبر پیروزی‌هایی چشمگیر [را] تقدیم ملت ایران بکنیم.»

وی همچنین درباره وضعیت جبهه‌ها گفت: «انتظار ما تعرضات و پیروزی‌های پی‌درپی برای سپاه اسلام و متقابلاً شکست‌های مکرر برای ارتش عراق است و ان‌شاءالله امید این را دارم که با کاهش گرمای هوا، فعالیت‌های نظامی نیز درزمینه تعرض، گسترش پیدا کند و جای هیچ نگرانی نیست و ارتش عراق از خط جلوتر نخواهد آمد. ما بیشتر از 45 درصد از زمین‌های اشغالی را پس گرفته‌ایم و چیزی درحدود 50 تا 55 درصد باقی مانده که آن‌هم قسمت‌های غیرمسکونی است و این توفیق در این مدت به دست آمده است، ولی این توفیق‌ها ما را راضی نمی‌کند؛ ما وقتی راضی می‌شویم که ملت ایران راضی باشد. ملت ایران هم از ما پیروزی می‌خواهد و ما هم خود را مکلف به دادن پیروزی به ملت ایران می‌دانیم.»

جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش افزود: «ما نیز از ملت خواستاریم که جنگ را فراموش نکنند و ما پشتیبانی معنوی مردم را می‌خواهیم. پشتیبانی مادی که ملت به ما می‌دهد کافی است و پشتیبانی معنوی و حضور و مشارکت مردم در جنگ بسیار مؤثر است. امیدوارم که ان‌شاءالله خبرهای خوب را در ماهی که در پیش است، علی‌الخصوص در ماه آینده، تقدیم ملت و امام کنیم.»⁽¹⁾

هیئت منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد متشکل از وزیران امور خارجه کوبا، هند، زامبیا و نماینده سازمان آزادی‌بخش فلسطین که برای مذاکره صلح در جنگ ایران و عراق دو روز قبل وارد تهران شده و با محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، گفت‌وگو کرده بودند، قبل از عزیمت به بغداد، با میرحسین موسوی وزیر امور خارجه نیز دیدار و مذاکره کردند.⁽²⁾

میرحسین موسوی با تأکید بر شرایط ایران برای ترک مخاصمه و موضوعات مطرح‌شده در دیدار این هیئت با رئیس‌جمهور، درمورد نتیجه سفر این افراد به ایران و ادامه تلاش برای پایان‌دادن به جنگ گفت: «آقای رجایی با صداقت کامل، تمام موضع ایران در مقابل تلاش‌های این هیئت را بیان کرد و گفته ایشان می‌تواند به ملت ایران و مبارزان دلاور ما در جبهه‌های جنگ، این امید را بدهد که هیچ‌گونه مذاکره‌ای برخلاف آرمان‌های انقلاب اسلامی با این هیئت‌ها صورت نخواهد گرفت و رزمندگان ما می‌توانند همچنان با کمال قدرت به رزم خود ادامه دهند.»

وزیر امور خارجه ایران افزود: «البته، ما مجاری عادی دیپلماتیک را نفی نمی‌کنیم، ولی کشورهای غیرمتعهد باید در قبال تجاوزات عراق به خاک ایران موضع محکم و عملی اتخاذ کنند، زیرا این‌گونه تجاوزات را با مسائل دیپلماسی نمی‌توان حل کرد.»

پس از این دیدار، وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد راهی فرودگاه مهرآباد شدند.⁽³⁾

یکی از اعضای این هیئت در فرودگاه اطلاعیه هیئت وزیران را قرائت کرد. در این اطلاعیه

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، صص 1 و 2، تهران - خبرگزاری پارس، 17/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص14.

2) همان، ص6.

3) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص13؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 17/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص2.

بدون اشاره به شرایط ایران برای ترک مخاصمه⁽¹⁾

«1. خروج بی‌قیدوشرط کلیه نیروهای متجاوز عراقی از اراضی اشغالی ایران.

تشخیص متجاوز و محکوم‌نمودن آن توسط یک دادگاه صالحه بین‌المللی.

اجرای مفاد عهدنامه 1975 الجزایر.

پرداخت خسارت به کشوری که مورد تجاوز قرار گرفته است.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص26، 14/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 158، 15/7/1360، صص 9-1)

آمده است: «محمدعلی رجایی رئیس‌جمهوری، به‌همراه میرحسین موسوی وزیر امور خارجه، دیروز، 7 اوت، هیئت وزیران غیرمتعهد را به حضور پذیرفتند. هیئت نگرانی خود را از ادامه جنگ اظهار کرد و گفت این جنگ نه‌تنها به ضرر مردم ایران و عراق است، بلکه خطر گسترش آن به سایر کشورها و لطمه‌زدن به صلح و امنیت بین‌المللی نیز وجود دارد. رجایی موضع ایران را در قبال جنگ تکرار کرد و گفت ایران باید تا پیروزی به جنگ ادامه دهد. هیئت آمادگی خود را برای ادامه کوشش‌هایش در چارچوب اصول تعیین [شده] توسط کنفرانس وزیران در دهلی‌نو و درصورت مفیدبودن این کوشش‌ها برای حل سیاسی صلح‌آمیز عادلانه و شرافتمندانه تعارض میان عراق و ایران اعلام کرد. هیئت پیش از ترک ایران، ملاقات دوستانه‌ای با میرحسین موسوی وزیر امور خارجه، داشت.»⁽²⁾

این هیئت سپس راهی عراقی شد.

خبرگزاری فرانسه دراین‌باره گزارش داد: طارق عزیز معاون نخست‌وزیر عراق، در بغداد با اعضای این هیئت دیدار و مذاکره کرده است. خبرگزاری عراق نیز اعلام کرد: در این دیدار که با حضور سعدون حمادی وزیر امور خارجه انجام شده است، طارق عزیز بار دیگر تمایل کشورش را به همکاری با هیئت حسن‌نیت برای برقراری یک صلح شرافتمندانه بین ایران و عراق اعلام کرده است.⁽³⁾

توپخانه ارتش جمهوری اسلامی ایران با استفاده از توپ‌های دوربرد، از منطقه نوسود واقع در نوار مرزی منطقه پاوه، پادگان‌های شهرهای خرمال، سیدصادق و پادگان قدیقری⁽⁴⁾* عراق را گلوله‌باران کرد. در این اقدام، 2 خودرو نظامی منهدم گردید و یک افسر و 6 سرباز عراقی کشته شدند.⁽⁵⁾

1) شرایط چهارگانه مقامات سیاسی ایران برای ترک مخاصمه در برخی مجامع بین‌المللی به‌طور رسمی بیان شد. این شرایط عبارت بودند از:

2) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص13.

3) روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص2.

4) * پادگان قدیقری در 10 کیلومتری غرب شهر خرمال قرار داد.

5) سند شماره 169113 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی کرمانشاهان به مرکز اطلاعات و بررسی‌های سیاسی غرب، 31/5/1360، سند تک‌برگی.

سپاه پاسداران کامیاران یک روستا را پاک‌سازی کرد. در پاوه نیز 6 نفر از اعضای حزب رزگاری با تحویل اسلحه‌هایشان امان‌نامه دریافت کردند.

سپاه پاسداران کامیاران، روستای ماویان واقع در شمال‌غربی کامیاران را از وجود نیروهای ضدانقلاب پاک‌سازی کرد.

در این عملیات، نیروهای خودی از دو محور و به‌صورت گازانبری به‌طرف روستا پیشروی و بدون هیچ‌گونه تلفاتی آن را پاک‌سازی کردند. پس از آن، درگیری پراکنده‌ای در اطراف روستا به وجود آمد که براثر آن، یک نفر از نیروهای خودی شهید و یک نفر دیگر مجروح شد. از نیروهای مسلح وابسته به گروه‌ها نیز 3 کشته و 5 زخمی بر جای ماند و بقیه آنان نیز متواری شدند.⁽¹⁾

هنگام بازگشت از این مأموریت، یک اتومبیل سیمرغ حامل نیروهای خودی از مسیری که پاک‌سازی و تعیین شده بود، منحرف شد و با یک مین ضدتانک برخورد کرد که درپی انفجار مین، 5 تن شهید و 7 تن زخمی شدند.⁽²⁾

فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 18/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 57912 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه کرمانشاه به فرمانده سپاه مرکز، 24/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51636 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 19/5/1360، سند تک‌برگی.

امروز همچنین 6 نفر از اعضای حزب رزگاری خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی کردند و با تحویل 5 اسلحه برنو و یک اسلحه ژ3، امان‌نامه دریافت کردند.⁽³⁾

در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 7 نفر؛ ازجمله حاکم شرع دادگاه انقلاب اسلامی چند شهر استان فارس به شهادت رسیدند و یک نفر هم مجروح شد. ترور نماینده امام در سازمان حج و ترور یک پاسدار در ساری نیز ناکام ماند.

در اولین اقدام، حجت‌الاسلام احمد فقیهی رئیس و حاکم شرع دادگاه انقلاب اسلامی شهرهای فسا، داراب، نی‌ریز، لار، جهرم و استهبان، صبح امروز درحالی‌که با یک خودرو پیکان عازم محل کار خود بود، در جاده کمربندی استهبان، هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح به مسلسل یوزی قرار گرفت و به شهادت رسید.⁽⁴⁾

در این حادثه، 2 پاسدار محافظ همراه وی به نام‌های عباسعلی رحلی‌نژاد و میرزا احمد میرزایی نیز شهید شدند. مهاجمان بلافاصله از محل حادثه گریختند.⁽⁵⁾درپی این اقدام، در استهبان عزای عمومی اعلام شد.⁽⁶⁾

در آمل نیز چند نفر از نیروهای کمیته انقلاب اسلامی در راه بازگشت از یک مأموریت شهری هدف حمله سرنشینان یک خودرو قرار گرفتند. در این حمله یک نفر از نیروهای کمیته به نام مجید جان‌نثار به شهادت رسید و 3 نفر مجروح شدند.⁽⁷⁾

در اقدام دیگری، یونس اصغری عضو سپاه پاسداران تبریز در محله چای‌کنار این شهر، هدف حمله دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و به شهادت رسید. دو متهم به ترور نیز دستگیر شدند.⁽⁸⁾

1) روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص14.

2) سند شماره 51618 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از

3) سند شماره 51617 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 18/5/1360، سند تک‌برگی.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، ص27، 17/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 141، 17/5/1360، ص24، شیراز - خبرگزاری پارس، 17/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص4.

6) روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص2.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، ص26، ساری - خبرگزاری پارس، 19/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص16.

8) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2.

در رشت هم یک نفر از افراد متعهد و بسیجی این شهر به نام ناصر نوبخت با شلیک 3 گلوله یک مهاجم به سرش به شهادت رسید. دراین‌خصوص چند نفر دستگیر شدند.⁽¹⁾

یک مغازه‌دار در شهرستان کرج نیز با شلیک گلوله فردی ناشناس در مغازه‌اش واقع در خیابان قزوین، به شهادت رسید.⁽²⁾

در مشهد هم دو موتورسوار مسلح 3 گلوله به‌سوی یک خواربارفروش 50 ساله شلیک کردند که یکی از گلوله‌ها به بازوی وی اصابت کرد و سبب زخمی‌شدن وی شد.⁽³⁾

در تهران و ساری نیز 2 ترور ناموفق انجام شد بدین‌ترتیب که: دو موتورسوار مسلح به‌قصد ترور حجت‌الاسلام جلالی خمینی نماینده امام در سازمان حج و زیارت و سرپرست کمیته منطقه 5 تهران، به منزل وی مراجعه کردند که با واکنش محافظان موفق به این کار نشدند و پس از شلیک چند تیر متقابل گریختند.⁽⁴⁾

در ساری هم سرنشینان یک خودرو پیکان به‌سوی یکی از نیروهای سپاه پاسداران تیراندازی کردند که درنهایت، تیرها به وی اصابت نکرد و مهاجمان نیز از محل گریختند.⁽⁵⁾

براثر انفجار 6 بمب در چند شهر کشور، 2 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد. همچنین در 4 مورد پرتاب بمب به منازل و محل کار مردم خساراتی به بار آمد و 3 بمب نیز کشف و خنثی شد.

در شهرستان مهاباد، براثر انفجار بمبی زیر اتومبیل وانت کمیته امداد امام خمینی این شهر - که در مقابل ساختمان کمیته پارک شده بود - 2 عابر مجروح شدند. در این انفجار، اتومبیل وانت منهدم شد.⁽⁶⁾

در سنندج، درپی انفجار مقداری مواد منفجره در کنار سینما شهر فرنگ در خیابان فردوسی این شهر، قسمتی از دیوار سینما خراب شد و شیشه‌های چند مغازه شکست. سپاه پاسداران کردستان از مدتی قبل، اداره این سینما را بر عهده گرفته بود.⁽⁷⁾

صبح امروز یک بمب نیز در مقابل سینما قدس کرمانشاه منفجر شد که خسارت مالی به بار آمد، اما تلفاتی نداشت.⁽⁸⁾

در بروجرد هم یک بمب دست‌ساز که در خودرو یکی از اهالی متعهد کار گذاشته شده بود، منفجر شد و خساراتی به بار آورد. عامل این اقدام دستگیر شد و از منزل وی چند بمب دست‌ساز و مقداری فشنگ ژ3 به‌دست آمد.⁽⁹⁾

در خرم‌آباد نیز 2 بمب دست‌ساز پشت منزل 2 نفر از افراد متعهد شهر منفجر شد که خساراتی در پی نداشت.⁽¹⁰⁾

در اقدامی دیگر، افراد گروه‌های مسلح مغازه خیاطی یکی از افراد متعهد شهر سمنان را به‌وسیله بمب آتش‌زا به آتش کشیدند. در این حادثه، پارچه‌ها و وسایل مغازه به‌طور کامل سوخت.⁽¹¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 142، 18/5/1360، ص18، رشت - خبرگزاری پارس، 18/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص16.

2) روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص10.

3) همان.

4) روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص15.

5) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص16.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 142، 18/5/1360، ص18، ارومیه - خبرگزاری پارس، 18/5/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 141، 18/5/1360، صص 3 و 4، سنندج - خبرگزاری پارس، 17/5/1360.

8) سند شماره 51627 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه کرمانشاه به اطلاعات سپاه مرکز، 18/5/1360، سند تک‌برگی.

9) سند شماره 328953 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به استانداری لرستان، 15/5/1360، ص2.

10) سند شماره 328427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 18/5/1360، ص2.

11) روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص10.

در تهران، یک موتورسوار در خیابان آذری، یک بمب دست‌ساز را به داخل یک تعمیرگاه پرتاب کرد که براثر انفجار آن خسارت مالی اندکی به بار آمد. این حادثه خسارت جانی نداشت.⁽¹⁾

همچنین، داخل یک مغازه در بازار تجریش تهران یک بمب دست‌ساز کار گذاشته شده بود که پاسداران کمیته قبل از انفجار، آن را کشف و خنثی کردند.⁽²⁾

با هشیاری نیروهای واحد عملیات سپاه پاسداران رشت، 2 بمب قوی که زیر دو وانت کار گذاشته شده بود، کشف و خنثی شد. این بمب‌ها قدرت تخریبی زیادی داشتند و درصورت انفجار تلفات و خساراتی ایجاد می‌کردند.⁽³⁾

پس‌از شناسایی یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در محله منیریه خیابان ولی‌عصر(عج) تهران (کوچه بوذرجمهر) نیروهای کمیته به این مکان مراجعه کردند و پس از 6 ساعت درگیری مسلحانه، 4 نفر از نیروهای کادر و 2 عضو سازمان را دستگیر کردند. 3 نفر از نیروهای عملیاتی سازمان نیز خودکشی کردند.

از این منزل که از مکان‌های امن و محل طراحی بخشی از عملیات‌های نظامی سازمان در تهران محسوب می‌شد، مقداری اسلحه و مهمات ازجمله: 6 مسلسل یوزی؛ یک کلاشینکف؛ یک کلت 38 میلی‌متری؛ مقادیر زیادی مواد منفجره تی.ان.تی. خمیری‌شکل و ساده؛ 13360 عدد انواع گوناگون فشنگ؛ 43 خشاب یوزی، کلاشینکف و کلت؛ 3 جلیقه ضدگلوله؛ 6 دستبند انتظامی و مقداری تجهیزات به دست آمد. یکی از مقامات کمیته درباره چگونگی اجرای این عملیات گفت: «چندی قبل، به پاسداران کمیته ستاد منطقه 9 تهران اطلاع داده شد که اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق در خانه‌ای واقع در خیابان ولی‌عصر کوچه بوذرجمهر رفت‌وآمد دارند.

با دریافت این خبر، پاسداران به تحقیق پرداختند و متوجه شدند خانه دراختیار سازمان منافقین قرار گرفته است و سازمان مجاهدین خلق این خانه را تبدیل به پایگاه نظامی خود کرده است و هر شب در خانه مزبور تا پاسی از شب، جلسه تشکیل می‌شود. که البته، اجاره منزل به‌صورت ظاهر بوده است که کسی متوجه موضوع نشود. 2 تیم از سازمان جلسات شبانه متعددی در زیرزمین خانه تشکیل می‌دادند و در این جلسات درباره ترور و بمب‌گذاری‌ها بحث و تبادل‌نظر می‌شد.»

این مقام همچنین افزود: «پس از تحقیق و بررسی کامل، به‌حکم کمیته مرکزی، خانه و خیابان‌های اطراف خانه تیمی مزبور با اکیپی از پاسداران محاصره شد. وقتی 2 تن از پاسداران قصد داشتند طبقه دوم خانه را مورد بازرسی قرار دهند، یکی از اعضای خانه با مشاهده پاسداران با فریاد و سروصدا سایرین را متوجه حضور پاسداران نمود و آنها با اسلحه یوزی،

1) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص15.

2) همان، ص3.

3) روزنامه اطلاعات، 17/5/1360، ص10؛ و - روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص4.

کلت و ژ3 به‌طرف پاسداران تیراندازی کردند و پاسداران نیز متقابلاً به‌سوی اعضا تیراندازی کردند که پس از 6 ساعت درگیری و تیراندازی، 4 نفر از اعضای عالی‌رتبه سازمان مجاهدین خلق با مقادیر زیادی اسلحه و مهمات و اسناد و مدارک مربوط به خانه تیمی و ترورها و همچنین بمب‌گذاری‌ها، کشف و دستگیر شدند⁽¹⁾، ضمناً دراین‌رابطه یک نفر دیگر نیز که یکی از هواداران و عضو خانه تیمی است، توسط پاسداران دستگیر شد.» وی همچنین اظهار کرد: «در این درگیری، 3 نفر از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین با کشیدن ضامن نارنجک جنگی، خودشان را در زیرزمین خانه مزبور کشتند.»⁽²⁾

احمد بن بلا رئیس‌جمهور پیشین الجزایر، در مصاحبه‌ای با مجله لبنانی الحوادث (چاپ لندن)، به دفاع از انقلاب اسلامی پرداخت و آرای خود را درمورد انقلاب اسلامی بیان کرد. هرچند موضع وی درباره انقلاب اسلامی (براساس آنچه در روزنامه کیهان چاپ شده است)، جانب‌دارانه است، در مباحثی مانند موضوع فعالیت گروه‌های مخالف اگر مشکلاتی مانند ترجمه یا تلخیص مطلب وجود نداشته باشد، می‌توان گفت که وی دیدگاهی چپ‌گرایانه دارد. روزنامه کیهان سخنان بن بلا را این‌گونه ترجمه کرده است: «این انقلاب، دنیای سرمایه‌داری به‌ویژه ایالات متحده امریکا را به وحشت افکنده است، زیرا این انقلاب - به عقیده من - قبل از هرچیز یک مسئله اساسی را مطرح می‌کند که مسئله فرهنگ است. انقلاب ایران قبل از هرچیز، یک انقلاب فرهنگی است که تمدن دنیای سرمایه‌داری و روابط سلطه‌جویانه غرب را در معرض اتهام قرار داده است. انقلاب اسلامی ایران با نمونه رشد اقتصادی و مصرف در جامعه غربی - که فرهنگ 14 قرن ما را تهدید می‌کند - مخالف است.

نباید از یاد برد که کل مخالفت با انقلاب اسلامی در غرب طرح‌ریزی می‌شود و این مخالفت را سرمایه‌داران رهبری می‌کنند. از سوی دیگر، در انقلاب ایران صحنه‌های جالبی می‌بینیم؛ ازجمله آنکه روحانیت تشیع در حکومت شرکت دارد. در مکتب شیعه، روحانیت یک هیئت تأسیسی و دارای ارزش عملی برای تحرک نیست. به عقیده من، آنها می‌کوشند دمکراسی را اجرا کنند. آنها پارلمانی دارند که در آن جمع می‌شوند و بحث می‌کنند. برکناری بنی‌صدر طبق قانون اساسی انجام گرفت؛ بااین‌حال، من بعضی از جوانب این انقلاب را محکوم می‌کنم. من با نابودکردن بقیه احزاب مخالفم. باید همه حق اظهارنظر داشته باشند و باید روزنامه باشد. هرچند احزاب در ایران مسلح‌اند و حتی تانک هم دارند، من با بعضی از

1) یکی از مقامات کمیته انقلاب اسلامی درباره سوابق سازمانی 4 کادر دستگیرشده سازمان مطالبی بیان کرده که در ضمیمه گزارش آمده است.

2) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص3.

جوانب انقلاب مخالفم، ولی به‌طورکلی، از انقلاب جانب‌داری می‌کنم. وانگهی، به عقیده من، وقت آن نرسیده است که این انقلاب را ارزیابی کنیم. این انقلاب در قلب‌ها وجود دارد، به‌ویژه در قلب جوانان دنیای عرب، در الجزایر، تونس، مغرب و در سوریه.»

بن بلا به‌شدت به تمدن غرب حمله کرده و تقلید از آن را برای جوامع اسلامی و جهان سوم خطرناک دانسته است. وی با نظام تعدد احزاب نیز مخالف است و نظر خود را دراین‌باره این‌گونه بیان کرده است: «مسئله احزاب مطرح نیست، بلکه باید تعدد آرا و دیدگاه‌ها وجود داشته باشد و اکثریت باید به اقلیت اجازه اظهارنظر بدهد.»

وی همچنین به گسترش اسلام در جوامع گوناگون در عصر اشاره و خاطرنشان کرده است: «امروز جوانان مسجد را پر کرده‌اند. قبلاً گفته می‌شد که اسلام دینی است که از صحرا برخاسته، ولی امروز می‌بینیم که این حرف درست نیست؛ حتی در اروپا و امریکا نیز روزبه‌روز بر پیروان اسلام افزوده می‌شود.»

بن بلا در خاتمه تأکید کرده است: «با صداقت باید بگویم که این ماشین غول‌آسا که سرمایه‌داری نام دارد، تاکنون هیچ دشمنی را به قدرت و توانایی اسلام دربرابر خود ندیده است.»⁽¹⁾

دبیرکل حزب دمکرات کرد لبنان (فرماندهی موقت) - که در رأس هیئتی از سفارت جمهوری اسلامی ایران در بیروت بازدید می‌کرد - حمله عراق علیه ایران را محکوم کرد. وی دراین‌باره گفت: «ما جنگ پلیدی را که نیروهای ارتجاعی منطقه و در رأس آنها رژیم صدام تکریتی علیه انقلاب اسلامی ایران به راه انداخته‌اند، محکوم می‌کنیم و تأکید می‌کنیم که ملت کرد لبنان و حزب دمکرات کرد از انقلاب اسلامی ایران دربرابر تجاوزهای پلید رژیم عراق پشتیبانی می‌کند.»

وی افزود: «ما که در لبنان با توطئه‌های امپریالیسم و صهیونیسم علیه امت لبنان و فلسطین به مبارزه برخاسته‌ایم، از همه نیروهای انقلابی در لبنان می‌خواهیم که تجاوز رژیم عراق علیه انقلاب اسلامی ایران را محکوم کنند و شیوه‌های توطئه‌گرایانه رژیم عراق علیه مبارزه ملت کرد در کردستان ایران و عراق را رسوا نمایند.»⁽²⁾

1) روزنامه کیهان، 17/5/1360، ص16.

2) همان، ص4.

ضمیمه گزارش240: سوابق سازمانی 4 کادر دستگیرشده سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران

یکی از مسئولان کمیته انقلاب اسلامی مرکز درباره سوابق سازمانی افرادی که امروز در یک خانه تیمی دستگیر شدند، گزارشی ارائه کرد. در این گزارش آمده است:

«1. م. الف: عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق[منافقین] و یکی از بنیان‌گذاران سازمان در اصفهان بوده است و در تهران نیز مسئول روابط عمومی سازمان در تهران در ستاد خیابان بندر انزلی بوده است.

نامبرده در سال 57 در زندان مشهد، با مهدی ابریشم‌چی ارتباط برقرار می‌کند و در دوران انقلاب، با عده دیگری به پادگان باغشاه می‌رود و اسلحه و مهمات آن پادگان را دراختیار سازمان قرار می‌دهد. ضمناً وی پس از پیروزی انقلاب، در ساختمان اوقاف تهران، یک ستاد تشکیل می‌دهد. نامبرده شغل‌هایی که در

سازمان به عهده داشته است، عبارت‌اند از: مسئول بخش کارگری، مسئول قسمت پذیرش سازمان مجاهدین در اصفهان، نماینده سازمان منافقین برای تماس با مقامات مسئول مملکتی (زمان دولت موقت)، مسئول ستاد سازمان درخیابان انزلی، مسئول بخش کارگر و دانش‌آموز، مسئول جمع‌بندی اخبار انجمن‌های اسلامی، مسئول ستاد سازمان منافقین در خیابان ولی‌عصر، مسئول ستاد سازمان در خیابان عباس‌آباد، مسئول قسمت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی سازمان درمورد تهیه و تنظیم اخبار و بولتن خبری سازمان. نامبرده در درگیری پارک خزانه با 80 نفر از هواداران سازمان، مسئولیت انتظامات هواداران را به عهده داشته است. در درگیری امجدیه، با 100 نفر مسئولیت انتظامات سازمان را به عهده داشته. همچنین، وی به دستور سازمان با یکی از اعضای سازمان به نام "ش" ازدواج سازمانی می‌کند.

ش: فرزند محمد متولد سال 1338، همسر م.الف. اتفاقی، در سال 56 با سازمان مجاهدین آشنا می‌شود و در سال 57، به‌همراه 12 نفر مسئول اداره دفتر سازمان در امور دانشجویی در دانش‌سرای تربیت معلم می‌شود و این مسئولیت‌ها را به عهده می‌گیرد: مسئول خبرگیری در امور دانشجویی، مسئول کتابخانه، مسئول فروش نشریه سازمان، مسئول توزیع نشریه به دکه‌داران خیابانی، مسئول آموزش و تعلیم کوهنوردی به هواداران سازمان، مسئول انتظامات در ستاد خیابان ولی‌عصر، مسئول انتظامات هواداران در مقابل لانه جاسوسی امریکا، مسئول تبلیغات سازمان، مسئول جمع‌بندی مربوط به اخبار و اطلاعات درباره انتخابات ریاست‌جمهوری، مسئول روابط عمومی در ستاد میدان رضایی‌ها، شرکت در راه‌پیمایی مادران در میدان فلسطین، شرکت مستقیم در درگیری 30 خرداد در میدان فردوسی. نامبرده در 30 خرداد، مسئول اخبار و اطلاعات درگیری بوده و جریان را به کادر مرکزی گزارش داده و از کادر مرکزی دستور می‌گرفته و به هواداران و اعضا اطلاع می‌داده. نامبرده با نام‌های مستعار زهرا و فاطمه در سازمان فعالیت می‌کرده.

س.ح: یکی از اعضای فعال سازمان، درارتباط‌با خانه تیمی دستگیر شد. برادرش عضو عالی‌رتبه سازمان مجاهدین خلق است. وی مسئولیت‌های زیر را به عهده داشته است: مسئول نماینده شورا در دانشگاه تهران، مسئول دریافت اخبار از دانشکده فنی، مسئول تدارکات کوه و انجمن دانشجویان، مسئول انجمن دانشجویان مسلمان در ساختمان کادر دانشگاه، مسئول بخش ترابری در دانشگاه، مسئول بخش روابط خارجی در انجمن دانشجویان مسلمان، مسئول دکه‌های کتاب‌فروشی و بحث‌های خیابانی. نامبرده 280 هزار تومان برای سازمان کمک گرفته و با آن پول، یک دستگاه چاپ افست برای سازمان خریداری کرد.

غ. ن: نامبرده در سال 55 در زندان، با موسی خیابانی، عباس داوری، گنجه‌ای و اعضای کادر رهبریت سازمان در ارتباط بوده است. نامبرده مسئولیت‌های زیر را به عهده داشته است: مسئول بخش ترابری سازمان در ستاد گارد شاهنشاهی سابق، مسئول فروش کتاب درداخل دانشگاه تهران، مسئول انتشار سازمان در ستاد بندر انزلی، مسئول پذیرش انجمن دانشجویان مسلمان، مسئول ستاد تبلیغات در میدان رضایی‌ها، معاون دوم در توزیع کتاب در ستاد بندر انزلی، معاون دوم تبلیغات در میدان رضایی‌ها. نامبرده با اکبریان اتفاقی در کلیه درگیری‌ها و میتینگ‌های خیابانی شرکت داشته و مسئول انتظامات درگیری‌ها بوده است.»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص3.

روزشمار جنگ یکشنبه 18 مرداد 1360 8 شوال 1401 9 اوت 1981

حمله یک تیپ از ارتش عراق به مواضع نیروهای ایرانی در محور دارخوین، به‌علت ضعف هماهنگی بین واحدهای عراقی و هشیاری و مقاومت نیروهای خودی شکست خورد و حدود 150 نفر از نیروهای عراقی کشته و 25 نفر اسیر شدند.

از اولین دقایق امروز (ساعت 24:00)، ارتش عراق با استفاده از 2 گردان (گردان‌های 5 و 6) از تیپ32 نیروی مخصوص و یک گروهان کماندو به مواضع نیروهای خودی در محور دارخوین حمله کرد. 20 دقیقه قبل از حمله، آتش شدید و پرحجمی از منطقه غربی کارون روی خاکریز نیروهای ایرانی اجرا شد و پس از آن، حمله نیروهای عراقی از 3 محور انجام شد:

از جناح راست (قسمت شرقی جاده آسفالت آبادان - اهواز)، گردان5 تیپ32 نیروی مخصوص؛ از جناح چپ (کناره کارون)، گردان6 تیپ32 نیروی مخصوص و از وسط، یک گروهان کماندو پیشروی‌شان را آغاز کردند.

نیروهای جناح راست (گردان5) توانستند خاکریز را دور بزنند و خود را به پشت نیروهای ایرانی برسانند، اما نیروهای جناح چپ (گردان6) به‌دلیل ناهماهنگی و گم‌کردن نفرات و بی‌سیمچی‌شان نتوانستند مأموریتشان را اجرا کنند و یک گروهان محور میانی نیز به‌علت مقاومت نیروهای خودی در پشت خاکریز مجبور به عقب‌نشینی شد. نیروهای گردان5 پس از دورزدن خاکریز، با نیروهای ایرانی درگیر شدند. در این درگیری با مقاومت نیروهای ایرانی حدود 80 تا 100 نفر از عراقی‌ها کشته شدند که جنازه 30 نفر از آنان در منطقه جا ماند و 15 نفر نیز به اسارت درآمدند و بقیه نیز مجبور به عقب‌نشینی شدند.

دشمن که در تلاش اولیه‌اش نتیجه‌ا‌ی کسب نکرده بود، بار دیگر در ساعت 4:45 صبح، آتش تهیه سنگینی را روی مواضع هدف اجرا کرد و پس از آن، نفرات پیاده آنان اقدام به حمله کردند.

این‌بار نیز نیروهای خودی با بهره‌گرفتن مؤثر از آتش پرحجم توپخانه و مقاومت نیروهای پشت خاکریز، تلفات بسیاری به آنان وارد کردند و 10 اسیر دیگر نیز گرفتند.⁽¹⁾

1) سند شماره 004724 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه غرب به سرپل ذهاب، 19/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

نیروهای عراقی که از اقدام دومشان هم به نتیجه‌ا‌ی نرسیدند، ساعت 6 صبح عقب‌نشینی کردند. مجموع تلفات دشمن در این عملیات، حدود 150 کشته و زخمی و 25 اسیر بود.⁽¹⁾3 انبار مهمات، یک تانک، یک خودرو زیل و یک موشک‌انداز عراقی نیز در این عملیات منهدم شد.⁽²⁾-⁽³⁾

مجموع تلفات نیروهای خودی در این تهاجم عراق، 13 شهید و چند مجروح بود که به گزارش ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی از ارتش 2 سرباز شهید و 5 تن مجروح شدند.⁽⁴⁾

علی اسحاقی⁽⁵⁾درباره عملیات ارتش عراق در محور دارخوین، می‌گوید: «بعد از عملیات فرماندهی کل قوا، عراقی‌ها تصمیم گرفته بودند با نیروی تکاور و یک واحد مکانیزه روی خاکریز ما در منطقه محمدیه در دارخوین عملیات انجام بدهند ساعت 2 بعد از نصفهِ‌شب، بچه‌ها به من در دارخوین زنگ زدند و گفتند که تعدادی از عراقی‌ها ظاهراً از خط ما عبور کردند و از صحبت‌هایی که ما از آنها شنود می‌کنیم، اینها می‌گویند ما الآن پشت فلان منطقه از خط ایرانی‌ها هستیم. منتظرند بقیه نیروهایشان از جلو بیایند و اینها هم از پشت، "عملیات ویژه" انجام دهند. در این اقدام، ابتدا 36 نفر از عراقی‌ها توانسته بودند در خط ما نفوذ کنند. این 36 نفر در گوشه خط ما در "خط شیر"⁽⁶⁾با نگهبان ما درگیر شده بودند و نگهبان گوش یکی از عراقی‌ها را کنده بود، ولی اینها نگهبان را به شهادت رساندند و از خاکریز عبور کرده بودند. این عراقی‌ها پشت خاکریز ما که چند سنگر از قبل در آنجا بود، داخل یکی از این سنگرها مستقر شده بودند و ما این را ازطریق شنود فهمیدیم. اتفاقاً آقای [رحیم] صفوی در منطقه دارخوین بود. به ایشان خبر دادیم، گفت: "شما حواستان به عراقی‌ها که نفوذ کردند، باشد. بچه‌ها تقسیم شوند، بروند سنگرهایی که اینها گفتند پیدا بکنند و سراغ آنها بروند، جلو خط هم اقدامی نکنند، تا من بگویم." ما به خط هم اطلاع دادیم که چنین اتفاقی درحال وقوع است. در خط و پشت خاکریز هم همه نیروهای ما سلاح‌ها و نارنجک‌هایشان را آماده کردند، بچه‌های اطلاعات رفتند و همة آن 36 نفر عراقی‌ها را در سنگرها گرفتند. یکی دوتای آنها را هم داخل سنگرها که تاریک بود، عقرب زده بود. زمانی‌که بچه‌ها آماده شدند، ما به‌جای این افرادی که نفوذ کرده بودند، روی شبکه بی‌سیم عراقی‌ها رفتیم و به آنها اطلاع دادیم که بیایید. وقتی آمدند، با رگبار و با نارنجک و با درگیری تن‌به‌تن روی خاکریز، جنگ بسیار عجیبی

1) سند شماره 004822 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات خوزستان به فرمانده سپاه پاسداران خوزستان، 30/5/1360، ص3.

2) گزارشی از وضعیت فرماندهی و نیروهای عراقی شرکت‌کننده در عملیات براساس اطلاعات استخراج‌شده از بازجویی اسرا در ضمیمه گزارش آمده است.

3) سند شماره 004719 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرمانده عملیات سپاه خوزستان (شوش)، شماره 310، 19/5/1360، صص 7 - 5.

4) روزنامه اطلاعات، 20/5/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص15.

5) سردار علی اسحاقی بنیان‌گذار و مسئول جنگ الکترونیک سپاه در دوران دفاع مقدس می‌باشد. وی این مطلب را در سال 1391، در گفت‌وگو با پژوهشگر مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس در پروژه تاریخ شفاهی خود بیان کرده است.

6) به‌دنبال هجوم ارتش عراق به ایران، از اوایل آبان 1359، اولین خط دفاعی رزمندگان در مقابل نیروهای عراقی در جنوب روستای محمدیه در جنوب روستای مارد (شرق رودخانه کارون) در میان بوته‌زارهایی که فاقد پوشش گیاهی مناسب بود، تشکیل شد. این خط دفاعی به خط شیر موسوم شد.

انجام گرفت و عراقی‌ها همان‌جا پشت خاکریز تارومار شدند. یعنی یکی از بهترین عملیات ویژه اطلاعات و عملیاتی که بهره‌برداری اطلاعاتی‌اش از شنود و جنگ الکترونیک بود، انجام شد. جنگ الکترونیک به این معنا که ما به‌جای دشمن وارد فرماندهی آنها شدیم.»⁽¹⁾

اوضاع شهر شادگان به‌دلیل حملات توپخانه‌ای ارتش عراق به حومه شهر متشنج شد و عده‌ا‌ی از ساکنان این شهر مجبور به ترک این شهر شدند. شهر آبادان نیز مانند روزهای گذشته هدف حملات توپخانه‌ای عراق قرار گرفت.

درپی ناکامی نیروهای عراقی در حمله به محور دارخوین که در اولین دقایق امروز انجام شد، توپخانه ارتش عراق از ساعت 7:35 صبح امروز، منطقه عرب‌نشین شادگان را هدف قرار داد که از مجموع توپ‌های شلیک‌شده، 4 گلوله به روستای مسیر در 2 تا 3 کیلومتری جنوب شرق شهر شادگان اصابت کرد و براثر انفجار آن، 7 نفر از اهالی روستا زخمی شدند. به گزارش سپاه پاسداران، این اقدام دشمن سبب شد که اوضاع شهر شادگان تاحدی متشنج شود و تعدادی از اهالی بومی و جنگ‌زدگان ساکن این منطقه از شهر خارج شوند.

مردم شادگان در اعتراض به این اقدام عراق با تعطیلی بازار و مغازه‌ها به راه‌پیمایی پرداختند.⁽²⁾

راه‌پیمایان که شامل عشایر، اعضای ارگان‌ها و دیگر اقشار مردم بودند، از محل سپاه پاسداران به حرکت درآمدند و پس از گذشتن از چند خیابان، در مسجد امیر اجتماع کردند.

فرماندار شادگان در اجتماع مردم، درباره توطئه‌های گروهک‌ها، سخنانی ایراد کرد و به مردم هشدار داد مواظب توطئه‌های آنان باشند. وی با اشاره به پیروزی‌های اخیر رزمندگان در جبهه‌های جنگ گفت: «صدام امروز دیگر از اتکا به سربازانش ناامید شده و مرگ سیاسی خود را نزدیک می‌بیند.» حجت‌الاسلام طباطبایی نماینده دفتر تبلیغات بنیاد جنگ‌زدگان نیز به زبان عربی درباره جنگ مطالبی بیان کرد و سپس قطعنامه راه‌پیمایی در 5 ماده قرائت شد. در قسمتی از این قطعنامه آمده است: «ما اهالی شهر و روستاهای شادگان، تا آنجا که در توان داریم از حیثیت کشور اسلامی‌مان دفاع خواهیم کرد و تنفر و انزجار خود از حمله توپخانه صدامیان کافر به مناطق مسکونی [را] اعلام می‌داریم.» در این قطعنامه، قاطعیت هرچه بیشتر دادگاه‌های انقلاب در مقابله با ستون پنجم و عوامل تروریسم خواسته شده است.⁽³⁾

بنیاد امور جنگ‌زدگان نیز با صدور اطلاعیه‌ا‌ی اقدام عراق در بمباران منطقه عرب‌نشین شادگان را محکوم کرد.⁽⁴⁾

امروز شهر آبادان هم مانند اغلب روز‌های گذشته، هدف حملات توپخانه‌ای عراق قرار گرفت که در این حملات چند منزل مسکونی و قسمتی از تأسیسات نفتی شهر آسیب دید و عده‌ا‌ی نیز مجروح شدند.⁽⁵⁾

1) تاریخ شفاهی سردار علی اسحاقی (منتشرنشده)، 10/3/1391.

2) روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص4؛ و - سند شماره 51633 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 19/5/1360، سند تک‌برگی؛ سند شماره 004719 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص5.

3) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص12.

4) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص14.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص14.

هیئت منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد که برای میانجیگری بین ایران و عراق پس از سفر به ایران به بغداد رفته بودند، پس از دو روز حضور در عراق و دیدار با صدام حسین و طارق عزیز معاون نخست‌وزیر عراق، این کشور را ترک کردند.

خبرگزاری فرانسه دراین‌باره گزارش داد: «صدام حسین در ملاقات با این هیئت اظهار داشت که عراق علی‌رغم مواضع ایران، همیشه آماده همکاری صادقانه با غیرمتعهد‌ها و پذیرش هیئت فوق و کمک به مأمورین آن است.»

این خبرگزاری افزود: «هیئت غیرمتعهدها قبل از ترک بغداد، طی بیانیه‌ا‌ی که به‌وسیله خبرگزاری عراق منتشر شده است، نگرانی خود را نسبت به خسارات وارده از جنگ به عراق و ایران ابراز داشته است. این هیئت همچنین نسبت به گسترش جنگ به دیگر کشورها و خطری که صلح جهانی را تهدید می‌کند هشدار داده است.»

در این بیانیه همچنین آمده است که صدام حسین کمیته غیرمتعهدها را تشویق به ادامه مأموریت تا دستیابی به حل صلح‌آمیز و عادلانه بحران کرده است.

برخی منابع غربی دلیل اتخاذ این مواضع را استیصال عراق در جبهه‌های جنگ عنوان کرده‌اند.⁽¹⁾

تخریب پاسگاه سرسوراو عراق در حملات نیروهای سپاه پاسداران و پیشمرگان مسلمان کرد، انهدام خودرو کمیته امداد شهر مهاباد براثر انفجار بمبی قوی در زیر آن و درگیری عناصر حزب دمکرات کردستان ایران و گروه کومه‌له در بوکان، مهم‌ترین اخبار امروز مناطق شمال‌غرب ایران است.

در یک عملیات چریکی، نیروهای سپاه پاسداران و پیشمرگان مسلمان کرد از منطقه بانه وارد خاک عراق شدند و به پاسگاه سرسوراو در نزدیکی پادگان گرمک حمله کردند. در این عملیات، پاسگاه تخریب شد و تعدادی از نیروهای دشمن کشته یا مجروح شدند و نیروهای خودی بدون تلفات و ازطریق مرز به کشور بازگشتند. به گزارش سپاه پاسداران سنندج، این چندمین‌بار در طول جنگ است که نیروهای خودی به پایگاه‌های عراقی در این منطقه حمله می‌کنند.⁽²⁾

در مهاباد نیز براثر انفجار بمبی قوی که زیر خودرو کمیته امداد مهاباد کار گذاشته شده بود، بدنه اتومبیل به‌طور کامل منهدم شد. این خودرو برای رسیدگی به امور معیشتی مردم به یکی از روستاهای محروم این شهر رفته بود.⁽³⁾

همچنین به گزارش واحد اطلاعات سپاه پاسداران منطقه غرب کشور (کردستان)، درگیری شدیدی میان نیروهای حزب دمکرات کردستان ایران و گروه کومه‌له در بوکان رخ داد و براثر آن، 10 نفر از نیروهای دو طرف کشته و تعدادی نیز مجروح شدند.⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 142، 19/5/1360، صص 3 و 4، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 18/5/1360.

2) سند شماره 51641 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه سنندج به فرماندهی سپاه مرکز، 19/5/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص15.

4) سند شماره 169057 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه واحد اطلاعات سپاه منطقه غرب کشور (کردستان)، 25/5/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص2؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص3.

در ترورهای امروز گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای ساری، رشت و تهران، 3 نفر؛ ازجمله یک دانش‌آموز به شهادت رسیدند و 2 پاسدار و یک معلم مجروح شدند. یک ترور نیز ناموفق بود.

در شهرستان ساری، احمد منافی دانش‌آموز بسیجی این شهر، در خیابان انقلاب، هدف سوءقصد قرار گرفت و با شلیک چند گلوله به شهادت رسید. عامل ترور به‌کمک هم‌تیمی‌اش که در چند قدمی وی سوار بر موتور روشن، منتظر بود، توانست فرار کند.⁽¹⁾

در رشت هم یکی از افراد متعهد شهر به نام محمدنژاد به ضرب گلوله افراد مسلح گروه‌های ضدانقلاب به شهادت رسید. ضارب نیز متواری شد.⁽²⁾

در ساعت 20:30، در خیابان رودکی تهران، دو موتورسوار با شلیک چند گلوله، شخصی به نام مجید قائمی را - که از مغازه‌داران میدان انقلاب بود - به شهادت رساندند.⁽³⁾-⁽⁴⁾

در میدان توحید تهران نیز یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با کلت کالیبر45 به‌سوی یک پاسدار تیراندازی و وی را مجروح کرد.⁽⁵⁾

در میدان آزادی تهران هم 3 سرنشین یک اتومبیل رنو یکی از پاسداران کمیته را متوقف کرده، قصد بازرسی او را داشتند، اما وی مقاومت کرد و خواستار حکم بازرسی آنان شد. در اثنای این گفت‌وگوی همراه با کشمکش، یکی از سرنشینان خودرو با درآوردن مسلسل یوزی به‌سمت پاسدار تیراندازی کرد که وی خود را درون جوی آب کنار خیابان انداخت. در این لحظه، یک رهگذر به کمک این پاسدار آمد و به‌سوی مهاجمان هجوم برد که آنان به‌سمت وی نیز تیراندازی کردند و از محل گریختند. در این حادثه، پاسدار و رهگذر - که یک معلم بود - مجروح شدند.⁽⁶⁾

در منطقه لشکرک تهران نیز در ساعات آخر روز، 2 سرنشین یک موتور قصد ترور یک پاسدار را داشتند که نتوانستند این کار را انجام دهند و متواری شدند.⁽⁷⁾

افراد وابسته به گروه‌های مسلح در چند شهر کشور با پرتاب بمب‌های دست‌ساز و آتش زا خسارت‌هایی به بار آوردند. در این حوادث عده‌ا‌ی نیز به‌طور سطحی زخمی شدند.

در مشهد، افراد وابسته به گروه‌های مسلح به ساختمان خبرگزاری پارس حمله کردند و یک بمب دست‌ساز به‌سوی آن پرتاب کردند. این حادثه خسارتی درپی نداشت.⁽⁸⁾

در همین شهر، یک بمب دست‌ساز به‌طرف ساختمان یک انجمن اسلامی پرتاب شد که خسارتی ایجاد نکرد.⁽⁹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص16؛ و - روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص2.

2) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص15.

3) در بعضی اسناد دیگر، نام شهید، مجید قاسمی ذکر شده است.

4) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

6) روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص15.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، ص23، مشهد - خبرگزاری پارس، 19/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4.

9) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، ص21، مشهد - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

در اقدام دیگری، 2 بمب دست‌ساز به منزل حاکم شرع دادگاه‌های جنوب خراسان در بیرجند پرتاب شد که خساراتی به بار آورد. در این حادثه، 3 کودک نیز دچار موج‌گرفتگی شدند.⁽¹⁾

پس از وقوع حادثه، مردم در محل انفجار حضور یافتند و با دادن شعارهایی خواستار قاطعیت نیروهای انتظامی و دادگاه‌های انقلاب در مقابل عاملان این حوادث شدند.⁽²⁾

یک بمب آتش‌زا نیز به انبار کالای جنگ‌زدگان شهرستان الیگودرز پرتاب شد که سبب بروز حریق جزئی شد و خسارت اندکی بر جای گذاشت.⁽³⁾

همچنین براثر پرتاب نارنجک به نمازخانه جهاد سازندگی استان لرستان در خیابان مطهری خرم‌آباد، شیشه‌های نمازخانه شکست و به ساختمان نیز خسارت اندکی وارد شد. مهاجمان نیز با استفاده از تاریکی شب گریختند.⁽⁴⁾

در همین شهر، یک بمب دست‌ساز به منزل یکی از ساکنان شهر پرتاب شد که با انفجار آن، شیشه‌های خانه شکست، اما به کسی آسیبی وارد نشد.⁽⁵⁾

در خیابان انقلاب خرم‌آباد نیز 2 انفجار به فاصله 15 دقیقه رخ داد که براثر آن، 2 نفر جراحات سطحی برداشتند. عاملان این انفجار‌ها که دو موتورسوار بودند، موفق به فرار شدند.⁽⁶⁾دو دختر نیز بمبی آتش‌زا به منزل یکی از افراد متعهد شهر خرم‌آباد پرتاب کردند که این بمب عمل نکرد و عاملان آن دستگیر شدند.⁽⁷⁾

در کرمانشاه، یک بمب دست‌ساز که در مقابل مغازه یکی از کسبه کرمانشاه در خیابان اربابی کار گذاشته شده بود، منفجر شد و خسارتی به مغازه وارد کرد.⁽⁸⁾

در تهران هم سرنشینان یک موتورسیکلت بمبی آتش‌زا به داخل مغازه یکی از افراد متعهد شهر در منطقه بریانک، پرتاب کردند که انفجار آن خسارت اندکی به بار آورد.⁽⁹⁾

علاوه‌بر این اقدامات، تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح به‌سمت ساختمان سپاه و بسیج شهرستان سیاهکل در استان گیلان تیراندازی کردند که با تیراندازی متقابل نیروهای بسیج، مهاجمان متواری شدند. این واقعه تلفات جانی نداشت.

درپی این تیراندازی مردم سیاهکل به حمایت از نیروهای سپاه و بسیج در خیابان‌ها تجمع کردند و ساعت‌ها پس از اتمام تیراندازی در محل حضور داشتند.⁽¹⁰⁾

یک بمب ساعتی بسیار قوی در کنار ریل راه‌آهن سراسری اراک - خرمشهر، کشف شد. این بمب در محلی معروف به باغ انتظام کار گذاشته شده و روی ساعت 24:00 تنظیم شده بود تا زمانی‌که قطار مسافربری از کنار آن عبور می‌کند، منفجر شود، اما مأموران گشت کلانتری12 اراک، ساعت 19، آن را کشف کردند و کارشناسان بمب نیز توانستند آن را خنثی کنند.⁽¹¹⁾

همچنین، درپی ترورها و انفجارهای چند روز گذشته اراک، دادستانی این شهر با انتشار

1) همان.

2) روزنامه اطلاعات، 20/5/1360، ص4.

3) سند شماره 328427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 18/5/1360، ص1.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، صص 21 و 22، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس، 19/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4.

5) سند شماره 328427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، ص22، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

7) سند شماره 328427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، ص22، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

9) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

10) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، صص 23 و 24، رشت - خبرگزاری پارس، 19/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4.

11) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، صص 22 و 23، اراک - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

اطلاعیه‌ا‌ی اعلام کرد که برای تأمین بیشتر امنیت شهر، از 19 مرداد 1360 تا اطلاع ثانوی، عبورومرور همه موتورسیکلت‌های دنده‌ا‌ی از ساعت 5 صبح تا 8 شب، فقط با مجوز دادسرای انقلاب اسلامی شهر و در شب نیز تنها با مجوز مخصوص مجاز است.⁽¹⁾

روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران با انتشار اطلاعیه‌ا‌ی از کشف 30 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و دستگیری ساکنان این خانه‌ها با کمک نیروهای مقاومت بسیج خبر داد.

از خانه‌ها تعداد زیادی اسلحه و مقادیر فراوانی مهمات و نام افرادی که قرار بود ترور شوند (تعدادی از نمایندگان مجلس، برخی اعضای سپاه پاسداران و مردم عادی محله‌های گوناگون)، به دست آمد.

در میان دستگیرشدگان نام حسین نواب صفوی یکی از اعضای فعال و گردانندگان دفتر هماهنگی بنی‌صدر و رابط این دفتر با سازمان مجاهدین خلق دیده می‌شود.⁽²⁾

5/1360.

داوود کریمی فرمانده سپاه پاسداران تهران، در تشریح این عملیات گفت: «[در] این عملیات ضربتی موسوم به "والعادیات" که توسط سپاه و در سراسر تهران اجرا شد، 70 نفر از اعضای فعال و کادر مرکزی گروه‌ها دستگیر شدند. البته، این مرحلة اول عملیات است که در سراسر تهران به اجرا درآمده است و در آن مقادیری اسلحه کلاشینکف و ژ3، اسلحه کمری، تفنگ نارنجک‌انداز، نارنجک جنگی، بمب دست‌ساز، گاز اشک‌آور، مواد آتش‌زا، بمب‌های خمیری و وسایل نظامی دیگر کشف شد.» وی افزود: «این عملیات همچنان ادامه خواهد یافت.»⁽³⁾

یکی از این خانه‌ها در خیابان ثبت شمیران قرار داشت که در یک درگیری چهارساعته، 9 نفر از ساکنان آن (4 مرد و 5 دختر) دستگیر شدند و مقداری اسلحه، مهمات و کروکی مناطق گوناگون از آن به دست آمد.⁽⁴⁾

مورد دیگر خانه‌ا‌ی در منطقه تهرانپارس بود که پس از درگیری نیروهای سپاه و بسیج با ساکنان این خانه، 12 نفر از افراد فعال سازمان که یک نفر از آنان مجروح شده بود، دستگیر شدند. از این خانه تیمی، اسلحه انفرادی، نارنجک جنگی، گاز اشک‌آور و سایر تجهیزات نظامی به دست آمد.⁽⁵⁾

براساس اطلاعات به‌دست‌آمده از مردم، 6 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق نیز که در امور لجستیک سازمان فعالیت می‌کردند، در یک خانه تیمی در خیابان مجیدیه، با همکاری فعال مردم دستگیر شدند.

مسئول ستاد خبری سپاه پاسداران نیز با اعلام این خبر گفت: «کشف این اماکن و دستگیری افراد در این خانه‌های تیمی از میزان بمب‌گذاری‌ها و تخریب‌های سازمان مجاهدین خلق در تهران خواهد کاست.»⁽⁶⁾

1) روزنامه اطلاعات، 20/5/1360، ص4.

2) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، صص 5 و 6، تهران - خبرگزاری پارس، 19/

3) روزنامه اطلاعات، 20/5/1360، ص2.

4) روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص2.

5) همان، ص4.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص34، 19/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 20/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص13.

کلانتری منطقه 4 تهران در گزارشی اعلام کرد: عوامل گشت این کلانتری حین مأموریت، فردی را درحال ساختن کلید برای اتومبیلی که شماره آن دست‌کاری شده بود، دستگیر کردند.

این فرد در بازجویی اولیه گفت: فردی او را برای ساختن کلید برای این خودرو به محل آورده و لحظاتی قبل، محل را ترک کرده است. مأموران در بازرسی از اتومبیل، یک مسلسل یوزی، 5 اسلحه کمری، 9 نارنجک جنگی و 340 عدد انواع فشنگ به دست آوردند. در بررسی مأموران مشخص شد که اتومبیل سرقتی است.⁽¹⁾

روابط عمومی سپاه پاسداران خرم‌آباد نیز اعلام کرد که در طول 48 ساعت گذشته، 17 تن از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای خرم‌آباد و بروجرد که با حوادث اخیر این دو شهر؛ ازجمله پرتاب بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا، درگیری‌های خیابانی، انفجار و آتش‌سوزی‌های ایجادشده در شهر و نگهداری اعلامیه‌های مربوط به سازمان ارتباط داشتند، با همکاری مردم دستگیر شدند.⁽²⁾

کمیته امداد امام خمینی با انتشار اطلاعیه‌ای جزئیات پرداخت خسارت مالی به افرادی که در اقدامات نظامی و خرابکارانه گروه‌های مسلح متحمل ضرر و زیان شده‌اند را اعلام کرد.

در این اطلاعیه - که امروز واحد مرکز کمیته امداد امام خمینی آن را منتشر کرد - آمده است که این افراد پس از تعیین میزان خسارت واردشده و تأیید امام‌جماعت مسجد، به نزدیک‌ترین محل کمیته امداد در سراسر کشور مراجعه کنند تا با رعایت ضوابط، درباره پرداخت هزینه خسارت‌های واردشده اقدام شود.⁽³⁾

داوود کریمی فرمانده جدید سپاه پاسداران تهران در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس درباره آخرین وضعیت سپاه پاسداران تهران در جبهه‌های جنگ و آمادگی این سازمان در عرصه مبارزه با گروه‌های مسلح ضدانقلاب و تأمین امنیت پایتخت، توضیحاتی داد.

وی در بخشی از سخنانش به مخالفت بنی‌صدر و اطرافیانش با آموزش نیروهای سپاه و واگذاری اسلحه سنگین به آنان اشاره کرد و درمورد نقش سپاه در تأمین امنیت شهر تهران گفت: «تهران باتوجه‌به وسعتش و اینکه یک منطقه نیروخیز است، از همان ابتدا که درگیری با عوامل ضدانقلاب در کردستان و غرب کشور به وجود آمد و نهایتاً به درگیری با رژیم بعثی صدام انجامید، بیشترین نیروی سپاه تهران را صرف درگیری با ضدانقلاب و مزدوران بعثی کرد. از طرف دیگر، به‌خاطر مرکزیت و حساس‌بودن وضع تهران، سپاه تهران مسئولیت

1) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، ص24، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس، 20/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4.

3) روزنامه کیهان، 18/5/1360، ص3.

سنگین‌تری نسبت به دیگر شهرستان‌ها دارد و ازاین‌رو در تهران کار سنگینی بر دوش نیروهای انتظامی است که سپاه با هماهنگی کمیته‌ها نقش فعالی دارد.»

کریمی درباره وضعیت گروه‌های محارب گفت: «با ضرباتی که بر پیکر این گروهک‌ها زده شد، مراکز اسناد - امور مالی - هدایت عملیاتی آنها توسط سپاه تهران کشف و خنثی شده است، اما این ضربات نهایی نبوده و ضربه نهایی، ریشه‌کن کردن این گروهک‌ها هست. از آنجا که به قول امام سجاد(ع) "خدا دشمنان ما را احمق آفریده"، این گروهک‌ها به‌خاطر آنکه جامعه را به هرج‌ومرج بکشانند و به دنیا نشان دهند که این نیروهای انقلابی نمی‌توانند کشور را حفظ کنند، در جوی آب، زیر پل و درون اتومبیل بمب‌گذاری می‌کنند و بدون درنظرگرفتن جان مردم عادی و کودکان معصوم، قصد انجام نیات پلید خود را دارند، درحالی‌که حتی ساواک دژخیم شاه مخلوع نیز این لکه ننگ را به دامان خود نمی‌گرفت.»

فرمانده سپاه پاسداران تهران درباره آخرین وضعیت سیاسی و توان نظامی سازمان مجاهدین (منافقین) گفت: «این سازمان ازنظر ایدئولوژی و سیاسی از بین رفته است و مردم ما هیچ‌گاه حاضر نیستند که شعارهای آنها را گوش دهند؛ حتی اگر علیه امریکا باشد و الآن می‌توان ادعا کرد که این سازمان آخرین روزهای حیات خود را طی می‌کند و دیگر نمی‌تواند از یک پایگاه اسلامی مسائل خود را مطرح سازد، ولی می‌تواند از پایگاه‌های شرقی و غربی نظرات خود را ارائه دهد. سازمان ازنظر نظامی نمی‌تواند حرکتی انجام دهد، زیرا امروز همه مردم ما از کارگر و روحانی و دانشجو و محصل چریک هستند و در جبهه‌ها‌ی جنگ انواع سلاح‌ها را تجربه کرده‌اند؛ بنابراین، چند ترور و مسئله خیابانی نمی‌تواند مردم را به وحشت بیندازد.»

وی افزود: «شکل برون‌مرزی این سازمان را با رفتن رجوی به فرانسه دیدیم و هم‌اکنون، شکاف عمیقی بین سازمان به وجود آمده است و بسیاری از کسانی که حاضر به جنگ مسلحانه نیستند، کنار کشیده‌اند و توبه کرده‌اند و بسیاری هم در این سازمان خواهان فعالیت‌های سیاسی هستند که البته زمانش سپری شده و به‌طورکلی این سازمان درحال متلاشی‌شدن است.» فرمانده سپاه تهران درباره اقدامات امنیتی برای حفاظت از شخصیت‌ها گفت: «حتی در کشورهایی که پلیس و نیروهای امنیتی آنها دست به شیوه‌های غیرانسانی می‌زنند و آن‌همه اقدامات برای حفظ جان شخصیت‌هایشان انجام می‌دهند، در همان کشورها نیز ترور صورت می‌گیرد، ولی ما به‌هیچ‌وجه شیوه‌های پلیسی و ارعابی را برای حفظ جان شخصیت‌های خود به کار نگرفته‌ایم و روشی منطبق با موازین انقلاب اسلامی درپیش داریم.» وی در ادامه افزود: «دولت و نیروهای مسئول باید وسائط نقلیه تندرو را که بیشتر ترورها و سوءقصدها ازطریق آنها انجام می‌گیرد به‌شدت کنترل کنند و زیر نظر قرار دهند.»

داوود کریمی در پایان، درباره شایعات محافل گوناگون خارج از کشور درمورد اختلاف

سپاه با ارتش گفت: «ضدانقلاب از بدو کار، سعی داشت که شایع کند سپاه به این خاطر آموزش سلاح‌های سنگین می‌بیند که ارتش را منحل [کند] و با این تبلیغات می‌خواستند ارتش اسلامی ما را تضعیف کنند، درحالی‌که امام با آن موضع‌گیری قاطع و سازش ناپذیر از روز اول فرمودند که ارتش باید احیا شود.»⁽¹⁾

درپی افزایش انتقادها از عملکرد شهربانی جمهوری اسلامی در مقابله با ترورهای روزهای اخیر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، شهربانی جمهوری اسلامی ایران با انتشار اطلاعیه‌ا‌ی، با تأکید بر آمادگی این ارگان برای حفظ جان شخصیت‌های کشور، موضوع تقسیم کار بین نیروهای شهربانی، سپاه و کمیته را برای حفاظت از برخی شخصیت‌های کشور عنوان کرد.

در بخشی از این اطلاعیه آمده است:

«درمورد حفاظت از شخصیت‌های مملکتی که امروز مورد تهاجم عناصر ضدانقلاب قرار می‌گیرند، آنچه که باید به استحضار ملت شریف ایران برسد آن است که پس از پیروزی انقلاب، مأموران محافظ مقامات و شخصیت‌های جمهوری اسلامی ایران بنا به صلاحدید دولت، از بین برادران کمیته‌ها و سپاه پاسداران انتخاب و حتی در اکثر موارد با صلاحدید شخصیت‌ها تعیین گردیده‌اند و این برادران نیز با دراختیارداشتن سلاح و تجهیزات لازم عهده‌دار این وظیفه می‌باشند. بنابراین، ملاحظه می‌فرمایند که امر، صرفاً یک نوع تقسیم کار بین نیروهای انتظامی است و شهربانی جمهوری اسلامی ایران به‌هیچ‌وجه، شانه از زیر بار مسئولیت خالی نکرده و درحدود امکانات و مقدوراتی که دراختیار دارد، آماده همه نوع همکاری می‌باشد.»

در پایان این اطلاعیه، ضمن تأکید بر پایداری بر عهد خود با امام و مردم، با اعلام چند شماره تلفن از آحاد مردم خواسته شده است که اطلاعاتشان را درباره فعالیت گروه‌های ضدانقلاب دراختیار شهربانی بگذارند.⁽²⁾

پس از انتشار این اطلاعیه، آقای مهدوی کنی وزیر کشور، در نامه‌ای خطاب به رئیس شهربانی با تشکر از زحمات نیروهای شهربانی که درواقع دلجویی و کاستن از فشار روانی ناشی‌از انتقادهای اخیر بود، از فرماندهی و نیروهای شهربانی خواست انتقادهای مردم و مقامات مسئول را عاملی سازنده بدانند. (روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص3. روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص12)

-⁽³⁾

1) همان، ص14.

2) اطلاعیه شهربانی کل کشور درپی اعتراض برخی مقامات کشور ازجمله رئیس مجلس، چند تن از نمایندگان و اصناف و بازاریان به شهربانی درخصوص اهمال در حفظ جان افراد و شخصیت‌ها و کم‌بودن میزان گشت نیروهای شهربانی در سطح شهرها صادر شد. این اعتراض‌ها به‌ویژه پس از ترور چند روز اخیر شدت بیشتری یافته بود.

3) همان، ص2.

آیت‌الله خامنه‌ای امام‌جمعه تهران و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، پس از 42 روز بستری‌بودن در بیمارستان قلب تهران و کسب بهبودی نسبی، امروز از بیمارستان مرخص شد.⁽¹⁾شایان ذکر است که در روز ششم تیر 1360، یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌قصد ترور آیت‌الله خامنه‌ای بمبی در ضبط‌صوت بزرگی کار گذاشت و آن را روی تریبون سخنرانی وی در مسجد ابوذر (در محله نازی‌آباد در جنوب تهران) - که در آنجا برنامه هفتگی سخنرانی و پرسش و پاسخ داشت - قرار داد. این ترور به‌دلیل کامل عمل‌نکردن بمب به شکست انجامید، اما آیت‌الله خامنه‌ای در این حادثه از نقطه بالای کتف راست و بالای ران سمت راست به‌شدت مجروح شد؛ استخوان ترقوه او شکست و چند رگ و عصب دست راست وی نیز قطع شد.⁽²⁾

D339

آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، در بخشی از سخنان پیش از دستور امروز مجلس در پاسخ یکی از نمایندگان⁽³⁾که از ضرورت برخوردهای جداگانه هواداران و سران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) سخن گفته بود، با تأکید بر اینکه برخی هواداران فریب خورده‌اند، اصل اقدامات سازمان را در ترورها و انفجارها یک جریان خیانت‌بار خواند و گفت: «من از یک جهت خوشحالم که جناب آقای ملک‌پور نماینده زرتشتیان بدون اینکه نمایندگان اعتراض بکنند این حرف را زدند و یک قدری تردید کردند در اینکه اعمال دادگاه‌های ما انتقامی باشد یا انقلابی. من نمی‌دانم چه تردیدی هست که این اعمال انقلابی است. اگر بنا هست که روی وصیت‌نامه سعادتی بحث باشد، آن جهات دیگر را بحث کنید؛ آنجا که با صراحت گفته است: "رفقا امروز شما دارید آب به آسیاب

1) همان.

2) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص151.

3) سخنان پرویز ملک‌پور نماینده زرتشتیان در مجلس شورای اسلامی درباره اقدامات اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق و سایر گروه‌های مسلح در ضمیمه گزارش آمده است.

امپریالیسم می‌ریزد." این را که باصراحت گفته است! خوب بود روی این‌هم تکیه می‌کردید. جریانی

که با اعتراف کادر مرکزی خودشان در خدمت امپریالیسم قرار گرفتند، اعدام اینها انقلابی نیست؟ آنها با موتور در خیابان بدن پاسدار را زیر رگبار بگیرند و له کنند و با بمب قطعات بدن یک عابر را به سر درخت بیندازند، انقلابی هستند یا فریب‌خورده هستند؟ من البته قبول دارم که عده‌ا‌ی از بچه‌ها فریب‌خورده هستند، اما جریان یک جریان خیانت‌بار است. امروز اگر شما یک جاسوس اسرائیل را در ایران اعدام کنید، انقلابی نیستید؟ اگر لبنانی‌ها فالانژها را اعدام کنند یا بیرون کنند، انقلابی نیستند؟ آیا کتائب در لبنان به‌عنوان یک جریان فریب‌خورده قابل‌تحمل است؟ اینها همه همراه هستند. صدام، رجوی، بنی‌صدر، میتران، ریگان، بگین، بشیر جمیل، سادات که مثل راهزن هواپیمای ما را [در] مصر نگه داشته و می‌گوید نمی‌گذارم بیاید - آن‌وقت اینها می‌شوند دیسیپلین‌های بین‌المللی که دیگر این راهزنی روشن است. آقایان همه در یک جریان قرار گرفته‌اند و آیا اینها فریب‌خورده‌هایی هستند که ما باید به اینها رحم بکنیم؟ ما داریم رحم می‌کنیم، اما ملت ما را نمی‌بخشد که رحم کنیم. این ملت وقتی که کارد به استخوانش برسد، خودش دست درمی‌آورد و اجازه نمی‌دهد که این‌طور نیروهای انقلابی ما را در خیابان ترور کنند و آن‌وقت ما این را به‌عنوان یک جریان فریب‌خورده بخواهیم قلمداد کنیم. البته، من بازهم مثل گذشته به جوان‌ها و بچه‌هایی که در این دام افتاده‌اند، تأکید می‌کنم که برگردند و از دادگاه‌ها تقاضا کرده‌ام که راه بازگشت را به اینها نشان بدهند، اما این را بدانید که جریان امروز عمیق‌تر از این حرف‌هاست. در حرف‌های خود آقای ملک‌پور هم [به این نکته اشاره شده بود] که امپریالیسم نقشه کشیده و درست تخم‌ریزی کرده و امروز داریم نتیجه می‌گیریم. بچه‌ها را جلو انداخته است که جریان انقلاب ما را متوقف کند. این مسئله هم اگر فریب‌خوردگی هست، اما از حد خیانت کمتر نیست و قاطعیت ضرورت دارد؛ درعین‌حال، ازنظر من راه بازگشت هم برای بچه‌های مسلمان ضروری است؛ یعنی ما باید راه بازگشت را برای اینها باز کنیم. البته، آقای ملک‌پور دلسوزانه حرف زده‌اند و ایشان نظری داشته‌اند که می‌خواستند بگویند و تریبون مجلس هم جای این حرف‌هاست و باید این حرف‌ها گفته شود و البته باید مطالب روشن شود.»⁽¹⁾

با گذشت چند روز از انتشار وصیت‌نامه محمد‌رضا سعادتی از اعضای کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، انتقادهای وی از مواضع سازمان همچنان مورد توجه محافل سیاسی و رسانه ای کشور قرار دارد.

این موضوع از آن جهت بیشتر اهمیت دارد که سعادتی یکی از چپ‌ترین اعضای کادر مرکزی سازمان، آن را مطرح کرده است. علاوه‌براین، طرح این موضوعات در زمان فرار بنی‌صدر و رجوی از کشور - که دوره‌ا‌ی جدید از تقابل‌های سازمان با نظام جمهوری اسلامی محسوب می‌شود - می‌تواند بر شماری از اعضا و هواداران سازمان تأثیر بگذارد و سبب شود تا عده‌ا‌ی از آنان در

1) روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص3.

مواضعشان تجدیدنظر کنند، اما سازمان در بیانیه‌های رسمی‌اش با اتخاذ مواضع بسیار تند و توهین

به نظام و رهبری و صرفاً پرداختن به خبر اعدام وی، کوچک‌ترین اشاره‌ا‌ی به متن وصیت‌نامه سعادتی نکرده است. علاوه‌بر محافل سیاسی و افرادی که به تبیین و تشریح دیدگاه‌های سعادتی پرداخته‌اند، روزنامه‌های این دوره نیز به‌طور گسترده این موضوع را انعکاس داده‌اند؛ ازجمله روزنامه کیهان که در دو شماره به تحلیل مواضع و دیدگاه‌های مندرج در وصیت‌نامه پرداخته است؛ هرچند که به‌دلیل فضای بسته خبری حاکم بر تشکیلات سازمان به‌ویژه بر رده‌های پایین و هواداران، امید چندانی به اینکه این اقدام تأثیری بر افراد سازمان بگذارد، وجود ندارد.⁽¹⁾-⁽²⁾

شماری از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در انگلیس و امریکا در اقدامی تبلیغاتی دست به اعتصاب زده و راه‌پیمایی‌هایی برگزار کردند. این اقدامات در رسانه‌های این کشورها انعکاس یافت.

شمار معدودی از هواداران سازمان مجاهدین خلق در انگلیس، پنجمین روز اعتصابشان را در میدان ترافالگار لندن سپری کردند.

روزنامه تلگراف (چاپ لندن) عکس بزرگی از این افراد را در صفحه اول خود آورده و درباره آن چنین توضیح داده است: «این افراد که - دائماً در پشت پلاکاردهای خود مخفی‌اند - مدعی هستند که 3500 امضا علیه رژیم ایران جمع‌آوری کرده‌اند و چون نگران تیرباران‌شدن می‌باشند، ناچار صورت خود را می‌پوشانند، ولی آنها تعداد بسیار کوچکی هستند که هر روز، چند ساعتی اعتصاب می‌کنند، ولی علی‌رغم انتظارشان مورد حمایت قرار نگرفته‌اند و مردم توجهی به گفته‌ها و نوشته‌های آنان ندارند.»⁽³⁾

رادیو لندن نیز این خبر را این‌گونه منعکس کرد: «تعداد این عده به 40 تن می‌رسد، ولی [آنان] مدعی هستند که تعدادشان ده هزار نفر است و اقدام آنان به‌منظور کوششی درجهت نفوذ در سیاست دولت بریتانیا نسبت به ایران است.»⁽⁴⁾

در ایالت نیوجرسی امریکا نیز شماری از هواداران سازمان که پس از اعتصاب غذا و با اعتراض اهالی محل مبنی‌بر ایجاد راه‌بندان در خیابان، دستگیر شده بودند، به‌دلیل تحویل‌ندادن اوراق هویتشان همچنان در بازداشت زندان فدرال امریکا به سر می‌برند. در همین خصوص، خبرگزاری آسوشیتدپرس از نیویورک اعلام کرد: «در اعتراض به این دستگیری‌ها، 35 نفر ایرانی دیگر عضو انجمن دانشجویان مسلمان (هواداران سازمان مجاهدین خلق) دربرابر ساختمان فدرال دست به راه‌پیمایی زدند و اعلام کردند که تا آزادی دوستانشان به اعتصاب ادامه خواهند داد.»⁽⁵⁾

1) بخش‌هایی از مطلب روزنامه کیهان در تبیین مواضع یکی از اصلی‌ترین افراد کادر مرکزی سازمان، در ضمیمه گزارش آمده است.

2) همان، صص 1 و 2؛ و - روزنامه کیهان، 18/5/1360، صص 1 و 3.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 142، 19/5/1360، صص 19 و 20، لندن - خبرگزاری پارس، 18/5/1360.

4) همان، ص1 ضمیمه، رادیو لندن، 18/5/1360.

5) همان، ص18، نیویورک - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 18/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص17، بخش فارسی رادیو امریکا، 19/5/1360.

نشریه اخبار الخلیج (چاپ بحرین) در مقاله‌ا‌ی به بررسی روابط ایران و فرانسه و دلایل ایجاد تیرگی در روابط دو کشور پرداخته است. در این مطلب چهار دلیل برای این تنش بیان شده که مهم‌ترین آن منافع فرانسه در فروش تجهیزات نظامی به کشورهای منطقه؛ ازجمله عراق و عربستان است. در بخشی از این مطلب آمده است: «درحقیقت، باید گفت که تیرگی روابط میان فرانسه و ایران چند علت دارد که آخرین آنها ورود بنی‌صدر به پایتخت فرانسه می‌باشد و برای توضیح بیشتر این علت‌ها باید کمی به عقب برگردیم؛ اولاً اینکه، از ماه فوریه گذشته، فرانسه تحویل هواپیماهای میراژ اف1 را که عراق در سال 1977، قرارداد خرید آنها را امضا کرده بود، آغاز کرد و 4 فروند از این هواپیماها در روزهای اول همان ماه وارد عراق شدند و طبیعی است که این عمل دولت فرانسه عکس‌العمل گسترده‌ا‌ی در ایران به وجود بیاورد؛ دوم، گسترش روابط و همکاری حسنه میان فرانسه و عراق پیش از بمباران رآکتور اتمی عراق در ماه ژوئیه [تیر - مرداد 1360] گذشته و اعلام آمادگی فرانسه برای بازسازی رآکتور مزبور؛ همان‌طورکه عده‌ا‌ی از مقامات فرانسوی و از‌جمله کلود شسون وزیر امور خارجه آن کشور، اظهار داشتند؛ سوم، احساس فرانسه دایر بر اینکه ایران به‌علت رد پیشنهادات صلح بین‌المللی و اسلامی به‌منظور پایان‌دادن به جنگ این کشور با عراق و همچنین به‌خاطر سرکوبی عناصر لیبرال و ملی در داخل، در انزوا به سر می‌برد؛ چهارم، احساس نگرانی فرانسه از اینکه نزدیکی بیشتر به ایران، ممکن است منافع این کشور را در جهان عرب و در منطقه خلیج [فارس] به خطر اندازد و کافی است که یادآور شویم که جهان عرب 80% نفت مصرفی فرانسه را تأمین می‌کند و یک قرارداد مدرنیزه‌کردن نیروهای دریایی عربستان سعودی، 14 میلیارد دلار ارزش دارد، چه برسد به مجموع قراردادهای کشورهای عرب با فرانسه؟

در اینجا آخرین پرسشی که مطرح است، این است که درصورت عدم اخراج بنی‌صدر از فرانسه، اوضاع چگونه خواهد بود؟ و آیا ماندن او در پاریس به‌مثابه آخرین میخی می‌باشد که بر تابوت روابط ایران و فرانسه کوبیده خواهد شد؟»⁽¹⁾

درپی انتشار مطلب خبرگزاری آسوشیتدپرس در مقایسه دوران اقامت و فعالیت‌های امام خمینی در پاریس با وضعیت فعلی بنی‌صدر در این شهر،⁽²⁾روزنامه اطلاعات در تفسیری حمایت محافل سیاسی و رسانه‌ا‌ی فرانسه را برای توجیه اعطای پناهندگی سیاسی بنی‌صدر و رجوی با مستمسک قراردادن اقامت موقت امام خمینی در پاریس نقد کرد. در تفسیر روزنامه

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 15، 26/7/1360، صص 37 و 38، اخبار الخلیج (بحرین).

2) قسمتی از این مطلب در روز شمار 16/5/1360 آمده است.

اطلاعات آمده است: «خبرگزاری آسوشیتدپرس در تفسیری به مقایسه وضعیت اقامت امام خمینی و بنی‌صدر در فرانسه پرداخته و در عین حالی که در این تفسیر سعی دارد از بنی‌صدر چهره قهرمان‌گونه‌ا‌ی مانند امام بسازد، لکن در شرح وجوه تمایز اقامت این دو می‌نویسد: "به‌هرحال، اختلاف مهمی در وضعیت سیاسی این دو مرد وجود دارد. به‌گفته وزارت خارجه فرانسه، [امام] خمینی با یک پاسپورت کاملاً معتبر وارد شد. وی رسماً یک توریست بود؛ بنابراین، اجازه داشت هر چیزی را که مایل است بگوید، مگر درخواست برای خشونت. [و حال آنکه] بنی‌صدر بدون پاسپورت وارد شد و درحقیقت "آواره سیاسی" است و به همین دلیل، از فعالیت سیاسی منع شده است."

لازم به تذکر است که از وقتی‌که بنی‌صدر و رجوی توسط خلبان شاه معدوم به فرانسه گریختند، دائماً رسانه‌های گروهی و به‌ویژه محافل سیاسی فرانسه سعی دارند عمل ننگین خود درزمینه پناهندگی‌دادن به دو جنایتکار تحت تعقیب را با مستمسک قراردادن اقامت موقت امام در پاریس توجیه کنند، درصورتی‌که مطلب بالا نشان می‌دهد که اصولاً مقامات فرانسوی حق نداشتند کسی را که از یک پاسپورت بسیار معتبر برخوردار بوده به خاک خود راه ندهند و یا از فعالیت‌های سیاسی وی ممانعت به عمل آورند و مقایسه این وضعیت با پناهنده‌شدن دو متهم فراری که با هیچ معیار و میزان قانونی و انسانی قابل‌توجیه نیست، چیزی جز خلط مبحث به‌منظور سرپوش‌گذاشتن بر روی نقش خائنانه دولت فرانسه در پایگاه قراردادن خاک این کشور برای ضدانقلابیون و محکومان ایران و همکاری مستقیم این کشور در جنایاتی که هم‌اکنون وابستگان این گروه‌ها در ایران صورت می‌دهند، نیست.»⁽¹⁾

روزنامه جمهوریت (چاپ ترکیه) نیز در مطلب مشابهی، درباره این موضوع نوشته است: «بین [آیت‌الله] خمینی و بنی‌صدر ازنظر حقوقی فرق‌هایی وجود دارد. آیت‌الله خمینی درحالی‌که مبارزه خود را برعلیه رژیم شاه ادامه می‌داد، حین سفر به فرانسه صاحب یک گذرنامه معتبر بود، درحالی‌که بنی‌صدر یک چنین سند معتبری را ندارد و از پاریس در‌خواست پناهندگی سیاسی کرده است.»⁽²⁾

اخبار مربوط به تیره‌شدن روابط سیاسی ایران و فرانسه پس از فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس و پاسخ منفی این کشور به درخواست رسمی ایران مبنی‌بر استرداد بنی‌صدر، در رسانه‌های غربی بازتاب گسترده‌ا‌ی داشت. روزنامه اطلاعات اخبار رادیو لندن و صدای امریکا را درباره این موضوع بدین‌ترتیب آورده است:

1) روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص12.

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 96، 23/7/1360، ص36، روزنامه جمهوریت (چاپ ترکیه)، 18/5/1360.

رادیو لندن: «خودداری دولت فرانسه از بازگردانیدن آقایان ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق، منجر به پدیدآمدن بحرانی در روابط سیاسی ایران و فرانسه گشته است و این نگرانی را به وجود آورده است که اتباع فرانسه ممکن است در ایران مورد انتقام‌جویی قرارگیرند. ...

ایران به سفیر فرانسه گفت ظرف سه روز خاک ایران را ترک گوید و خبرنگار بی‌بی‌سی از فرانسه گزارش می‌دهد اکنون با تیرگی روابط دو کشور، سرنوشت این گروه فرانسوی، نگرانی دولت فرانسه را به وجود آورده است. طبیعتاً فرانسویان از حوادثی که منجر به گروگان‌گیری امریکاییان در 1979 شد، غافل نیستند. پناهنده‌شدن آقای بنی‌صدر و آقای رجوی به فرانسه، درحال‌حاضر که مهم‌ترین مخالفان رژیم ایران می‌باشند، بر مشکلات بین دو کشور افزوده و عمل تلافی‌جویانه ایران اکنون حالت تهدید واقعی به خود گرفته است. ... تظاهرات ضدفرانسوی که در خارج سفارت فرانسه در تهران برگزار می‌شود - که همراه با حملات تحریک‌آمیز علیه فرانسه در مجلس ایران و در وسایل ارتباط جمعی کشور به عمل می‌آید - بدون‌شک این خطر را افزایش می‌دهد که با این تحریکات و تشویق‌ها و دراثر هیجانات حاصله به اتباع فرانسوی در ایران حمله شود. گروگان‌گیری در سفارت امریکا نیز عیناً با چنین مقدمه‌ای آغاز شد.»

رادیو امریکا: «دولت فرانسه اصرار می‌کند که بین تقاضای رژیم اسلامی برای برگردانیدن بنی‌صدر به ایران و جلوگیری از خروج 62 نفر از اتباع فرانسوی از فرودگاه تهران، ارتباطی وجود ندارد. بنا به نوشته واشنگتن پست، هنگامی‌که آقای میتران رئیس‌جمهور فرانسه بعد از تظاهرات هفته گذشته در تهران از اتباع فرانسه خواست از ایران خارج شوند، وضعی را که برای اتباع امریکا در اشغال سفارت امریکا در تهران پیش آمد، در نظر داشت. از طرف دیگر، مقامات وزارت خارجه فرانسه نسبت به وضع 140 نفر از اتباع فرانسه؛ ازجمله 30 نفر دیپلمات فرانسوی - که هنوز در ایران هستند و از خروج آنان ممانعت به عمل آمده است - نگران‌اند.

مقامات فرانسوی براساس مذاکرات بین سفیر فرانسه، 60 نفر از فرانسویان [را] دوشنبه آینده و 60 نفر دیگر آنان [را] روز چهارشنبه با پروازهای معمولی هواپیماهای ایرانی از تهران خارج خواهند کرد. ظاهراً آقای میتران دستور داده است که 5 دیپلمات فرانسوی در تهران باقی بمانند تا روابط و مناسبات سیاسی قطع نگردد.»⁽¹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 18/5/1360، ص12.

ضمیمه گزارش243: گزارش واحد اطلاعات عملیات سپاه از وضعیت فرماندهی و نیروهای عراقی شرکت‌کننده در عملیات دارخوین براساس اطلاعات به‌دست‌آمده از اسرای عراقی

واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان، در گزارشی به فرماندهی سپاه این استان، که براساس بازجویی از اسیران این عملیات تهیه شده، وضعیت فرماندهی و نیروهای شرکت‌کننده در عملیات را این‌گونه شرح داده است:

«براساس اظهارات اسرا، دشمن از تاریخ 15/5/1360، گردان5 از تیپ32 نیروی مخصوص را از منطقه سوسنگرد برای شرکت در حمله حرکت می‌دهد و در تاریخ 16/5/1360 نیز گردان6 از همین تیپ را که در نزدیکی خانقین در محلی به نام درواشکه درحال تجدید سازمان بوده نیز به شمال‌شرقی مارد می‌آورد و به‌همراه این 2 گردان، یک گروهان کماندو که هویت آن مشخص نشده است، برای شرکت در حمله آماده می‌شوند. در روستای مارد، فرمانده تیپ32، پرسنل عراقی را جمع کرده و برای آنها سخنرانی می‌نماید و اظهار می‌دارد که شما باید ما را روسفید کنید و دو خاکریزی را که نیروهای ایرانی در تاریخ 21/3/1360 از ما گرفته بودند، مجدداً به تصرف خود درآورید. در پشت خاکریز اول ایرانی‌ها، نیروی عمده‌ا‌ی نیستند و اکثراً مریض و بی‌حال و خسته هستند و نیروی زرهی هم فقط 6 دستگاه نفربر است و بعد از اینکه آتش تهیه شدیدی بر روی نیروهای ایرانی ریخته شد، آنها فرار خواهند کرد و شما به‌راحتی می‌توانید این خاکریزها را به تصرف خود درآورید و بعد از تصرف 2 خاکریز، تیپ33 نیروی مخصوص، مواضع متصرفه را تحکیم خواهد کرد. در این عملیات، 10 گردان توپخانه (180 قبضه توپ) از شما پشتیبانی خواهند کرد و ضمن اظهار یکی از اسرا، فرمانده گردان تیپ32 گفته است که 5 پایگاه موشکی از شما پشتیبانی می‌کنند و در این حمله، 3 گردان تانک نیز به‌عنوان نیروی پشتیبانی شرکت خواهند کرد.»⁽¹⁾

واحد اطلاعات عملیات سپاه براساس گفته‌های اسیران و شیوه اجرای عملیات و فرماندهی نیروهای عراقی، گزارش تحلیلی دیگری به این شرح تهیه کرده است:

«مطالب زیر در حمله اخیر

در مورخه 18/5/1360، قابل‌تعمق است:

نیروهایی را که دشمن برای این حمله در نظر گرفته بود، 2 گردان نیروی مخصوص بود که از سوسنگرد و خانقین به منطقه آورده بود و اصلاً به منطقه آشنایی نداشتند و از نیروهای در خط استفاده نکرده است. اطلاعات دروغ از وضعیت نیروهای ما به آنها داده بودند؛ برای نمونه به آنها گفته بودند که در پشت خاکریز ایرانی‌ها نیروی بسیار کمی به‌همراه 6 دستگاه نفربر است که به‌محض اجرای آتش تهیه فرار خواهند کرد و یا اینکه 10 گردان توپخانه و 3 گردان تانک در این حمله از شما پشتیبانی خواهند کرد. البته، این مطلب تازگی ندارد؛ عراقی‌ها از این حیله در جبهه‌های دیگر مانند سوسنگرد نیز استفاده کرده‌اند.

تهدید به ایستادگی در مقابل نیروهای ما: در حمله اخیر، فرمانده تیپ32 در حین سخنرانی به پرسنل عراقی اظهار داشته که شما باید 2 خاکریز را از ایرانی‌ها پس بگیرید و اگر کسی برگردد او را اعدام می‌کنیم و خانواده‌اش را تا ابد حبس می‌کنیم.

عدم روحیه جنگیدن: این مطلب قابل‌توجه است که در اوایل جنگ، پرسنل عراقی از روحیه خوبی برخوردار بوده و در اکثر جبهه‌ها پیشروی داشتند، لکن براثر طولانی‌شدن جنگ و تلفات سنگینی که بر پرسنل ارتش عراق وارد شد، تا جایی‌که طبق آماری که وزارت دفاع عراق انتشار داده، در 399 روز جنگ؛ یعنی ماه دهم، تلفات و خسارات ارتش عراق 16 هزار کشته و 24 هزار زخمی و یک‌صد میلیارد دلار خسارت بوده است.

سربازان عراقی روحیه جنگیدن را از دست داده و اکثراً خسته و فرسوده شده‌اند و تمایلی به جنگیدن ندارند و میل به اسیرشدن و پناهنده‌شدن در آنها به‌تدریج شدت می‌یابد. آمار اسرا و پناهندگان مؤید این مطلب است.

4. ارتش عراق سعی دارد به هر طریق که شده، وانمود نماید که عراقی‌ها هنوز قدرت پیشروی و هجوم را دارند که این مطلب در حملات مشابهی که در محورهای سوسنگرد - دزفول و اخیراً در دارخوین صورت گرفته، کاملاً مشهود است.

توجه: همان‌گونه‌که در مطلب بالا آمد، عراق سعی دارد به هر طریق که شده روحیه هجومی را در پرسنل خود زنده کند، هرچند که این تجدید روحیه با تلفات زیاد احیا شود. برای مثال، در حمله اخیر

1) سند شماره 004719 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 7 - 5.

دارخوین، سران ارتش عراق از یک معبر حدود یک کیلومتری، حداقل 700 الی 800 نفر را برای تصرف یک خاکریز آرایش می‌دهند که از این عده، حدود 150 نفر کشته و زخمی و 25 نفر به اسارت درمی‌آیند؛ لذا باید در سایر جبهه‌ها هشیار بود، زیراکه امکان این‌گونه حملات در سایر جبهه‌ها متصور است و تنها راه مقابله با آن فقط هشیاری نیروهای ما می‌باشد.»

حسن باقری مسئول اطلاعات عملیات ستاد جنوب، پس از دریافت این گزارش ذیل آن نوشت: «این تحلیل به‌صورت جامع‌تر و روش‌های مقابله به‌صورت کتبی برای تمام محورها تهیه و ضمن طرح در جلسه عملیات برای آنها ارسال گردد.»⁽¹⁾

از سوی دیگر، فرمانده لشکر3 زرهی عراق نیز این عملیات را تحلیل کرده و درمورد دلایل شکست نیروهای عراقی در این عملیات به سه مشکل اساسی در تاکتیک واحدهای ارتش عراق و قابلیت نیروهای ایرانی در بهره‌برداری از نقاط ضعف عراقی‌ها اشاره کرده است. این تحلیل برای بهره‌برداری به همه واحدهای این لشکر ابلاغ شد. در این گزارش، فرماندهی ارشد ارتش عراق دلایل شکست نیروهای عراقی را این‌گونه بیان کرده است:

دقت اطلاعات

اگر اطلاعات از واحدهای خط مقدم، صحیح به قرارگاه فرماندهی انتقال داده شوند، طبیعتاً تصمیم گیری‌ها نیز صحیح خواهند بود. اگر عکس این باشد، تصمیم‌گیری‌ها نیز مؤثر واقع نخواهند شد. به‌خصوص اگر اطلاعات متناقض باشند، سبب می‌شوند که وقت زیادی تلف شده که این امر سبب ایجاد فرصت برای دشمن جهت انجام عملیات می‌شود. مثلاً فرمانده تیپ32 نیروی مخصوص در ساعت 00:40، با قرارگاه سیار لشکر تماس گرفت و گفت که خاکریز اول

را تصرف کرده و پس از آن، در ساعت 01:30، فرمانده تیپ دوباره تماس گرفته، اطلاع داد که گردان9 نیروی مخصوص تاکنون نتوانسته به خاکریز برسد و در نزدیکی آن است. گزارش فرمانده تیپ حتماً با استناد به گزارشات واحدهای مقدم بوده و این گزارشات را فرماندهان واحدها داده‌اند و فرماندهان واحدها نیز براساس گزارش فرماندهان گروهان‌ها و همین‌طور تا به سربازان خط مقدم می‌رسد. درنتیجه، باید قبل از اینکه خبر به قرارگاه لشکر داده شود، مرور شود.

استفاده از نیروی مخصوص

مأموریت‌های نیروی مخصوص محدود هستند به عملیات شبیخون، کمین، گشتی، عملیات چریکی؛ مانند: حمله به قرارگاه‌ها، کوبیدن نیروهای دشمن مستقر در پشت، نفوذ به مواضع عمقی دشمن و حمله به آشیانه‌های تانک‌های دشمن. کلیه این عملیات نیز در حد یک گروهان صورت گرفت. تاکنون سابقه نداشت که نیروی مخصوص به استعداد یک تیپ در عملیاتی تمرینی شرکت کند. شرکت در عملیاتی به استعداد یک تیپ یا بیشتر مخصوص افراد پیاده است؛ چنانچه قبل از جنگ برای هر لشکر یک گردان نیروی مخصوص اختصاص داده شده است. در این عملیات از نیروی مخصوص به‌عنوان نیروی پیاده استفاده شد که نیروی مخصوص به آن آشنایی نداشت. ضمناً برای نیروی مخصوص در این حمله باید به هدفی از روبه‌رو حمله کرد و آن‌هم با قیدوبند آتش توپخانه که این‌هم برای نیروی مخصوص مأنوس نبوده، بلکه نیروی مخصوص عادت دارد که عملیات سریع و مخفیانه انجام دهد. به همین دلیل، می‌بینیم که گردان 5 نیروی مخصوص به‌محض وصول به خاکریز اول، بدون توجه به طرح و وقت‌های تعیین‌شده و آتش تهیه به‌طرف خاکریز دوم حرکت کرده، سبب شد که آتش توپخانه خودی بر آب مؤثر واقع شود.

هماهنگی و کنترل

پیشروی گردان5 و گردان6 نیروی مخصوص به‌طور جداگانه صورت گرفت و هریک هدفی داشته و به‌تنهایی به‌سوی آن حمله‌ور شدند؛ بدون اینکه هماهنگی داشته باشند، به‌طوری‌که گردان5 نیروی مخصوص به خاکریز اول رسید و به‌طرف خاکریز دوم حرکت کرد، درصورتی‌که گردان6 نیروی مخصوص هنوز به خاکریز اول

1) سند شماره 4730 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (اطلاعات عملیات) به فرمانده عملیات جنوب، 20/5/1360، صص 1 و 2.

نرسیده بود. درپیشروی این دو هماهنگی وجود نداشت و علاوه‌براین، فاصله‌ا‌ی بین آنها افتاد که دشمن از آن، جهت کوبیدن گردان6 استفاده نمود. فرمانده گردان5 نیروی مخصوص کنترل واحدهای خود را از دست داده بود، چون دو گروهان از گردانش به‌سوی خاکریز دوم حرکت کردند بدون اینکه او مطلع باشد و ادعا می‌کرد که از این جریان اطلاعی نداشت. قرارگاه تیپ32 نیروی مخصوص نیز بر واحدها کنترل نداشته و هر واحد جداگانه کار می‌کرد. اداره جنگ ازجانب قرارگاه سیار لشکر به‌طور کامل انجام گرفت، به‌طوری‌که هیئت ستاد به‌دقت و به‌سرعت و به‌آرامی خواسته‌های واحدها را در خلال جنگ تأمین کرد.»

در قسمت دیگری از این گزارش دلایل شکست عملیات در 8 بند بدین‌ترتیب آمده است: «علل اصلی عدم موفقیت عملیات به شرح زیر می‌باشند:

عدم هماهنگی بین واحدها و واحدهای فرعی که با آنها سازماندهی شده‌اند.

عدم استفاده مطلوب از اسلحه پشتیبانی موشک‌اندازها و مسلسل‌ها. دائماً از توپخانه خواسته می‌شد تا مواضع دشمن را زیر آتش بگیرند.

گزارش‌کردن وضعیت‌های متضاد و اشتباه از مسیر جنگ به قرارگاه‌های بالا.

ضعف ابتکارات فرماندهان در مقابله با وضعیت‌های ویژه.

ضعف فرماندهی در واحدها و واحدهای فرعی نتیجتاً به ضعف فرماندهی در سطحی بالاتر انجامید.

عدم استفاده از روشی صحیح درمورد درخواست آتش تهیه. درخواست آتش تهیه باید ازسوی افسران دیدبان صورت می‌گرفت، درصورتی‌که به‌کرات ازطرف فرماندهان و ازطریق فرمانده توپخانه لشکر درخواست آتش تهیه می‌شد.

درخواست اجرای آتش تهیه به مواضع عمقی در ابتدای عملیات و سپس درخواست بازگشت آن به‌حالت اول سبب بروز تلفات و دستپاچگی در واحدها گردید.

پیشروی واحدها و واحدهای فرعی بدون توجه به زمان‌بندی‌های حمله و آتش تهیه.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش256: سخنان پرویز ملک‌پور نماینده زرتشتیان ایران در مجلس شورای اسلامی درباره عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)

پرویز ملک‌پور نماینده زرتشیان ایران، در سخنان پیش از دستور امروز، به جایگاه مجلس که محلی برای اظهارنظر آزادانه نمایندگان مردم است اشاره کرد و تهدیدهای متعدد و متنوع علیه نظام جمهوری اسلامی ایران را یادآور شد. وی با ابراز تردید در اینکه برخورد با هواداران و افرادی که در اقدامات مسلحانه علیه نظام شرکت دارند، اقدامی از سر عصبانیت است یا اقدامی انقلابی پنداشته می‌شود، با اشاره به بمب‌گذاری‌های اخیر عوامل امریکا برای براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران، گفت: «آنها منتظر نتیجه‌گیری هم هستند. آنها می‌خواهند ما را عصبانی کنند و به انتقام‌جویی وادارند و آن‌وقت فرصت به دست آورند و اعمال ناشی‌از عصبانیت ما را که طبعاً قابل دفاع نیست، به رخ مردم دنیا بکشند. این جوانان 18 و 20 ساله‌ای که امروز در دام ضدانقلاب‌اند، تنها فریب‌خوردگان‌اند. اینها هیچ‌کدام عامل حقوق‌بگیر سیا یا اینتلیجنت سرویس نیستند؛ اینها افراد خاصی هستند که به گمان خدمت به انقلاب در دام امپریالیستی ضدانقلاب افتاده‌اند. اینها بالقوه انقلابی‌اند، منتها باید بفهمند، باید ارشاد شوند. نباید فریب‌خوردگان جوان و افراد خام بی‌تجربه را با سران وابسته و جنایتکار آنها به یک چوب راند. جدانکردن اینها از یکدیگر ضرر عمده دیگری هم دارد و آن این است که ضدانقلاب حرفه‌ای را از زیر ضربه خارج می‌کند. ضدانقلاب عریان؛ یعنی ساواکی‌ها و سلطنت‌طلبان و سرمایه‌داران و بزرگ‌مالکان، نه خانه تیمی دارند و نه با ساکی پر از اعلامیه بر دوش خود، به بیرون می‌آیند. ارتباطات و توطئه‌های آنها خیلی مدرن‌تر از اینهاست.

من نه از پرونده‌ها اطلاع دارم و نه این اعدام‌شدگان را می‌شناسم، از کار و عمل و رفتار آنها هم متنفرم، ولی یک مثال بزنم؛ من وقتی‌که وصیت‌نامه سعادتی را خواندم، به خودم لرزیدم. آیا من به‌عنوان نماینده مجلس شورای اسلامی و به‌عنوان کسی که به انقلاب و به پیروزی آن با تمام وجودم عشق می‌ورزم،

1) سند شماره 004829 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی لشکر3 زرهی ستاد کل (عملیات) به گردان تانک 1 یرموک، 31/5/1360، صص 22 - 1 به اضافه 12 صفحه پیوست.

می‌توانم فردا دربرابر اهورامزدا پاسخی بدهم؟ آیا این، یک انتقام بود یا یک عمل انقلابی؟ من حکم نمی‌کنم، ولی به‌هرحال، حادثه‌ای است که مرا پریشانی تنها مربوط به همین یک مورد نیست.»

نماینده زرتشتیان ایران در بخش‌های دیگری از سخنانش به توطئه‌های دشمنان انقلاب نیز اشاره کرد و در دفاع از انقلاب گفت: «انقلاب بزرگ ما تاکنون، از فرازونشیب‌های زیادی گذشته است. دشمنان عریان انقلاب، سلطنت‌طلبان، ساواکی‌ها، وابستگان دربار و جاسوسان امپریالیسم و در کنار آنها سرمایه‌داران و مالکان بزرگ، دشمنان اصلی انقلاب بودند و هنوز هم هستند. حامی همه آنها امپریالیسم جهانی به سرکردگی امریکا است. امریکا و یاران او در اروپا و آسیا، جمهوری جوان را محاصره اقتصادی کردند؛ به تجاوز آشکار طبس دست زدند؛ کودتای نوژه را ترتیب دادند و صدام جنایتکار را به جان ما انداختند. رئیس‌جمهور ظاهر صلاحی را بر ما تحمیل کردند که در یک دست، دست اقتصاد و توحیدی داشت و در دست دیگر خود کتاب آسمانی قرآن را به ما نشان می‌داد و قبول کنیم که همراه ما، مردم انقلابی ما هم فریب خوردند و او را پذیرفتند تا آن کرد که همه دیدیم، ولی امپریالیسم از هیچ‌کدام از اینها سود نبرد و از هر توطئه، سرشکسته‌تر بیرون آمد. اگر با خوش‌باوری بخواهیم فرض را بر این بگیریم که در هیچ‌کدام از این موارد؛ خود ما؛ یعنی جبهه انقلاب، تقصیری نداشته‌ایم دو زیان اصلی خواهد داشت: اول اینکه به خواب خوش فرومی‌رویم و به بزرگ‌ترین دشمن خود؛ یعنی غرور، میدان می‌دهیم و از این راه نفوذ دشمن را آسان‌تر می‌کنیم؛ دوم اینکه، ریشه‌های دشواری‌ها را نمی‌شناسیم و همچنان در زدوخورد با جزئیات و فرعیات، خود را مشغول می‌داریم. چه شد که کسانی همچون امیر انتظام و نزیه و مراغه‌ای، قطب‌زاده و مهدیون و محققی و دیگران در اولین حکومت بعد از انقلاب راه یافتند؟ چه شد که بنی‌صدر توانست خود را به‌عنوان یک قهرمان جا بزند و نخستین رئیس‌جمهور کشور انقلابی ما بشود؟ چه شد که ما نتوانستیم هجوم هواپیماها و هلیکوپترهای امریکایی را به طبس بفهمیم؟ و چه شد که همه مدارک موجود در این هلیکوپترها همراه با جان پاک رئیس پاسداران یزد، با بمب‌های خودمان از بین رفت؟ چه شد که با همه آگاهی‌هایی که داشتیم و با همه هشدارهای سازمان‌های انقلابی، خود را آماده دفاع دربرابر هجوم راهزنانه صدام نکردیم؟ داستان هویزه و کم‌وکیف آن کدام است؟ مگر ما ازنوع پاسداران جان‌پاکی که در آنجا به قتلگاه فرستاده شدند، چقدر داریم و آیا تحقیق درباره آن را انجام داده‌ایم؟ اگر ننشینیم و درباره همه اینها با دقت مطالعه نکنیم و ریشه‌ها را پیدا نکنیم، نمی‌توانیم امید این را داشته باشیم که دیگر از این حوادث در آینده پیش نیاید.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش‌257: تحلیل شخصیت و متن وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی در روزنامه کیهان

روزنامه کیهان در مطلب خود پیش از بررسی متن وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی خلاصه‌ا‌ی از خصوصیات اخلاقی، رفتاری و سازمانی وی را بدین‌ترتیب آورده است:

«اکنون باتوجه‌به تحولاتی که پس از اعدام نامبرده در مرکزیت سازمان مجاهدین (عمدتاً فرار رجوی به پاریس) روی داد، پرداختن به این مسئله و قضاوت درباره آن را ضروری می‌دانیم.

درباره خصوصیات اخلاقی سعادتی پیش از انقلاب باید گفت آنان که سید؛ یعنی سعادتی را می‌شناختند و با او در زندان هم‌بند و هم‌سلول بودند خوب می‌دانند که نامبرده از ویژگی خصلتی - ایدئولوژیک خاصی برخوردار بود. او نسبت به سازمان غرور ویژه‌ا‌ی داشت؛ از مارک‌خوری هراس عجیبی داشت؛ همواره تلاشش این بود که با جریانات از موضع عمیقاً چپ و به‌قول خودش از موضع متکامل‌تر برخورد کند. با افراد مسلمان؛ ازجمله روحانیون مبارز از موضع مسلط برخورد می‌کرد، اما نسبت به افراد مارکسیست ضعف عجیبی از خود نشان می‌داد و با آنان از موضع انفعالی برخورد می‌نمود. همواره سعی می‌کرد جواز مشروعیت کلامش را و موضعش را از مارکسیسم دریافت کند.

سید محمدرضا سعادتی در محیط عبادت بیشتر به جنبه‌های مادی مراسم تکیه داشت. نماز را صرفاً از نقطه‌نظر ضدامپریالیستی تعبیر و تأویل می کرد، فلسفه روزه را در حد رژیم‌گرفتن انسان برای کسب توانایی‌های انقلابی تنزل می‌داد. به خطبه‌های علی (ع) در نهج‌البلاغه بیشتر اعتماد داشت تا به قرآن! و البته

1) روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص3.

خصوصیت‌های دیگری نیز داشت که پرداختن به آن در این مقال ممکن نیست. درمجموع، آنچه که می‌توانیم درباره او بگوییم این است که وی شدیداً چپ بود؛ شدیدتر از آنچه که ذهنمان متصور باشد.

سخن فوق هرگز قضاوت عاری از حقیقت یا پیش‌داوری غلط نیست، بلکه حقایقی است که خود سید محمدرضا سعادتی نیز در آخرین لحظات از حیات خود به آنها اذعان کرده است. سعادتی در قسمتی از وصیت‌نامه خود و در تعریف بارزترین و عینی‌ترین خصوصیت افراد سازمان می‌گوید: "عزیزان، ما یک بار دچار غرور سازمانی شده‌ایم و نتیجه تلخ آن را نیز چشیده‌ایم. مبادا که دوباره ما دچار همان غرور سازمانی شده باشیم. من فکر می‌کنم که این غرور فعلاً وجود دارد. برادران فکر کنیم به سرنوشت خلق، به سرنوشت انقلاب و به سرنوشت مکتبمان اسلام. مبادا که این غرور ما را به دام خود کشانده است. در مقابل توده‌ها، غرور هیچ معنی و مفهومی ندارد. باید خلوص داشت.

سعادتی در سخن فوق، آنچه را که خود سمبل آن بود اعتراف کرده و سپس تخطئه می‌کند؛ یعنی اعتراف می‌کند که سازمان پیش از آنکه به سرنوشت "خلق"، "انقلاب" و "مکتب اسلام" فکر کند، به "غرور سازمانی" تکیه دارد و آن‌گاه این خصلت سازمان را غیرتوحیدی و بد می‌نامد و می‌گوید: "باید خلوص داشت." که یعنی درحال‌حاضر فاقد خلوص است.»

در ادامه این پرسش مطرح می‌شود که چرا سعادتی دیدگاه‌های جدید خود را در طول یک سال و نیم گذشته (به‌جرم جاسوسی و مبادله اسناد طبقه‌بندی‌شده با دبیر اول سفارت شوروی و مأمور کا.گ.ب. به 10 سال زندان محکوم شده بود) که دوره محکومیتش را در زندان اوین می‌گذراند، در زندان بیان نکرده است و آیا وصیت‌نامه یک تاکتیک برای رهایی از حکم اعدام بوده است یا خیر؟ برای او همچنان که خود در وصیت‌نامه می‌گوید "غرور سازمانی" مطرح بود. او نمی‌خواست در حیات خود، غرور سازمانی‌اش را شکسته بیند. البته، این یک اصل سازمانی است که کلیه اعضا و هواداران موظف‌اند چنانچه دررابطه‌با سازمان مسئله‌دار باشند، به‌راحتی و بدون سروصدا کناره‌گیری کنند و هرگز نباید از مسائل سازمان سخنی بر زبان آورند و اگر کسی این اصل را رعایت نکند، عنصر بریده و خائن قلمداد می‌شود.

سعادتی گرچه در زندان به بازسازی خصلت‌های خود پرداخته بود، اما این تغییر سمت را تنها در ذهنش به وجود آورد و هرگز نمی‌خواست (به دلایل فوق) آن را به‌طور رسمی اعلام کند. درمورد این جمله سعادتی خوب دقت کنید تا مطالب بالا به‌راحتی هضم گردد. او می‌گوید: "برادران مرا می‌بخشید که چنین بی‌پروا می‌گویم. شاید بگویید که سید با این وصیتش به ما ضربه زده. ممکن است که این وصیت باعث شود تا ازنظر سیاسی شما حداقل مورد سؤال واقع شوید." می‌بینید که سعادتی صریحاً حیثیت و آبروی سیاسی سازمان را حتی بر ایدئولوژی اسلام ترجیح می‌دهد. او نمی‌خواهد در قید حیات باشد و ضربه‌خوری سازمان را ازنظر سیاسی بیند؛ لذا به قول خودش: "من مرگ را انتخاب کردم تا مبادا فکر شود که این نقطه‌نظرات برای تمایلات شرک‌آلود ترس از مرگ است"؛ یعنی سعادتی مرگ را انتخاب می‌کند تا مبادا رهبران سازمان، مارک راست و خائن‌بودن را بر او اطلاق کنند. می‌بینید که این سازمان برای اعضا و هواداران و حتی کسی که تا چندی پیش، ازسوی سازمان لقب "سمبل مقاومت خلق" گرفت، چه وضعیتی ایجاد کرده است؟!»⁽¹⁾

«او در وصیت‌نامه خود صریحاً می‌گوید: "برادران، من بارها و بارها دررابطه‌با مواضع جدید سازمان گریستم" که این جمله سعادتی نشان می‌دهد وی مدت‌ها پیش خود را با مواضع جدید سازمان بیگانه می‌دید، اما این بیگانگی در ذهن او بود؛ عنصر خارجی یا محرکه نیروهای درونی، شرایط لازم را نیافته بود که مسائل ذهنی سعادتی را عینی سازد، اما ناگهان مسئله "مرگ" مطرح می‌گردد. مرگ مسئله کوچکی نیست که بتوان از آن به‌سادگی گذشت. انسان در هنگام مرگ، وضعیت خاصی پیدا می‌کند. وضعیتی که باید آن را عصاره همه حیات آدمی دانست. انسان در چنین وضعیتی، تمامی لحظات زندگی خود را در تصاویری کوتاه و سریع می‌بیند و آن را از نوار ذهنی خود عبور می‌دهد. لحظات پرپیچ‌وخم زندگی، گناهکاری‌ها، وقایع و حقایق بعد از مرگ و ظریف‌ترین مسائل حیات و ممات در پیچیده‌ترین شکل آن برای انسان رو به مرگ مطرح می‌گردد.

1) روزنامه کیهان، 18/5/1360، صص 1 و 3.

او در وصیت‌نامه خود تصویری بسیار زنده و ملموس از لحظات واپسین زندگی یک انسان را ارائه می‌دهد و می‌گوید: "من شاید از پیش، چنین خطری را (انحراف سازمان) احساس کرده بودم، ولی اکنون در این لحظات، خطر را بسیار جدی و ملموس می‌بینم. من به‌هیچ‌وجه نتوانستم خود را قانع کنم که چنین خطری را ناگفته گذارم و از این نظر خود را مسئول احساس می‌کنم." سعادتی در این کلام به نقش "عنصر مرگ" در تحول انسان تکیه می‌کند؛ یعنی تأکید می‌کند که انسان در طول حیات خود (به‌ویژه حیات تشکیلاتی) هرگز به فکر تصحیح مواضع خود نمی‌افتد، اما عنصر مرگ به انسان این قدرت را می‌دهد تا آنچه را که در زمان حیات خود از بازگوکردن آن امتناع می‌ورزید، بازگو کند، چراکه انسان زنده همواره در این تصور است که می‌تواند، بینش و مواضع انحرافی خود را در آینده تصحیح کند؛ لذا از تعجیل در امر بازسازی و تصحیح تفکرات ایدئولوژیک، خصلت‌ها و مواضع انحرافی خویش خودداری می‌ورزد، اما هنگامی‌که مسئله مرگ مطرح می‌گردد، کلیه فرصت‌ها از انسان سلب می‌گردد. انسان در چنین لحظاتی وضعیت خاصی پیدا می‌کند؛ وضعیتی که باید هر آنچه در دل دارد به زبان آورد و بدان تصریح ورزد؛ به‌ویژه آنکه این وضعیت زمانی باشد که انسان بداند تا چند ساعت دیگر دار فانی را وداع می‌گوید! سعادتی نیز چنین بود. او قبل از مرگ و پیش از اعلام رأی دادگاه، گرچه به قول خودش "حرف‌های درونی" داشت، اما نسبت به مواضع سازمان وفادار بود. او ابتدا در انتظار نشست تا از مواضع جدید سازمان نتیجه بگیرد، بعد درباره آن قضاوت کند، اما این انتظار تا لحظات پیش از مرگ بی‌ثمر می‌ماند و اینجاست که سعادتی مسائل درونی‌اش را بروز می‌دهد؛ مسائلی که شاید در طول یک سال گذشته با آن در ستیز بوده باشد. باری، او تحت سخت‌ترین شرایط، این حقایق را مطرح می‌کند تا مبادا مسائل درونی‌اش را ناگفته بگذارد و از دنیا برود.»

نویسنده در بخش‌های پایانی بررسی وصیت‌نامه، مطالبی را بیان می‌کند که به‌نوعی نشان‌دهنده نگاه جمهوری اسلامی به یک انسان است؛ حتی به شخصی چون سعادتی که یکی از معدود افراد مرکزیت و از بالاترین افراد کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق است و از سوی دیگر، دربردارنده این نکته است که برخلاف کینه‌توزی‌های سازمان، نه‌تنها با جمهوری اسلامی و مسئولان آن، بلکه با افراد عادی کوچه و بازار که از نظام و انقلاب طرف‌داری می‌کنند، همچنان مواضع مسئولان کشور انتقام‌جویانه و از موضع حذف نیست.

در ادامه این مطلب آمده است: «وصیت‌نامه سعادتی علاوه‌براینکه یک وصیت‌نامه است، توبه‌نامه نیز هست. توبه‌نامه نه از آن جهت که وی خواسته است از کسی عفو بگیرد، بلکه از آن جهت است که او می‌خواسته با این وصیت‌نامه خود را از لعن خداوندی و طعن خلق برهاند.»

در پایان نیز خطاب به هواداران سازمان و گروه‌های چپ آمده است: «این وصیت‌نامه پیامی است به کلیه هواداران مجاهدین و سایر هواداران گروه‌های چپ که اگر آنها نیز شرایط سعادتی را پیدا کنند، لاجرم همان را خواهند گفت که سعادتی در وصیت‌نامه خود بدان اعتراف کرد، این دسته از هواداران بکوشند از هم‌اکنون خود را از شر فضایی که آنها را در برگرفته، برهانند و در جبهه‌ای که در آن اسلام و خلق و انقلاب دربرابر غول‌ترین قدرت شیطانی قرن ایستاده و مشغول سرنوشت‌سازترین نبرد جهان معاصر است، قرار گیرند تا هم خدا از آنها راضی باشد و هم خلق.»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 19/5/1360، صص 1 و 2.

روزشمار جنگ دوشنبه 19 مرداد 1360 9 شوال 1401 10 اوت 1981

ارتش عراق امروز به حریم هوایی شهرهای سردشت و خرم‌آباد تجاوز کرد و همچون روزهای گذشته، با سلاح‌های سنگین و دوربرد خود شهر آبادان را هدف قرار داد.

شش هواپیمای نظامی ارتش عراق در چند نوبت، به حریم هوایی مناطق جنوب کشور و 2 فروند نیز به آسمان سردشت تجاوز کردند که با اجرای آتش پدافند زمین‌به‌هوا، حریم هوایی کشور را ترک کردند.⁽¹⁾

همچنین 3 فروند از این هواپیماها در ساعت 18، به حریم هوایی خرم‌آباد وارد شدند که با واکنش به‌موقع پدافند هوایی استان لرستان، موفق به اجرای عملیات نشدند.⁽²⁾

15 دقیقه بعد، هواپیماهای عراق بار دیگر در آسمان این شهر ظاهر شدند که با تعقیب 2 فروند جنگنده نیروی هوایی، آسمان منطقه را به‌سمت مرز ترک کردند.⁽³⁾

امروز شهر آبادان نیز به‌طور پراکنده زیر آتش گلوله سلاح‌های سنگین و دوربرد دشمن قرار داشت که براثر آن چند واحد مسکونی آسیب دید و یک ساختمان هم آتش گرفت. یک خودرو شخصی نیز در فلکه ابوالحسن طعمه حریق شد. علاوه‌برآن، قسمتی از تأسیسات نفتی پالایشگاه آبادان دچار حریق شد که مأموران آتش‌نشانی شهر توانستند آتش‌سوزی را مهار کنند.⁽⁴⁾

در ادامه کمک‌های مالی، تسلیحاتی و... حامیان عراق به این کشور، امروز علاوه‌بر محموله‌های سوختی عربستان سعودی، چند کاروان حامل تسلیحات نظامی ازطریق بنادر کویت رهسپار عراق شد.

امروز 40 قبضه ضدهوایی که با 40 تریلر حمل می‌شد، پس از تخلیه در بندر شعیبه کویت رهسپار عراق شد.⁽⁵⁾رکن2 ستاد مشترک جمهوری اسلامی روز جمعه (16/5/1360)، در گزارشی به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده بود که یک کشتی به نام Sigle - Line حامل 400 قبضه سلاح ضدهوایی، وارد کویت شده و قرار است محموله آن ازطریق کویت به عراق حمل شود.⁽⁶⁾40 قبضه از محموله این کشتی امروز به عراق فرستاده شد.

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص2، خرم‌آباد - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

3) روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص4.

4) روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص14؛ و - سند شماره 4740 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد شهربانی آبادان به ریاست اداره امور اجتماعی، 20/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص24، آبادان - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، ص6، کویت - خبرگزاری پارس، 3/6/1360.

6) سند شماره 147305 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سپاه پاسداران، 18/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 168474 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 48 ساعته ستاد اطلاعات مرکز، شماره10، 27/5/1360، ص5.

در بندر عبدالله نزدیک بندر شعیبه نیز 5 کشتی لنگر انداختند. نظامیان عراق که همگی لباس نظامی عراق به تن داشتند، این تسلیحات را تخلیه کردند. نیروهای امنیتی کویت نیز هنگام تخلیه کشتی‌ها و حرکتشان به‌سوی عراق آنها را همراهی کردند.

علاوه‌براین، هر شب یک محموله سوخت شامل بنزین و نفت (حدود 150 تانکر) از عربستان سعودی ازطریق مرز عبدلی، به عراق منتقل می‌شود. در کامیون‌های باری اسلحه‌های گوناگون دیده شده است.⁽¹⁾

شورای‌عالی دفاع به ریاست رئیس‌جمهور و با حضور اعضا⁽²⁾

در این جلسه همچنین آیت‌الله سید علی خامنه‌ای نماینده امام در شورای‌عالی دفاع و امام‌جمعه تهران - که پس از ماجرای ترور در مسجد ابوذر تهران، روز قبل از بیمارستان مرخص شده بود - حضور داشت. (روزنامه کیهان،20/5/1360، ص14)

تشکیل جلسه داد. در این جلسه، آخرین تحولات جبهه‌های جنگ و طرح‌های عملیاتی مورد نظر فرماندهان نظامی بررسی شد. سرتیپ فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش نیز از حمله شب گذشته نیروهای عراقی در جبهه دارخوین، که به شکست آنان انجامید، گزارشی ارائه کرد.

در پایان جلسه، محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، درمورد دلایل حمله نیروهای عراقی گفت: «علت حمله عراق به جبهه‌های دارخوین این بود که ارتش عراق در جبهه‌های مختلف مبتلا به یک عدم تحرک شده است و به‌طوری‌که از اسرای عراقی معلوم شد، این حرکت به‌خاطر یک تجدید روحیه میان نظامیان عراق بوده است که خوشبختانه با هوشیاری برادران ما، وضعیت نیروهای عراقی پس از حمله بدتر شد و در این حمله نیز ارتش عراق تلفات قابل‌ملاحظه‌ای داشت و همچنین تعدادی از آنها اسیر شدند و به ادوات جنگی آنان خساراتی وارد شد»⁽³⁾

سید مجتبی هاشمی فرمانده عملیاتی نیروهای فداییان اسلام، آخرین تحولات و رخدادهای نظامی در جبهه‌های آبادان و نقش نیروهای فداییان اسلام⁽⁴⁾در وقایع این جبهه را تشریح کرد.

وی با اشاره به این نکته که نیروهای فداییان اسلام در جاده آبادان - ماهشهر، در محوطه‌ای

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، ص6، کویت - خبرگزاری پارس، 3/6/1360.

2) در جلسه شورا، آقایان محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، محمدجواد باهنر نخست‌وزیر، سرتیپ فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، سرهنگ فکوری وزیر دفاع، سرهنگ نامجو نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، یوسف کلاهدوز قائم‌مقام فرمانده کل سپاه پاسداران، میرحسین موسوی وزیر امور خارجه و کمال خرازی سرپرست ستاد تبلیغات جبهه و جنگ حضور داشتند.

3) روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

4) در سال اول جنگ، نیروهای مردمی درقالب گروه‌های کوچک مانند"بسیج مستضعفین، "نیروهای شهید چمران"، "فداییان اسلام" و... در مناطق جنگی حضور می‌یافتند و از آنجایی که سازماندهی شده بودند و فرماندهانی داشتند، ارتش یا سپاه پاسداران آنان را در محورهای گوناگون مناطق جنگی به کار می‌گرفتند. ازجمله این گروه‌ها نیروهای فداییان اسلام بودند که در یکی از محورهای جبهه آبادان به نام میدان ولایت فقیه (میدان تیر) استقرار داشتند.

به نام میدان ولایت فقیه (میدان تیر) حضور دارند، گفت: «عراق 8 ماه از این میدان - که مساحت زیادی دارد - برتری خود را به‌دلیل تسلط بر جاده‌های تدارکاتی و شهر آبادان بر ما تحمیل می‌کرد که با اجرای عملیات و عقب‌نشینی عراق (در عملیات تپه‌های مدن)، نیروهای خودی در منطقه میدان تیر آبادان⁽¹⁾در کنار نیروهای ارتش، سپاه و بسیج و در فاصله 200 متری نیروهای عراقی حضور دارند.» فرمانده عملیات نیروهای فداییان اسلام درمورد ابتکارهای نیروهای خودی برای متوقف‌کردن دشمن در مدت 8 ماه حضور نیروهای عراقی در این منطقه قبل از فتح این میدان، اظهار کرد: «ما برای اینکه از خطر میدان‌های مین دشمن محفوظ بمانیم، دستگاهی شبیه "پل غلطان" ساختیم که 30 متر طول داشت و با این وسیله از فاصله 30 متری، مین‌های آنها را که برای ما کار گذشته بودند، منفجر می‌کردیم.»⁽²⁾

نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران کشتی تجاری دانمارکی با نام "ال.سی.کت." را که برای چند کشور خلیج‌فارس؛ ازجمله عراق، محموله‌های نظامی حمل می‌کرد، در خلیج‌فارس متوقف و سپس آن را برای تخلیه مهمات؛ ازجمله 177 تن دینامیت که به عراق تعلق داشت؛ به بندرعباس هدایت کرد.⁽³⁾

کاپیتان این کشتی - که در 5/8 مایلی سواحل ایران ردیابی شد - درباره محموله کشتی گفت که کشتی حامل کالای جنگی به مقصد عراق ازطریق یکی از بنادر کویت است. در بارنامه نیز به‌صراحت ذکر شده که این کشتی حامل کالای جنگی به مقصد عراق ازطریق بنادر کویت است.

سخنگوی وزارت امور خارجه اعلام کرد: این کشتی که حامل اسلحه و دینامیت برای کویت و امارات متحده عربی و مواد منفجره برای عراق است، پس از تخلیه کالاهای نظامی عراق می‌تواند در مسیرهای دیگر به راهش ادامه دهد.⁽⁴⁾

پس از این اقدام، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با انتشار اطلاعیه‌ای ضمن دادن توضیحاتی درباره چگونگی توقیف این کشتی دانمارکی، به دولت‌هایی که از تسهیلات بندری و ترانزیتی‌شان برای ارسال کالاهای جنگی به مقصد عراق استفاده می‌کنند، اخطار داد.

متن اطلاعیه وزارت امور خارجه به این شرح است: «جمهوری اسلامی ایران همچنان که قبلاً

1) عملیات تپه‌های مدن (میدان تیر آبادان) در خرداد 1360، با استفاده از دو گروهان ادغامی از ارتش، سپاه و بسیج با هدف تصرف دو عارضه با ارتفاع چند متری از سطح مناطق هم‌جوار، در دشت هموار منطقه شمال بهمنشیر - که بر آبادان و عقبه‌های زمینی نیروهای خودی دید داشت - اجرا شد. عراق با ازدست‌دادن تپه‌های مدن در میدان تیر آبادان و ازدست‌دادن دید و کنترل بخشی از منطقه در 31 خرداد 1360، منطقه‌ای به وسعت 16 کیلومتر مربع را تخلیه کرد و در یک کیلومتری جاده آبادان - ماهشهر مستقر شد. (ابوالقاسم حبیبی، آبادان در جنگ (اطلس راهنما - 6)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، چاپ اول 1382، صص 104-103)

2) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص11.

3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 22، 2/6/1360، ص46، خبرگزاری پارس، 21/5/1360؛ و - سند شماره 54791 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه هرمزگان به فرماندهی ستاد مرکز (برادر کلاهدوز)، 20/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، صص 2 و 3، تهران - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص14، شیراز - خبرگزاری پارس، 21/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص2.

اعلام شده است، اعلام می‌دارد امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز را با قدرت کامل تأمین می‌کند، ولی به دولت مزدور عراق و به هیچ دولت دیگری اجازه نمی‌دهد که از این حسن‌نیت دولت جمهوری اسلامی ایران سوءاستفاده کرده و در شرایط جنگی از منطقه جنگی، کالای جنگی به مقصد عراق حمل کند و به دولت‌هایی که تسهیلات بندری و ترانزیتی خود را جهت ارسال کمک و کالای جنگی دراختیار رژیم جنایتکار عراق قرار می‌دهند، اخطار می‌کند، درصورتی‌که این‌گونه حوادث و کمک‌رسانی‌ها به دولت کافر عراق تکرار شود، قاطعانه اقدام خواهد شد.»⁽¹⁾-⁽²⁾

افراد ضدانقلاب یک پاسدار را در مهاباد به شهادت رساندند و یک کتاب‌فروشی وابسته به سپاه پاسداران را در این شهر به آتش کشیدند. امروز همچنین 2 نفر افراد کومه‌له در شهر سنندج، تسلیم نیروهای خودی شدند.

ساعت 13 امروز، محمد خواجه‌راوری از نیروهای سپاه پاسداران مهاباد، در میدان گوزن‌های این شهر هدف سوءقصد چند نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح قرار گرفت و به شهادت رسید.⁽³⁾

یک ساعت بعد، بمبی در کتاب‌فروشی بعثت وابسته به سپاه پاسداران این شهر منفجر شد و ساختمان کتابخانه را ویران کرد. در این حادثه یک عابر نیز مجروح شد.

سپاه پاسداران مهاباد اعلام کرد احتمالاً عناصر حزب دمکرات مسئول این حادثه هستند.⁽⁴⁾

در سنندج نیز 2 نفر از افراد وابسته به کومه‌له با مراجعه به مقر پیشمرگان مسلمان کرد، ضمن ابراز ندامت، یک ژ3، یک نارنجک و 4 خشاب فشنگ تحویل دادند.⁽⁵⁾

امروز در شهرهای قائم‌شهر و بابل، 3 نفر؛ ازجمله 2 پاسدار به‌دست عناصر وابسته به گروه‌های غیرقانونی شهید و 7 تن مجروح شدند. یکی از مهاجمان در درگیری با نیروهای سپاه کشته و یک نفر از آنان نیز با تلاش مردم دستگیر شد.

سرنشینان یک اتومبیل پیکان در جاده شیرگاه قائم‌شهر استان مازندران، با مسلسل به‌سوی یک خودرو سپاه تیراندازی کردند. در این حادثه، 2 پاسدار به نام‌های آیت‌الله ضیایی و رحیم عظیمی به شهادت رسیدند و یک سپاهی دیگر مجروح شد.⁽⁶⁾

ساری - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

مهاجمان نیم‌ساعت بعد از این حادثه، با ورود به شهر در مقابل ساختمان فرمانداری قائم‌شهر، به‌سمت مردم که برای انجام‌دادن امور جاری‌شان در این مکان حضور داشتند، تیراندازی کردند که

1) پس از تخلیه 177 تن دینامیت، با اجازه مسئولان ایرانی، کشتی ال.سی.کت. در تاریخ 23 مرداد 1360، بندرعباس را به مقصد دبی ترک کرد. (روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص16)

2) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص16.

3) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، ص22، ارومیه - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، ص21، ارومیه - خبرگزاری پارس، 20/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4.

5) روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص14.

6) روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، صص 22 و 23،

5 نفر دیگر؛ ازجمله یک پاسدار به نام محمد نبی‌پور⁽¹⁾مجروح شدند و به بیمارستان‌های هلال‌احمر و ولی‌عصر(عج) قائم‌شهر انتقال یافتند. درپی وقوع این دو حادثه، نیروهای گشت سپاه و کمیته با جست‌وجو در شهر، اتومبیل مهاجمان را شناسایی کردند و با آنان درگیر شدند. در تیراندازی طرفین، یک نفر از مهاجمان کشته شد، اما بقیه آنان گریختند.⁽²⁾

امروز همچنین یکی از اهالی روستای گناب شهرستان بابل که برای انجام‌دادن کارهای روزانه‌اش به بابل آمده بود، در خیابان طالقانی این شهر به‌دست یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به شهادت رسید. مهاجم قصد سرقت موتورسیکلت این شخص را داشت که با واکنش و مقاومت وی مواجه شد و درنتیجه با شلیک 3 گلوله به سر و سینه‌اش، او را به شهادت رساند و موتورسیکلت را تصاحب کرد، اما نتوانست آن را روشن کند. مردم با صدای تیراندازی متوجه موضوع شده، به‌سمت مهاجم حمله کردند که با تیراندازی او مواجه شدند. دراین‌میان، یک زن رهگذر مورد اصابت گلوله قرار گرفت و به‌شدت مجروح شد. باوجود تیراندازی‌های این شخص، مردم که شاهد به‌شهادت‌رسیدن صاحب موتور و مجروح‌شدن این زن بودند، با هجوم به‌طرف فرد مهاجم، وی را دستگیر کردند و تحویل نیروهای سپاه پاسداران دادند.⁽³⁾* از این فرد یک قبضه اسلحه کلت کالیبر 45 و 15 فشنگ به دست آمد.⁽⁴⁾

در جریان 2 ترور در مشهد یک نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند. در حمله اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به ساختمان بنیاد شهید این شهر نیز خساراتی به بار آمد و در حادثه مشابهی در قائن، بمب دست‌ساز قبل از پرتاب در دست عامل ترور منفجر و موجب کشته‌شدن وی شد.

در مشهد، دو موتورسوار مسلح در خیابان خاکی این شهر با تیراندازی به‌سوی یک پیرمرد به نام درویش مرادی وی را به شهادت رساندند و خود متواری شدند. این پیرمرد رامهرمزی برای عیادت فرزندش که در جبهه مجروح شده و در بیمارستان 10 دی مشهد بستری است، به این شهر آمده بود. در این حادثه، 2 نفر از همراهان این فرد که یکی از آنان عضو سپاه پاسداران رامهرمز بود نیز مجروح شدند.⁽⁵⁾

1) نامبرده که عضو سپاه پاسداران جویبار بود، در لحظه حادثه مجروح شد و پس از یک روز، براثر شدت جراحات در بیمارستان ولی‌عصر(عج) قائم‌شهر به شهادت رسید. (روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 20/5/1360)

2) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، صص 6 - 4، قائم‌شهر - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

3) * این فرد در بازجویی‌ها اعتراف کرد که اهل و ساکن گرگان و وابسته به شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق است و روز قبل از این حادثه نیز در میدان شهید کشوری بابل قصد ربودن یک دستگاه موتورسیکلت را داشته که به‌دلیل مقاومت صاحب موتور و درگیری با وی موفق به این کار نشده و با کمک دوستانش با یک اتومبیل ژیان متواری شده است. این شخص چند نفر از افراد وابسته به سازمان را نیز معرفی کرد. (همان)

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص6، ساری - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

5) روزنامه اطلاعات، 20/5/1360، ص13.

در حادثه دیگری در همین شهر، دو موتورسوار مسلح در خیابان آبکوه، به‌سوی یک پاسدار تیراندازی کردند که تیرها به وی اصابت نکرد، اما زن عابر براثر اصابت تیر از ناحیه پا مجروح شد. مهاجمان با حمایت سرنشینان مسلح یک اتومبیل پیکان که به‌سوی مردم تیراندازی می‌کردند، از فرصت استفاده کردند و متواری شدند.⁽¹⁾

همچنین افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق به ساختمان بنیاد شهید مشهد حمله کردند و خسارت‌هایی به آن وارد آوردند.⁽²⁾

در قائن نیز یکی از افراد وابسته به سازمان که قصد داشت یک بمب دست‌ساز را به منزل یکی از روحانیون این شهر پرتاب کند به‌دلیل انفجار بمب در دستش کشته شد. براثر انفجار، چند شیشه خانه شکست. این فرد در ساعت 2:45 بامداد، از دیوار منزل این روحانی بالا رفته بود که بمب بزرگ قبل از پرتاب در دستش منفجر شد و جسدش از بالای دیوار به پایین افتاد. 2 بمب دست‌ساز دیگر که همراه این فرد بود، در محل حادثه پیدا شد.⁽³⁾

در سوءقصدهای امروز گروه‌های ضدانقلاب در تهران، یک کارمند و یک کودک شهید و 4 نفر مجروح شدند و در 4 مورد تیراندازی و پرتاب بمب آتش‌زا، 2 مغازه به آتش کشیده شد و تلاش برای آتش‌زدن یک پمپ بنزین و حمله به ساختمان کمیته ناکام ماند.

فردی به نام مرتضی سعیدی، که عضو انجمن اسلامی بانک ملی شعبه بازار بود، هنگام رفتن به محل کار خود در ایستگاه اتوبوس در خیابان خاور شمالی، هدف سوءقصد 3 مهاجم موتورسوار قرار گرفت و براثر اصابت گلوله به سرش به شهادت رسید.⁽⁴⁾

افراد مسلح گروه‌های ضدانقلاب در خیابان جلال آل‌احمد، به 3 رهگذر - که 2 نفر از آنان دانشجو و دیگری کارگر بود - شلیک کردند که در این حادثه هر 3 نفر آنان مجروح شدند. یک تیر نیز به یک کودک خردسال اصابت کرد که سبب شهادت وی شد.

مرکز خبری سپاه پاسداران اعلام کرد که این 3 رهگذر شلوار زیتونی‌رنگ به تن داشتند و مهاجمان به تصور اینکه آنان پاسدار هستند، به‌سوی آنان شلیک کردند.⁽⁵⁾

در میدان هفت‌تیر نیز افرادی با پرتاب بمب آتش‌زا نماینده روزنامه کیهان در شمال‌غرب تهران را که درحال خروج از کیوسک تلفن بود، مجروح کردند و متواری شدند. در این حادثه، این فرد از چند ناحیه دچار سوختگی شد و کسبه محل وی را به بیمارستان سوانح و سوختگی ونک منتقل کردند. موتورسیکلت او نیز به‌طور کامل سوخت.⁽⁶⁾

در حادثه دیگری، مغازه یک پاسدار افتخاری کمیته در خیابان شهید بهشتی به‌دست افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به آتش کشیده شد و اموال درون مغازه سوخت. این فرد قبلاً چند بار ازطرف افراد وابسته به سازمان تهدید شده بود.⁽⁷⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، ص21، مشهد - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص1.

3) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص2؛ و - سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه بررسی و تحلیل رویدادهای ایران و جهان، شماره 4، شهریور 1360، ص68؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، ص22، مشهد - خبرگزاری پارس، 19/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص30، 19/5/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص15.

5) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص15.

6) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص2.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

یک مغازه مبل‌فروشی در خیابان سهروردی هم به دست یک موتورسوار وابسته به گروه‌های غیرقانونی با پرتاب بمب آتش‌زا به آتش کشیده شد.⁽¹⁾

همچنین یک موتورسوار قصد آتش‌زدن پمپ بنزینی را داشت که متصدی جایگاه، مأموران کمیته را مطلع کرد، اما این فرد که متوجه این اقدام متصدی شده بود، با به‌جاگذاشتن یک ژ3 از محل گریخت.⁽²⁾

در اقدامی دیگر، افراد مسلح 3 بار به ساختمان کمیته انقلاب اسلامی در محله قنات‌کوثر در شمال‌شرقی تهران، حمله کردند که هر سه بار، با تیراندازی متقابل پاسداران حاضر در ساختمان متواری شدند.⁽³⁾

در اقدامات امروز گروه‌های ضدانقلاب یک پاسدار در شیراز ترور و مجروح شد و در پرتاب نارنجک و انواع بمب به منازل، محل کسب مردم و ساختمان برخی نهادها در چند شهر، 5 نفر مجروح شدند و خسارات فراوانی به بار آمد.

در شیراز، یکی از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هنگام عبور از خیابان در تیراندازی دو موتورسوار مسلح به کلت کالیبر 45 از ناحیه دست مجروح شد. مهاجمان نیز از محل حادثه گریختند.⁽⁴⁾

در ایلام، یکی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح یک نارنجک جنگی به منزل مسئول بنیاد شهید این شهر پرتاب کرد که براثر انفجار آن، همسر و 2 فرزند وی زخمی شدند و خساراتی نیز به منزل وارد شد. استانداری ایلام با صدور اطلاعیه‌ای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را مسئول این حادثه اعلام کرد.⁽⁵⁾

در اقدامی دیگر، یک بمب دست‌ساز که به یک کپسول کوچک گاز وصل شده بود، به داخل یک کتاب‌فروشی در تربت جام پرتاب شد که خساراتی به بار آورد.⁽⁶⁾

در تایباد هم فروشگاه پارچه‌فروشی یکی از افراد طرف‌دار انقلاب به‌دست افراد وابسته به گروه‌های مسلح به آتش کشیده شد و مقدار زیادی از پارچه‌های آن سوخت.⁽⁷⁾

یک بمب دست‌ساز نیز به منزل یکی از افراد متعهد شهر اراک پرتاب شد که با انفجار آن، شیشه‌های قسمتی از ساختمان شکست، اما به کسی آسیب نرسید.⁽⁸⁾

افراد وابسته به گروه‌های مسلح معارض یک بمب دست‌ساز هم به ساختمان مجاور ستاد مبارزه با مواد مخدر سپاه پاسداران ارومیه پرتاب کردند که براثر انفجار آن، یک مرد و یک زن رهگذر به‌طور سطحی مجروح شدند. به یک خودرو نیز که در نزدیکی محل انفجار پارک بود، خساراتی وارد شد. استانداری آذربایجان‌غربی اعلام کرد: هدف مهاجمان آسیب‌رساندن به افراد سپاه در داخل این ستاد بود که به‌دلیل بی‌دقتی، بمب به هدف اصابت نکرد.⁽⁹⁾

در خرم‌آباد، دو موتورسوار، یک نارنجک جنگی به دفتر جهاد سازندگی پرتاب کردند که خساراتی به‌همراه داشت، اما به کسی آسیب نرسید.⁽¹⁰⁾

هواداران سازمان مجاهدین خلق ساعت 2:30 بامداد، به ساختمان انجمن اسلامی شهید

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، صص 7 و 8، بابل - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، ص23، شیراز - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

5) سند شماره 51652 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه کرمانشاه (اطلاعات) به اطلاعات مرکز، 20/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص2.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، ص12، مشهد - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

7) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص16.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، صص 24 و 25، اراک - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

9) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص4.

10) سند شماره 328427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 18/5/1360، ص1.

مطهری شهرستان صومعه‌سرا حمله کردند. مهاجمان ابتدا یک بمب آتش‌زا و سپس یک نارنجک به‌درون ساختمان انجمن اسلامی پرتاب کردند که با انفجار آن قسمتی از شیشه‌های ساختمان انجمن اسلامی و ساختمان‌های اطراف شکست، اما کسی آسیب ندید.⁽¹⁾

در بوشهر نیز سرنشینان مسلح یک اتومبیل پیکان درحال حرکت، به‌طرف نگهبان ساختمان رادیو تلویزیون این شهر تیراندازی کردند و متواری شدند. در این حادثه به کسی آسیب نرسید.⁽²⁾

شماری از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت)، پیکار و گروه طوفان در بجنورد، تهران و قزوین دستگیر شدند.

سپاه پاسداران شهرستان بجنورد اعلام کرد: بیش از نیمی از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و گروه کمونیستی طوفان در این شهرستان دستگیر شدند.

از این افراد تعدادی سلاح کمری، نارنجک جنگی، سلاح سرد، مواد منفجره و اسناد مهم سازمانی و... به دست آمد.⁽³⁾

در تهران نیز یکی از عناصر فعال سازمان مجاهدین خلق - که کارمند پخش شرکت نفت بود - پس از شناسایی قبلی، در یک عملیات تعقیب‌وگریز دستگیر شد.⁽⁴⁾

در عملیات دیگری، یک خانه تیمی گروه پیکار با تلاش نیروهای سپاه پاسداران قزوین کشف شد و 7 نفر از اعضای این گروه دستگیر شدند. یک نفر از افراد حاضر در این خانه که مقاومت کرده بود، زخمی شد.⁽⁵⁾

شورای تأمین استان مازندران با حضور استاندار و چند تن از مسئولان امنیتی و سیاسی استان تشکیل جلسه داد. در این جلسه به‌منظور مقابله با ترورهای کور افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) تصمیماتی اتخاذ شد. از آنجا که بیشترین ترورها و انفجارها در شهرهای این استان و سایر استان‌های کشور توسط تیم‌های موتورسوار انجام شده است، اصلی‌ترین تصمیمات به کنترل ترددها در سطح شهر مربوط می‌شود.⁽⁶⁾

براساس گزارش خبرگزاری پارس مهم‌ترین تصمیمات جلسه به این شرح بود:

1) روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص14.

2) سند شماره 54725 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه شیراز به فرماندهی سپاه مرکز، 22/5/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، ص25، مشهد - خبرگزاری پارس، 19/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 19/5/1360، ص14.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

5) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص18، زنجان - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

6) یکی از شیوه‌های متداول سازمان مجاهدین خلق در ترورها، استفاده از تیم‌های مسلح دونفره موتورسوار بود. استفاده از این روش به دلایلی؛ ازجمله چابکی، سهولت در ترور و فرار از مکان‌های درگیری بسیار کارایی داشت؛ بنابراین، سازمان آن را به‌عنوان یک دستورالعمل نظامی توصیه می‌کرد و نشریه مجاهد (ارگان تبلیغاتی سازمان) در چندین شماره مطالبی دراین‌باره درج کرد.

«1. شهربانی و کمیته موظف‌اند [به‌طور] هماهنگ و شبانه‌روزی در سطح شهرهای استان به

گشت‌زنی بپردازند.

حرکت موتورسیکلت‌های معمولی به‌صورت دوترکه در محدوده شهرها از تاریخ پخش این اطلاعیه مطلقاً ممنوع اعلام می‌گردد. متخلفین به‌وسیله مأمورین راهنمایی و انتظامی متوقف و به دادگاه انقلاب معرفی خواهند شد.

عبورومرور موتورسیکلت‌های چهارسیلندر از تاریخ پخش این اطلاعیه تا اطلاع ثانوی مطلقاً ممنوع اعلام می‌گردد و با متخلفین مطابق بند 2 برخورد خواهد شد.

مالکین موتورسیکلت‌هایی که فاقد شماره هستند، موظف‌اند ظرف یک هفته از تاریخ پخش این اطلاعیه اقدام به شماره‌گذاری بنمایند، در غیر این صورت، بعد از پایان مهلت مقرر از حرکت این‌گونه موتورسیکلت‌ها جداً جلوگیری به عمل خواهد آمد.

مأمورین شهربانی موظف‌اند در انجام وظیفه قاطع‌تر و مسئولانه‌تر برخورد نمایند.

تدابیر امنیتی دیگر نیز اتخاذ شد که به‌دلیل مسائل امنیتی اعلام نمی‌گردد.

ضمناً از امت همیشه بیدار همچنان انتظار دارد که با حضور در صحنه، کلیه اطلاعات مشهود را به نهادهای انتظامی اطلاع دهند.»⁽¹⁾

اعضای انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا و اعضای انجمن اسلامی شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران و حومه امروز، با امام خمینی دیدار کردند.

در این دیدار، امام خمینی در سخنانی ابتدا به مقایسه انقلاب اسلامی با سایر انقلاب‌های کوچک در تاریخ گذشته ایران و انقلاب‌های دیگر دنیا پرداختند و انقلاب ایران را ازنظر خسارت‌هایی که در مقابل دستاوردهای آن پرداخته است، پرثمرترین آنها دانستند. ایشان در بخشی از سخنانشان گفتند: «... شما تاریخ انقلاب مشروطه را بخوانید و ببینید در انقلاب مشروطه چه بساطی بوده است، چه آن وقتی‌که انقلاب شد و مشروطه را به پا کرد؛ بااینکه انقلاب تغییر رژیم سلطنتی نبود، فقط این بود که سلطنت استبدادی یک قدری محدود بشود و روی قوانین مشروطه باشد. شما توجه کنید که در آذربایجان، در تهران، در شمال، چقدر جنایات واقع شد و چقدر کشتار از مردم صالح و از مردم دیگر واقع شد.

اگر مطالعه کنید در انقلاباتی که در دنیا واقع می‌شود یا در انقلابات کوچکی که در ایران واقع شده است، قبل از این انقلاب بزرگ، خواهید دید که این انقلاب از تمام انقلاب‌هایی که در طول تاریخ واقع شده است، یک انقلاب آرام بوده است و یک انقلابی بوده است که ثمراتش زیاد و چشمگیر و ضایعاتش نسبت به ثمراتش کم. شما حجم کارهایی که در این چند سال کردید درست توجه ندارید که شما چه کردید. آنهایی که می‌روند خارج و مسائل را در خارج بررسی

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، ص17، ساری - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

می‌کنند و مسلمان‌هایی که در خارج هستند یا مستضعفانی که در خارج کشور شما هستند، آنها

می‌دانند که در ایران چه شده است و عمق این انقلاب چه اندازه است.»

امام خمینی در بررسی و تحلیل مشکلات انقلاب اسلامی ایران به اقدامات خرابکارانه گروه‌های سیاسی مسلح معارض؛ به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در داخل کشور و مصاحبه‌های رهبران آنها برای خلل واردکردن در اراده مردم اشاره کرده و فرمودند: «... شما خیال نکنید که حالا این عده بچه‌های بیچاره‌ای که بازی خورده‌اند از این بزرگ‌ترهایی که از اول آمده بودند و می‌خواستند که در این ملت و در این مملکت حکومت کنند و چون این مملکت اسلامی بود، حکومتش را به‌دست کسانی که به اسلام اعتقاد ندارند، نمی‌شد بدهند، حالا یک شلوغ‌کاری‌هایی کرده‌اند و یکی‌یکی هم فرار کرده‌اند و در بیرون ایران دارند زندگی می‌کنند. البته، صحبت‌ها زیاد است که ما چه خواهیم کرد و چه خواهیم کرد. در داخل که بودند هیچ غلطی نتوانستند بکنند، حالا که رفته‌اند خارج می‌گویند ما از آنجا چه می‌کنیم. شما گمان نکنید که اینها در آنجا حتی خودشان با خودشان خوب باشند، خود اینها باهم در آنجا دشمن هستند. اشخاص منافق و اشخاص کافر نمی‌توانند باهم یک وجهه‌ای داشته باشند، اتحادی داشته باشند که یک کاری انجام بدهند. تمام کارهایشان این است که مصاحبه می‌کنند و صحبت می‌کنند و فحش به هم می‌دهند یا به ماها فحش می‌دهند یا خودشان به هم فحش می‌دهند. یک دسته ورشکسته‌ای که در اینجا یا با لباس مبدل یا با لباس زنانه فرار کرده‌اند،⁽¹⁾حالا در آنجا نشسته‌اند و می‌خواهند مملکت ایران را زمامداری کنند و می‌گویند که همه ایران با ما هستند. خوب، اگر همه ایران با شما هستند پس کجا رفتید؟

... مسئله این است که از باب اینکه ما انقلابات را درست ندیدیم، خیال می‌کنیم که چهارتا ترقه وقتی‌که در تهران - فرض کنید که - یا چهارتا بمب در تهران منفجر شد، یک چیزی شده است. نخیر، اینها چیزی نیست، هر بچه دوازده ساله‌ای می‌تواند که یک چیزی از اینها را ببرد توی جمعیتی بگذارد و فرار کند. یک مسئله‌ای نیست اینکه ما بنشینیم راجع به این مسئله [فکر بکنیم که] چه بکنیم. البته، از باب اینکه یک دست اشخاص غافل، جوان‌هایی که ما همیشه میل داشتیم که اینها در راه کشور خودشان، در راه اسلام خدمت بکنند، اینها بازی‌شان داده‌اند و مشغولشان کرده‌اند به یک کارهای بچگانه‌ای که در یک جا می‌کنند و مسلمانی را می‌کشند، یک بچه‌ای را می‌کشند، یک پیرزنی را می‌کشند، اینها البته باید به‌دست خود ملت جلوگیری از او بشود. ملت نباید بنشیند که دولت همه کارها را انجام دهد.»

ایشان در ادامه به بخش‌هایی از صحبت‌های بنی‌صدر و رجوی درمورد همراهی مردم با آنان

1) ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی

و بازگشت به کشور و دردست‌گرفتن حکومت اشاره کردند و ضمن اظهار تأسف برای هواداران

D363

فریب‌خورده آنان گفتند: «من متأثرم برای این عده جوانی که از این اشخاص منحرف، بازی خورده‌اند. درِ توبه باز است. اسلام، خدای تبارک و تعالی، درِ توبه را باز کرده است برای همه. الآن هم اگر همه اینها که در خارج رفتند و می‌خواهند حکومت ایران را به‌هم بزنند، همه اینها توبه کنند و برگردند به مملکت خودشان و واقعاً بخواهند که خدمت کنند به مملکت خودشان، خوب برگردند، بیایند خدمت کنند، کسی کارشان ندارد. اینها بیخود رفتند بیرون و هیاهو می‌کنند و خودشان هم می‌دانند کاری ازشان نمی‌آید، لکن با سیلی صورت خودشان را سرخ کرده‌اند. خوب، کسی که می‌خواهد از اینجا برود، از توی توالت بیرون می‌آید و - عرض می‌کنم که - با چه می‌خواهد برود؟ این حالا حکومت ایران را می‌خواهد بگیرد و همه ملت با او همراه‌اند؟ فقط یک دهم هستند که در ایران با اسلام موافق‌اند واِلا همه اینها با حکومت اسلامی مخالف! خوب، اینها یک چیزی نیست، بچه‌بازی، حرف‌های بچه‌بازی است که مع‌الأسف، اشخاصی که خوب بود خدمت بکنند و به این کشور می‌توانستند خدمت بکنند، به دام افتادند و این‌طور حیثیت خودشان را از بین بردند و زحمت‌هایی هم اگر سابقاً کشیدند، به‌کلی قلم سرخ رویش کشیدند و این ترقه‌بازی‌هایی که در ایران می‌شود، البته به ما یک صدماتی وارد می‌شود، اما این یک قدرتی نیست، این‌طور نیست که یک قدرتی باشد که قدرتی در دست آنها هست و دارند ترقه می‌اندازند، بمب را قایم کنند. این هر بچه‌ای می‌تواند این کار را بکند، هر دزدی می‌تواند برود یک جایی یک بمب بگذارد منفجر بکند. این یک مسئله و قدرتمندی نیست در کار، این عجز و بیچارگی و بدبختی و انحراف است.»

امام خمینی در بخش دیگری از سخنانشان وضعیت جوانان کشور را در جبهه‌های جنگ با افراد فریب‌خورده مقایسه کردند و گفتند: «... ملت ما اتکا به خدا دارد، در جبهه، جنگ می‌کند. ملت ما اتکا به خدا دارد، در جبهه، جنگ می‌کند و نماز شب می‌خواند و - عرض می‌کنم که - با دشمن اسلام مبارزه می‌کند، اگر آنجا شهید بشود، آن اجرش با خدای تبارک و تعالی است و پیش خدا آبرومند است، پیش خلق هم آبرومند است، اما شمایی که در خارج یک دسته نشستند و شما بیچاره‌ها را وادار می‌کنند به

اینکه بروید و مردم را بکشید و ترقه بگذارید فلان‌جا

چه بشود، بمب بگذارید کجا چه بشود، انفجار ایجاد بکنید، خوب شما اتکایتان به کی است؟ فردا این سران که هستند ازقبیل بختیار و امثال بختیار، برای شما یک کاری انجام می‌دهند؟! شما اگر از بین رفتید، اگر شما کشته شدید، فردا بختیار برای شما یک کاری انجام می‌دهد یا رجوی انجام می‌دهد یا دیگران؟! ما می‌گوییم خدا، شما می‌گویید چی؟ اگر شما هم می‌گویید خدا، خوب با ما همراهید، بسم‌الله، بیایید خدمت کنید به این مملکتتان.»

رهبر انقلاب همچنین توجه ویژه مردم به شناسایی خانه‌های تیمی گروه‌های ضدانقلاب و همکاری با نیروهای دولتی برای مقابله با توطئه این گروه‌ها را وظیفه و تکلیف شرعی دانستند و فرمودند: «... من به‌حسب تکلیف شرعی به همة ملت عرض می‌کنم که هر منزلی، این دو سه‌تا منزلی که در اطراف خانة خودش است، نظر بکند ببیند چه‌جور می‌گذرد در سرتاسر ملت. وقتی مملکت مال خود شما هست و دارند برضد مملکت شما عمل می‌کنند، خودتان باید این مسائل را حل بکنید، ننشینید که دولت بکند. دولت همچون قدرتی الآن ندارد که همه در سرتاسر کشور - عرض می‌کنم - اطلاعات داشته باشد. خوب، شما باید جمعیت اطلاعاتی و گروه اطلاعاتی باشید خوب، هر انسانی می‌تواند که بفهمد این منزل همسایه، کی‌ها هستند، چه می‌کنند، آن منزل آن‌طرفی‌اش هم چه می‌کند. این دو سه‌تا منزلی که اطراف است، شما آن را تحت نظر بگیرید، شما هم او را تحت نظر بگیرید. اگر ده روز، بیست روز، یک ماه این کار بشود که همة مردم توجه به این کار داشته باشند که این همسایة من چه می‌کند، تو خانة همسایة من کی رفت‌وآمد می‌کند، پیدا کردن یک ردپایی از این منافقین و منحرفین فوراً اطلاع بدهند به آن کمیتة نزدیک، به آن کلانتری نزدیک، اطلاع بدهند که یک همچون قصه‌ای در آن منزل‌هاست، اگر این‌طور بشود زود حل می‌شود.

... این دختر بیچاره را نگذارید که در دام اینها بیفتد، این پسر بیچاره را نگذارند که در دام اینها بیفتد، خودشان آنها را نصحیت کنند و اگر نصیحت‌پذیر نیستند، معرفی کنند. یک تکلیف شرعی است، کسی که می‌خواهد یک مسلمان را بکشد، شما باید قبل از اینکه او بکشد، معرفی‌اش کنید و اگر نکنید شما شریکید در این جرم. اگر این مطلبی که من عرض می‌کنم و این یک تکلیف شرعی الهی است که خود مردم سرتاسر کشور، خود مردم که در هرجا هستند نظر کنند ببینند در این همسایگی با آن همسایه، آن همسایه چه می‌گذرد، کی رفت‌وآمد می‌کند، رفت‌وآمدهای مشکوک است، رفت‌وآمدهای عادی است؟ رفت‌وآمدهای مشکوک را [زیر] نظر بگیرند و بعد اطلاع بدهند. اگر یک مدت کوتاهی این کار بشود این عدة کمی که مشغول این فساد هستند [شناسایی می‌شوند].

... با مشت خالی، انقلاب واقع شد. حالا هم همین‌طور است، همان انقلاب‌ها شما هستید و همین شما هستید که در صحنه حاضرید و همین شما هستید که باید با دولت همکاری بکنید. دولت تنها

نمی‌تواند که این جنگ را اداره کند. شما ملتید که در صحنه حاضرید و همین شما هستید که باید با

دولت همکاری بکنید. دولت تنها نمی‌تواند که این جنگ را اداره کند. شما ملت هستید که می‌توانید دنبال او باشید و از پشت جبهه‌ها کمک کنید و باید بکنید. کشور خودتان است، کشور اسلامی است.»⁽¹⁾

درپی تصمیم دولت ایران برای اخراج سفیر فرانسه از ایران و دستور دولت فرانسه مبنی‌بر بازگشت فرانسویان مقیم تهران به کشورشان، ظهر امروز، 57 نفر از آنان تهران را به مقصد فرانسه ترک کردند.

دلیل تأخیر چندروزه در صدور اجازه خروج این افراد، رسیدگی به پرونده‌های مالی آنان بود که پس از بررسی‌های انجام‌شده از خروج 3 فرانسوی جلوگیری شد.

رادیو کلن صدای آلمان، در گزارشی اعلام کرد که 2 نفر از اتباع فرانسه که قصد داشتند دیروز ایران را ترک کنند، از مقامات ایرانی اجازه خروج دریافت نکرده‌اند. به یکی از آنان که بازرگان می‌باشد، گفته شده است که تا تعیین نتیجه تحقیقات مالی درباره وی بایستی در تهران بماند. شخص دیگر خانمی است که همسرش فرانسوی می‌باشد، اما برگه خروج از ایران را ندارد.⁽²⁾

رضا علوی طباطبایی سخنگوی وزارت امور خارجه، درمورد خروج عده دیگری از این افراد از ایران، گفت: «دولت جمهوری اسلامی ایران اقامت سفیر فرانسه را تمدید کرد تا وی بتواند مقدمات رفتن آن عده از فرانسویانی که قصد بازگشت به کشورشان را دارند، بدهد. ضمناً تعدادی دیگر از اعضای این سفارت روز چهارشنبه به‌همراه سفیر فرانسه، تهران را ترک خواهند کرد وجمعاً حدود 60 نفر در سفارت باقی خواهند ماند.»⁽³⁾

از سوی دیگر، این افراد با استقبال مقامات فرانسوی؛ ازجمله وزیر امور خارجه این کشور مواجه شدند.⁽⁴⁾

خبرگزاری فرانسه درباره مذاکرات احتمالی برای سهولت خروج این افراد از ایران اعلام کرد که پل دپی فرستاده ویژه میتران به تهران، اذعان کرده است که برای گفت‌وگوی درباره بازگشت فرانسویان مقیم ایران به کشورشان هیچ‌گونه گفت‌وگوی محرمانه‌ای صورت نگرفته است. وی تأکید کرده که تأخیر پنج‌روزه به‌دلیل انجام تشریفات خروجی از ایران بوده است.⁽⁵⁾

برخی محافل سیاسی و تبلیغاتی غرب کوشیدند تا اقدام دولت فرانسه در خارج‌کردن اتباعش از ایران را ترس از تکرار حادثه‌ای مشابه آنچه در سفارت امریکا در تهران رخ داد، جلوه دهند، اما اظهارنظر فرانسویان خلاف آن را نشان داد.

خبرگزاری فرانسه دراین‌باره گزارش داد: «اتباع فرانسوی که ایران را ترک کردند، اظهار داشتند هیچ‌گونه مشکلی با مقامات ایرانی نداشتند. یک زن فرانسوی از این میان اظهار داشت:"ما هیچ‌گاه مورد کوچک ترین خشونت و یا کوچک‌ترین استهزایی قرار نگرفتیم و ایرانیان تسهیلاتی جهت عزیمت ما فراهم نمودند."یک تکنیسین فرانسوی اظهار داشت: " این ماجرا بسیار بزرگ جلوه داده شده است." وی افزود:"ما مدت زیادی در فرانسه نخواهیم بود و

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 101 - 91.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای آلمان (کلن)، 20/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 143، 19/5/1360، ص8، تهران - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، ص18، رباط - خبرگزاری فرانسه، 19/5/1360.

5) همان، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 20/5/1360.

به‌زودی به تهران بازمی‌گردیم." وی همچنین اظهار داشت:"درهرصورت، من نمی‌فهمم که چرا

دولت ما این اقدامات احتیاط‌آمیز را اتخاذ کرده است." ژان لوئیز معاون کنسول فرانسه، از همکاری مقامات ایرانی و شرکت هواپیمایی ایران ایر قدردانی کرد.»⁽¹⁾

گزارش رادیو آلمان (کلن) از مراسم استقبال فرانسویان در فرودگاه اورلی پاریس نیز از دوگانگی سخنان اتباع فرانسه و مسئولان این کشور حکایت می‌کند. در بخشی از این گزارش آمده است: «یک نفر از مسافران به نمایندگی ازطرف سایرین اظهار داشته که همگی افراد گروه از سلامت کامل برخوردارند و هیچ‌گاه چنین احساسی نداشته‌اند که در ایران به‌صورت گروگان نگاه داشته می‌شوند. ژاک فرنیه دبیرکل دفتر ریاست‌جمهوری فرانسه از مسافران درخواست کرد که از دادن توضیحات بیشتر به خبرنگاران جراید خودداری کنند تا ازاین‌طریق، امنیت هم‌وطنان آنان که هنوز در تهران به سر می‌برند در معرض خطر قرار نگیرد.»⁽²⁾

هم‌زمان با ورود اولین گروه از اتباع فرانسوی مقیم ایران به کشورشان، رسانه‌های انگلیسی با مبالغه، اخباری درباره اقدام دولت فرانسه در ایجاد محدودیت برای ابوالحسن بنی‌صدر منتشر کردند.

رادیو بی‌بی‌سی دراین‌باره گزارش داد: «دولت فرانسه دوباره به آقای ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور سابق ایران، دستور داده است برطبق تعهدی که به‌هنگام دریافت پناهندگی سیاسی به دولت داد، از هرگونه فعالیت سیاسی در فرانسه خودداری ورزد. حتی به دخترانش گفته شده که باید دیدارهای خود را از او محدود کنند. آقای مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق نیز در این خانه آقای بنی‌صدر را همراهی می‌کنند.»

بی‌بی‌سی حتی مدعی شد: «دیروز، افراد پلیس وارد خانه شدند و از عده‌ای از نزدیک‌ترین دوستان رئیس‌جمهور سابق ایران که در خانه مزبور زندگی می‌کردند اسم‌برداری نمودند. آنها سپس به چند نفر از دوستان او اجازه دادند که در خانه بمانند و احتیاجات آنان را ازقبیل آشپزی برآورده نمایند، اما به اعتقاد دولت فرانسه، رئیس‌جمهور سابق ایران به تلفن احتیاج ندارد. تلفن خانه او را قطع کرده‌اند و اینک هرگونه پیغامی باید به پلیس تحویل داده شود.»⁽³⁾

روزنامه تایمز لندن نیز این ادعا را به‌گونه دیگری تکرار کرد و نوشت: «درحال‌حاضر، فقط ازطریق پلیس می‌توان با بنی‌صدر تماس گرفت و به دخترهایش نیز گفته شده تا ملاقات‌های خود را با پدرشان محدود کنند.»

جراید و خبرگزاری‌های انگلیسی درحالی این اخبار را منتشر کردند که سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه درمورد تصمیم جدید دولت این کشور برای محدودکردن بنی‌صدر اظهار بی‌اطلاعی کرد.

باوجود فعالیت‌های سیاسی آشکار بنی‌صدر و مصاحبه‌های متعدد وی، این سخنگو درباره اعمال محدودیت برای بنی‌صدر که حتی از آن با عنوان "بازداشت غیررسمی" نام برده‌اند، سخنان قبلی مسئولان

1) همان، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 20/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص16.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای آلمان (کلن)، 20/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، ص1 ضمیمه، رادیو لندن، 19/5/1360.

فرانسوی را تکرار کرد و گفت: «طبق سنن فرانسه، یکی از شرایط اعطای پناهندگی سیاسی محدودیت

در ابراز نظر سیاسی است و به‌معنای دیگر، بنی‌صدر اصولاً اجازه صحبت با خبرنگاران را ندارد.»⁽¹⁾

موضع این مسئول فرانسوی را می‌توان در چارچوب تصمیمات کاخ الیزه و رعایت پاره‌ای ملاحظات و رفتاری مصلحت‌جویانه برای حفظ آرامش در روابط با ایران، حداقل تا پایان بازگشت همه فرانسویان به کشورشان، تلقی کرد.

خبر"اعمال محدودیت جدید برای بنی‌صدر" درحالی منتشر شد که مجله الکفاح العربی (چاپ بیروت) در آخرین شماره‌اش با درج خبر مصاحبه خبرنگار خود با بنی‌صدر، خلاف این ادعا را مطرح کرد. خبرگزاری پارس از بیروت، دراین‌باره گزارش داد: «مجله الکفاح العربی در شماره اخیر خود مصاحبه‌ای با بنی‌صدر در محل اتاق وی در پاریس انجام داده است. این مجله اقرار می‌کند که برای رسیدن به مقر اقامت بنی‌صدر با هیچ‌گونه دشواری روبه‌رو نشده است. مجله فاش کرده که بنی‌صدر اعلام کرده است که از این پس، به منع انجام مصاحبه توسط فرانسه پایبند نخواهد بود و به مطبوعات آنچه را می‌خواهند خواهد گفت؛ حتی اگر مسئله به فرستادن سؤال‌ها و پاسخ‌ها به مقر اقامت او منجر گردد.»⁽²⁾

1) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، صص 17 و 18، پاریس - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 21/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 143، 20/5/1360، صص 21 و 22، بیروت - خبرگزاری پارس، 19/5/1360.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 20 مرداد 1360 10 شوال 1401 11 اوت 1981

شهر آبادان امروز زیر آتش شدید خمپاره و کاتیوشای توپخانه ارتش عراق قرار گرفت و خسارت‌های فراوانی دید.

در این حملات به 3 منزل مسکونی کوی بازرگان در محله احمدآباد و یک منزل در خیابان امیری خسارت فراوانی وارد شد. براثر اصابت ترکش نیز 7 نفر از اهالی شهر مجروح شدند. همچنین، 2 خانه و یک ساختمان پنج‌طبقه در خیابان طالقانی و 2 مخزن بزرگ نفتی در پالایشگاه آبادان به‌دلیل انفجار به‌وجودآمده از برخورد گلوله‌های توپ آتش گرفتند.⁽¹⁾

D369

یک مقام سازمان ملل متحد از تلاش جدید این سازمان برای خارج‌کردن 70 کشتی که از شروع جنگ در رودخانه مرزی بین ایران و عراق محصور مانده‌اند، خبر داد.

اولاف پالمه نخست‌وزیر سابق سوئد و نماینده دبیرکل سازمان ملل دراین‌باره گفت: «سازمان ملل در نظر دارد مشابه طرحی را که 20 سال قبل درمورد کانال سوئز عملی شده بود، جدا از مسئله جنگ، میان دو طرف حل‌وفصل نماید، اما موضوع بسیار حساس و

1) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص14؛ و - سند شماره 4741 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد هماهنگی شهربانی آبادان (رکن2) به ریاست اداره امور اجتماعی شاجا، 20/5/1360، سند تک‌برگی.

پیچیده است. ولی سازمان ملل این تلاش را ادامه خواهد داد، زیرا این امر به یک ضرورت سیاسی مبدل خواهد شد.» وی درباره سابقه این اقدام افزود: «[قبلاً هم] در سفر ماه نوامبر [آبان 1359] موضوع را مطرح کرده، ولی طرح با شکست مواجه شد[ه است].»⁽¹⁾

در مین‌گذاری انجام‌شده به‌دست گروه‌های مسلح غیرقانونی در جنوب سقز و شمال تکاب و اجرای عملیات کمین در حومه شمال سقز، 5 نفر شهید و 2 نفر مجروح شدند. 5 نفر از نیروهای شهربانی مهاباد نیز به اسارت افراد ضدانقلاب درآمدند که با اقدام به‌موقع سپاه پاسداران آزاد شدند.

یک خودرو ارتشی درحالی‌که عازم تپه جنوبی شهر سقز بود، در جاده خاکی مجاور یکی از پادگان‌های داخل شهر روی مین ضدتانک رفت که با انفجار مین، 4 نفر؛ ازجمله 2 افسر (یک ستوان یکم و یک ستوان دوم)، یک درجه‌دار و یک سرباز شهید شدند و یک سرباز نیز زخمی شد.⁽²⁾

در حادثه دیگری، چند تن از نیروهای سپاه که از سقز عازم قریه سرا در شمال سقز بودند، در 14 کیلومتری شهر به کمین افراد مسلح گروه‌های غیرقانونی برخوردند و در درگیری ایجادشده، یک پاسدار شهید و یک نفر مجروح شد. همچنین یک کمباین جهاد سازندگی با راننده‌اش به دست عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی افتاد.⁽³⁾

در صائین‌دژ در شمال تکاب نیز یک خودرو جیپ سپاه پاسداران روی مین رفت و براثر انفجار آن، یک عضو بسیج مجروح شد.⁽⁴⁾

در شهرستان مهاباد هم افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی 5 نفر از نیروهای شهربانی این شهر را در نزدیکی قرارگاه شهربانی به گروگان گرفتند. پس از این حادثه، نیروهای سپاه برای جلوگیری از خارج‌شدن این افراد، بی‌درنگ معابر ورودی و خروجی شهر را بستند و مهاجمان مجبور شدند نیروهای شهربانی را آزاد کنند.⁽⁵⁾-⁽⁶⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، ص19، سازمان ملل - یونایتدپرس، 20/5/1360.

2) سند شماره 169058 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای عملیاتی، از قرارگاه مقدم نزاجا غرب کرمانشاه (رکن3) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات - مدیریت عملیات)، شماره 131، 21/5/1360، ص1؛ و - سند شماره 339512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 28/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 339508 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 24/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 57888 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 مرکز (فرماندهی) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 21/5/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 57880 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی) به سماجا3 مرکز (فرماندهی)، 22/5/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 56544 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه صائین‌دژ (تبریز) به فرماندهی سپاه مرکز، 21/5/1360، سند تک‌برگی.

5) در این ایام، شهر مهاباد وضعیت امنیتی چندان مناسبی نداشت و ارتباط برخی نیروهای شهربانی با افرادی که با گروه‌های مسلح ارتباط داشتند و از سوی دیگر، کمبود نیروی کادر ثابت عملیاتی در رأس برخی مسئولیت‌ها و مقرهای چهارده‌گانه سپاه پاسداران سبب شد تا شماری از نیروهای ضدانقلاب در شهر مانور دهند و دست به اقداماتی مانند نصب پلاکارد و روشن‌کردن آتش در ارتفاعات بزنند و نیروهای جمهوری اسلامی را تاحدی در موضع دفاعی و انفعالی قرار دهند. سپاه در نامه‌ای به تهران با اشاره به وضعیت امنیت شهر، خواستار سروسامان دادن به اوضاع شهربانی و تقویت سپاه، که مظهر اقتدار حکومت محسوب می‌شوند و برقراری امنیت شهر را بر عهده دارند، شد. (سند شماره 61834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جلسه رسیدگی به اوضاع مهاباد و شورای فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 21/5/1360؛ و - سند شماره 61829 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد (فرماندهی) به سپاه پاسداران مرکز (فرماندهی)، 20/5/1360، صص 2 - 1)

6) سند شماره 57706 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه پاسداران)، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب امروز در تهران، 2 نفر را شهید و 2 نفر را مجروح کردند و اقدام آنان در ترور سرپرست بنیاد شهید و صاحب یک داروخانه ناکام ماند.

افراد مسلح غیرقانونی ساعت 20، یک پاسدار به نام منصور پناهی را هنگام عبور از اتوبان شهید چمران در ابتدای میدان توحید، ترور کردند و به شهادت رساندند. مهاجمان پس از این اقدام بلافاصله متواری شدند.⁽¹⁾

همچنین دو موتورسوار مسلح در خیابان کارگر شمالی تهران در حوالی بیمارستان دکتر شریعتی، یک ستوان دوم ارتش به نام کیومرث کرمی را با استفاده از یک سلاح کمری ترور کرده و به شهادت رساندند.⁽²⁾

یک پاسدار نیز در سه‌راه طالقانی - شریعتی از ناحیه گردن هدف گلوله دو موتورسوار قرار گرفت و مجروح شد.⁽³⁾

یک پاسدار کمیته منطقه 1 نیز درحالی‌که با موتور از محل کار خود به منزل بازمی‌گشت، با شلیک رگبار مسلسل سرنشینان یک خودرو مواجه شد و برای نجات خود موتور را منحرف کرد و به‌دلیل برخورد با درخت کنار خیابان مجروح شد. مهاجمان پس از این اقدام متواری شدند.⁽⁴⁾

امروز همچنین، دو موتورسوار وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک نارنجک جنگی به‌سمت حجت‌الاسلام کروبی سرپرست بنیاد شهید، که در محوطه ساختمان بنیاد شهید درحال گفت‌وگو با چند نفر از پاسداران بود، پرتاب کردند. در این اقدام منافقین به کسی آسیب نرسید. پس از حادثه، پاسداران حاضر در محل به تعقیب موتورسواران پرداختند و توانستند یکی از آنان را دستگیر کنند. با اعتراف این افراد، 7 نفر دیگر از افراد مرتبط با وی دستگیر شدند و از آنان مقداری مهمات، بی‌سیم و وسایل الکترونیکی به دست آمد.⁽⁵⁾

در خیابان ستارخان هم 2 سرنشین یک موتورسیکلت چهارسیلندر با مسلسل به‌طرف صاحب یک داروخانه تیراندازی کردند و گریختند. در این حادثه به این شخص آسیبی نرسید.⁽⁶⁾

در ترورهای امروز گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای کرمانشاه، گرگان، آمل، تبریز و سنندج، چند نفر؛ ازجمله کاندیدای نمایندگی مجلس کرمانشاه شهید و عده‌ای مجروح شدند. ترور امام‌جمعه و نماینده امام در گرگان نیز ناکام ماند.

حجت‌الاسلام بهاءالدین عراقی امام‌جماعت مسجد اعتمادی کرمانشاه و کاندیدای نمایندگی مجلس در انتخابات میان‌دوره‌ای این شهر، به‌همراه 5 تن از همراهانش هدف سوءقصد افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و به شهادت رسید. یکی از پاسداران

1) روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص15.

2) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص15.

5) روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص15.

6) روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص2.

محافظ همراه وی به نام رضا یوسف‌پور نیز در این حادثه شهید شد.⁽¹⁾

گفتنی است حجت‌الاسلام عراقی پس از پایان نماز مغرب و عشا درحالی‌که پیاده همراه پدرش امام‌جمعه کنگاور، 2 محافظ و 2 فرزند خردسالش از خیابان خیام عبور می‌کرد، هدف قرار گرفت. 4 نفر دیگر نیز در این حادثه مجروح شدند.⁽²⁾-⁽³⁾

در گرگان نیز حجت‌الاسلام سیدکاظم نورمفیدی امام‌جمعه، نماینده امام و حاکم شرع دادگاه‌های گرگان درحالی‌که عازم محل کار خود بود، هدف سوءقصد افراد وابسته به گروه‌های مسلح قرار گرفت که آسیبی ندید، اما 2 پاسدار محافظ وی براثر اصابت گلوله به شهادت رسیدند و یکی از محافظان هم به‌شدت زخمی شد.**⁽⁴⁾مهاجمان نیز متواری شدند.⁽⁵⁾

در اقدامی دیگر، دو موتورسوار مسلح به‌سوی یکی از روحانیون مبارز شهر آمل به نام عسگری حیدری شلیک کردند و وی را به شهادت رساندند. در این حادثه فرد دیگری که از کسبه متعهد شهر بود نیز مجروح شد. مردم با تعقیب این دو موتورسوار توانستند آنان را دستگیر کنند و تحویل نیروهای سپاه پاسداران دهند.⁽⁶⁾

در تبریز، دو موتورسوار مسلح به‌وسیله یک کلت کمری به‌سوی یکی از نیروهای سپاه پاسداران این شهر شلیک کردند و وی را به شهادت رساندند. در همین خصوص 2 متهم به ترور دستگیر شدند.⁽⁷⁾در همین شهر، یک عضو کمیته انقلاب اسلامی و یک عضو هسته مقاومت بسیج مساجد شهر، در یک سوءقصد براثر اصابت گلوله مجروح شدند.⁽⁸⁾

در سنندج نیز افراد وابسته به گروه‌های مسلح معارض با مراجعه به منزل یکی از افراد متعهد شهر (مسئول صندوق قرض‌الحسنه شهر) و شلیک چند گلوله، وی و همسرش را مجروح کردند و متواری شدند.⁽⁹⁾

1) پس از این حادثه، همین افراد یک نارنجک جنگی به منزل شهید یوسف‌پور پرتاب کردند که براثر انفجار آن، 2 زن که در منزل بودند، مجروح شدند. به گزارش خبرگزاری پارس، یک گروه با نام "واحد عملیاتی سعادتی" با ارسال یک اطلاعیه چاپی، مسئولیت ترور حجت‌الاسلام عراقی و محافظ وی را به عهده گرفت. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص 8، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 5/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص19، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 1/5/1360)

2) به همین مناسبت، روز چهارشنبه 21 مرداد 1360، در کرمانشاه عزای عمومی و تعطیل اعلام شد. (روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص4)

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، صص 17و 26، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

4) * یکی از پاسداران به نام غلامرضا ویزورای در محل حادثه و دیگری در بیمارستان به شهادت رسید. (خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، ص23، ساری - خبرگزاری پارس، 20/5/1360)

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 144، 20/5/1360، صص 20 - 21، گرگان - خبرگزاری پارس، 20/5/1360؛ و - سند شماره 51651 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از گرگان (ساری) به تهران (فرماندهی سپاه پاسداران)، 20/5/1360، ص1.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص25، خبرگزاری پارس، 21/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص2.

7) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 56541 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی تبریز به مرکز فرماندهی، 21/5/1360، سند تک‌برگی.

8) سند شماره 56541 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

9) سند شماره 169058 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 339524 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به فرماندهی لشکر 28 کردستان، 20/5/1360، سند تک‌برگی.

در تیراندازی، پرتاب نارنجک و انواع بمب به چند ساختمان سپاه و کمیته و منازل و محل کسب طرف‌داران نظام در تهران، ایلام و مشهد، خسارت‌هایی به بار آمد، اما به کسی آسیب نرسید.

ساعت 5 بامداد امروز، چند تن از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که لباس پاسداران را به تن کرده بودند، با استفاده از نارنجک تفنگی، مسلسل یوزی و ژ3 به ساختمان سپاه پاسداران منطقه 2 در میدان جمهوری اسلامی تهران حمله کردند. در این حمله خساراتی به طبقه سوم ساختمان وارد شد، اما هیچ‌یک از نیروهای حاضر در ساختمان آسیبی ندیدند.⁽¹⁾

یک نارنجک جنگی نیز به ساختمان ستاد ناحیه 1 کمیته انقلاب اسلامی منطقه 3 تهران پرتاب شد که در محوطه منفجر شد، اما خسارتی درپی نداشت.⁽²⁾

در خیابان پنجم نیروی هوایی هم یک موتورسوار بمبی آتش‌زا به‌طرف اتومبیل یکی از نیروهای کمیته منطقه‌11 پرتاب کرد و گریخت. در این حادثه خساراتی به اتومبیل وارد شد.⁽³⁾

در خیابان شهید مطهری نیز سرنشینان یک اتومبیل به منزل پدر 2 پاسدار حمله کردند و پس از شکستن در منزل، بمبی آتش‌زا داخل منزل پرتاب کردند که با حضور مردم و مهار آتش آسیب چندانی به خانه وارد نشد.⁽⁴⁾

همچنین افراد مسلح گروه‌های معارض یک نارنجک به منزل یکی از پاسداران کمیته منطقه‌1 تهران در خیابان افریقا پرتاب کردند که براثر انفجار، شیشه این خانه شکست، اما کسی آسیب ندید.⁽⁵⁾

در تهرانپارس، دو موتورسوار وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی یک بمب دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد و فعال این منطقه در خیابان 23/5، پرتاب کردند که خسارت اندکی به بار آورد.⁽⁶⁾

همچنین دو موتورسوار وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب 2 بمب آتش‌زا را داخل یک قنادی در خیابان فلسطین شمالی پرتاب کردند که یکی از آنها عمل نکرد و انفجار دومی خسارت کمی به بار آورد.⁽⁷⁾

ساعت 21 نیز دو موتورسوار - که مجهز به بی‌سیم بودند - 2 بمب صوتی به‌قصد ایجاد ارعاب در خیابان گلشن و در پارک کوچکی در خیابان خشایار در منطقه 10 تهران، منفجر کردند که خسارت جانی و مالی به‌همراه نداشت.⁽⁸⁾

در ایلام هم 2 سرنشین یک اتومبیل، یک بمب دست‌ساز به منزل معاون آموزش‌وپرورش شهر پرتاب کردند که خسارت مالی و جانی به بار نیاورد.⁽⁹⁾

در مشهد نیز یک بمب آتش‌زا به منزل یکی از بازاریان متعهد شهر پرتاب شد که آتش‌سوزی مختصری به‌همراه داشت و خسارت اندکی به این ساختمان وارد کرد.⁽¹⁰⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 20/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

3) همان.

4) روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4.

5) روزنامه کیهان، 20/5/1360، ص15.

6) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص2.

7) همان.

8) همان.

9) سند شماره 57907 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه کرمانشاه به فرمانده سپاه مرکز، 24/5/1360، سند تک‌برگی.

10) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص20، مشهد - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

امروز در ساری، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشف شد و در تهران، از یک خودرو مشکوک، تعدادی سلاح و مقادیری مهمات به دست آمد.

مردم ساری، سپاه پاسداران این شهر را از وجود یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق مطلع کردند. نیروهای سپاه و کمیته نیز این خانه را که در یکی از محله‌های خلوت شهر قرار داشت، محاصره کردند. با مقاومت افراد این خانه و تیراندازی متقابل، یک نفر از عناصر سازمان کشته، یک نفر زخمی و 2 نفر دستگیر شدند. از این افراد، یک اسلحه یوزی، یک کلت کمری و یک نارنجک به دست آمد.

با تیراندازی افراد خانه، 3 نفر از اهالی محل که برای کمک به پاسداران در این محل حضور داشتند، مجروح شدند.⁽¹⁾

مأموران کلانتری 3 تهران نیز یک اتومبیل مشکوک را تعقیب و پس از دقایقی آن را بدون سرنشین در خیابان آبشار یوسف‌آباد یافتند. از درون این خودرو، 3 اسلحه، 4 خشاب، 128 تیر فشنگ، 5 نارنجک جنگی، 2 پلاک تقلبی خودرو و تعدادی اطلاعیه مربوط به سازمان مجاهدین خلق و شورای ملی مقاومت به دست آمد.⁽²⁾

نیروهای کمیته، بسیج و سپاه پاسداران با کمک مردم شماری از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و پیکار را در شهرهای ورامین، تهران، قم، مشهد و فسا دستگیر کردند. از این افراد تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات نیز به دست آمد.

نیروهای کمیته انقلاب اسلامی که درحال تردد در جاده ورامین بودند، به سرنشینان یک وانت‌بار مشکوک شدند و پس از یک تعقیب‌وگریز و تیراندازی، توانستند خودرو را متوقف و سرنشینان آن را که 2 تن از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق بودند، دستگیر کنند. این افراد درحال انتقال اسلحه و مهمات از ورامین به تهران بودند که دستگیر شدند. در بازرسی این خودرو، 13 قبضه ژ3 به‌همراه 5520 نوع فشنگ، 9 نارنجک جنگی و مقداری ادوات نظامی به دست آمد. افراد دستگیرشده اعتراف کردند که عضو شاخه نظامی سازمان مجاهدین هستند و اسلحه و مهمات کشف‌شده را برای مأموریت‌هایشان و تحویل به رابطان به تهران حمل می‌کردند.⁽³⁾

در تهران نیز 3 نفر از افراد وابسته به سازمان که با یک اتومبیل بی.ام.و. مسروقه برای اجرای عملیات ترور در سطح شهر تهران، درحال تردد بودند، با 3 قبضه اسلحه دستگیر شدند. نیروهای بسیج به این 3 نفر (2 دختر و یک پسر) در خیابان بهار، مشکوک شدند و پس از متوقف‌کردن و بازرسی اتومبیل، 3 قبضه اسلحه (یک ژ3، یک یوزی و یک کلت) و 2 نارنجک از آنان به دست آمد. این افراد قبلاً نیز در چند عملیات ترور در تهران شرکت داشتند.⁽⁴⁾

1) همان، صص 19 و 20، ساری - خبرگزاری پارس، 21/5/1360؛ و - سند شماره 51650 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ساری به تهران (فرماندهی سپاه)، 20/5/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص4.

3) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص2.

4) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص2.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قم هم با صدور اطلاعیه‌ای از دستگیری 2 نفر از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق و یکی از افراد فعال پیکار که در یک بمب‌گذاری در مقابل دبیرستان صدوق این شهر شرکت داشت، خبر داد. از منزل یکی از آنان، مقادیر زیادی مواد منفجره، فتیله کندسوز و باروت به دست آمد.⁽¹⁾

با اطلاع‌رسانی مردم مشهد نیز یک خانه تیمی منافقین در خیابان ضد - که با نام شرکت ساختمانی، فعالیت‌های فرهنگی و انتشاراتی در آنجا انجام می‌شد - کشف شد. در بازرسی این مکان، 8 نفر از اعضای سازمان دستگیر شدند و تعداد زیادی نشریه و جزوه‌های مربوط به سازمان به دست آمد.⁽²⁾

در شهرستان فسا در استان فارس هم 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق هنگام آتش‌زدن یک خودرو بنیاد مستضعفان دستگیر شدند. یکی از این افراد با خوردن قرص سیانور خودکشی کرد.⁽³⁾

ص11، شیراز - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

درپی تیره‌شدن روابط ایران و فرانسه و اخراج سفیر فرانسه از ایران که به فراخواندن اتباع فرانسوی مقیم تهران به کشورشان ازجانب دولت این کشور انجامید، حزب دمکرات کردستان ایران در یک حرکت تبلیغاتی، با ارسال پیام به رئیس‌جمهور فرانسه کوشید نام و عنوان حزب را نزد محافل سیاسی این کشور مطرح کند.

در این پیام که متن آن در رادیو صدای کردستان (ارگان خبری حزب دمکرات) ایران قرائت شد، از رئیس‌جمهور فرانسه با عنوان "رفیق گرامی، فرانسوا میتران ریاست‌جمهوری فرانسه" نام برده شده و اقدام جمهوری اسلامی در بیرون‌کردن سفیر فرانسه که به‌دلیل اعطای پناهندگی سیاسی به بنی‌صدر و رجوی و پاسخ منفی به درخواست استرداد بنی‌صدر انجام شد، محکوم شده است.⁽⁴⁾

عراق با استناد به سخنان مسعود رجوی در مصاحبه با رسانه‌های غربی؛ ازجمله روزنامه لومتن (لومتن) که در آن ایران را متهم به تحریک عراق و آغازگری جنگ کرده بود، در اقدامی کاملاً تبلیغاتی نامه‌هایی برای برخی مجامع سیاسی بین‌المللی فرستاد و در آنها ایران را آغازگر جنگ نامید.

رادیو صوت‌الجماهیر دراین‌باره گزارش داد: «دکتر سعدون حمادی وزیر خارجه عراق نامه‌هایی برای دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس شورای امنیت و دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی درباره اظهارات مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق ایران - که سوم اوت جاری در روزنامه فرانسوی لومتن درج شده - ارسال داشته است.

1) روزنامه اطلاعات، 20/5/1360، ص14.

2) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، صص 20 و 21، مشهد - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360،

4) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 22، 2/6/1360، صص 21 و 22؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص4 ضمیمه، رادیو کردستان، 21/5/1360.

دکتر سعدون حمادی همچنین نامه‌های مشابهی برای دبیرکل سازمان وحدت افریقا، دبیرکل سازمان کشورهای امریکایی، دبیرکل سازمان ملل جنوب‌شرقی آسیا، دبیرکل سازمان کشورهای غیرمتعهد و رئیس شورای وزیران جامعه اقتصادی اروپا ارسال نموده است.

وزیر امور خارجه عراق در نامه‌های خود به اظهارات رجوی که گفته بود روحانیون بزرگ ایران مسئول جنگ علیه عراق هستند و سازمان وی نوارهای ضبط‌شده‌ای دال بر عملیات تحریک‌آمیز علیه عراق به دستور همین روحانیون در اختیار دارد، اشاره کرده است.

دکتر حمادی توضیح داده این اظهارات قوی‌ترین دلیل بر آن است که ایران جنگ را علیه عراق آغاز کرده است.

D376

وزیر امور خارجه عراق از دبیرکل‌ها و رؤسای سازمان‌ها خواستار شده تا این نامه‌ها را در میان کشورهای عضو سازمان‌ها و هیئت‌های بین‌المللی پخش کنند.»⁽¹⁾

درحالی‌که فقط 14 روز از فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس گذشته است، محافل سیاسی و رسانه‌ای غرب که متوجه فقدان پایگاه مردمی قابل‌اعتنا برای بنی‌صدر شده‌اند، رجوی و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کانون توجه خود قرار داده‌اند. آنان با این درک که اغلب ترورها در ایران به دست عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق انجام می‌شود، به‌مرور، نظر خود را، که تاکنون متوجه بنی‌صدر بود و از رجوی به‌عنوان همراه رئیس‌جمهور نام می‌بردند، به‌سمت رجوی سوق داده و بنی‌صدر را دراختیار و تحت سلطه سازمان معرفی می‌کنند.

رادیو صدای امریکا در یکی از بخش‌های خبری امروز خود به نقل از روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور موضوع شیوه برخورد سازمان مجاهدین خلق با بنی‌صدر و استفاده از موقعیت رئیس‌جمهور پیشین ایران برای رسیدن به قدرت را مطرح کرد. در بخش‌هایی از این مطلب آمده است: «به‌نظر ناظران سیاسی در پاریس، بنی‌صدر بدون حمایت رجوی خیلی زود در بوته فراموشی می‌افتد، ولی اکنون بنی‌صدر می‌تواند از مهارت تاکتیکی و تکنیکی مجاهدین برای رهبری قیام مسلحانه علیه سپاه [امام] خمینی استفاده کند. در مقابل، رجوی هم به بنی‌صدر به‌عنوان اولین رئیس‌جمهور در تاریخ چند هزار ساله ایران فعلاً نیازمند است؛ گرچه منتقدین مجاهدین با احتیاط می‌گویند که رجوی و مجاهدین پس از آنکه از شر ملاها خلاص

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، صص 8 و 9 ضمیمه، رادیو صوت‌الجماهیر، 20/5/1360.

شدند، احتمالاً بنی‌صدر را نیز کنار می‌گذارند، ولی به اعتقاد کسانی که این نظریه را نمی‌پذیرند، مجاهدین امتیازات مختلفی به رئیس‌جمهوری پیشین داده‌اند و اکنون رجوی قبول کرده که طبقات بالا و متوسط ایران نیز سهم و جایی در جامعه ایده‌آل اسلامی او دارند.»⁽¹⁾

شماری از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با حمله به سفارت جمهوری اسلامی ایران در اسلو پایتخت نروژ، این مکان را به‌مدت 7 ساعت تصرف کردند و 7 نفر را نیز گروگان گرفتند.

این عده پس از ورود به ساختمان سفارت و تخریب وسایل، شکستن شیشه‌های ساختمان و پاره‌کردن عکس‌های امام خمینی، کاردار سفارت، همسر و فرزند 6 سالة وی، یک منشی انگلیسی، یک مستخدم فیلیپینی و راننده هندی سفارت را گروگان گرفته و آنان را در اتاق‌های متفاوت قرار دادند و سپس خواستار ملاقات با خبرنگاران شدند.

پس از گذشت 7 ساعت از این اتفاق و گفت‌وگوی خبرنگاران با مهاجمان، نیروهای پلیس نروژ در محل حاضر شدند و این افراد را که 4 دختر نیز در بین آنان دیده می‌شد، به مقر پلیس انتقال دادند.⁽²⁾

درپی این حادثه، سفیر نروژ در تهران به وزارت امور خارجه فرا خوانده شد و پس از ابلاغ اعتراض ایران، متعهد شد که کشورش همکاری لازم را با ایران خواهد کرد.⁽³⁾

پس از انتقال مهاجمان به سفارت، خبرگزاری رویتر از اسلو گزارش داد: «به گفته پلیس نروژ، 16 دانشجوی ایرانی که سفارت ایران در آن کشور را به اشغال خود درآورده بودند، به مرز سوئد انتقال داده شده و از نروژ بیرون رانده شدند.»

در ادامه، رویتر بدون هیچ‌گونه اشاره‌ای به اشغال سفارت و تخریب اموال و گروگان‌گرفتن افراد حاضر در آن، به نقل از پلیس نروژ اعلام کرد: «پلیس افزوده است این افراد که مخالف آیت‌الله روح‌الله خمینی رهبر انقلاب ایران بودند، بدون داشتن اتهام و تنها به‌دلیل نداشتن روادید و گذرنامه‌های معتبر از نروژ اخراج شدند.»⁽⁴⁾

شمار محدودی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق که از یک هفته قبل، در میدان ترافالگار لندن (محل تجمع توریست‌های خارجی)، دست به اعتصاب غذا زده بودند، امروز به این اقدام خود پایان دادند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، یکی از این افراد اعلام کرده است که این گروه پیامی از رجوی درخصوص قطع اعتصاب دریافت کرده‌اند. این فرد افزوده است: یکی از نمایندگان حزب کارگر انگلیس قرار بود از این عده اعلام پشتیبانی کند.⁽⁵⁾

1) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، 16.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص5 ضمیمه، رادیو مجاهد، 22/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص28، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، ص16، اسلو - خبرگزاری رویتر، 20/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص16.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص13، اسلو - خبرگزاری رویتر، 21/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 144، 21/5/1360، صص 17 و 18، لندن - خبرگزاری فرانسه، 20/5/1360.

از سوی دیگر، خبرگزاری فرانسه از لندن، دلیل رفتن این افراد را حضور دانشجویان مسلمان عضو اتحادیه انجمن‌های اسلامی اروپا اعلام کرد و گفت: به‌محض حضور و تجمع آنان در این پارک، این عده فرار را بر قرار ترجیح دادند.⁽¹⁾

اقدام ایران در متوقف‌کردن کشتی تجاری دانمارکی ال.سی.کت. که حامل محموله‌های نظامی برای چند کشور خلیج‌فارس ازجمله عراق بود، در بعضی نشریات خارجی بازتاب یافت؛ روزنامه پولتیکن (چاپ فرانسه) در گزارشی به شرح ماجرا و واکنش مقامات دانمارکی و مذاکراتشان با ایرانی‌ها درباره کشتی پرداخت. در گزارش این نشریه آمده است: «کشتی دانمارکی که حامل مواد منفجره و دینامیت بود، توسط ایرانی‌ها در تنگه هرمز متوقف شد، زیرا قرار بود که کشتی مزبور قسمتی از بار خود را چنانچه ادعا شد 127 تن آن دینامیت می‌باشد، به کویت برده و از آنجا نیز می‌بایست به عراق که درحال جنگ با ایران است، برود.

ظاهراً درمورد صحت‌وسقم مدارک کالاهای کشتی شک و تردید وجود دارد و براساس ادعای شرکت کشتیرانی جی.پولسن دانمارکی، که کشتی را اجاره داده، این محصول دینامیت باید به مقاطعه‌کاران در عراق تحویل داده شود و تنها درجهت مقاصد غیرنظامی از آنها استفاده خواهد شد، حال آنکه ایرانی‌ها این مسئله را رد می‌کنند.

سفارت ایران در کویت و نیز علی بشردوست کاردار سفارت ایران در کپنهاک، اطلاع دادند که صحبت بر سر محموله "ژلاتینی" است که برای تهیه مواد منفجره جنگی؛ برای مثال بمب‌های ناپالم، از پرتغال حرکت کرده است.

دیروز، اضطراب چندی در شرکت کشتیرانی دانمارکی و نیز وزارت خارجه در کپنهاک احساس می‌گردید. در گذشته، شرکت کشتیرانی جی.پولسن به‌خاطر قاچاق اسلحه به افریقای جنوبی محکوم به پرداخت جریمه گردیده است و از طرف دیگر، کشتی ساحلی ال.سی.کت. علاوه‌بر دینامیت، محموله بزرگی از مواد منفجره برای کشور امارات متحده عربی دارد.

براساس گفته مسئولان سفارت دانمارک، ایرانی‌ها درمورد این قسمت از محموله ابراز ناراحتی می‌کنند و در ملاقاتی که بین نمایندگان سفارت دانمارک و مقامات محلی ایرانی صورت گرفت، تصمیم بر آن شد که کشتی دانمارکی پس از تخلیه محموله دینامیت خود در بندرعباس، در عرض 48 ساعت بعد، به سفر خود ادامه دهد.

وزارت امور خارجه دانمارک اعلام داشت اطلاع ندارد که خدمه کشتی در بازداشت به سر می‌برند یا نه، اما با اطلاع است که 4 دانمارکی که در میان آنها کاپیتان آندرسن از سوئدبرگ نیز هست، به‌همراه 3 هندی و یک نفر خارجی اهل شیلی صدمه ندیده‌اند.»⁽²⁾

1) همان.

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 95، 21/7/1360، ص49، روزنامه پولتیکن.

روزشمار جنگ چهارشنبه 21 مرداد 1360 11 شوال 1401 12 اوت 1981

یک واحد نظامی ارتش که برای اجرای عملیات پاک‌سازی به اطراف پادگان قوشچی (در محور ارومیه - سلماس) اعزام شده و دو بالگرد نیز آن را حمایت می‌کردند، در 4 کیلومتری پادگان، به کمین افراد ضدانقلاب افتاد و با آنها درگیر شد. در این درگیری، نیروهای خودی متحمل تلفات و خساراتی شدند؛ ازجمله: 3 سرباز شهید، 4 تن (یک سرهنگ، یک سروان، یک درجه‌دار و یک سرباز) مجروح و یک افسر، 4 درجه‌دار و 10 سرباز اسیر شدند. یک تانک هم براثر اصابت آر.پی.جی. منهدم گردید.⁽¹⁾علاوه‌براین، یک خودرو جیپ نظامی، یک بی‌سیم پی.آر.سی77 و تعدادی سلاح و مقادیری مهمات نیز به‌دست مهاجمان افتاد.⁽²⁾

امروز در درگیری‌هایی در محور سقز - بوکان و شمال‌غربی سنندج و در مین‌گذاری در شمال‌شرقی سنندج، یک نفر شهید و چند نفر مجروح شدند. همچنین جسد افسری که در اسارت گروه کومه‌له بود، کشف شد.

در درگیری میان نیروهای خودی و افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب در منطقه سرا در محور سقز - بوکان، یک نفر از نیروهای بسیج سپاه پاسداران به شهادت رسید.⁽³⁾

در حادثه دیگری، عده‌ای از افراد گروه‌های مسلح با خمپاره به پاسگاه دهگان - حسین‌آباد در شمال‌غربی سنندج، حمله و 3 سرباز این پاسگاه را مجروح کردند.⁽⁴⁾

همچنین یک خودرو ژاندارمری هنگام عبور از جاده منتهی به پاسگاه شریف‌آباد واقع در شمال‌شرقی سنندج، به مینی که عناصر گروه‌های مسلح کار گذاشته بودند برخورد کرد و براثر انفجار مین، 3 سرباز سرنشین خودرو مجروح شدند. یک مین دیگر نیز در نزدیکی محل حادثه کشف و خنثی شد.⁽⁵⁾

در ارومیه نیز جسد یکی از افسران پادگان قوشچی به نام ستوان یکم پاشایی، که به‌دست عوامل کومه‌له اسیر و اعدام شده بود، کشف و به نیروهای پادگان تحویل داده شد.⁽⁶⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 21/5/1360؛ و - سند شماره 57873 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی) به سماجا3 مرکز (فرماندهی)، 22/5/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 419406 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 21/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 57706 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه) ، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص15و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص16.

4) سند شماره 169057 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه واحد اطلاعات سپاه، منطقه غرب کشور (کردستان)، 25/5/1360، ص2.

5) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص28، 21/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص14.

6) سند شماره 419411 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 22/5/1360، سند تک‌برگی.

ساختمان ستاد مرکزی سپاه پاسداران، صبح امروز هدف گلوله‌های آر.پی.جی. افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت.

ساعت 9 صبح امروز، چند تن از افراد سازمان مجاهدین خلق از دو نقطه در فاصله‌ای دور، 6 گلوله آر.پی.جی7 به‌سمت ساختمان ستاد مرکزی سپاه پاسداران واقع در خیابان پاسداران تهران شلیک کردند که به بخشی از ساختمان ستاد خسارت جزئی وارد شد و چند نفر نیز مجروح شدند.⁽¹⁾

دقایقی پس از این حادثه، نیروهای واحد عملیات سپاه با همکاری مردم توانستند 2 نفر از مهاجمان را دستگیر کنند، اما تعداد دیگری از مهاجمان که در نقطه دوم موضع گرفته بودند، با استفاده از یک خودرو بنز گریختند.⁽²⁾

محسن رضایی عضو شورای فرماندهی و مسئول واحد اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در تشریح حمله مهاجمان به ساختمان ستاد مرکزی سپاه پاسداران، از دستگیری 6 نفر، ساعاتی پس از این اقدام خبر داد و گفت: «امروز صبح، اعضای منافقین در اطراف ستاد بودند که توسط یک پیرمرد و کودک شناسایی می‌شوند، اما آنها این کودک و پیرمرد را در یک خانه زندانی می‌کنند. ولی مردم وقتی‌که از جریان مطلع شده و به خیابان‌ها می‌آیند، آنها اقدام به فرار کرده و در همان حین، به‌سوی مردم تیراندازی می‌کنند. یک نفر از آنها همان‌جا دستگیر می‌شود و 6 نفرشان نیز بعداً دستگیر شده‌اند.»⁽³⁾

وی همچنین افزود: «من در ساختمان ستاد مرکزی سپاه جایی مستقر بودم که با دیوارهای اطراف ستاد کمتر از 10 متر فاصله داشت. منافقین از دوتا کوچه بن‌بست منتهی به این دیوارها با 2 وانت و 2 تیم عملیاتی که مجموعاً 9 نفر بودند، با آر.پی.جی. محل اقامت من را از دو نقطه؛ یکی از شمال به جنوب و ازسمت غرب به‌سمت شرق، مورد حمله قرار دادند و درمجموع، 5 گلوله آر.پی.جی7 به‌صورت ضربدری به اتاق من شلیک کردند. من اول فکر کردم خمپاره است و زیر میز رفتم [و پناه گرفتم.] بعد متوجه شدم که این خمپاره نیست و اگر اینجا بمانم، چون هدف گرفته شده، ممکن است باز گلوله‌های بیشتری بیاید؛ لذا از طبقة سوم و راه‌پله‌ها پایین آمده و به حیاط آمدم، درحالی‌که ترکش‌ها دست و پاهایم را مجروح کرده بود. بااین‌حال، مرتب فریاد می‌کشیدم که حمله کنید و نگذارید اینها فرار کنند. این حس به من دست داده بود که احتمالاً باید در کوچه‌های اطراف و بغل ستاد مرکزی باشند؛ به همین خاطر، مرتب فریاد می‌کشیدم که حمله کنید، نگذارید اینها فرار کنند. البته آنها توانستند در بروند.»⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

1) سند شماره 57889 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: اطلاعیه سپاه پاسداران، 21/5/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

2) سند شماره 466169 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران مرکز (فرماندهی) به سماجا3 مرکز (فرماندهی)، 21/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص1.

4) به گفته آقای رضایی، در حملات مردادماه به اکیپ‌های نظامی منافقین چند نفر از آنان که به ساختمان اطلاعات حمله کرده بودند، کشته و تعدادی هم دستگیر شدند. (تاریخ شفاهی دکتر محسن رضایی منتشر نشده)، جلسه9، تهران: 8/2/1389)

5) تاریخ شفاهی دکتر محسن رضایی (منتشر نشده)، جلسه 9، تهران: 8/2/1389.

افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز در چند عملیات ترور در تهران 2 نفر را شهید و 4 نفر را مجروح کردند.

چند تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق به‌قصد ترور معاون رئیس ناحیه 2 آموزش‌وپرورش تهران، وارد ساختمان اداره واقع در میدان توحید شدند، اما پس از آنکه شخص مورد نظر را نیافتند⁽¹⁾هنگام بازگشت، بمبی دست‌ساز را به داخل یکی از اتاق‌ها که 4 نفر از معلمان منطقه در آن بودند، پرتاب کردند و آنان را به رگبار بستند که درنتیجه یک معلم به نام محمد لالی شهید شد و 2 نفر هم به‌شدت مجروح شدند.⁽²⁾

دو ساعت پس از این حادثه، شخصی در تماس با خبرگزاری پارس با شتاب‌زدگی اطلاعیه‌ای را خواند که در آن سازمان مجاهدین خلق مسئولیت ترور 3 نفر از معلمان امور تربیتی آموزش‌وپرورش ناحیه 2 تهران را بر عهده گرفته بود.⁽³⁾

در اقدام دیگری، موتورسواری مسلح و وابسته به گروه‌های ضدانقلاب، فردی به نام پرهام بدیعی را مقابل بیمارستان دکتر شریعتی در خیابان کارگر شمالی ترور کرد. این فرد پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید.⁽⁴⁾باتوجه‌به روش ترور، به نظر می‌رسد مهاجم از عناصر سازمان مجاهدین خلق بوده است.

ساعت 6 صبح امروز نیز دو موتورسوار مسلح با مراجعه به منزل یکی از حاکمان شرع دادگاه مبارزه با رباخواری واقع در خیابان ستارخان تهران، به وی تیراندازی کردند و گریختند. در این حادثه فرد مذکور مجروح شد.⁽⁵⁾

در خیابان جمهوری اسلامی نیز یک موتورسوار وابسته به گروه‌های ضدانقلاب با شلیک 3 گلوله، صاحب یک مبل‌فروشی را که از افراد متعهد بود مجروح کرد و گریخت.⁽⁶⁾

ترورهای امروز در شهرهای اصفهان، قزوین، آمل و ساری، 5 شهید و یک مجروح به جا گذاشت و یک عامل ترور دستگیر شد.

پیش‌ازظهر امروز، دو موتورسوار در خیابان چهارباغ اصفهان (جنب بیمارستان دکتر شریعتی)، یکی از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این شهر به نام غلامرضا عظیمی را هدف قرار داده و 2 گلوله به‌سوی او شلیک کردند. مردم بلافاصله مجروح را به بیمارستان

1) مهاجمان دو روز پیش هم کوشیده بودند این فرد را - که همراه چند نفر دیگر درحال عبور از خیابان بود - ترور کنند، اما به‌دلیل عجله‌کردن و حضور و واکنش مردم، تیرهایشان به هدف نخورده و گریخته بودند. (روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص14)

2) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2.

5) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص13؛ و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2.

منتقل کردند، اما وی دقایقی بعد به‌دلیل شدت جراحات به شهادت رسید.⁽¹⁾

در قزوین نیز یکی از اعضای بسیج مستضعفین سپاه پاسداران این شهر به نام سید رضا تفرشی هدف سوءقصد یک موتورسوار مسلح قرار گرفت و شهید شد.⁽²⁾

در آمل هم سرنشینان مسلح یک خودرو به‌طرف خودرو تبلیغات انجمن‌های اسلامی این شهر تیراندازی کردند که براثر آن، 2 نفر از سرنشینان این خودرو به شهادت رسیدند.⁽³⁾

در ساری، 2 بسیجی فرد مشکوکی را دستگیر کردند و درحال انتقال او به کمیته انقلاب بودند که وی با اسلحه کلت به آنان حمله و یک نفرشان را شهید و دیگری را مجروح کرد. مردم این فرد را که از عناصر اصلی شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق در ساری بود، هنگام فرار دستگیر کردند و به نیروهای سپاه پاسداران تحویل دادند.⁽⁴⁾

چندین مورد انفجار نارنجک و بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا در 6 شهر کشور، موجب مجروح‌شدن 2 نفر و واردآمدن خساراتی شد. 2 مورد بمب‌گذاری نیز در تهران انجام شد که یک مورد آن کشف و خنثی گردید و انفجار بمب دیگر نیز خسارتی درپی نداشت.

در اهواز، 2 نفر از عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی نارنجکی را درون خودرو جهاد سازندگی که مقابل بیمارستان جندی‌شاپور توقف کرده بود، پرتاب کردند و بلافاصله از محل گریختند. براثر انفجار این نارنجک، یک عابر مجروح و به خودرو نیز خساراتی وارد شد.⁽⁵⁾

در خرم‌آباد، دو موتورسوار نارنجکی جنگی را به داخل ساختمان بنیاد شهید این شهر - واقع در خیابان معلم - پرتاب کردند که انفجار آن خسارت اندکی به بار آورد. در این حادثه به کسی آسیبی نرسید.⁽⁶⁾

افراد گروه‌های مسلح در سنندج، بمبی دست‌ساز را به‌سوی منزل یکی از اعضای بسیج بازار سنندج پرتاب کردند که چند شیشه را شکست، اما خسارت جانی نداشت.⁽⁷⁾

در مشهد نیز بمبی آتش‌زا مقابل منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که براثر انفجار آن، یک کیوسک مطبوعاتی آتش گرفت.⁽⁸⁾

در همین شهر، یک بمب دست‌ساز آماده انفجار نیز در دفتر نمایندگی روزنامه کیهان کشف و به‌دست پاسداران کمیته مرکزی خنثی شد.⁽⁹⁾

در قزوین، به‌سمت منزل 3 تن از افراد متعهد این شهر بمب‌های دست‌ساز پرتاب شد که خسارات مهمی به بار نیاورد.⁽¹⁰⁾

در تهران هم بمبی آتش‌زا داخل فروشگاه یکی از افراد متعهد در منطقه شهرآرا، پرتاب شد که به آتش‌سوزی و ایجاد خسارت انجامید. روز گذشته نیز یک بمب آتش‌زا به این مغازه پرتاب شده بود که عمل نکرد.⁽¹¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص18، اصفهان - خبرگزاری پارس، 21/5/1360؛ و - سند شماره 54729 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات اصفهان به اطلاعات مرکز، 21/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص14.

2) سند شماره 56543 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قزوین به ستاد فرماندهی مرکز، 21/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص25، 21/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص18، زنجان - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

3) سند شماره 57887 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: به نقل از مسئول سپاه آمل، 21/5/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 57892 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه ساری به فرماندهی سپاه مرکز، 21/5/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 34785 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به وزارت کشور، 21/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2.

6) سند شماره 328425 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 21/5/1360، سند تک‌برگی.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص7، سنندج - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - سند شماره 339505 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 22/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 169057 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

8) روزنامه خراسان، 23/5/1360، ص1.

9) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، ص19، مشهد - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

10) سند شماره 56543 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

11) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

در اقدامی دیگر، دو موتورسوار نارنجکی به حیاط منزل خادم مسجد انصارالحسین واقع در

خیابان پنجم نیروی هوایی تهران، پرتاب کردند که شیشه‌های طبقه اول این ساختمان شکست و یکی از ساکنان خانه مجروح شد. عاملان پرتاب نارنجک گریختند.⁽¹⁾

همچنین یک بسته حاوی مواد منفجره در خیابان مجیدیه تهران کشف و قبل از انفجار، به‌دست مأموران کمیته خنثی شد.⁽²⁾در بزرگ‌راه مدرس، نرسیده به پل رسالت نیز یک بمب نسبتاً قوی که داخل یک سطل زباله کار گذاشته شده بود، منفجر شد که خسارتی ایجاد نکرد.⁽³⁾

نیروهای کمیته انقلاب اسلامی مرکز، 14 نفر از اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که در عملیات‌های نظامی؛ ازجمله ترور، پرتاب نارنجک و بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا و ایجاد انفجار دست داشتند، دستگیر کردند.⁽⁴⁾روابط عمومی کمیته انقلاب اسلامی با صدور اطلاعیه‌ای مشخصات و اتهامات افراد دستگیرشده را به این شرح اعلام کرد:

«1. "م. خ." عضو سازمان منافقین.

"ل" عضو سازمان منافقین شاخه تبریز که اخیراً از تبریز فرار کرده و در تهران مخفی شده بود.

"ح. س." عضو خانه تیمی. اتهام: پرتاب نارنجک به‌طرف برادران حزب‌الله، پرتاب کوکتل مولوتف به‌سوی رنگ‌فروشی حزب‌الله واقع در خیابان آذربایجان، شرکت در درگیری‌های 14 اسفند و ضرب‌وجرح مردم، شرکت در درگیری‌های میدان آزادی، مسئول فروش کتاب و چادر سازمان.

4 و 5. "ص. ل." و "م. ک." که در مقابل دانشگاه به‌جرم پرتاب نارنجک به منزل برادران پاسدار و افراد حزب‌الله [در] میدان آزادی و شرکت در درگیری‌های 30 خرداد دستگیر شدند.

"س" عضو تیم ترور، انفجارات؛ در یک عملیات ترور شرکت داشته که منجر به کشته‌شدن یک عضو بسیج به نام برادر بهروز شده است. این حادثه ترور در خیابان ستارخان اتفاق افتاد.

"الف. ج." عضو سازمان منافقین، مسئول کتابخانه دانشگاه، مسئول تدارکات و ورزش دانشگاه، تنظیم‌کننده رفت‌وآمدهای منافقین به خانه‌های تیمی، شرکت در درگیری 30 خرداد، شرکت در سوءقصد به جان حجت‌الاسلام حسنی [امام‌جمعه ارومیه]، شرکت در سرقت مسلحانه اتومبیل، شناسایی و تهیه کروکی.

"ع. ن." متهم به شرکت در ترور ناموفق حجت‌الاسلام محسن مجتهد شبستری که شب قبل از عملیات دستگیر و کروکی منزل شبستری از جیب وی به دست آمد.

"ع. ب." عضو فروش و پخش نشریه، عضو تیم، ایجاد بساط کنار خیابان، شرکت در منزل تیمی که در آن منزل، 90 نفر دستگیر شدند.

1) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

3) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2.

4) دستگیری این افراد در روزهای گذشته انجام شده است و کمیته خبر آن را امروز اعلام کرد.

10. "ح. ف." اتهام: قراردادن محل کار خویش جهت مخفی‌کردن اسلحه و مهمات، دراختیار

قراردادن اتومبیل وانت خویش جهت حمل‌ونقل سلاح و موتور یاماها جهت ترور.

11.

"ع. ف." هوادار سازمان. [اتهام:] شرکت در مخفی‌کردن مقادیری اسلحه، شرکت در حمل و انتقال 25 کیلو دینامیت.

12.

"الف. ب." هوادار. [اتهام:] دراختیار قراردادن منزل جهت مخفی‌کردن مقادیری اسلحه و مهمات و دراختیارگذاشتن اثاثیه منزل جهت اختفا و انتقال اسلحه و مهمات.

13.

"ر. م." [اتهام:] قراردادن محل کار جهت تهیه کوکتل مولوتف و محل تجمع منافقین قبل از عملیات، دراختیارگذاشتن اتومبیل و شرکت در پرتاب کوکتل به بخش فرهنگی سپاه منطقه‌1.

14.

"ق. س." مسئول شبکه سازمان منافقین در بازار، مسئول انجمن اصناف، مسئول جمع‌آوری اعانه و وجوهات برای سازمان، مسئول شبکه به‌تعطیل‌کشاندن بازار، متهم به ایجاد راه‌پیمایی و مسئول حمل مجروحین سازمان در 30 خرداد.

دستگیرشدگان هم‌اکنون در کمیته مرکزی انقلاب اسلامی به سر می‌برند و قرار است پس از تکمیل پرونده، جهت محاکمه و تعیین تکلیف به زندان اوین منتقل شوند.»⁽¹⁾

با تلاش نیروهای سپاه پاسداران، کمیته و نیروهای مردمی، در چند عملیات، بیش از یک‌صد تن از عناصر فعال و کادر سازمانی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در چند شهر کشور؛ ازجمله شبکه اصلی ترور و عملیات نظامی این سازمان در اصفهان شناسایی و دستگیر شدند.

در اصفهان، درپی ترور حجت‌الاسلام بهشتی‌نژاد جانشین امام‌جمعه این شهر و برادرزاده 4 ساله وی و پاسدار مهدی حنایی‌نژاد (در اول مرداد 1360)، 2 تن از اعضای فعال سازمان در این شهر دستگیر شدند که با بازجویی و تحقیق از آنان شبکه اصلی ترور و عملیات نظامی سازمان مجاهدین خلق در اصفهان، شناسایی و 90 تن از اعضا و افراد مرتبط با این شبکه دستگیر شدند.

این افراد در چندین ترور و حمله به نهادهایی مانند بسیج، مسجد، کمیته امداد امام، بنیاد مستضعفان، تعدادی کیوسک و بیش از 40 مغازه و منزل افراد متعهد و طرف‌دار انقلاب و نظام و ایجاد انفجار و آتش‌سوزی نقش داشته‌اند.⁽²⁾

نیروهای کمیته انقلاب اسلامی مرکزی مشهد نیز، 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق و سازمان پیکار را در 3 نقطه شهر کشف و 5 نفر از اعضای فعال این گروه‌ها؛ ازجمله 2 دختر را دستگیر کردند. از این افراد تعداد زیادی اعلامیه، پوستر، نوار و تجهیزات نظامی به دست آمد.⁽³⁾

نیروهای سپاه پاسداران یکی از عوامل اصلی انفجارها و بمب‌گذاری در بیرجند را نیز شناسایی کردند. وی قصد فرار داشت که پایش هدف قرار گرفت و مجروح و دستگیر شد.⁽⁴⁾

در همین شهر، یکی از هواداران فعال سازمان درحالی‌که قصد حمله به یک گل‌فروشی را

1) روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص1.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، صص22 و 23، اصفهان - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 145، 22/5/1360، ص25، 21/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص15.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، ص18، مشهد و - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص16؛ و - روزنامه خراسان، 23/5/1360، ص2.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، ص20، مشهد - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص16.

داشت، با تلاش نیروهای سپاه پاسداران دستگیر شد.⁽¹⁾

در قزوین هم 2 نفر از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق شناسایی و دستگیر شدند و از آنان یک اسلحه ژ3 و مهمات آن به دست آمد.⁽²⁾

در شهرستان رودبار نیز یکی از هواداران فعال سازمان مجاهدین خلق و یکی از عناصر اصلی چریک‌های فدایی خلق که از افراد مؤثر در درگیری‌هایی بود که به زخمی‌شدن تعدادی از مردم انجامید، دستگیر شدند.⁽³⁾

در چالوس هم نیروهای گشت سپاه پاسداران 2 نفر از افراد سازمان را که برای اجرای عملیات نظامی آماده می‌شدند، شناسایی کردند که یکی از آنان گریخت و نفر دوم که یک دختر بود، با 2 بمب آتش‌زا و وسایل تهیه این نوع بمب دستگیر شد.⁽⁴⁾

ساری - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

درپی تغییرات گسترده در سطح فرماندهان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران،⁽⁵⁾صبح امروز، سرهنگ معین‌پور جانشین جدید فرمانده نیروی هوایی ارتش و فرماندهان جدید پایگاه‌های هوایی کشور، در جماران، با امام خمینی دیدار کردند.

رهبر انقلاب در سخنان کوتاهی در قدردانی از قوای مسلح کشور و افراد حاضر در این جلسه گفتند: «من امیدوارم حالا که امور به‌دست افراد متدین و متعهد افتاده است، در سایر جاها هم همین‌طور بشود. و این‌طور نیست که شما کار کنید و دیگران استفاده کنند. پیروزی شما، پیروزی همة ملت است و ملت از شما قدردانی می‌کند. امروز به‌دنبال شما دعا زیاد است و بعد از خدا، امید است شما مملکتتان را حفظ کنید. قضایایی که اتفاق می‌افتد، قابل‌اجتناب نیست. بمب‌اندازی و آتش‌سوزی و غیره، مسئله زیاد مهمی نیست. بحمدالله ارتش و مردم و پاسداران همه باهم هستند. از خداوند پیروزی همه شما را خواهانم.»⁽⁶⁾

در دیدار امروز فرماندهان جدید پایگاه‌های هوایی کشور با امام خمینی، سرهنگ معین‌پور جانشین فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، از وضعیت این نیرو؛ به‌ویژه پس از فرار بنی‌صدر با هواپیمای نظامی، تغییرات انجام‌شده در سطوح مدیریتی و چند طرح

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، ص21، مشهد - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

2) سند شماره 56543 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، ص22، رودبار - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها وگزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، ص22،

5) پس از فرار 2 فروند هواپیمای نظامی نیروی هوایی ارتش، با تصمیم شورای موقت ریاست‌جمهوری (آقایان رجایی، هاشمی رفسنجانی و موسوی اردبیلی) و فرمانده وقت نیروی هوایی ارتش (سرهنگ فکوری) و مشورت با انجمن اسلامی و سیاسی - ایدئولوژیک نیروی هوایی و دادگاه انقلاب ارتش، تغییرات مهمی در این نیرو انجام شد؛ ازجمله جانشین نیرو، ستاد فرماندهی و همه فرماندهان پایگاه‌های نیروی هوایی در 7 مرداد 1360 تعویض شدند. (اکبر هاشمی‌رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، صص 186 - 185)

6) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم1389، ص104.

عملیاتی نیروی هوایی گزارش داد. وی پس از این دیدار، با خبرنگاران نیز گفت‌وگو کرد.

D388

سرهنگ معین‌پور در گفت‌وگو با خبرنگاران، درباره فعالیت‌های در دست اقدام نیروی هوایی و آمادگی خلبانان و کارکنان این نیرو برای اجرای مأموریت‌هایشان گفت: «پس از فرار رئیس‌جمهور خائن و مخلوع، دستوراتی از بالا صادر شد که تغییرات اساسی و بنیادی در نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران به وجود بیاید. این تغییرات بلافاصله روز چهارشنبه انجام شد، ولی به‌خاطر اینکه این تغییرات بسیار زیربنایی و اساسی بود، احتمال این را می‌دادیم که دشمن کافر؛ یعنی دولت بعثی عراق، تصمیم بگیرد ضرباتی را بزند و جلو این حرکت انقلابی را در نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران بگیرد و مانعش شود؛ بنابراین، طبق طرح‌هایی که قبلاً آماده شده بود - که یکی از طرح‌ها را برادران روز عید فطر انجام دادند - به یکی از پالایشگاه‌ها و تلمبه‌خانه‌های عراق حمله کردند و خوشبختانه بیش از 80 درصد آن را از بین بردند و این حرکت باعث شد که عراق بفهمد که این تغییرات بنیادی و اساسی بر مبنای مکتب، به‌اضافه تخصص خواهد بود.»

سرهنگ معین‌پور درباره چگونگی این حمله گفت: «در این مأموریت که یکی از مأموریت‌های موفقیت‌آمیز نیروی هوایی بود، طرح‌ریزی به‌نحو مطلوب انجام شد و شاهرگ اقتصادی عراق که نفت به سوریه و ترکیه صادر می‌کرد، مورد هدف بود. تلمبه‌خانه تکریت در 300 کیلومتری مرز ایران در شمال‌غربی بغداد، قرار داشت که توسط جنگنده‌های اف4 ایران هدف قرار گرفت. این طرح‌ریزی در ستاد نیروی هوایی انجام و مأموریت در سطح نیروی هوایی به‌نحو مطلوب اجرا شد.»⁽¹⁾

درپی درخواست رئیس مجلس شورای اسلامی و چند تن از مسئولان کشور از شهربانی برای مقابله جدی‌تر با ترورها و اقدامات خرابکارانه گروه‌های مسلح و اعلام آمادگی پلیس برای اجرای مأموریت‌های محول‌شده، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با انتشار اطلاعیه‌ای تهدیدآمیز، نیروهای شهربانی را به خودداری از اجرای وظایف ترغیب کرد.

1) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2.

در بخشی از این اطلاعیه، سازمان با مرزبندی میان نیروهای سپاه پاسداران و کمیته‌های انقلاب اسلامی با نیروهای شهربانی، مسئولان و کارکنان نهادهای انقلابی را تهدید به ترور کرده و

خطاب به نیروهای پلیس نوشته است: «به پرسنل شهربانی و نیروهای پلیس هشدار می‌دهیم که رژیم ارتجاعی می‌خواهد ... آنها را دربرابر مردم و نیروهای انقلابی قرار دهد؛ چیزی که آشکارا در سخنان چندی پیش رئیس [مجلس ایران] غیرقانونی ارتجاع به چشم می‌خورد و به‌دنبال آن نیز بارها ازجانب سردمداران ارتجاع تکرار شده است. ما امیدواریم که نیروهای پلیس دربرابر این فشارها تسلیم نشده و دربرابر مردم و نیروهای انقلابی قرار نگیرند.»⁽¹⁾

دادستانی کل انقلاب با صدور اطلاعیه‌ای بر برخورد قاطع این نهاد با افرادی که با پذیرش مواضع گروه‌های مسلح معارض، برای براندازی نظام دست به تخریب، ترور و انفجار می‌زنند و کسانی که در این اقدام با آنان همکاری می‌کنند، تأکید کرد. در این اطلاعیه آمده است: «دادستانی انقلاب همان‌گونه که در روزهای گذشته برخوردی فعال و قاطع با گروهک‌های محارب و ضدانقلاب داشته، همچنان بر مفاد اطلاعیة 20 تیر خود تأکید داشته و به اعضا و هواداران و همچنین کسانی که به‌نحوی از انحاء با گروه‌هایی که برضد جمهوری اسلامی اعلام جنگ مسلحانه کرده‌اند، همکاری می‌نمایند، هشدار می‌دهد درصورتی‌که مشمول هریک از بندهای مشروط پنج‌گانه زیر باشند، از مصادیق بارز مفسد و باغی شناخته شده و طبق حکم قرآن کریم با آنان عمل خواهد شد:

کلیه اعضا و هواداران فعال.

کسانی که دررابطه‌با گروه‌های مذکور - مستقیم و غیرمستقیم - با ایجاد آشوب و ارعاب سبب به‌هم‌زدن آرامش و نظم عمومی شوند.

کسانی که اقدام به یورش و حمله مسلحانه به اماکن، مجامع و مردم نمایند.

کسانی که برای گروه‌های مذکور اسلحه و مهمات جنگی مخفی نمایند.

کسانی که منزل، پول و سایر امکانات دراختیار گروه‌های مذکور قرار دهند.»

در پایان این اطلاعیه، بر رعایت رأفت اسلامی در برخورد با کسانی که خود را معرفی کنند، تأکید شده و آمده است: «همان‌طورکه امام امت در سخنرانی اخیرشان فرمودند، درِ توبه به‌روی همه باز است. کسانی که پیش از دستگیری خود را معرفی نموده و اطلاعات و اسلحه خود را دراختیار مقامات انتظامی قرار دهند و نسبت به اعمال خود توبه نمایند، از تخفیف‌های مناسب با رأفت اسلامی برخوردار خواهند شد.»⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، صص14 و 15 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 3/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص15.

محمدعلی رجایی در پاسخ به پیام تبریک فرانسوا میتران رئیس‌جمهور فرانسه، که به مناسبت

انتخاب وی به‌سمت ریاست‌جمهوری ایران ارسال شده بود،⁽¹⁾

«جناب آقای محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، به مناسبت انتخاب جناب‌عالی به مقام ریاست‌جمهوری اسلامی ایران، اینجانب صمیمانه تبریک عرض نموده و آرزوی موفقیت در انجام وظایف عالی آن جناب را دارد. آرزومندم که روابط بین دو کشور توسعه یابد که با دوستی صمیمانه و عمیق بین دو دولت مطابقت نماید.» (روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص14)

از سیاست‌های دوگانه دولت این کشور درمورد ایران به‌شدت انتقاد کرد.

در این نامه، آقای رجایی با مقایسه متن پیام تبریک میتران با اقدامات دولت فرانسه در پذیرش بنی‌صدر و رجوی و حمایت نظامی از عراق در جنگ تحمیلی علیه ایران، این اقدام را نشئت‌گرفته از سیاست‌های مزورانه دولت فرانسه اعلام کرد.

بخشی از پاسخ آقای رجایی به رئیس‌جمهور فرانسه چنین است:

«بسم الله الرحمن الرحیم

جناب آقای فرانسوا میتران رئیس‌جمهوری فرانسه، پیام تبریک شما را به مناسبت انتخاب اینجانب به ریاست‌جمهوری اسلامی ایران دریافت کردم.

من آرزو می‌کنم که ملت فرانسه همیشه به یاد داشته باشد که پدران آنها به‌خاطر معنویت و آزادی قیام کردند. درهای زندان باستیل را گشودند و جنایتکاران را به سزای اعمال خود رساندند و انقلابی کردند که در تاریخ جهان از آن به صفت "کبیر" یاد می‌شود. به گمان من، ملت فرانسه که به ملتی هشیار و بافرهنگ معروف شده، از اینکه کشورشان اینک پناهگاه جنایتکاران، آدم‌کشان و تروریست‌ها شده است، قلباً راضی و خشنود نیست و این سرکشی تاریخی را که زمامدارانش تحمیل کرده‌اند، در آینده، هیچ‌گاه از یاد نخواهد برد. و شما آقای میتران، در زمانی برای اینجانب پیام تبریک می‌فرستید و آرزوی موفقیت می‌کنید که سیاست دولت شما کشور فرانسه را به‌صورت مرکز ثقل و کانون امن و مطمئن عوامل ضدانقلاب اسلامی ایران درآورده است و من در شگفتم که چگونه ممکن است بین عمل و گفتار یک انسان تا این اندازه تناقض و تضاد وجود داشته باشد.

شما درپیام خود برای اینجانب آرزوی موفقیت می‌کنید، اما در همان حال، به‌بهانه حمایت از آزادی به جنایتکارانی مثل بنی‌صدر و رجوی که دست‌هایشان به خون ده‌ها هم‌وطن بی‌گناه من آغشته است، پناه می‌دهید تا به‌کمک امپریالیسم و صهیونیسم جهانی علیه انقلاب ملت ایران توطئه کنند. شما آقای میتران، به‌خوبی می‌دانید که میهن اسلامی ما مورد تجاوز آشکار دست‌نشانده رژیم عراق واقع شده است، اما به کشور عراق کمک

1) متن نامه تبریک رئیس‌جمهور فرانسه به این ترتیب است:

تسلیحاتی می‌کنید و هواپیمای میراژ می‌دهید و در همان حال هم برای اینجانب آرزوی موفقیت می‌کنید. از این دو مطمئناً یکی دروغ است و ملت‌های آگاه ایران و فرانسه

به‌خوبی می‌دانند که کدام‌یک دروغ است.

اگر از تاریخ ادبیات کشورتان اطلاع کافی داشته باشید، باید بدانید که بسیاری از نویسندگان شما از ایران و ایرانی به نیکی و نیک‌نامی یاد کرده‌اند و در تقویت بنیان روابط فرهنگی دو کشور کوشش کرده‌اند و اینک شما با کمک دشمنان انقلاب اسلامی ایران و پناه‌دادن به جنایتکارانی که از خشم ملت خویش گریخته‌اند، به این روابط فرهنگی کهن آسیب وارده کرده و کاری کرده‌اید که ملت ایران، فرانسه را امریکای دوم و دشمن دیگر انقلاب اسلامی خویش بشناسد. اکنون ملت فرانسه باید از شما بپرسد که چرا با پناه‌دادن به افرادی جنایتکار و تحت تعقیب، خشم ملتی را برانگیخته‌اید که زمانی تنها به‌علت حضور رهبر خویش در فرانسه، سفارت کشورتان در تهران را غرق در گل کرده بود. ...»⁽¹⁾

نگارنده به خاطر دارد در آن دوره، در برخی محافل سیاسی این‌گونه نقل می‌شد که (نقل به مضمون) امام خمینی در این دیدار با اشاره به متن پیام امروز محمدعلی رجایی، تذکر داده‌اند که ایشان و بقیه مسئولان در مراودات سیاسی خود، قواعد اولیه دیپلماسی و عرف سیاسی را رعایت کنند.

-⁽²⁾

اقدام عراق در راه‌اندازی جنگ علیه ایران و بربادرفتن آرزوهای صدام حسین برای دردست‌گرفتن رهبری اعراب، موضوعی است که مجله الحریه (ارگان خبری جبهه دمکراتیک خلق برای آزادی فلسطین) به تحلیل آن پرداخته است.

روزنامه کیهان امروز در گزارشی بخش‌هایی از تحلیل این نشریه را - که در لبنان چاپ و منتشر می‌شود - درج کرده است که به این شرح می‌باشد: «صدام حسین نتوانست آرزوی دیرینه خود را جهت به‌دست‌گرفتن رهبری امت عرب تحقق بخشد. وی حتی نتوانست خود را عضو ساده شورای همکاری کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس کند و تنهای تنها در آتش جنگ بی‌پایان خود گرفتار شد.

1) باتوجه‌به غیرمتعارف‌بودن پاسخ رجایی به پیام تبریک میتران، امام خمینی به مسئولان تذکراتی دادند، دراین‌زمینه آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات 22 مرداد 1360 خود، یادآور شده است که در جلسه شورای‌عالی دفاع، که با حضور آقای رجایی (رئیس‌جمهور)، آقای هاشمی رفسنجانی (رئیس مجلس)، میرحسین موسوی (وزیر امور خارجه) و سایر اعضا تشکیل شد، امام خمینی به مسئولان توصیه کردند که در سخنانشان، قواعد و اصول دیپلماسی را در نظر داشته باشند. به نوشته آقای هاشمی: «امام به مسئولان نصیحتی درمورد اظهاراتشان نمودند که مراعات دیپلماسی را بنمایند.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، پیشین، ص199)

2) همان، ص14.

الحریه می‌افزاید: برنامه شورای همکاری کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس ایجاد یک سیستم امنیتی مشترک در قبال اثرات انقلاب اسلامی ایران در منطقه است. اعضای این شورا

با عدم پذیرش عراق نمی‌خواهند خود را وارد مشکلات جنگ کنند، چون پذیرش عراق سبب می‌شود که آنها نیز رودرروی ایران قرار گیرند که این امر به صلاح آنها نیست. همچنین آنها از نتایج آینده جنگ بیم دارند، چون اگر جنگ به سود ایران تمام شود، برای آنها یک فاجعه است و اگر به سود عراق پایان گیرد، صدام بیش‌ازپیش مغرور شده و به آنها زور خواهد گفت.

به نوشته الحریه، صدام با درخواست تسهیلات نظامی از کویت مبنی‌بر اختصاص‌دادن قسمتی از جزیره بوبیان به نیروهای دریایی عراق می‌خواهد کویت را نیز وارد جنگ با ایران کند. الحریه نوشته است: گرچه کویت از شروع آتش جنگ با ایران خوش‌بین است، ولی نمی‌تواند انتقال آتش جنگ به کشورش را پذیرا باشد؛ ناچار صدام برای تحت فشار قراردادن کویت به [پذیرش] خواسته‌هایش ازطریق دیگری وارد شده، چند بمب در کویت منفجر کرد.

الحریه در پایان نوشته است: انگیزه عمل اخیر صدام از نیاز شدید وی به پول سرچشمه می‌گیرد، چون قادسیه صدام شکست خورده است؛ دیگر نه جزیره بوبیان برای وی فایده دارد و نه عضویت در شورای همکاری کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس.»⁽¹⁾

دومین و آخرین گروه از فرانسویان مقیم ایران به دستور رئیس‌جمهور فرانسه، تهران را به مقصد پاریس ترک کردند. دولت فرانسه این اقدام را به‌معنی قطع روابط دیپلماتیک با ایران ندانست. این درحالی است که بسیاری از اتباع فرانسوی از این تصمیم پاریس ناراضی‌اند.

ژاک فورنیه نماینده رئیس‌جمهور فرانسه در مناقشات اخیر با ایران، درمورد روابط ایران و فرانسه گفت: «به‌هیچ‌وجه مسئله قطع روابط دیپلماتیک با ایران مطرح نیست و سفارت فرانسه در تهران همچنان باز خواهد ماند.» سفیر فرانسه در تهران نیز اعلام کرد: «با بازگشت فرانسویان از ایران، ما حلقه‌های زنجیر بحران را درهم شکستیم و شانس ازسرگیری روابط با ایران را تضمین کردیم.» وی افزود: «ایران و فرانسه مایل‌اند به دوران روزهای خوب در روابط دو کشور بازگردند.»⁽²⁾

روزنامه لوکوتیدین دوپاری نیز برخلاف گذشته که از وضعیت فرانسویان در تهران و امکان تکرار ماجرای گروگان‌گیری سفارت امریکا در تهران، به‌شدت ابراز نگرانی می‌کرد، با یادآوری اینکه بعد از انقلاب اسلامی ایران، فرانسه تنها کشور غربی‌ای به شمار می‌آید که تاحدی

1) همان، ص16.

2) همان، ص1؛ و - روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص2.

حضور و اعتبار سیاسی خود در ایران را حفظ کرده بود، نوشته است: «تظاهرات سازمان‌یافته‌ای که در مقابل سفارت فرانسه و با مراقبت کامل مأموران انتظامی انجام می‌گرفت، خطری جدی

برای منافع فرانسه در ایران محسوب نمی‌شد.»

این نشریه با اشاره به نارضایتی تعدادی از فرانسویان که به دستور رئیس‌جمهور این کشور و برخلاف میلشان مجبور به ترک ایران شده‌اند، افزوده است: «یکی از این افراد اظهار می‌دارد: "به‌نظر من، مطبوعات فرانسه وقایع ایران را به‌گونه‌ای دیگر جلوه داده و خطر احتمالی را بیش‌ازحد بزرگ کرده‌اند. طی مدتی که من در تهران به سر می‌برم، هیچ‌گونه مسئله‌ای برای ما پیش نیامد. در مقابل سفارت فرانسه در تهران، تظاهراتی برپا شد، اما ما هرگز مورد تهدید قرار نگرفتیم."

بسیاری از کسانی‌که به فرانسه بازگشته‌اند، معتقدند که پاریس تصمیمی شتاب‌زده، ناشیانه و غیرمنطقی اتخاذ کرده و گروگان‌گیری ایدة غیرقابل‌تصوری بوده است. بیشتر آنها اظهار امیدواری کرده‌اند تا دوباره به ایران بازگردند.»⁽¹⁾

گزارش روابط عمومی وزارت امور خارجه ایران نیز به نارضایتی اتباع فرانسوی برای خروج از ایران اشاره دارد. در این گزارش آمده است: «چند تن دیگر از فرانسویان در مصاحبه‌ای با رادیو فرانسه، از تصمیم دولت متبوع خود دراین‌مورد اظهار تعجب کرده و اعلام داشتند که هیچ دلیلی برای بازگشت آنها به فرانسه وجود نداشته است.

از سوی دیگر، روزنامه لومتن (چاپ پاریس) نوشت: تعداد زیادی از فرانسویان که روز گذشته وارد پاریس شده‌اند، ایران را با بی‌میلی و از روی اجبار ترک کرده‌اند.

آنها تاکنون با مقام‌های ایرانی هیچ‌گونه مشکلی نداشتند و در ایران از یک زندگی خوبی برخوردار بوده‌اند. بسیاری از آنان گفتند که وضع آنان در تهران به‌هیچ‌وجه مشابه با وضع گروگان‌های امریکایی نبوده است. یکی از فرانسویان در پاسخ سؤال روزنامه لومتن که پرسید آیا نمی‌ترسیدید که شما را چون امریکایی‌ها به گروگان بگیرند، گفت: خب، می‌بینید وضع ما در آنجا خوب بود. همچنین کارمند یک شرکت بزرگ فرانسوی اظهار داشت: انسان خود را در ایران خیلی راحت احساس می‌کند و کارهایش به‌خوبی پیش می‌رود و از اینکه مجبور شود در ظرف چند ساعت، همه‌چیز را رها کند، نمی‌تواند چندان خشنود باشد. چند تن از فرانسویان که به کشور خود بازگشته‌اند، در پاسخ این سؤال که خواسته آنها چیست گفتند: "آرزوی ما این است که هرچه زودتر به ایران بازگردیم."»⁽²⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 11، 30/6/1360، صص 67 و 68، لوکوتیدین دوپاری فرانسه.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 145، 21/5/1360، ص15، تهران - خبرگزاری پارس، 21/5/1360.

باآنکه برخی محافل رسمی فرانسه، خروج دومین گروه فرانسویان مقیم ایران را موجب "انبساط خاطر" مسئولان این کشور دانسته‌اند، اما مشکلاتی نظیر بلاتکلیفی در برخی

قراردادهای اقتصادی و زیان‌های مالی ناشی‌از تیرگی روابط سیاسی بین دو کشور سبب نگرانی مسئولان بخش‌هایی از صنایع و بازرگانی فرانسه شده است.⁽¹⁾

روزنامه تایمز مالی (چاپ لندن) ضرر اقتصادی فرانسه در ایران را یک میلیارد پوند (معادل دو میلیارد دلار) پیش‌بینی کرده است. در گزارش این روزنامه همچنین زیان وزارت بازرگانی فرانسه پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، 917 میلیون پوند و زیان بانک اعتبار صادرات این کشور 220 میلیون پوند اعلام شده است.⁽²⁾

نشریه لوموند (چاپ فرانسه) هم درمورد روابط اقتصادی ایران و فرانسه نوشته است: «میزان خسارتی که به‌دنبال قطع روابط ایران و فرانسه متوجه شرکت‌های فرانسوی شده است، احتمالاً مهم‌ترین زیان‌ها در تاریخ مبادلات خارجی پس از جنگ این کشور می‌باشد و طبق برآورد متخصصین رسمی، تقریباً معادل 10 میلیارد فرانک فرانسه خواهد بود.» این روزنامه همچنین یادآور شده است که قطع روابط تجاری دو کشور، نتایج بدی بر بسیاری از صنایع فرانسوی که در ایران فعالیت می‌کنند، باقی خواهد گذاشت.⁽³⁾-⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، صص 10 و 11، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 22/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 21/5/1360، ص16؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/5/1360، ص2.

3) براساس گزارش لوموند، ایران پس از انقلاب، صادرات نفتی خود را به فرانسه کاهش داده است، به‌گونه‌ای‌که در سال 1975 (1354)، ایران دومین و در سال 1979 (1358)، پنجمین تأمین‌کننده نفت فرانسه بوده، اما اکنون به رده دوازدهم رسیده است. در سال 1980، ایران بیست‌وششمین کشور خریدار محصولات فرانسوی بود، درحالی‌که در سال 1978، دوازدهمین واردکننده فراورده‌های فرانسوی محسوب می‌شد. (اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره 13، 12/7/1360، به نقل از روزنامه لوموند، 14 اوت تا 3 سپتامبر)

4) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 13، 12/7/1360، ص3، به نقل از روزنامه لوموند، 14 اوت تا 3 سپتامبر.

روزشمار جنگ پنجشنبه 22 مرداد 1360 12 شوال 1401 13 اوت 1981

در آخرین ساعات امروز، نیروهای عراقی ضمن اجرای آتش تهیه شدید در جبهه شمال کرخه‌کور - طراح واقع در جنوب جاده حمیدیه - سوسنگرد، با آرایش نظامی و مانور تانک تظاهر به حمله کردند که با واکنش نیروهای خودی در خط و اجرای مؤثر آتش توپخانه‌ها، چند دستگاه زرهی ارتش عراق خسارت دید و اقدام آنان بی‌نتیجه ماند.⁽¹⁾

عملیات اکراد مخالف صدام در استان سلیمانیه و گزارشی از حمله ارتش به روستای جیزان درپی پناه‌بردن تعدادی از افراد حزب الدعوه اسلامی و شماری از ارتشیان عراقی به اهالی این روستا، موضوع گزارش زیر است.

به گزارش ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (رکن2 - اطلاعات) گروهی از پیشمرگان حزب دمکرات کردستان عراق با نفوذ به شهر زاخو در استان سلیمانیه عراق، به ساختمان حزب بعث و ضداطلاعات ارتش، حمله کردند که درنتیجه آن ضمن واردشدن آسیب جدی به ساختمان، 4 نفر از افراد ضداطلاعات کشته و تعدادی نیز زخمی شدند.⁽²⁾

در همین حال، "حزب الدعوه اسلامی" عراق، که از گروه‌های مخالف رژیم بغداد است، با انتشار اطلاعیه ای اعلام کرد که هجوم نیروهای حزب بعث عراق با کمک نیروی هوایی ارتش این کشور به روستای "جیزان الچول" به کشته‌شدن همه اهالی روستا و تخریب و آتش‌سوزی باغ‌های این روستا انجامید. در بخشی از این اطلاعیه با اشاره به پناه‌بردن تعدادی از اعضای حزب الدعوه و ارتشیان عراقی به اهالی روستا، آمده است:

«چند هفته پیش، تعدادی از مجاهدین حزب الدعوه همراه با گروهی از ارتشیان بازگشته به آغوش اسلام (خط توابین) به روستایی نزدیک شهر خالق به نام جیزان پناه می‌برند. مردم این روستا با روحیه اسلامی از آنان استقبال و حمایت می‌نمایند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، صص 5 و 6، تهران - خبرگزاری پارس، 24/5/1360، و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص15.

2) سند شماره 169026 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

مزدوران رژیم صدام به روستای مزبور وحشیانه یورش برده، لیکن با آتش مجاهدین روبه‌رو می‌شوند و درنتیجه 26 نفر از مزدوران بعثی به هلاکت رسیده و بقیه پا به فرار می‌گذارند. خونخواران رژیم بعث عراق تصمیم به انتقام از مجاهدین و روستائیان بی‌گناه می‌گیرند. ساعت 2:30 بعد از نیمه‌شب پنجشنبه (22 مرداد 1360)، 5 هزار مسلح مزدور، روستای مزبور را محاصره نمود و همراه با جنگنده‌های میگ، کلیه اهالی روستا را کشته، خانه‌ها را ویران و تمامی باغات محل را به آتش کشیدند. برخی از اهالی ده که درصدد فرار بودند، تحت تعقیب هلیکوپترهای مزدوران رژیم قرار گرفته و به خاک و خون می‌غلتند و درنتیجه روستای مزبور همراه با ساکنین آن با خاک یکسان می‌شود.»⁽¹⁾

یک درجه‌دار و یک سرباز عراقی در مرز بانه و یک سرباز در جبهه شاوریه در غرب دزفول، خود را به نیروهای ایرانی تسلیم و درخواست پناهندگی کردند.⁽²⁾

همچنین در طول یک هفته گذشته، نیروهای امنیتی عراق 37 نفر از ایرانیان را که از گذشته ساکن استان سلیمانیه عراق بودند، دستگیر و از عراق اخراج کردند. این افراد ازطریق مرز این استان به‌طرف ایران رهسپار شدند.⁽³⁾7 خانواده عراقی نیز با عبور از یک نقطه مرزی در غرب کشور به ایران پناهنده شدند.⁽⁴⁾

در 3 عملیات گروه‌های مسلح ضدانقلاب در محور دیواندره - سنندج و شهر سقز، 2 سرباز شهید و 6 نظامی مجروح شدند. از مهاجمان هم تعدادی کشته و چند تن زخمی شدند. در عملیات نیروهای سپاه نیز 2 روستا پاک‌سازی شد.

افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی که قصد حمله به پاسگاه نیروهای خودی در چناره واقع در 3 کیلومتری جنوب جاده دیواندره به سنندج را داشتند، روی مین‌های کاشته‌شده اطراف پاسگاه رفتند و براثر انفجار مین‌ها 3 نفر از آنان کشته شدند. در درگیری پس از این انفجار نیز چند نفر دیگر از این افراد مسلح کشته یا مجروح شدند.⁽⁵⁾

در حادثه دیگری، افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب به یک پاسگاه ارتش در شهر سقز حمله کردند. در این حمله 2 سرباز به نام‌های علیرضا یاقوتی و کریم الله‌وردی شهید و 6 نفر از نظامیان این پاسگاه زخمی شدند. مهاجمان که با دفاع سایر نیروهای پاسگاه و تیراندازی متقابل آنها مواجه شدند، گریختند.⁽⁶⁾

در مهاباد نیز نیروهای سپاه پاسداران در واکنش به تیراندازی افراد مسلح وابسته به گروه‌های غیرقانونی، در چند نقطه از این شهر، به محاصره و بازرسی این مکان‌ها پرداختند که درپی آن

1) روزنامه جمهوری اسلامی، 5/6/1360، ص5.

2) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 20/5/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها وگزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

3) سند شماره 156047 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 20/5/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه اطلاعات، 19/5/1360، ص15.

5) سند شماره 39114 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مرکز (فرماندهی) به سپاه سنندج (فرماندهی)، 23/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 169089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران غرب کشور (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات)، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص4.

چند نفر از مهاجمان دستگیر شدند و نقشه ترور یکی از مسئولان اصناف شهر از آنان به دست آمد. همچنین در تیراندازی‌های متقابل، یکی از مهاجمان کشته شد و چند نفر دیگر زخمی شدند. سایر افراد گروه نیز با دیدن این وضعیت متواری شدند.⁽¹⁾

در اقدام دیگری، نیروهای سپاه پاسداران با مشارکت پیشمرگان مسلمان کرد دو روستای گزگزاره علیا و گزگزاره سفلی از بخش دهگلان واقع در جنوب‌شرقی سنندج را پاک‌سازی کردند که در جریان آن، 2 نفر از افراد گروه‌های مسلح مجروح و سایر آنها متواری شدند. نیروهای عمل‌کننده سالم به پایگاه خود بازگشتند.⁽²⁾

در ترورهای امروز گروه‌های مسلح ضدانقلاب 7 تن شهید و 7 تن نیز مجروح شدند. باتوجه‌به روش مهاجمان در این ترورها به نظر می‌رسد بیشتر این اقدامات به‌دست عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) انجام شده باشد.

مهاجمان مسلح هنگام عبور از بزرگ‌راه شهید چمران تهران، به‌سمت یک خودرو سپاه پاسداران در منطقه اوین، شلیک کردند که درنتیجه آن، 2 نفر از نیروهای سپاه شهید و 2 نفر دیگر مجروح شدند.⁽³⁾

در خیابان هدایتی تهران (منطقه تهران‌نو) نیز براثر پرتاب یک بمب دست‌ساز به جمع چند نفر از پاسداران کمیته که در طبقه دوم ساختمان مسجد باب‌الحوائج حضور داشتند، یک پاسدار به نام رضا میرحسینی به شهادت رسید و 4 نفر مجروح شدند.⁽⁴⁾

همچنین یوسف دقت عضو شورای فرماندهی و مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران بندرعباس، ساعت 7:45 صبح، حین عبور از یکی از کوچه‌های انتهای خیابان دکتر شریعتی بندرعباس، از پشت، هدف حمله دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و براثر اصابت 5 گلوله اسلحه یوزی به شهادت رسید.⁽⁵⁾-⁽⁶⁾

در اصفهان نیز یکی از مربیان سپاه پاسداران و اعضای بسیج منطقه4 اصفهان به نام عنایت‌الله امینی در خیابان شریف واقفی این شهر، هدف اصابت گلوله یک موتورسوار مسلح قرار گرفت و قبل از رسیدن به بیمارستان به شهادت رسید.⁽⁷⁾

در کرج هم یکی از افراد متعهد این شهر به نام جواد جابری درحالی‌که عازم محل کار خود بود، از ناحیه سر هدف اصابت گلوله یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت و به شهادت رسید. چند نفر به تعقیب ضارب پرداختند، اما وی با شلیک چند تیر گریخت.⁽⁸⁾

یکی از کارکنان اتاق عمل بیمارستان امام رضا(ع) مشهد هم به‌همراه یکی از خویشاوندان خود سوار بر موتورگازی از خیابان کوه‌سنگی عبور می‌کرد که هدف حمله دو موتورسوار

1) سند شماره 57914 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مهاباد (ارومیه) به فرماندهی سپاه مرکز، 24/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 57884 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (عملیات)، 22/5/1360، سند تک‌برگی.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، ص19، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

4) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص2.

5) چریک‌های فدایی خلق 25 مرداد 1360 در نشریه خود، مسئولیت ترور شهید دقت را به عهده گرفتند.

6) سند شماره 54742 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تعاون بندرعباس به تعاون مرکز، 24/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص2.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص6، اصفهان - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14.

8) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14.

مسلح قرار گرفت. در این حادثه، ترک‌نشین موتور به نام محمد یزدانی براثر اصابت گلوله به پیشانی‌اش بلافاصله به شهادت رسید و راننده موتورسیکلت که مهاجمان او را به‌دلیل رنگ لباسش پاسدار فرض کرده بودند، مجروح شد. ضاربان پس از این اقدام گریختند.⁽¹⁾

در عملیات‌های نظامی افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در تهران، چند مورد بمب‌گذاری و پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا به مغازه‌های مردم و مراکز فرهنگی و به آتش کشیده‌شدن انبار علوفه زمستانی کشاورزان در کوهدشت، خساراتی به این مکان‌ها و اموال مردم وارد شد. امروز همچنین 3 بمب ساعتی کشف و خنثی گردید.

ساعت 9 صبح امروز، تعدادی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با استفاده از نارنجک تفنگی، اسلحه‌های یوزی، کلاشینکف و ژ3 به‌سوی ساختمان ستاد منطقه 4 کمیته انقلاب اسلامی در خیابان شریعتی تهران، تیراندازی کردند.

بلافاصله بعد از آغاز حمله، که از فراز ساختمان‌های روبه‌روی ستاد انجام می‌گرفت، نیروهای سپاه پاسداران و کمیته با همکاری گسترده و مؤثر مردم، این ساختمان را محاصره و چند نفر از مهاجمان را دستگیر کردند. خسارت‌های این حادثه اندک بود و تلفات جانی نداشت.⁽²⁾

در اقدامی دیگر در صبح امروز، یک بمب آتش‌زا به منزل یکی از افراد متعهد در خیابان پیروزی تهران، پرتاب شد که خساراتی ایجاد کرد. در این حادثه کسی آسیب ندید.⁽³⁾

در اراک نیز افراد وابسته به گروه‌های مسلح یک بمب دست‌ساز به‌سمت مغازه یکی از کسبه متعهد شهر در یکی از خیابان‌های منشعب از خیابان نیروی هوایی پرتاب کردند که براثر انفجار آن خسارت‌هایی وارد شد.⁽⁴⁾

یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق با پرتاب یک بمب آتش‌زا به داخل مغازه یکی از اعضای بسیج سپاه پاسداران شهر آستانه اشرفیه، مغازه وی را به آتش کشید و خساراتی ایجاد کرد.⁽⁵⁾

در مشهد هم سرنشینان یک اتومبیل تویوتا یک بمب آتش‌زا به داخل مغازه ای در میدان ده دی در ابتدای خیابان رازی، پرتاب کردند که براثر انفجار آن، مغازه آتش گرفت و خسارت کمی به آن وارد شد.⁽⁶⁾

در شهر فسا در استان فارس، نارنجکی به‌سمت کتابخانه ارشاد پرتاب شد که با انفجار آن خساراتی به کتابخانه وارد شد.⁽⁷⁾

امروز همچنین 2 بمب ساعتی که افراد وابسته به گروه‌های مسلح در دو نقطه از شهر شیروان کار گذاشته بودند، با تلاش نیروهای سپاه پاسداران خنثی شد. یکی از این بمب‌ها در یک مغازه و دیگری در چهارراه جامی کار گذاشته شده بود که مردم آنها را کشف کردند و به سپاه پاسداران اطلاع دادند. یک متهم به بمب‌گذاری هم دستگیر شد.⁽⁸⁾

1) روزنامه خراسان، 23/5/1360، ص1؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - سند شماره 57874 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 22/5/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، ص20، رشت - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

5) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14.

6) روزنامه خراسان، 23/5/1360، ص1.

7) سند شماره 54725 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه شیراز به فرماندهی سپاه مرکز، 22/5/1360، سند تک‌برگی.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، صص 20 و 21، مشهد - خبرگزاری پارس، 24/5/1360؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص4.

در شیراز هم یک بمب ساعتی دست‌ساز بزرگ در مقابل یک سوپرمارکت کار گذاشته شده بود که با اطلاع‌رسانی به‌موقع مردم و تلاش مأموران خنثی شد.⁽¹⁾

امروز یک بمب دست‌ساز نیز در کارخانه یخ‌سازی شهر گچساران منفجر شد که خسارت کمی به بار آورد.

در حادثه دیگری، با انفجار یک بمب آتش‌زا در ساختمان گروه فرهنگی جهاد سازندگی دهدشت وسایل موجود در این مکان از بین رفت.

در منطقه کوهدشت نیز انبار علوفه روستائیان این منطقه به آتش کشیده شد که بخش عمده ای از علوفه‌ها سوخت.⁽²⁾

امروز 8 خانه تیمی کشف شد و 49 نفر از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و 4 تن از عناصر سازمان پیکار در 6 شهر دستگیر شدند. تعدادی اسلحه و مقداری مهمات نیز به دست آمد.

با کشف 5 خانه تیمی در شهرستان فسا، 37 نفر از افراد فعال وابسته به سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. شناسایی این افراد، درپی دستگیری و اعتراف یکی از عناصر این سازمان انجام گرفت. این فرد در بازجویی‌ها، از گردهمایی تعدادی از افراد شاخه نظامی سازمان از چند شهر مختلف در فسا خبر داد که براساس این اطلاعات، نیروهای سپاه این 5 خانه را شناسایی و افراد سازمان را که از شهرهای استهبان، نی‌ریز، سروستان، داراب، لار، جهرم، کازرون و گناوه به‌منظور برنامه‌ریزی برای تخریب و ترور گرد هم آمده بودند، دستگیر کردند. عامل پرتاب نارنجک به کتابخانه ارشاد فسا نیز در میان دستگیرشدگان بود. از این خانه‌های تیمی تعداد فراوانی مدرک، دستورالعمل‌های درون‌گروهی، تعدادی نارنجک، مهمات و لباس‌های نظامی به دست آمد.⁽³⁾-⁽⁴⁾

در شهر بابل نیز نیروهای سپاه پاسداران و کمیته انقلاب اسلامی با شناسایی یک خانه تیمی 2 تن از افراد حاضر در آنجا را دستگیر کردند. در بازرسی این خانه، 18 بمب دست‌ساز، 12 بمب آتش‌زا و مقدار زیادی وسایل ساخت بمب‌های انفجاری و آتش‌زا کشف شد.⁽⁵⁾

در همین شهر، خانه تیمی دیگری متعلق به سازمان مجاهدین خلق شناسایی و تصرف شد و 5 نفر از اعضای سازمان در آنجا دستگیر شدند. براساس مدارک موجود و اعترافات این افراد، خانه تیمی دیگری در تهران شناسایی شد که از آن خانه 2 کلت و تعدادی مدارک و اسناد سازمان، یک خودرو بدون پلاک و مبلغی پول به دست آمد.⁽⁶⁾

همچنین در یکی از محلات شهر لاهیجان، 3 تن از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. یکی از این دستگیرشدگان از عاملان به‌شهادت‌رساندن 8 نفر از اعضای هسته مقاومت بسیج

1) سند شماره 54725 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

2) سند شماره 54740 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از گچساران به تهران (فرماندهی سپاه)، 23/5/1360، سند تک‌برگی.

3) یکی از دستگیرشدگان با خوردن قرص سیانوری که به همراه داشت، خودکشی کرد. (روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص14)

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، صص 18 و 19، شیراز - خبرگزاری پارس، 22/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص16.

5) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص4.

6) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15؛ و - سند شماره 54720 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه بابل (ساری) به فرمانده سپاه مرکز و منطقه، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

روستای لسمجان لاهیجان در 8 مرداد 1360 و تهاجم مسلحانه ناموفق به پایگاه بسیج سیاهکل بود.

در آستانه اشرفیه هم 2 نفر دیگر از افراد فعال وابسته به این سازمان که از مدت‌ها پیش شناسایی شده و متواری بودند، در بخش لولمان این شهر دستگیر شدند.⁽¹⁾

در شیراز نیز یکی از اعضای فعال سازمان پیکار که مسئولیت توزیع نشریات سازمان با عنوان ستاره سحر را در سطح شهر بر عهده داشت، دستگیر شد. اعترافات وی به دستگیری 3 نفر دیگر نیز انجامید.⁽²⁾

چریک‌های فدایی خلق اقلیت (شاخه اشرف دهقان) با انتشار خبرنامه ای تبلیغاتی در 16 صفحه خطاب به مردم بندرعباس، بخش‌هایی از اقدامات مسلحانه خود در سطح این شهر را اعلام کردند. در قسمتی از این خبرنامه با اشاره به موضع این سازمان مبنی‌بر جنگ مسلحانه علیه جمهوری اسلامی و برخی اقداماتشان؛ ازجمله چند سرقت مسلحانه از بانک‌ها و اماکن دولتی آمده است: «ما هسته‌های سیاسی - نظامی طرف‌داران چریک‌های فدایی خلق ایران نیز با اعتقاد به این خط مشی مبارزاتی درجهت ضربه‌زدن به دشمن در هر نقطه، مبارزات خود را در بندرعباس عمق بخشیدیم.

با اعتقاد به ضرورت حمله به نهادهای امپریالیستی، رفقای ما به مصادره انقلابی موجودی بانک‌های امپریالیستی (نیم میلیون تومان موجودی ماشین حامل پول نیروی دریایی، 2/1 میلیون تومان [از] بانک صادرات، 800 هزار تومان [از] بانک ملی، 8 میلیون تومان [از] نیروی دریایی) به نفع خلق و برای سازماندهی مبارزات توده‌ها اقدام کردند.»⁽³⁾

محسن رضایی مسئول واحد اطلاعات و عضو شورای فرماندهی سپاه پاسداران، از فروپاشی 70 درصد از تشکیلات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و دستگیری افراد و کادرهای این سازمان در اکثر شهرهای کشور، ازجمله تهران، مشهد، اصفهان، شیراز و شهرهای مختلف مازندران، گیلان و اهواز خبر داد.

وی با اعلام این خبر در یک برنامه تلویزیونی، درمورد ادامه‌یافتن انفجارها و ترورهای این سازمان، به‌ویژه در تهران، گفت: «علت آن، این است که عملیات منافقین در اینجا متمرکز شده است و رادیوهای امپریالیستی نیز با بزرگ‌کردن و نشر آن می‌کوشند تا چنین وانمود کنند که در ایران هم می‌شود کارهایی انجام داد.»

عضو شورای فرماندهی سپاه پاسداران درباره کشف 2 انبار مهمات منافقین در همدان افزود: «در این 2 انبار که در بیابان‌های همدان کشف شد، 2 وانت اسلحه و 20 حلبی پر از فشنگ، که جاسازی شده بودند، به دست آمد.»

1) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 146، 22/5/1360، ص20، رشت - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

2) سند شماره 54836 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به تهران (فرماندهی سپاه)، 29/5/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 179، 25/6/1360، صص 4 و 5، تهران - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

وی همچنین گفت: «در یکی از کشفیات، آرشیوی به دست آمده که در آن نامه‌های رجوی به قاسملو و قاسملو به رجوی و رجوی به بنی‌صدر و حتی مکاتبات اعضای آنها که به اعمال رجوی اعتراض داشتند، کشف شده است.»

محسن رضایی سپس گفت: «در همین دو روز اخیر، یک خانه تیمی کشف شد که در آن مقادیری مهمات و اسلحه بوده است و در نزدیکی همان خانه، در خانه تیمی دیگری، 7 اسلحه ژ3، فشنگ ژ3، اسلحه برنو، گاز اشک‌آور و چاشنی بمب‌های انفجاری به دست پاسداران افتاد.»

محسن رضایی سپس از دستگیری افراد رابط میان خانه‌های تیمی خبر داد و افزود: «در روزهای اخیر، 4 نفر از این افراد دستگیر شده‌اند که 2 نفر آنها دختر بوده‌اند و کارشان پوشش نظامی بوده است. فردی که مسئول گروه عملیاتی در تهران بوده هم به‌وسیله پاسداران بازداشت شده است که بلافاصله 2 خانه تیمی توسط او لو رفته و افراد آن دستگیر شده‌اند.»⁽¹⁾

روزنامه اطلاعات نیز در گزارشی، از مهار اقدامات خرابکارانه افراد گروه‌های مسلح و دستگیری تعدادی از آنان به‌دست نیروهای سپاه خبر داد. در بخشی از این گزارش آمده است:

«درپی سخنان امام خمینی رهبر انقلاب و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، درمورد انفجارها، ترورها، جنایات و کشتارهای بی‌ر‌حمانه گروهک‌های امریکایی و شناسایی و دستگیری این افراد توسط برادران پاسدار و دیگر مأموران انتظامی و با همکاری صادقانه مردم، طی چند روز گذشته، توسط برادران سپاه پاسداران در شهرستان‌ها،⁽²⁾286 تن از هواداران و اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق، پیکار، چریک‌های فدایی (اقلیت) و دیگر افراد ضدانقلاب دستگیر و تحویل مقامات قانونی شدند. دراین‌رابطه تعداد زیادی خانه‌های تیمی نیز کشف و مقادیر زیادی سلاح، مهمات، مواد آتش‌زا، نشریات مختلف و دیگر مدارک و اسناد این گروهک‌های منافق و امریکایی به دست آمد.»⁽³⁾

عده ای سلطنت‌طلب⁽⁴⁾یک ناوچه از 3 ناوچه موشک‌اندازی که ایران از فرانسه خریده بود را در آب‌های دولت اسپانیا ربودند.⁽⁵⁾

این 3 ناوچه هفته گذشته پس از دریافت خدمات مورد نیاز، از بندر شربورگ فرانسه به مقصد

1) روزنامه اطلاعات، 22/5/1360، ص1.

2) این شهرها شامل اصفهان، مشهد، شیراز ، بروجرد، ابهر، رودبار، چالوس، رشت، همدان و مراغه می‌شود.

3) همان، ص15.

4) خبرگزاری فرانسه به نقل از کاپیتان یدک‌کش، تعداد مهاجمان را 15 نفر؛ ازجمله یک زن اعلام کرده، اما رادیو اسرائیل به نقل از فرانس پرس، تعداد آنها را 22 نفر ذکر کرده است. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، صص 9 و 10 ضمیمه، بخش فارسی رادیو اسرائیل، 23/5/1360؛ و - همان، صص 12 و 13، الجرسیراس اسپانیا - خبرگزاری فرانسه، 23/5/1360)

5) ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی ارتش، در مصاحبه‌ای جزئیات نحوه ربوده‌شدن ناوچه را بیان کرده که در ضمیمه این گزارش آمده است.

آب‌های ایران حرکت کردند، اما پس از طی مسافتی، در 7 کیلومتری یکی از بندرهای فرانسه به نام کادیز و در آب‌های ساحلی اسپانیا، یک یدک‌کش که چند فرد مسلح روی عرشه آن ایستاده بودند، به آخرین ناوچه (تبرزین) نزدیک شد و در کنار آن پهلو گرفت. افراد مسلح پس از ورود به ناوچه تبرزین، خدمه آن را وادار به درازکشیدن روی عرشه کردند و بدین‌ترتیب ناوچه را ربودند. آنها سپس با سرعت زیاد، به‌سمت جنوب حرکت کردند. پس از اشغال ناوچه تبرزین، 2 ناوچه دیگر (نیزه و خنجر) تغییر مسیر دادند و در بندر نزدیک به محل حادثه (بندر الجرسیراس) پهلو گرفتند.⁽¹⁾

D404

رادیو امریکا به نقل از فردی که وی را سخنگوی "سازمان آزادگان ایران" با گرایش‌های سلطنت‌طلبانه معرفی کرد، مدعی شده است که ربایندگان با اجاره یک یدک‌کش اسپانیایی به نام سالزون⁽²⁾خدمه آن را واداشتند به ناوچه تبرزین نزدیک شوند و بدین‌ترتیب این ناوچه را ربودند.⁽³⁾-⁽⁴⁾

براساس گزارش آسوشیتدپرس، 2 فروند از این ناوچه‌ها در یکی از بندرهای اسپانیا پهلو گرفته است و ناوچه ربوده‌شده در بندر طنجه در مراکش لنگر انداخته است.⁽⁵⁾

خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از رئیس کارخانه کشتی‌سازی شربورگ فرانسه اعلام کرده است: همه تکنیسین‌ها و کارگران فرانسوی این کارخانه پس از آزمایش ناوچه‌های ایرانی (قبل از عزیمت به ایران)، آنها را ترک کردند و هنگام تهاجم جنبش آزادگان به این ناوچه‌ها، هیچ فرد فرانسوی داخل این ناوچه‌ها نبوده است. همچنین این 3 کشتی

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، ص7، مادرید - خبرگزاری فرانسه، 23/5/1360.

2) وزارت امور خارجه اسپانیا در بیانیه‌ای اعلام کرد: «کسانی که یدک‌کش اسپانیایی (سالزون) را کرایه کردند، به کاپیتان آن گفته بودند که قصد دارند به یک سفر تفریحی بروند، اما به‌محض آنکه وارد دریا شدند، اسلحه کشیدند، دستگاه مخابرات قایق را شکستند و خدمه آن را واداشتند که کنار یکی از کشتی [ناوچه] های ایران برود.» در این بیانیه به نقل از کاپیتان یدک‌کش آمده است که او خدمه ناوچه را دیده است که روی عرشه کشتی خوابیده‌اند و 3 مرد مسلح بالای سر آنها هستند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، صص 5 و 6، مادرید - خبرگزاری رویتر، 23/6/1360)

3) روزنامه فیگارو به نقل از خبرگزاری مراکش اعلام کرده است که این ناوچه 72 متری حامل مهمات جنگی؛ ازجمله 1250 خمپاره‌40 میلی‌متری و 270 خمپاره 76 میلی‌متری است. (همان، ص11، پاریس - خبرگزاری رویتر، 23/5/1360؛ و - اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 13، 12/7/1360، ص15، به نقل از روزنامه فیگارو، 27/5/1360)

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص1 ضمیمه، رادیو امریکا، 24/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، صص 3 و 4، مادرید - آسوشیتدپرس، 23/5/1360.

آخرین سری از 12 ناوچه جنگی بود که شاه سابق ایران به کارخانجات شربورگ سفارش داده بود.⁽¹⁾

درپی این اقدام، وزارت امور خارجه ایران با صدور اطلاعیه ای، سرقت ناوچه را نتیجه همکاری مشترک سازمان اطلاعات امریکا (سیا) و فردی به نام حبیب‌اللهی فرمانده نیروی دریایی ارتش شاه،⁽²⁾اعلام کرد.⁽³⁾

در همین حال ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی در مصاحبه‌ای با خبرنگاران رسانه‌ها جزئیات ربوده‌شدن ناوچه ایرانی را تشریح کرد.

خلبان یک هواپیمای کوچک مسافربری "فرند شیب" این هواپیما را با 13 سرنشین در مسیر تهران - بندرعباس - چابهار، ربود و به مسقط پایتخت عمان برد.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

به گزارش خبرگزاری‌ها، دولت عمان به هواپیما اجازه فرود نداده، اما هواپیما در کنار باند فرودگاه بین‌المللی مسقط به زمین نشسته است.⁽⁶⁾**⁽⁷⁾

تیمسار فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش در پایان جلسه شورای‌عالی دفاع در گفت‌وگو با خبرنگاران اعلام کرد: «این هواپیما در مسیر تهران - بندرعباس برای سوخت‌گیری و سوارکردن مسافر در فرودگاه بندرعباس فرود آمد و با 12 سرنشین به‌طرف چابهار پرواز کرد، اما در 70 مایلی چابهار به‌سمت جنوب و دریا تغییر مسیر داد. درپی این اقدام، یک هواپیمای شکاری به تعقیب آن پرداخت، اما به‌دلیل دورشدن هواپیما و فاصله کوتاه آن با مسقط، نتوانست آن را بازگرداند.⁽⁸⁾***⁽⁹⁾

هیچ‌یک از رسانه‌های خبری، اخباری درباره هویت و نیت ربایندگان هواپیما منتشر نکردند؛ فقط خبرگزاری فرانسه از پاریس به نقل از فردی که وی را سخنگوی جنبش ارتش آزادی‌بخش ایران (آزادگان)⁽¹⁰⁾ معرفی کرد، مدعی شده است که خلبان هواپیمای ربوده‌شده وابسته به این جنبش است.⁽¹¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص9، شربورگ - خبرگزاری فرانسه، 24/5/1360.

2) در اطلاعیه وزارت امور خارجه آمده است: «براساس اسناد موجود در سفارت امریکا در ایران - که توسط دانشجویان مسلمان پیرو خط امام اشغال شد - سایروس ونس وزیر خارجه امریکا در دوره ریاست‌جمهوری کارتر، در فرار حبیب‌اللّهی از ایران نقش داشت.» (روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص1)

3) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص1.

4) جزئیات چگونگی ربوده‌شدن این هواپیما در ضمیمه گزارش آمده است.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، ص2، تهران - خبرگزاری پارس، 22/5/1360.

6) ** آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب عبور از بحران، این اقدام را نتیجه تصمیم مشترک خلبان و کمک‌خلبان - که قصد فرار از ایران را داشتند - اعلام کرد. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص199)

7) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص13.

8) ** پس از اعلام خبر ربوده‌شدن هواپیما، با تلاش مسئولان ایرانی، این هواپیما با 11 سرنشین از 13 سرنشین خود، ازطریق فرودگاه بندرعباس به ایران بازگشت. (روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص13) رادیو لندن به نقل از سخنگوی دولت عمان اعلام کرد: «چون سیاست دولت عمان مغایر با اعطای پناهندگی به افراد به‌خصوص اتباع کشورهای همسایه است، اقدام خلبانان ایرانی ازنظر قوانین عمان غیرقانونی و پرونده آن به دادگاه ارجاع شده است.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، ص5 ضمیمه، رادیو لندن، 6/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص8، کویت - خبرگزاری فرانسه، 25/5/1360)

9) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، صص 5 - 3، تهران - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

10) این جنبش مسئولیت ربودن ناوچه ایرانی تبرزین را نیز بر عهده گرفت.

11) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، ص6، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 23/5/1360.

یک روز پس از خروج دومین گروه اتباع فرانسوی از ایران، برخی مقامات فرانسوی که تا قبل از این، موضع‌گیری‌هایشان دربرابر جمهوری اسلامی محتاطانه بود، نارضایتی خود را از وضعیت داخلی ایران، رفتار مقامات ایرانی و سخنان شماری از فرانسویان - که از فراخوانی خود به فرانسه ابراز ناراحتی کرده بودند - بیان کردند.

ازجمله گی ژرژی سفیر فرانسه که پس از اقدام دولت فرانسه در اعطای پناهندگی به بنی‌صدر و رجوی و تنش‌های به‌وجودآمده میان ایران و فرانسه، از ایران اخراج شد، در گفت‌وگو با کانال دوم تلویزیون فرانسه، دلیل بازگشت اتباع فرانسوی مقیم ایران را اوضاع متشنج ایران ذکر کرد و گفت: «تعدادی زیادی از این افراد [فرانسوی] فارسی نمی‌دانند و لبخند خوشامدگویانه همسایگانشان را وجود امنیت تلقی می‌کردند.»⁽¹⁾

سفیر فرانسه در تهران که می‌کوشید اوضاع ایران را برای فرانسویان تهدیدآمیز جلوه دهد، افزود: «قدرت‌های موجود در ایران به‌دلیل اینکه تحت کنترل واحدی نیستند، می‌توانند تصمیمات خارق‌العاده ای اتخاذ کنند. این مسئله امنیت فرانسویان را تهدید می‌کرد.»⁽²⁾

علاوه‌بر این سخنان، نشریات فرانسوی نیز با تغییر لحن محتاطانه قبلی خود درمورد ایران، در ابعاد وسیعی به درج اخبار بازگشت فرانسویان به کشورشان پرداختند؛ ازجمله روزنامه دست راستی فیگارو به‌گونه ای به شرح ماجرا پرداخته است که گویی این عده گروگان‌هایی بوده‌اند که پس از آزادی به میهن خود برگشته‌اند. در بخشی از مطلب این روزنامه آمده است: آقای پل دپی فرستاده مخصوص فرانسوا میتران بالاخره پس از نزدیک به یک هفته تلاش، موفق شد (!) آزادی هم‌وطنان ما را به دست آورد.

این روزنامه همچنین مدعی شد که باوجود نشان‌دادن حسن‌نیت فرانسه در تحویل سه ناوچه جنگی خریداری‌شده ازجانب ایران و همچنین ممانعت از فعالیت‌های سیاسی بنی‌صدرتوسط فرانسه، دولت تهران سیاست قهرآمیز خود را با فرانسه همچنان دنبال می‌کند و از فرانسه خواسته است درمورد موضع "غیردوستانه" خود در قبال این کشور توضیح دهد، در غیر این صورت، مجبور خواهد شد در مناسبات خود با فرانسه تجدیدنظر کند.⁽³⁾

ضمیمه گزارش316: توضیحات ناخدا افضلی درباره نحوه ربوده‌شدن ناوچه تبرزین و اقدامات ایران برای بازپس‌گیری آن

ناخدا بهرام افضلی فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در مصاحبه ای به سؤال خبرنگاران درمورد نحوه ربوده شدن ناوچه ایرانی تبرزین و اقدامات ایران برای بازپس‌گیری آن چنین پاسخ داد: «سه فروند ناوچه نیزه، خنجر و تبرزین که جدیداً از فرانسه تحویل گرفته شده بود، برای سوخت‌گیری در بندر گادیس اسپانیا پهلو گرفت و پس از چند روز توقف، به دریانوردی عادی خودشان به‌طرف ایران ادامه می‌دادند [که] ناوسر فرماندهی اول از اسکله جدا می‌شود، ناوچه دوم پشت سر او و ناوچه ای که ربوده شده، سومین ناوچه ای بوده که از اسکله جدا شده بود. یک ناخدای یدک‌بر اسپانیایی بعداً به مقامات اسپانیولی گزارش می‌کند که تعدادی حدود 14 نفر به او مراجعه کردند و آنها که به زبان فرانسه صحبت می‌کردند، از وی خواستند که آنان را برای گردش به‌طرف محوطه داخلی خلیج بندر گادیس ببرد و او آنها را

1) بخشی از مصاحبه فرانسویان مقیم ایران در اخبار روز گذشته (21/5/1360) آمده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 23/5/1360، صص 11 و 12، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 22/5/1360.

3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 11، 30/6/1360، صص 43 - 39، فیگارو.

برای گردش سوار کرده، به‌محض اینکه مقداری از ساحل جدا شدند، با هفت‌تیر وی را تهدید کردند و دستگاه مخابراتی یدک‌کش او را که با بندر در تماس بود، خاموش کردند و وی را مجبور کردند به نقطه ای در فاصله حدود 4 الی 5/4 مایلی ساحل برود. این ناخدای اسپانیایی در گزارش خود افزود: "من وقتی به آنجا رسیدم، یک ناوچه که شمارة پی232 روی آن نوشته شده و ملیتش برای من مشخص نبود را دیدم که چند نفر مسلح دست و پاهای تعداد دیگری را بسته بودند و روی کشتی خوابانده بودند و اینها یدک‌بر مرا هدایت کردند. کنار ناوچه پهلو گرفتم و اینها پیاده شدند و به من گفتند الآن تو می‌توانی بروی."» ناخدا افضلی افزود: «در همین احوال که این اتفاق روی ناوچه سوم می‌افتد، فاصله‌اش با دو ناوچه اول و دوم حدود 3 مایل شده بود. آن دو ناوچه از این اتفاق اطلاعی نداشتند و ناوچه تبرزین نیز به دریانوردی خودش پس از این اتفاق ادامه می‌دهد و دنبال ناوچه‌ها می‌رود تا تقریباً وسط تنگه جبل‌الطارق. در این لحظه [فرمانده ناوچه] اعلام می‌کند که به‌علت خراب‌بودن موتور مجبور است که یک مقداری اینجا سرعتش را کم بکند و بایستد. شما به راهتان ادامه دهید، من به شما ملحق خواهم شد.»

ناخدا افضلی سپس ادامه داد: «پس از اینکه دو ناوچه اول به راهشان ادامه می‌دهند، پس از 20 دقیقه، مکالمه مخابراتی قطع می‌شود. ناوچه فرماندهی به دومی دستور می‌دهد که او برای گشت و پیداکردن و اینکه چه شده برود. ناوچه دومی می‌رود و پس از نیم‌ساعت گشت‌زنی، از ناوچه سومی اطلاع به دست نمی‌آورد. دستور داده می‌شود که منطقه خارجی تنگه جبل‌الطارق را بچرخید و من هم در تنگه داخلی جبل‌الطارق گشت می‌زنم تا اگر اتفاقی برای آن افتاده است، پیدا بشود، ولی بازهم ناوچه تبرزین را پیدا نمی‌کنند. تصمیم می‌گیرند که به اولین بندر اسپانیولی نزدیک بشوند و در همین احوال، تعدادی کشتی، هلیکوپتر اسپانیولی را می‌بینند و به بندر که پهلو می‌گیرند، وقتی ماوقع را بیان می‌کنند، مقامات اسپانیا به آنها اطلاع می‌دهند که این ناوچه ربوده شده است.»

فرمانده نیروی دریایی افزود: «حدس زده می‌شود با تبانی یک عده معدودی از 31 نفر سرنشین ناوچه، در لحظاتی که تمام پرسنل ناو در اماکن ناوچه بوده‌اند؛ یعنی در اتاق فرمان و غیره بوده‌اند، یک عده ای حدود 4 نفر موفق شده‌اند در اسلحه‌خانه را باز کنند و دیگران را زندانی کرده، دست و پایشان را ببندند که بعداً آن 14 نفر که به آنها ملحق می‌شوند، کادرشان را تکمیل می‌نمایند و این عمل کشتی‌ربایی را انجام می‌دهند.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش317: جزئیات ربوده‌شدن هواپیمای فرند شیب ایرانی و فرود آن در عمان

یکی از خدمه هواپیما درباره نحوه ربوده‌شدن این هواپیما گفت: «از تهران به بندرعباس رفتیم و از آنجا پس از سوارکردن مسافر، به‌سوی چابهار، حرکت کردیم. پس از مدتی، متوجه شدم هواپیما تغییر مسیر داده و در سطح آب‌های خلیج‌فارس درحال پرواز است. بلافاصله وارد کابین خلبان شدم و از خلبان هواپیما توضیح خواستم که جواب داد: چون هواپیما نقص فنی پیدا کرده است، تغییر مسیر داده‌ایم. سپس سؤال کردم پس چرا در سطح آب پرواز می‌کند که پاسخ داد: چون هوا به‌زودی طوفانی می‌شود، در سطح آب پرواز می‌کنیم.» وی ادامه داد: «به داخل هواپیما بازگشتم و جریان را برای مسافران هواپیما که نگران این وضع بودند بازگو کردم. پس از مدتی نگرانی من بیشتر شد، چون دیدم هواپیما به‌سوی ضلع پایین خلیج‌فارس در حرکت است. مجدداً به داخل کابین خلبان رفتم و از او توضیح بیشتری خواستم که با اسلحه کمری تهدید کرد که کاری به پرواز هواپیما نداشته باشم و به قسمت عقب هواپیما بازگردم.» وی افزود: «نزد بقیه مسافران بازگشتم و گفتم که خلبان هواپیما با اسلحه تهدید کرده است. من خودم یک کلت داشتم و خواستم از آن استفاده کنم و هواپیما را بازگردانم، اما چون ممکن بود براثر تیراندازی به مسافران هواپیما آسیب برسد و هواپیما نیز از بین برود، الزاماً کاری نکردیم و منتظر شدیم. پس از مدتی، هواپیما وارد فرودگاه مسقط در کشور عمان شد و پس از چند بار پرواز در اطراف باند، سرانجام اجازه فرود دادند و هواپیما به زمین نشست.»

وی در پایان گفت: «بلافاصله از مقامات عمان تقاضای بازگشت کردیم و پس از چند روز، سرانجام با این هواپیما به ایران بازگشتیم.» گفتنی است که 2 نفر از خدمه هواپیما از رژیم عمان تقاضای پناهندگی کردند که یکی از آنها خلبان هواپیما می‌باشد.⁽²⁾

1) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، صص 1 و 19.

2) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، صص 1 و 19.

روزشمار جنگ جمعه 23 مرداد 1360 13 شوال 1401 14 اوت 1981

امروز اطراف شهرهای ماکو و ارومیه هدف حملات هوایی ارتش عراق قرار گرفت. همچنین مناطق مسکونی آبادان گلوله‌باران شد. ساعت 13 امروز، 2 هواپیمای نظامی عراق با ورود به حریم فضایی ایران، اطراف بخش کوهستانی سیه‌چشمه واقع در جنوب‌غربی شهرستان ماکو و بخش دیزه در جنوب‌غربی ارومیه را بمباران کردند. این هواپیماها، 3 بمب در اطراف بخش سیه‌چشمه و روستاهای باپور و دیزه پرتاب کردند که یکی از آنها عمل نکرد، اما انفجار 2 بمب دیگر خسارت کمی به بار آورد.⁽¹⁾

مناطق مسکونی آبادان نیز امروز هدف توپ‌های دوربرد ارتش عراق قرار گرفت که براثر آن، به چند ساختمان خساراتی وارد شد.⁽²⁾

حمله افراد مسلح غیرقانونی به 2 مأمور شهربانی در مهاباد؛ شلیک یک نارنجک تفنگی به حسینیه شهر سقز؛ درگیری گروهان رزمی سپاه میاندوآب و افراد حزب دمکرات و تسلیم‌شدن 2 تن از افراد حزب دمکرات به سپاه پاسداران جوانرود، مهم‌ترین حوادث امروز شمال‌غرب و غرب کشور است.

چند تن از عناصر وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی، در بلوار امام خمینی شهر مهاباد به 2 مأمور شهربانی حمله و آنان را خلع سلاح کردند و سپس گریختند.⁽³⁾

در سقز نیز افراد مسلح یک نارنجک تفنگی شلیک کردند که براثر انفجار آن خساراتی به حسینه این شهر و 4 مغازه وارد شد.⁽⁴⁾

همچنین، در درگیری بین نیروهای گروهان رزمی سپاه پاسداران میاندوآب و افراد حزب

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 146، 24/5/1360، ص15، ارومیه - خبرگزاری پارس، 23/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، صص 2 و 3، تهران - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص2.

3) سند شماره 57900 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 24/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 419430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مهاباد به فرماندهی سپاه تهران، 23/5/1360، ص1.

4) سند شماره 169057 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری روزانه، واحد اطلاعات سپاه منطقه غرب کشور (کردستان)، 25/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 339507 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 24/5/1360، سند تک‌برگی.

دمکرات کردستان در روستای گوجه‌لوار از توابع میاندوآب، 4 نفر از افراد این حزب دستگیر

شدند و 2 اسلحه به دست آمد. در این درگیری به نیروهای سپاه آسیبی وارد نشد.⁽¹⁾

امروز همچنین در منطقه شیخ‌صالح جوانرود، 2 تن از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان خود را به سپاه پاسداران معرفی کردند و با تحویل 4 اسلحه (3 قبضه کلاشینکف و یک قبضه برنو) و فشنگ‌های مربوط به آن، امان‌نامه دریافت کردند.⁽²⁾

درپی تصمیم شورای‌عالی‌دفاع مبنی‌بر انتخاب سرهنگ علی صیاد شیرازی به سمت فرمانده عملیاتی یگان‌های نیروی زمینی مستقر در شمال‌غرب کشور،⁽³⁾باوجود نارضایتی برخی فرماندهان ارتش از این تصمیم، وی امروز رسماً به این سمت منصوب شد.⁽⁴⁾آقای هاشمی رفسنجانی دراین‌باره نوشته است: «در شورای‌عالی‌دفاع پیشنهاد فرماندهی غرب را برای آقای سرهنگ صیاد شیرازی نمودیم که نظامیان را خوش نیامد.»⁽⁵⁾

امروز در چند اقدام تروریستی افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، 3 پاسدار و یک عابر مجروح شدند. همچنین انفجار یک بمب صوتی در مقابل ستاد بسیج منطقه 13 خساراتی به بار آورد.

در جریان یکی از این حوادث، سرنشینان یک اتومبیل بنز درحال عبور از مقابل ساختمان کمیته منطقه 4 تهران، به‌طرف این ساختمان تیراندازی کردند. در این حادثه، یک پاسدار مجروح شد و مهاجمان متواری شدند.⁽⁶⁾

همچنین چند فرد مسلح به‌طرف یکی از واحدهای گشت کمیته انقلاب اسلامی منطقه 2 تهران، که درحال اجرای مأموریت بود، تیراندازی کردند که 2 پاسدار و یک عابر مجروح شدند. مهاجمان بلافاصله از محل گریختند.⁽⁷⁾

در اقدام دیگری، تعدادی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق از چند نقطه پارک ساعی تهران به‌سمت ساختمان کمیته انقلاب اسلامی منطقه 3 تیراندازی کردند که درنهایت، با تیراندازی متقابل نیروهای کمیته متواری شدند.⁽⁸⁾

همچنین 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در محدوده کمیته منطقه 11 تهران یک بمب آتش‌زا به‌طرف منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند. مأموران این کمیته موفق شدند این افراد را دستگیر کنند.⁽⁹⁾

1) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص2.

2) سند شماره 169003 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات غرب به اداره مرکزی اطلاعات، 31/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص12.

3) این تصمیم در جلسه 12 مرداد 1360 شورای‌عالی دفاع اتخاذ شد.

4) سند شماره 349384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی تیپ1 زرهی الله اکبر (رکن3) به استانداری ایلام، 9/6/1360، سند تک‌برگی.

5) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص190.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 25/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

8) همان.

9) همان.

ساعت 10:30 صبح نیز دو موتورسوار مسلح وابسته به سازمان، در میدان آزادی تهران،

به‌طرف نیروهای کمیته تیراندازی کردند که با تیراندازی متقابل مأموران یکی از سرنشینان موتورسیکلت از ناحیه کتف مجروح شد، باوجوداین، هر دو متواری شدند. نیم‌ساعت بعد نیز دو موتورسوار در همین منطقه به‌سمت نیروهای کمیته تیراندازی کردند که دقایقی بعد دستگیر شدند. در این تیراندازی به هیچ‌یک از پاسداران آسیبی وارد نشد.⁽¹⁾

علاوه‌بر این اقدامات، یک بمب صوتی نیز در مقابل ستاد بسیج منطقه 13 تهران منفجر شد و خساراتی به بار آورد.⁽²⁾

در ترورهای امروز در شهرستان‌ها، یک نفر به شهادت رسید و 3 نفر مجروح شدند. همچنین در درگیری نیروهای سپاه با عاملان ترور در اصفهان، یکی از مهاجمان کشته و دیگری زخمی شد.

یکی از نیروهای سپاه پاسداران در خیابان دانشگاه مشهد، هدف حمله یک فرد مسلح به کلت کمری قرار گرفت و براثر اصابت گلوله به شهادت رسید. ضارب سپس با خودرویی که منتظر او بود، از محل حادثه گریخت.⁽³⁾

در اصفهان نیز 2 سرنشین یک موتور مورد سوءظن و تحت تعقیب نیروهای پاسدار قرار گرفتند. این دو نفر حین فرار به‌طرف گیشه کتاب‌فروشی سپاه پاسداران در میدان انقلاب تیراندازی کردند که درنتیجه یک پاسدار و یک روحانی⁽⁴⁾به نام عباسعلی حکمت‌روان مجروح شدند.⁽⁵⁾

در حادثه دیگری در اصفهان، دو موتورسوار مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در خیابان سعادت‌آباد این شهر، یک نارنجک به‌طرف اتومبیل گشت سپاه پرتاب کردند، اما نارنجک عمل نکرد. سپس دو طرف با یکدیگر درگیر شدند که در این درگیری، یکی از مهاجمان کشته و دیگری زخمی شد، اما به هیچ‌یک از پاسداران صدمه‌ای وارد نشد.⁽⁶⁾

در شهر بابل نیز یکی از پاسداران کمیته انقلاب اسلامی در میدان آیت‌الله طالقانی این شهر هدف گلولة مسلسل یک موتورسوار قرار گرفت و از ناحیه پا مجروح شد. ضارب نیز متواری گردید.⁽⁷⁾

در مسجدسلیمان هم براثر انفجار یک بمب ساعتی که افراد وابسته به گروه‌های مسلح در محوطه چمن پارک شهر کار گذاشته بودند، یک روحانی جوان از ناحیه کتف و کمر هدف اصابت ترکش قرار گرفت و مجروح شد. وی که از حوزه علمیه قم برای امر تبلیغ به این شهر اعزام شده بود، طبق روال روزهای گذشته در محوطة چمن پارک مشغول سخنرانی بود که این حادثه روی داد.⁽⁸⁾

1) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص24، 24/5/1360.

4) این روحانی یک هفته بعد از ترور، در بیمارستان به شهادت رسید. (روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2)

5) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2.

6) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص14.

7) روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص13؛ و - سند شماره 54720 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه بابل (ساری) به فرمانده سپاه مرکز و منطقه، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

8) سند شماره 34787 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی مسجدسلیمان، 24/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص24، 24/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، ص19، اهواز - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

براثر انفجار بمب دست‌ساز، منزل یک کارمند در مشهد آتش گرفت، اما اقدامات مشابه در سقز، رودسر و بندر گناوه، تلفات و خساراتی به بار نیاورد. در بهبهان نیز یک بمب قبل از انفجار کشف و خنثی شد.

در مشهد، منزل یک کارمند بازنشسته با چند بمب آتش‌زا به آتش کشیده شد. افراد مهاجم پس از آنکه اطمینان یافتند این منزل خالی است، وارد آنجا شدند و چند بمب آتش‌زا را که چند کپسول گاز کوچک به آن وصل شده بود، به داخل آشپزخانه پرتاب کردند. براثر انفجار بمب، آشپزخانه و وسایل آن به‌کلی سوخت، اما با تلاش مأموران آتش‌نشانی از سرایت آتش به نقاط دیگر خانه جلوگیری شد.⁽¹⁾

همچنین افراد وابسته به گروه‌های مسلح موادی آتش‌زا به‌طرف ساختمان کتابخانه روابط عمومی سپاه پاسداران سقز پرتاب کردند که عمل نکرد و مهاجمان متواری شدند.⁽²⁾

در رودسر نیز در دو اقدام جداگانه، 5 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیمه‌شب، به منزل وابستگان دو تن از شهیدان این شهر بمب آتش‌زا پرتاب کردند که اقدام آنان تلفات و خساراتی به‌همراه نداشت.⁽³⁾

در بندر گناوه نیز یک بمب دست‌ساز به‌طرف ساختمان بسیج پرتاب شد، اما انفجار آن خسارتی ایجاد نکرد.⁽⁴⁾

یک بمب دست‌ساز هم زیر در ورودی منزل یکی از افراد متعهد شهر بهبهان کار گذاشته شده بود که قبل از انفجار، به‌وسیله نیروهای شهربانی کشف و خنثی شد. در بررسی موضوع مشخص شد که عاملان حادثه قصد خرابکاری در منزل حاکم شرع این شهر را داشتند که به‌اشتباه (به‌دلیل تشابه اسمی) بمب را زیر در ورودی منزل این فرد کار گذاشتند.⁽⁵⁾

درپی اجرای دومین مرحله از عملیات "والعادیات"، که 10 ساعت به طول انجامید، 45 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، کومه‌له و سلطنت‌طلبان در تهران کشف شد و 55 نفر؛ ازجمله اعضای چند تیم ترور سازمان مجاهدین خلق، یک گروه از سلطنت‌طلبان و چند نفر از اعضای گروه کومه‌له دستگیر شدند.⁽⁶⁾

یک مقام آگاه سپاه پاسداران در گفت‌وگو با خبرنگاران به جزئیاتی از این عملیات اشاره کرد و گفت: «از این 45 خانه تیمی، 4 تیم ترور سازمان مجاهدین خلق و یک گروه از سلطنت‌طلبان به‌همراه مقادیری اسلحه‌های سبک و سنگین و مهمات پس از چند ساعت

1) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14.

4) سند شماره 42443 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی و اطلاعات سپاه منطقه9 (شیراز) به فرماندهی و اطلاعات مرکز، 28/5/136، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 328428 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 24/5/1360، سند تک‌برگی.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 25/5/1360، صص 21 و 22، تهران - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

تیراندازی دستگیر شدند و سلاح‌های به‌دست‌آمده ضبط گردید.»

این مقام آگاه افزود: «از چهار تیم ترور سازمان منافقین اسناد و مدارک مهمی به دست آمد که حاکی‌از ترورهای آینده شخصیت‌ها و افراد مسئول مملکتی و برادران پاسدار و بسیج و کمیته‌ها و افراد مؤمن به انقلاب و در خط امام است.»

وی گفت: «در اسناد و مدارک به‌دست‌آمده، طرح قتل یک خانواده هشت‌نفری و مؤمن به انقلاب و به قول منافقین مرتد و واجد قتل، کشف گردید. در اسناد آمده است که کلیه اعضای این خانواده هشت‌نفره از کوچک و بزرگ باید کشته شوند. طرح ترور دادستان ساری نیز در میان این اسناد به دست آمد.»

وی خاطرنشان کرد: «درپی کشف 45 خانه تیمی، عده‌ای از اعضای عالی‌رتبه سازمان مجاهدین و سراکیپ‌های گروه بمب‌گذار، پرتاب نارنجک، کوکتل مولوتف و حمله به مراکز سپاه، کمیته‌ها و نهادهای انقلابی دستگیر شدند.»⁽¹⁾

این مقام همچنین افزود: «در این عملیات، 2 مرکز مهم تدارکاتی و مخابراتی سازمان منافقین به دست پاسداران افتاد که از این دو مرکز مقادیر زیادی اسناد و مدارک سری دررابطه‌با واقعه اخیر ایران و مدارک درون‌گروهی و همچنین مقادیر قابل‌توجهی اسلحه، مهمات و نارنجک و سایر وسایل نظامی کشف و ضبط گردید.»⁽²⁾

86 تن از اعضا و هواداران فعال وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که در فعالیت‌های خرابکارانه سازمان شرکت داشتند، در 7 شهر کشور، شناسایی و دستگیر شدند. همچنین 6 خانه تیمی در بیرجند و یاسوج کشف شد و تعدادی سلاح و مدارک مربوط به طرح چند ترور و مقداری مهمات به دست آمد.

به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران بندر انزلی، 3 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق که از عوامل اصلی و فعال در درگیری‌های منطقه آب‌کنار و پره‌سر بندر انزلی بودند، در جنگل‌های این منطقه دستگیر شدند.⁽³⁾

در رشت هم یکی از افراد این سازمان که در بمب‌گذاری دفتر تبلیغات اسلامی شهر دست داشت، درحالی‌که یک بمب دست‌ساز حمل می‌کرد، دستگیر شد.⁽⁴⁾

فرمانده سپاه پاسداران بیرجند هم از کشف 5 خانه تیمی سازمان مجاهدین و دستگیری 10 نفر از افراد این سازمان خبر داد. در میان دستگیرشدگان، عوامل آتش‌سوزی دفتر نمایندگی روزنامه خراسان و چند آتش‌سوزی دیگر و عوامل بمب‌گذاری در منزل دادیار دادسرای انقلاب اسلامی و حاکم شرع بیرجند دیده می‌شوند.⁽⁵⁾

1) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص1.

2) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2.

3) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15.

4) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص4.

5) روزنامه خراسان، 23/5/1360، ص8.

خبرگزاری پارس نیز از مشهد اعلام کرد که با پیگیری نیروهای کمیته انقلاب اسلامی

سبزوار و همکاری گسترده مردم این شهرستان، 40 نفر از عوامل و هواداران سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. از این افراد مقدار فراوانی مواد منفجره، تعدادی بمب آتش‌زا و دست‌ساز و اسناد درون‌گروهی به دست آمد.⁽¹⁾

همچنین نیروهای سپاه با همکاری مردم موفق شدند در 48 ساعت گذشته، 20 تن از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق را در رودسر و حومه آن، درحالی‌که مقدار فراوانی مواد منفجره و تعدادی بمب دست‌ساز و آتش‌زا به‌همراه داشتند، دستگیر کنند.⁽²⁾

در یاسوج نیز 11 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در یک خانه تیمی مشترک دستگیر شدند. از افراد دستگیرشده اسناد و مدارک مربوط به طرح چند بمب‌گذاری - که هفته جاری در شهر انجام شده بود - به دست آمد. همچنین در بازرسی اتومبیل یکی از این افراد، مقداری مواد منفجره، دینامیت و چاشنی و تعدادی نشریات سازمانی کشف شد.⁽³⁾

در پلدختر هم یکی از هواداران سازمان مجاهدین خلق حین توزیع نشریه سازمان دستگیر شد.⁽⁴⁾

یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که داوطلب شرکت در انتخابات مجلس شورای اسلامی از شهرکرد شده بود، در زندان اصفهان اقدام به خودکشی کرد. همچنین 3 تن از افراد این سازمان در شاهرود و بجنورد در مراسم نماز جمعه از عملکرد خود اظهار ندامت کردند.

به گفته فرمانده سپاه شهرکرد، یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق که چند ماه قبل، بعد از حمله به حزب جمهوری اسلامی شهرکرد، همراه چند نفر دیگر دستگیر شده بود، پس از 50 روز بازداشت، با ابراز پشیمانی از عملکرد گذشته‌اش و اعلام اینکه فعالیت‌های قبلی خود را ادامه نخواهد داد، به‌حکم دادسرای انقلاب اسلامی آزاد شد، ولی پس از چند روز، دوباره در یکی از خانه‌های تیمی سازمان در اصفهان دستگیر شد و در بازجویی‌هایش اعتراف کرد که یکی از رابط‌های اصلی تشکیلات اصفهان با مرکز بوده و رهبری بعضی از ترورهای اصفهان را بر عهده داشته است. وی همچنین اقرار کرد که حمله به حزب جمهوری شهرکرد و به‌شهادت‌رساندن یک سرباز از اقدامات این سازمان بوده است. فرمانده سپاه شهرکرد افزود: این شخص پس از اقرار به واردکردن اسلحه و راهنمایی نیروهای سپاه برای کشف تعدادی اسلحه و مقداری مهمات، به‌دلیل تحمل‌نکردن اوضاع اقدام به خودکشی کرده است.⁽⁵⁾

همچنین یکی از هواداران سازمان مجاهدین خلق با معرفی خود به سپاه پاسداران شاهرود، توبه‌نامه‌اش را تسلیم آنها کرد و نیروهای سپاه از اقدام وی استقبال کردند. این فرد سپس در مراسم نماز

1) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15.

2) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 25/5/1360، ص32، ساری - خبرگزاری پارس، 25/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص27، 25/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، صص 26 و 27، یاسوج - خبرگزاری پارس، 24/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص24، 24/5/1360.

4) سند شماره 328428 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

5) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص13.

جمعه حاضر شد و متن نامه‌اش را برای نمازگزاران خواند که با تشویق و حمایت آنان مواجه شد.⁽¹⁾

در بجنورد نیز 2 تن از هواداران سازمان که چندی پیش به‌همراه 6 بمب دست‌ساز دستگیر شده بودند، در جمع نمازگزاران این شهر از عملکرد خود ابراز پشیمانی کردند. حاکم شرع دادگاه نیز باتوجه‌به ندامت آنها حکم محکومیت این افراد را به تحمل 70 ضربه شلاق تقلیل داد.⁽²⁾

درپی ربوده‌شدن یک ناوچه ایرانی در آب‌های اسپانیا، امروز جزئیات بیشتری درباره این حادثه و هویت ربایندگان منتشر شد. ایران نیز هیئتی را برای تحقیق درباره این حادثه به اسپانیا فرستاد و 2 ناوچه دیگر ایران، بندر الجرسیراس اسپانیا را به‌مقصد ایران ترک کردند.

درمورد جزئیات ربوده‌شدن ناوچه تبرزین، خبرهای اولیه حاکی‌از آن بود که 3 ناوچه ایرانی پس از حرکت از بندر شربورگ فرانسه، به آب‌های اسپانیا وارد شدند و بنا به درخواست سفارت جمهوری اسلامی ایران در مادرید اسپانیا و پس از موافقت مقامات اسپانیایی، برای رفع مشکلات فنی ناوچه‌ها و دریافت آب، مواد غذایی و بهداشتی و سوخت، از سوم تا پنجم اوت (14 - 11 مرداد 1360)، در بندر کادیز در جنوب‌غربی این کشور لنگر انداختند.⁽³⁾

پس از ربوده‌شدن ناوچة تبرزین، وزارت امور خارجه اسپانیا اعلام کرد که دو کشتی توپ‌دار دیگر ایران در بندر الجرسیراس اسپانیا، در کنترل نیروی دریایی این کشور هستند.⁽⁴⁾

با اعلام خبر ربوده‌شدن ناوچه تبرزین، علی علوی طباطبایی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار آسوشیتدپرس اعلام کرد که دولت جمهوری اسلامی هیئتی را برای تحقیق دربارة این حادثه به اسپانیا فرستاده است.⁽⁵⁾-⁽⁶⁾

علاوه‌براین، یک هیئت از وزارت امور خارجه اسپانیا و چند نفر از دیپلمات‌های سفارت ایران در مادرید، برای بررسی موضوع به محل پهلوگرفتن دو ناوچه خنجر و نیزه واقع در بندر الجرسیراس رفتند.⁽⁷⁾

همچنین خبرگزاری فرانسه از مادرید گزارش داد: کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران از وزیر امور خارجه اسپانیا به‌دلیل کمک‌های دولت این کشور به دو ناوچه ایرانی - که پس از ربوده‌شدن ناوچه تبرزین در جنوب اسپانیا پهلو گرفته بودند - قدردانی کرده است.⁽⁸⁾

1) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، صص 25 و 26، سمنان - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص4.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، صص 6 و 7، خبرگزاری فرانسه، 23/5/1360.

4) همان، صص 4 و 5، مادرید - رویتر، 23/5/1360.

5) از آنجا که ناوچه تبرزین در آب‌های ساحلی اسپانیا ربوده شد، مسئولان این کشور برای بازپس‌گرفتن آن تلاش بسیاری کردند، چون این کشور مانند سایر کشورها مسئولیت حفاظت از آب‌های ساحلی خود را بر عهده داشت. (اکبر هاشمی‌رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص199)

6) همان، ص12، بیروت - آسوشیتدپرس، 23/5/1360.

7) همان، ص11، مادرید - یونایتدپرس، 23/5/1360.

8) همان، ص12، الجرسیراس - فرانسه، 23/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص8، مادرید - فرانسه، 24/5/1360.

از سوی دیگر، اغلب خبرگزاری‌ها درباره هویت ربایندگان این ناوچه ایرانی از گروهی با

عنوان "ارتش آزادی‌بخش ایران" (آزادگان) به فرماندهی کمال حبیب‌اللهی (آخرین فرمانده نیروی دریایی ارتش در حکومت پهلوی) نام بردند.⁽¹⁾

رادیو اسرائیل نیز اعلام کرد: تیمسار ارتشبد بهرام آریانا رئیس ستاد مشترک حکومت سابق ایران در اعلامیه‌ای که در ترکیه صادر و در پاریس منتشر شد، همکاری گروه آزادگان ایران با دریاسالار کمال حبیب‌اللهی را تأیید کرد.⁽²⁾

در این اعلامیه ادعا شده است که خدمه ناوچه در ربودن کشتی با ربایندگان همکاری داشته‌اند و حتی رادیو اسرائیل به نقل از رادیویی با گرایش‌های سلطنت‌طلبانه اعلام کرده است که بین ناخدای ناوچه و فرمانده مهاجمان در گذشته تماس‌هایی برقرار بوده است و ربایندگان با همکاری خدمه ناوچه وارد آن شده‌اند و خدمه ناوچه از کماندوهای مهاجم استقبال کرده‌اند و سپس همه خدمه به آنها پیوسته‌اند.⁽³⁾

خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از افراد نزدیک به نیروی دریایی اسپانیا مدعی شده است: اگر کارکنان ناوچه مایل بودند می‌توانستند از یدک‌کش مهاجمان فاصله بگیرند.⁽⁴⁾

ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی ایران نیز از وجود قرائنی مبنی‌بر احتمال همکاری 2 تا 3 نفر از سرنشینان ناوچه با ربایندگان خبر داد و گفت: ربایندگان احتمالاً ازطریق این افراد از محل سوخت‌گیری و مسیر حرکت ناوچه‌ها به‌سوی ایران باخبر شده‌اند.⁽⁵⁾-⁽⁶⁾

در ادامه اخبار مربوط به ربوده‌شدن ناوچه تبرزین، وزارت امور خارجة اسپانیا در اطلاعیه‌ای به نقل از هواپیماهای تجسسی نیروی هوایی خود اعلام کرده است که ناوچة ربوده‌شده با سرعت به‌سمت بندر طنجه در مراکش درحال حرکت است.⁽⁷⁾

ساعاتی بعد نیز یک مقام نیروی دریایی اسپانیا گفت که متقاعد شده است این ناوچه در بندر طنجه پهلو گرفته است، اما دولت مراکش این خبر را تکذیب کرد.⁽⁸⁾

خبرگزاری رویتر نیز اعلام کرد: یک سخنگوی گروه آزادگان ادعا کرد که مذاکرات با مقامات محلی مراکش درباره اجازه ورود این سه قایق تندرو به بندر مراکش ادامه دارد.⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، صص 4 و 5، مادرید - رویتر، 23/5/1360.

2) هرچند رسانه‌های خارجی از حبیب‌اللّهی و آریانا به‌عنوان رهبران گروه آزادگان نام می‌برند، اما خبرگزاری فرانسه اعلام کرد که فرمانده اصلی این سازمان، دریادار حبیب‌اللهی آخرین فرمانده نیروی دریایی شاه است. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، صص 13 و 14، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 23/5/1360)

3) همان، صص 9 و 10 ضمیمه.

4) همان، صص 8 و 13، الجرسیراس- خبرگزاری فرانسه، 23/5/1360.

5) آقای هاشمی رفسنجانی در یادداشت‌های شخصی خود در روز جاری همدستی و همکاری چند تن از کارکنان ناوچه با ربایندگان را تأیید کرده است. (اکبر هاشمی رفسنجانی، پیشین، ص199)

6) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص16.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، صص 3 و 4 ضمیمه، رادیو لندن، 23/5/1360.

8) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص4.

9) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 147، 24/5/1360، ص11، پاریس - رویتر، 23/5/1360.

آخرین خبرهای روز جاری نیز حاکی‌از آن بود که مقامات اسپانیایی به دو ناوچه‌ای که در

بندر الجرسیراس پهلو گرفته بودند، اجازه دادند که این بندر را ترک کنند. بدین‌ترتیب، دو ناوچة خنجر و نیزه در ساعت 12:30 به وقت جی.ام.تی. (ساعت 17:00 به وقت تهران)، درحالی‌که یک بالگرد نیروی دریایی آنان را تا قلمرو آب‌های اسپانیا اسکورت می‌کرد، این بندر را به مقصد ایران ترک کردند.⁽¹⁾

درپی معرفی کابینه محمدجواد باهنر، شکل‌گیری دولت و یکدست‌شدن بدنه اجرایی و مدیریتی کشور، آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران به بررسی چگونگی شکل‌گیری اولین دولت جمهوری اسلامی و دولت‌های بعد از آن پرداخت و با اشاره به تشکیل دولت ائتلافی موقت با حضور همه جریان‌هایی که در ماه‌های منتهی به پیروزی انقلاب، رهبری امام را پذیرفته و با ایشان در پاریس بیعت کرده بودند، حضور افراد وابسته به گروه‌های سیاسی مخالف جمهوری اسلامی در رده‌های پایین‌تر از سطح وزیران را ناشی‌از "حضورنداشتن افراد متعهد و معتقد به انقلاب و اسلام"، "نبودن فرصت"، "وضعیت خاص انقلابی حاکم در آن دوران" و "بی‌تجربگی" دانست و بر نقش نیروهای انقلابی در تشکیل نهادهایی مانند دادگاه‌های انقلاب، جهاد سازندگی، کمیته و سپاه پاسداران تأکید کرد.

وی سپس درباره به‌وجودآمدن نهادهای انقلاب تا دوره تشکیل کابینه دولت دوم (دولت محمدعلی رجایی) گفت: «وزیر دادگستری جریان انقلاب را نمی‌کشید و به همین دلیل دادگاه‌های انقلاب ایجاد شد. مجریان سازنده نمی‌توانستند بسازند، جهاد سازندگی درست شد. مسئولان امنیت کشور نمی‌توانستند امنیت را ایجاد کنند، کمیته‌ها و سپاه ایجاد شد و هرجا که نقص مجریان روشن می‌شد، ملت با همان خاصیت انقلابی خودش وارد میدان می‌شد و آنجا را قبضه می‌کرد. پس مجموعه بازهم خط امام را داشت، ولی پشت در و به‌عنوان ارگان‌های انقلابی، طولی نکشید که مشخص شد تجربه، تجربه موفقی نیست و مردم دیدند که جریان حاکم نمی‌تواند جریان انقلاب را به دوش بکشد و پس‌ازآن - همان‌طورکه همه می‌دانند - مرحله واسط پیش آمد، درگیری‌ها پیش آمد و حذف‌ها آسان انجام نمی‌شد و هریک از این عناصر که کنار گذاشته می‌شدند، مقاومت و کارشکنی می‌کردند و این جریان حرکت طبیعی توده انقلابی و ملی مردم به‌طرف هماهنگی‌کردن مسئولیت‌ها و قبضه‌کردن جریانات و حذف جریانات باطل را آغاز کرد و همه‌جا را زیر نفوذ خود گرفت تا آمد به اینجا که امروز ما شاهد معرفی کابینه‌ای هستیم که منبعث از توده مردم و خط امام و مسلمانان متعهد است.

1) همان، ص12، الجرسیراس - خبرگزاری فرانسه، 23/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص8، مادرید - خبرگزاری فرانسه، 24/5/1360.

رئیس‌جمهور، دولت، مجلس، شورای نگهبان، شورای‌عالی قضایی و پست‌های کلیدی

ارگان‌های انقلابی ما، همگی تقریباً هم‌جهت شدند و یک حرکت سالم و طبیعی پابرجا و دوام‌دار ایجاد شد که از این به بعد، با خیال راحت ما می‌توانیم مسئولیت‌های کشور را در جای خودش، با افراد صالح خودش به انتخاب طبیعی و اصلح ببینیم.»⁽¹⁾

پس از گذشت حدود دو هفته از فرار بنی‌صدر و رجوی به فرانسه، رابطه آنان با یکدیگر همچنان مورد توجه جریان‌های سیاسی، روزنامه‌ها و افراد گوناگون در خارج کشور است. این محافل سیاسی و رسانه‌ای ازسویی، بنی‌صدر را به‌دلیل جایگاه و موقعیت اجتماعی و سیاسی‌اش پشتوانه و محل اتکای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) می‌دانستند⁽²⁾و از سوی دیگر، وی را فاقد توان تشکیلاتی لازم و نیازمند به سازمان برای دستیابی مجدد به قدرت می‌پنداشتند؛ باوجوداین، موازنة قدرت این دو را به‌دلایل متعددی به نفع سازمان تحلیل می‌کردند.

نشریه نوول آبزرواتور (چاپ فرانسه) دراین‌باره نوشته است: «رجوی به بنی‌صدر، که دارای حقانیت سیاسی می‌باشد، نیاز دارد، اما بنی‌صدر بدون رجوی فقط یک اسم قابل‌احترام و بی‌قدرت است. رئیس‌جمهور مخلوع این را می‌داند و تأسف خود را مخفی نمی‌کند. او [که] با بی‌میلی و طبق پیشنهادات ضروری مجاهدین، ایران را ترک کرد، هنوز هم مطمئن نیست که عملش کار بجایی بوده است، زیرا فرانسه او را از استفاده وسایل ارتباط جمعی که وی در نظر داشت از آن به‌عنوان کاتالیزور خود استفاده نماید، بازمی‌دارد.»⁽³⁾

1) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص6.

2) ازنظر غربی‌ها این سازمان توان تشکیلاتی بسیاری داشت، اما این توانمندی در محافل سیاسی غربی چندان شناخته‌شده نبود.

3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 83، 24/6/1360، صص 27 و 28، به نقل از نوول آبزرواتور فرانسه، 17 تا 23 مرداد.

روزشمار جنگ شنبه 24 مرداد 1360 14 شوال 1401 15 اوت 1981

درپی ابراز گلایة امام خمینی از رکود در جبهه‌های جنگ در جلسه شورای‌عالی دفاع⁽¹⁾و تعهد اعضای شورا مبنی‌بر ارائه طرح‌های زمان‌بندی‌شده برای ایجاد تحرک بیشتر در جبهه‌ها و بیرون‌راندن دشمن از زمین‌های اشغالی ایران، صبح امروز جلسه دیگری در جماران تشکیل و درمورد عملیات‌های آینده نیروهای مسلح ایران و خارج‌کردن جبهه‌های جنگ از حالت رکود تصمیم‌گیری شد.

آقای هاشمی رفسنجانی در یادداشت‌های خود درباره این جلسه نوشته است: «صبح با [اعضای] شورای‌عالی دفاع و فرماندهان نظامی، خدمت امام قرار داشتیم که درباره آینده جنگ و تحرک جبهه‌ها تصمیم بگیریم. امام ابتدا از فرار [هواپیمای] فرند شیب و ناوچه پرسیدند. معلوم شد هواپیما برگشته و دو نفر خلبان مانده‌اند. امام دستور دادند که مراقبت بیشتر شود و افراد ناپاک تصفیه شوند که این‌گونه حوادث - که حیثیت ما را مخدوش می‌کند - پیش نیاید. درمورد جنگ فرمودند جبهه‌ها را متحرک کنند. تیمسار ظهیرنژاد فرمانده نیروی زمینی احتیاط بیش‌ازحد نشان می‌داد و بیشتر تمایل به عدم حرکت‌های سریع داشت. اصولاً فرماندهان کلاسیک نظامی به شیوه‌های مطمئن‌تر و حساب‌شده‌تر تمایل دارند و سپاهیان به شیوه‌های انقلابی و سریع و ضربتی؛ ولی اکثریت خواهان حرکت سریع بودیم و ادامه وضع موجود را به صلاح نمی‌دانستیم. جنگ فرسایشی شده و دشمن انقلاب همین را می‌خواهد؛ هم برای ما و هم برای عراق. در خاتمه، تصمیم گرفته شد که به همین زودی، در دو جبهه کاری شود. زمان هم تعیین شد، باید تعقیب کنیم.»⁽²⁾-⁽³⁾

1) این جلسه، پنجشنبه 22 مرداد 1360 در حضور امام خمینی در جماران تشکیل شد. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص198)

2) آقای هاشمی درباره جلسه دو روز گذشته نیز نوشته است: «با شورای‌عالی دفاع به خدمت امام رسیدیم. امام گله داشتند که سریعاً عمل نمی‌کنند و جبهه‌ها را راکد گذاشته‌اند. تیمسار [ولی‌الله] فلاحی گزارشی از وضع نیروهای مهاجم و جبهه‌ها و تدبیری برای حرکت در جنگ [ارائه] داد و بحث‌های زیادی [انجام] شد. قرار شد با شرکت فرمانده نیروی زمینی تیمسار ظهیرنژاد، روز شنبه، طرح‌های زمان‌بندی‌شده برای اخراج دشمن و تحرک جبهه‌ها در محضر امام تصویب شود و فرماندهانی که آمادگی عملی ندارند، کنار بروند.» (همان)

3) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص200.

نیروهای خودی با اجرای چند عملیات تلفات و خساراتی به یگان‌های ارتش عراق وارد کردند.

نیروهای سپاه پاسداران دهلران در عملیاتی به داخل خاک عراق نفوذ کرده، چند دستگاه ماشین‌های راه‌سازی عراق را بین پاسگاه خزینه و چنار واقع در منطقه مقابل چیلات دهلران با دینامیت منفجر کردند. این نیروها یکی از جاده‌های این منطقه را نیز مین‌گذاری کردند که یک خودرو حامل نیروهای عراقی و یک تانکر همراه آنان براثر انفجار مین منهدم شد و تعدادی نظامی عراقی کشته شدند.⁽¹⁾

نیروهای خودی در دو اقدام جداگانه دیگر نیز با به‌کارگیری آتش توپ و ادوات نظامی در جبهه‌ها، خساراتی به نیروهای عراقی وارد کردند. در اولین اقدام، براثر آتش خمپاره‌اندازهای نیروهای سپاه پاسداران گیلان‌غرب در جبهه روزین، 2 سنگر گروهی، یک سنگر تک‌تیرانداز و یک انبار مهمات عراق منهدم شد.⁽²⁾

در اقدام بعدی، براثر آتش توپ‌های 155 میلی‌متری خودی روی مواضع ارتش عراق در سمت چپ پاسگاه هلاله در میمک، 2 توپ 75 میلی‌متری نیروهای عراقی منهدم شد و حدود 15 نفر از آنان کشته یا زخمی شدند.⁽³⁾

در حمله پیشمرگان اتحادیه میهنی کردستان عراق به محل تجمع نیروهای عراقی در استان سلیمانیه عراق و براثر مین‌گذاری نیروهای این اتحادیه در جاده سیدصادق، تعدادی از عراقی‌ها کشته یا زخمی شدند. از پیشمرگان نیز 4 نفر شهید و 8 نفر زخمی شدند.

به گزارش ستاد مشترک ارتش، براثر برخورد یک خودرو فرماندهی عراقی با تعدادی مین ضدتانک که پیشمرگان مسلمان کرد در مسیر جاده سیدصادق عراق کار گذاشته بودند، همه سرنشینان این خودرو کشته یا زخمی شدند.⁽⁴⁾

همچنین اتحادیه میهنی کردستان عراق با صدور اطلاعیه‌ای - که خبرگزاری پارس آن را منتشر کرد - اعلام کرد که در 10 روز گذشته، نیروهای این اتحادیه چندین بار به محل تجمع نیروهای عراقی در محله شیخ‌عباس، قادرآباد و جاده ابراهیم پاشای شهر سلیمانیه عراق و روستاهای کانی‌بردین، ولوبلاغ، قازان و کانی‌پان در اطراف این شهر حمله کرده، با استفاده از آر.پی.جی7، توپ و سلاح سبک، 31 نفر از نیروهای ارتش عراق را از بین برده‌اند.

نیروهای این اتحادیه در نبرد دیگری در شهر قره‌داغ، با ایجاد کمین در مسیر نیروهای عراقی و درگیری با آنان، 2 خودرو آنان را منهدم کردند و تعدادی از آنها را به هلاکت رساندند.

در این عملیات، 4 نفر از نیروهای اتحادیه میهنی کردستان عراق شهید و 8 نفر مجروح شدند.⁽⁵⁾

1) سند شماره 319431 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی دهلران به فرماندهی ایلام، 25/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 54798 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص23.

3) سند شماره 168890 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران غرب (اطلاعات عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات عملیات)، 26/5/1360، ص3.

4) سند شماره 169026 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

کمک‌ها و هدایای نقدی و غیرنقدی مردم، کارمندان اداره‌ها و نهادهای خصوصی و دولتی به جبهه‌ها همچنان ادامه دارد. بنیاد امور جنگ‌زدگان با انتشار اطلاعیه‌ای بخشی از این کمک‌ها را چنین اعلام کرد:

D423

«ازسوی جهاد سازندگی نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران ضمن اهدای چندین کلام‌الله مجید، مفاتیح‌الجنان و رساله امام خمینی به رزمندگان اسلام در جبهه‌ها، مقادیر معتنابهی مواد غذایی، دارویی، وسایل مختلف آشپزخانه، موتورسیکلت، موتور، آمبولانس، کلمن، یخدان به انضمام مبلغ 700.000 ریال به ایلام، آبادان و کرمانشاه ارسال شده [است]. ضمناً یک کامیون حامل نان لواش، لباس، کلمن به ایلام و یک کامیون لوازم آشپزخانه به پایگاه امیدیه و یک تریلر کانتینردار، چادر نظامی، چای، میز و صندلی به آبادان فرستاده [شده] است.»

در ادامه این اطلاعیه اضافه شده است: «پرسنل نیروی هوایی نقش فعالی در خدمت به جنگ‌زدگان مخصوصاً در منطقه ایلام داشته‌اند. ضمناً کارکنان اداره کشاورزی شهرستان سلمان مبلغ 27.750 ریال به حساب مخصوص جنگ‌زدگان واریز کردند.

ضمناً ازسوی مردم قزوین، 6 کامیون حامل میوه، ابزار مکانیکی، پمپ آب، وسایل آشپزخانه، اجاق گاز و کپسول به پادگان ابوذر و سوسنگرد ارسال شده است.»⁽¹⁾

انجمن اسلامی کارکنان بانک ملی ایران شعبه بازار تهران هم اعلام کرد: «از ابتدای جنگ تحمیلی عراق با ایران، این انجمن بنا به وظیفه شرعی خود

1) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص3.

حدود 40 کامیون و تریلر اجناس گوناگون به‌همراه یک نفر به نمایندگی از انجمن به جبهه‌ها فرستاد. همچنین حدود 2 میلیون و 500 هزار ریال پول نقد (حاصل فروش طلا) و مبلغ 40 میلیون تومان چک به حساب‌های هلال‌احمر، نخست‌وزیری، ریاست‌جمهوری و... واریز شد.»⁽¹⁾

به گزارش روزنامه اطلاعات، یک مجله مصری به نام روز الیوسف مطلبی درباره مجبور‌کردن کارگران مصری شاغل در عراق به شرکت در جنگ علیه ایران و توسعه قراردادهای تسلیحاتی دو کشور به‌ویژه پس از آغاز جنگ ایران و عراق، درج کرده است. در بخشی از این مطلب آمده است:

«مقامات عراقی هزاران کارگر مصری را مجبور به پیوستن به نیروهای مسلح عراق جهت شرکت در جنگ علیه ایران کردند.

براساس اطلاعات رسیده از منابع موثق، رژیم عراق با کارخانجات صنایع نظامی عربی مصر قرارداد خرید تولیدات صنایع نظامی را به امضا رسانده و اینک، این کارخانجات تمام تولیدات خود [اعم] از قطعات یدکی و ذخیره نظامی و اسلحه [هایشان] را به ارتش عراق تحویل می‌دهند. این کارخانجات پس از انعقاد قرارداد کمپ دیوید، عملاً هیچ تولیدی نداشتند، زیرا کشورهای مصر، پادشاهی عربستان سعودی و قطر، سهام‌داران این کارخانجات بودند و پس از قرارداد کمپ دیوید، کشورهای عربستان و قطر قراردادهای خود را با مصر لغو کرده‌اند.

پس از برقراری صلح میان رژیم مصر و اسرائیل، این کارخانجات دیگر تولیدی نداشتند و در آستانه ورشکستگی بودند که عراق با پرداخت میلیون‌ها دلار، کارخانجات را فعال کرد.»

در ادامه این گزارش آمده است: «از یک ماه پیش، هیئتی مرکب از کارشناسان وزارت راه‌وترابری عراق به مصر رفته و 50 هزار راننده و مکانیک مصری را استخدام کرده‌اند. آنها لیستی از افراد مصری همراه داشتند و مکلف بودند به هر صورت که باشد آنها را استخدام نمایند و این افراد احتمالاً مزدورانی هستند که بعد از طی آموزش‌های نظامی، در جنگ علیه ایران از آنها استفاده خواهد شد.»

براساس این گزارش، مجله روز الیوسف به نقل از معاون نخست‌وزیر عراق اعلام کرده است که هزاران کارگر مصری مقیم عراق با نیروهای مشترک ارتش عراق علیه ایران وارد جنگ شده‌اند.⁽²⁾

در عملیات‌های کمین افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در شمال‌غرب کشور، 5 نفر شهید، 5 نفر مجروح و چند نفر نیز اسیر شدند.

افراد ضدانقلاب امروز اتومبیل حامل نیروهای جهاد سازندگی را که از کامیاران عازم

1) روزنامه کیهان، 22/5/1360، ص15.

2) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص15.

کرمانشاه بود، در حوالی کامیاران، با آر.پی.جی7 هدف قرار دادند. در این حادثه، یکی از نیروهای جهاد به نام پژوهنده به شهادت رسید.⁽¹⁾

در همین محور، افراد مسلح غیرقانونی در اقدام دیگری به یک جیپ لندرور شرکت مخابرات حمله کردند و یک نفر را به شهادت رسانده و چند تن دیگر را اسیر کردند.⁽²⁾

در گردنه اَویز کامیاران نیز افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی اتومبیل حامل غذای نیروهای سپاه پاسداران را با خمپاره هدف قرار دادند که براثر آن، 3 پاسدار به شهادت رسیدند و 5 نفر مجروح شدند.⁽³⁾

افراد حزب دمکرات کردستان به ارتفاع 2600 منطقه پاوه که 32 نفر از افراد بومی بسیج از آنجا محافظت می‌کردند حمله و این ارتفاع را تصرف کردند، اما نیروهای خودی بی‌درنگ در یک ضدحمله که محمدابراهیم همت فرمانده سپاه پاوه نیز در آن شرکت داشت، این ارتفاع را بار دیگر تصرف کردند. در این حمله 2 نفر از مهاجمان کشته و 2 نفر مجروح شدند. از نیروهای سپاه پاوه نیز 2 نفر زخمی شدند و یکی از افراد بومی بسیج اسیر شد.⁽⁴⁾

پاسداران غرب (اطلاعات عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات عملیات)، 26/5/1360، ص4.

در گزارش دیگری از این درگیری اعلام شده است که 3 نفر از نیروهای خودی زخمی و 5 نفر از افراد بومی بسیج نیز مفقودالاثر شده‌اند.⁽⁵⁾

یک تیم ترور وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران در محله آقازمان شهر سنندج، با مسلسل یوزی به‌سوی روحانی مسجد محل تیراندازی و وی را ترور کردند.⁽⁶⁾

در جریان این تیراندازی، ملاصالح خسروی روحانی این مسجد و فرزندش محمد خسروی که از اعضای پیشمرگان مسلمان کرد بودند، به شهادت رسیدند و 3 نفر دیگر؛ ازجمله فرزند دیگر ملاصالح و یک کارمند سازمان اوقاف مجروح شدند. افراد ضارب نیز گریختند.⁽⁷⁾

پس از این حادثه، رادیو صدای کردستان وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران، مسئولیت این ترور را به عهده گرفت⁽⁸⁾

در درگیری میان عناصر حزب دمکرات کردستان و نیروهای سپاه در مهاباد، دو طرف متحمل تلفاتی شدند. همچنین در اقدامی بی‌سابقه یکی از افراد ضدانقلاب ترور شد. حمله افراد مسلح غیرقانونی به مقر پیشمرگان مسلمان کرد در سقز نیز تلفات و خساراتی نداشت.

امروز در چند نقطه از شهر مهاباد؛ ازجمله در محل ساختمان هلال‌احمر و مقر سپاه

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 151، 27/5/1360، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 27/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص4.

2) سند شماره 54715 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 26/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 57688 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 25/5/1360، ص1.

3) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص13.

4) سند شماره 168891 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران غرب کشور (اطلاعات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات)، 26/5/1360، سندتک‌برگی؛ و - سند شماره 57691 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 25/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 168990 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه

5) سند شماره 168891 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص2.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص26، 25/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 339509 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، ص7 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 27/5/1360.

پاسداران در مرکز صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، افراد حزب دمکرات کردستان و نیروهای سپاه با یکدیگر درگیر شدند. در این درگیری‌ها که بین ساعت 19 تا 20:30 رخ داد، یکی از نیروهای سپاه به نام رسول ملکی اعزامی از شبستر به شهادت رسید و 3 نفر دیگر مجروح شدند. از مهاجمان نیز 3 نفر کشته یا زخمی شدند.⁽¹⁾

در ساعت 11:30 نیز در میدان آرد این شهر، در اقدامی بی‌سابقه، یکی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی ترور و پس از آن اطلاعیه‌ای با امضای "سازمان وحدت اسلامی" پخش شد. در این اطلاعیه، رهبران حزب دمکرات کردستان (قاسملو) و خبات (عزالدین حسینی) محکوم شده بودند.⁽²⁾

در سقز نیز مقر پیشمرگان مسلمان کرد هدف حمله افراد مسلح ضدانقلاب قرار گرفت که با آتش متقابل نیروهای سپاه و پیشمرگان، مهاجمان متواری شدند. در این حمله آسیبی به افراد و مقر پیشمرگان کرد وارد نشد.⁽³⁾

امروز 7 روستای بخش سروآباد مریوان، یک روستا در شرق جاده میاندوآب - بوکان و چند روستای اطراف سردشت پاک‌سازی شد و طی آن تعدادی از افراد گروه‌های مسلح معارض کشته و 9 نفر دستگیر شدند. همچنین در درگیری میان نیروهای خودی و افراد ضدانقلاب در جنوب‌غربی سنندج، 5 نفر از مهاجمان کشته شدند. در درگیری در میاندوآب نیز افراد مسلح حین فرار، علوفه روستائیان را آتش زدند.

نیروهای مشترک سپاه پاسداران مریوان با همکاری پیشمرگان مسلمان کرد، روستاهای تازه‌آباد، احمدآباد، محمودآباد، درود و ترخان‌آباد و 2 روستای بخش سروآباد در جنوب‌شرقی شهرستان مریوان را پاک‌سازی کردند.⁽⁴⁾

در این عملیات که حدود 24 ساعت به‌طور متوالی طول کشید، پایگاه‌های گروه‌های کومه‌له، رستگاری و حزب دمکرات در این روستاها؛ به‌ویژه در بخش مرکزی سروآباد، سقوط کرد و افراد این گروه‌ها ضمن متحمل‌شدن تلفات بسیاری متواری شدند.⁽⁵⁾

در عملیات پاک‌سازی روستای اوزون قشلاق کوچه‌لو در 10 کیلومتری شرق جاده میاندوآب - بوکان و چند روستای اطراف سردشت نیز 10 نفر از نیروهای گروه‌های مسلح غیرقانونی که با یک مینی‌بوس درحال فرار بودند، کشته و 9 نفر دیگر دستگیر شدند.⁽⁶⁾

همچنین در درگیری بین نیروهای خودی متشکل از نیروهای سپاه پاسداران و پیشمرگان مسلمان کرد با افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در روستای کیلانه در جنوب‌شرقی سنندج، براثر آتش نیروهای خودی 5 نفر از این افراد کشته شدند.⁽⁷⁾

در درگیری دیگری بین نیروهای سپاه پاسداران و ارتش با افراد مسلح ضدانقلاب در

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، صص 2 و 31، ارومیه - خبرگزاری پارس، 25/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 25/5/1360، ص31، ارومیه - خبرگزاری پارس، 25/5/1360؛ و - سند شماره 57905 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه مهاباد به فرماندهی سپاه مرکز، 24/5/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 051886 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه پاسداران به مرکز فرماندهی، 5/6/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 25/5/1360، ص30، سنندج - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

4) همان.

5) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص5؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص4؛ و - سند شماره 168988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سنندج به اطلاعات ستاد غرب، 25/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 54717 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 26/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص31، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص26، 24/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص1.

7) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص2.

تپه‌های ساری قمیش و سوگلی تپه شهرستان میاندوآب نیز تلفاتی به مهاجمان وارد شد و این افراد حین فرار، 37 هزار بند یونجه متعلق به روستائیان سوگلی تپه را آتش زدند. در این عملیات به نیروهای خودی آسیبی نرسید.⁽¹⁾

عناصر مسلح ضدانقلاب در جاده میاندوآب - سنندج، با بستن جاده برای مسافران مزاحمت ایجاد کردند، در قله‌های اطراف سنندج آتش افروختند و در اطراف مقر سپاه سنندج با نیروهای سپاه درگیر شدند. امروز همچنین 3 نفر از افراد وابسته به حزب دمکرات در پاوه تسلیم نیروهای خودی شدند.

تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی ضمن بستن جاده میاندوآب - صائین‌دژ در نزدیکی روستای کشاورز از توابع میاندوآب، خودروهای عبوری از این جاده را متوقف و برای مسافران مزاحمت ایجاد کردند که با حضور نیروهای ژاندارمری در محل، این افراد متواری شدند.

نیروهای خودی پس از آزادسازی جاده، 2 اتومبیلی را که قبلاً مهاجمان سرقت کرده بودند به صاحبانشان برگرداندند. در این عملیات به کسی آسیب نرسید.⁽²⁾

در اقدامی دیگر، افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان در آستانه سالگرد تأسیس حزب،⁽³⁾اقدام به افروختن آتش در قله‌های اطراف سنندج کردند. هم‌زمان با این آتش‌افروزی، چند درگیری در اطراف مقر سپاه سنندج و یکی دیگر از مقرهای سپاه پاسداران واقع در محله حاجی‌آباد در اطراف سنندج رخ داد که با تیراندازی متقابل نیروهای سپاه، مهاجمان متواری شدند.⁽⁴⁾

امروز همچنین 2 نفر از افراد حزب دمکرات کردستان خود را به سپاه پاسداران در منطقه نوسود در شمال پاوه معرفی و امان‌نامه دریافت کردند. یکی دیگر از افراد این حزب نیز خود را به نیروهای سپاه پاسداران باینگان در جنوب‌غربی پاوه معرفی و با تحویل یک اسلحه و فشنگ‌های مربوط به آن، امان‌نامه دریافت کرد.⁽⁵⁾

سوءقصد به رئیس دیوان‌عالی کشور امروز ناکام ماند و در سایر ترورها و اقدامات افراد ضدانقلاب در تهران، 2 نفر مجروح شدند. شماری از مهاجمان نیز با تلاش مأموران و مردم دستگیر شدند.

امروز، دو موتورسوار مسلح به‌قصد ترور آیت‌الله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی رئیس دیوان‌عالی کشور، یک نارنجک جنگی به‌سمت منزل وی پرتاب کردند که این نارنجک عمل

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص31، ارومیه - خبرگزاری پارس، 25/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 151، 27/5/1360، ص23، ارومیه - خبرگزاری پارس، 27/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 25/5/1360، صص 30 و 31، ارومیه - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

3) تاریخ تأسیس حزب دمکرات 25 مرداد 1324 است.

4) سند شماره 54717 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 150، 26/5/1360، ص29، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 26/5/1360.

نکرد. مهاجمان بلافاصله به‌سوی مأموران مستقر در این محل تیراندازی کردند که با تیراندازی متقابل آنها ناچار به فرار شدند، ولی مأموران به تعقیب آنان پرداختند و با کمک مردم یکی از مهاجمان دستگیر و خلع سلاح شد. این حادثه خسارت جانی و مالی نداشت.⁽¹⁾

سرنشینان یک اتومبیل بی.ام.و. نیز یک پاسدار را در خیابان محمودیه تهران هدف حمله قرار دادند و متواری شدند. در این حادثه این پاسدار مجروح شد.⁽²⁾

دو حادثه مشابه دیگر نیز در تهران رخ داد که در یکی از آنها سرنشینان یک اتومبیل با استفاده از اسلحه ژ3 و نارنجک به‌طرف نیروهای کمیته منطقه 2 تهران حمله کردند که این اقدام به مجروح‌شدن یک نفر انجامید. در این حادثه یک موتورسیکلت نیز آتش گرفت.⁽³⁾

در اقدام دیگری، سرنشینان مسلح یک خودرو، راننده یک واحد گشتی کمیته انقلاب اسلامی را ترور و سپس به‌سمت مقر کمیته منطقه 7 تهران تیراندازی کردند و متواری شدند. نیروهای کمیته با تعقیب مهاجمان، این خودرو را متوقف و سرنشینان آن را دستگیر کردند.⁽⁴⁾

علاوه‌بر این اقدامات، چند تن از نیروهای وابسته به سازمان مجاهدین خلق به ساختمان ستاد 5 کمیته انقلاب اسلامی منطقه 12 تهران حمله کردند که با تیراندازی متقابل نیروهای کمیته، مهاجمان با برجاگذاشتن یک اسلحه ژ3 متواری شدند.⁽⁵⁾

در حادثه‌ای دیگر سرنشینان یک اتومبیل لندرور در خیابان 45 متری رسالت، 2 مأمور شهربانی که حفاظت پمپ بنزین منطقه را بر عهده داشتند خلع سلاح کردند. در این حادثه 2 اسلحه و یک بی‌سیم به دست این افراد افتاد.⁽⁶⁾

امروز همچنین 3 تن از فعالان سازمان مجاهدین خلق که تعدادی بمب دست‌ساز به‌همراه داشتند، با همکاری فعال مردم و تلاش نیروهای بسیج سپاه پاسداران در خیابان‌های هاشمی و آریاشهر تهران دستگیر شدند. از منزل یکی از این افراد مقدار فراوانی چاشنی انفجاری، مواد مخدر و یک دوربین قوی متعلق به یک نفربر ارتشی که قادر به شناسایی مسافت‌های دور است، به دست آمد.⁽⁷⁾

در ترورهای انجام‌شده به‌دست افراد ضدانقلاب در 4 شهر شمالی کشور، 8 نفر به شهادت رسیدند و 7 تن مجروح شدند. 3 تن از ضاربان نیز دستگیر شدند.

افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 5 نفر از نیروهای بسیج را که از جبهه‌های جنگ عازم شمال کشور بودند، در 3 کیلومتری آمل (جاده هراز) به گلوله بستند که براثر اصابت گلوله، یکی از آنان به نام علی سلیمانی به شهادت رسید⁽⁸⁾و 4 نفر دیگر مجروح شدند.⁽⁹⁾

در اقدامی دیگر، افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب با مسلسل به‌سوی چند نفر از نیروهای سپاه و جهاد سازندگی شهر آمل تیراندازی کردند که در این حادثه رضا طاهری به شهادت رسید و 2 پاسدار مجروح شدند.⁽¹⁰⁾

1) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص15.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

3) همان.

4) همان، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

5) همان.

6) همان، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 150، 26/5/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 26/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص2.

8) خبرگزاری پارس نام شهید را احمد سقفی اعلام کرد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص32، ساری - خبرگزاری پارس، 25/5/1360)

9) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص11؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص27، 25/5/1360.

10) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14.

در بابل نیز 2 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق، حجت‌الاسلام توحیدی یکی از روحانیون این شهر را در خیابان دکتر علی شریعتی هنگام سبقت‌گرفتن از اتومبیل حامل وی با مسلسل هدف قرار داده و به شهادت رساندند و سپس متواری شدند.⁽¹⁾به مناسبت شهادت این روحانی بازار بابل تعطیل شد.⁽²⁾

در همین شهر، یک عضو بسیج سپاه پاسداران به نام وحید بابایی با چند نفر دیگر درحال گشت‌زنی شبانه بود که در محدوده خیابان هفت تن بابل با شلیک گلوله کلت یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق به شهادت رسید. ضارب با همکاری مردم دستگیر و به نیروهای سپاه پاسداران تحویل داده شد.⁽³⁾

نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص5.

در ساری نیز یکی از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق پس از شناسایی و تعقیب ازجانب نیروهای سپاه پاسداران به‌سمت آنان تیراندازی کرد که براثر اصابت گلوله، یکی از اعضای سپاه ساری به نام عبدالعظیم خیرآبادی به شهادت رسید. ضارب با کمک مردم دستگیر و به نیروهای سپاه پاسداران تحویل داده شد.

در حادثه دیگری در همین شهر، 2 نفر از نیروهای سپاه پاسداران در خیابان فرهنگ هدف حمله افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفتند که یکی از آنان به شهادت رسید و دیگری مجروح شد. پس از این سوءقصد، یکی از مهاجمان متواری و دیگری با تلاش نیروهای سپاه پاسداران شهر دستگیر شد.⁽⁴⁾

در شهرستان رودسر نیز 2 نفر از افراد متعهد شهر هدف حمله افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفتند و به شهادت رسیدند.⁽⁵⁾

در اقدامات امروز افراد ضدانقلاب شامل پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز، بمب‌گذاری و درگیری در شهرهای بروجرد، زنجان، گرگان، مازندران و قوچان، 2 پاسدار به شهادت رسیدند، 8 نفر مجروح شدند و خساراتی نیز به بار آمد. علاوه‌براین، 2 بمب هم در بروجرد خنثی شد.

یکی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی، یک نارنجک به‌سوی ساختمان روابط عمومی سپاه پاسداران بروجرد پرتاب کرد که براثر انفجار آن 6 پاسدار و یک روحانی مجروح شدند.⁽⁶⁾

در همین شهر، 2 بمب دست‌ساز و آتش‌زا زیر ماشین فرماندار بروجرد کار گذاشته شده بود که توسط معاون فرمانداری کشف و با تلاش مأموران شهربانی خنثی شد.⁽⁷⁾

1) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 54719 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه بابل به فرمانده سپاه مرکز و منطقه، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 25/5/1360، ص24، بابل - خبرگزاری پارس، 25/5/1360

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران،

4) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14.

5) سند شماره 57697 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه3 به فرماندهی سپاه مرکز، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص14.

7) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20.

در زنجان هم در درگیری بین نیروهای سپاه پاسداران و 2 تن از اعضای گروه فرقان⁽¹⁾یکی از اعضای این گروه کشته و دیگری دستگیر شد. همچنین 2 نفر از پاسداران که برای دستگیری این افراد از تهران اعزام شده بودند، به شهادت رسیدند.⁽²⁾

در گرگان هم 2 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با نیروهای گشت سپاه پاسداران درگیر شدند که یکی از آنان براثر انفجار یک بمب دست‌ساز که قصد پرتاب آن را داشت، کشته و دیگری مجروح شد. در این درگیری یک پاسدار نیز مجروح شد. از این افراد یک اسلحه یوزی با دو خشاب پر، یک کلت و یک بمب دست‌ساز به دست آمد.⁽³⁾

در کردکوی مازندران هم یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق یک بمب دست‌ساز به‌سوی منزل سرپرست نهضت سوادآموزی پرتاب کرد که براثر انفجار آن خسارات مالی کمی به بار آمد. نیروهای سپاه پاسداران عامل انفجار را چند ساعت بعد درحالی‌که با لباس فرم بسیج قصد فرار از منطقه را داشت، در روستای سالی‌کنده این شهرستان دستگیر کردند.⁽⁴⁾

در همین شهرستان، چند تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق چند بمب دست‌ساز به ساختمان کمیته امداد امام خمینی پرتاب کردند که براثر انفجار آنها، شیشه‌های ساختمان شکست و به وسایل موجود در آن خساراتی وارد شد. مهاجمان نیز متواری شدند.⁽⁵⁾

در قوچان نیز دو موتورسوار یک بمب دست‌ساز به‌سوی منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند و درحالی‌که قصد فرار از محل را داشتند، هدف حمله نیروهای سپاه قرار گرفتند. در این حادثه، یکی از تروریست‌ها مجروح و سپس دستگیر شد و نفر دوم بااینکه براثر اصابت گلوله زخمی شده بود، گریخت.⁽⁶⁾

امروز چند خانه تیمی در شهرهای گرگان، رامهرمز و تبریز کشف شد و شماری از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و پیکار در 6 شهر دستگیر شدند. همچنین یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق اکثریت به سپاه پاسداران لنگرود مراجعه کرد و تعدادی سلاح و مقادیری مهمات تحویل داد.

با تلاش نیروهای سپاه و همکاری مردم 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در

1) فرقان ازجمله گرو‌ه‌هایی بود که چند سال قبل از پیروزی انقلاب تشکیل شد و در طول حیات یک‌ساله‌اش پس از انقلاب، چند تن از شخصیت‌های مهم انقلاب ازجمله آیت الله مطهری، آیت‌الله قاضی طباطبایی، آیت‌الله مفتح، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، سپهبد قرنی، حاج مهدی عراقی و فرزندش حسام را ترور کرد. توضیح بیشتر درمورد زمان تشکیل این گروه، گرایش‌ها و تفکرات حاکم بر آن در ضمیمه گزارش آمده است.

2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص5.

3) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص2.

4) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص14.

5) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص2.

6) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2.

گرگان شناسایی و 12 نفر از اعضای این سازمان دستگیر شدند. در پیگیری‌های بعدی نیز 19 نفر دیگر شناسایی و دستگیر شدند. علاوه‌براین، یکی از افراد شاخه‌های نظامی سازمان که یک مسلسل یوزی با 2 خشاب پر و یک بمب دست‌ساز به‌همراه داشت، در این شهر شناسایی گردید و درحالی‌که سعی داشت از دست نیروهای سپاه فرار کند، زخمی و دستگیر شد. با پیگیری‌های بعدی، یکی از افراد این شاخه نیز که یک اسلحه کمری و 22 فشنگ آن را همراه داشت، شناسایی و دستگیر شد همچنین فرد دیگری از اعضای این سازمان حین شناسایی ساختمان یکی از نهادهای انقلاب شناسایی و هنگام فرار دستگیر شد.⁽¹⁾

در شهرستان رشت نیز 14 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در 3 عملیات جداگانه دستگیر شدند. 10 نفر از این افراد هنگام بمب‌گذاری، ترور و تخریب در نقاط گوناگون شهر و 3 نفر در خیابان‌های امام خمینی و دکتر شریعتی شناسایی و دستگیر شدند. همچنین یکی از افراد مهم سازمان پس از شناسایی ازجانب نیروهای سپاه، از بندر انزلی تا رشت تحت کنترل و تعقیب قرار گرفت، اما در کوچه سینما سعدی خیابان امام خمینی رشت متوجه تعقیب نیروهای سپاه شد و اقدام به تیراندازی کرد که نیروهای خودی با بستن راه‌های فرار، وی را دستگیر کردند. در این درگیری یک پاسدار مجروح شد.⁽²⁾

یکی از رهبران سازمان مجاهدین خلق در اراک که مسئولیت رهبری همه درگیری‌های سطح شهر را بر عهده داشت و در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی با نفوذ در کمیته این شهر تعدادی سلاح سرقت کرده بود و از مدت‌ها قبل نیز متواری بود، با همکاری مردم و تلاش پاسداران کمیته انقلاب اسلامی شهر دستگیر شد.⁽³⁾

در شهرستان رامهرمز هم چند منزل مشکوک با همکاری مردم و اطلاع‌رسانی آنان شناسایی و کشف شد و 7 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. از این افراد تعداد فراوانی مدارک و اسناد مربوط به سازمان با رمزهای عملیاتی به دست آمد.⁽⁴⁾

همچنین یکی از اعضای اصلی سازمان مجاهدین خلق در جهرم که مدت‌ها تحت تعقیب بود، با تلاش نیروهای سپاه دستگیر شد.⁽⁵⁾

علاوه‌بر این موارد، در طول چند روز گذشته، با همکاری گسترده مردم چند خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق و پیکار در تبریز کشف شد و بیش از 110 نفر از افراد وابسته به این دو گروه دستگیر شدند. از این عده، 100 نفر از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق و 10 نفر از آنان عضو سازمان پیکار هستند. همچنین 3 نفر از اعضای اصلی سازمان که مسئولیت اداره امور مالی، بخش نظامی و تدارکاتی سازمان در استان آذربایجان‌شرقی را بر عهده داشتند، دستگیر شدند.⁽⁶⁾

1) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص14.

2) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15.

3) روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص16؛ و - روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15.

4) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص2.

5) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 24/5/1360، ص16.

6) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص27، 25/5/1360.

درپی این اقدام، دادسرای انقلاب تبریز با انتشار اطلاعیه‌ای دراین‌باره اعلام کرد: در یکی از خانه‌های تیمی مدارک مربوط به ترور آقای سید حسین موسوی تبریزی رئیس دادگاه انقلاب اسلامی آذربایجان‌شرقی که قرار بود 24 ساعت بعد انجام شود، به دست آمد.⁽¹⁾

امروز همچنین یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق اکثریت با مراجعه به سپاه پاسداران لنگرود تعدادی سلاح و جنگ‌افزار و مقداری مهمات را که دراختیار این گروه بود، به آنها تحویل داد. به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران لنگرود، اقلام تحویل داده‌شده به این شرح است: 8 قبضه اسلحه ژ3 با 1742 فشنگ، 7 قبضه اسلحه کمری، 22 جعبه خشاب پر و 48 خشاب خالی، 3 نارنجک جنگی، 100 عدد نارنجک تفنگی بازوکا، 12 فشنگ کلاشینکف و 6 فشنگ اسلحه برنو و مقداری وسایل تنظیف اسلحه.⁽²⁾

محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، در یک نطق تلویزیونی، از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در کشور خواست باتوجه‌به اقدام مسلحانه رهبران سازمان علیه نظام، آزادانه و بدون توجه به القائات سازمان راه خود را از رهبران فعلی آن جدا کنند و دربرابر این موضوع هشیار باشند. وی با اشاره به عملکرد سازمان در اولین روزهای انقلاب، دیدگاه اعضای آن درباره جنگ ایران و عراق، ورود سازمان به فاز نظامی و اعلام قیام مسلحانه و ترور شخصیت‌ها و مردم عادی، نتیجه عملکرد سازمان را فرار رجوی و بنی‌صدر به فرانسه و پایان‌یافتن حیات سازمان دانست.⁽³⁾-⁽⁴⁾

باوجود گزارش‌های قبلی مبنی‌بر پهلوگرفتن ناوچه ربوده‌شده تبرزین در بندر طنجه مراکش، که با تکذیب مقامات این کشور مواجه شد، خبرگزاری فرانسه به نقل از سخنگوی گروه "نهضت آزادگان"، که مسئولیت ربودن ناوچه را بر عهده گرفته است، اعلام کرد: ناوچه اکنون در آب‌های بین‌المللی است و تا وقتی عملیات ادامه دارد، نمی‌توانیم دراین‌باره توضیحات بیشتری بدهیم.⁽⁵⁾

خبرگزاری پارس نیز به نقل از خبرگزاری فرانسه گزارش داد: ارتشبد بهرام آریانا فرمانده سابق ارتش ایران، در بیانیه‌ای که امروز منتشر شد، اعلام کرد ناوچه تبرزین اولین مقر دولت ملی ایران می‌باشد.⁽⁶⁾

1) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص14.

2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 25/5/1360، ص27، رشت - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

3) مشروح سخنان محمدعلی رجایی در ضمیمه گزارش آمده است.

4) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص14.

5) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص11.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص5، به نقل از خبرگزاری فرانسه، 24/5/1360.

هرچند اخبار مربوط به ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی امروز بازتاب کمی در رسانه‌های خارجی داشت، اما همین اخبار و تحلیل‌های محدود همچنان حاکی‌از تغییر نگرش اولیه محافل سیاسی و رسانه‌ای غربی درباره آنان است، طوری‌که به‌تدریج رجوی به‌جای بنی‌صدر در کانون توجه این محافل قرار گرفته و منابعی که تا چندی پیش، بنی‌صدر را نقطه ثقل تغییر قدرت سیاسی ایران و به‌سقوط‌کشاندن نظام جمهوری اسلامی ایران می‌انگاشتند، باتوجه‌به سیر حوادث جاری در ایران، رفته‌رفته از کاهش نفوذ بنی‌صدر سخن می‌گویند و به بزرگ‌نمایی قدرت سازمان مجاهدین خلق (منافقین) می‌پردازند.

روزنامه آبزرور دراین‌باره نوشته است: بنی‌صدر مدعی است که 90 درصد از ارتشیان از وی پشتیبانی می‌کنند، اما درظاهر، این مسعود رجوی است که برگ برنده را در دست دارد نه آقای بنی‌صدر. این درحالی است که مسعود رجوی در ایران از یک تشکیلات سیاسی منظم و یک نیروی مسلح چریکی مستقل با 70 تا 100 هزار نفر چریک آزموده و حمایت ارتشیان برخوردار است.⁽¹⁾

روزنامه امریکایی نیوزویک نیز درمورد جایگاه بنی‌صدر نوشته است: «بنی‌صدر قربانی اوهام شخصی خود می‌باشد که فکر می‌کند از محبوبیت سرشاری برخوردار است و یک مقام رسمی وزارت خارجه امریکا گفت هیچ شواهدی مبنی‌بر سقوط نزدیک رژیم کنونی در ایران دیده نمی‌شود و درواقع، از زمانی‌که یک انفجار تروریستی، 74 نفر از اعضای حاکم حزب جمهوری اسلامی را در ماه ژوئن کشت، روحانیون به‌طور عجیبی در حزب و در افزایش قدرت خود موفق بودند.»⁽²⁾

هفته‌نامه اکونومیست نیز آورده است: «روحانیون درواقع خشنود بودند که 2 تن از باقدرت‌ترین دشمنان آنها ایران را ترک گفتند. بعد از فرار آقای بنی‌صدر و مسعود رجوی، نیروهای چریکی در ایران ضعیف شده است هرچند که مجاهدین آقای رجوی هنوز می‌توانند تیراندازی کنند.»⁽³⁾

روابط عمومی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با صدور اطلاعیه‌ای از دعوت انور سادات رئیس‌جمهور مصر از بنی‌صدر خبر داد.

در قسمتی از این اطلاعیه آمده است: «سادات با اعزام چند تن از مأمورین ویژه امنیتی خود به پاریس آمادگی رژیم مصر را جهت دادن پناهندگی سیاسی به بنی‌صدر

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 148، 25/5/1360، ص5 (ضمیمه)، 24/5/1360.

2) همان، ص4 ضمیمه، 24/5/1360.

3) همان.

رئیس‌جمهور مخلوع و فراری اعلام کرده است. به گزارش منابع موثق در مصر، مأمورین

امنیتی مصر در تماس با بنی‌صدر همچنین گفته‌اند که رژیم سادات آماده هرگونه همکاری با وی است.»⁽¹⁾

نشریه اکونومیست (چاپ لندن) در مقاله‌ای با عنوان "دو ترور" با لحنی کینه‌توزانه مطالبی علیه جمهوری اسلامی ایران منتشر کرده است. در این مقاله که گروه‌های مخالف؛ به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قدرتمند جلوه داده شده‌اند، دو نکته قابل‌تأمل است: 1. مقاله ازنظر اطلاعات ناقص است و دیدگاه محافل سیاسی - فرهنگی درباره انقلاب و ایران در این نشریه غیرواقعی است. 2. این محافل از عملکرد گروه‌های ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق خشنود هستند.

در بخش‌هایی از این مقاله آمده است:

جنگ دوم در سرزمین ایران که جدال خونینی بین روحانیت حاکم و دسته متشکل از مخالفان است، در عرض دو هفته گذشته با چنان سرعتی ازنظر شدت و وسعت و حد خونریزی افزایش یافته است که درحال‌حاضر، تعداد قربانیان آن بر کشته‌های جنگ نخستین، که همانا جنگ ایران و عراق است، فزونی گرفته است.

حتی آماری که دولت ایران به دست می‌دهد و درحال‌حاضر تنها منبع (اطلاعاتی) در این کشور است، حکایت از آن دارد که به‌طور متوسط، روزانه حدود 20 نفر در ایران کشته می‌شوند.

آماج حملات مجاهدین، افراد منتخب و دستچین‌شده هستند. هدف این سازمان نابودی حزب حاکم جمهوری اسلامی ازطریق کشتار رهبران شناسایی‌شده و مقامات دولتی وابسته به این حزب است. این سازمان قبلاً دو تن حجت‌الاسلام و استاندار را به ضرب اسلحه از پای درآورده و احتمالاً مسئول قتل حسن آیت تئوریسین اصلی حزب جمهوری اسلامی، در هفته پیش بوده است. ضمناً بعید نیست بمبی که در ماه ژوئن منجر به مرگ چند تن از رهبران حزب مزبور گشت را این سازمان کار گذاشته باشد.

آیا می‌توان با این کشتارهای دستچین‌شده قدرت ملاها را درهم شکست؟ احتمالاً نه، هرچند که آنها کمک خواهند کرد تا تعداد انگشت‌شماری از مردانی که خصوصیات رهبری داشته و یا از تجربیات دولتی بهره‌مند هستند، از بین بروند. سرانجام، این کشتارها می‌تواند پریشانی و دستپاچگی حکومت و عدم کارایی دستگاه دولت که نتیجه آن افزایش نارضایتی عمومی خواهد بود را دامن زند. ضمناً این اعمال ممکن است ملاهای حاکم را به ستوه آورده

1) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 24/5/1360.

و روحیه طرف‌دارانشان را تضعیف نماید. سپاه اختصاصی ملاها که عبارت‌اند از 25 هزار

محافظ قدرتمند انقلابی، درصورت فقدان رهبری در معرض آسیب‌پذیری قرار خواهند گرفت. پاسداران اگرچه شیفته و مجذوب (امام‌اند) اما به‌طرز ناامیدکننده‌ای از عدم تشکیلات و بی‌سازمانی رنج می‌برند. ضمناً مجاهدین به خرابکاری‌های وسیع صنعتی دست زده، جاده‌ها و راه‌آهن را که از اهمیت ویژه در کشوری به وسعت ایران برخوردار است خراب و قطع می‌کنند. مجاهدین از روش نابودساختن انبارهای غله سود می‌برند که درعین بی‌رحمانه‌بودن تأثیر بسزایی دارد، زیرا شورش‌های حاصل از گرسنگی و بالارفتن قیمت مواد غذایی جدی‌ترین خطری است که رژیم ملاها را تهدید می‌کند.⁽¹⁾

باتوجه‌به وضعیت جنگی ایران و ضرورت تأمین اقلام مورد نیاز کشور به‌خصوص در امر واردات کالا، ستاد بسیج اقتصادی کشور طرحی را تصویب کرد که براساس آن با خرید 6 کشتی باربری، ظرفیت حمل بار کشتیرانی ایران به بیش از دو برابر افزایش خواهد یافت.

دکتر محمدتقی بانکی معاون سازمان برنامه‌وبودجه، در مصاحبه با خبرگزاری پارس با اعلام این خبر گفت: ستاد بسیج اقتصادی که پس از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به‌منظور بسیج منابع اقتصادی در مقابله با تحریم اقتصادی و محدودیت‌های جنگی به وجود آمده است، پس از بررسی‌های لازم تصمیم گرفت باتوجه‌به ورود سالانه 10 میلیون تن کالا به بنادر کشور، ظرفیت 7/1 میلیون تنی کشتیرانی جمهوری اسلامی را افزایش دهد.

با ورود این کشتی‌ها به بنادر کشور، ظرفیت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران از 7/1 میلیون تن به 5/3 میلیون تن در سال خواهد رسید که طبق استاندارد بین‌المللی، هر کشور باید حمل‌ونقل نیمی از ظرفیت وارداتی از راه دریا را خود به عهده گیرد.

کشتی‌ها جمعاً به مبلغی نزدیک به 110 میلیون دلار خریداری شده و ده درصد از قیمت آن نیز به‌عنوان ضمانت خریدار به بانک واریز شده تا درصورت انصراف جمهوری اسلامی ایران دراختیار فروشنده قرار گیرد.⁽²⁾

حسن محمد طوالبه وزیر اطلاعات کشور عراق، از اعلام آمادگی عربستان سعودی برای تأمین بودجه ساخت یک رآکتور هسته‌ای در عراق خبر داد.

به گزارش هفته‌نامه پانا (چاپ ژاپن) این مقام عراقی که در رأس یک هیئت برای شرکت در

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 80، 17/6/1360، صص 7 - 5، اکونومیست (انگلستان).

2) روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص1.

اجلاس ممنوعیت تولید سلاح‌های اتمی به ژاپن سفر کرده است، در مصاحبه با این نشریه

درباره بازسازی تأسیسات اتمی عراق که در بمباران هواپیماهای نظامی اسرائیل منهدم شد،⁽¹⁾

از سوی دیگر، روزنامه کیهان نوشت: بنا به یک گزارش منتشرشده در لندن، برخی محافل سیاسی واشنگتن اعلام کردند که هواپیماهای اسرائیلی در حمله به این تأسیسات به‌شکل هواپیماهای اردنی رنگ‌آمیز شده بودند. (روزنامه کیهان، 23/3/1360، ص12)

یک روزنامه اسرائیلی هم نوشت: در این حمله، آتشبارهای ضدهوایی مستقر در این مرکز هیچ واکنشی از خود نشان نداند. (همان، ص16)

مدتی پس از این واقعه، برخی محافل سیاسی و رسانه‌ای اخباری منتشر کردند مبنی‌بر اینکه این حمله با اطلاع قبلی رژیم عراق انجام شده است و از قبل به سیستم پدافند ضدهوایی این کشور ابلاغ شده بود به‌دلیل اجرای مانور مشترک نیروی هوایی عراق و اردن از شلیک آتش به‌سوی هر شیء هوایی به‌جد خودداری کنند.

گفت: عراق مصمم است با یاری کشورهایی که تکنولوژی خود را دراختیار این کشور قرار دهند، تأسیسات هسته‌ای خود را بازسازی کند و دراین‌زمینه، عربستان سعودی آمادگی خود را برای تأمین بودجه یک رآکتور هسته‌ای جدید اعلام کرده است که کشور عراق از این کمک برادرانه استقبال می‌کند.⁽²⁾

ضمیمه گزارش344: سوابق و اقدامات گروه فرقان

در کتاب خاطرات عزت‌شاهی از مبارزان سیاسی و زندانیان دوران رژیم شاه درباره گروه فرقان چنین آمده است:

«گروه فرقان، حدود دو سال پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، تشکیل شد و در آغاز به‌عنوان گروه کهفی‌ها شهرت داشت. ...

سازمان اصلی فرقان روی دوش اکبر گودرزی بود. این گروه هم‌زمان با رشد فزاینده نسل جدید مذهبی و متأثر از جریان‌های روز توانست در شماری از مدارس و مساجد تهران، عده‌ای را جذب کند و از آن جمله جذب معلمانی در مدرسه جهان‌آرا و افرادی از مسجد رفعت. گودرزی تلاش کرد تا در مسجد قبا پایگاهی به دست آورد که با مخالفت شهید مفتح روبه‌رو شد. مسجد رفعت نزدیک خیابان دولت، یکی از پایگاه‌های اصلی فرقان بود. ...

این گروه که فعالیت خود را از سال 1355 با برگزاری جلسات تفسیر قرآن شروع کرد، در پایان سال 56، به کار تدوین ایدئولوژی فرقان پایان داد. از آن پس گروه، افزون‌بر تلاش برای پیگیری کارهای ایدئولوژیک، به تحلیل‌های سیاسی، درک شرایط سیاسی جهان و طرح استراتژی جنگ مسلحانه علیه رژیم پرداخت و اولین نشریه‌اش را به نام فرقان در اسفند 1356، منتشر کرد.

... [پس از انقلاب]، نتیجه عملکرد این گروه ترور شخصیت‌هایی چون مطهری، قاضی طباطبایی، مفتح، هاشمی رفسنجانی، سپهبد محمدولی قرنی، حاج مهدی عراقی و پسرش (حسام) بود. عوامل این

1) به گزارش خبرگزاری‌ها، چند هواپیمای جنگنده اف15 و اف16 اسرائیلی در تاریخ 14/3/1360، تأسیسات اتمی تموز عراق را بمباران کردند. دو روز پس از این واقعه، خبرگزاری واشنگتن اعلام کرد: هواپیماهای اسرائیلی بیش از 600 مایل؛ یعنی یک‌سوم طول پرواز خود را بر فراز خاک عربستان پیمودند، ولی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی گفت: هواپیماهای امریکایی آواکس که در عربستان فعالیت دارند، هواپیماهای اسرائیلی را شناسایی نکردند!

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 85، 29/6/1360، صص 48 و 50، نشریه هفتگی پانا (ژاپن).

گروه در پاییز سال 1358، دستگیر شدند و تعدادی از آنان ازجمله اکبر گودرزی طی مصاحبه‌های

تلویزیونی به تبیین ایدئولوژی و دیدگاه‌های گروه فرقان پرداختند. این افراد محاکمه شده و اعضای اصلی آن به اعدام محکوم شدند.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش346: مشروح سخنان محمدعلی رجایی درباره سازمان مجاهدین خلق (منافقین)

محمدعلی رجایی در بخش‌هایی از نطق تلویزیونی خود که حدود یک ساعت طول کشید و متن آن در شماره امروز روزنامه کیهان چاپ شد، درباره عملکرد سازمان مجاهدین خلق در اوایل انقلاب گفت:

«اولین کاری که سازمان مجاهدین کرد یک پوستر چاپ کرد که یک طرفش آرم سازمان مجاهدین بود و یک طرفش عکس امام بود. از هر فرصتی استفاده می‌کرد که دست‌کم سه چیز را برای خودش آماده بکند؛ یکی از آنها اسلحه بود. به‌محض اینکه مردم ما در انقلاب پیروز شدند، اینها به انواع وسایل متوسل می‌شدند برای جمع‌آوری اسلحه. خاطرم است که در مدرسه رفاه که اسلحه‌ها در آنجا می‌آمد تحویل می‌شد، چند نفر بودند که خودم دیدم چهارتا چهارتا کلاشینکف می‌گرفتند و می‌بردند و دوباره برمی‌گشتند و در دانشگاه، یکی از دانشکده‌ها را (دانشکده علوم) پایگاه جمع‌آوری اسلحه کردند. مسلمان‌ها که اسلحه می‌برند آنها اسلحه‌ها را می‌گرفتند و بعداً کامیون کامیون بردند برای روزی که در نظر داشتند. چیزی که برای همه ما تعجب‌آور می‌باشد [این است که] اینها شروع کردند به شناسایی شخصیت‌هایی که ممکن است در آینده این انقلاب نقش داشته باشند. اخیراً یکی از خانه‌های تیمی که به‌دست شما مردم لو رفته و تصرف شده، ما در آنجا اسنادی را دیدیم که حتی کسانی را که در مدرسه رفاه مشغول خدمت بودند، شناسایی کردند که برای هرکدام یک کارت درست کردند. پس، از آن موقع اینها به فکر بودند که هرچه زودتر یک نبردی را با نیروهای مؤمن واقعی شروع کنند. ...»

رئیس‌جمهور همچنین درمورد سوءاستفاده سازمان از جنگ افزود: «تعدادی از افراد سازمان به جنوب رفتند و همه از عمل اینها تعجب کردند که به جنوب برای جنگ رفتند. چند روزی بیشتر نکشید که معلوم شد که رفته‌اند هم تبلیغات گروهی بکنند، یک تیر در کنند، 10 تا اعلامیه بدهند و هم اینکه چون در محیط جنگ نیز اوضاع دقیق و منظم نیست، هرچه می‌توانند اسلحه و مهمات جمع‌آوری بکنند ... خاطرمان هست که اینها با هیاهوی بسیار آمدند و گفتند که ما می‌خواهیم بجنگیم اینها نمی‌گذارند ما بجنگیم. مدتی از این سفره نان خوردند که رنگ و روی سفره رفت. برگشتند و موضع دیگری گرفتند [و] گفتند اصلاً جنگ بیخود است. گفتند اصلاً بیخود شما می‌جنگید و مردم را به کشتن می‌دهید. خوب مفهوم مخالفش معلوم است نجنگید یعنی چه؟ ...

اگر هواداران و اعضای سازمان مجاهدین غیر از کادر مرکزی فقط یک روز بیایند و از خودشان بپرسند، اگر امروز مجاهدین اولیه امثال حنیف‌نژادهای اول بیایند و ببینند که سازمان مجاهدین خلق ایران آمده فرانسه را به‌عنوان یک پایگاهی علیه جمهوری اسلامی برای جنگ انتخاب کرده، آیا واقعاً خجالت ندارد؟ آیا واقعاً این غیراز تمام عواقبی که دارد، پایمال‌کردن خون محمد [حنیف‌نژاد] نیست؟ آیا نه این است اگر آن روز سال 50 [13] شما افرادی را در امریکا و در فرانسه داشتید و برعلیه شاه می‌جنگیدند، امروز آن توجیه نیست. امروز فرانسه و امریکا و آلمان مشتاق‌اند که این انقلاب شکست بخورد، کاری هم با رجایی و بهشتی و خامنه‌ای ندارند. آنها با انقلاب کار دارند و تو [رجوی] را آنجا راه دادند که هیچ، حتی تو را پشتیبانی هم می‌کنند. امکانات فراوان هم برایت فراهم می‌کنند. واقعاً یک عضو مخلص سازمان مجاهدین خلق از خودش نمی‌پرسد که این حرکت چگونه تعیین می‌شود؟ چگونه است که مسعود رجوی، واقعاً چگونه قبول می‌شود که نخست‌وزیر بنی‌صدر شده؟ این را کدام هوادار یا عضو سازمان مجاهدین خلق

1) محسن کاظمی، خاطرات عزت‌شاهی، تهران: انتشارات سوره مهر، چاپ پنجم 1385، ص530.

می‌تواند به خودش تحمیل کند؟ آیا شما می‌توانید در تاریخ جواب این حرکت را بدهید؟ شما می‌توانید

بگویید کشتن خامنه‌ای، برای شما لازم‌تر از کشتن یک امریکایی یا یک ساواکی یا یک اسرائیلی بوده؟ حقیقت این است که آن خلق قهرمانی که شما بالای اعلامیه‌هایتان می‌نویسید چیزی جز سازمان مجاهدین نیست و ما خوب می‌دانیم. اعضای کادر مرکزی شما خوب می‌دانند که اصل سازمان است و نه خلق قهرمان. خلق قهرمان ازنظر سازمان مفهوم خارجی ندارد. من ضمن نهایت تشکر از هم‌میهنانم که نشان دادند که با مسئولان که خودشان انتخاب کردند، همدل و همراه و همگام هستند و صمیمانه نمونه‌هایی را در معرفی ضدانقلاب از خودشان نشان می‌دهند [باید بگویم] که واقعاً تنها شهادت‌ها، تنها حرکت عظیم جنگ نیست که باید در تاریخ ثبت شود، بلکه یک چنین جامعه‌ای با این انسجام و هماهنگی مطلبی است که تاریخ با افتخار آن را خواهد نوشت.»

محمدعلی رجایی درمورد همکاری خلبان مخصوص شاه با سازمان مجاهدین خلق و فراری‌دادن رجوی و بنی‌صدر به پاریس نیز گفت: «اگر یک روزی ما در زندان خبر می‌دادیم صد سال دیگر ممکن است معزی [خلبان مخصوص شاه] بیاید عضو سازمان مجاهدین خلق بشود، ما را از بین می‌بردند. چرا این سه نفر به پاریس رفتند؟ اگر به عدن [در یمن] می‌رفتند، می‌گفتند آنجا یک کشور انقلابی است. اگر به شوروی می‌رفتند می‌گفتند شما از اول هم می‌دانستید که می‌خواهیم روس‌ها را بر اینجا مسلط بکنیم، خوب حالا همان حرکت را کردیم. چه دلیلی دارد به پاریس رفتند! ما کسانی که خواستار این انقلاب هستیم، کسانی که جانمان کمترین ارزش دربرابر این انقلاب دارد، می‌دانیم که برای این سازمان سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی ایران امکان ندارد. ...»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص14.

روزشمار جنگ یکشنبه 25 مرداد 1360 15 شوال 1401 16 اوت 1981

نیروهای عراقی ساعت 13 امروز، با شلیک هم‌زمان 3 موشک 3 متری و 12 موشک کاتیوشا، "پادگان ابوذر" در منطقه سرپل ذهاب را هدف قرار دادند و تلفات و خسارات بسیاری به نیروهای خودی تحمیل کردند.

D441

2 موشک از 3 موشک شلیک‌شده به گلوله‌های توپ و خرج‌های مربوط به آن، که در فضای بیرون زاغه مهمات پادگان نگهداری می‌شدند، اصابت کرد و سبب آتش‌سوزی و انفجار آنها شد. براثر این انفجار، 2 زاغه مهمات دیگر نیز آتش گرفت و سپس منفجر شد.⁽¹⁾

یک ساعت بعد، این پادگان بار دیگر به‌وسیله 2 هواپیمای میگ عراقی بمباران شد که موجب شدت‌گرفتن آتش‌سوزی

1) دو روز قبل از این حادثه، عراق 2 موشک به‌سمت پادگان شلیک کرد، اما موشک‌ها به اطراف پادگان اصابت کرد و خسارتی وارد نشد. اعلام این خبر در رادیو، اعتراض فرماندهان نیروی زمینی ارتش در غرب کشور را در پی داشت، زیرا آنان معتقد بودند پخش این اخبار سبب خواهد شد دشمن به اطلاعات دقیق‌تری از این محل نظامی دست یابد و با هدف‌گذاری صحیح‌تری به پادگان حمله موشکی کند. (سند شماره 257553 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مقدم نزاجا غرب (رکن2) به فرماندهی نزاجا (مدیریت عملیات)، 27/5/1360، سند تک‌برگی)

شد و یک زاغه مهمات دیگر نیز

طعمه حریق گردید. همچنین به انبار ارتش و محوطه ترابری و آشپزخانه سپاه پاسداران خساراتی وارد شد.⁽¹⁾براثر این انفجارها، 15 نفر شامل 4 پاسدار، 5 بسیجی، یک درجه‌دار، 3 سرباز و 2 غیرنظامی شهید و 28 نفر مجروح شدند.⁽²⁾-⁽³⁾

بلافاصله پس از این حادثه، نیروهای خودی برای جلوگیری از حملات بعدی ارتش عراق با استفاده از توپخانه‌های مناطق مرزی منطقه؛ ازجمله باباهادی، قراویز و چم امام حسن(ع) مواضع دشمن را گلوله‌باران کردند و در مقابل آنان سدی از آتش به وجود آوردند.**⁽⁴⁾-⁽⁵⁾سپاه پاسداران نیز اقدام به خارج‌کردن نیروهایش از پادگان و انتقال آنان به خط مقابل دشمن در منطقه کرد و مهمات موجود در پادگان را به مکان دیگری برد که با این اقدام از سرایت آتش به سایر زاغه‌ها جلوگیری شد.⁽⁶⁾

همچنین به‌دلیل اینکه پدافند هوایی مستقر در منطقه دربرابر حمله به پادگان ابوذر واکنشی نشان نداد، محمد بروجردی فرمانده سپاه کرمانشاه، در نامه‌ای به فرماندهی سپاه پاسداران در تهران،⁽⁷⁾** خواستار واگذاری پدافند هوایی منطقه به سپاه و تجهیز نیروهای

1) چهار روز پس از این حادثه، تیم بازرسی واحد طرح و برنامه‌ریزی عملیات غرب کشور ضمن بازدید از پادگان، گزارشی درباره دلایل انفجار پادگان و میزان خسارات واردشده تهیه کرد که در ضمیمه اول این گزارش آمده است.

2) برخی منابع نظامی در گزارش‌های خود تعداد شهیدان را 20 نفر و زخمی‌ها را تا 80 نفر اعلام کردند. تعدادی از مجروحان این حادثه نیز به بیمارستان‌های کرمانشاه منتقل شدند. به گزارش خبرگزاری پارس، صداوسیمای مرکز کرمانشاه چندین‌بار اطلاعیه سازمان انتقال خون استان مبنی‌بر اهدای خون به مجروحان را پخش کرد. درپی این حمله، ساکنان روستاهای نزدیک پادگان نیز به اردوگاه‌های آوارگان جنگی مهاجرت کردند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص4، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 25/5/1360)

3) سند شماره 57969 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 25/5/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، ص2، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 26/5/1360؛ و - سند شماره 315408 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی تیپ1 (رکن2) به سپاه پاسداران و نیروی مخصوص، 28/5/1360، ص1؛ و - سند شماره 168999 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرمانده سپاه مرکز، 26/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 004777 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سرپل ذهاب به کرمانشاه، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

4) * مرکز اطلاعات ستاد مشترک ارتش در نامه‌ای به مرکز فرماندهی خود، ادعای منابع اطلاعاتی عراقی که مدعی کشته یا مجروح‌شدن تعدادی ایرانی و درگیری سپاه و ارتش شده بودند را منعکس کرد. در بخشی از این گزارش آمده است: «مأمورین اطلاعاتی عراق به مسئولین آن کشور گزارش داده‌اند که در تاریخ 25/5/60، ارتش عراق با موشک زمین‌به‌زمین پادگان ابوذر را مورد هدف قرار داد که درنتیجه تعدادی از پرسنل نیروهای ایرانی کشته و زخمی شده و پادگان ابوذر نیز به‌شدت آسیب دیده است. همین مأمورین اضافه کرده‌اند که دراثر اصابت موشک به پادگان، نیروهای نظامی پادگان را ترک و جهت پناه‌گرفتن به تپه‌های اطراف رفته و این موضوع باعث خشم پاسداران شده و به این عمل نظامیان اعتراض و درنتیجه درگیری شدیدی بین افراد پاسدار و ارتشیان به وجود آمده و عده‌ای کشته و مجروح و عده‌ای نیز دراین‌رابطه دستگیر شده‌اند. نیروهای ایرانی [ارتشیان] پس از این درگیری، پادگان و مواضع را ترک و به پشت جبهه رفته و قسمتی نیز در خانه‌ای سازمانی حدود 30 کیلومتری پادگان استقرار یافته‌اند.» (سند شماره 152416 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 17/6/1360، سند تک‌برگی)

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، ص2، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 26/5/1360.

6) سند شماره 285938 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه کرمانشاه به سرپل ذهاب، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

7) ** متن نامه فرمانده سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه چنین است: «نظر به حمله عراق به پادگان ابوذر که تمامی پدافندهای هوایی در مقابل حمله هوایی - که باعث انفجار زاغه‌ها و مهمات شد - ساکت بودند و اغلب افراد فرار کردند، خواهشمند است به دو خواسته زیر توجه شود: یا مسئولیت پدافند پادگان ابوذر به‌عهده سپاه گذاشته شود؛ یا 4 توپ 23 میلی‌متری جهت استقرار پدافند سپاه در پادگان ابوذر به پدافند هوایی غرب داده شود. درضمن، به‌علت فوریت خواهشمند است هرچه سریع‌تر تعداد 20 قبضه موشک سهند3 با 10 دستگاه چکانندۀ آن را به غرب بفرستند. (سند شماره 54817 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه)، 26/5/1360، سند تک‌برگی)

منطقه به سلاح‌های ضدهوایی شد.⁽¹⁾-⁽²⁾

امروز همچنین توپخانه نیروهای خودی در پاسخ به حملات هرروزه ارتش عراق به ایران، مواضع عراقی‌ها را در غرب خرمشهر، منطقه عمومی فاو و سواحل اروند هدف قرار داد که درنتیجه آن، یک توپ و یک سنگر ضدهوایی دشمن منهدم شد. براساس گزارش یگان‌های عراقی مستقر در این مناطق، در حملات توپخانه‌ای ایران، 7 نظامی عراقی به‌شدت مجروح شده‌اند.⁽³⁾

در اقدامات امروز افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی شامل مین‌گذاری، تیراندازی، اجرای کمین و حمله به پایگاه‌های سپاه پاسداران در شمال‌غرب و غرب کشور، 6 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند. از مهاجمان نیز 5 نفر کشته یا زخمی و 10 نفر اسیر شدند. 5 فرد مسلح نیز خود را تسلیم نیروهای سپاه کردند.

یک خودرو تویوتای سپاه پاسداران جوانرود در منطقه مرزی غرب باینگان در جنوب‌غربی کردستان، امروز روی مین رفت و براثر انفجار آن، 4 نفر شهید و 2 نفر مجروح شدند.⁽⁴⁾

همچنین در تیراندازی‌های پراکندة افراد مسلح غیرقانونی به محل استقرار نیروهای سپاه در باشگاه افسران سنندج، بانویی که در پشت‌بام منزل خود درحال استراحت بود، زخمی شد. پس از این تیراندازی‌ها، نیروهای سپاه با کنترل محل، 4 نفر از مهاجمان را اسیر کردند.⁽⁵⁾

تعدادی از افراد گروه کومه‌له نیز ساعت 20، به پایگاه سپاه پاسداران در روستای ابراهیم‌آباد واقع در 12 کیلومتری جنوب‌شرقی میاندوآب حمله کردند که اقدامشان بی‌نتیجه ماند و 5 نفر از آنان اسیر شدند. این افراد 2 نفر از نیروهای کرد محلی به نا‌م‌های سید رحمان سعیدی و منصور افشاری را که در جریان درگیری با نیروهای سپاه دستگیر کرده بودند، به شهادت رساندند.⁽⁶⁾

حزب دمکرات کردستان نیز داخل شهر مهاباد یک عملیات کمین علیه نیروهای سپاه اجرا کرد که با واکنش نیروهای سپاه پاسداران، این اقدام خنثی گردید و 5 نفر از افراد حزب کشته یا زخمی شدند و یک نفر نیز دستگیر شد.⁽⁷⁾

1) وضعیت به‌حدی نامناسب بود که دو روز بعد، فرمانده سپاه پاسداران کرمانشاه از یوسف کلاهدوز قائم‌مقام سپاه خواست در منطقه حضور یابد و به‌طور مستقیم به این حادثه رسیدگی کند. ارتش نیز تجهیزات و نیروهای خود شامل 4 گردان (265، 211، 215 و امید) را از پادگان خارج و به ارتفاعات مناطق شناسایی‌شده منتقل کرد. (سند شماره 285930 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ3 رکن2 به فرماندهی 215، 25/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 285921 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ3 رکن3 فرماندهی گردان امید، 25/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 285927 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ3 رکن3 فرماندهی گردان 211، 25/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 285928 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ3 زرهی (رکن3) فرماندهی گردان 265 سولندره، 25/5/1360، سند تک‌برگی) گزارش فرمانده منطقه 7 کشوری درمورد جایگاه مهم این پادگان در جنگ و دلایل خسارات فراوان واردشده به آن، در ضمیمه دوم گزارش آمده است.

2) سند شماره 53608 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 28/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 163047 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 57688 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 25/5/1360، ص1؛ و - سند شماره 169033 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 28/5/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 339510 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به فرماندهی لشکر28 کردستان، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص1؛ و - روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2.

7) سند شماره 055982 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی)، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

همچنین از پارک جنگلی نزدیک مهاباد، در دو نوبت به‌سوی نیروهای ارتشی تیراندازی شد که بلافاصله این نیروها دربرابر مهاجمان واکنش نشان دادند. این درگیری تلفاتی نداشت.⁽¹⁾

در اقدامی دیگر، تعدادی از افراد حزب دمکرات به نیروهای سپاه پاسداران مستقر در ارتفاعات شیخان، بله‌بزان و نیسان واقع در جنوب نوسود حمله کردند که با دفاع سرسختانه پاسداران متواری شدند. 2 نفر از این افراد اسلحه‌های خود را تحویل دادند و تسلیم نیروهای سپاه شدند.⁽²⁾

امروز همچنین 3 نفر از افراد مسلح حزب دمکرات خود را به نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پاوه معرفی و با تحویل تجهیزات انفرادی، امان‌نامه دریافت کردند.⁽³⁾

امروز 3 درگیری میان افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب و نیروهای خودی در شهرهای مراغه، سلماس و مریوان رخ داد و شماری از عناصر این گروه‌ها کشته یا دستگیر شدند. در عملیات پاک‌سازی یک روستا در صائین‌دژ نیز تعدادی سلاح و مقادیری مهمات به دست آمد.

در جریان یک عملیات تعقیب و مراقبت از یک گروه وابسته به حزب دمکرات در خارج از محدوده فعالیت این حزب در آذربایجان‌شرقی و پس از آن، درگیری بین نیروهای سپاه پاسداران و افراد این گروه در روستای گشایش در 35 کیلومتری غرب مراغه، سردسته این گروه کشته شد و 6 نفر اسیر شدند. در این عملیات، 3 نفر از نیروهای سپاه نیز مجروح شدند. سرکرده این گروه از 2 سال پیش با همکاری حزب دمکرات در درگیری‌های منطقه کردستان میان افراد ضدانقلاب و نیروهای سپاه و ارتش شرکت می‌کرد و یک بار هم پس از دستگیری هنگام انتقال به دادگاه مراغه، فرار کرده بود.⁽⁴⁾

علاوه‌براین، در یک درگیری در روستای گردیان در 25 کیلومتری جنوب‌غربی سلماس، 8 تن از عوامل حزب دمکرات کشته شدند. گفتنی است که از 3 روز گذشته، درگیری‌هایی به‌طور پراکنده در این منطقه رخ داده است.⁽⁵⁾

در درگیری بین نیروهای سپاه پاسداران و افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در روستای زیاد واقع در منطقه مریوان کردستان نیز جعفر جوانرودی مسئول سپاه پاسداران این منطقه به شهادت رسید. همچنین یک قبضه توپ و یک بولدوزر منهدم شد.⁽⁶⁾

امروز همچنین نیروهای سپاه پاسداران صائین‌دژ در یک عملیات پاک‌سازی در اطراف روستای محمودآباد در 5 کیلومتری این شهرستان، 8 اسلحه شامل: 2 قبضه ژ3، 2 قبضه برنو، 2 قبضه ام1 و 2 اسلحه کمری به‌همراه 800 تیر فشنگ کشف کردند.⁽⁷⁾

1) سند شماره 54811 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مدیریت عملیات)، 26/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص4.

2) سند شماره 169059 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی غرب (اطلاعات عملیات)، شماره 13، 29/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 54820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه)، 26/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص23.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 151، 27/5/1360، ص24، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 27/5/1360؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص5.

4) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص13.

5) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص1.

6) سند شماره 168983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 30/5/1360، سند تک‌برگی.

7) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20.

به‌دنبال ترور یک تن از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در روز گذشته در شهر مهاباد⁽¹⁾توسط گروهی که خود را "سازمان وحدت اسلامی" معرفی کرده بود، امروز نیز یکی دیگر از افراد ضدانقلاب این شهر، به‌دست افراد این سازمان ترور و کشته شد. بعد از اینکه واحد اطلاعات سپاه این خبر را به مرکز فرماندهی اعلام کرد، فرماندهی سپاه ذیل متن خبر دستور داد این گروه به‌سرعت شناسایی و نتیجة آن برای اخذ تصمیم به تهران اعلام شود.⁽²⁾

کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران - پیرو کنگره چهارم⁽³⁾- به مناسبت سالروز تأسیس این حزب، اطلاعیه‌ای صادر کرد. در بخش‌هایی از این اطلاعیه به تاریخچه مبارزات مردم کردستان، تأسیس حزب در 25 مرداد 1324، فراز و فرودهای این حزب در دوره‌های گوناگون تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، سرکوب قیام مردم کردستان و اعدام تعدادی از رهبران حزب در سال‌های 1338، 1346 و 1347، اشاره شده است.

در قسمت دیگری از این اطلاعیه، ورود افراد ناباب و بدسابقه به تشکیلات حزب به‌دلیل وضعیت خاص اوایل انقلاب که درنتیجة آن دو جریان طرف‌دار و مخالف انقلاب اسلامی ایران در حزب ایجاد شد و بروز این دوگانگی در کنگره چهارم حزب در اوایل اسفند 1358، به انشعاب در کادر رهبری آن در 25 خرداد 1359 انجامید، مهم‌ترین اتفاق در تاریخ حزب پس از انقلاب، خوانده شده است.

در بخش‌های میانی و پایانی بیانیه نیز واگذاری قسمت‌هایی از کردستان به سلطنت‌طلبان و گروه‌های مائوئیست امریکایی و همکاری با افراد وابسته به رژیم عراق مصادیق خیانت قاسملو و همفکرانش به آرمان‌های مردم کرد و سرزمین کردستان نامیده شده و بر پایداری کادر مرکزی و اعضای حزب دمکرات - پیرو کنگره چهارم - در حمایت از انقلاب اسلامی، مبارزه با دولت‌های امپریالیستی و ارتجاع منطقه‌ای و ضدانقلاب داخلی تأکید گردیده است. همچنین از اعضای حزب خواسته شده است که کردستان را از نقطه امید ضدانقلاب به پایگاه انقلاب تبدیل کنند.⁽⁴⁾**⁽⁵⁾

1) به روزشمار 24/5/1360 مراجعه شود.

2) سند شماره 051886 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه پاسداران به مرکز فرماندهی، 5/6/1360، سند تک‌برگی.

3) مشی مسلحانه بعضی گروه‌های مسلح سیاسی؛ ازجمله حزب دمکرات کردستان ایران در برخورد با نظام جمهوری اسلامی ایران، سبب شد تعدادی از افراد کادر مرکزی این حزب در تأسی از حزب توده ایران مشی مسالمت‌جویانه را انتخاب کنند و از درگیری مسلحانه با نظام بپرهیزند. درپی اعلام این مشی در "کنگره چهارم حزب دمکرات" این جریان به "پیرو کنگره چهارم" موسوم شد.

4) * بخش‌هایی از بیانیه کمیته مرکزی حزب دمکرات در ضمیمه گزارش آمده است.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، صص 10 - 7، تهران - خبرگزاری پارس، 26/5/1360.

عبدالرحمن قاسملو به مناسبت سالروز تأسیس حزب دمکرات کردستان (25 مرداد 1324) پیامی منتشر کرد که چندین بار از رادیو صدای کردستان ارگان خبری - تبلیغی این حزب، پخش شد. در قسمتی از این پیام به ارتباط طولانی حزب با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اشاره و بر حمایت از این سازمان تأکید شده است. در بخش دیگری نیز با ابراز نارضایتی تلویحی از رجوی و بنی‌صدر به‌دلیل خارج‌شدن از کشور، از آنان خواسته شده است برای ایفای نقش مؤثرتر در به‌سقوط‌کشاندن جمهوی اسلامی به کردستان بیایند.

در ادامه این پیام آمده است: «در بخش‌های دیگری از ایران غیراز کردستان، بیش از همه سازمان مجاهدین خلق مورد یورش سردمداران رژیم قرار گرفته است. این امر طبیعی است؛ چراکه این سازمان بزرگ‌ترین و متشکل‌ترین نیروی اپوزیسیون در خارج از کردستان به شمار می‌رود و عملاً پرچم مبارزه مسلحانه را علیه رژیم برافراشته است. اجازه بدهید به پویندگان راه آزادی ایران؛ به‌ویژه مجاهدین خلق، صمیمانه درود بفرستیم و پشتیبانی بی‌دریغ حزب دمکرات کردستان و خلق کرد را از مبارزات شجاعانه آنان در سراسر ایران اعلام نماییم.

D446

با ایجاد وحدت عملی در میدان مبارزه علیه رژیم [امام] خمینی عملاً زمینه تشکیل جبهه متحد نیروهای انقلابی فراهم آمده است. حزب دمکرات کردستان مدت‌هاست در راه ایجاد جبهه دمکراتیک ضدامپریالیستی مجدانه فعالیت می‌کند. نمایندگان حزب ما ماه‌ها پیش با نمایندگان مجاهدین خلق در مسئله تشکیل جبهه به توافق اصلی رسیدند. اکنون پس از خروج آقایان بنی‌صدر و رجوی از ایران، بسیاری از هواداران و اعضای حزب از ما می‌پرسند مسئله تشکیل جبهه به کجا رسید؟ رهبری ما سال‌هاست این شیوه را معمول کرده است که مسائل مهم را صراحتاً با مردم در میان می‌گذارد؛ اگرچه ما به [برای] تبلیغات خارج از کشور و آگاه‌ساختن افکار عمومی جهان اهمیت زیادی قائلیم، بعضاً عقیده داریم که در شرایط حساس و سرنوشت‌ساز کنونی، رهبران سازمان‌های انقلابی [بایستی] در کنار توده‌ها در داخل کشور باشند. هنگامی‌که منطقه وسیعی از خاک وطن؛ یعنی کردستان، در تحت کنترل خود مردم قرار دارد و به سنگر تسخیرناپذیر آزادی ایران مبدل گردیده است، به نظر ما، اگر آقایان بنی‌صدر و رجوی به کردستان بیایند، می‌توانند نقش مؤثری درپیشبرد گسترش مبارزات سرتاسری خلق‌های ایران علیه رژیم ارتجاعی [امام] خمینی ایفا نمایند. این امر خود عامل مساعدی در تشکیل جبهه دمکراتیک ضدامپریالیستی خواهد بود.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص5 ضمیمه، 25/5/1360.

امنیت حاکم بر کردستان، سیاست‌های عمرانی دولت در این استان، به‌ویژه در مناطقی که از سلطه گروه‌های مسلح غیرقانونی خارج شده است و نحوه تعامل مردم منطقه با نهادهای انقلابی و دولتی موضوعاتی هستند که ارسطو ایرانی استاندار کردستان، در گفت‌وگو با خبرنگاران به آن اشاره کرد.

وی درمورد ارتباط گروه‌های ضدانقلاب با مردم کردستان پس از یک دوره تسلط بر مناطق کردنشین و آزار و اذیت مردم گفت: «مسائلی که اکنون در داخل کشور ما به‌صورت یک جریان وجود دارد، برای بیشتر مردم ما کاملاً روشن و واضح است و آنها به‌درستی می‌دانند که با روشدن دست آنها در نزد اکثریت مردم و برملاشدن هویت اصلی آنها، گروه‌ها چاره‌ای جز مبارزه مستقیم با مردم ندارند.

چون مردم کردستان دروغ‌ها و تخلفات و خفقان حاکم بر شهر را در دوران تسلط گروه‌های ضدانقلاب بر این منطقه عملاً دیده‌اند، در طول درگیری‌های داخلی اخیر، به این گروه‌ها اجازه کوچک‌ترین ناامنی و تشنج را ندادند.»

استاندار کردستان درخصوص بازسازی و اقدامات عمرانی در شهرها و روستاهایی که امنیت خوبی دارند، گفت: «ما در تلاش هستیم تا در روستاهایی که در منطقه کردستان به امنیت رسیده‌اند کارهای عمرانی را با فشار شروع کنیم و دراین‌مورد قدم‌های بلندی برداشتیم، ولی مجموعاً معتقدیم تا انجام یک سری تحقیقات وسیع و گسترده برای انجام برنامه‌های عمرانی در سطح روستاها و شهرها که مقدار نیازها و احتیاجات را به‌طور مشخص روشن ننماید و اطلاعات لازم را به ما ندهد، واردشدن به عمق کار صحیح نیست.»

وی درباره امنیت سایر بخش‌های استان نیز افزود: «البته هنوز تعدادی از روستاهای مرزی کردستان محل رفت‌وآمد گروه‌های ضدانقلاب است که در بعضی موارد عبورومرور اتومبیل‌ها و مسافرین را کنترل می‌کنند و به‌محض اینکه نیروهای ما وارد عمل می‌شوند، آنها از مرز خارج شده و به عراق می‌روند. در این روستاهای ناامن درعین‌حال برنامه‌های عمرانی را تعقیب می‌کنیم و حضور فعال داریم، ولی طبیعی است که نمی‌توان برای هر گروه راه‌سازی و بیشتر گروه‌های عمرانی ما یک ستون ارتشی بگذاریم، اگرچه هرگاه این گروه‌ها [ضدانقلاب] به این روستاها می‌رسند به تخریب قنات‌ها و چاه‌ها و سایر پروژه‌های ما اقدام می‌کنند و یا در دستگیری و یا به‌گروگان‌گیری و به‌شهادت‌رساندن برادران جهاد سازندگی دست می‌زنند و به ناجوانمردانه‌ترین شیوه‌ها عمل می‌نمایند.»

استاندار کردستان در پایان با تأسف گفت: «درواقع آنها با سازندگی در کردستان مخالف‌اند و حاضرند مردم از گشنگی بمیرند، اما ثمرات دولت در این منطقه دیده نشود.»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص11.

در 3 حادثه جداگانه ترور و درگیری در تهران، 3 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند.

در اولین حادثه، 2 نفر از اعضای دادستانی و کمیته انقلاب اسلامی منطقه شمیرانات هدف حمله 3 نفر از اعضای گروه‌های مسلح قرار گرفتند که یکی از آنان به شهادت رسید و دیگری مجروح شد.

این دو نفر هنگام عبور از بزرگ‌راه مدرس به 3 نفر که در پوشش مأمور کمیته ماشین‌های مردم را بازرسی می‌کردند، مشکوک و خواستار کارت شناسایی آنان شدند. این افراد که به هویت مأمور دادستان و کمیته پی برده بودند، به‌طرف آنان تیراندازی کردند. در این اقدام، ناصر شمس شمیرانی یکی از اعضای دادستانی انقلاب اسلامی به شهادت رسید و نفر دوم که مأمور کمیته بود به‌طور سطحی مجروح شد. ضاربین بلافاصله متواری شدند.⁽¹⁾

در حادثه دیگری، 2 عضو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حین عبور با موتورسیکلت به سرنشینان یک خودرو مظنون و به آنان نزدیک شدند. سرنشینان خودرو که از افراد وابسته به گروه‌های مسلح بودند، در پوشش مأموران کمیته انقلاب اسلامی یکی از پاسداران به نام عادل پدرام را خلع سلاح و سپس به‌طرف او تیراندازی کرده و وی را به شهادت رساندند. نفر دوم نیز که می‌کوشید مانع فرار مهاجمان شود، در درگیری با این افراد از ناحیه شکم و پا هدف گلوله قرار گرفت و مجروح شد. مهاجمان پس از تیراندازی بلافاصله از محل حادثه گریختند.⁽²⁾

در بلوار افریقا نیز چند فرد مسلح وابسته به گروه‌های مسلح، به‌سوی سرویس صداوسیمای جمهوری اسلامی که درحال حمل غذا برای نیروهای سپاه بود، تیراندازی کردند که براثر اصابت گلوله، رانندة سرویس به نام احمد مسیح به شهادت رسید و یکی از سرنشینان خودرو مجروح شد.⁽³⁾

در 2 درگیری بین نیروهای سپاه و افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یکی از عناصر این سازمان کشته و یک نفر دیگر دستگیر شد. اقدامات عناصر این سازمان شامل پرتاب بمب و تیراندازی نیز بی‌نتیجه ماند و به دستگیری 2 نفر از آنان انجامید.

در درگیری بین نیروهای سپاه پاسداران منطقه 1 تهران با 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق، یکی از عناصر سازمان هدف اصابت تیر قرار گرفت و دستگیر شد و نفر دوم گریخت. از فرد دستگیرشده یک مسلسل یوزی، 2 خشاب و تعدادی سند و مدرک به دست آمد.

در همین منطقه، یکی دیگر از افراد سازمان حین درگیری با نیروهای سپاه، درحالی‌که قصد پرتاب بمب دست‌ساز به‌سوی آنان را داشت، هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.⁽⁴⁾

1) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 150، 26/5/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 26/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص2.

2) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، صص2 و 15.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 151، 27/5/1360، ص14، خبرگزاری پارس، 27/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص1.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص4.

در خیابان شهرآرای تهران هم 2 نفر از هواداران این سازمان که قصد پرتاب بمب آتش‌زا به یک فروشگاه را داشتند، با تلاش نیروهای بسیج سپاه پاسداران دستگیر شدند. در بازرسی بدنی از آنان آدرس و کروکی منزل 30 نفر از نیروهای سپاه و افراد متعهد به انقلاب به دست آمد.⁽¹⁾

همچنین در 2 حادثه تیراندازی به‌سوی پاسداران منطقه 8 تهران و ساختمان بنیاد شهید در میدان هفت‌تیر به نیروهای خودی آسیبی نرسید.⁽²⁾

امروز 2 خانه تیمی در تهران کشف شد و 23 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در این خانه‌ها و دو نقطه دیگر شهر دستگیر شدند.

نیروهای سپاه پاسداران منطقه‌1 تهران، پس از شناسایی و محاصره 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق 21 نفر از افراد فعال این سازمان را دستگیر کردند.⁽³⁾

در اقدامی دیگر، گروه ضربت کمیته انقلاب اسلامی منطقه‌1 شمیران، یکی از اعضای فعال سازمان را در قلهک شناسایی و دستگیر کرد. از این شخص یک اسلحه ژ3 و 72 فشنگ به دست آمد.⁽⁴⁾

نیروهای گشت سپاه پاسداران منطقه 8 تهران نیز در میدان جمهوری به 2 سرنشین یک اتومبیل پیکان مظنون شدند و خودرو را متوقف کرده، قصد بازرسی سرنشینان آن را داشتند که یکی از آنان گریخت و دیگری دستگیر شد. از فرد دستگیرشده یک اسلحه ژ3 و تعدادی فشنگ به دست آمد.⁽⁵⁾

در 6 ترور انجام‌شده در 5 شهر کشور، 4 نفر شهید و 2 نفر مجروح شدند. در 2 مورد تیراندازی به‌سوی نیروهای سپاه در شیراز نیز 10 نفر مجروح شدند.

در شهر رشت، یکی از اعضای سپاه پاسداران این شهر به نام حسین افتخاری درحالی‌که به‌وسیله دوچرخه از خیابان امام خمینی عبور می‌کرد، هدف حمله دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و به‌دلیل اصابت 8 گلولة اسلحه یوزی و کلت کالیبر45 به شهادت رسید. ضاربین پس از این اقدام، با متوقف‌کردن یک تاکسی و سرقت آن گریختند. بلافاصله، پلیس ژاندارمری و یک پاسبان مسلح، مهاجمان را تعقیب کردند، اما آنان با تیراندازی به‌سوی اتومبیل ژاندارمری مانع تعقیب شده، از محل دور شدند. نیروهای گشت سپاه پاسداران 15 دقیقه بعد، تاکسی را بدون سرنشین در یکی از خیابان‌های شهر پیدا کردند.⁽⁶⁾-⁽⁷⁾

در بندرعباس، افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب ساعت 07:00 صبح، به یکی از نیروهای

1) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19.

2) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص4.

4) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19.

5) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص15.

6) عامل ترور روز بعد در درگیری با نیروهای کمیته زخمی و دستگیر شد.

7) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 54716 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 26/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص3.

سپاه پاسداران به نام محمدحسین پوردلیر که عازم محل کار خود بود، تیراندازی کردند که وی براثر اصابت گلوله به شهادت رسید.⁽¹⁾

در گرگان هم یکی از کسبه انقلابی و مؤمن شهر به نام نعمت رحمانی‌نژاد به‌دست یک دختر وابسته به سازمان مجاهدین خلق ترور شد و به شهادت رسید. مردم چند ساعت بعد ضارب را درحالی‌که یک اسلحه رولور به‌همراه داشت، شناسایی و دستگیر کردند و به سپاه پاسداران تحویل دادند.⁽²⁾

یکی از اعضای بسیج سپاه پاسداران بابل هم به نام وحید بابایی به‌دست یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق به شهادت رسید. ضارب که یک کلت کمری به‌همراه داشت، دستگیر شد.⁽³⁾

همچنین یک پاسدار کمیته مرکزی بابل، هدف حمله یکی از عوامل گروه‌های مسلح ضدانقلاب قرار گرفت و 2 گلوله به پای وی اصابت کرد. ضارب که مسلح به اسلحه یوزی، بود با موتورسیکلت گریخت.⁽⁴⁾

در سبزوار هم سرپرست کمیته مرکزی انقلاب اسلامی شهر درحالی‌که عازم محل کار خود بود، هدف گلوله دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و از ناحیه کتف چپ مجروح شد. عاملان سوءقصد نیز متواری شدند.⁽⁵⁾

ساعت 6 صبح امروز نیز 8 نفر از افراد مسلح گروه‌های ضدانقلاب در نزدیکی پادگان هوابرد شیراز، از چند طرف با اسلحه‌های ژ3 و یوزی به یک مینی‌بوس حامل نیروهای سپاه پاسداران حمله کردند که در این اقدام 8 نفر از افراد سپاه مجروح شدند.

در حادثه دیگری، سرنشینان مسلح یک خودرو رنو درحالی که دو موتورسوار مسلح به ژ3 و یوزی از آنها حمایت و محافظت می‌کردند، در فلکه هنگ شیراز به‌سمت اتومبیل حامل نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تیراندازی کردند که براثر اصابت گلوله، 2 پاسدار مجروح شدند. مهاجمان نیز که 5 نفر بودند گریختند.⁽⁶⁾

در بمب‌گذاری‌های امروز افراد ضدانقلاب در مسجدسلیمان، اصفهان، کرمانشاه، قزوین و مشهد، تلفات و خساراتی به بار آمد. در فومن نیز یک بمب کشف و خنثی شد. همچنین خرمن‌های روستائیان دورود به آتش کشیده شد.

براثر انفجار یک بمب که زیر اتاقک نگهبانی ستاد مقاومت بسیج سپاه پاسداران مسجدسلیمان کار گذاشته شده بود، این محل منهدم شد. در این حادثه یکی از اعضای بسیج به نام شاهپور حسین‌زاده به شهادت رسید و 3 نفر دیگر که در محل نگهبانی می‌دادند، مجروح شدند. به همین مناسبت، بازار شهر مسجدسلیمان تعطیل و 3 روز عزای عمومی اعلام شد.⁽⁷⁾

در اصفهان، 2 نفر از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب با استفاده از تاریکی شب، قصد بمب‌گذاری

1) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص27، 25/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص4.

3) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص14.

4) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2.

5) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 54822 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه مشهد به فرمانده سپاه مرکز، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 57703 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه4 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

7) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4.

در کنار چند ستون اصلی ساختمان مرکز انقلاب اسلامی افغانستان را داشتند که نگهبانان این محل متوجه اقدام آنان شدند و با دادن فرمان ایست، تیر هوایی شلیک کردند، اما عوامل بمب‌گذار توجهی نکردند و دو طرف با یکدیگر درگیر شدند. در این درگیری، یکی از افراد ضدانقلاب کشته شد و دیگری که احتمالاً زخمی شده بود، گریخت. در بازرسی از این محل، 2 لول دینامیت، یک پوند تی.ان.تی، 2 چاشنی الکتریکی و سیم رابط و یک باطری بزرگ استانداردشده، به دست آمد.⁽¹⁾

انفجار یک بمب دست‌ساز در مقابل کتابخانه حضرت ولی‌عصر(عج) کرمانشاه هم خساراتی به این کتابخانه وارد کرد.⁽²⁾

در قزوین نیز دو موتورسوار در خیابان شهید قرنی این شهر یک بمب دست‌ساز به‌سمت مغازه یکی از کسبه متعهد شهر پرتاب کردند که براثر انفجار آن خساراتی به این مغازه وارد شد. مردم بلافاصله به تعقیب مهاجمان پرداختند، اما آنان با به‌جاگذاردن موتورسیکلت از محل حادثه گریختند.⁽³⁾

در خیابان طالقانی مشهد هم سرنشینان یک اتومبیل پیکان مغازه قماش‌فروشی یکی از افراد متعهد شهر را با پرتاب یک بمب آتش‌زا به آتش کشیدند که با کمک مردم محل، از گسترش آتش جلوگیری شد. روابط عمومی سپاه پاسداران مشهد اعلام کرد جمعه گذشته از این اتومبیل برای ترور یک پاسدار در خیابان دانشگاه مشهد استفاده شده بود.⁽⁴⁾

علاوه‌براین، یک بمب دست‌ساز نیز که مقابل منزل رئیس آموزش‌وپرورش شهرستان فومن در کوی رشتیان کار گذاشته شده بود، با تلاش مأموران کلانتری بخش 2 کشف و خنثی شد.⁽⁵⁾

همچنین براثر یک آتش‌سوزی که افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی به راه انداختند، خرمن‌های روستائیان درمیان از توابع دورود در استان لرستان از بین رفت.⁽⁶⁾

61 تن از افراد فعال وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در شهرهای گوناگون کشور دستگیر شدند و از آنان اسناد و مدارک درون‌سازمانی، تعدادی اسلحه و مقداری مهمات به دست آمد. همچنین 190 نفر از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب در ماه‌های اخیر در انزلی و یزد، دستگیر شده‌اند که تعدادی از آنان با سپردن تعهد کتبی آزاد شدند.

در کرمانشاه، دررابطه‌با ترور حجت‌الاسلام بهاءالدین عراقی و پاسدار محافظش⁽⁷⁾3 نفر دستگیر شدند. در اسناد به‌دست‌آمده از این افراد، کروکی منزل مجید حداد عادل معاون سیاسی - عمرانی استانداری کرمانشاه وجود داشت که این افراد قصد ترور وی را داشتند.⁽⁸⁾

در آمل نیز یکی از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب که عازم تهران بود، شناسایی و دستگیر

1) سند شماره 46799 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دفتر نهضت‌های آزادی‌بخش اصفهان به اطلاعات مرکز، 27/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 57823 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات به فرماندهی، 31/5/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص4.

3) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص15.

4) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص3.

5) سند شماره 336053 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی گیلان به فرمانده سپاه پاسداران رشت، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2.

7) حجت‌الاسلام عراقی و پاسدار محافظش در 20 مرداد 1360 ترور شدند.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، صص 4 و 5، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 27/5/1360.

شد. از اتومبیل این فرد 70 فشنگ، 6 خشاب ژ3، نوار فشنگ ژ3، خشاب کلت، وسیله پاک‌کردن اسلحه و مقداری کاغذ تراکت و فتوکپی به دست آمد.⁽¹⁾

در صومعه‌سرا هم 2 عضو سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و یکی از هواداران چریک‌های فدایی خلق شناسایی و دستگیر شدند.⁽²⁾

در روستای کیاکلایه لنگرود نیز 4 نفر بومی وابسته به سازمان مجاهدین خلق که 2 نفر از آنان دختر بودند، در یک خانه تیمی دستگیر شدند. از این افراد، مدارک سازمانی و جزوه‌های چگونگی ساخت مواد منفجره و نحوه منفجرکردن تأسیسات و منازل مسکونی به دست آمد.⁽³⁾

به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران یزد، در یک ماه اخیر، 130 تن از وابستگان گروه‌های مسلح ضدانقلاب؛ به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق، در این شهر دستگیر شده‌اند که از این تعداد، 30 نفر پس از بازجویی و ابراز ندامت آزاد شدند. 2 نفر نیز با معرفی خود به سپاه 3 اسلحه ژ3 و 50 فشنگ و یک کلاشینکف با 100 تیر مربوط به آن را تحویل دادند، همچنین 6 سلاح کمری و تعداد فراوانی فشنگ مربوط به آن کشف و ضبط شد.⁽⁴⁾

یک مقام آگاه دادگاه انقلاب اسلامی خمینی شهر نیز اعلام کرد با همکاری مؤثر مردم، نیروهای سپاه پاسداران در چند روز گذشته، 12 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق را که از شیراز و کازرون به این شهر آمده بودند، شناسایی و دستگیر کردند. از این افراد اسناد سازمانی بسیاری به دست آمد.⁽⁵⁾

سپاه پاسداران کرج هم در یک عملیات سازماندهی‌شده 27 نفر از وابستگان سازمان مجاهدین خلق را در منطقه حصارک کرج شناسایی و دستگیر کرد. جرائم این افراد عبارت است از: ایجاد آشوب و ارعاب و به‌هم‌زدن نظم عمومی؛ حمله مسلحانه به اماکن و محل‌های تجمع؛ مخفی‌کردن اسلحه و مهمات؛ دراختیار قراردادن منزل، پول و سایر امکانات برای اعضای سازمان. دستگیری این عده، پس از دستگیرشدن 3 نفر از رهبران سازمان در کرج در یک خانه تیمی و 2 عضو فعال این سازمان در خانه تیمی دیگری انجام شده است.⁽⁶⁾

در خرم‌آباد نیز 7 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق و 4 نفر از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) با تلاش نیروهای سپاه پاسداران شناسایی و دستگیر شدند. 3 نفر از دستگیرشدگان وابسته به سازمان مجاهدین خلق، از نیروهای فعال این سازمان هستند که یکی از آنان در انفجار ساختمان جهاد سازندگی در چند روز اخیر، دست داشته است.⁽⁷⁾

همچنین روابط عمومی سپاه پاسداران بندر انزلی اعلام کرد که از آغاز درگیری‌های مسلحانه گروه‌های ضدانقلاب تاکنون، 60 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق، سازمان چریک‌های فدایی خلق، (گروه اشرف دهقان) و پیکار در راه آزادی طبقه کارگر در این شهر دستگیر شده‌اند که از این تعداد، 30 نفر با اظهار پشیمانی و سپردن تعهد کتبی آزاد شدند و 28 نفر از آنان با حکم دادسرای انقلاب اسلامی در بازداشت به سر می‌برند.⁽⁸⁾

1) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20.

2) سند شماره 57697 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه3 به فرماندهی سپاه مرکز، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 25/5/1360، ص27، رشت - خبرگزاری پارس، 25/5/1360؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص3.

4) روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20.

5) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص27، 25/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20.

6) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20.

7) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2.

8) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص2.

پس از گذشت 19 روز از انتشار وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی از اعضای کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سکوت این سازمان دربرابر آن، امروز سازمان مجاهدین با انتشار اعلامیه‌ای این اقدام را محکوم کرده، با جعلی‌خواندن متن وصیت‌نامه آن را در تعارض با اندیشه‌های سعادتی خواند.

در قسمتی از این اطلاعیه پس از اشاره به اعدام سعادتی آمده است: «ارتجاع ضدخلقی حاکم پس از این جنایت سنگین ... وصیت‌نامه‌ای را علم کرده و به برادر شهیدمان نسبت می‌دهند، درحالی‌که محتوای آن کمترین شباهت و قرابتی با افکار و اعتقادات او ندارد، غافل از اینکه مردم ما به‌خصوص نیروهای انقلابی و بالاخص اعضا و هواداران مجاهدین دیگر آن‌چنان آبدیده شده‌اند که فریب این شگردها و خیانت‌های مرتجعین ضدخلق را نمی‌خورند.

... تفاوت‌ها و تضادهای بارز و آشکار در انشا و نگارش متن منتشره ازجانب ارتجاع با فرهنگ و سبک نوشته‌های شهید سعادتی [وجود دارد]؛ ... تفاوت‌هایی که در خط به‌کاررفته و در متن منتشره ازجانب ارتجاع با خط سعادتی به‌طور آشکار به چشم می‌خورد و مهم‌تر از همه اینکه اگر سعادتی چنین نظراتی ابراز می‌کرد، چگونه ممکن بود که ارتجاع حاکم وی را اعدام کند؟»

نشریه رویدادها و تحلیل سپاه این موضع سازمان دربرابر نفر دوم تشکیلات را این‌گونه تحلیل کرده است: «مجاهدین خلق پس از مدت‌ها که معطل مانده بود به هواداران درمورد وصیت‌نامه سعادتی چه جوابی بدهد، چاره کار را در پشت‌هم‌اندازی و ردیف‌کردن یک سری الفاظ تحریک‌کننده می‌بیند و سعی می‌کند اصل قضیه را منکر شده و خود را راحت کند. سازمان با چهره‌ای که از سعادتی ساخته بود، مسلم بود که نمی‌توانست به او انواع مارک‌های حاضر و آماده را بچسباند؛ برای همین، مدتی به سکوت برگزار کرد، ولی عاقبت مجبور شد با تکذیب‌نامة وقیحانه‌ای خود را از این مخمصه خلاص کند.»⁽¹⁾

درپی ناکامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تبدیل‌کردن تظاهرات محدود خیابانی هواداران مسلحش به جریان اعتصاب در کشور که این اقدام را ورود به مرحله جدیدی می‌دانست و با استقبال رسانه‌ها و خبرگزاری‌های غربی نیز مواجه شده بود، امروز سازمان از موضع ضعف و استیصال، مسئولان نظام و افراد متعهد به انقلاب را به برخورد و مجازات تهدید کرد و در اطلاعیه‌ای از نمایندگان مجلس، اعضای کابینه، کارکنان اداره‌ها و نهادهای اقتصادی، سیاسی، انتظامی و تبلیغاتی انقلاب خواست از سمت‌های خود استعفا کنند وگرنه نیروهای انقلابی(!) آنها را در امان نخواهند گذاشت.

در قسمت دیگری از این اطلاعیه نیز سازمان به نمایندگی از مردم(!)، از پاسداران کمیته و

1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 23، 29/6/1360، صص 45 و 46.

سپاه، نیروهای شهربانی و پلیس خواست از شغل‌های خود کناره بگیرند، که دراین‌صورت، سازمان و مردم آنان را با آغوش باز خواهند پذیرفت!

در ادامه این اطلاعیه آمده است: یک بار دیگر به پاسداران کمیته و سپاه گوشزد می‌کنیم که نیروهای انقلابی و مجاهدین خلق هیچ‌گونه کینة شخصی نسبت به آنها ندارند و درصورتی‌که از این ارگان‌های سرکوب ارتجاعی کنار بکشند، از هرگونه تعرض، مکافات و مجازاتی در امان بوده و مردم ما آنها را با آغوش باز خواهند پذیرفت.

ما به پرسنل شهربانی و نیروهای پلیس هشدار می‌دهیم که رژیم ارتجاعی می‌خواهد از آنها یک پلیس ضدخلقی ساخته و دربرابر نیروهای انقلابی و مردم قرار دهد. چیزی که آشکارا در سخنان چندی پیش رئیس جنایتکار مجلس غیرقانونی ارتجاع به چشم می‌خورد. ما امیدواریم که نیروهای پلیس دربرابر فشارها تسلیم نشده و دربرابر مردم و نیروهای انقلابی قرار نگیرند.

نشریه رویدادها و تحلیل سپاه پاسداران با انتشار مطلبی در واکنش به این اقدام سازمان، به بررسی دلایل صدور چنین اطلاعیه‌ای پرداخته است. در بخش‌هایی از این مطلب آمده است:

سؤالی که همواره پس از خواندن این شب‌نامه‌ها، مصاحبه‌ها و... به ذهن متبادر می‌شود این است که منافقین با بیان چنین مهملاتی که بی‌شک خودشان هم به پوچی آن معترف‌اند، دنبال چه هستند؟ و اینان با پشتوانه کدام‌یک از اقشار خلق و با تکیه بر کدام طبقه احتمالی این‌قدر گنده‌گویی می‌کنند و این‌قدر از خلق و انتقام خلق! و از نیروهای مقاومت مردمی او صحبت به میان می‌آورند؟

آنچه دراین‌زمینه می‌توان گفت، این است که آنان خود فهمیده‌اند که دیگر به‌صورت یک جریان سیاسی در جامعه انقلابی ما حضور ندارند و دیگر در این جامعه جایی برای آنها نیست. آنها خود در تحلیل‌های درون‌گروهی‌شان علی‌رغم آنچه در اعلامیه‌ها و هشدارنامه‌ها و... از خلق دم می‌زنند، معترف‌اند که از پایگاه مردمی برخوردار نیستند و دررابطه‌با جناح مقابلشان، یا به قول خودشان ارتجاع، برعکس معتقدند که از پایگاه بسیار وسیعی برخوردار است!

آنها درحقیقت اگر شب‌نامه‌هایی به هم صادر می‌کنند نه برای داخل کشور و مردم ایران است، چراکه خوب دریافته‌اند که چه خشم و نفرتی از آنان در میان مردم موج می‌زند و از فرط همین خشم و نفرت قادر نیستند این اعلامیه‌ها را حتی به دست هوادارانشان برسانند.⁽¹⁾

محمدجواد باهنر نخست‌وزیر، صبح امروز در مجلس شورای اسلامی حضور یافت و 22 وزیر کابینه خود را برای کسب رأی اعتماد معرفی کرد.⁽²⁾وی قبل از معرفی وزیران، در سخنانی به دو موضوع جنگ و مشکلات ناشی‌از آن و گروه‌های مسلح ضدانقلاب اشاره کرد.

1) همان، صص 57 و 58.

2) اسامی وزیران کابینه در روزشمار 26 مرداد 1360 آمده است.

نخست‌وزیر درباره مشکلات جنگ گفت: «همه می‌دانیم که مملکت با مشکلات فراوان اقتصادی، امنیتی، اجتماعی، سیاسی و نظامی دست‌به‌گریبان است، اما آنچه مهم است این است که متولی حل مشکلات، خود مردم شده‌اند و دیگر ناخالصی ندارند.

D455

برادران می‌دانند حدود 11 ماه است که کشور درحال جنگ است و این 11 ماه جنگ، ازنظر اقتصادی ضربه‌های سنگینی به ما وارد کرده است. کارخانه‌های بزرگی در مناطق جنگی تعطیل شده، صدور و استخراج نفت در مناطق جنگی با مشکلات فراوان روبه‌رو شده، امور کشاورزی در 5 استان جنگ‌زده مختل گردیده، خریدهای خارجی ما باتوجه‌به نیازهای جنگی و مسائل ارزی و لزوم واردات برخی کالاهای غذایی و غیره نابسامان شده، بنادر، گمرکات، بهداری، آموزش‌وپرورش و بسیاری دیگر از نهادهای کشور با مشکلات روبه‌رو هستند و... پس ما در چنین شرایطی داریم زندگی می‌کنیم و با مشکلات زیادی مواجه هستیم، اما بااین‌حال ازنظر سیاسی و اجتماعی در آستانه توفیق قرار داریم و درعین‌حال، دلی پرامید نسبت به سرنوشت جنگ داریم، زیرا هیچ‌گاه نباید صرفاً از دید منفی به مسئله جنگ نگاه کرد و فقط مشکلات را دید؛ چراکه در جریان جنگ، ارتش ما احیا شد، سپاه پاسداران به اوج خود رسید، ملت ما بسیج شد، موضع نه شرقی و نه غربی ما در دنیا تثبیت گردید.»

وی افزود: «درزمینه جنگ تحمیلی نیز دشمن به‌سرعت مواضعش را لااقل ازنظر روحی دارد خالی می‌کند و با تصمیماتی که گرفته شده، امیدهای زیادی به آینده نزدیک جنگ داریم و همچنان که ما در جنگ ساخته شدیم، به‌زودی از دستاوردهای پیروزی در آن نیز استفاده خواهیم کرد.»

وی در ادامه، دیدگاه دولت درمورد گروه‌های مسلح ضدانقلاب را چنین بیان کرد: «دولت خودش را آماده کرده تا بتواند وارث آن‌همه مشکلات باشد و بتواند هدف‌های نظامی و سیاسی و غیره را برای بازسازی کشور دنبال کند. دولت مصمم است این حرکت تند امنیتی ضدگروهک‌های وابسته به امریکا را ادامه دهد و برادران ما مصمم‌اند تا پاک‌سازی کامل محیط بایستند و اجازه ندهند که مملکت ما به دست ضدانقلابیون بیفتد.»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص2.

درپی توقیف کشتی حامل 177 تن دینامیت به مقصد عراق، علی شمس اردکانی سفیر ایران در کویت، در مصاحبه با روزنامه‌های کویتی عرب تایمز و کویت تایمز شایعه بستن تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی ایران را تکذیب کرد.

وی گفت: «کسانی که می‌گویند ایران تنگه هرمز را بسته است، بیهوده‌گویی می‌کنند. ایران مطلقاً قصد جلوگیری از کشتیرانی در تنگه هرمز را ندارد، مگر در مواردی که وسایل نظامی به مقصد دشمن حمل می‌شود. این موضوع یک حق قانونی است. ایران برای توقیف محمولات نظامی به مقصد دشمن هرچه در توان دارد انجام می‌دهد و با محمولات تجاری کاری نخواهد داشت.» آقای اردکانی تأکید کرد: «ایران امنیت هرنوع محموله معمولی را هنگام عبور از تنگه هرمز تضمین می‌کند.»

خبرگزاری فرانسه که این خبر را به نقل از این دو نشریه مخابره کرده، افزوده است: «این اظهارات به‌دنبال شناسایی یک کشتی دانمارکی حامل مواد منفجره به‌سوی عراق توسط نیروی دریایی ایران صورت گرفته است. مقامات ایران تأکید کرده‌اند مواد منفجره فوق به‌صورت بمب و گلوله ازسوی عراق علیه ایران مورد استفاده قرار گرفته‌اند. بدین سبب، مواد منفجره را توقیف و کشتی را آزاد کرده‌اند.»⁽¹⁾-⁽²⁾

این درحالی است که رادیو صوت‌الجماهیر (عراق) از نارضایتی مسئولان کویتی از توقیف کشتی دانمارکی حامل مواد منفجره به مقصد عراق خبر داد.

در بخشی از این خبر آمده است: «کویت امروز رسماً خاطرنشان ساخت که تعرض کشتی‌های ایرانی به کشتی دانمارکی حامل کالا برای چند کشور عربی، زیرپاگذاشتن آزادی کشتیرانی در آب‌های بین‌المللی به حساب می‌آید. دکتر عبدالرحمن العوضی وزیر بهداری و کفیل وزیر مشاور در امور نخست‌وزیری کویت، اعلام کرد که هیئت دولت امروز در نشست هفتگی خود این موضوع را مورد بحث و بررسی قرار داد و اینک وزارت امور خارجه کویت یادداشتی رسمی آماده می‌نماید تا تقدیم دولت ایران کند. وزیر [بهداری] کویت گفت این‌چنین رفتاری ازسوی ایران نسبت به کشتی‌ها، [به] فشارآمدن به آزادی بازرگانی در منطقه‌ای که به بازرگانی و تجارت بین‌المللی وابسته است، منجر می‌شود.»⁽³⁾

ناوچه موشک‌انداز ایرانی تبرزین که در مسیر فرانسه به ایران در آب‌های ساحلی اسپانیا ربوده شده بود،⁽⁴⁾* برای سوخت‌گیری وارد بندر کازابلانکا در مراکش شد.

خبرگزاری مراکش مدعی شد ربایندگان این ناوچه پس از ورود به کازابلانکا و تهدید

1) خبر توقیف کشتی و تخلیه 177 تن دینامیت توسط نیروی دریایی ارتش در روزشمار 19 مرداد 1360 آمده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص8، کویت - خبرگزاری فرانسه، 25/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص12 ضمیمه، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 25/5/1360.

4) * این ناوچه در 22 مرداد 1360 ربوده شد.

مقامات بندری، خواستار تأمین مایحتاج خود؛ ازجمله سوخت، آب و آذوقه شده‌اند و مقامات بندر نیز باتوجه‌به قدرت تسلیحات این ناوچه و وحشت از ایجاد انفجار یا درگیری در این منطقه، وسایل مورد نیاز آنان را دراختیارشان گذاشته‌اند و ربایندگان پس از دریافت مایحتاج خود این بندر را ترک کرده‌اند.⁽¹⁾

از سوی دیگر، برخی سازمان‌ها و مقامات سیاسی و نظامی ایران دراین‌باره اظهارنظر کردند؛ ازجمله وزیر امور خارجه ایران با انتشار بیانیه‌ای همکاری مقامات مراکش با ربایندگان ناوچه را محکوم کرد.⁽²⁾

سرتیپ فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش نیز در مصاحبه‌ای با بیان اینکه مسئولیت بازگرداندن این ناوچه برعهده اسپانیاست، گفت: «چون ناوچه در آب‌های ساحلی کشور اسپانیا ربوده شده است و اسپانیا در این آب‌ها حاکمیت، مسئولیت و تعهد دارد، خود کشور اسپانیا با تمام توانایی‌های سیاسی‌اش بایستی اقدام کند و ناوچه ما را پس بگیرد و ببرد در همان محلی که ربوده شده و تحویل ما بدهد؛ یعنی لااقل تا حدود مرز آب‌های ساحلی ما را بدرقه و اسکورت کند. امنیت ناوچه ما به‌عهده آن کشور است.»⁽³⁾

همچنین به گزارش خبرگزاری فرانسه، یک هیئت ایرانی به سرپرستی یک افسر بلندپایه ارتش ایران برای پیگیری امور مربوط به ناوچة ربوده‌شده ایرانی امروز وارد مادرید پایتخت اسپانیا شد و با وزیر امور خارجه اسپانیا ملاقات و از کوشش‌های اسپانیا دراین‌باره تشکر کرد. مقامات وزارت امور خارجه اسپانیا درباره محل کنونی ناوچه ایرانی اظهار کردند که ناوچه در آب‌های اسپانیا نیست.⁽⁴⁾

روزنامه السفیر (چاپ بیروت) درباره دست‌داشتن عوامل سرویس‌های اطلاعاتی چند کشور غربی در ربودن ناوچه تبرزین اطلاعاتی را به استناد برخی منابع آگاه در پاریس منتشر کرد. این روزنامه نوشته است: «ربودن ناوچه [تبرزین] ازطریق توطئه مشترک برخی از جناح‌های وابسته به دستگاه جاسوسی اسرائیل [موساد] در داخل دستگاه اطلاعاتی فرانسه و همکاری دستگاه‌های جاسوسی اسپانیا و ایتالیا انجام گرفته است.»

در ادامه مطلب این روزنامه آمده است: «ربایندگان ناوچه تبرزین از عوامل دریادار حبیب‌اللهی بوده‌اند که 4 نفر از آنها چند روز پیش، از ایالات متحده امریکا به اروپا آمده و 2 نفر از آنها ازطریق فرانسه و 2 نفر ازطریق ایتالیا وارد اسپانیا شده و به‌مدت 2 روز در پایگاه امریکایی "خونه" در اسپانیا، آموزش دیده و از آنجا با یک قایق اسپانیایی راه را بر ناوچه تبرزین بسته و آن را تصرف کرده‌اند.»⁽⁵⁾

دو ناوچه خنجر و نیزه نیز که به‌دلیل وضعیت نامساعد هوا در بندر المریای اسپانیا پهلو گرفته بودند، امروز در ادامه مسیر خود به مقصد آب‌های ایران وارد بندر اوران کشور الجزایر شدند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، ص1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 27/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، ص14، رباط - خبرگزاری فرانسه، 26/5/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 25/5/1360، ص9.

3) روزنامه کیهان، 25/5/1360، ص4.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، صص 13 و 14، مادرید - خبرگزاری فرانسه، 26/5/1360.

5) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص16.

مقامات الجزایر در بیانیه مختصری دلیل توقف این دو ناوچه را مشکلات فنی اعلام کردند.⁽¹⁾

خبرگزاری فرانسه به نقل از آژانس خبری الجزایر از شهر الجزیره دراین‌باره گزارش داد: «دو ناوچه ایرانی در بندر بزرگ اوران واقع در غرب الجزایر لنگر انداخته‌اند. خبرگزاری الجزایر درباره ساعت ورود این دو ناوچه و مدت توقف آنها هیچ‌گونه توضیحی نداده است. به گزارش این خبرگزاری، مقام‌های الجزایری که مناسبات خوبی با تهران دارند، درحال‌حاضر، از هرگونه تفسیری ابا دارند. سفارت ایران در الجزایر نیز به همین نحو با مسئله برخورد کرده است. علی‌الاصول این دو ناوچه باید ازطریق کانال سوئز به ایران مراجعت کنند.»⁽²⁾

محدودیت‌های کمی که دولت فرانسه درمورد بنی‌صدر و رجوی به‌دلیل برخی ملاحظات اعمال کرده بود، با بازگشت سفیر این کشور و فرانسویان مقیم تهران به کشورشان برطرف شد و آنان اقدامات تبلیغاتی خود را علیه جمهوری اسلامی از سر گرفتند؛ رادیو صدای امریکا در گزارش امروز خود با اعلام این مطلب به بررسی این اقدام دولت فرانسه و آخرین صحبت‌های بنی‌صدر و رجوی پرداخته است.

در بخشی از گزارش صدای امریکا آمده است: دولت فرانسه محدودیت‌هایی را که درمورد ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور پیشین حکومت اسلامی ایران و مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، اعمال می‌شد تاحدودی کاهش بخشیده است. درحالی‌که توجه جهانیان به تصرف یک ناوچه نیروی دریایی ایران توسط گروهی از ایرانیان به رهبری رئیس پیشین ستاد مشترک نیروهای مسلح زمان شاه معطوف است، فرانسه به کاستن از دامنه محدودیت‌های فعالیت بنی‌صدر و رجوی مبادرت کرده است. تا چهارشنبه شب گذشته، بیشتر فرانسویانی که در ایران زندگی می‌کردند به فرانسه بازگشته بودند. در روز جمعه، خطوط تلفنی خانه محل اقامت بنی‌صدر و رجوی در حومه پاریس بار دیگر به کار افتاد و مأمورین انتظامی نگهبان خانه از متفرق‌کردن روزنامه‌نگاران باز ایستاده‌اند. چنین به نظر می‌رسد که محدودیت‌هایی که به‌دنبال انجام نخستین مصاحبه‌های مطبوعاتی آن دو در روزهای اولیه حضور غیرمنتظره‌شان در پاریس آغاز شده بود، اینک پس از دو هفته، لغو شده است. دیروز خبرگزاری فرانسه به انتشار مصاحبه‌ای با بنی‌صدر مبادرت نمود و لوموند یکی از روزنامه‌های معتبر آن کشور، متن مصاحبه با رجوی را چاپ کرد.

در ادامه این گزارش، گوینده رادیو امریکا گفت: بنی‌صدر در مصاحبه‌ای تأکید کرد تا زمانی‌که دستاورد حکومت اسلامی در ایران جز انفجار و اعدام نیست، حرکاتی همانند تصرف ناوچه نیروی دریایی ایران تکرار خواهد شد. بنی‌صدر گفت که برای بازیافتن قدرت، ازاین‌پس، فعالیت‌های خود را ازطریق شورای ملی مقاومت که با همکاری رجوی تشکیل شده است دنبال خواهد کرد و رجوی نیز به‌نوبه خود می‌گوید اینک که وضع آنان روال عادی‌تری به خود گرفته است، فعالیت‌های خود را از سر خواهند گرفت.⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص2، الجزایر - خبرگزاری فرانسه، 25/5/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 25/5/1360.

طارق میخائیل یوحنا عزیز معاون نخست‌وزیر و عضو شورای فرماندهی حزب بعث عراق، در گفت‌وگو با مجله لبنانی الحوادث (چاپ لندن) به سؤالاتی درباره جنگ با ایران پاسخ داد. درحالی‌که پس از گذشت یازده ماه از جنگ، ارتش عراق زمین‌گیر شده است و نیروهای ایرانی نیز در چندین عملیات موفق شده‌اند بخش‌هایی از مناطق اشغال‌شده را آزاد کنند، طارق عزیز می‌کوشد بسیاری مسائل بدیهی جنگ را وارونه جلوه دهد و همچنان بر ادعاهای اولیه رژیم بعث در حمله به ایران درباره مالکیت بخش‌هایی از خوزستان تأکید می‌کند.

بخش‌هایی از این گفت‌وگو که خبرگزاری پارس آن را مخابره کرده، چنین است:

«[طارق عزیز گفت:] عراق به‌هیچ‌وجه سر برای کسی فرود نخواهد آورد، حتی اگر این جنگ ده سال طول بکشد و باید بگویم که قسمت سخت جنگ پایان یافته و قسمت‌های ساده آن باقی مانده است و موقعیت ما روزبه‌روز رو به بهبودی می‌رود. از او پرسیده شد: آیا جنگ اکنون یک جنگ فرسایشی نیست؟ اگر هست چگونه ساده‌تر شده است؟ طارق عزیز پاسخ می‌دهد: طولانی‌شدن جنگ به معنی فرسایشی‌شدن آن نیست، فرسایشی‌شدن آن هنگامی است که طرف درگیر بنیادهای اساسی خویش ازلحاظ سیاسی، اقتصادی و روحی را از دست بدهد، ولی اگر کشوری بتواند حتی درحالت جنگ نیروهایش را گسترش داده، روحیه ملتش را بالا برده و روابط بین‌المللی‌اش را گسترده‌تر کند، چگونه آن را جنگ فرسایشی می‌توان نامید؟

سلاح‌های نیروهای نظامی ما بیشتر شده و کاردانی نظامیان افزایش یافته و روحیه مردم قوی‌تر شده است و همه اینها عناصر ترقی و قدرت است، درحالی‌که فرسایش در طرف مقابل [ایران] دیده می‌شود. تنها خسارتی که متوجه عراق می‌شود زیان‌های جانی است نه به‌خاطر کثرت آن، بلکه به‌خاطر علاقه به آحاد ملت است. ادامه جنگ باعث تشدید اختلافات داخلی ایران گردیده و احتمال بروز جنگ داخلی را تشدید کرده و اقتصاد آن را نابود می‌سازد. پس، از ادامه جنگ برای طرف مقابل فقط زیان‌های جانی نیست، بلکه نابودی او را در بر خواهد داشت و آینده بسیار خطرناکی برای ایران پیش‌بینی می‌شود.

در ادامه مصاحبه، طارق عزیز با تغییر عبارات، ادعای حکومت عراق مبنی‌بر تجزیه استان خوزستان را به‌شکل دیگری مطرح کرد و در پاسخ به خبرنگار که پرسید: قبلاً گفته بودید هدف شما تجزیه ایران است، آیا همچنان برای نیل به این هدف اصرار دارید؟ گفت: ما نگفتیم که هدفمان تجزیه ایران است، ما برای دفاع از خود برعلیه تجاوز ایران وارد عمل شدیم و همچنان اصرار داریم که به یک راه‌حل مسالمت‌آمیز و شرافتمندانه با هر حکومتی که در ایران باشد؛ حتی حکومت فعلی دست یابیم، ولی آنچه سابقاً گفتیم این بود چنانچه ایران به تجاوز خود برعلیه عراق ادامه دهد و با یک راه‌حل مسالمت‌آمیز موافقت نکند و بازپس‌دادن حقوق عراق و اعراب را نپذیرد، ما ناچار خواهیم شد که حمله‌مان را برعلیه او افزایش دهیم و حمله مسلماً وحدت ایران را در بر نخواهد داشت.

معاون نخست‌وزیر عراق با معرفی ایران به‌عنوان آغازگر جنگ با ادعای اینکه ایران درخصوص پایان‌دادن به جنگ هنوز اعلام آمادگی نکرده است، افزود: درمورد اینکه تا چه وقت این جنگ ادامه خواهد یافت و چرا کشورهای بزرگ برای پایان‌دادن آن دخالتی نمی‌کنند، [باید] گفت نمی‌توانیم درباره علت عدم دخالت کشورهای بزرگ برای متوقف‌کردن جنگ صحبت کنیم. همین اندازه می‌توانم بگویم که آنها کوشش جدی برای متوقف‌کردن آن تاکنون انجام نداده‌اند و علت آن بستگی به دیدگاه‌های خودشان نسبت به امور دارد. وی درمورد ادامه جنگ افزود: ادامه طولانی‌شدن جنگ بستگی به دولت ایران دارد؛ چراکه جنگ یک عمل دوجانبه است، نمی‌تواند یک جانب آن را متوقف سازد، درحالی‌که یک‌جانبه می‌شود آن را آغاز کرد. ایرانی‌ها جنگ را آغاز کردند، ولی متوقف‌کردن آن منوط به اراده مشترک دو طرف درگیر است. ازسوی ما این اراده و خواست وجود دارد؛ البته از موضع قدرتی، ولی این اراده و خواست در ایران تاکنون به وجود نیامده است و هنگامی‌که پدید آمد، ما آماده پاسخ‌گویی به آن می‌باشیم.

وی در قسمت دیگری از این مصاحبه ضمن بیان راه‌حل‌های رژیم عراق برای خاتمه جنگ، ادعاهای قبلی عراق درباره قرارداد 1975 الجزایر را با عبارات دیگری مطرح کرد و گفت: ما اصولی را به‌عنوان راه‌حل تثبیت نمودیم که یکی عدم استفاده از زور یا تهدید برای به دست‌آوردن اراضی است ... دیگری بازگرداندن سرزمین‌هایی که به‌زور به دست آمده. از سوی دیگر، هریک از طرفین به صاحبان شرعی خود؛ یعنی ایران حقوقی را که با زور در گذشته و حال از عراق و دیگر کشورهای عربی به دست آورده پس بدهد. دراین‌صورت، عراق نیز سرزمین‌هایی را که در این جنگ اشغال کرده است به ایران پس بدهد و در امور داخلی یکدیگر دخالت نکنند؛ زیرا ما معتقدیم که روابط صحیحی میان ایران و کشورهای عربی تا هنگامی‌که ایران در امور کشورهای منطقه دخالت کند و خود را قیم آنان بداند، وجود نخواهد داشت. این دخالت به‌گونه دیگری در زمان شاه وجود داشت و اکنون رژیم [آیت‌الله] خمینی با وسایل مختلف دیگری آن را ادامه می‌دهد، ولی ریشه هر دو دخالت یکی است. بایستی این امر متوقف شود و اگر نشود، هیچ‌گونه راه‌حل دائمی و ثابتی برای درگیری وجود نخواهد داشت. البته این به مفهوم ترس از صدور انقلاب ایران نیست و ما آن را درزمینه واقعیت‌ها به اثبات رساندیم؛ مفهوم آن تصویری از آیندة روابط مسالمت‌آمیز در منطقه می‌باشد.

طارق عزیز در بخش پایانی مصاحبه خود به‌شدت از کشورهای عربی که مدعی بی‌طرفی در جنگ میان ایران و عراق هستند انتقاد کرد و گفت: ما نمی‌توانیم این مطلب را درک کنیم که چگونه ممکن است یک عربی دربرابر تجاوز یک اجنبی به عرب دیگر بی‌طرف بماند.

وی در انتها، شرایط تجدیدنظر در روابط میان عراق با سوریه و لیبی را منوط به حمایت این دو کشور از عراق در جنگ اعلام کرد.»⁽¹⁾

1) همان، صص 15 - 13، بیروت - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، طه محی‌الدین معروف معاون رئیس‌جمهور عراق، امروز با این ادعا که مسئولیت ادامه جنگ برعهده ایران است، گفت کشورش به هرگونه اقدامات اسلامی و بین‌المللی به‌منظور یافتن راه‌حلی برای پایان جنگ پاسخ مساعد داده است، ولی ایران همچنان از همکاری دراین‌زمینه امتناع می‌کند. بنابراین، مسئولیت ادامه جنگ برعهده این کشور است. وی در پایان تأکید کرده که عراق خواستار صلح و برقراری روابط با همسایگانش است.⁽¹⁾

بی‌نتیجه‌ماندن آخرین سفر گروه منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد به تهران و بغداد در جریان مذاکرات صلح در رسانه‌ها انعکاس یافت.

روزنامه ایندین اکسپرس (چاپ دهلی‌نو) امروز با اشاره به شکست مذاکرات صلح کشورهای غیرمتعهد نوشته است: کشورهای غیرمتعهد که در تلاش برای پایان‌دادن به جنگ عراق علیه ایران هستند، دیگر هیچ‌گونه امیدی برای دست‌یافتن به یک راه‌حلی در آینده نزدیک ندارند.

این روزنامه در ادامه افزوده است: محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور جدید ایران، هفته گذشته به اعضای گروه غیرمتعهدها گفت که آمدورفت آنان بی‌نتیجه است و به اعتقاد ایران، سرنوشت جنگ در جبهه مشخص خواهد شد.

خبرگزاری فرانسه که این خبر را مخابره کرده، در ادامه گزارش درباره نتیجه تلاش‌های مشابه برای خاتمه‌دادن به جنگ آورده است:

گزارش ایندین اکسپرس حاکی است هیئت صلح غیرمتعهدها بر این عقیده هستند که هرگونه تلاشی برای یافتن یک راه‌حل در آینده‌ا‌ی نزدیک احتمالاً با موفقیت روبه‌رو نخواهد شد.

گفتنی است که در اجلاس کشورهای غیرمتعهد در دهلی‌نو (در آینده‌ای نزدیک) این هیئت با شرکت ناراسیما رائو وزیر امور خارجه هند، مالمیرکا وزیر امور خارجه کوبا، لایک گوما وزیر امور خارجه زامبیا و فاروق قدومی از سازمان آزادی‌بخش فلسطین تشکیل خواهد شد.⁽²⁾

چند نشریه غربی از واگذاری تجهیزات نظامی؛ ازجمله تانک و خودرو نظامی به عراق ازسوی انگلیس، اردن و استرالیا خبر دادند.

به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس: «منابع دیپلماتیک غربی گفتند که انگلیس اخیراً یک قرارداد پنهانی برای فروش دست‌کم 20 تانک چیفتن به عراق را به امضا رسانده است و دراین‌رابطه تکنیسین‌های نظامی انگلیس برای ترتیب جزئیات امر به عراق سفر کرده‌اند.

اردن نیز تانک‌های چیفتن مدل رسکیو که برای مین‌یابی و انتقال تانک‌های معیوب از صحنه

1) همان، ص18، تونس - خبرگزاری فرانسه، 25/5/1360.

2) همان، ص21، دهلی‌نو - خبرگزاری فرانسه، 25/5/1360.

جنگ مورد استفاده قرار می‌گیرد، خریداری نموده است، لکن منابع مطلع گفتند که دریافت این تانک‌ها ازجانب عراق براساس قرارداد تنظیمی میان بغداد و لندن صورت خواهد گرفت.»⁽¹⁾

خبرگزاری پارس نیز به نقل از فارین ریپورت (چاپ لندن) درباره روابط تسلیحاتی لندن و بغداد و نقش واسطه‌گری اردن گزارش داد: «دولت انگلیس مخفیانه ازطریق اردن قطعات یدکی تانک چیفتن را دراختیار عراق می‌گذارد، عراق که مدعی تصرف [و غنیمت‌گرفتن] 200 تانک چیفتن ایران می‌باشد، با خرید این قطعات، از آنها علیه ایران در جنگ استفاده می‌نماید. طبق این گزارش، کارشناسان نظامی ارتش انگلیس وارد عراق شده‌اند تا آموزش تعمیر این تانک‌ها و تعمیر سایر وسایل نظامی را به ارتش عراق بدهند و عراق را علیه ایران مجهزتر سازند.

همچنین در مذاکرات اخیر میان عراق و انگلیس، فروش خودروهای نظامی انگلیس به عراق تصویب و به مرحله عمل درآمده است و اف.وی4204. اس که یکی از وسایل نقلیه نظامی می‌باشد از این جمله است.

طبق این گزارش، در این معامله، اردن به‌عنوان دلال عمل کرده و پس از تهیه، آنها را دراختیار خریدار اصلی؛ یعنی عراق قرار داده است. طبق گزارش این نشریه، عراق اخیراً بیش از 100 تانک چیفتن ایران را دراختیار اردن گذاشته است تا پس از تعمیر مورد استفاده قرار دهد و درضمن، با قطعات رسیده از انگلیس وسایل نقلیه صدمه‌دیده را تعمیر نماید. براساس همین گزارش، ارتباط نظامی و حکم دلالی اردن دراین‌میان چیز تازه‌ای نبوده و از آغاز جنگ وجود داشته است. چندی پیش، مقادیر فراوانی اسلحه‌های اتوماتیک توسط شرکت استرالیایی استایر ازطریق اردن دراختیار عراق قرار گرفته؛ البته این وسایل که به نام اردن خریداری شده، هرگز در این کشور دیده و یا به کار گرفته نشده است و در صحنة جنگ عراق به مقادیر فراوانی یافت می‌شوند.

فارین ریپورت می‌افزاید: این‌گونه روابط دلالی ازطرف اردن برای عراق از اواسط 1980، طبق قراردادهای نظامی قدیم آغاز گشت.

وسیله نقلیه اف.وی4204 که توسط انگلیس دراختیار عراق قرار گرفته است، شبیه یک بلدوزر می‌باشد که برای حمل تانک‌های منهدم‌شده و یا تعمیراتی در جبهه در پشت خطوط تانک‌ها حرکت می‌کند و مسلح به اسلحه‌های دی62. ام. ام. می‌باشد. درضمن، خدمه آن می‌توانند از هنگام فرار با پخش دود و گاز مخصوصی از دید دشمن پنهان گردند.»⁽²⁾

خبر انعقاد قرارداد فروش تجهیزات نظامی انگلیسی به عراق درحالی انتشار یافت که خبرگزاری یونایتدپرس در گزارش دیگری مدعی تأمین بخشی از تجهیزات نظامی ایران به‌وسیله لیبی شد. در بخشی از این گزارش آمده است: ایران اخیراً تجهیزات جدید نظامی خود را از کشور لیبی تأمین کرده است که شامل 200 تانک و 200 قبضه توپ صحرایی و مقادیر زیادی گلوله توپ می‌باشد.⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، صص 2 و 3، نیویورک - یونایتدپرس، 26/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص16.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، صص 2 و 3، به نقل از نشریه فارین ریپورت (لندن)، 29/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، صص 2 و 3، نیویورک - یونایتدپرس، 26/5/1360.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز دراین‌باره اعلام کرد: دولت لیبی اخیراً تعداد فراوانی سلاح سنگین به دولت ایران تحویل داده است، این سلاح‌ها شامل 200 تانک، 300 توپ و تعداد زیادی بمب و مهمات است.⁽¹⁾

نایف حواتمه دبیرکل جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین در مصاحبه با مجله قبرسی المواقف العربی حمله عراق به ایران را سبب ایجاد محدودیت برای ایران در حمایت از مردم فلسطین ذکر کرد و گفت:

«آنچه که به‌شدت باعث تأسف و غم است درگیربودن جمهوری اسلامی ایران در جنگی [است] که رژیم عراق بر او تحمیل کرده و او را تقریباً دست‌بسته کرده است. رژیم صدام این جنگ را به‌علت خواسته‌های تنگ‌نظرانه و خود‌خواهانه خود و برای منافع پادشاهان خلیج‌فارس شعله‌ور کرده است و همان‌گونه که خود صدام به‌دقت در اظهارات اخیر خویش اظهار داشته است، او توانایی‌های ایران را برای ایستادگی در کنار برادران خود در جبهه مقدم رویارویی با [رژیم] تجاوزگر اسرائیل و امریکا باز داشته است.»⁽²⁾

ضمیمه اول گزارش353: گزارش واحد طرح و برنامه‌ریزی عملیات غرب کشور درباره دلایل انفجار پادگان ابوذر و میزان خسارات واردشده به آن

در بخشی از گزارش تیم بازرسی واحد طرح و برنامه‌ریزی عملیات غرب کشور از پادگان ابوذر که چهار روز بعد از حمله به این پادگان تهیه شد، درباره دلیل انفجار زاغه‌ها و میزان مهمات منهدم‌شده آمده است:

«پیرو شلیک‌های گذشته، مزدوران بعثی مجدداً پادگان و اطراف آن را به موشک بستند که تنها یک موشک به داخل پادگان خورده، به قسمتی از تعمیرگاه‌های تانک نزدیک آشیانه‌های تانک اصابت نموده و به‌علت وجود موشک‌های بسیار حساس "ماوریک" [در تعمیرگاه] این موشک‌ها منفجر شدند که دراثر انفجار این موشک‌ها بقیه مهمات دراثر موج انفجار و احتراقات شدید، یکی پس از دیگری شروع به انفجار نموده و خسارات بسیار زیادی وارد شده که به شرح زیر است:

الف) مهمات

مهمات خمپاره120 م.م. به تعداد 250 عدد.

مهمات کاتیوشا.

مهمات توپ105، زیاد.

مهمات توپ130، یک کانکس.

مهمات خمپاره‌81، مقدار قابل‌ملاحظه.

موشک دراگون.

موشک تاو، مقداری.

موشک مالیوتکا.

موشک فلاشر.

1) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص12.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 149، 26/5/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 25/5/1360.

ب) خودرو

انواع مختلف کامیون نظامی، 61 دستگاه.

جرثقیل، 2 دستگاه.

خودرو گاز، 18 دستگاه.

آمبولانس، 4 دستگاه.

ج) ساختمان

1.ساختمان تعمیرگاه تانک.

تعمیرگاه خودروهای سنگین.

دو ساختمان که ظاهراً انبار تعمیرگاه‌های مزبور بوده است، مقداری کمی آسیب دیده است و 5 دستگاه ساختمان نیز آسیب نسبتاً کمی دیده‌اند.

همچنین یک دستگاه نیز آسیب قابل‌ملاحظه‌ای دیده است.»⁽¹⁾

ضمیمه دوم گزارش353: گزارش فرمانده منطقه 7 کشوری درباره جایگاه پادگان ابوذر و دلایل خسارات فراوان وارد‌شده به آن

در گزارشی که نتیجه بازدید محمد بروجردی فرمانده سپاه پاسداران منطقه 7 کشوری (کرمانشاه) از پادگان ابوذر می‌باشد، به سوابق و جایگاه مهم پادگان، تلاش عراق برای انهدام پادگان و دلایل افزایش تلفات و خسارات واردشده به آن اشاره شده است.

در مقدمه گزارش آمده است:

«از ابتدای جنگ تحمیلی، پادگان ابوذر که اهمیت استراتژیکی فراوانی برای نبردهای خودی داشته است، هدفی جهت نیروهای مهاجم عراق بوده است. در روزهای اول جنگ که عراق پیشروی می‌کرد، تانک‌های عراقی حتی تا سرپل [ذهاب] رسیدند و ساختمان سپاه را که در فلکه شهر قرار داشت با گلوله تانک منهدم کردند، ولی به‌علت اینکه نیروی پشتیبان به‌اندازه‌کافی نداشتند، دوباره به عقب برگشته و در چند کیلومتری به‌طرف قصرشیرین مستقر شدند. در همان زمان نیز به دستور فرمانده تیپ3، پادگان ابوذر تخلیه شده بود و زاغه‌های مهمات نیز تله‌گذاری و نیروهای ارتش آماده بودند تا به‌مجرد پیشروی عراق، زاغه‌ها را منهدم کنند که با فداکاری شهید شیرودی و همکارانش و نیز با حملات برادران پاسدار، نیروهای عراقی عقب نشسته و خطر از سر پادگان رفع شد. با ادامه جنگ و خراب‌شدن شهر سرپل [ذهاب]، ستاد سپاه و قرارگاه ارتش به پادگان ابوذر منتقل شد.

عراق از همان روزهای اول سعی در منهدم‌کردن پادگان به‌وسیله توپخانه و موشک داشت که موفق نبود. از حدود سه ماه قبل، با آرام‌شدن جبهه‌ها، عراق شروع به ثبت تیر بر روی پادگان نمود، به‌نحوی‌که معمولاً روزانه، یک، دو الی سه گلوله توپ به خود پادگان یا با فاصله‌ای بسیار نزدیک برخورد کرد. از یک ماه پیش به این طرف، چند مورد انفجار شدید رخ داد که حکایت از پرتاب موشک می‌کرد.»

در ادامه گزارش، دلایل افزایش تلفات و خسارات واردشده به پادگان چنین بیان شده است:

«1. نبودن طرح جامع جهت مقابله با مسئله‌ای ازاین‌قبیل آتش‌سوزی به‌خصوص در پادگان.

وجود تقریباً تمامی مراکز لجستیکی ارتش در محلی نزدیک به هم در داخل پادگان که به‌خوبی در دید دیدبان عراقی مستقر در قراویز بوده است؛ نظیر زاغه‌های سطحی مهمات، پمپ بنزین، آمادگاه موتوری، پاک‌سازی وسایل نقلیه، زرهی و وسایل نقلیه سنگین.

نداشتن و اعمال‌نکردن طرح‌های حفاظتی نظیر سنگرکندن جهت وسایل زرهی و سنگین و رهاکردن مهمات بدون حفاظ در سطح زمین و رعایت‌نکردن اصول ابتدایی نگهداری وسایل و مهمات [توپخانه] 130 و یا انفجار موشک‌های ماوریک.»⁽²⁾

1) سند شماره 4860 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی عملیات غرب کشور (منطقه7) به فرماندهی سپاه پاسداران غرب کشور (منطقه7)، 2/6/1360، صص 3 - 1.

2) سند شماره 169008 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه7 (غرب کشور) (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی)، 31/5/1360، صص 7 - 1.

ضمیمه گزارش357: متن اطلاعیه کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران پیرو کنگره چهارم

در بخش‌هایی از اطلاعیه کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران پیرو کنگره چهارم، که مروری است بر تاریخچه شکل‌گیری و مبارزات حزب در دوران رژیم پهلوی و حوادثی که در کادر مرکزی در جریان کنگره چهارم حزب انشعاب ایجاد کرده، آمده است:

«سقوط رژیم رضاخان دراثر جنگ جهانی دوم، سبب برچیده‌شدن بساط دیکتاتوری و زورگویی گردید. بعد از ده‌ها سال، مردم ما توانستند نفس راحتی بکشند. کومه‌له "ژ - ک" نخستین سازمان سیاسی - ملی خلق کرد در کردستان ایران توانست در قسمتی از شهرها و روستاهای کردستان سازماندهی کند.

حزب دمکرات کردستان ایران، که وارث کومه‌له است، روز 25 مرداد 1324، تأسیس گردید. ...

دیری نپایید که حزب دمکرات کردستان ایران، به بزرگ‌ترین نیروی سیاسی کردستان مبدل گردید. به‌همت رهبری این حزب بود که نخستین حکومت‌های کردستان در دوم بهمن سال 1324 تشکیل گردید و قاضی محمد فرزند صادق خلق کرد، در صدر آن قرار گرفت. ...

رژیم ضدخلقی سلطنتی بعد از متلاشی‌ساختن جنبش‌های کردستان و آذربایجان در دهه 1320، هرنوع فعالیت احزاب و سازمان‌های مردمی را در کردستان و آذربایجان ممنوع ساخت. هزاران نفر شهید گشتند که رهبران جنبش کردستان در صدر آنها قرار داشتند. ...

پیروزی توطئه کودتای امریکایی 28 مرداد 32 [13]، موجب شد که دوباره حزب نظیر دیگر احزاب و سازمان‌های مردمی تحت پیگرد مداوم قرار گرفته، کادرها و اعضایش به‌وسیله رژیم کودتا بازداشت و تحت شکنجه قرار گیرد. کادرهایی که از دست پلیس جان سالم به در برده بودند، به مبارزه زیرزمینی پرداختند.

یورش سبعانه آبان‌ماه 1338، موجب بازداشت و شکنجه بیش از یک‌صدوبیست مبارز حزبی گردید. بیدادگاه‌های محمدرضاشاهی عده‌ای از اعضای رهبر حزب دمکرات را به اعدام محکوم ساختند، لیکن فشار افکار عمومی و شخصیت‌های جهانی سبب تخفیف حکم‌ها به ابد گردید.

بعد از فروکش جنبش مسلحانه هجده‌ماهه نیز مبارزه تعطیل نگردید. کردستان چون خاری در چشم رژیمِ دیکتاتوری سلطنتی باقی ماند.

پیروزی انقلاب مردمی 22 بهمن 57، که در آن خلق ما هم سهم بسزایی داشت، سبب شد که حزب دمکرات کردستان ایران پس از سال‌ها فعالیت مخفی، فعالیت علنی خود را شروع کند. طولی نکشید که حزب دمکرات بار دیگر به یکی از بزرگ‌ترین سازمان‌های سیاسی و به حزب محبوب مردم کردستان درآمد.

استقبال از حزب و عدم امکان بررسی سوابق هزاران داوطلب عضویت و فقدان شناخت درست افراد و نبود ملاک‌های مشخص و صحیح در پذیرش اعضا، وضعی پیش آورد که افراد ناباب و بدسابقه رفته‌رفته به حزب راه یافته و با صحنه‌سازی و پشت‌هم‌اندازی در برخی از مناطق به پست‌های حساس ارتقا داده شوند.

از آنجا که در ارزیابی انقلاب ایران، [در] مرحله مبارزه و تعیین مشی متناسب با آن در کادر رهبری حزب اختلاف جدی وجود داشت، این امر مورد بهره‌برداری این‌گونه عناصر ناباب که هر روز بر تعداد آنها افزوده می‌گشت، قرار گرفت. کنگره چهارم حزب در اوایل اسفند 58، نقطه تظاهر دو خط، دو موضع و دو بینش متفاوت بود. بعد از کنگره، مبارزه بین دو خط طرف‌دار انقلاب و مخالف آن شدت یافت و اعلام مواضع و نظریات بخشی از کادر رهبری در 25 خرداد 59 نقطه پایان همزیستی دو مشی ناهمگون به شمار می‌آید.

آن بخش از رهبری، کادرها، مسئولین و اعضا [که] از خط تعیین‌شده در کنگره، خط دفاع از انقلاب ضدامپریالیستی و مردمی ایران تحت رهبری امام خمینی، حمایت می‌کردند و به مبارزه علیه اشکال وابستگی به امپریالیسم؛ به‌ویژه امپریالیسم امریکا ارج می‌نهادند، تحت نام حزب دمکرات کردستان ایران (پیرو کنگره چهارم) فعالیت مستقل خود را شروع کرده و در نخستین روز و همراه با اعلام مواضع، آن بخش از رهبری، کادرها و مسئولین را که تنگ‌نظرانه مسئله حقوق ملی و خود‌مختاری را هم‌سنگ مبارزه بر ضدامپریالیسم امریکا، هم‌طراز استقلال و عدم وابستگی ایران می‌دانستند، از صفوف حزب طرد کردند.

قاسملو و همفکرانش، بعد از اعلام مواضع بخش سالم حزب، با شتاب فراوان به سراشیب خیانت

سقوط کردند. منطقه تحت نفوذ آنها بیش‌ازپیش منطقه نفوذ افسران طاغوتی، گروهک‌های مائوئیست

امریکایی و نیروهای واپس‌گرا گردید.

تجاوز فاشیست‌های بعثی و اشغال بخش‌های قابل‌ملاحظه‌ای از صفحات غرب و جنوب میهن ملی هم نتوانست خزیدگان در دام بعث و حامیان امپریالیستی را بر سر عقل آورد.

تجارب گران‌بهای چهارده ماه بعد از اعلام مواضع، نشان می‌دهد که راه پیش گرفته‌شده به‌وسیله پیروان کنگره چهارم علی‌رغم سنگ‌اندازی‌های دشمنان کمین‌کرده در دستگاه‌های حساس مملکتی، ندانم‌کاری‌های برخی از مسئولین و فشار و اختناقی که ضدانقلابیون دمکرات‌نما در کردستان؛ به‌ویژه در روستاها برای ما ایجاد کرده‌اند، راهی اصولی و صحیح بوده و با مصالح منافع استراتژیک انقلاب ضدامپریالیستی و مردمی ایران و با مصالح خلق کرد تطبیق می‌کند.

دمکرات‌های راستین، از اعلام مواضع به بعد، ثابت کرده‌اند که به تیرهای سمی که از هر دو سو، سینه آنها را هدف قرار داده توجه نکرده و راه خود را منحرف ساخته و بقا و تقویت تعمیق انقلاب را فدای مصالح محلی و ملی نکرده‌اند. ...

خطر عمده‌ای که امروز ما را تهدید می‌کند، تنها خطر موضعی در کردستان، آذربایجان، بلوچستان و خوزستان نیست؛ خطر ازبین‌بردن کل انقلاب اسلامی ایران است. ازاین‌رو، ما ضمن محکوم‌کردن هر نوع جبهه‌گشایی علیه انقلاب، دامن‌زدن هرنوع ترور و آتش‌سوزی و سنگ‌اندازی در راه تعمیق انقلاب نظیر اعمال دارودسته قاسملو و گروه‌های هرج‌ومرج‌طلب و وابسته، با انقلاب و مدافعین راستینش و با مردم کردستان تجدید عهد می‌کنیم که در راه‌حل مسالمت‌آمیز مسئله کردستان و رفع ستم و تبعیض ملی طبق پیام بیست‌وششم آبان‌ماه امام و قانون اساسی جمهوری اسلامی بیش‌ازپیش جدیت به خرج داده و سعی کنیم تفنگ‌ها و قلم‌ها را متوجه دشمنان انقلاب، امپریالیسم و ایادی رنگارنگ داخلی‌اش نماییم. ...

کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران پیرو کنگره چهارم

25/5/1360»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، صص 10 - 7، تهران - خبرگزاری پارس، 26/5/1360.

روزشمار جنگ دوشنبه 26 مرداد 1360 16 شوال 1401 17 اوت 1981

در 2 عملیات مین‌گذاری در مسیر نیروهای ارتش عراق در جبهه‌های ایلام، 2 خودرو عراقی منهدم و 33 نظامی کشته شدند. همچنین در عملیات آتشباری روی مواضع دشمن در پایگاه هلاله عراق، 2 تانک و 2 خمپاره‌انداز منهدم و چند عراقی کشته شدند.

تعدادی از نیروهای خودی با عبور از مرز، در جبهه ایلام مسیر تردد نیروهای عراقی را مین‌گذاری کردند که درنتیجه این اقدام، یک خودرو حامل نیروهای عراقی حین عبور از این منطقه روی مین‌های کار گذاشته‌شده رفته و براثر انفجار مین‌ها حدود 30 نفر از آنان کشته شدند⁽¹⁾

در عملیات مشابه دیگری، براثر برخورد یک خودرو نظامی عراقی با مین‌های کار گذاشته‌شده در یکی از جاده‌های نوار مرزی منتهی به خاک عراق و انفجار آن، 3 درجه‌دار و سرباز عراقی کشته شدند.⁽²⁾

همچنین براساس یک عملیات طراحی‌شده دیگر، 7 نفر از نیروهای سپاه ایلام برای اجرای مأموریت دیدبانی توپخانه، از منطقه پاسگاه سنگی تنگه به‌طرف گوگنی و پاسگاه هلاله عراق نفوذ کردند و در فاصله 200 متری دشمن مستقر شدند و پس از دیدبانی، از ساعت 8 صبح با هدایت آتش مؤثر، مواضع دشمن هدف گلوله توپ نیروهای خودی قرار گرفت. درنتیجه این عملیات، 2 تانک، 2 خمپاره‌انداز 122 و 82 میلی‌متری و چند سنگر اجتماعی نیروهای عراقی منهدم شد و تلفات بسیاری به ارتش عراق وارد آمد.⁽³⁾

در عملیات مشترک ارتش عراق و گروه‌های مسلح ضدانقلاب علیه نیرو‌های خودی در ارتفاعات اطراف پاوه، یک عراقی اسیر شد. همچنین حملات موشکی مجدد ارتش عراق به پادگان ابوذر خسارتی به بار نیاورد.

یک واحد از نیروهای ارتش عراق با همکاری گروه‌های مسلح ایرانی مخالف جمهوری اسلامی در غرب کشور، به‌منظور تصرف قله رانشدانه پاوه، در عملیات مشترکی ابتدا مواضع

1) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص23.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 151، 27/5/1360، ص25، سنندج - خبرگزاری پارس، 27/5/1360.

3) سند شماره 175878 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران ایلام (اطلاعات) به ستاد سپاه پاسداران غرب، 27/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 323249 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سرنی به اطلاعات ایلام، 25/5/1360، صص 1 و 3؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

نیروهای ایرانی را به‌شدت گلوله‌باران کردند، اما مدت کوتاهی پس از آغاز حمله، نیروهای خودی که بر این قله مسلط بودند، با اجرای آتش متقابل از چند سو دشمن را که تلفات بسیاری داده بود، مجبور به عقب‌نشینی کردند.

روابط عمومی سپاه پاسداران غرب کشور با تأیید خبر این عملیات اعلام کرد: «در عملیات موفقیت‌آمیز قله رانشدانه علاوه‌بر واردآمدن تلفات سنگین به دشمن، یک تن از نیروهای عراقی به اسارت رزمندگان ایران درآمد و مقادیری تجهیزات سبک و سنگین نیز از این واحد عراق به غنیمت گرفته شد.»⁽¹⁾

همچنین در ادامه حمله موشکی روز گذشته عراق به پادگان ابوذر در سرپل ذهاب، امروز نیز یک موشک فراگ به‌طرف این پادگان پرتاب شد که خسارتی به بار نیاورد و فقط براثر انفجار، بخشی از علف‌های محوطه پادگان به‌مدت 20 دقیقه سوخت.⁽²⁾

19 نظامی عراقی در چند نقطه مرزی و در جبهه‌های میانی و جنوب خود را به نیروهای ایرانی تسلیم کردند.

به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در چند روز گذشته، 5 سرباز عراقی در منطقه پاوه با تحویل سلاح و مهمات، تسلیم نیروهای سپاه پاسداران شدند.⁽³⁾

در منطقه سردشت نیز در 24 ساعت گذشته، درمجموع، 7 نفر از نیروهای عراقی با عبور از مرز خود را به پادگان سردشت معرفی و تقاضای پناهندگی کردند.⁽⁴⁾

ستاد عملیات جنگی سرپل ذهاب نیز اعلام کرد که یک سرباز عراقی خود را به نیروهای سپاه پاسداران این منطقه معرفی کرده است.⁽⁵⁾

همچنین 4 سرباز عراقی در یکی از محورهای جبهه‌های جنوب خود را به نیروهای سپاه پاسداران تسلیم کردند.⁽⁶⁾

در منطقه مریوان هم یک درجه‌دار و یک سرباز عراقی خود را به نیروهای سپاه پاسداران این شهر تسلیم و تقاضای پناهندگی کردند.⁽⁷⁾

کمک‌های نظامی عربستان سعودی و کویت به عراق همچنان ادامه دارد.

در ادامه کمک‌های حامیان عراق به این رژیم، عربستان سعودی 40 خودرو حامل تجهیزات نظامی و وسایل و قطعات یدکی زرهی را ازطریق مرز به پادگان الرشید عراق فرستاد. دو روز پیش نیز 20 خودرو حامل وسایل و تجهیزات نظامی از عربستان سعودی و ازطریق منطقه مرزی عُرعُر وارد عراق شد.⁽⁸⁾علاوه‌براین، 14 کامیون حامل مهمات هواپیما از کوی⁽⁹⁾و ازطریق مرز صفوان کویت به پادگان التاجی عراق ارسال شد.⁽¹⁰⁾

1) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص15.

2) سند شماره 54718 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص4؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص1.

4) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص2.

5) سند شماره 285922 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از جبهه شیشه‌راه به ستاد عملیات جنگی سرپل‌ذهاب، 26/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 285919 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد شیشه‌راه به ستاد عملیات جنگی سرپل‌ذهاب، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 24/5/1360، ص25، آبادان - خبرگزاری پارس، 24/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص2.

7) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 24/5/1360، ص15.

8) سند شماره 169023 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا2 (مرکز فرماندهی) 26/5/1360، سند تک‌برگی.

9) سند شماره 155433 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 109، 2/6/1360، ص4.

10) سند شماره 168973 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی غرب (اطلاعات عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اطلاعات عملیات)، 1/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 169035 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132)، به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 28/5/1360، سند تک‌برگی.

در حمله افراد حزب دمکرات کردستان به نیروهای سپاه مستقر در ارتفاعات پاوه، ارتفاعات منطقه نوسود و پایگاه داش‌تپه میاندوآب، 4 نفر از عناصر این حزب کشته و 6 نفر از آنان مجروح شدند، یک نفر نیز اسیر شد. همچنین تلاش حزب برای برهم‌زدن آرامش شبانه مردم مهاباد بی‌نتیجه ماند.

نیروهای حزب دمکرات به مواضع نیروهای سپاه و کردهای مسلمان در ارتفاعات داشبند و بانی‌پشته پاوه حمله کردند که در هر اقدام، با تحمل 2 کشته و 2 زخمی مجبور به عقب‌نشینی شدند.⁽¹⁾

در منطقه نوسود نیز افراد این حزب به ارتفاعات انش‌ته حمله کردند که با مقاومت نیروهای سپاه پاسداران روبه‌رو شدند و با به‌جاگذاشتن یک کشته، 4 زخمی و یک اسیر گریختند.⁽²⁾

در حمله دیگر افراد مسلح حزب دمکرات به پایگاه نیروهای سپاه در داش‌تپه در 19 کیلومتری شمال‌غربی میاندوآب در آذربایجان‌غربی، یکی از افراد این حزب کشته شد و چند نفر مجروح شدند. نیروهای سپاه در این عملیات آسیبی ندیدند.⁽³⁾

همچنین در شب جاری، چند تن از افراد حزب در سالروز تأسیس این حزب، در مهاباد با بلندگو شعارهایی علیه نظام سر داده و مردم را به راه‌پیمایی در خیابان دعوت کردند، اما تلاش این افراد که قصد داشتند علاوه‌بر اظهار وجود، مقررات منع رفت‌وآمد شبانه را که در شهر اعمال می‌شد، به‌هم بزنند، با حضور و واکنش به‌موقع نیروهای سپاه خنثی شد.⁽⁴⁾

در پاک‌سازی یک روستا در شمال‌شرق سنندج و 2 ارتفاع و 3 روستا در شمال پاوه چند نفر از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب کشته یا زخمی شدند.

در عملیات پاک‌سازی روستای قلقله در محور بیجار - دهگلان (24 کیلومتری شمال دهگلان و 48 کیلومتری شمال‌شرق سنندج) که به‌همت نیروهای سپاه دهگلان انجام شد، 2 نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب براثر آتش خمپاره کشته و چند نفر دیگر مجروح شدند. افراد باقیمانده نیز گریختند. در این عملیات یک اسلحه به دست نیروهای سپاه افتاد.⁽⁵⁾

در عملیات دیگری، 2 ارتفاع مهم و 3 روستای جحیح، دره جحیح و بانی‌دره در شرق نوسود و شمال پاوه با تلاش نیروهای سپاه آزاد و پاک‌سازی شد. در این عملیات نیز چند نفر از افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی کشته یا زخمی شدند.⁽⁶⁾

امروز همچنین 3 نفر از افراد حزب دمکرات کردستان خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی و امان‌نامه دریافت کردند.⁽⁷⁾

1) سند شماره 54801 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی کرمانشاه به فرماندهی مرکز، 27/5/1360، ص23؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

2) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص15.

3) روزنامه اطلاعات، 1/6/1360، ص4.

4) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص13.

5) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص19؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص5؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره151، 27/5/1360، ص25.

6) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 26/5/1360، ص2.

7) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص4.

در عملیات‌های مسلحانه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، 4 نفر مجروح شدند. 3 تن از عاملان این حوادث دستگیر شدند.

یک تیم ترور موتورسوار وابسته به سازمان مجاهدین خلق در خیابان دکتر فاطمی تهران، از پشت به خودرو حامل دو نفر از روحانیون عضو اداره سیاسی - عقیدتی ژاندارمری در خیابان دکتر فاطمی تهران نزدیک شدند و به‌سوی آنان تیراندازی کردند که یکی از روحانیون هدف اصابت گلوله قرار گرفت و از ناحیه کتف مجروح شد.⁽¹⁾

در خیابان ظفر (دستگردی) نیز 2 تن از پاسداران کمیته ناحیه 3 منطقه 1 تهران، هنگام گشت‌زنی، به یک خودرو بنز مشکوک شدند و پس از مدتی تعقیب‌وگریز، 3 سرنشین این اتومبیل به‌سوی پاسداران تیراندازی کردند که با واکنش متقابل آنان مواجه شدند. در این زمان، افراد مهاجم 2 نارنجک جنگی به‌سمت پاسداران پرتاب کردند که براثر انفجار یکی از نارنجک‌ها، خودرو پاسداران از حرکت باز ماند و خودرو مهاجمان نیز آسیب دید و از کار افتاد، ولی آنان با تهدید اسلحه یک خودرو بی.ام.و. را متوقف و سرنشین اتومبیل را پیاده کردند و از محل گریختند.

در این درگیری، 2 عابر - که یکی از آنان کارگر و دیگری بنا بود - و یک پاسدار براثر اصابت گلوله و ترکش نارنجک مجروح شدند. یکی از مهاجمان نیز مجروح شد. در بازرسی از داخل خودرو این افراد، یک اسلحه ژ3 و 2 نارنجک و تعداد فراوانی پوکه فشنگ ژ3 کشف شد. گفتنی است که اتومبیل مهاجمان سرقتی و مجهز به آنتن بی‌سیم بود.⁽²⁾

همچنین در خیابان فرشته، پاسداران کمیته منطقه 1 تهران هنگام گشت، به یک اتومبیل پیکان مشکوک شدند و تصمیم به بازرسی آن گرفتند، ولی سرنشینان خودرو به‌سمت پاسداران تیراندازی کردند و درگیری شدیدی میان آنان ایجاد شد.

پس از حدود نیم‌ساعت تیراندازی و درگیری، هر سه سرنشین خودرو دستگیر شدند. از داخل این اتومبیل که سرقتی و پلاک اتومبیل دیگری روی آن نصب شده بود، چند اسلحه ژ3، مسلسل دستی یوزی، کلت کمری، نارنجک و مقدار زیادی فشنگ به دست آمد.⁽³⁾

یک واحد گشتی کمیته که برای خنثی‌کردن چند بمب دست‌ساز⁽⁴⁾عازم خیابان جلال آل‌احمد بود، در مسیر، هدف گلوله‌های سرنشینان یک خودرو فیات قرار گرفت و بلافاصله به تعقیب آنان پرداخت. با نزدیک‌شدن نیروهای کمیته به اتومبیل افراد ضدانقلاب در اتوبان شهید چمران، تیراندازی متقابلی انجام شد که براثر اصابت گلوله، یکی از سرنشینان خودرو مجروح

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 150، 26/5/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 26/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص14.

2) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4.

3) همان؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص13.

4) محل این بمب‌ها را مردم به نیروهای کمیته اطلاع داده بودند. (روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص11)

شد، باوجوداین، افراد مهاجم گریختند و عملیات تعقیب‌وگریز به خیابان ولی‌عصر(عج) (تقاطع خیابان فاطمی) کشیده شد و نیروهای کمیته موفق شدند راه را بر اتومبیل فیات ببندند، اما مهاجمان پشت اتومبیل سنگر گرفتند و با اسلحه ژ3، مسلسل یوزی و کلت به‌سمت نیروهای کمیته تیراندازی کردند. در این درگیری، هر سه سرنشین خودرو با کمک مؤثر مردم دستگیر شدند. در بازرسی از این خودرو 2 اسلحه ژ3، یک مسلسل یوزی، 3 کلت کمری، 2 نارنجک جنگی و تعداد فراوانی فشنگ و پوکه‌های آن و 3 پلاک دست‌ساز اتومبیل به دست آمد.⁽¹⁾

در این درگیری، یک زن رهگذر نیز مجروح شد، ولی هیچ‌یک از پاسداران آسیب ندیدند.⁽²⁾

در اقدامات تروریستی افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در شهرهای چالوس، تبریز، گرگان و مشهد 2 نفر شهید و 5 نفر مجروح شدند. یکی از تروریست‌ها نیز در درگیری با نیروهای سپاه کشته شد.

در چالوس، دو موتورسوار مسلح وابسته به گروه‌های ضدانقلاب به ساختمان ستاد سپاه پاسداران منطقه 3 کشوری تیراندازی کردند که درنتیجه آن، یک پاسدار که نگهبان ورودی ستاد بود، از ناحیه پا هدف اصابت گلوله قرار گرفت و مجروح شد.⁽³⁾

در تبریز هم یکی از اعضای انجمن اسلامی شرکت "ایرم" به نام جلال جعفریان در خیابان ثقة‌الاسلام این شهر هدف حمله افراد مسلح قرار گرفت و براثر اصابت تیر به قفسه سینه و بازو به شهات رسید.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، یکی از افراد متعهد به نام باقر حسین‌پور به‌دست افراد وابسته به گروه‌های مسلح ترور شد و به شهادت رسید.⁽⁵⁾

در 2 اقدام تروریستی دیگر نیز 2 تن از جوانان متعهد شهر تبریز هدف گلوله قرار گرفتند و مجروح شدند.⁽⁶⁾یکی از مجروحان چندی پیش، ازطرف افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) تهدید شده بود.⁽⁷⁾

در خیابان شاهرود شهر گرگان نیز 2 نفر از کارکنان ستاد تبلیغات و انتشارات آثار شهید مطهری در محل کار خود هدف حمله دو موتورسوار مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفتند و به‌شدت مجروح شدند. نیروهای سپاه با حضور به‌موقع خود و با کمک مردم - که افراد ضارب را شناسایی کرده بودند - به تعقیب آنان پرداختند. در درگیری ایجادشده یکی از دو مهاجم کشته شد و دیگری گریخت.⁽⁸⁾

در مشهد هم دو موتورسوار مسلح در خیابان سناباد به‌سمت یک مغازه میوه‌فروشی تیراندازی کردند که خسارت مالی اندکی ایجاد شد.⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، ص4، زاهدان - خبرگزاری پارس، 26/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص11.

2) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 151، 27/5/1360، صص 11 و 12، تهران - خبرگزاری پارس، 27/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4.

4) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2.

5) سند شماره 54733 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه تبریز به فرماندهی سپاه مرکز، 28/5/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2.

7) سند شماره 055999 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه تبریز به اطلاعات و فرماندهی سپاه مرکز، 26/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2.

8) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4؛ و - سند شماره 54800 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده گرگان به فرماندهی مرکز، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

9) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص15.

درپی کشف 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بابل، رشت و گلپایگان، 2 تن از افراد سازمان کشته، 2 تن زخمی و حداقل 10 نفر؛ ازجمله عاملان ترور یکی از روحانیون بابل دستگیر شدند. 2 نفر از افراد سازمان نیز در شهرهای رشت و شیراز دستگیر شدند.

درپی شناسایی و تصرف یک خانه تیمی در بابل، چند تن از عوامل ترورهای اخیر این شهر کشته یا دستگیر شدند.

یک مقام آگاه در کمیته انقلاب اسلامی بابل با تأیید این خبر درمورد چگونگی ماجرا گفت: دو شب قبل، در یک درگیری بین نیروهای بسیج و 2 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق - که به شهادت یکی از نیروهای بسیجی انجامید - یکی از افراد این سازمان با همکاری و تلاش مردم دستگیر و به نیروهای سپاه پاسداران تحویل داده شد.

این فرد که عضو شاخه نظامی سازمان بود - در مراحل مقدماتی بازجویی حاضر به همکاری شد و همدستانش را که در یک خانه تیمی در محله صد دستگاه بابل مستقر بودند، معرفی کرد. وی همچنین گفت که تعدادی از این افراد تاکنون به سرقت خودرو و ترور افراد دست زده‌اند.

براساس این گزارش، نیروهای سپاه پاسداران و کمیته پس از شناسایی این خانه تیمی، آنجا را محاصره کردند. ساکنان خانه که متوجه موضوع شده بودند، با نیروهای سپاه درگیر شدند و پس از حدود 3 ساعت درگیری مسلحانه، 2 نفر از آنان کشته و 2 نفر دیگر، که عامل چند ترور؛ ازجمله ترور حجت‌الاسلام توحیدی⁽¹⁾بودند، زخمی شدند. علاوه‌بر این افراد، 6 نفر دیگر نیز دستگیر شدند.⁽²⁾از نیروهای سپاه نیز 4 نفر مجروح شدند. از این خانه تیمی، 2 اسلحه ژ3، یک کلت و تعدادی فشنگ و خشاب به دست آمد.⁽³⁾

همچنین به‌دنبال کشف یک خانه تیمی در رشت، 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. این دو نفر در درگیری‌های مسلحانه با نیروهای سپاه شرکت داشتند.⁽⁴⁾

در گلپایگان هم یک خانه تیمی که مهم‌ترین مرکز فرهنگی و تبلیغاتی سازمان مجاهدین خلق به شمار می‌رفت، با تلاش نیروهای سپاه پاسداران این شهر شناسایی و تصرف شد. از این منزل یک دستگاه تکثیر، تعداد فراوانی از جدیدترین نوارها و اطلاعیه‌های سازمان و تعدادی عکس از عملیات‌های کوهستانی به دست آمد و 2 نفر دستگیر شدند.⁽⁵⁾

امروز همچنین در خیابان لاکانی شهر رشت نیروهای کمیته مرکزی انقلاب اسلامی با 2 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق درگیر شدند که درنتیجه آن، یکی از افراد سازمان زخمی و دستگیر شد. به گزارش سپاه پاسداران رشت، فرد دستگیرشده در ترور یک پاسدار (حسین افتخاری) در روز گذشته دست داشته است.⁽⁶⁾

در اقدام دیگری، یکی از افراد فعال شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق در شیراز که در یک حادثه انفجار بمب دست‌ساز آسیب دیده بود، دستگیر شد.⁽⁷⁾

1) حجت‌الاسلام توحیدی از روحانیون مبارز و فعال بابل بود که در 24 مرداد 1360 ترور و شهید شد.

2) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4.

3) همان؛ و - سند شماره 54878 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه بابل به فرماندهی سپاه مرکز، 27/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، ص5،ساری - خبرگزاری پارس، 26/5/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4.

5) همان؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2.

6) روزنامه اطلاعات، 28/5/1390، ص2.

7) سند شماره 54836 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به تهران (فرماندهی سپاه)، 29/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 54834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 30/5/1360، سند تک‌برگی.

در اقدامات امروز افراد ضدانقلاب در شهرهای گوناگون کشور، یک نفر مجروح شد و خساراتی به بار آمد. 2 نفر از این افراد دستگیر شدند.

براثر پرتاب یک بمب دست‌ساز به محل اسکان ورزشکاران جنگ‌زده که برای اجرای مسابقات کشوری به اراک آمده بودند، چند شیشه این محل خرد شد و یک نفر جراحات سطحی برداشت.⁽¹⁾

در کرمانشاه، یک بمب دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد، اما خساراتی ایجاد نکرد. دراین‌خصوص یک نفر دستگیر شد.⁽²⁾

قسمتی از دیوار ساختمان نهضت سوادآموزی اندیمشک واقع در خیابان بخشداری این شهرستان براثر انفجار یک نارنجک دستی که افراد وابسته به گروه‌های مسلح پرتاب کردند، تخریب شد، اما به کسی آسیب نرسید.⁽³⁾

انفجار یک بمب ساعتی که در شکاف دیوار منزل یکی از افراد متعهد شهر بهبهان در استان خوزستان کار گذاشته شده بود، خساراتی به بار آورد. نیروهای سپاه پاسداران یک نفر را دراین رابطه دستگیر کردند.⁽⁴⁾

امروز 5 بمب در شهرهای شیروان، خرم‌آباد و تبریز کشف و خنثی شد.

در شیروان، 2 بمب ساعتی به‌دست نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خنثی شد. یکی از این دو بمب در چهارراه جامی و دیگری در مغازه یکی از افراد متعهد شهر کار گذاشته شده بود. یک متهم به بمب‌گذاری نیز در این شهر دستگیر شد.⁽⁵⁾

در خرم‌آباد نیز 2 بمب دست‌سازی که در سه‌راهی خیابان آیت‌الله مطهری در کنار یک خودرو جهادسازندگی کار گذاشته شده بود، کشف و خنثی شد.⁽⁶⁾

در تبریز هم بمب دست‌ساز که داخل یک جوی در سه‌راهی خیابان امین کار گذاشته شده بود، به‌همت مأموران کلانتری منطقه 6 این شهر کشف و خنثی شد.⁽⁷⁾

مجلس شورای اسلامی در جلسه امروز خود به21 تن از 22 وزیر کابینه حجت‌الاسلام محمدجواد باهنر نخست‌وزیر، رأی اعتماد داد.

در این جلسه که براساس تصویب نمایندگان برای هریک از وزیران به‌طور جداگانه رأی‌گیری شد، فقط وزیر پیشنهادی راه‌وترابری نتوانست رأی اعتماد نمایندگان را کسب کند.⁽⁸⁾-⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 151، 27/5/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 27/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2.

2) سند شماره 57947 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (اطلاعات سپاه)، 29/5/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 34792 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به وزارت کشور، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 376836 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استانداری خوزستان، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص4.

6) سند شماره 328424 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 26/5/1360، سند تک‌برگی.

7) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2.

8) اسامی وزیران کابینه و تعداد آرای آنان در ضمیمه گزارش آمده است.

9) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص3.

نشریه امریکایی واشنگتن پست در شماره اخیر خود، با چاپ مقاله‌ای به حوادث ایران پرداخته و دیدگاه برخی سیاستمداران کهنه‌کار امریکایی ازجمله جورج بال معاون اسبق وزارت امور خارجه امریکا را که نگاهی مثبت به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دارد، مطرح کرده است. وی در این مقاله به دولتمردان و حاکمیت سیاسی امریکا برای سرنگون‌کردن نظام جمهوری اسلامی ایران دو توصیه کرده است: اول، اجرای کودتای نظامی؛ دوم، حمایت از سازمان مجاهدین خلق. خبرگزاری پارس بخشی از گزارش نشریه واشنگتن پست را این‌گونه مخابره کرده است:

جورج بال معاون اسبق وزیر امور خارجه و ازجمله شخصیت‌های امریکایی است که در رده‌های بالای دولت امریکا نفوذ قابل‌ملاحظه‌ای دارد. قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، کارتر از وی خواست که به‌منظور ارائه نظر ارتش درباره اوضاع ایران به کاخ سفید بیاید و او به کارتر تأکید کرد که رژیم شاه رفتنی است و بهتر است که دولت امریکا از آیت‌الله خمینی و دیگر انقلابیون حمایت کند. اکنون وی 180 درجه تغییر جهت داده و با درج مقاله‌ای در روزنامه واشنگتن پست، ضمن تشریح مشکلات اقتصادی ایران و اشاره به وجود ناامنی‌های موجود در ایران، خاطرنشان کرده است که رژیم آیت‌الله خمینی قطعاً به سقوط خواهد انجامید.

بال دو راه برای عاقبت ایران پیش‌بینی کرده است: یا اینکه ارتش علیه رژیم قیام خواهد کرد و یک دولت نظامی راست‌گرا زمام امور را به دست خواهد گرفت و یا اینکه مجاهدین که وی آنها را یک گروه سوسیالیست مترقی می‌خواند، ... پیروز خواهند گردید. وی در این مقاله به‌طور ضمنی از مجاهدین جانب‌داری کرده و تصویری نسبتاً زیبا از این گروه پیش روی دولتمردان امریکا قرار داده است. وی اظهار کرده که سازمان مجاهدین درپی برانداختن رژیم ارتجاعی و عقب‌افتاده اسلامی فعلی و جایگزین‌کردن آن با یک رژیم مدرن شیعه اسلامی است که اصولش را به‌جای اقتباس از مارکس از منابع قرآنی خواهد گرفت و این سازمان اسلامی موجودیتش را در سال 1977 وقتی‌که از شاخه مارکسیستی آن جدا شد، آشکار کرد.

بال در این مقاله یادآور شده است که این یک اشتباه دیپلماتیک است که فکر کنیم مسکو قادر به تحت نفوذ داشتن مجاهدین چنانچه روی کار بیایند، خواهد بود، زیرا گرچه رهبران این سازمان عمیقاً ضدغربی و ضدصهیونیستی هستند، آنها هم بسیار ملی‌گرا و شدیداً مخالف هرنوع دخالت خارجی می‌باشند. خلاصه کلام بال این است که به دولتمردان ایالت متحده بفهماند که سازمان منافقین باوجود آنکه امریکایی‌ها به آن به‌عنوان یک گروه مارکسیستی

چپ‌گرا می‌نگرند، یک سازمان مترقی سوسیالیستی است که امکان پیروزی‌اش نسبتاً زیاد است و دولتمردان امریکا نباید از روی‌کارآمدنش واهمه‌ای داشته باشند و به فکر حمایت از روی‌کارآمدن یک دیکتاتوری نظامی نباشند.⁽¹⁾

تغییر رفتار یکباره دولت فرانسه با ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی و رفع محدودیت‌های مصلحت‌جویانه‌ای که تا چند روز اخیر و قبل از بازگشت فرانسویان مقیم تهران به کشورشان علیه این دو اعمال می‌شد، بازتاب وسیعی یافته است، طوری‌که حتی رسانه‌های فرانسوی نیز به این موضوع اذعان کرده‌اند. نشریه لوموند که خود مصاحبه‌ای با رجوی ترتیب داده، در مقدمه گزارش این گفت‌وگو آورده است:

در فاصله‌ای کمتر از 48 ساعت پس از بازگشت دومین گروه فرانسویان مقیم ایران به پاریس، اقدامات شدید مقامات فرانسوی برای جلوگیری از برقراری هرگونه تماسی میان رهبران تبعیدی ایران با روزنامه‌نگاران و مطبوعات، به‌طرز شگفت‌انگیزی ملایم‌تر گردید؛ پلیس‌ها و مأمورین امنیتی که تا چند روز پیش، کاملاً مراقب بودند تماسی میان روزنامه‌نگاران با بنی‌صدر و رجوی برقرار نشود، اکنون تنها به محافظت از مهمانان خارجی خود که در یکی از بی‌پیرایه‌ترین آپارتمان‌های حومه سکنی گزیده‌اند، می‌پردازند.

این روزنامه در ادامه، متن مصاحبه با رجوی را چاپ کرده که بخش‌هایی از آن چنین است:

سؤال: اهداف شما چیست؟

جواب: قبل از هر چیز ما قصد داریم عظمت و اهمیت مبارزاتمان را علیه دیکتاتوری ایران، به جهانیان نشان دهیم؛ کاری که اگر در خفا می‌خواستیم انجام دهیم برایمان بس دشوار بود. سفر ما به پاریس که درواقع یک سفر اجتناب‌نا‌پذیر بود، بیشتر به‌خاطر حفظ امنیت جانی آقای بنی‌صدر و من ترتیب داده شد. البته این بدان معنا نیست که موقعیت ما در ایران تضعیف شده باشد؛ مسئله این است که ما حاضر به قبول کوچک‌ترین ریسکی که امنیتمان را به خطر بیندازد نیستیم.

سؤال: تاکنون چه اقداماتی برای تشکیلات شورای ملی مقاومت انجام داده‌اید؟

جواب: تا امروز به‌دلیل شک و تردیدی که در مسئله اقامت ما در فرانسه وجود داشت کار زیادی نتوانسته‌ایم انجام دهیم، ولی تلاش خواهیم کرد هرچه زودتر سازمانی که حقیقتاً بیانگر مقاومت و پایداری باشد، برپا سازیم. تمام آنها که اصولی چون آزادی و استقلال را پذیرفته‌اند می‌توانند در این امر با ما مشارکت جویند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، صص 20 - 18، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 3/6/1360.

سؤال: آیا این بدان معناست که شما بنی‌صدر را که حدود یک سال و نیم رهبری دولت اسلامی را به عهده داشته است، نخواهید پذیرفت؟

جواب: به نظر من آنچه شما اظهار می کنید واقعیت ندارد. من به‌هیچ‌وجه قصد ندارم نقش یک وکیل را برای آقای بنی‌صدر ایفا کنم، همان‌گونه که حتی مایل نیستم از خط سیاسی و اقداماتی که ایشان تاکنون انجام داده‌اند دفاع کنم، ولی مهم این است که وجه اشتراک ما و محل تلاقی افکار ما دقیقاً مسئله دمکراسی و مخالفت با دیکتاتوری است. اگر بنی‌صدر از [آیت‌الله] خمینی تمکین می‌کرد، اکنون رئیس‌جمهور ایران بود.

رجوی در قسمت دیگری از این گفت‌وگو در پاسخ به سؤال خبرنگار لوموند درباره ماهیت فعالیت‌های سازمان و تروریسم بدون کوچک‌ترین اشاره‌ای به ترور هرروزه مردم عادی کوچه و خیابان، از این‌گونه اقدامات با نام "مقاومت و پایداری" دفاع کرد، اما در تناقض‌گویی آشکاری به محکوم‌کردن تروریسم هم پرداخت.

در ادامه این مصاحبه آمده است:

سؤال: ماهیت فعالیت‌های شما در ایران چیست؟

جواب: هدف اصلی ما رویارویی و مبارزه با رژیمی است طرف‌دار ترور و وحشت که جز زبان قلدری و زور، زبان دیگری نمی‌داند.

سؤال: شما را به تروریسم متهم می‌کنند؟

جواب: ما تروریسم را محکوم می‌کنیم. ازنظر ما تروریسم، عملیات گروه کوچکی است که از خلق فاصله گرفته است و با کشتن این و یا آن شخصیت، هدفی جز رسیدن به اهداف و آمال خود ندارد. به این ترتیب چه کسی تروریست است؟ آن‌کس که آزادی‌های ما را سلب کرده یا ما که نام "مقاومت و پایداری" را بر عملیات خود می‌گذاریم.

سؤال: آیا حزب جمهوری اسلام توسط مجاهدین منفجر شد؟

جواب: من تاکنون گزارشی دراین‌زمینه از دوستانم دریافت نکرده‌ام، ولی آنچه که در اینجا لازم به یادآوری است اینکه مقاومت و پایداری در ایران کاملاً جنبه قانونی دارد.⁽¹⁾

رادیو امریکا در یکی از بخش‌های خبری فارسی خود اعلام کرد که آخرین قسمت از دارایی‌های ایران در ایالات متحده که براساس موافقت‌نامه آزادی گروگان‌های امریکایی قرار بود به رژیم اسلامی پرداخت شود، ازطریق بانک مرکزی هلند در آمستردام به حساب جمهوری اسلامی ایران واریز شد.⁽²⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 85، 29/5/1360، صص 47 - 43، لوموند (پاریس).

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 152، 29/5/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو امریکا، 28/5/1360.

این گزارش وقتی منتشر شد که مقامات وزارت دارایی امریکا اعلام کردند که دولت این کشور در چارچوب قرارداد آزادی گروگان‌ها، در آخرین مرحله از تعهدات خود بیش از 2 میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران را به دولت این کشور و هیئت داوری مشترک دو کشور تحویل می‌دهد.

از این مبلغ، یک میلیارد دلار بایستی به هیئت داوری که به ادعاهای شرکت‌های امریکایی علیه ایران رسیدگی خواهد کرد، پرداخت شود و بقیه آن که حدود 05/1 میلیارد دلار است، به‌طور مستقیم به حساب دولت ایران واریز خواهد شد.⁽¹⁾

درپی انتشار این خبر، احمد عزیزی معاون اقتصادی وزارت امور خارجه ایران که مدتی رئیس دفتر هماهنگی بیانیه الجزایر بود و مسئولیت هماهنگی امور مربوط به اجرای مفاد بیانیه را - که درمورد حل‌وفصل مشکلات مالی ایران و امریکا بود - به عهده داشت، درباره چگونگی اجرای مفاد بیانیه ازجانب دولت امریکا گفت: اجرای بیانیه را وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی به عهده دارند. دفتر هماهنگی اصولاً نقش هماهنگ‌کننده بین این وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها دارد. امریکا نیز تعهدات خود را بلافاصله بعد از امضای بیانیه الجزایر انجام داد و آخرین تعهدی که به عهده داشت، لغو احکام توقیف از اموال و دارایی‌های ایران در امریکا و کشورهای دیگر بود. براساس این بیانیه، دولت امریکا موظف بود در مدت شش ماه پس از امضای بیانیه، برای انتقال این دارایی‌ها به ایران اقدام کند. البته مقادیری از اموال و دارایی‌های ایران در امریکا به‌دلیل احکامی که ازسوی دادگاه‌های امریکا صادر شده بود، مسدود و غیرقابل‌انتقال به ایران و منتظر اعلام رأی نهایی دادگاه بود، ولی باتوجه‌به امضای بیانیه و تدبیری که حکمیت بین‌المللی اندیشید، به‌دنبال این بیانیه، قوه مجریه امریکا از قوه قضاییه خواست که این احکام توقیفی را لغو کند و این دارایی‌ها را به ایران برگرداند. در همین راستا، قسمتی از سپرده‌های ایران در بانک‌های مختلف امریکا که در "بانک فدرال رزرو" جمع شده بود، به ایران منتقل شده است. البته هنوز همه سپرده‌های ایران که در بانک فدرال رزرو امریکا می‌باشد، به ایران منتقل نشده و دلیل اصلی آن‌هم لزوم گشایش این حساب ازطرف دولت ایران در یک کشور خارجی بوده است تا این پول‌ها به آن حساب واریز شود. گشایش این حساب می‌بایست با توافق ایران - الجزایر و امریکا انجام شود.

افتتاح این حساب در هلند از مدت پیش‌بینی‌شده بیشتر طول کشید، ولی به‌هرحال، ظرف چند روز آینده انتقال این پول‌ها به این حساب قطعی می‌شود.⁽²⁾

1) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص16.

2) روزنامه اطلاعات، 26/5/1360، ص20.

ضمیمه گزارش389: اسامی و تعداد آرای وزیران کابینه محمدجواد باهنر

اسامی وزیران معرفی‌شده در کابینه محمدجواد باهنر و آرای نمایندگان مجلس به هرکدام از آنها بدین‌ترتیب است.

پست وزارتی

موافق مخالف ممتنع

علی‌اکبر پرورش وزیر آموزش‌وپرورش 137 14 12

دکتر محمدتقی بانکی وزیر مشاور و سرپرست سازمان برنامه‌وبودجه 156 1 10

سید محمد اصغری وزیر دادگستری 132 10 13

سرهنگ سید موسی نامجو وزیر دفاع 163 1 3

مهندس حسین موسویانی وزیر مشاور و سرپرست شرکت ملی فولاد ایران 123 3 30

حبیب‌الله عسگراولادی مسلمان وزیر بازرگانی 154 6 9

مهندس میرحسین موسوی خامنه وزیر امور خارجه 154 6 12

مهندس بهزاد نبوی وزیر مشاور در امور اجرایی 145 6 11

دکتر حسین نمازی وزیر اقتصاد و دارایی 148 6 11

10.

دکتر هادی منافی وزیر بهداری 135 9 25

11.

دکتر محمدعلی نجفی وزیر فرهنگ و آموزش عالی 133 11 29

12.

آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی وزیر کشور 133 17 16

13.

مهندس سید مرتضی نبوی وزیر پست و تلگراف و تلفن 157 2 6

14.

مهندس سید حسین تاجگردون⁽¹⁾وزیر راه‌وترابری 70 33 52

15.

مهندس محمد غرضی وزیر نفت 155 1 11

16.

حجت‌الاسلام عبدالمجید معادیخواه وزیر ارشاد اسلامی 119 20 19

17.

دکتر محمود روحانی وزیر مشاور و سرپرست سازمان بهزیستی 156 1 7

18.

دکتر حسن غفوری‌فرد وزیر نیرو 142 8 11

19.

مهندس مصطفی هاشمی وزیر صنایع 148 2 15

20.

محمد میرمحمد صادقی وزیر کار و امور اجتماعی 120 18 30

21.

محمد سلامتی وزیر کشاورزی 125 14 25

22.

مهندس محمدشهاب گنابادی وزیر مسکن‌وشهرسازی 137 12 20⁽²⁾

1) آقای هاشمی در خاطرات خود درمورد مذاکرات مجلس درباره کابینه نوشته است: «امروز بحث موافقان خیلی خوب بود. صحبت آقای خامنه‌ای که بعد از سوءقصد، برای اولین‌بار در مجلس صحبت می‌کردند، اثر زیادی در اقناع نمایندگان داشت. آقای باهنر خوب دفاع کردند و کابینه رأی خیلی خوب آورد. فقط یک نفر رد شد؛ آقای مهندس تاجگردون نامزد وزارت راه، به‌خاطر شایعه‌ای نادرست. آرای زیادی درباره ایشان ممتنع بود.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، صص203- 202)

2) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص3.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 27 مرداد 1360 17 شوال 1401 18 اوت 1981

حمله بامداد امروز یک واحد ارتش عراق به تپه بلتا در غرب دزفول، با مقابله نیروهای خودی ناکام ماند.

ساعت2:30 بامداد، یک واحد ارتش عراق به استعداد 400 نفر با بهره‌گیری از 10 تانک و چند نفربر پی.ام.پی. با هدف تصرف تپه بلتا واقع در غرب دزفول⁽¹⁾از سه نقطه (جنوب، شمال‌غربی و جنوب‌شرقی) به این منطقه حمله کرد. ارتش عراق که با زمین منطقه آشنایی کاملی داشت، تلاش اصلی خود را روی محور شمالی، که یک گذرگاه بود، متمرکز کرد تا نیروهای ایرانی مستقر در تپه بلتا را دور بزند و آنجا را محاصره کند، اما یک دسته نیروی 40 نفره گردان111 تیپ84 خرم‌آباد به‌علاوه تعدادی از نیروهای سپاه خرم‌آباد مأمور به این تیپ، با استفاده از چند تانک که در این نقطه مستقر بودند، باوجود کمبود نیرو، تجهیزات⁽²⁾و... با

1) این تپه اهمیت بسیار زیادی داشت، چراکه نیروهای ایرانی از آنجا بر نیروهای عراقی در محورهای عملیاتی اطراف تپه؛ ازجمله تپه علی‌گره‌زد در جنوب تپه و کوت کاپون و تپه چشمه در شرق آن تسلط داشتند و نقطه مسلط خوبی برای دیدبانی کل منطقه به شمار می‌رفت. این تپه دراختیار عراق بود، اما در 12 مرداد 1360، به تصرف نیروهای خودی درآمد. (سند شماره 4794 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 27/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 198615 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از محور دشت عباس به فرماندهی واحد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دزفول، 29/5/1360، صص 1 و 2)

2) باتوجه‌به حساسیت منطقه و درگیری‌های گاه‌وبی‌گاه بین نیروهای خودی و عراقی در این منطقه، فرماندهی سپاه منطقه دشت عباس در گزارش بررسی وضعیت منطقه به واحد عملیات سپاه پاسداران دزفول، به مشکلات این محور اشاره کرد. کمبود نیروی ارتش و سپاه، ضعف در ارتباط باسیم و بی‌سیم و کمبود شدید بی‌سیم برای ارتباط نیروهای خط مقدم با عقبه، حضورنداشتن افسران فرمانده در منطقه و اکتفا به حضور 4 افسر جزء، فاصله بسیار زیاد مقر فرماندهی گردان111 تیپ84 خرم‌آباد از خط مقدم، ضعف تجهیزاتی؛ ازجمله کمبود باطری قبضه‌های شلیک موشک تاو از مشکلات مورد اشاره می‌باشد. باتوجه‌به اینکه ارتش عراق دو هفته قبل از حمله، با آوردن نیروهای تازه‌نفس اقدام به تقویت منطقه کرده بود، فرمانده محور منطقه دشت عباس احتمال وقوع حمله را به فرماندهی تیپ84 خرم‌آباد اطلاع داده و برخی مشکلات و کمبودها را برشمرده بود. آنان نیز قول داده بودند طی 24 ساعت، برخی مشکلات؛ ازجمله ضعف ارتباطی نیروهای خط مقدم با عقبه و کمبود نیرو حل‌وفصل شود. (همان)

نیروهای عراقی درگیر شدند و جلو پیشروی آنان را گرفتند و درنهایت، نیروهای عراقی با تحمل تلفات و خساراتی مجبور به عقب‌نشینی شدند.

حمایت توپخانه و خمپاره‌اندازهای ارتش و سپاه نیز در شکست اقدام نیروهای دشمن مؤثر بود. عراق در این عملیات که چند ساعت طول کشید، 2 تانک، یک نفربر پی.ام.پی. و 3 خودرو را، که یکی از آنها حامل مهمات بود، از دست داد. همچنین حدود 50 نیروی عراقی کشته یا زخمی شدند. از نیروهای خودی نیز یک سرباز به شهادت رسید و 3 نفر مجروح شدند.⁽¹⁾

عملیات نیروهای خودی با هدف آزادسازی ارتفاعات غرب شهرستان شوش به‌دلیل عملکرد ضعیف نیروها در همان دقایق اولیه متوقف شد و آنان به مواضع اولیه خود بازگشتند. در جریان این اقدام، 7 نفر از رزمندگان مجروح شدند.

تیپ2 لشکر21 حمزه ارتش جمهوری اسلامی ایران با هدف آزادسازی ارتفاعات غرب روستای عنکوش و شلیبه واقع در غرب شوش و قطع پیوستگی مواضع نیروهای عراقی در این منطقه، عملیاتی را طراحی کردند. براساس طرح این عملیات 2 دسته از نیروهای گردان‌های 141 و 169 و تعدادی از نیروهای بسیج و سپاه بایستی این ارتفاعات را که چند انبار مهمات دشمن نیز در آنجا قرار داشت، تصرف کرده، با ایجاد 3 رده پدافندی (رده یکم: آر.پی.جی7 با افراد پیاده، رده دوم: موشک ضدزره دراگون و رده سوم: موشک ضدزره تاو و تفنگ 106 میلی‌متری) از آنجا دفاع کنند.

بر همین اساس، مأموریت سایر واحدها؛ ازجمله توپخانه، پشتیبانی و خدمات، زرهی و مخابرات تدوین و به آنها ابلاغ گردید. ساعت شروع عملیات نیز 23:10 مورخ 27 مرداد 1360 تعیین شد.⁽²⁾

با صدور فرمان حمله، حرکت نیروهای خودی به‌سمت مواضع ارتش عراق آغاز شد، اما عملیات در همان دقایق اولیه متوقف گردید و نیروها به عقب بازگشتند.⁽³⁾حسین فضیلت فرمانده واحد عمل‌کننده در محور عنکوش، در جلسه فرماندهان محورهای ستاد عملیات جنوب سپاه درباره دلیل ناکامی این عملیات گفت: «در شب عملیات، نیروهای ارتش جلو رفتند. درپیشروی، 2 گروه از این نیروها روبه‌روی هم قرار گرفته و [به‌اشتباه] به‌هم تیراندازی کردند که براثر آن 2 نفر مجروح شدند و چند دقیقه بعد از آن نیز دستور عقب‌نشینی داده شد.

1) سند شماره 4782 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه دزفول به عملیات ستاد جنوب، 27/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 004807 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان، شماره 320، 29/5/1360، ص1؛ و - سند شماره 255094 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش کار هفتگی واحد عملیات، 24/5/1360 الی 31/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 252312 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (صورت‌جلسه فرماندهان محورها)، 27/5/1360، صص 3 - 1؛ و - سند شماره 198619 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارشی از محور دشت عباس، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 4770 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ2 لشکر21 حمزه (رکن3) به فرماندهی لشکر21 حمزه (رکن3 - عملیات)، 25/5/1360، صص 7 - 1.

3) درباره دلیل توقف عملیات و عقب‌آمدن نیروهای خودی، اسناد مستقل دیگری وجود ندارد. گزارش واحد عملیات محور عنکوش و سخنان حسین فضیلت فرمانده این محور در جلسه فرماندهان محورهای ستاد عملیات جنوب سپاه، تنها مستندات موجود دراین‌باره است.

درمورد بررسی علت عقب‌نشینی نیز جلسه‌ای تشکیل نشد، زیرا مسئولین آن از منطقه رفتند.» درمجموع، براثر آتش دشمن 7 نفر شامل 5 تن از نیروهای ارتش و 2 نفر از نیروهای بسیج سپاه دزفول مجروح شدند.⁽¹⁾

در گزارش مسئولان اطلاعات عملیات محورهای جنگی سپاه پاسداران جنوب آمده است:

«در مورخه 27 مرداد 1360، در شمال شلیبه، عملیاتی قرار بود که انجام شود. ارتش عنوان کرده بود که سرگروه‌ها از ما بوده و فرماندهی عملیات نیز به‌عهده ارتش باشد و در صداوسیما هم عملیات به نام ما عنوان گردد. سپاه نیز پذیرفته، ولی در روز حمله سرگروه‌ها گفتند که امکان نفوذ در مواضع دشمن وجود ندارد و هنگامی‌که حمله در ساعت تعیین‌شده شروع شد، بعد از مدت کوتاهی، نفرات پیاده برگشتند و گفتند که نمی‌شود حمله کرد و تیراندازی بر روی ما شدید بود و امکان عمل نیست.»⁽²⁾

ارتش عراق امروز شهرهای اهواز، آبادان، دزفول و شادگان را گلوله‌باران کرد. پادگان ابوذر نیز بار دیگر هدف حمله موشکی نیروهای عراقی قرار گرفت.

شهر عرب‌نشین شادگان امروز هدف حملات توپخانه‌ای ارتش عراق قرار گرفت. در این حملات 2 گلوله به جایگاه پمپ بنزین این شهر برخورد کرد و انفجار مهیبی رخ داد که براثر آن، 5 نفر شهید و 8 نفر مجروح شدند. انفجار در پمپ بنزین موجب وحشت مردم مهاجر جنگ‌زده و بومی منطقه شد، طوری‌که عده‌ای به‌سمت خارج شهر حرکت کردند. همچنین براثر این حملات، به چند منزل مسکونی خساراتی وارد شد.⁽³⁾

در اهواز هم انفجار گلوله‌های توپ ارتش عراق به چند واحد مسکونی، اتومبیل و مغازه آسیب وارد کرد و 2 تن از مردم شهر؛ ازجمله یک دختربچه 6 ساله شهید و 6 نفر دیگر مجروح شدند.⁽⁴⁾

در عملیات آتشباری ارتش عراق در شهر دزفول نیز چند نفر مجروح شدند.⁽⁵⁾

در آبادان هم گلوله‌های توپ ارتش عراق به چند واحد مسکونی اصابت کرد و براثر انفجار آنها و ایجاد آتش‌سوزی خساراتی وارد شد.⁽⁶⁾

ارتش عراق همچنین با بهره‌گیری از 12 گلوله توپ و 5 موشک کاتیوشا بار دیگر به پادگان ابوذر در سرپل ذهاب حمله کرد. در این حمله خسارتی به پادگان وارد نشد.⁽⁷⁾

یک پایگاه موشکی ارتش عراق در منطقه باباهادی (مقابل سرپل ذهاب ایران) در استان کرمانشاه، هدف حملات توپخانه‌ای ارتش جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. در این عملیات آتشباری که ساعت 20:30 انجام شد، 3 انبار بزرگ مهمات عراق دچار انفجار و آتش‌سوزی شد.

1) سند شماره 198450 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات محور عنکوش به ستاد عملیات سپاه پاسداران دزفول، 28/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 255094 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 252312 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

2) سند شماره 005022 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات خوزستان به فرماندهی سپاه پاسداران خوزستان، 17/6/1360، ص1.

3) سند شماره 54703 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه خوزستان به سپاه مرکز، 27/5/1360، صص 1 و 2؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص15.

4) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 54703 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 152، 28/5/1360، ص29، اهواز - خبرگزاری پارس، 28/5/1360.

6) روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2.

7) سند شماره 169059 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای، ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی غرب (عملیات)، شماره 13، 29/5/1360، ص1.

خبرگزاری پارس با استناد به گفته‌های یک مقام آگاه نظامی اعلام کرد: با اجرای این عملیات، ارتش عراق تا مدت‌ها قادر به انجام‌دادن اقدامات تهدید‌آمیز از این پایگاه نخواهد بود. این خبرگزاری به نقل از منابع نظامی میزان تلفات نیروهای عراقی در این عملیات را نیز حدود 80 کشته یا زخمی اعلام کرده است.⁽¹⁾

عراق دو روز قبل، از این پایگاه موشکی به پادگان ابوذر در سرپل ذهاب حمله کرده و خسارات زیادی به بار آورده بود.⁽²⁾-⁽³⁾

همچنین براثر انفجار مین‌هایی که نیروهای خودی در جاده بین پادگان خزینه و چنار در منطقه مقابل چیلات در استان ایلام کار گذاشته بودند و اجرای هماهنگ آتش واحد خمپاره‌انداز سپاه پاسداران، یک کامیون اورال و یک جیپِ حامل تفنگ 106 نیروهای عراقی منهدم شد.⁽⁴⁾

ارسال مهمات و تجهیزات نظامی از عربستان، کویت و فرانسه به عراق همچنان ادامه دارد.

امروز 26 خودرو حامل مهمات از منطقه عُرعُر (مرز عربستان سعودی) و 8 خودرو حامل تجهیزات نظامی از مرز صفوان کویت به پادگان التاجی عراق ارسال شد.⁽⁵⁾

ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز اعلام کرد: کشور عراق حدود یک ماه پیش، تعداد زیادی موشک زمین‌به‌زمین از کشور فرانسه خریداری کرده که درحال‌حاضر این محموله ازطریق کشور اردن (راه دریایی) به عراق وارد شده است. در ادامه این گزارش آمده است: این موشک‌ها ازنظر برد و قدرت تخریب از موشک‌هایی که در گذشته دراختیار عراق بود، توانمندتر هستند.⁽⁶⁾

از سوی دیگر، سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در بمبئی هندوستان اعلام کرد که یکی از اعراب مقیم این کشور با مراجعه به این نمایندگی بدون اعلام نام و مشخصات خود یک‌صد هزار روپیه وجه نقد برای کمک به جنگ‌زدگان ایرانی اهدا کرده است.⁽⁷⁾

رژیم عراق با همکاری فنی برخی کشورهای عربی یک فیلم پرخرج به نام "قادسیه صدام" ساخته است که در داخل و خارج این کشور اکران شد.

این فیلم که به موضوع جنگ عراق علیه ایران پرداخته و محور اصلی آن قومی نشان‌دادن انگیزه این جنگ و حق‌خواهی اعراب از ایرانی‌ها و عجم است، با مساعدت برخی محافل

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 154، 30/5/1360، ص11، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 30/5/1360.

2) به روزشمار 25/5/1360 مراجعه شود.

3) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص14؛ و - سند شماره 54707 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی به سماجا (مرکز فرماندهی)، 27/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 153، 29/5/1360، صص 29 و 30، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 29/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 152، 29/5/1360، ص2، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 28/5/1360.

4) سند شماره 319432 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی دهلران به اطلاعات ایلام، 28/5/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 155433 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، قرارگاه مقدم نزاجا غرب (رکن2)، کرمانشاه، شماره 101، 2/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 168973 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران غرب (اطلاعات عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات عملیات)، 1/6/1360، ص3.

6) سند شماره 175946 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2 - گروه اطلاعات) به رکن سماجا2 (مدیریت اطلاعات)، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 152، 28/5/1360، ص28، تهران - خبرگزاری پارس، 28/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2.

سیاسی برای پخش در بخش جانبی جشنواره کن آماده شد. نکته مهم در این جشنواره این بود که کشور عراق تبلیغات بسیار گسترده و غیرمتعارفی برای این فیلم انجام داد.

خبرگزاری پارس با اعلام این خبر، شیوه‌های تبلیغاتی عراقی‌ها برای این فیلم را چنین عنوان کرد:

«رژیم بغداد علاوه‌بر نمایش‌گذاشتن این فیلم در فستیوال کن، کلیه امکانات تبلیغاتی این فستیوال را نیز به خدمت گرفت. به گفته منابع موثق، در طرفین بلواری که به تالار مرکزی نمایش "کن" ختم می‌شود، 50 تابلو اعلانات خودنمایی می‌کند که کمیته برگزاری فستیوال آنها را برای استفاده‌های تبلیغاتی دراختیار هرکس که اجاره گزاف آن را بپردازد قرار می‌دهد. قابل‌توجه است که علی‌رغم گزاف‌بودن اجاره این تابلوها، دستگاه تبلیغاتی رژیم بغداد تمامی آنها را اجاره کرده و از هر دو طرف تابلوها برای تبلیغات سیاسی به نفع خود و علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده کرده است.

در طول برپایی فستیوال، بهای اجاره هریک از تابلو‌ها به‌حدی زیاد است که در سال‌های قبل، کمپانی‌های بزرگ فیلم‌سازی فقط قادر به اجاره یک یا چند تابلو بوده‌اند.

در طول برگزاری این فستیوال همچنین کارت‌پستال‌های بسیار مرغوب رنگی از بعضی صحنه‌های فیلم "القادسیه" قریب به یک میلیون نسخه از هرکدام در فستیوال توزیع شد.»⁽¹⁾

در عملیات پاک‌سازی 2 روستا در حوالی بانه و محور سقز - بوکان و 2 درگیری در جنوب سنندج و میاندوآب، 3 نفر از نیروهای خودی مجروح شدند و 6 تن از عناصر گروه‌های مسلح ضدانقلاب به اسارت نیروهای خودی درآمدند.

نیروهای سپاه پاسداران با اجرای عملیاتی روستای عمره‌شال در 7 کیلومتری بانه را پاک‌سازی کردند. در این عملیات چند نفر از افراد ضدانقلاب مجروح و 6 نفر اسیر شدند. از این افراد 6 اسلحه برنو و مقداری فشنگ به دست آمد.

در عملیات پاک‌سازی دیگری در یک روستا در محور سقز - بوکان نیز یک پاسدار مجروح شد و افراد مسلح که چند تن از آنان مجروح شده بودند، گریختند.⁽²⁾

امروز همچنین یک گروه گشتی متشکل از نیروهای ارتش، ژاندارمری، سپاه پاسداران، بسیج و پیشمرگان مسلمان کرد که درحال حرکت از پایگاه (روستای) صلوات‌آباد به‌سمت پایگاه گردنه (صلوات‌آباد) در جنوب‌شرقی سنندج بودند، با افراد گروه‌های مسلح معارض مواجه و درگیر شدند. در این درگیری، یک پاسدار و یک سرباز وظیفه ژاندارمری مجروح شدند. این درگیری پس از 2 ساعت، با عقب‌نشینی افراد ضدانقلاب خاتمه یافت.⁽³⁾

19. روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 153، 29/5/1360، ص30، ارومیه - خبرگزاری پارس، 29/5/1360.

در حادثه‌ای دیگر، یک ستون بزرگ از افراد مسلح ضدانقلاب شامل 20 خودرو که قصد

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، صص 20 و 21، تهران - خبرگزاری پارس، 27/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 154، 30/5/1360، ص14، ارومیه - خبرگزاری پارس، 30/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

3) سند شماره 54787 مرکز مطالعات وتحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به شاجا (ستاد هماهنگی)، 28/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 34791 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن3 - مرکز فرماندهی) به دفتر ریاست‌جمهوری، نخست‌وزیری، وزارت کشور، تیمسار ریاست سماجا، 27/5/1360، سند تک‌برگی.

داشتند در روستای ساری‌قمیشی در جنوب میاندوآب در استان آذربایجان‌غربی استقرار یابند، با نیروهای ارتش مستقر در روستای گاومیش‌گلی در جنوب‌شرقی میاندوآب درگیر شدند و براثر اجرای آتش توپ‌های نیروهای خودی متلاشی و متحمل تلفاتی شدند و از منطقه گریختند.⁽¹⁾

کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران (پیروان کنگره چهارم) که پیرو مشی حزب توده و مدعی همکاری با جمهوری اسلامی است، با انتشار اطلاعیه‌ای از درگیری نیروهای این حزب با افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب در منطقه سلماس و قسمتی از نوار مرزی ایران و ترکیه خبر داد. در قسمتی از این اطلاعیه چنین ادعا شده است:

قریب 2 هزار نفر مسلح از گروه‌های وابسته به باند قاسملو، سلطنت‌طلبان، مزدوران خان‌های مرتجع کرد ترکیه، کومه‌له و جوانمردان وابسته به جهانگیر دری، از سه جهت به رفقا و هواداران ما در منطقه سلماس هجوم برده تا با توقیف، حبس و قتل آنها، از یک‌سو منطقه را از وجود طرف‌داران انقلاب پاک‌سازی کرده و از سوی دیگر، با اشغال منطقه حساس سلماس، نوار مرزی ایران و ترکیه را تحت کنترل خود درآورند و راه ترانزیتی ایران - ترکیه را قطع و زمینه را برای تحت کنترل درآوردن آذربایجان هموار سازند.

درگیری‌های دو روز اخیر، مقدمه اجرای این نقشه شوم است و براثر آن 13 نفر از پیروان و هواداران ما ربوده شده، مفقود گشته و یک نفر هم شهید شده است. تلفات مهاجمین 9 نفر کشته و عده‌ای زخمی است.

ما ضمن هشدار مجدد به دولتمردان، نهادهای انقلابی و به نیروهای مدافع انقلاب، خواستار هوشیاری، هماهنگی و وحدت عمل همه نیروهای راستین و وفادار به انقلاب علیه نیروهای ضدانقلاب هستیم.⁽²⁾

در اقدامات تروریستی گروه‌های مسلح ضدانقلاب در تهران، یک نفر به شهادت رسید و 2 نفر مجروح شدند.

سرنشینان مسلح یک اتومبیل بی.ام.و. در خیابان شهید مطهری، یک پاسدار به نام ایلچی را با یک اسلحه کمری هدف قرار داده، به شهادت رساندند.⁽³⁾

همچنین سرنشین یک موتورسیکلت، حین حرکت، یک نارنجک به‌طرف نیروهای بسیج مسجد امام سجاد(ع) در خیابان جمهوری تهران پرتاب کرد که براثر انفجار نارنجک، 2 تن از افراد بسیج مجروح شدند.⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، صص 11 و 12، تهران - خبرگزاری پارس، 3/6/1360؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 13، 29/5/1360، ص41.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 29/5/1360.

3) همان.

4) همان.

شماری از عناصر وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در تهران دستگیر شدند.

چهار فرد مسلح درحالی‌که یک خودرو بی.ام.و. را سرقت کرده بودند، در خیابان ولی‌عصر(عج) تهران با نیروهای تجسس پلیس مواجه و پس از یک عملیات تعقیب‌وگریز، در خیابان میرداماد دستگیر شدند. از این افراد، 3 اسلحه ژ3، 7 خشاب پر و یک اسلحه کمری رولور به دست آمد.⁽¹⁾

همچنین با اطلاع‌رسانی مردم، یکی از افراد فعال وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شد و از وی کروکی منزل چند نفر از اعضای سپاه پاسداران، چند امام‌جماعت مساجد تهران و کروکی عملیات ساختمان بنیاد مستضعفان به دست آمد. وی اعتراف کرد که قرار بوده با اسلحه سنگین به این ساختمان حمله شود.⁽²⁾

علاوه‌براین، 2 نفر از افراد وابسته به سازمان چریک‌های فدایی خلق اقلیت و یکی از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق که در درگیری‌های تهران هدف اصابت گلوله قرار گرفته بود، دستگیر شدند.⁽³⁾

در ترورهای امروز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در چند شهر، 3 نفر شهید شدند. از افراد این سازمان نیز یک نفر کشته شد و 3 نفر دستگیر شدند.

ساعت 11 صبح امروز، یکی از نیروهای بسیج شهر آمل به نام امان‌الله قدیری که ازجمله نیروهای محافظ بانک ملی شهر بود، هدف گلوله یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت و به شهادت رسید. ضارب پس از این اقدام، اسلحه وی را ربود و به‌سمت محله اسپه‌کلا متواری شد.

چند نفر از مردم که متوجه ماجرا شده بودند، فرد مهاجم را تعقیب کردند و با بستن محدوده‌های فرار احتمالی، مخفیگاه وی را به نیروهای سپاه پاسداران اطلاع دادند.

نیروهای کمیته و سپاه با حضور در محل، ابتدا ضارب را به تسلیم دعوت کردند، اما با تیراندازی وی مواجه شدند، طوری‌که یکی از نیروهای پاسدار زخمی شد. در تیراندازی متقابل، این شخص کشته شد. گفتنی است که شهید امان‌الله قدیری 20 ساله و مجروح جنگ بود.⁽⁴⁾

در تبریز هم یکی از افراد متعهد این شهر به نام محمدتقی حسین‌پور شاکر کارمند بنیاد شهید و از جانبازان جنگ تحمیلی، در محله راسته کوچه هدف گلوله دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و به شهادت رسید.⁽⁵⁾

یک تیم ترور سازمان مجاهدین خلق نیز یکی از افراد متعهد شهر رودسر به نام بهروز قنبری را به رگبار بست که براثر برخورد تیر به سرش به شهادت رسید.

1) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 153، 28/5/1360، ص15، تهران - خبرگزاری پارس، 28/5/1360.

3) سند شماره 54834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 30/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 54836 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به تهران (فرماندهی سپاه)، 29/5/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2؛ و - سند شماره 54731 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه3 (چالوس) به تهران (فرماندهی سپاه)، 28/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 210، 31/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2.

5) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2.

به گزارش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی رودسر، این اقدام به این دلیل انجام شد که افراد سازمان وی را عامل شناسایی یک خانه تیمی سازمان قلمداد کرده بودند که همان روز کشف شد. در جریان شناسایی این خانه، 2 تن از افراد سازمان دستگیر شده و یک نفر هم گریخته بود.⁽¹⁾

در چابکسر نیز یکی از افراد متعهد شهر در خانه‌اش هدف حمله یکی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب قرار گرفت که آسیبی ندید. ضارب نیز فرار کرد، اما در منطقه ساحلی شهر دستگیر شد و در بازرسی از منزل وی یک اسلحه ژ3 و یک بمب دست‌ساز و مقداری مواد منفجره تی.ان.تی. به دست آمد. این فرد در اعترافاتش 2 تن از افراد وابسته به این گروه‌ها را معرفی کرد که آنان نیز دستگیر شدند. از این دو نفر مقداری تجهیزات نظامی ازجمله دستگاه فرستنده و بی‌سیم کشف شد.⁽²⁾

در اقدامات خرابکارانه گروه‌های مسلح ضدانقلاب؛ به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در 8 شهر، 6 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد. 2 بمب قوی هم در تهران کشف و خنثی گردید.

در خرم‌آباد، افراد وابسته به گروه‌های مسلح به‌سمت منزل یکی از افراد متعهد و سرشناس شهر یک بمب دست‌ساز پرتاب کردند که براثر انفجار بمب 3 نفر مجروح شدند.⁽³⁾

در ماهشهر، یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق یک بمب آتش‌زا به درون کتابخانه جهاد سازندگی این شهر پرتاب کرد که سبب آتش‌سوزی این مکان شد. مهاجم که خود دچار سوختگی شده بود، با تلاش مردم دستگیر و به نیروهای سپاه پاسداران تحویل داده شد.⁽⁴⁾

در اهواز نیز یک بمب دست‌ساز که در مقابل منزل حاکم شرع این شهر کار گذاشته شده بود، منفجر و سبب مجروح‌شدن نگهبان این خانه شد.⁽⁵⁾

در خیابان کار کرمان، براثر انفجار بمب کار گذاشته‌شده در مقابل منزل یکی از افراد کمیته، یک پیرزن مجروح شد. 3 بمب دست‌ساز نیز به‌سمت منزل مسئول انتظامات کمیته کرمان در خیابان تهران، ساختمان انجمن اسلامی وحدت در خیابان گوهری و منزل یکی از افراد متعهد در خیابان مدرس پرتاب شد که خسارات مالی و جانی به بار نیاورد.⁽⁶⁾

در آغاجاری خوزستان هم یک نارنجک جنگی به‌سوی منزل یکی از نیروهای سپاه پاسداران شهر پرتاب شد که براثر انفجار آن پدر این فرد براثر اصابت ترکش مجروح شد.⁽⁷⁾

انفجار یک بمب دست‌ساز در مقابل منزل یکی از افراد متعهد شهر بروجرد نیز به شکسته‌شدن شیشه‌های ساختمان این شهر انجامید، اما به کسی آسیب نرسید.⁽⁸⁾

در ایلام، نیمه شب، یک بمب آتش‌زا به درون ساختمان شهرداری سرابله مرکز بخش چرداول پرتاب

1) روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2.

2) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4.

3) سند شماره 328423 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 29/5/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص2.

5) سند شماره 34795 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به وزارت کشور، 28/5/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه اطلاعات، 27/5/1360، ص4.

7) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

8) سند شماره 328423 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

شد و همه وسایل موجود در این ساختمان در آتش سوخت. این حادثه تلفات جانی نداشت.⁽¹⁾

در اقدامی دیگر، افراد سازمان مجاهدین خلق یک بمب آتش‌زا داخل مغازه درودگری یکی از افراد متعهد شهر شاهرود پرتاب کردند که انفجار بمب خسارت مالی فراوانی به بار آورد.⁽²⁾

امروز همچنین 2 بمب قوی قبل از انفجار در 2 نقطه تهران کشف و خنثی شد. یکی از این بمب‌ها که از یک نارنجک جنگی و مقدار فراوانی مواد منفجره ترکیب شده و در بیمارستان نجمیه تهران کار گذاشته شده بود، بعدازظهر امروز کشف شد و با تلاش مأموران بلافاصله خنثی گردید.

بنا به گفته مأموران، انفجار بمب در این مرکز بیمارستانی، تلفات بسیاری بر جای می‌گذاشت.⁽³⁾

در خیابان دربند در منطقه شمیرانات تهران نیز یک بمب قوی که در کنار خیابان تعبیه شده بود، قبل از انفجار با هشیاری مردم کشف شد و با تلاش نیروهای کمیته انقلاب و مأموران شهربانی خنثی گردید.⁽⁴⁾

با کشف حداقل 12 خانه تیمی در شهرهای زنجان، قزوین، کازرون و گرگان، تعدادی از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و عاملان چند ترور دستگیر شدند. شماری از افراد تیم‌های ترور سازمان نیز در باختران و رشت دستگیر شدند. یکی از عناصر چریک‌های فدایی خلق نیز در چالوس، تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات تحویل نیروهای سپاه داد.

با کمک و همیاری مردم زنجان، امروز چند خانه تیمی در این شهر شناسایی شد و با اجرای عملیاتی طراحی‌شده، 10 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند.

از این خانه‌ها، 3 کلت کمری، 2 بمب دست‌ساز، مقداری مواد منفجره و تجهیزات نظامی، پلاک ماشین و... به دست آمد.⁽⁵⁾

در شهرستان قزوین هم با تلاش فراوان مردم و پیگیری‌های پاسداران کمیته مرکزی شهر، 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی اقلیت کشف شد و 9 نفر دستگیر شدند.

از این خانه‌ها، یک اسلحه ژ3 با 19 تیر فشنگ، یک بمب دست‌ساز، چند بمب آتش‌زا، مقدار زیادی وسایل ساخت بمب دست‌ساز و آتش‌زا به دست آمد.⁽⁶⁾

در کازرون نیز با کشف 5 خانه تیمی عوامل ترور حجت‌الاسلام دانشجو⁽⁷⁾دستگیر شدند. این افراد قصد داشتند اشخاص دیگری ازجمله امام‌جمعه کازرون و جانشین دادستان انقلاب

1) سند شماره 57947 مرکز مطالعات وتحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (اطلاعات سپاه)، 29/5/1360، سند تک‌برگی.

2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 210، 31/5/1360، ص4.

3) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2.

4) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص13.

5) سند شماره 54708 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 27/5/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2.

6) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2.

7) حجت‌الاسلام دانشجو از روحانیان مبارز و حاکم شرع قبلی کازرون بود که در 9 مرداد 1360، هدف اصابت گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید. یکی از عوامل ترور وی نیز چندی پیش دستگیر شده بود.

اسلامی این شهر را نیز ترور کنند. بیشتر افراد دستگیرشده برای اجرای مأموریت سازمانی از شهرهای بهبهان، بوشهر، برازجان، ممسنی، فسا و شیراز به این شهر آمده بودند. از این خانه ها مقداری ابزار انفجار، وسایل الکترونیکی، تعدادی دینامیت، جزوه‌های تهیه مواد منفجره و تهیه دستگاه‌های گیرنده و فرستنده و اسناد درون‌گروهی به دست آمد.⁽¹⁾

در گرگان هم یک دختر و یک پسر فعال عضو سازمان مجاهدین خلق که در چند عملیات ترور در این شهر شرکت داشتند، در یک خانه تیمی دستگیر شدند. از این افراد مقداری وسایل و تجهیزات انفجاری به دست آمد.⁽²⁾

یک خانه تیمی دیگر هم در کوی زیلای این شهر کشف شد و 2 دختر که از ساکنان این خانه بودند، دستگیر شدند. از این خانه 7 نقشه کروکی برای اجرای عملیات ترور، مقدار فراوانی فشنگ کلت، یک بمب عمل‌نکرده و مقداری خرج خمپاره جنگی به دست آمد.⁽³⁾

در باختران هم در طول هفته اخیر، 5 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق که از عوامل اصلی شاخه نظامی و از افراد مرتبط با سازمان در تهران بودند، دستگیر شدند.⁽⁴⁾

همچنین یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق که در ترورها و انفجارهای اخیر شهر رشت نقش مؤثری داشت، درحالی‌که یک بمب برای کارگذاشتن در محل مدنظر به همراه داشت، دستگیر شد.⁽⁵⁾

امروز همچنین یکی از افراد وابسته به سازمان چریک‌های فدایی خلق اکثریت در چالوس به سپاه پاسداران این شهر مراجعه کرد و ضمن معرفی خود مقداری تجهیزات نظامی و مهمات شامل: 2 اسلحه ژ3، یک کلت رولور، 4 نارنجک، 200 تیر فشنگ ژ3، مقداری فشنگ کلت و 4 خشاب تحویل داد.⁽⁶⁾

فرمانده و اعضای شورای‌عالی سپاه پاسداران، دبیران آموزش‌وپرورش و اعضای شورای سرپرستی و انجمن اسلامی صداوسیما امروز در حسینیه جماران با امام خمینی ملاقات کردند.

در این دیدار، امام خمینی با تأکید بر لزوم رعایت و حفظ سلسله‌مراتب در سپاه پاسداران و سایر قوای نظامی همه رده‌های نظامی را به اجرای دستورها و تصمیمات فرماندهان ملزم کردند و این امر را لازمه حفظ کشور از تجاوز دشمنان دانستند. ایشان با اشاره به اینکه امنیت و ثبات کشور وابسته به افراد نیست و درصورت شهادت مسئولان فعلی، افراد دیگری نیز هستند که کشور را اداره کنند، فرمودند: «اگر یک کسی از بین برود و رئیس‌جمهور مثلاً - خدای‌نخواسته - از بین برود یا کسان دیگری از بین بروند، این اسباب این بشود که خیر، کشور ما دیگر شکست خورد. رئیس‌جمهور هم مثل یکی از شماهاست. شماها او را قرار دادید رئیس‌جمهور. وقتی‌که

• خدای‌نخواسته - او از بین برود، شما یکی دیگر را قرار می‌دهید. بحمدالله، افراد هستند. نباید

1) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 27/5/1360، ص1.

2) سند شماره 405563 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد خبری روابط عمومی منطقه3 به فرماندهی ستاد منطقه3، 1/6/1360، سند تک‌برگی.

3) همان.

4) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2.

5) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 208، 27/5/1360، ص2.

6) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص2.

ما و ملت ما خیال کنند که اگر توطئه‌ها منتهی به این شد که فلان روحانی را بکشند، فلان امام‌جمعه را بکشند، فلان رئیس را بکشند، یک خبری می‌شود. این در جاهایی خبر می‌شود که بستگی دارد اساس ملتشان و ملیتشان بر آنها. جاهایی که این‌طور نیست و هریک از افراد خودشان امام‌اند، خودشان رئیس‌اند خودشان همه‌کاره هستند، یک همچو ملتی دیگر دنبال این نیست که اگر فلان را بکشند، اگر خمینی را بکشند، چه خواهد شد. نه، این حرف‌ها نیست در کار. همه شما بحمدالله، هستید و کشور خودتان را حفظ می‌کنید و مسئله، مسئله اسلام است.»

بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران در بخش دیگری از سخنانشان با تأکید بر ضرورت حفظ اسلام - که امانتی ازجانب مردم است - به مقایسه وضعیت ایران و عراق پرداختند. ایشان با اشاره به تحولات اخیر کشور پس از عزل بنی‌صدر و انتخاب آقای رجایی به سمت ریاست‌جمهوری، انتخاب نخست‌وزیر و کسب رأی اعتماد کابینه از مجلس و یادآوری نبود قانون اساسی در عراق گفتند: «شما در این وقت کم و با آن دشمن‌های سرسخت زیاد که در خارج کشور هستند و در داخل هم تفاله‌هایشان هست، در این وقت تمام چیزهایی را که لازم دارد یک حکومتی درست کردید، بعد هم که دیدید یک کسی خلاف کرده، گذاشتیدش کنار، یک کسی را آوردید که به نظر همه‌تان شخص مکتبی است⁽¹⁾و دولتتان هم در ظرف دو سه روز همه چیزش درست شد. دو سه روز طول کشید، چیزی که دو سال، یک سال و نیم نتوانست؛ برای خاطر انحرافاتی که بود، نمی‌شد درست بشود و ما هم هرچه جدیت کردیم که بعضی‌ها را آدم کنیم، نتوانستیم. در ظرف دو روز، سه روز، یک هفته، همه وزرا را تعیین کردند، رئیس‌جمهور هم امضا کرد و مجلس همه امضا کرد و شد یک دولتی. الآن شما یک دولت قانونی [دارید] که امیدوارم که به درد ملت برسد و این ضعفا و فقرا را و این مستضعفین را اداره کند. الآن شما همه چیزتان تمام است.»

امام خمینی در ادامه سخنانشان مشکلات داخلی کشور؛ به‌ویژه موضوع ترورها و خرابکاری‌های اخیر گروه‌های مسلح ضدانقلاب را مطرح کردند و با اشاره به تأکید خودشان در گذشته مبنی‌بر شناسایی افراد و خانه‌های تیمی این گروه‌ها و اطلاع‌رسانی به مقامات و نیروهای ذی‌ربط⁽²⁾فرمودند: «احکام اسلام برای مصلحت مسلمین است، برای مصلحت اسلام است، اگر ما اسلام را در خطر دیدیم، همه‌مان باید از بین برویم تا حفظش کنیم. اگر دماء مسلمین را در خطر دیدیم، دیدیم که یک دسته دارند توطئه می‌کنند که

1) محمدعلی رجایی دومین رئیس‌جمهور ایران.

2) امام خمینی در سخنرانی 19 مرداد 1360 خود، مردم را ازنظر شرعی مکلف کرده بودند که درخصوص شناسایی خانه‌های تیمی و افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب و معرفی آنان به سپاه، کمیته و شهربانی هشیار باشند.

بریزند و یک جمعیت بی‌گناهی را بکشند، بر همه ما واجب است که جاسوسی کنیم. بر همه ما واجب است که نظر کنیم و توجه کنیم و نگذاریم یک همچو غائله‌ای پیدا بشود. حفظ جان مسلمان بالاتر از سایر چیزهاست. حفظ خود اسلام از جان مسلمان هم بالاتر است.»

ایشان در بخش دیگری از اظهاراتشان ضمن تأکید بر اینکه اقدامات گروه‌های ضدانقلاب محکوم به شکست است و این موضوع در سناریوی حمله نظامی رژیم بعث عراق به ایران تجربه شده است، افزودند: «وقتی کشور اسلام مورد تهدید دشمنان اسلام است، دفاع از کشور اسلام و نوامیس مسلمین بر همه ما، بر تمام ما واجب است؛ با همه کوشش واجب است. وقتی یک همچو مطلبی پیش آمد و شما هم بحمدالله، همه کشور ما، هم زن و مردش آماده برای این مسئله هستند، دیگر خوف این نیست که از پاریس یک دسته راه بیفتند بیایند چه بکنند یا از یک جای دیگر می‌خواهند بیایند چه؛ نه این خوفی نیست. یک دفعه هم تجربه‌اش را کردند و صدام را رها کردند تا پرید به ایران و سیلی‌اش [را] هم خورد. الآن هم بیچاره گرفتار این است که چطوری از این بار فرار کند. ما هیچ‌وقت سر دعوا با کسی نداشتیم. ما برای حفظ اسلام دفاع باید بکنیم، برای حفظ مملکت اسلامی دفاع باید بکنیم. او حمله کرده است و آمده است و شهرهای ما را گرفته است و خرابکاری دارد می‌کند. بر همه ما واجب است که این شر را از سر مسلمان‌ها دفع کنیم. ما وارد کشور آنها نشدیم که ما مجرم باشیم، آنها مجرم‌اند که وارد شدند. یک کسی، دزدی می‌آید منزل یک کسی، اگر این دزد را دفعش کنند، دزد تقصیرکار است یا آنکه دفع کرده؟ صاحبخانه که تقصیر ندارد؛ دزد آمده، این‌هم باید دفعش کند، حتی اگر به کشتن او هم منجر بشود، باید دفعش بکند. مجرم اوست.

اینهایی که در سرحدات، اینهایی که به سرحدات حمله می‌کنند به ما، ولو فرض بکنید که مسلمان هستند، لکن چون حمله کردند دفاع واجب است و کشتن آنها هم تا دفعشان واجب است. نه اینکه ما سر جنگی داریم، ما می‌خواهیم عالم در صلح باشد ما می‌خواهیم همه مردم، همه مسلمین و غیرمسلمین همه در صلح و صفا باشند، لکن معنایش این نیست که اگر یک کسی بخواهد بریزد در منزل یک کسی و تعدی کند، ما بگوییم که سر صلح داشته باشید و تن بدهید به ظلم! نه، همان‌طورکه ظلم حرام است، انظلام و تن‌دادن به ظلم هم حرام است. دفاع از ناموس مسلمین و جان مسلمین و مال مسلمین و کشور مسلمین یکی از واجبات است. ما داریم به این واجب عمل می‌کنیم. کشور ما دارد به این واجب عمل می‌کند. آنها در جبهه و دیگران در پشت جبهه دارند به این واجب عمل می‌کنند.»

رهبر انقلاب در ادامه سخنانشان ضمن اشاره مجدد به موضوع خرابکاری گروه‌های سیاسی ضدانقلاب و نحوه برخورد با افراد وابسته به گروه‌های سیاسی که حین اقدام نظامی علیه نظام دستگیر می‌شوند، به هواداران و افراد رده‌پایین سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نصحیت کردند که فریب افراد پاریس‌نشین را نخورند و قبل از گرفتارشدن توبه کنند و تسلیم شوند. ایشان خاطرنشان کردند: «آن که می‌آید و فرض کنید که یک ماده منفجره‌ای را می‌خواهد پرت کند یک جایی، اگر او را گرفتند و حبسش کردند و اگر هم کار را کرده است، یک‌وقت کشتندش، این دفاع است؛ این فساد را ازبین‌بردن است؛ این دفع فساد است. آن که این کار را دارد می‌کند مفسد است، نه شمایی که دارید دفع می‌کنید او را. شما که نمی‌خواهید که در یک خانه‌ای ماده منفجره بریزید؛ شما می‌خواهید که در منزلتان آن ریخته نشود. این به این [معنی] است که این اشخاصی را که گول خوردند، موعظه کنیم.

ما دائماً هم موعظه می‌کنیم که این جوان‌ها را گول زدند، خودشان رفتند، دارند آب سرد می‌خورند و این جوان‌ها و بچه‌ها را گول زدند، تا اینها آمدند دارند خرابکاری می‌کنند و خودشان را گاهی به کشتن می‌دهند و خودشان را به زحمت وامی‌دارند. ما اگر هرکس بیاید و توبه کند، توبه‌اش را، خدا توبه‌اش را قبول می‌کند. ما فرض بکنیم که یک کسی هم چون آدمی را کشته، ولی‌دمش باید او را بکشد، باز میل داریم که توبه کند و لااقل آن دنیایش صحیح باشد. ما میل داریم همه صلح و صفا باشد؛ همه عالم در صلح و صفا باشد. ما اگر قدرت داشتیم، اصلاً باروت را از بین می‌بردیم و قوای منفجره را از بین می‌بردیم که عالم خالی بشود از این جنایت‌ها. ما نمی‌خواهیم با کسی دعوا بکنیم؛ نه با عراق دعوا داریم و نه با - فرض کنید - جاهای دیگر دعوایی ما نداریم، آنها دعوا دارند. وقتی دعوا دارند تودهنی می‌خورند و خوردند. حالا هم از هرجایی هم، همچو چیزی پیدا بشود، همین مردم‌اند و همین پاسداران هستند و همین ارتش است و همین جوان‌های زن و مرد ما، از هرجا تعدی بشود تودهنی می‌خورند.»

امام خمینی در بخش پایانی سخنانشان درباره ضرورت پایداری و دفاع از کشور فرمودند: «ما که اسلام را خواستیم و می‌خواهیم، اسلام اجازه نمی‌دهد که ما تعدی کنیم به یک کشوری، لکن فرموده است که اگر به شما تعدی کردند، بزنید تو دهنشان! اگر یک دسته‌ای از مسلمین را - در جنگ‌های سابق این هست - اگر یک دسته‌ای از مسلمین را کفار سپر قرار دادند؛ فرض کنید که عراق فاسد، یک دسته‌ای از مسلمین بی‌گناه را سپر قرار داد و پشت آنها ایستاده که بریزد ایران را بگیرد، بر ما واجب است که مسلمان و غیرمسلمانانش را بکشیم. مسلمان‌ها شهید هستند و به بهشت می‌روند و کافرهایش کافرند و به جهنم. دفاع واجب است.»⁽¹⁾

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 119 - 107.

حدود 50 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) درحالی‌که سلاح‌های سرد؛ ازجمله چاقو و چماق به همراه داشتند، در مقابل کنسولگری ایران در لندن تجمع و سپس به ساختمان آن حمله کردند.

کارکنان کنسولگری دربرابر مهاجمان مقاومت کرده و با آنان درگیر شدند. در این درگیری چند تن از مهاجمان مجروح و بقیه متواری شدند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، فردی که خود را سخنگوی تجمع‌کنندگان معرفی کرد مدعی شده است که 3 نفر در این درگیری مجروح شده‌اند که جراحت یکی از آنها از ناحیه سر است. این درحالی است که سخنگوی اسکاتلندیارد گفت در این حادثه به کسی آسیب نرسیده و فقط یک نفر به‌اتهام اهانت و فحاشی(!) دستگیر شده است.⁽¹⁾

ربایندگان ناوچه موشک‌انداز ایرانی تبرزین 5 روز پس از دراختیارگرفتن این ناوچه به بندر مارسی فرانسه وارد شدند و خود را تسلیم مقامات این کشور کردند. دولت فرانسه نیز به ربایندگان پناهندگی سیاسی اعطا کرد. درپی انتشار خبر تسلیم‌شدن ربایندگان ناوچه، یک مقام وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد که دولت این کشور به همه این افراد پناهندگی سیاسی داده و یک کشتی یدک‌کش نیز ناوچه را به بندر "تولون" برده است.⁽²⁾

وزیر امور خارجه ایران در واکنش به این اقدام خواستار تسلیم ربایندگان ناوچه به ایران شد و گفت: اعطای پناهندگی سیاسی به این افراد تأییدکننده راهزنی دریایی است.

قبل از اعلام خبر تسلیم‌شدن ربایندگان، مقامات فرانسه اعلام کرده بودند که این ناوچه ساعت 15:30 به وقت تهران در دماغه "کاروس" واقع در 40 متری بندر مارسی، دیده شد و یک کشتی جنگی فرانسوی کوشید تا ربایندگان را از نزدیک‌شدن به بندر بازدارد. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز با اعلام اینکه ربایندگان مسلح، فرانسویان را به انفجار ناوچه تهدید کرده‌اند، افزود: شارل هرنو وزیر دفاع فرانسه، در سخنانی که از تلویزیون دولتی این کشور پخش شد، گفت: ما نمی‌خواهیم نبردی در آب‌های مارسی واقع شود.⁽³⁾

وزارت امور خارجه فرانسه با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «ربایندگان تبرزین پس از ورود به بندر مارسی از مقامات بندر درخواست آذوقه کردند، اما مقامات فرانسه ضمن رد این درخواست از آنها خواسته‌اند از قلمرو فرانسه خارج شوند.

ربایندگان ناوچه تبرزین به اخطار مقامات فرانسوی اعتنا نکرده و تهدید نموده‌اند که اگر فرانسه بدون تأمین آذوقه مورد نیاز، آنها را مجبور به ترک بندر کند، ناوچه را منفجر خواهند کرد.»

ممانعت فرانسویان از ورود ربایندگان به بندر مارسی و تهدید آنان به انفجار ناوچه در صدر

1) روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 152، 29/5/1360، ص20، لندن - خبرگزاری فرانسه، 28/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، ص6 ضمیمه، رادیو اسرائیل به نقل از بخش فارسی رادیو لندن، 27/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 152، 29/5/1360، ص9، مارسی - یونایتدپرس، 28/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 152، 29/5/1360، ص10، مارسی - یونایتدپرس، 28/5/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، ص15، تهران - فرانس پرس، 27/5/1360.

اخبار رسانه‌ها قرار گرفت، اما پس از چند ساعت، اعلام شد که چند افسر فرانسوی به ناوچه ایرانی وارد شده و با ربایندگان مذاکره کرده‌اند. همچنین دولت فرانسه به ربایندگان پناهندگی سیاسی می‌دهد و این اقدام را به‌معنای مجازبودن راهزنی دریایی نمی‌داند.⁽¹⁾-⁽²⁾

وزیر امور خارجه ایران نیز در واکنش به این اقدام فرانسه گفت: «اعطای پناهندگی سیاسی به این افراد به‌معنای مجازشمردن راهزنی دریایی است و چناچه فرانسه این دزدان دریایی را به ایران تسلیم نکند، این اقدام سبب می‌شود که همه خطوط دریایی فرانسه در دریاهای آزاد و آب‌های ساحلی این کشور مورد حمله قرار گیرند.» میرحسین موسوی افزود: «این عمل نشان خواهد داد که کشورهای اروپایی از تأمین امنیت دریاهای خود عاجز هستند.»⁽³⁾

درپی مصاحبه روزنامه لوموند با رجوی در روز گذشته، که پس از تغییر سیاست مسئولان فرانسوی با بنی‌صدر و رجوی و اتخاذ رفتاری ملایم با آنان انجام شد،⁽⁴⁾این روزنامه امروز با بنی‌صدر نیز مصاحبه کرد.

در این گفت وگو، بنی‌صدر درباره خروجش از ایران، تصمیم‌گیری سازمان مجاهدین خلق برای او، انتساب برخی ترورها و انفجارها به سلطنت‌طلبان و اقدامات نظامی سازمان در ایران مطالبی بیان کرد که همگی از درماندگی و استیصال وی حکایت می‌کند. از سخنان وی به‌خوبی می‌توان دریافت که جایگاه گذشته او به‌شدت تنزل یافته و درحال‌حاضر، وی در محافل سیاسی و تبلیغاتی غرب تنها به‌عنوان یک سیاستمدار ورشکسته - که از سر ناچاری به سازمان مجاهدین خلق روی آورده - مطرح است.

وقتی بنی‌صدر درباره ماجرای فرارش سخن می‌گوید، جدای از سخنان تناقض‌آمیزش، شخصیت ضعیف وی بیشتر نمایان می‌شود. وی در بخشی از سخنانش اظهار کرد: «من مدت‌ها دراین‌زمینه در شک و تردید به سر می‌بردم. این مجاهدین بودند که پیشنهاد کردند من ایران را

1) خبرگزاری فرانسه به نقل از مقامات آگاه در پاریس گزارش داد: در طول مذاکره مقامات محلی و نظامی فرانسه با ربایندگان، فرانسوا میتران رئیس‌جمهور فرانسه - که در خانه ییلاقی خود در لاند به سر می‌برد - لحظه‌به‌لحظه در جریان اخبار قرار می‌گرفت. همچنین وی چند بار تلفنی با وزیر دفاع فرانسه، وزیر کشور و همچنین شهردار مارسی صحبت کرد و دراین‌باره با کلود شسون وزیر امور خارجه - که برای صرف نهار با میتران به لاند رفته بود - به مذاکره پرداخت. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره151، 28/5/1360، صص23 و 24، مارسی - فرانس پرس، 27/5/1360)

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، ص2 ضمیمه، صدای امریکا، 27/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، صص 1 و 15.

4) رجوی در گفت‌گو با رسانه‌ها، باوجود اقدامات خرابکارانه سازمان در ایران و ترورهایی که هرروزه توسط عناصر سازمان انجام می‌شود، می‌کوشید رفتار سازمان را منطبق با موازین حقوقی و بین‌المللی جلوه دهد و از خود و سازمان چهره‌ای موجه نزد افکار عمومی جهان ترسیم کند.

ترک کنم و ابتدا با مخالفت من روبه‌رو شدند، ولی در مقابل اصرار و پافشاری آنها درخواست نمودم همراه با سایر همکارانم خود را جای من بگذارند و به‌جای من تصمیم بگیرند و درواقع نیز جز اطاعت از تصمیم آنها کار دیگری نکردم. رجوی پیشنهاد می‌کرد که در 21 ژوئیه، 3 روز قبل از انتخابات جدید ریاست‌جمهوری، ایران را ترک کنم، ولی من میل داشتم بدانم آیا ملت با رفتن به پای صندوق‌های رأی برعلیه من رأی خواهند داد یا نه؟ خودداری مردم از رأی‌دادن در سطح گسترده و وسیعی بود. براساس یک گزارش سِری وزارت کشور که به دست ما افتاده است، تنها 2 میلیون و 700 هزار نفر در انتخابات شرکت کردند، درحالی‌که مقامات رقم 14 میلیون را گزارش نموده‌اند. همین رأی مردم بود که مرا متقاعد کرد ایران را ترک کنم(!)»

بنی‌صدر همچنین در پاسخ به سؤال خبرنگار روزنامه لوموند که پرسید: «بعضی‌ها بر این عقیده‌اند که شما در دست مجاهدین خلق زندانی شده‌اید؛ مجاهدینی که تا دیروز آنها را محکوم می‌کردید.» گفت: «چنین چیزی درست نیست. من همیشه خواهان مشارکت مجاهدین در شورای انقلاب بودم؛ یعنی درست همان دستاویزی که [آیت‌الله] خمینی توسط آن مرا مورد سرزنش قرار می‌داد. من فقط به‌عنوان یک تئوریسین از بعضی از افکار آنها انتقاد می‌کردم، ولی این به‌معنای عدم همکاری سیاسی با آنها نبود.»

بنی‌صدر در توجیه ترورهای سازمان به‌صراحت از این اقدامات دفاع کرد و گفت: «سوءقصدها همچنان ادامه خواهند یافت. براساس گزارش محرمانه‌ای که از آلمان به دست من رسیده است، برخی از شخصیت‌های رژیم گذشته درحال مطالعه یک سری بمب‌گذاری‌های پی‌درپی برای تضعیف رژیم و همچنین لوث‌نمودن چهره مخالفین انقلابی می‌باشند. درهرحال، ما سوء‌قصدهایی که برعلیه مردم صورت می‌گیرد را محکوم می‌کنیم؛ البته مجاهدین و سایر گروه‌ها سوءقصدهایی را سازمان می‌دهند، ولی منشأ اصلی آن رفتار [آیت‌الله] خمینی است که آنها را مجبور به چنین اعمالی می‌کند.»

بنی‌صدر در پاسخ به سؤال خبرنگار که پرسید: «آیا سوءقصدهایی که برعلیه شخصیت‌های رژیم صورت می‌گیرد را نیز محکوم می‌کنید؟» گفت: «این سوءقصدها اجتناب‌ناپذیرند. چگونه انتظار دارید که غیرازاین باشد؟»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، صص 18 و 19، ژنو - خبرگزاری پارس، 27/5/1360؛ و - وزارت ارشاد اسلامی، خلاصه بررسی مطبوعات خارجی، شماره 89، 7/7/1360، صص 32 - 27، روزنامه لوموند (چاپ فرانسه)، 27/5/1360.

بنی‌صدر امروز در پیامی خطاب به ملت ایران خواستار تشکیل هسته‌های مقاومت در شهر و روستا برای مقابله با حکومت تهران شد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، وی در این بیانیه که با ادبیات خاص سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نوشته شده است و بیشتر به بیانیه این سازمان شباهت دارد، گفته است: نیروهای مسلح باید دست به مقاومت بزنند و درصورت لزوم، حتی از زور نیز استفاده کنند.

بنی‌صدر در این بیانیه - که به‌تعبیر خبرگزاری فرانسه شدیدترین بیانیة وی پس از فرار از ایران می‌باشد - در دفاع از ترورهای این سازمان در کشور گفته است: «مجاهدین و دیگر کسانی که گلوله را با گلوله پاسخ داده‌اند، وظیفه اسلامی خود را انجام می‌دهند.»⁽¹⁾

هم‌زمان با این اقدام، سازمان مجاهدین خلق نیز بیانیه مشابهی صادر کرد که متن آن دراختیار مطبوعات و رسانه‌های بین‌المللی قرار گرفت.

در قسمتی از این بیانیه که خبرگزاری پارس آن را ترجمه و منتشر کرده، سازمان مجاهدین رفتار جمهوری اسلامی با افراد این سازمان و هوادارانش را قهرآمیز خوانده و آن را محکوم کرده است. سپس با فحاشی علیه نظام و تکرار ادعاهای قبلی خود مبنی‌بر ناکامی جمهوری اسلامی در کنترل اقدامات سازمان، از اعضای خود و اقشار گوناگون مردم؛ ازجمله کارگران، کشاورزان، کارمندان دولت، نیروهای مردمی ارتش و نیروهای امنیتی، بازرگانان، استادان دانشگاه، نویسندگان و روشنفکران خواسته است تا دربرابر جمهوری اسلامی بایستند.⁽²⁾

امروز تعدادی از دانشجویان ایرانی مقیم فرانسه که خبرگزاری فرانسه تعداد آنان را 40 نفر اعلام کرد، در محکومیت اقدامات گروه‌های مسلح ضدانقلاب، در مقابل وزارت امور خارجه فرانسه تجمع کردند. 2 تن از این افراد به نمایندگی از سایر دانشجویان نامه‌ای را به رئیس دفتر وزیر امور خارجه فرانسه تسلیم کردند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، در این نامه، مسعود رجوی - که همراه بنی‌صدر به فرانسه پناهنده شده است - به فرماندهی عملیات‌های خشونت‌آمیز در ایران متهم شده است.

همچنین دانشجویان ایرانی با ابراز نگرانی شدید از وضع موجود، مخالفان دولت ایران را به تلاش برای شکست‌دادن انقلاب محکوم کردند.⁽³⁾

هم‌زمان با اتخاذ مواضع خصمانه بنی‌صدر و رجوی علیه جمهوری اسلامی ایران، حزب سوسیالیست فرانسه در اقدامی کم‌سابقه با انتشار اطلاعیه‌ای شدیداللحن، دربرابر جمهوری اسلامی موضع‌گیری کرد و با اشاره به برخی حوادث و تحولات داخلی ایران، وخامت روابط سیاسی ایران و فرانسه را نتیجه این امر دانست.

در قسمتی از این بیانیه که رادیو صدای آزاد ایران⁽⁴⁾امروز خبر آن را منتشر کرد، مواردی؛

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، صص 12 و 13، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 26/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، صص 11 - 8، تهران - خبرگزاری پارس، 13/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 150، 27/5/1360، صص 12 و 13، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 26/5/1360.

4) از آنجا که متن اصلی یا ترجمه‌شده بیانیه حزب سوسیالیست فرانسه در دسترس نبود، به‌ناچار خبر از رادیو صدای آزاد ایران (متعلق به سلطنت‌طلب‌ها) نقل شده است.

ازجمله عزل بنی‌صدر، اقدامات گروه‌های مسلح سیاسی ضدانقلاب و موضوع جنگ عراق، زمینه‌ساز بروز یک جنگ داخلی و انزوای سیاسی ایران قلمداد و محکوم شده است. همچنین حزب، تمایل خود را به رعایت اصول و قوانین بین‌المللی ازجانب ایران ابراز کرده است.⁽¹⁾

از سوی دیگر، نهضت مقاومت ملی ایران (گروه مربوط به شاهپور بختیار) با ارسال نامه‌ای، از موضع حزب سوسیالیست فرانسه در محکوم‌کردن ایران قدردانی کرد.

در قسمتی از نامه که متن آن از رادیو ایران پخش شد، با تأیید موضع این حزب فرانسوی در محکومیت جمهوری اسلامی آمده است: «نهضت مقاومت ملی ایران که برخاسته از تمایلات مبارزات طبیعی ملت ایران برای استقلال و آزادی است و مطلقاً با هرگونه دیکتاتوری و خفقان مخالف است، طی فعالیت یک‌ساله خود با تمام نیرو، بارها با انتشار اعلامیه‌های متعدد به همه جهانیان و به‌ویژه احزاب آزادی‌خواه و مراجع بین‌المللی درباره جنایات حکومت آخوندها و خطراتی که ازسوی آن حقوق انسانی و صلح جهانی را تهدید می‌کند، هشدار داده است. ... همچنین نهضت مقاومت ملی ایران خود را موظف می‌داند، از توجه مخصوص حزب سوسیالیست فرانسه نسبت به این فجایع که بی‌گمان بازتابی از اعتراض اکثریت قاطع ملت فرانسه است، سپاسگزاری و قدردانی نماید.⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای آزاد ایران، 27/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، صص 10 و 11 ضمیمه، رادیو ایران، 2/6/1360.

روزشمار جنگ چهارشنبه 28 مرداد 1360 18 شوال 1401 19 اوت 1981

در گلوله‌باران امروز شهر دزفول و روستای رامسه در غرب اهواز، 6 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد.

توپخانه ارتش عراق چند نقطه از شهر دزفول را هدف قرار داد. در این گلوله‌باران 3 نفر مجروح شدند و به 2 منزل مسکونی آسیب وارد شد.⁽¹⁾

علاوه‌براین، چند گلوله خمپاره از جنوب‌شرقی روستای حریجه به‌طرف روستای رامسه واقع در غرب اهواز و جنوب حمیدیه شلیک شد و براثر آن، 3 نفر از اهالی عشیره رامسه مجروح شدند.⁽²⁾

در اقدامات امروز افراد ضدانقلاب در شهرهای مهاباد، پاوه و یک روستای تابع استان کردستان، 2 نفر شهید و 3 تن مجروح شدند. حزب رزگاری نیز در اطلاعیه‌ای حمایت خود را از سازمان مجاهدین خلق و سازمان پیکار اعلام کرد.

عده‌ای از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ساعت 12، به خودرویی در بلوار شهر مهاباد تیراندازی کردند. در این سوءقصد که از درون یک کامیون انجام شد، حسین پناهی مسئول بهداری سپاه پاسداران مهاباد، هدف اصابت گلوله قرار گرفت و قبل از رسیدن به بیمارستان به شهادت رسید.

نیم‌ساعت بعد، در نقطه دیگری از این شهر، مسئول اداره بهداری و بهزیستی مهاباد هدف گلوله قرار گرفت و از ناحیه سر مجروح شد.⁽³⁾

افراد حزب دمکرات کردستان در پاوه نیز به نیروهای سپاه پاسداران این شهر حمله کردند. در این حمله، یکی از مهاجمان کشته، یک نفر زخمی و یک نفر اسیر شد. منابع نظامی درباره محل دقیق‌تر درگیری، اطلاعات بیشتری اعلام نکردند.⁽⁴⁾

1) سند شماره 4805 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی دزفول به فرمانداری دزفول، 28/5/1360؛ و - سند شماره 4705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان، 28/5/1360، ص4.

2) سند شماره 169070 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا2 (گروه اطلاعات) به رکن سماجا2 (مدیریت اطلاعات) 28/5/1360.

3) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص2.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 154، 30/5/1360، ص11، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 30/5/1360؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص23؛ و - سند شماره 53611 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه)، 28/5/1360.

در اقدامی دیگر، در جاده منتهی به دکل مخابرات روستای خلیچیان، براثر برخورد یک اتومبیل لندرور مخابرات استان کردستان با مین و انفجار آن، علی‌اکبر مقصودی یکی از کارمندان بومی مخابرات کردستان - که نگهبان این دکل مخابراتی بود - به شهادت رسید و فرد همراه وی (تکنیسین رادیویی مایکروویو) و یک کودک 8 ساله - که درحال چوپانی در آن نقطه بود - مجروح شدند.⁽¹⁾

همچنین به گزارش خبرگزاری پارس از کرمانشاه، حزب رزگاری (رستگاری) شاخه اورامانات و ژاورود، امروز در اطلاعیه‌ای حمایت خود را از سازمان مجاهدین خلق و سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر اعلام کرد.

در این اطلاعیه همچنین تأکید شده است که این حزب با همکاری این دو گروه در طرح‌ریزی و ترور شخصیت‌های جمهوری اسلامی ایران همچون گذشته مشارکت خواهد کرد.⁽²⁾

در عملیات‌های نیروهای خودی، منطقه‌ای در حومه شهر مهاباد و 2 روستا در محور سنندج - مریوان پاک‌سازی شد و شماری از افراد ضدانقلاب کشته یا زخمی و تعدادی نیز دستگیر شدند.

امروز در یک عملیات مشترک، نیروهای سپاه پاسداران، ارتش جمهوری اسلامی ایران و ژاندارمری اقدام به پاک‌سازی منطقه‌ای در حومه مهاباد کردند. در این اقدام، 2 نفر از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب کشته، تعدادی مجروح و بقیه متواری شدند. همچنین یک جیپ سیمرغ متعلق به این افراد منهدم گردید و یک خودرو پیکان وانت و یک جیپ (سالم) به غنیمت گرفته شد. در این عملیات، 2 نفر از نیروهای ژاندارمری نیز مجروح شدند.⁽³⁾

در عملیات مشابه دیگری، 2 روستای رزاب و کراباد در منطقه سروآباد در محور سنندج - مریوان پاک‌سازی شد و چند نفر از افراد گروه‌ها کشته یا زخمی شدند. یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) نیز درحالی‌که یک اسلحه ژ3 به‌همراه داشت، دستگیر شد.⁽⁴⁾

همچنین براثر اجرای آتش نیروهای سپاه پاسداران روی مواضع و نیروهای وابسته به گروه‌های ضدانقلاب و مواضع آنان در منطقه نوسود، تعدادی از این افراد کشته یا زخمی شدند.

در منطقه کامیاران نیز با اجرای یک عملیات سازماندهی‌شده، 10 نفر از افراد مسلح دستگیر و 7 خودرو به غنیمت گرفته شد.⁽⁵⁾

در اقدامات تروریستی امروز در تهران، یک نفر شهید و یک نفر مجروح شد. همچنین یک اقدام به ترور ناکام ماند.

یکی از اعضای دفتر مردمی عراق به نام رسول شعیبی در خیابان دکتر شریعتی تهران،

1) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 152، 29/5/1360، ص6، کرمانشاه، 28/5/1360.

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 210، 31/5/1360، صص 3 و 4؛ و - سند شماره 53597 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 29/5/1360.

4) سند شماره 175872 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران مریوان (واحد اطلاعات و عملیات) به اطلاعات غرب کشور، 28/5/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته) شماره 154، 30/5/1360، ص11، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 30/5/1360.

به‌دست افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب ترور شد و به شهادت رسید.⁽¹⁾

در اقدامی دیگر، یکی از محافظان وزیر نیرو در تهران هدف حمله افراد مسلح گروه‌های غیرقانونی قرار گرفت و مجروح شد.⁽²⁾

صبح امروز نیز، یکی از نیروهای واحد موتوری سپاه پاسداران، هدف گلوله افراد ضدانقلاب قرار گرفت و مجروح شد. همچنین دو موتورسوار مسلح 4 نفر از همکاران سپاهی فرد مجروح را که برای ملاقات وی به بیمارستان ساسان در خیابان بلوار کشاورز مراجعه کرده بودند، حین پیاده‌شدن از ماشین به‌وسیله اسلحه یوزی هدف قرار دادند که به این افراد آسیبی نرسید و مهاجمان متواری شدند.⁽³⁾

همچنین یکی از پاسداران کمیته انقلاب اسلامی شاغل در زندان اوین، حین بازگشت از محل کار، هدف حمله یک موتورسوار مسلح قرار گرفت و 6 گلوله به‌سمت وی شلیک شد که هیچ‌یک از آنها به این پاسدار اصابت نکرد.⁽⁴⁾

ترورهای امروز انجام‌شده به‌دست عناصر مسلح ضدانقلاب در 7 شهر کشور، 5 شهید و 6 مجروح بر جای گذاشت.

حسین آستانه‌پرست یکی از هفت کاندیدای مجلس شورای اسلامی شهر مشهد، هدف سوءقصد دو موتورسوار وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و مجروح شد. افراد مهاجم، که گفته می‌شود از شاگردان وی در یکی از دبیرستان‌های مشهد هستند، با مراجعه به منزل آستانه‌پرست و با اظهار اینکه حامل نامه‌ای خصوصی برای وی می‌باشند، به‌سوی او شلیک کردند که 2 تیر به گردن و یک تیر به‌طور سطحی، به سر وی اصابت کرد و موجب مجروحیت وی شد.⁽⁵⁾افراد ضارب بلافاصله از محل گریختند.⁽⁶⁾

در حادثه دیگری، احمد میرحیدری مسئول اطلاعات سپاه پاسداران گرگان، در اتاق تحقیقات سپاه، به‌دست 2 نفر از افراد بازداشتی وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب ترور شد و به شهادت رسید. در درگیری ایجادشده یکی از این دو نفر کشته و دیگری دستگیر شد. منابع مربوط، خبر دیگری درباره نحوه درگیری آنها اعلام نکردند.⁽⁷⁾

همچنین افراد وابسته به گروه‌های مسلح نصیب بخشنده آبکناری شهردار بخش پره‌سر از توابع

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 29/5/1360.

2) همان.

3) سند شماره 54830 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 30/5/1360، ص1.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 29/5/1360.

5) تلاش پزشکان برای درمان حسین آستانه‌پرست مؤثر واقع نشد و وی در 31 مرداد 1360، در بیمارستان، به شهادت رسید. گفتنی است که سازمان مجاهدین خلق با انتشار اطلاعیه‌ای در مشهد با امضای "شورای ملی مقاومت" مسئولیت ترور وی را به عهده گرفت. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، صص 8 - 6، مشهد - خبرگزاری پارس، 6/6/1360)

6) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص3.

7) سند شماره 54732 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه گرگان (ساری) به فرماندهی سپاه مرکز و اطلاعات، 28/5/1360.

هشتپر طوالش در استان گیلان را هنگام صبح در محل کارش هدف گلوله قرار دادند که وی مجروح و به بیمارستان منتقل شد، اما چند ساعت بعد به‌دلیل شدت جراحات به شهادت رسید.⁽¹⁾-⁽²⁾

در بجنورد هم دو موتورسوار مسلح با ورود به مغازه طلافروشی یکی از افراد شهر، قصد ترور وی را داشتند، اما یکی از افراد متعهد شهر به نام سعید یزدانی که هنگام عبور از مقابل طلافروشی متوجه موضوع شده بود، وارد عمل شد تا مانع این اقدام شود. این فرد در درگیری با مهاجمان از ناحیه چشم و گوش هدف اصابت تیر قرار گرفت و به شهادت رسید.

صاحب طلافروشی نیز که از ناحیه بازو و کتف مجروح شده بود، به بیمارستان منتقل شد. افراد مهاجم پس از این اقدام از محل متواری شدند.⁽³⁾

در زنجان نیز حسن شکارچی از پاسیاران شهربانی، در مقابل ورزشگاه این شهر به‌دست دو موتورسوار مسلح ترور شد و به شهادت رسید. مهاجمان نیز گریختند.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، یک عضو بسیج سپاه پاسداران و فرد همراه وی در خیابان سعدی، هدف حمله دو موتورسوار مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفتند. در این سوءقصد هر دو نفر مجروح شدند و عضو بسیج پس از معالجه سرپایی مرخص شد، ولی فرد همراه وی براثر شدت جراحات به شهادت رسید. با پیگیری نیروهای سپاه پاسداران، یکی از عاملان ترور درحالی‌که یک اسلحه کلت کمری به‌همراه داشت، دستگیر شد. موتورسیکلت افراد ضارب نیز ضبط گردید.⁽⁵⁾

همچنین 2 سرنشین یک اتومبیل پیکان در میدان آزادی کرمانشاه، چند نفر از اعضای سپاه پاسداران مستقر در این مکان را هدف قرار دادند که 2 نفر از آنان مجروح شدند.

پس از مدتی تعقیب‌وگریز، مهاجمان از خودرو پیاده شدند و از کوچه‌های فرعی فرار کردند، اما یکی از آنان با تلاش نیروهای سپاه دستگیر شد.⁽⁶⁾

در شهر رشت هم یکی از بازاریان متعهد شهر در مغازه خود به‌دست یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق ترور و به‌شدت مجروح شد. ضارب نیز با کمک مردم دستگیر و به مأموران تحویل داده شد.⁽⁷⁾

در درگیری نیروهای کمیته با افراد مسلح، 3 نفر مجروح و دستگیر شدند. در مشهد نیز افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یکی از نیروهای مجروح خود را از بیمارستان فراری دادند.

1) 4 نفر از عاملان این ترور در شهریور 1360، با تلاش نیروهای سپاه پاسداران در جنگل‌های هشتپر و طوالش دستگیر شدند. (روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4)

2) روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص20؛ و - روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته) شماره 155، 31/5/1360، ص26، مشهد - خبرگزاری پارس، 31/5/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص2.

5) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

6) روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص2.

7) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2.

به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران، سرنشینان یک خودرو فیات در بزرگ‌راه شهید چمران تهران به یک خودرو گشتی کمیته انقلاب اسلامی منطقه 9 تیراندازی کردند که یک واحد گشتی دیگر کمیته سر رسید و با مهاجمان درگیر شد. در تیراندازی متقابل، هر سه سرنشین خودرو فیات زخمی و دستگیر شدند.

از سرنشینان این خودرو چند اسلحه و نارنجک جنگی به دست آمد. یکی از مجروحان پس از انتقال به بیمارستان درگذشت.⁽¹⁾

در مشهد نیز عوامل سازمان مجاهدین خلق در پوشش نیروهای سپاه، یکی از افراد وابسته به این سازمان را - که چندی پیش حین پرتاب بمب دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد شهر به ضرب گلوله مجروح و دستگیر شده بود - از بیمارستان قائم مشهد فراری دادند.

به گزارش خبرگزاری پارس، چند تن از افراد سازمان مجاهدین خلق - که یکی از آنان لباس سپاه پاسداران را به تن کرده بود - عصر امروز وارد این بیمارستان شدند و پس از ورود به بخش مربوط، یکی از نیروهای بسیج سپاه پاسداران را که محافظت از این فرد را به عهده داشت، با شلیک یک گلوله به صورت و دهان به‌شدت مجروح کردند و فرد مورد نظر را از بیمارستان فراری دادند. آنان سپس با سرقت یک خودرو از این محل دور شدند.⁽²⁾

امروز، 11 خانه تیمی در تهران، شیراز و گرگان کشف شد، شماری از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند و اسلحه، مهمات و مواد منفجره بسیاری به دست آمد.

در تهران، 2 تن از پاسداران ستاد1 کمیته انقلاب اسلامی منطقه1 به شخصی که درحال حمل یک بسته بود، مشکوک شدند و پس از دستور توقف و بازرسی وی، از داخل بسته‌اش تعدادی فشنگ به دست آوردند. سپس مغازه این فرد در میدان ونک بازرسی شد که از آنجا هم 2000 فشنگ مسلسل یوزی کشف شد. در پیگیری ماجرا، نیروهای کمیته به منزل وی مراجعه و 2 نفر را هم در آنجا دستگیر کردند. از این مکان نیز 5 اسلحه کمری و تفنگ ژ3، 4000 فشنگ، تعدادی نارنجک جنگی، یک بی‌سیم و تجهیزات نظامی فراوانی به دست آمد.⁽³⁾

همچنین درپی دریافت گزارش‌های مردمی مبنی‌بر وجود یک خانه تیمی در یکی از محلات شیراز، نیروهای سپاه پاسداران 4 نفر از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق را دستگیر کردند. در بازرسی از این خانه، یک مسلسل یوزی، 2 کلت 45 و کمری و مقدار فراوانی فشنگ و خشاب‌های مربوط به آن، چند بمب ساعتی، 2 نارنجک جنگی و اسناد و مدارک بسیاری به دست آمد.

در تحقیقات ابتدایی از محل، مشخص شد که این خانه محل تردد تعداد دیگری از افراد عضو شاخه نظامی سازمان است. بر همین اساس، نیروهای سپاه در محل مستقر شده، 5 نفر دیگر را نیز

1) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 211، 2/6/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص5، مشهد - خبرگزاری پارس، 29/5/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص2.

در آنجا دستگیر کردند که نفر پنجم قصد فرار داشت، اما هدف اصابت تیر قرار گرفت و مجروح شد. در پیگیری‌های بعدی، 8 خانه تیمی دیگر نیز کشف و تعداد افراد عملیاتی دستگیرشده وابسته به این سازمان به 25 نفر رسید. از این افراد، تعداد زیادی اسلحه، بمب ساعتی، انواع نارنجک جنگی، تایمر بمب، بمب‌های صوتی و دست‌ساز و مواد آتش‌زای بسیاری به دست آمد.

افراد دستگیرشده اعتراف کردند که در حمله به منزل دکتر طاهری و مینی‌بوس سپاه پاسداران⁽¹⁾و ترور ناموفق 2 نفر از نیروهای سپاه، همچنین چند انفجار و آتش‌سوزی در این شهر دست داشته‌اند. این افراد همچنین اعتراف کردند که قصد داشته‌اند در روز جمعه و شنبه آینده، چند نفر از نیروهای سپاه و افراد سرشناس شهر را ترور کنند.⁽²⁾

در گرگان نیز با اطلاع‌رسانی مردم، یک خانه تیمی افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق با تلاش نیروهای سپاه پاسداران شناسایی شد. نیروهای سپاه هنگام ورود به این منزل با 2 نفر از افراد این سازمان درگیر شدند که در تیراندازی متقابل، یکی از آنان کشته و دیگری دستگیر شد. در این عملیات یکی از نیروهای سپاه پاسداران نیز به شهادت رسید.⁽³⁾

در 4 مورد پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا در شهرهای اهواز، رودسر، ارومیه و مشهد، 2 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد. در 4 نقطه شهر تهران هم حوادث مشابهی به وقوع پیوست، ولی خسارتی ایجاد نشد.

در اهواز، یک موتورسوار وابسته به گروه‌های مسلح حین حرکت یک نارنجک به‌سوی مغازه دوزندگی یکی از افراد متعهد این شهر در خیابان 20 متری، پرتاب کرد که براثر انفجار آن، صاحب مغازه و فرد دیگری که در این مکان حاضر بود، مجروح شدند.⁽⁴⁾

در رودسر نیز کتابخانه انجمن اسلامی گلدشت و غسالخانه جنب آن با پرتاب یک بمب دست‌ساز و یک بمب آتش‌زا در تاریکی شب به آتش کشیده شد که خساراتی ایجاد کرد. یک متهم به بمب‌گذاری نیز دستگیر شد.⁽⁵⁾

در ارومیه، عده‌ای با 3 بمب بزرگ آتش‌زا به دفتر انجمن اسلامی هنرستان استاد مطهری شهر ارومیه حمله کرده و این مکان را به آتش کشیدند.

مهاجمان که با استفاده از تاریکی شب و شکستن شیشه‌ها اقدام به این کار کرده بودند، متواری شدند و آتش‌سوزی با تلاش مأموران آتش‌نشانی مهار شد.⁽⁶⁾

1) در حمله به منزل دکتر طاهری برادر نماینده مردم شیراز در مجلس شورای اسلامی، 4 تن از میهمانان وی شهید و 3 تن مجروح شدند. (روزشمار 9/5/1360) در تهاجم به سرویس ایاب‌وذهاب نیروهای سپاه در نزدیک پادگان هوابرد شیراز نیز 8 نفر از این نیروها مجروح شدند. (روزشمار 25/5/1360)

2) روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 54834 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 30/5/1360؛ و - سند شماره 54836 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شیراز به تهران (فرماندهی سپاه)، 29/5/1360؛ و - سند شماره 51807 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه منطقه9 (شیراز) به فرمانده سپاه مرکز، 1/6/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص2.

4) سند شماره 34796 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی جمهوری اسلامی ایران به خوزستان، 28/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص2.

5) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص14.

6) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

مقارن غروب امروز نیز پرتاب یک بمب آتش‌زا به مغازه موکت‌فروشی یکی از افراد متعهد شهر مشهد در خیابان 30 متری دوم احمدآباد، خساراتی ایجاد کرد. عاملان این حادثه نیز از محل متواری شدند.⁽¹⁾

در تهران هم چند حادثه مشابه رخ داد که خسارتی درپی نداشت. در یکی از این حوادث، دو موتورسوار وابسته به گروه‌های مسلح حین حرکت در خیابان امیرکبیر، یک بمب آتش‌زا به مغازه فروش لوازم یدکی اتومبیل پرتاب کردند که خسارتی ایجاد نکرد و مهاجمان نیز گریختند.⁽²⁾

در اقدامی دیگر، 2 بمب دست‌ساز به‌سوی ستاد سوخت‌رسانی در اطراف میدان کشتارگاه (بهمن) پرتاب شد که خسارتی به بار نیاورد.⁽³⁾

همچنین یک موتورسوار، بمب دست‌سازی به‌سمت مسجد میثم واقع در خیابان جمهوری (چهارراه باستان) پرتاب کرد که بمب عمل نکرد.⁽⁴⁾

در میدان ونک نیز دو موتورسوار حین حرکت به‌سمت ساختمان اورژانس تیراندازی کردند که به کسی آسیب نرسید.⁽⁵⁾

نماینده سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در تنکابن مازندران، با مراجعه به سپاه پاسداران این شهر و معرفی خود، تعدادی سلاح و مقادیری مهمات به نیروهای سپاه تحویل داد.

این تجهیزات شامل 3 اسلحه ژ3؛ 5 کلت رولور در مدل‌های گوناگون؛ یک کلت خفیف؛ 15 خشاب ژ3؛ 405 فشنگ ژ3؛ تعدادی فشنگ گازی، کلاشینکف، کلت، مسلسل کالیبر50 میلی‌متری، یوزی؛ مقداری باروت و وسایل تنظیف بود.⁽⁶⁾

در ماسوله نیز یکی از هواداران این سازمان به سپاه پاسداران این منطقه مراجعه کرد و اسلحه برنو و 36 فشنگ به نیروهای سپاه تحویل داد.⁽⁷⁾

تعدادی از افراد فعال شاخه‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای باختران، فومن، مشهد، خرم‌آباد و گرگان شناسایی و دستگیر شدند.

روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی کرمانشاه اعلام کرد که 5 نفر از عوامل اصلی سازمان مجاهدین خلق که مسئولیت ارتباط با سازمان در تهران را نیز به عهده داشتند، با تلاش نیروهای این کمیته شناسایی و دستگیر شدند. از این افراد تعدادی اسناد و مدارک نیز به دست آمد.⁽⁸⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 154، 30/5/1360، ص16، مشهد - خبرگزاری پارس، 30/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 29/5/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 29/5/1360.

4) همان.

5) همان.

6) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص3.

7) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص14.

8) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص13.

در شهرستان فومن نیز 6 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق به‌اتهام درگیری با مردم و فعالیت به نفع سازمان شناسایی و دستگیر شدند. از این افراد اسلحه ژ3 نیز به دست آمد.⁽¹⁾

در مشهد هم دو موتورسوار وابسته به این سازمان مورد سوءظن یکی از واحدهای گشتی سپاه پاسداران قرار گرفتند، ولی هنگامی‌که نیروهای سپاه قصد بازرسی آنان را داشتند، اقدام به فرار کردند که بعد از یک تعقیب‌وگریز، در خیابان کوه‌سنگی، دستگیر شدند. از این دو نفر، یک بمب - که در یک بسته کادوپیچی شده بود - به دست آمد.⁽²⁾

روابط عمومی سپاه پاسداران خرم‌آباد نیز اعلام کرد: نیروهای سپاه 2 نفر را که به افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب اسلحه و مهمات می‌فروختند شناسایی و دستگیر کردند. از این افراد 2 اسلحه ژ3 با 112 فشنگ و 3 خشاب و 2 قطار فشنگ و یک تفنگ آلمانی به دست آمد.⁽³⁾

علاوه‌بر این موارد، نیروهای عملیاتی سپاه پاسداران گرگان با استقرار در یک خانه تیمی - که روز گذشته کشف شده بود - 3 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق را هنگام مراجعه به این خانه، دستگیر کردند.⁽⁴⁾

ابوالحسن بنی‌صدر امروز در نشریه انقلاب اسلامی در هجرت (چاپ لندن) پیامی خطاب به مردم ایران منتشر کرد که در روزنامه‌ها و نشریات اروپا و امریکا نیز انعکاس یافت. ادبیات این پیام و واژه‌های به‌کاررفته در آن، کاملاً شبیه به بیانیه‌های هتاکانة سازمان مجاهدین خلق (منافقین) است، طوری‌که اگر ابتدا و انتهای متن حذف شود، تفاوتی میان این اطلاعیه و بیانیه‌های سازمان وجود ندارد. نامه‌هایی که سراسر آن دشنام، دعوت به خشونت و ترور، سرنگونی نظام، کشتن مسئولان و... است. قسمتی از این پیام چنین است:

«جوانان، بیدار شوید و گول دروغ‌ها و ریاکاری‌های رژیم را نخورید. موجودیت همه ما در خطر است. پسران و دختران، ... [حاکمان ایران] که ظاهراً به امریکا دشنام می‌دهند، ولی چون گذشته با اعمال و رفتارشان می‌خواهند شیطان بزرگ را راضی نگاه دارند، قدرتی ندارند. موانع زیادی بر سر راه ما وجود ندارد. با ازبین‌بردن آنها ایران مهد آزادی و استقلال خواهد شد.

افرادی که امروز بر شما حکومت می‌کنند، کاملاً غیرقانونی هستند، زیرا با رأی شما به حکومت نرسیدند. ... با تشکیل گروه‌های مقاومت در همه شهرها و دهات و هر کجا که هستید، آنها را از سر راه خود بردارید و همان‌طورکه بدون توسل به قدرت‌های خارجی رژیم شاه را سرنگون کردید، رژیم دیکتاتوری امروز را نیز به زانو درآورید.»

در ادامه پیام، خطاب به روشن‌فکران آمده است: «شخصیت و هویت شما ایرانی است. شما جزئی از ملت ایران هستید. در مقابل جنایات و دیکتاتوری سکوت نکنید. شما که اکنون در

1) روزنامه اطلاعات، 28/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 28/5/1360، ص14.

2) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 154، 30/5/1360، ص19، مشهد - خبرگزاری پارس، 30/5/1360.

3) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص2.

4) سند شماره 405563 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد خبری روابط عمومی منطقه3 به فرماندهی ستاد منطقه3، 1/6/1360.

خارج از کشور به سر می‌برید، باید نماینده احساسات ملت ستمدیده خود باشید. ... در هر کجای دنیا که هستید، متحد شوید و ملت خود را از اسارت جمعی دیکتاتور بی‌خبر از خدا نجات دهید. جوانان ما که تصمیم دارند تا پیروزی نهایی و تا به‌ثمررسیدن انقلاب، سلاح خود را بر زمین نگذارند، بر شما ارج خواهند نهاد.»

بنی‌صدر در انتها، خطاب به نظامیان ارتش نوشته است: «شما حافظ استقلال و تمامیت ارضی کشور هستید. نگذارید از ارتشی که با زحمات بسیار و با همکاری و تلاش، آبرو و حیثیت خود را بازیافت، سوءاستفاده شود. ... با توسل به سلاح، از بازداشت دوستانتان جلوگیری کرده و از ملت غیور خود دفاع کنید تا سرنوشت خود را خود به دست گیرید.»⁽¹⁾

مجله عربی الطلیعه (چاپ پاریس) مصاحبه‌ای با بنی‌صدر، مسعود رجوی و سرهنگ معزی خلبان مخصوص شاه - که هواپیمای حامل این دو به پاریس را هدایت کرد - انجام داده و در مقدمه گزارشی که از این مصاحبه تهیه کرده، به انعکاس برداشت خبرنگارش از نوع رابطه سازمان با بنی‌صدر و وجود تقابل بین آنها پرداخته است. به تعبیر این نشریه هرچند رجوی و بنی‌صدر در گفت‌وگو با خبرنگاران از بیان نظر واقعی خود درباره یکدیگر پرهیز می‌کنند، چندان هم قادر به پنهان‌کردن اختلافات خود نیستند. این اختلافات چنان‌که خبرنگار الطلیعه اشاره می‌کند، در بین اطرافیان آنان به‌طور آشکارتری وجود دارد.

در مقدمه گزارش مصاحبه این نشریه نوشته شده است:

«در ویلایی مجلل و شیک در منطقه بورجواریه، که در حومه پاریس قرار دارد، زندگی می‌کنند. هنگامی‌که انسان وارد این ویلا می‌شود، احساس می‌کند یک نوع حساسیت و کشمکش شدید میان طرف‌داران بنی‌صدر و طرف‌داران رجوی در فضای ویلا وجود دارد و به نظر می‌رسد طرف‌داران هر گروه، گروه دیگری را به دقت زیر نظر دارند و طرف‌داران رجوی بر همه شئونات تسلط دارند. دراین‌میان، چشمان سرهنگ معزی بر آنچه در خانه می‌گذرد نگران‌اند.»

پس از مقدمه، متن مصاحبه درج شده که در قسمتی از آن، بنی‌صدر به‌گونه‌ای سخن می‌گوید که گویی وی امام خمینی را برای هدایت انقلاب رهبری کرده است:

«من [آیت‌الله] خمینی را قانع ساختم که از آنچه در نجف راجع به ولایت فقیه می‌گفت صرف‌نظر کند و به من وعده دادند که او به کسانی که قانون اساسی را تهیه خواهند نمود دستور خواهد داد که از گنجاندن اصل ولایت فقیه در قانون اساسی صرف‌نظر کند.» بنی‌صدر همچنین گفت: «قبل از شروع انقلاب، تحلیلی سیاسی راجع به رژیم شاه برای [آیت‌الله] خمینی فرستادم و به او گفتم رژیم شاه در تنگنا قرار دارد و باید کار را شروع کرد. او جواب

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 152، 29/5/1360، صص 10 - 8 ضمیمه، رادیو صدای آزاد ایران، 28/5/1360.

نداد، ولی من بعد از گذشت یک ماه، برای او نامه‌ای نوشتم و درخواست شروع کار را نمودم، ولی این کار را نکرد.» وی افزود: «بعد از اینکه تظاهراتی برعلیه شاه در شهر قم برپا شد، یک شخص از نجف به نزد من در پاریس آمد و گفت یک تیمسار ایرانی با امام تماس گرفته و به او گفته تنها به شاه حمله کنید نه به امریکا.»

بنی‌صدر در تأیید ترورهای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیز گفت: «هم‌اکنون بهترین راه مبارزه با رژیم ایران ایجاد ترور و وحشت از راه بمب‌گذاری است.» وی همچنین اظهار کرد: «جوانان ایران هیچ وسیله‌ای برای تفریح ندارند، به همین دلیل، وارد عمل مسلحانه شدید شدند.»⁽¹⁾

مصاحبه‌های بنی‌صدر با عنوان "پناهنده سیاسی تحت حمایت دولت فرانسه" همچنان ادامه دارد. نشریه الرایه (چاپ قطر) در گزارشی، با درج مصاحبه خود با بنی‌صدر، دیدگاه‌های خصمانه او درباره امام خمینی را انعکاس داده است.

در این مصاحبه که بنی‌صدر ضمن اتخاذ مواضع تندی علیه امام خمینی، از تلاش روشن‌فکرانی چون خودش در "قبولاندن رهبری امام به مردم"! و "اعطای درجه آیت‌الله العظمی" به بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران سخن گفته، آمده است:

سؤال: دلایل ثابت می‌کند که وی [امام خمینی] با مهارت تحسین‌برانگیزی از تبعیدگاهش، فرانسه، انقلاب را رهبری کرد و همیشه با درایت خاصی موضع مورد لزوم را در مواقع مقتضی اتخاذ کرده است. ...

جواب: این پندار غلطی است؛ [آیت‌الله] خمینی نبود که نقشه می‌کشید و یا اینکه می‌اندیشید و سپس تصمیم می‌گرفت؛ ما اطرافیان او می‌اندیشیدیم و تصمیم می‌گرفتیم و پس از آن، او با نام خود آن تصمیم را اعلام کرد[!] در ایران نیز بعد از انقلاب، تصمیمات بدین منوال ازسوی او اعلام می‌شد.

سؤال: چرا تأثیر شما بر او همچنان که در فرانسه بوده، در ایران مثمر ثمر قرار نگرفت؟

جواب: اوضاع در ایران تغییر کرد و گروهی از روحانیون او را محاصره کردند ... که درنتیجه به دیکتاتوری رعب‌آور مذهبی انجامید.[!]»

بنی‌صدر در ادامه مدعی شد که نه‌تنها وی و سازمان و حدود 90 درصد مردم، بلکه عموم روحانیت و مراجع نیز با امام مخالف‌اند. وی در پاسخ به سؤالی درباره نظر مراجع درباره رهبری امام نیز گفت: «این سؤال مهمی است. درست است که او به نام دستگاه مذهبی حکومت می‌کند، ولی درواقع در آنجا گروه محدودی از روحانیون دور او را احاطه کردند و همه‌چیز را دراختیار گرفته‌اند؛ لهذا تأکید می‌کنم که این رژیم در شرف سقوط است.»⁽²⁾

1) همان، صص 16 و 17، بیروت - خبرگزاری پارس، 28/5/1360.

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 84، 26/6/1360، صص 26 - 22، الرایه (قطر).

خبرگزاری پارس در بولتن محرمانه خود با عنوان گزارش‌های ویژه اطلاعیه‌های چند سازمان و گروه مسلح مخالف جمهوری اسلامی ایران را - که مجموعه‌ای ده‌صفحه‌ای است - منتشر کرد.

نکته مهم در این اطلاعیه‌ها متن آنهاست که هتاکی به نظام، امام خمینی و مسئولان کشور، اخبار دروغ مانند اعدام دختران 9 ساله و زنان حامله و موضوعات مشابه شامل پشتیبانی از شورای ملی مقاومت، محکوم‌کردن جمهوری اسلامی، قریب‌الوقوع بودن سقوط حکومت جمهوری اسلامی به‌وفور در آن دیده می‌شود.

نکته جالب‌تر اینکه هرچند این اطلاعیه‌ها با امضای گروه‌های گوناگون در داخل و خارج کشور؛ ازجمله "اتحادیه کمونیست‌های ایران"، "سازمان مجاهدین خلق" و "جمعیت اقامه" منتشر شده‌اند، اما یکسان‌بودن آنها ازنظر نوع قلم، چاپ و شیوه ارسال (در یک پاکت) حاکی‌از آن است که یک مجموعه خاص این اطلاعیه‌ها را تهیه کرده است.

خبرگزاری پارس در مقدمه این بولتن درمورد همسانی شکل ظاهری و ادبیات به‌کاررفته در اطلاعیه‌ها، دو احتمال را مطرح کرده و آورده است:

مجموعه اطلاعیه‌های این شماره بولتن ویژه باوجود اینکه ازسوی سازمان‌ها و گروه‌های مختلف صادر شده است، همگی روی یک نوع کاغذ و با یک نوع چاپ و در یک پاکت برای خبرگزاری پارس ارسال شده است. از این عمل می‌توان دو نوع برداشت کرد: یکی اینکه گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران در فعالیت‌های خود خصوصاً برنامه‌های تبلیغاتی با یکدیگر هم‌بسته شده‌اند و یک سازمان مرکزی برای این امور تشکیل داده‌اند؛ دیگر اینکه، اساساً این اطلاعیه‌ها همگی ازطریق یک سازمان با نام‌های متفاوت برای ابراز گسترش فعالیت‌های ضدانقلابیون منتشر شده است.⁽¹⁾

طارق میخائیل یوحنا عزیز معاون نخست‌وزیر عراق، که برای طرح درخواست خرید اسلحه‌های جدیدتر از دولت فرانسه روز گذشته وارد این کشور شده است، در دیدار امروز خود با وزیر دفاع فرانسه از تمایل کشورش به تجزیه ایران به چند کشور کوچک‌تر سخن گفت. وی سپس در مصاحبه‌ای اعلام کرد که فرانسه آماده است تا فروش تسلیحات خود را به عراق افزایش دهد. خبرگزاری فرانسه که این خبر را به نقل از روزنامه لوموند اعلام کرده است، افزود: مقامات فرانسوی نیز اعلام کردند که همه قراردادهای نظامی منعقدشده با عراق محترم شمرده خواهد شد.

خبرگزاری رویتر از پاریس نیز با اعلام اظهارنظر مقامات عراقی و فرانسوی درباره معامله تسلیحات نظامی و نقل‌قول از منابع موثق برای معامله هواپیمای جنگی پیشرفته میراژ2000

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص7 و (10 صفحه بدون شماره)، تهران - خبرگزاری پارس، 15/6/1360.

یادآوری کرد که فرانسه و عراق در گذشته، قراردادی برای معامله 60 فروند هواپیمای میراژ امضا کرده بودند که اوایل سال جاری میلادی، 4 فروند آنها به عراق تحویل داده شد.

این خبرگزاری در ادامه افزود: مقامات فرانسوی گفته‌اند که عراق از دولت سوسیالیست فرانسه خواسته است تا به ارسال تسلیحات نظامی که ابتدا والری ژیسکار دستن رئیس‌جمهوری سابق فرانسه، آغاز کرده بود، ادامه دهد. این مقامات همچنین اظهار کرده‌اند که فهرست تسلیحات مورد نیاز عراق که طارق عزیز وزیر امور خارجه این کشور آن را به رهبران فرانسه داده بود، شامل جنگنده‌های میراژ2000 است که تابه‌حال به هیچ کشور خارجی فروخته نشده است.

طارق عزیز در پایان مذاکرات خود با مقامات فرانسوی، سفر خود را به پاریس موفق توصیف کرد. نخست‌وزیر فرانسه نیز به خبرنگاران گفت که فرانسه در رشد اقتصادی - صنعتی و علمی عراق سهیم خواهد بود و مذاکرات درباره همکاری‌های نظامی همچنان ادامه دارد. دولت فرانسه هنگام ریاست‌جمهوری ژیسکار دستن بالغ‌بر 2 میلیارد دلار تجهیزات نظامی شامل هلیکوپتر، جنگنده‌های هوایی و... به عراق داده بود و پس از شوروی، دومین صادرکننده تسلیحات به رژیم بغداد محسوب می‌شد.

طارق عزیز همچنین درمورد جنگ عراق علیه ایران گفت که پایانی برای این جنگ وجود ندارد، چراکه مسئولان کنونی نظام جمهوری اسلامی، به همکاری‌نکردن با هیئت‌های حسن‌نیت سازمان ملل، کنفرانس اسلامی و کشورهای غیرمتعهد ادامه می‌دهند.

وی همچنین مدعی شد که مردم عراق از دولت بغداد حمایت می‌کنند، زیرا می‌دانند که این جنگ را ایران به آنها تحمیل کرده است و جنگی کاملاً دفاعی است.⁽¹⁾

به گزارش خبرگزاری رویتر، طارق عزیز همچنین درباره مذاکره‌نکردن ایران برای پایان‌یافتن جنگ به خبرنگار روزنامه لوموند گفت: «اگر هیچ راه‌حلی برای جنگ عراق و ایران پیدا نشود، عراق تقسیم ایران را به چندین دولت خواهد پذیرفت، چون ایران هر نوع راه‌حلی را برای پایان جنگ ازطریق مذاکره رد کرده است. ... ما نه قصد داریم ایران را منهدم کنیم و نه قصد داریم آن را برای مدت طولانی اشغال کنیم، زیرا این کشور همسایه‌ای است که ما با آن در جغرافیا، تاریخ و منافع مشترک پیوستگی داریم. بااین‌حال، اگر ما به این نتیجه برسیم که رهبران ایران به هیچ قیمتی خواستار حل‌وفصل صلح‌آمیز مسئله جنگ نیستند، ما با تجزیه جمهوری اسلامی ایران به چندین کشور مخالفت نخواهیم کرد.»⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 154، 31/5/1360، صص 4 - 2، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 30/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 155، 1/6/1360، ص2، پاریس - خبرگزاری رویتر، 31/5/1360.

روزشمار جنگ پنجشنبه 29 مرداد 1360 19 شوال 1401 20 اوت 1981

در حملات توپخانه‌ای ارتش عراق به شهرهای اهواز، آبادان و مریوان تلفات و خسارت‌هایی به بار آمد.

ارتش عراق شهر اهواز را با توپخانه دورزن خود هدف حمله قرار داد که در این حملات به یک منزل مسکونی آسیب وارد شد و چند نفر مجروح شدند.⁽¹⁾

همچنین براثر اصابت چند گلوله توپ به مناطق مسکونی شهر آبادان، چند منزل آسیب دیدند.⁽²⁾

شهر مریوان نیز هدف گلوله‌های توپ ارتش عراق قرار گرفت و خسارت‌های مالی اندکی به این شهر وارد شد. در گزارش‌های موجود، از تلفات احتمالی خبری ذکر نشده است.⁽³⁾

از حدود ساعت 22 امروز، نیروهای عراقی با اجرای آتش پرحجم توپ و خمپاره روی مواضع نیروهای خودی، با هدف دورزدن ارتفاع کله‌قندی در منطقه ایلام، به‌سمت مواضع رزمندگان ایرانی پیشروی کردند.

درپی این اقدام، نیروهای خودی بلافاصله با اعلام آماده‌باش به همه نیروها به مقابله با دشمن پرداختند که با بهره‌گیری از قبضه‌های آتشبارهای مستقر در منطقه و تلاش دیدبان‌های حاضر در منطقه کوره‌سیاه در تنظیم دقیق تیر و هدایت مؤثر آتش، نیروهای عراقی متحمل تلفات بسیاری شدند، طوری‌که واحد پیشروی‌کننده عراقی ناگزیر به عقب‌نشینی شد.

انسجام بین نیروهای پدافندکننده و اجرای مؤثر آتش توپخانه در شکست اقدام دشمن بسیار مؤثر بود.⁽⁴⁾

پیداشدن جسد یک پیشمرگ مسلمان کرد در دیواندره؛ به‌شهادت‌رسیدن یکی از پیشمرگان مسلمان کرد در حمله افراد مسلح ضدانقلاب به پاسگاه ژاندارمری سردشت و دستبرد افراد کومه‌له به انبار بهداری بیمارستان سردشت، ازجمله اخبار امروز مناطق شمال‌غرب کشور است.

1) روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص15.

2) همان.

3) سند شماره 34797 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا رکن3 (مرکز فرماندهی) به مقام نخست‌وزیری، 29/5/1360.

4) سند شماره 004826 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از تیپ2 زرهی (5 - 3) به سپاه پاسداران، 30/5/1360، صص 20 - 1؛ و - سند شماره 169059 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی غرب (اطلاعات عملیات)، شماره 13، 29/5/1360، ص1.

یکی از پیشمرگان مسلمان کرد که به‌دست عوامل حزب دمکرات کردستان اسیر شده بود، به شهادت رسید.

این فرد که 10 روز پیش توسط عناصر این حزب در منطقه دیواندره ربوده و اسیر شده بود، امروز جنازه‌اش در روستای ظفرآباد در 20 کیلومتری دیواندره پیدا شد و با حضور اقشار مختلف مردم و نیروهای نهادهای جمهوی اسلامی تشییع گردید.⁽¹⁾

همچنین در حمله تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب به پاسگاه ژاندارمری در سردشت، یکی از پیشمرگان مسلمان کرد این پایگاه به نام علی اسماعیلی به شهادت رسید. مهاجمان با تیراندازی متقابل نیروهای پاسگاه متواری شدند.⁽²⁾

علاوه‌بر این موارد، افراد گروه مائوئیستی کومه‌له با ورود به انبار بهداری بیمارستان سردشت، مقداری دارو و لوازم پزشکی سرقت کردند.⁽³⁾

در ترورهای امروز افراد مسلح ضدانقلاب 20 نفر شهید و 2 نفر مجروح شدند. همچنین یک اقدام به ترور ناکام ماند.

در تهران، دو موتورسوار مسلح ساعت 9:30 صبح در خیابان خالد اسلامبولی، حسین فارسیان یکی از نیروهای دادستانی انقلاب اسلامی را که عازم محل کار خود بود، به‌وسیله اسلحه یوزی هدف قرار دادند که وی پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید. مهاجمان بلافاصله از محل حادثه متواری شدند.⁽⁴⁾

در گچساران نیز دبیر حزب جمهوری اسلامی و دبیر دبیرستان‌های این شهر هدف حمله قرار گرفت و براثر اصابت 3 گلوله به فک و دست چپش مجروح شد.⁽⁵⁾

در تبریز هم یکی از افراد عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک نارنجک به‌سمت 2 نفر از نیروهای سپاه پاسداران پرتاب کرد که براثر انفجار نارنجک، یکی از پاسداران به نام محمد زیرک‌زاده به شهادت رسید و نفر دوم مجروح شد.

فرد مهاجم براثر تیراندازی یکی دیگر از نیروهای سپاه کشته شد. در پیگیری این اقدام، یکی از افراد سازمان درحالی‌که 4 بمب دست‌ساز به‌همراه داشت، دستگیر شد.⁽⁶⁾

همچنین در اهواز، سرنشینان یک اتومبیل، حین حرکت، یک نارنجک به‌سوی تعدادی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند که نارنجک داخل جوی آب افتاد و انفجار آن به کسی آسیب نرساند.⁽⁷⁾

براثر پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا و تیراندازی افراد گروه‌های مسلح در 6 شهر خسارت‌هایی به بار آمد. چند تن از عاملان این حوادث نیز دستگیر شدند.

در تهران، افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در چند نقطه شهر تهران؛

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 155، 31/5/1360، ص30.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 154، 30/5/1360، ص14، ارومیه - خبرگزاری پارس، 30/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 1/6/1360، ص13.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 155، 1/6/1360، ص14، ارومیه - خبرگزاری پارس، 31/5/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

5) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 54833 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 30/5/1360.

6) سند شماره 57944 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه تبریز به فرمانده سپاه مرکز، 30/5/1360.

7) روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص2.

ازجمله خیابان کمالی و میدان غار، اقدام به پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز کردند که اقدامات آنان خسارتی به‌همراه نداشت. در خیابان کمالی، مردم عامل پرتاب نارنجک را دستگیر و به‌شدت مضروب کردند.⁽¹⁾

دو موتورسوار نیز قصد داشتند نارنجکی به منزل یک پاسدار در خیابان طوس (21 متری جی) پرتاب کنند که نارنجک در دست یکی از آنان منفجر شد و هر دو مجروح شدند. افراد مهاجم با تلاش مردم دستگیر شدند و به بیمارستان انتقال یافتند. از این افراد کروکی منزل چند تن از افراد معتقد به انقلاب و جمهوری اسلامی و چند نامه تهدیدآمیز به این افراد به دست آمد.⁽²⁾

امروز همچنین یک بمب دست‌ساز به منزل امام‌جمعه دورود پرتاب شد که به کسی آسیب نرسید.⁽³⁾

در اقدامی دیگر، افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق کتاب‌فروشی واحد تبلیغات سپاه پاسداران در شاهرود را به‌وسیله بمب آتش‌زا به آتش کشیدند. در این آتش‌سوزی قسمتی از کتابخانه و تعدادی کتاب؛ ازجمله چند جلد قرآن سوخت.⁽⁴⁾

پرتاب بمب آتش‌زا توسط افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب به دفتر تبلیغات اسلامی ماهشهر نیز موجب آتش‌گرفتن این دفتر و ایجاد خسارت‌هایی شد. این آتش‌سوزی با تلاش مأموران آتش‌نشانی مهار شد. یک نفر دراین‌خصوص دستگیر شد.⁽⁵⁾

در کرمان هم سرنشینان یک اتومبیل با استفاده از مسلسل، به یک چادر که برای استراحت افراد حزب جمهوری فراهم شده بود، تیراندازی کردند؛ اما به‌دلیل حضورنداشتن افراد این حزب در این چادر، به کسی آسیب نرسید.⁽⁶⁾

در سمنان، 3 بمب دست‌ساز قوی به‌سوی منزل 2 تن از افراد متعهد این شهر پرتاب شد، و خسارت‌هایی به بار آورد. چند مظنون دررابطه‌با این حادثه دستگیر شدند.⁽⁷⁾

با کشف 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، زنجان و ساری، تعدادی از افراد این سازمان دستگیر و 4 نفر کشته شدند. همچنین 3 پاسدار شهید و 7 نفر مجروح شدند. از این خانه‌ها، سلاح و مهمات بسیاری به دست آمد.

درپی دستگیری عامل ترور یک پاسیار شهربانی (حسن شکارچی) و یک بسیجی (مرتضی عزتی) در شهر زنجان در روز گذشته و کسب اطلاعات از وی، نیروهای سپاه پاسداران موفق به کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق و دستگیری 6 نفر از افراد وابسته به این سازمان شدند. از این مکان، 10 کلت کمری و مهمات مربوط به آن، مقداری فشنگ، 12 بمب دست‌ساز آماده انفجار، چند بمب آتش‌زا، یک کپسول گاز اشک‌آور و تعداد زیادی نوار و اطلاعیه‌های دست‌نویس سازمان به دست آمد.⁽⁸⁾

همچنین یکی از مراکز فرماندهی و مراکز تدارکاتی عملیات‌های نظامی سازمان مجاهدین

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 29/5/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

3) سند شماره 328430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت سیاسی و اداری استانداری به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 15/5/1360، ص1.

4) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 210، 31/5/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 155، 31/5/1360، ص28، سمنان - خبرگزاری پارس، 31/5/1360.

5) روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص2.

6) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

7) روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص3.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها، (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 154، 30/5/1360، صص 16 و 17، زنجان - خبرگزاری پارس، 30/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص4.

خلق در خیابان شادی منطقه شهرآرای تهران که با تلاش مردم شناسایی شده بود، در یک عملیات طراحی‌شده، به‌همت نیروهای سپاه پاسداران و کمیته تصرف شد.

نیروهای سپاه پاسداران و کمیته که از نیمه‌شب آنجا را محاصره کرده بودند، ساعت 7:30، عملیات خود را آغاز کردند و با بلندگو از افراد حاضر در خانه تیمی خواستند خود را تسلیم کنند، اما ساکنان منزل با استفاده از کلت، یوزی وکلاشینکف به‌سوی این نیروها تیراندازی کردند و درنتیجه میان آنان درگیری ایجاد شد. در این درگیری که تا ظهر طول کشید، نیروهای سازمان در فرصتی که داشتند، مدارک سازمانی موجود در این مکان را سوزاندند، اما اسناد و مدارک اندکی مربوط به ترورهای آینده این سازمان و کروکی منزل بسیاری از مسئولان کشوری باقی ماند که از اهمیت این خانه تیمی حکایت می‌کرد.

از این منزل، مقدار زیادی مواد منفجره و آتش‌زا، چند نارنجک جنگی، چندین کلت، اسلحه کلاشینکف، اسلحه ژ3 و یک دستگاه مخابراتی (سانترال بی‌سیم) که وسیله ارتباطی سازمان با بسیاری از خانه‌های تیمی در تهران بود، به دست آمد.

در این عملیات، 3 تن از افراد سازمان کشته و 16 تن از اعضای فعال شاخه نظامی سازمان دستگیر شدند. همچنین 2 پاسدار؛ ازجمله ابراهیم افشاری شهید و 7 نفر مجروح شدند.⁽¹⁾-⁽²⁾

در شهر ساری نیز پس از کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در یکی از محله‌های شهر، نیروهای سپاه پاسداران به این محل مراجعه کردند، اما با مقاومت افراد مستقر در این خانه مواجه و با آنان درگیر شدند. در این درگیری، یکی از نیروهای سپاه به نام اسماعیل خلیلی به شهادت رسید و درپی آن، فردی که از این خانه تیمی به‌سمت نیروهای سپاه تیراندازی می‌کرد، کشته شد.⁽³⁾

درپی کشف مکرر تعداد زیادی اسلحه و مقادیر فراوانی مهمات توسط نیروهای سپاه، کمیته و شهربانی در گوشه‌وکنار شهرها، کمیته مرکزی انقلاب اسلامی با صدور اطلاعیه‌ای از مردمی که سلاح و مهمات⁽⁴⁾نزد خود را در معابر و خیابان‌ها رها کرده‌اند، خواست تا این تجهیزات را به کمیته مرکزی یا مراکز سپاه پاسداران تحویل دهند.

1) نام پاسدار دیگر در اسناد موجود نبود.

2) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص15.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 155، 1/6/1360، ص5، ساری - خبرگزاری پارس، 31/5/1360.

4) این سلاح‌ها و مهمات، در حوادث روزهای اول پیروزی انقلاب به دست مردم افتاده بود که بسیاری از آنها درپی درخواست کمیته و سپاه پاسداران تحویل داده شد. اما با اوج‌گیری غائله مربوط به گروه‌های مسلح ضدانقلاب و اطلاعیه‌های نهادهای مسئول؛ ازجمله دادستانی مبنی‌بر غیرقانونی‌بودن نگهداری اسلحه و مهمات، برخی برای رهایی از مسئولیت نگهداری سلاح، آنها را در گوشه‌وکنار خیابان‌ها رها می‌کردند.

متن اطلاعیه کمیته چنین است:

«اخیراً مشاهده شده برخی از کسانی که در خانه خود اسلحه و مهمات نگهداری می‌نمایند، شب‌ها از تاریکی استفاده کرده و آنها را در کنار کوچه‌ها، معابر و خیابان‌ها می‌گذارند و ضدانقلاب نیز که از این موضوع آگاه شده است، با گشت‌زنی در خیابان‌ها، سلاح‌ها را جمع‌آوری و برای مقاصد شوم خود از آنها استفاده می‌کند. بدین‌وسیله از آن دسته از همشهریان محترمی که قصد انجام این عمل را دارند، خواهش می‌کنیم از این کار خودداری کرده و سلاح خود را در تهران به کمیته مرکزی انقلاب اسلامی و یا مراکز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و در شهرستان‌ها به مراکز یا کمیته مرکزی آن شهرستان تحویل نمایند.»⁽¹⁾

آقای هاشمی رفسنجانی در جلسه علنی امروز مجلس، به دو موضوع "اقدام دولت فرانسه در اعطای اجازه اقامت به ربایندگان ناوچه ایران" و "توقیف کشتی دانمارکی حامل اسلحه برای عراق توسط نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران" اشاره کرد. وی در واکنش به ماجرای ربودن ناوچه ایرانی تبرزین، مقامات فرانسوی را مسئول وقوع حوادث این‌چنینی در همه دنیا؛ ازجمله خلیج‌فارس دانست و گفت:

«درمورد پذیرفتن دزدان دریایی، فرانسه باید جوابی تهیه کند که در آینده بتواند با این جواب، امنیت خودش را تأمین کند؛ اینکه فرانسه بگوید ما با قوانینمان چه می‌کنیم، چه قانونی می‌تواند در دنیا مقبول باشد که دزدهای مشخص را پناه دهد و بگوید پناهنده سیاسی یا چیزی ازاین‌قبیل. اگر ربودن یک ناوچه و معطل‌کردن یک گروهی از مسئولین کشور دزدی نیست پس چیست؟ چه اسمی می‌شود روی این گذاشت؟ کسانی که خودشان دزد بوده‌اند و با پرونده دزدی در ایران تحت تعقیب هستند، اختلاس‌هایشان و جنایت‌هایشان در پرونده‌هایشان هست، آنجا هم مرتکب دزدی بشوند و فرانسه بخواهد اسمی رویشان بگذارد، از این به بعد هر دولتی و هر کشوری می‌تواند چنین قانونی برای خودش داشته باشد که دزدان کشورهای دیگر را پناه بدهد. از این به بعد، اگر هواپیماهای شما و کشتی‌های شما در آب‌های خلیج‌فارس مورد دستبرد واقع شد و ما خواستیم از این دستبرد حمایت کنیم، شما چگونه می‌توانید به ما اعتراض کنید. در دنیا فقط شما نیستید، دیگران هم این‌گونه کارها را بلدند و من اخطار می‌کنم مخصوصاً به دولت فرانسه که به عواقب این‌گونه نیرنگ‌های سیاسی توجه داشته باشد.»

رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه سخنانش درمورد توقیف کشتی دانمارکی حامل مواد منفجره و دینامیت برای عراق توسط نیروی دریایی و تخلیه مهمات نظامی و سپس آزادسازی آنان و همچنین درباره موضع دولت کویت دراین‌باره افزود:

«دولت ایران، کشتی دانمارکی را که حامل اسلحه برای عراق بود، در آب‌های خودش

1) روزنامه اطلاعات، 29/5/1360، ص4.

توقیف کرد و اسلحه را پیاده کرد و کشتی را تحویل آب‌های بین‌المللی داد و امنیتش را تأمین

کرد. کشوری که با ما در جنگ بود و اسلحه به آنجا می‌رفت، خیلی طبیعی بود که ما بگیریم و حقی است برای یک کشور در جنگ. چه غوغایی در دنیا به راه انداخته‌اند و برای یک کار حق و روشن که اخیراً دولت کویت هم اعتراضش را پس گرفته⁽¹⁾که این حقی است برای دولت ایران که اسلحه‌ای که به کشور درحال جنگ با ما می‌رود، آن‌هم در آب‌های خودمان خالی بکند و آن عملیات تجاوزکارانه آنها با این عملیات قابل‌مقایسه نیست. امیدواریم که دنیا با وجدان بیدار ملت‌ها ما را و ناحقی دشمنان ما را به‌خوبی درک کند.»⁽²⁾

مسعود رجوی در فرصتی که مسئولان سیاسی کشور فرانسه برای وی و بنی‌صدر فراهم کرده‌اند، امروز نیز در مصاحبه با نشریه آلمانی دویچه الگماینه، ضمن اشاره به اقدام افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در جمع‌آوری اسلحه در اوایل انقلاب، ادعاهای گذشته خود مبنی‌بر سقوط جمهوری اسلامی و عدم مقبولیت امام خمینی و... را بار دیگر تکرار کرد. خبرگزاری یونایتدپرس خبر این مصاحبه را این‌گونه نقل کرده است:

«مسعود رجوی رهبر تبعیدی مجاهدین خلق در مصاحبه‌ای گفت آیت‌الله خمینی به‌زودی سرنگون خواهد شد و او بیش از یک سال دوام نخواهد آورد. وی گفت که سازمان او تسلیحات خود را از خارج دریافت نمی‌کند، بلکه تمامی [آن] از سلاح‌های ارتش ایران است که ازطریق مردم قهرمان ایران به دست آمده است. وی افزود که اعضای سازمان وی را، تمامی طبقات ایران چه طبقه پایین، روشن‌فکران، کارگران، بازار، ارتش و قشرهای پایین طبقه متوسط تشکیل می‌دهد. وی گفت پایگاه اجتماعی [آیت‌الله] خمینی از حمایت حداکثر 15 درصد مردم بهره‌مند است و اکثر مردم [حدود 80 درصد] از مخالفین رژیم هستند. وی سازمان خود را

1) خبرگزاری کویت گزارش داد: یک مقام رسمی وزارت امور خارجه کویت گفته است این کشور امروز ضمن ارسال پیامی رسمی به دولت ایران، اعتراض خود را درباره توقیف یک کشتی تجاری دانمارکی در تنگه هرمز در 10 اوت 1981 (19 مرداد)، پس گرفته است. مقام مذکور در تماس تلفنی با این خبرگزاری یادآور شده است: کویت اگرچه انصراف خود از اعتراض به دولت ایران را اعلام کرده است، اما توقیف کشتی تجاری مذکور که مقصدش کویت بوده را نقض آزادی دریانوردی در آب‌های بین‌المللی و به‌ویژه سلب آزادی عبور از تنگه‌های بین‌المللی تلقی می‌کند. این درحالی است که خبرگزاری یونایتدپرس از کویت بدون اعلام این موضع دولت کویت، موضوع را وارونه و تنها با عنوان "رد اعتراض ایران به حمل دینامیت با کشتی دانمارکی به کویت" درج کرده و مدعی اعتراض دولت دانمارک شده است. یونایتدپرس اقدام ایران را به نقل از سخنگوی دولت این کشور دزدی دریایی نامیده و گفته که قرار بوده است از دینامیت‌ها برای امور صلح‌آمیز استفاده شود. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 152، 29/5/1360، ص21، کویت - خبرگزاری کویت، 28/5/1360)

2) روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص3.

مسلمان خواند و گفت که تروریست و یا آنارشیست نیست. وی گفت ما خواستار ایجاد یک

اجتماع دمکراتیک و عادلانه هستیم و طبیعتاً ملی و مترقی می‌باشیم.

وی گفت ما مسلمانیم، ولی تشابهی با [آیت‌الله] خمینی نداریم.»⁽¹⁾

درپی تصمیم دولت فرانسه مبنی‌بر بازپس‌دادن ناوچه جنگی تبرزین به ایران و درعین‌حال دادن اجازه اقامت به ربایندگان ناوچه، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با صدور اطلاعیه‌ای این اقدام فرانسه را دلیلی بر تأیید عمل ربایندگان ناوچه و عامل ایجاد خطر برای کشتیرانی در آب‌های بین‌المللی دانست و خواستار استرداد عاملان این دزدی دریایی شد. انعکاس اقدام دولت فرانسه در رسانه‌ها همچنان ادامه دارد.

در بخشی از این اطلاعیه آمده است: «دزدان دریایی به سرپرستی خائنی به نام حبیب‌اللهی مزدور امریکا، خود را دراختیار نیروهای فرانسه گذاشته‌اند و دولت فرانسه اعلام نموده است که ناوچه ایرانی را به دولت ایران تحویل خواهد داد. گرچه ختم این توطئه بدین‌شکل یک پیروزی برای انقلاب ایران محسوب می‌گردد، ولی دولت جمهوری اسلامی ایران از تقاضای خود برای دستگیری و استرداد این دزدان دریایی منصرف نشده و نخواهد شد؛ همان‌طورکه از تقاضای خود مبنی‌بر دستگیری و تحویل جنایتکارانی چون بنی‌صدر و رجوی منصرف نشده است.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران یک بار دیگر ضمن تأکید بر اینکه هرگونه کمک به این دزدان دریایی، خطری جدی برای آزادی کشتیرانی در آب‌های بین‌المللی محسوب می‌گردد، اعلام می‌دارد دولت فرانسه می‌تواند با تحویل مجرمین به دولت ایران نشان دهد که به خواست همه ملل جهان؛ ازجمله ملت فرانسه برای جلوگیری قاطعانه از این‌گونه اعمال تروریستی احترام می‌گذارد.»⁽²⁾

خبرگزاری فرانسه نیز در گزارشی درباره اعطای اجازه اقامت به ربایندگان ناوچه ایرانی از قول مقامات دولتی فرانسه مدعی شده است که این افراد برای انجام‌دادن فعالیت سیاسی در این کشور با محدودیت مواجه هستند و حداکثر واکنش دولت دربرابر رعایت‌نکردن این محدودیت‌ها، یادآوری آنان به رعایت سکوت است (!)⁽³⁾

رادیو لندن هم درمورد مواضع دولت‌های ایران و فرانسه درباره ناوچه و ربایندگان آن پس از اعلام خبر بازگشت قریب‌الوقوع ناوچه به ایران، گزارش کوتاهی مخابره کرد که در بخشی از آن آمده است:

«مقامات دولت فرانسه اظهار داشتند که ناوچه موشک‌انداز ربوده‌شده که در بندر تولون تسلیم مقامات فرانسه شده است، به ایران باز فرستاده خواهد شد، اما ربایندگان طبق قوانین فرانسه به ایران استرداد نخواهند شد. ...»⁽⁴⁾

خبرگزاری فرانسه همچنین با ارسال خبر دیگری، از محافظت شدید پلیس فرانسه از "مقر

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص19، بن - یونایتدپرس، 29/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص4.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 154، 31/5/1360، ص6، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 30/5/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص2 ضمیمه، رادیو لندن، 29/5/1360.

جنبش سلطنت طلبان"

(آزادگان) در ناحیه 16 پاریس و ممانعت پلیس (ملبس به لباس ضدگلوله)

از ورود افراد به این ساختمان و بازجویی از اعضای گروه کماندویی رباینده ناوچه تبرزین در یک دانشکده پلیس فرانسه خبر داد و افزود که این اقدام برای حفظ امنیت انجام شده است.⁽¹⁾

شبکه تلویزیونی ای.بی.سی. در میزگردی با حضور پیر سالینجر خبرنگار این شبکه در پاریس، بیل سیمنس نماینده دفتر این شبکه در اسرائیل و جودی پاول سخنگو و مشاور نزدیک کارتر رئیس‌جمهور سابق امریکا، در برنامه‌ای جانب‌دارانه به بررسی ادعای بنی‌صدر درباره اقدام ایران به خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی پرداخت.

گزارش خبرگزاری پارس از واشنگتن درباره مباحث مطرح‌شده در این میزگرد چنین است:

«سالینجر پیش از ارائه گزارش خود می‌گوید: "بنی‌صدر اولین مقام عالی‌رتبه ایرانی بود که اطلاعات ما مبنی‌بر اینکه آیت‌الله خمینی از اسرائیل مهمات نظامی خریداری می‌کند را تصدیق نمود."

سالینجر به نقل از بنی‌صدر گفته وی شخصاً با معامله‌کردن با اسرائیل مخالفت کرده بود و در جلسه‌های دولت نیز خاطرنشان ساخته بود که به‌جای مبادرت به عقد چنین قراردادی باید با عراق صلح کرد. وی افزود که بنی‌صدر در این کوشش خود نیز شکست خورد، زیرا رهبران مذهبی واهمه داشتند که درصورت پایان‌یافتن جنگ، ارتش برعلیه آنها قیام خواهد نمود و آنها را از اریکه قدرت به زیر خواهد کشید.

بنی‌صدر در مصاحبه با سالینجر گفت عجیب این بود که آنها از اسرائیل مهمات می‌خریدند و این حاکی‌از تمایل بسیار شدید ملاهای ایرانی برای حفظ قدرت است.

وی افزود: "در زمان ریاست‌جمهوری من خریداری غیرمستقیم مهمات مورد بحث قرار گرفت. من مخالف بودم و گفتم اگر قرار است مهماتمان را از اسرائیل بخریم چرا با عراق صلح نکنیم، این خیلی بهتر خواهد بود."»

نماینده این شبکه در تل‌آویو نیز ادعا کرد: ایران از آغاز جنگ تجهیزات مورد نیاز خود؛ ازجمله تعداد فراوانی چرخ فانتوم‌های اف4، 50 موتور تانک و لوازم یدکی آن را ازطریق تجار فرانسوی از اسرائیل خریده است و حتی مقام‌های اسرائیلی از ارسال این محموله به ایران آگاه هستند.

مشاور کارتر نیز در این برنامه درمورد دلیل اصرار ایران به حفظ رابطه با اسرائیل با حدس و گمان صحبت کرد و گفت: «پس از تحریم اقتصادی امریکا، ایرانی‌ها حتی قبل از جنگ با عراق جهت خرید مهمات نظامی به‌شدت به تکاپو افتادند و برای تهیه مهمات با کشورهای دیگر به معامله پرداختند.» وی گفت: «اسرائیل به ما قول داده بود که به تحریم اقتصادی علیه ایران احترام بگذارد.» پاول افزود: «تحریم اقتصادی ما بسیار مؤثر واقع شده بود و به‌نظر من، برنامه امشب، این واقعیت را به‌وضوح نشان می‌دهد که ایرانی‌ها کاملاً مایل به معامله با اسرائیلی‌ها و دولت اسرائیل بودند و به‌طور حتم نیز درصدد این کار برآمدند.»⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 154، 31/5/1360، صص 6 و 8، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 30/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، صص 15 - 13، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 3/6/1360.

باوجود روابط سیاسی و اقتصادی عراق با کویت و به‌ویژه ارسال بخشی از تجهیزات نظامی وارداتی عراق ازطریق مرزهای زمینی کویت، اقدامات خرابکارانه رژیم عراق در کویت - که درپی دستگیری چند عراقی برملا شد - به سردی روابط دو کشور انجامیده است. خبرگزاری پارس به نقل از منابع موثق در کویت با اعلام این خبر افزوده است: «روابط دولت کویت با رژیم صدام که از مدت‌ها قبل به سردی گراییده بود، اینک رو به تیرگی نهاده است. ناظران سیاسی منطقه معتقدند که این تغییر روابط با کویت و رژیم امریکایی صدام درپی دخالت‌ها، خرابکاری‌ها و بمب‌گذاری‌های ایادی مزدور صدام در داخل کویت بوده است. رژیم امریکایی صدام با فرستادن عده‌ای مزدور به کویت و بمب‌گذاری در اماکن عمومی و مراکز دولتی این کشور تصمیم داشت تا وانمود کند که مسلمانان ایران عامل اصلی این بمب‌گذاری‌ها هستند، اما با دستگیری چند مزدور عراقی و فراری‌شدن عده دیگر از آنها به بغداد، توطئه‌های صدام برملا شد و این مسئله افکار عمومی ملت مسلمان کویت را بیش از هر وقت دیگر نسبت به اهداف تجاوزگرانه رژیم عراق روشن ساخته است.»⁽¹⁾

وزیر فرهنگ و اطلاعات عراق بار دیگر ناامیدی مسئولان این کشور را در دستیابی به صلح در جنگ با ایران و رهایی از جنگی که خود آن را به راه انداخته بودند، ابراز کرد.

به گزارش خبرگزاری پارس، لطیف جاسم در گفت‌وگو با روزنامه انگلیسی کویت تایمز مدعی شده است که مسائل داخلی ایران و وجود جنگ قدرت مانع تحقق صلح است.

وی دراین‌باره گفت: «کشمکش بر سر قدرت در ایران، پایان دادن به جنگ یک‌ساله بین عراق و این کشور را به تأخیر خواهد انداخت.» جاسم در این مصاحبه افزود که کشورش از آغاز جنگ آماده بود تا برای برقراری صلح با ایران مذاکره کند، اما مشکلات داخلی ایران، تاکنون مانع تحقق صلح شده است. وی در ادامه گفت: «بنابراین، ایرانیان ناگزیرند برای خلأ قدرتی که درحال‌حاضر، گریبانگیر آن هستند، راه‌حلی پیدا کنند و به این اوضاع نابسامان کنونی خاتمه دهند.»⁽²⁾

کارگران مصری جای خالی عراقی‌هایی را که از مراکز اقتصادی و صنعتی عازم جبهه‌ها شدند، پر می‌کنند.

روزنامه مصری الاهرام در مقاله‌ای با عنوان "مصری‌ها در عراق" ضمن اعلام این خبر، به تشریح وضعیت زندگی مصری‌های مقیم عراق پرداخته و به نقل از یک تبعه مصری مقیم عراق درباره نحوه برخورد رژیم عراق با این کارگران آورده است: «کارگران مصری مقیم عراق تنها کارگرانی هستند که از امتیازات بیمه‌های اجتماعی برخوردار نیستند و علاوه‌برآن، حکومت بعث عراق با ارعاب و تهدید و اعمال زور، هزاران تن از آنان را به جبهه‌های جنگ اعزام می‌دارد و اگر

1) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص19، کویت - خبرگزاری کویت، 29/5/1360.

از رفتن به جبهه‌ها خودداری کنند، علاوه‌بر اخراج از کار، با ضرب‌وشتم نیز مواجه خواهند شد.»

در قسمت دیگری از این مقاله آمده است: «هنگامی‌که یک سرباز عراقی در جنگ کشته شود، به خانواده وی 10 هزار دینار عراقی پرداخت می‌شود، ولی مصری‌ها از این قاعده مستثنی هستند.» این روزنامه افزوده است: «حکومت عراق، به‌ویژه از نوجوانان روشن‌فکر مصر می‌خواهند که خود را در خدمت حزب بعث قرار دهند و درصورت امتناع به سرنوشت نامعلوم دچار می‌شوند.»

در ادامه این مقاله آمده است: «زمانی‌که حکومت عراق احساس می‌کند که مصری‌ها قصد ترک عراق را دارند، راه‌های زمینی را می‌بندند؛ چراکه سفر با هواپیما مشکل است و مصری‌ها مجبور می‌شوند که مخفیانه از راه ترکیه خارج شوند و این امر مستلزم هزینه‌های بسیاری است که اغلب مصری‌ها از عهده آن برنمی‌آیند.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 172، 18/6/1360، صص 3 و 4، تهران - خبرگزاری پارس، 17/6/1360.

روزشمار جنگ جمعه 30 مرداد 1360 20 شوال 1401 21 اوت 1981

امروز شورای‌عالی دفاع تشکیل جلسه داد⁽¹⁾و مقرر کرد در اولین سالگرد حمله عراق به ایران، از 28 شهریور تا 3 مهر امسال هفته جنگ نامیده شود. اجرای مراسم این هفته برعهده سپاه پاسداران گذاشته شد. همچنین در این جلسه درباره نیازهای تسلیحاتی جبهه‌ها تصمیماتی اتخاذ گردید.

در پایان جلسه، محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و رئیس شورای‌عالی دفاع، از مردم خواست تا در اجرای برنامه‌های این هفته با نیروهای سپاه همکاری کنند.⁽²⁾

آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود درباره برخی موضوعات مطرح‌شده در این جلسه نوشته است: «تیمسار فلاحی گزارش وضع جبهه‌ها را داد. گزارش تحقیقات از متهمان و بازداشتی‌های جریان فرار بنی‌صدر و رجوی را شنیدیم. لیست نیازمندی‌های لجستیکی ارتش مطرح شد که هزاران خودرو از انواع بولدوزر تا جیپ بود. گفتیم که وزارت دفاع تهیه کند، اما عملیات نظامی مقرر را نباید موکول به رسیدن اینها کنند. از سد ابتکاری مهندس سرداری⁽³⁾در شمال آبادان راضی بودند. ممکن است به‌زودی اثر قاطعی در جبهه داشته باشد. خرید تانک از کره شمالی، مطرح و تصویب شد.»⁽⁴⁾

1) این جلسه به ریاست محمدعلی رجایی و با حضور آقایان هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، محمدجواد باهنر نخست‌وزیر، سرتیپ فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، میرحسین موسوی وزیر امور خارجه، سرهنگ نامجو نماینده امام و وزیر دفاع، یوسف کلاهدوز قائم‌مقام سپاه پاسداران و کمال خرازی مسئول ستاد خبری جنگ و خبرگزاری پارس، تشکیل شد. (روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2)

2) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

3) جمشید سرداری از مدیران سازمان آب خوزستان بود که در امر بهره‌برداری از آب‌های جاری و راکد استان و رهاکردن آنها در مقابل نیروهای عراقی که باعث متوقف‌شدن پیشروی آنان در بعضی مناطق شد، نقش مؤثری ایفا کرد.

4) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360) ، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص206.

براثر اصابت گلوله‌های توپ ارتش عراق به تأسیسات تلمبه‌خانه و فاضلاب آب شهری آبادان و 3 منزل مسکونی این شهر، آتش‌سوزی شدیدی اتفاق افتاد و خسارت‌هایی به بار آمد. در این حادثه 10 نفر مجروح شدند.⁽¹⁾

همچنین 4 هواپیمای مهاجم عراقی به حریم هوایی شهرهای جنوب و غرب کشور تجاوز کردند که با اجرای آتش سلاح‌های پدافند هوایی ناچار به فرار شدند.⁽²⁾

تعدادی از نیروهای نظامی و چند خانواده عراقی با عبور از مرز وارد خاک ایران شدند و تقاضای پناهندگی کردند.

امروز 2 تن از سربازان ارتش عراق با عبور از مرز، خود را به پادگان سردشت معرفی و تقاضای پناهندگی کردند.⁽³⁾همچنین 4 سرباز دیگر که از اهالی حلبچه بودند، خود را به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پاوه معرفی کردند.⁽⁴⁾

علاوه‌براین، 8 نفر از اتباع عراقی همراه با خانواده‌هایشان از مرز تمرچین از توابع پیرانشهر وارد خاک ایران شدند و تقاضای پناهندگی کردند. این عده هنگام ورود به خاک ایران 4 اسلحه و 320 فشنگ همراه داشتند که به نیروهای ایرانی تحویل دادند.⁽⁵⁾

به گزارش لشکر28 پیاده کردستان، 7 عراقی نیز دو روز پیش (28/5/1360) با عبور از مرزهای غربی، خود را به یگان‌های وابسته به این لشکر معرفی و تقاضای پناهندگی کردند.⁽⁶⁾

تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در غرب کشور به مقر نیروهای خودی در روستای مشیرآباد و گاومیش گلی از توابع میاندوآب و پایگاه نظامی این شهرستان حمله کردند که با واکنش متقابل نیروهای خودی، مهاجمان ناگزیر به عقب‌نشینی شدند. در این حادثه به نیروهای مستقر در این پایگاه‌ها آسیب نرسید.⁽⁷⁾

در جریان کشف 9 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و ساری، تعدادی از افراد این سازمان دستگیر، 4 نفر از آنان کشته و 2 نفر نیز زخمی شدند. از این خانه‌ها تعداد زیادی اسلحه، انواع بمب و مواد منفجره و مقادیر فراوانی مهمات به دست آمد.

با اطلاعاتی که مردم دراختیار نیروهای کمیته انقلاب اسلامی تهران گذاشتند، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق که مرکز عملیاتی شاخه نظامی این سازمان در شهرری بود، در

1) سند شماره 376844 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 30/5/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص19.

3) سند شماره 168973 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران غرب (اطلاعات عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات عملیات)، 1/6/1360، ص3.

4) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص15.

5) روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص11؛ و - روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص4.

6) سند شماره 169060 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به فرماندهی ستاد عملیات مخصوص غرب (کردستان)، 21/5/1360.

7) روزنامه اطلاعات، 1/6/1360، صص 4 و 13.

شهرک دولت‌آباد واقع در جنوب تهران کشف شد و در یک درگیری به تصرف درآمد.

نیروهای کمیته دولت‌آباد و بسیج شهرری، ساعت 23 این منزل را محاصره کرده و از ساکنان آن خواستند که خود را تسلیم کنند، اما آنان به‌سوی نیروهای کمیته تیراندازی کردند و دو طرف با یکدیگر درگیر شدند. در این درگیری که یک ساعت طول کشید، 2 نفر از افراد سازمان کشته، 2 نفر از آنان زخمی و 6 نفر، ازجمله یکی از اعضای اصلی سازمان در شهرری دستگیر شدند. از نیروهای کمیته نیز یک نفر به نام احمد نظری شهید و یک نفر مجروح شد.

در بازرسی از این منزل، یک اسلحه کلاشینکف؛ 2 کلت کالیبر45؛ یک اسلحه ژ3؛ 5 نارنجک جنگی و تعدادی فشنگ کلت، ژ3 و کلاشینکف و تعداد زیادی اطلاعیه سازمان به دست آمد.⁽¹⁾

همچنین در این خانه، طرح حمله به یک ساختمان سپاه در محله نازی‌آباد و طرح ترور یکی از نیروهای بسیج منطقه8 که در 26 مرداد 1360 به شهادت رسید، کشف شد.⁽²⁾

در خیابان ایرانشهر نیز خانه تیمی دیگری شناسایی و تصرف شد. مشخصات این خانه تیمی را یکی از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق که دو روز پیش دستگیر شده بود، دراختیار نیروهای کمیته گذاشته بود.

در جریان تصرف این خانه، نیروهای کمیته ابتدا این مکان را محاصره و سپس به‌قصد دستگیری افراد سازمان وارد خانه شدند، اما با مقاومت مسلحانه ساکنان منزل روبه‌رو و با آنان درگیر شدند. دراین‌میان، 2 نفر از افراد سازمان که تلاش آنان برای فرار ازطریق ساختمان مجاور به نتیجه نرسید، با نارنجک جنگی خودکشی کردند. همچنین یک پاسدار به نام سید محمدرضا موسوی به شهادت رسید.

از این خانه تیمی چند اسلحه ژ3، نارنجک، چاشنی مواد منفجره و تعدادی فشنگ به دست آمد.⁽³⁾

روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز با انتشار اعلامیه‌ای از شناسایی 6 خانه تیمی در تهران، دستگیری 10 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق و کشف تعدادی اسلحه، اسناد و مدارک این سازمان و مقداری مهمات خبر داد.⁽⁴⁾

در ساری هم یک خانه تیمی با استفاده از اطلاعات به‌دست‌آمده از مردم کشف شد و 3 نفر از افراد سازمان دستگیر شدند. از این خانه، یک اسلحه ژ3، تعدادی فشنگ و بمب دست‌ساز و یک دستگاه تایپ و وسایل چاپ به دست آمد.⁽⁵⁾

پرتاب 3 بمب در مشهد، سمنان و کرمان به محل کسب و منازل مردم خسارت‌هایی به بار آورد.

در مشهد، یکی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب یک بمب آتش‌زا را درون مغازه یکی از افراد متعهد شهر مشهد پرتاب کرد که خسارت اندکی ایجاد کرد.⁽⁶⁾

1) روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 155، 31/5/1360، ص16، تهران - خبرگزاری پارس، 31/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 211، 2/6/1360، ص2.

3) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 155، 31/5/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 31/5/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 210، 31/5/1360، ص3.

5) روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص4.

6) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص2.

در سمنان هم براثر پرتاب بمب آتش‌زا به داخل مغازه یکی از افراد متعهد شهر و ایجاد

آتش‌سوزی، خسارت مالی فراوانی به بار آمد.⁽¹⁾

همچنین یک بمب دست‌ساز به منزل شهید محمد طایی در شهر کرمان پرتاب شد که خسارت چندانی ایجاد نکرد.⁽²⁾

تعدادی از افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، انزلی، تبریز و آستانه اشرفیه و یکی از مسئولان سازمان چریک‌های فدایی خلق در شوشتر، دستگیر شدند. همچنین 3 نفر از هواداران سازمان با شرکت در مراسم نماز جمعه در ایلام و کلاردشت، اقدامات این سازمان را محکوم کردند.

یک تیم دونفره سازمان مجاهدین خلق حین حمله به واحد گشتی کمیته در اتوبان مدرس تهران، دستگیر شدند و از آنان یک اسلحه کلت، 11 خشاب و یک نارنجک به دست آمد.

در بازجویی از این افراد مشخص شد که مسئولیت شناسایی افراد متعهد منطقه را برای ترور بر عهده داشتند. همچنین با استفاده از اطلاعات به‌دست‌آمده از آنان، یکی از افراد سازمان که رابط این تیم با بدنه تشکیلات نظامی بود، دستگیر و از وی وسایل و تجهیزات نظامی بسیاری به دست آمد. این افراد همچنین در چندین عملیات نارنجک‌اندازی، سرقت اتومبیل و حمله به مردم عادی شرکت داشتند.⁽³⁾

به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران بندر انزلی، 4 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق به‌جرم برپایی راه‌پیمایی غیرقانونی، انفجار مراکز انجمن‌های اسلامی و به‌آتش‌کشیدن منازل مسکونی، در جنگل‌های آبکنار دستگیر شدند. از این افراد که هنگام دستگیری قصد حمله به خودرو سپاه پاسداران را داشتند، یک کلت با خشاب پر و 27 فشنگ، یک بمب دست‌ساز، فتیله و چاشنی انفجاری، باروت جنگی و خرج خمپاره به دست آمد.⁽⁴⁾

واحد عملیات سپاه پاسداران آستانه اشرفیه در بخش لولمان، 2 نفر دیگر از افراد سازمان را که قبلاً شناسایی شده و متواری بودند، دستگیر کردند.⁽⁵⁾

در تبریز هم با کشف 2 خانه تیمی در خیابان قطران، تعدادی اسلحه، نارنجک و بی‌سیم به دست آمد و چند نفر از اعضای شاخه نظامی سازمان دستگیر شدند.⁽⁶⁾

در شوشتر نیز یکی از اعضای مهم سازمان چریک‌های فدایی خلق اقلیت که مسئولیت سازماندهی نیروهای سازمان را بر عهده داشت، شناسایی و دستگیر شد.⁽⁷⁾

همچنین 2 نفر از هواداران فعال سازمان مجاهدین خلق در ایلام و یک نفر در کلاردشت، با مراجعه به دادسرای انقلاب اسلامی و سپس حضور در مراسم نماز جمعه ضمن محکوم‌کردن مواضع سازمان، از اقدامات گذشته خود در حمایت از این سازمان اظهار ندامت کردند که با پشتیبانی مردم مواجه شدند.⁽⁸⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 155، 31/5/1360، ص29، سمنان - خبرگزاری پارس، 31/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص2.

3) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 211، 2/6/1360، ص3.

5) همان؛ و - روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص2.

6) روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص4.

7) سند شماره 54831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه منطقه 8 (اهواز) به اطلاعات سپاه مرکز، 31/5/1360.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 155، 31/5/1360، ص27، ایلام - خبرگزاری پارس، 31/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص3.

بنی‌صدر مانند چند روز گذشته در مصاحبه با رسانه‌های غربی ادعاهای قبلی خود درباره جمهوری اسلامی و همچنین داشتن پایگاه مردمی در داخل ایران را تکرار کرد.

بیان دلایل فرار از ایران، ادعای استقبال‌نکردن مردم از دومین انتخابات ریاست‌جمهوری، مخالفت مردم با نظام جمهوری اسلامی و مشارکت با سازمان مجاهدین خلق در تشکیل شورای ملی مقاومت ازجمله موضوعاتی بودند که وی در مصاحبه با خبرنگار روزنامه فرانکفورتر روندشاو (چاپ فرانکفورت) آلمان به آنها پرداخت.

بخشی از گفت‌وگوی بنی‌صدر با عنوان "ملت همچنان پشت سر من قرار دارد" چنین است:

«س: شما قبل از فرار به فرانسه، موضوع ترک خاک وطن را رد می‌کردید، چه دلایلی باعث تغییر عقیده‌تان شد؟

[جواب]: این کاملاً درست است که من گفته بودم هرگز ایران را ترک نخواهم کرد، زیرا نیروی عظیم ملت را همواره در پشت سر خود احساس می‌کردم. رژیم خواستار استعفای من شده بود، اما نمی‌توانست در این راه گامی جلو بگذارد و آنان از این واهمه داشتند که مبادا ملت سر به شورش گذارند. آنچه من اینجا بیان می‌کنم، برای اولین‌بار است. روزی که من از مقام ریاست‌جمهوری عزل شدم، تصمیم گرفتم همچنان در ایران باقی بمانم، اما پس از مشاورات زیاد با رهبر سازمان مجاهدین خلق و جدال با افکار و اندیشه‌های خود مصمم به ترک ایران شدم. اساساً من در نظر داشتم سه روز قبل از انجام دومین انتخابات ریاست‌جمهوری، ایران را ترک گویم، لذا ناچار بودم تا نتایج انتخابات در ایران باقی بمانم. شرکت مؤثر مردم در انتخابات ریاست‌جمهوری گویای این حقیقت بود که مردم در کنار امام و برعلیه من بسیج شده‌اند، اما گروه کثیری از ملت همچنان از من پشتیبانی می‌کردند، زیرا تعداد شرکت‌کنندگان در انتخابات ریاست‌جمهوری از 7/2 میلیون نفر تجاوز نکرد.

•

آیا شما در تشکیل و به‌وجودآوردن شورای مقاومت ملی مشارکت داشتید؟ نقش شما در این شورا که با کمک مجاهدین خلق ایجاد گشته چیست؟

•

وظایف من در شورای مقاومت ملی بر این مسئله استوار است تا ضمن تشکیل یک دولت، آزادی‌های فردی و عدم وابستگی را تحقق بخشم.

•

[اگر] بخش عظیمی از روحانیت و ارتش مخالف رژیم است، پس عمر طولانی رژیم را چگونه توجیه می‌کنید؟

•

استقرار و استمرار رژیم در وهله اول مدیون اوضاع و شرایط خاص کشور و در درجه دوم به جنگ بستگی دارد.

•

چرا از وجود ارتش برای حفظ موقعیت خود دربرابر رژیم استفاده نکردید؟

•

به نظر من، باید ملت، قدرت را دوباره به دست بیاورد. ارتش باید این موضوع را در نظر داشته باشد که نباید دربرابر قیام مردم به مخالفت برخیزد.

•

آیا ارتش در آخرین روزهایی که شما قصد ترک ایران را داشتید به طرف‌داری از شما برنخاست؟

•

ارتش دقیقاً موضوع رژیم گذشته را در پیش گرفت.»⁽¹⁾

بخش‌هایی از گفت‌وگوی بنی‌صدر نظر برخی خبرگزاری‌ها؛ ازجمله یونایتدپرس را به خود جلب کرد.

این خبرگزاری ضمن انعکاس خبر مصاحبه بنی‌صدر با نشریه فرانکفورتر روندشاو، نوشت: «ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور مخلوع ایران، امروز گفت رژیم اسلامی آیت‌الله روح‌الله خمینی فقط به‌خاطر جنگ 11 ماهه ایران با عراق بر جای مانده است. وی در مصاحبه‌ای با روزنامه فرانکفورتر روندشاو گفت اگر ارتش درگیر به جنگ با عراق نمی‌شد، علیه دولت شورش کرده بود. بنی‌صدر گفت ارتش طرف‌دار دولت نیست، ولی دست‌هایش بسته است.

بنی‌صدر افزود: آنها می‌دانستند من چقدر محبوبیت داشتم و از همین رو، از مداخله مردم وحشت داشتند؛ یک شورش و انقلاب به مفهوم واقعی کلمه.»⁽²⁾

بنی‌صدر همچنین در گفت‌وگو با شبکه خبری ای.بی.سی. امریکا - که آسوشیتدپرس بخش‌هایی از آن را امروز مخابره کرد - ضمن اشاره به اینکه هدف اصلی وی سرنگونی جمهوری اسلامی ایران است و باید این کار را قبل از درگذشت امام خمینی انجام دهد، ادعای اقدام ایران به خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی را تکرار کرد و گفت: «خرید تسلیحات مبین علاقه وافر ملاها به قدرت است. بارها گفتم که اگر مجبور به خرید سلاح از رژیم اشغالگر قدس هستیم، چرا با عراق صلح نشود؟ اینکه بسیار آسان‌تر خواهد بود.»

وی همچنین امام خمینی را مسئول ادامه جنگ معرفی کرد و مدعی شد: «دفعات بسیاری به یک راه‌حل شرافتمندانه سیاسی نزدیک شدیم، اما آنها خرابکاری کردند.»⁽³⁾

درپی اقدام نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به توقیف یک کشتی دانمارکی در خلیج‌فارس،⁽⁴⁾سعدون حمادی وزیر امور خارجه عراق، در نامه‌ای خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد بدون اشاره به محموله این کشتی و مقصد آن و با ادعای اینکه محموله کشتی متعلق به کشورهای کویت و امارات متحده عربی است، به این اقدام ایران اعتراض کرد.

در قسمتی از این نامه که نماینده عراق در سازمان ملل آن را تسلیم رئیس شورای امنیت کرد، آمده است: «عمل توقیف که ایران مرتکب شده، نقض آشکار مقررات حقوق بین‌المللی در آزادی دریانوردی ازطریق تنگه‌ای مورد استفاده در دریانوردی بین‌المللی است؛ از همین رو، خطر جدی برای صلح و امنیت بین‌المللی به‌طورکلی و منافع حیاتی کشورهای عربی خلیج [فارس] به‌طور اخص محسوب می‌شود.»⁽⁵⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 91، 12/7/1360، صص 55 - 52، به نقل از فرانکفورتر روند شاو (چاپ آلمان)، 30/5/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 154، 31/5/1360، ص10، فرانکفورت - یونایتدپرس، 30/5/1360.

3) همان، صص 9 و 10، نیویورک - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 30/5/1360.

4) این کشتی حامل 177 تُن دینامیت به مقصد عراق و محموله‌هایی برای کویت و امارات بود که پس از تخلیه دینامیت‌ها در بندرعباس به‌سمت مقصدهای بعدی خود حرکت کرد. (روزشمار 19/5/1360)

5) مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل، ترجمه محمدعلی خرمی، جلد 1، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات دفاع مقدس، 1387، ص87.

پس از این اقدام عراق، هیئت ایرانی مستقر در سازمان ملل، با انتشار اطلاعیه‌ای ضمن رد ادعای عراق اعلام کرد که ناخدای کشتی دانمارکی - که در 5/8 مایلی سواحل ایران قرار داشت - در پاسخ به واکنش یک واحد نیروهای دریایی ایران به‌صراحت اعلام کرده بود که حامل تجهیزات نظامی برای عراق است به همین دلیل، نیروی دریایی ایران کشتی را به بندرعباس هدایت کرد و خواستار تخلیه محموله جنگی آن شد. این کشتی پس از تخلیه بار، راه خود را به‌سوی امارات متحده و کویت ادامه داد.⁽¹⁾

درحالی‌که ایران به‌دلیل جنگ و کاهش درآمدهای ارزی، در صدور نفت با محدودیت روبه‌رو شده و در مضیقه قرار گرفته است و حامیان عرب صدام متعهد و ملتزم به تأمین هزینه‌های جنگ هستند، وزیران نفت 13 کشور عضو اوپک پس از سه روز گفت‌وگو درباره قیمت‌های جهانی نفت در مقر اجلاس وزیران نفت در ژنو، بدون دستیابی به توافق درباره همسان‌سازی قیمت پایه نفت، به اجلاس پایان دادند.

به گزارش خبرگزاری پارس، درحالی‌که کشورهای عضو اوپک، نفت صادراتی خود را از 32 تا 40 دلار به فروش می‌رسانند، محمد غرضی وزیر نفت، درباره این قیمت‌ها گفت: «عده‌ای سعی در کاهش قیمت نفت تا 34 دلار را دارند و دیگران از پایه 36 دلار دفاع می‌کنند. 34 دلار بهایی است که برای عربستان سعودی تغییری ایجاد نمی‌کند، اما دیگران که درمجموع، به اندازه عربستان تولید ندارند، از این بها متضرر خواهند شد. بنابراین، ایران به‌هیچ‌وجه نفت خود را پایین‌تر از 36 دلار نخواهد فروخت.»⁽²⁾

وی درمورد میزان تولید نفت ایران افزود: «به‌خاطر مسائل مربوط به جنگ، میزان دقیق تولید را نمی‌توانیم بگوییم، ولی ما در شرایطی هستیم که توانایی تولید 8 میلیون بشکه نفت را درصورت لزوم خواهیم داشت.»

وی همچنین در پاسخ به سؤالی مبنی‌بر اینکه مشتری‌های ژاپنی ایران نیز تقاضای تقلیل در قیمت نفت را داشته‌اند یا خیر، گفت: «علاوه‌بر ژاپنی‌ها، چند خریدار دیگر نیز خواستار کاهش قیمت نفت خود شده‌اند، اما ملت ما اجازه نمی‌دهد که نفت خود را حتی یک سنت کمتر از 36 دلار بفروشیم.»

به گزارش خبرگزاری رویتر، دست‌نیافتن وزیران نفت اوپک به قیمت جدید با استقبال امریکا و اتحادیه اروپا - که 35 درصد نفت خود را از عربستان وارد می‌کنند - روبه‌رو شده است.

1) روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص4.

2) ایران در جلسات اوپک به‌شرط اجماع اعضا با قیمت 35 دلار نیز موافق بود، اما به‌دلیل عدم اجماع، بر 36 دلار اصرار کرد. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص205)

روزنامه کیهان دراین‌باره به نقل از خبرگزاری‌ها نوشته است: «درحالی‌که اغلب کشورهای عضو اوپک از قیمت 36 دلار حمایت می‌کنند، عربستان سعودی با تولید 11 میلیون بشکه نفت در روز و فروش آن به بهای 32 دلار، پیشنهاد 34 دلار را پذیرفت، اما باوجود مذاکرات طولانی، بحث‌ها به نتیجه نرسید و وزیر نفت عربستان اعلام کرد نفت این کشور تا پایان سال آینده 32 دلار فروخته خواهد شد.

زکی یمانی وزیر نفت عربستان دراین‌باره گفت سعودی‌ها که بیشترین نفت را تولید و پایین‌ترین قیمت‌ها را دریافت می‌کنند، می‌توانند با حداکثر 2 دلار افزایش قیمت، بهای هر بشکه را به 34 دلار برسانند، اما اگر همکاران وی [سعودی‌ها] در اوپک حاضر به سازش در آن سطح نشوند، آنها اصلاً قیمت‌هایشان را تغییر نخواهند داد.»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 29/5/1360، ص16؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص20.

روزشمار جنگ شنبه 31 مرداد 1360 21 شوال 1401 22 اوت 1981

حمله ارتش عراق برای تصرف خاکریز نیروهای ایرانی در منطقه مالحه در غرب رودخانه کارون (جنوب‌غربی دزفول) با مقاومت نیروهای خودی، شکست خورد.

در جریان این حمله، یک واحد عراقی به استعداد یک گروهان پیاده متشکل از 40 کماندو و 100 نفر نیروی پیاده و یک واحد زرهی از تیپ48 (جمعی لشکر11) عراق به استعداد 30 تانک قصد داشتند ساعت 2 بامداد در منطقه مالحه، به مواضع دفاعی ایران (سنگر) که نیروهای گردان171 پیاده تیپ2 لشکر21 حمزه ارتش جمهوری اسلامی پدافند از آن را بر عهده داشتند، حمله کنند،⁽¹⁾اما تعدادی از نیروهای خودی که 300 متر جلوتر از سنگرهایشان با بولدوزر مشغول احداث خاکریز بودند، باوجود تاریکی هوا، نیروهای دشمن را مشاهده و به‌سمت آنان تیراندازی کردند. پس از چند دقیقه، درگیری آغاز شد و نیروهای عراقی با اجرای آتش پرحجم، پیشروی خود را به‌سمت این خاکریز ادامه دادند، اما براثر مقاومت نیروهای خودی و با رسیدن نیروهای کمکی، عراقی‌ها که خود را تا این خاکریز رسانده و پس از 2 ساعت نتوانسته بودند به مواضع نیروهای خودی نفوذ کنند، ناگزیر به عقب‌نشینی شدند و حدود 800 متر عقب‌تر در یک کانال طبیعی در منطقه استقرار یافتند.⁽²⁾

در این درگیری، 2 دستگاه تانک ارتش عراق منهدم گردید.⁽³⁾همچنین یک عراقی اسیر شد و حدود 50 تن از آنان کشته یا زخمی شدند که جنازه 4 تن از آنها در منطقه جا ماند.⁽⁴⁾از نیروهای خودی نیز 2 نفر شهید و 25 تن مجروح شدند که 15 نفر از آنان پس از پایان حمله عراق، براثر اصابت ترکش خمپاره جراحت برداشتند.

طبق طرح دشمن، 40 کماندوی عراقی مأموریت تصرف خاکریز و 100 نیروی پیاده با کمک یک گروهان زرهی وظیفه پدافند از آن را بر عهده داشتند.⁽⁵⁾

1) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 254820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر21 حمزه (رکن3 عملیات) به فرماندهی نزاجا در قرارگاه مرکزی جنوب (رکن3)، 5/6/1360، صص 1 و 2.

2) سند شماره 4840 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه دزفول به عملیات ستاد جنوب، 1/6/1360.

3) همان؛ و - روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص15.

4) سند شماره 4840 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

5) سند شماره 252401 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، 31/5/1360؛ و - سند شماره 252241 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات عملیات مشطط به واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران دزفول، 1/6/1360؛ و - سند شماره 004839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به طرح و برنامه ریزی عملیات، شماره 323، 1/6/1360، ص1.

تجاوز هواپیماهای عراق به آسمان اهواز ناکام ماند، اما در حملات توپخانه‌ای ارتش عراق به آبادان و منطقه شادگان، چند نفر شهید یا مجروح شدند.

چند جنگنده نیروی هوایی ارتش عراق امروز در دو نوبت به حریم هوایی شهر اهواز تجاوز کردند که در هر نوبت، با واکنش سلاح‌های پدافند هوایی ارتش و سپاه پاسداران مجبور به فرار از این منطقه شدند.⁽¹⁾

توپخانه ارتش عراق نیز منطقه عرب‌نشین شادگان را گلوله‌باران کرد که در این حمله یک نفر شهید و یک نفر مجروح شد.⁽²⁾

شهر آبادان نیز زیر آتش توپ‌های دشمن قرار گرفت و چند تن از مردم شهر شهید یا مجروح شدند.⁽³⁾

به گزارش روزنامه کیهان از جبهه‌های غرب، با اجرای یک عملیات هماهنگ توپخانه‌ای در 3 روز گذشته، 2 گردان زرهی و پیاده دشمن در منطقه پنجوین و لیاوه در استان سلیمانیه عراق بیش از 65 درصد آسیب دیده‌اند. در این عملیات، یک موضع توپخانه، 6 توپ، یک سنگر خمپاره‌انداز و 6 خودرو تریلر عراقی منهدم و حدود 100 تن از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شده‌اند.⁽⁴⁾

همچنین در عملیات مین‌گذاری نیروهای خودی در منطقه عملیاتی سومار، تعدادی از نیروهای گشتی عراق که قصد نفوذ به مواضع نیروهای ایران را داشتند، روی مین رفتند. براثر انفجار ایجادشده، 3 نفر از نیروهای عراقی کشته و عده‌ای مجروح شدند.⁽⁵⁾

به گزارش مجله کانادایی کرسنت اینترنشنال، شورای فرماندهی انقلاب عراق به 3 خانوار تونسی که سرپرستان خود را در جبهه جنگ عراق با ایران از دست داده‌اند، کمک هزینه زندگی پرداخت می‌کند.

در ادامه این گزارش که واحد مرکزی خبر از واشنگتن آن را ارسال کرده، آمده است: این کمک‌هزینه که برای هر خانوار 214 دلار در ماه در نظر گرفته شده است، ازطریق سفارت عراق در تونس پرداخت می‌شود و این موضوع نشانه آن است که علاوه‌بر مصر و اردن، برخی کشورهای دیگر نیز به عراق کمک می‌کنند.⁽⁶⁾

1) روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص2.

2) همان.

3) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص12.

4) روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص2.

5) سند شماره 285990 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنگی سومار به ستاد جنگی سرپل ذهاب، 31/5/1360.

6) روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص16.

ترور یک پیشمرگ مسلمان کرد در سنندج و انفجار در مهاباد، ازجمله اقدامات امروز

گروه‌های مسلح ضدانقلاب در مناطق کردنشین شمال‌غرب کشور است.

یکی از نیروهای پیشمرگ مسلمان کرد سنندج درحال عبور از خیابان مردوخ، هدف حمله 2 تن از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب قرار گرفت و براثر اصابت گلوله کلت، از ناحیه پا مجروح شد. مهاجمان پس از این سوءقصد با ربودن خشاب‌های بسته‌شده به کمر وی، متواری شدند.⁽¹⁾

ساعت 11:30 امروز نیز براثر انفجار یک بمب قوی - که زیر اتومبیل بهداری مهاباد کار گذاشته شده بود - به این اتومبیل خساراتی وارد آمد و شیشه‌های چندین ساختمان؛ ازجمله ساختمان بهداری و آموزش‌وپرورش این شهر شکست. در این انفجار به مردم آسیبی نرسید.⁽²⁾

نیروهای بسیج و سپاه پاسداران با اجرای عملیاتی در نودشه موفق شدند چند ارتفاع حساس و مهم منطقه اورامانات در جنوب پاوه شامل: کلجی و دره‌بیان و ارتفاعات مشرف بر روستاهای ناو، کلجی و سلین در شمال پاوه واقع در دامنه جنوب‌غربی کوه سیالان را پاک‌سازی و از تسلط نیروهای حزب دمکرات کردستان خارج کنند.

در این عملیات، 9 نفر از افراد حزب دمکرات و گروه رزگاری کشته و تعدادی مجروح شدند. بقیه آنان نیز مجبور شدند منطقه‌ای را به عمق 5 کیلومتر ترک و عقب‌نشینی کنند. از نیروهای خودی کسی آسیب ندید.⁽³⁾

همچنین در مناطق غربی کشور، 2 تن از افراد مسلح حزب دمکرات در جاده مهاباد به میاندوآب، به اسارت نیروهای سپاه درآمدند.⁽⁴⁾

در اقدامات تروریستی افراد مسلح ضدانقلاب در قوچان و اصفهان 2 نفر شهید و یک نفر مجروح شدند.

در قوچان، دو موتورسوار مسلح ساعت 19:30، با مراجعه به مغازه پارچه‌فروشی یکی از افراد متعهد شهر به نام غلامرضا داوودی در میدان آزادی این شهر، به‌سمت وی و پسرش محمود داوودی که درحال بستن مغازه خود بودند، به‌وسیله یک کلت کمری شلیک کردند و بلافاصله از محل گریختند.

مجروحان حادثه قبل از رسیدن به بیمارستان، به‌دلیل شدت جراحات به شهادت رسیدند. روابط عمومی سپاه پاسداران اعلام کرد چند نفر دراین‌خصوص دستگیر شده‌اند.⁽⁵⁾

1) سند شماره 339519 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی به استانداری کردستان، 1/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 155، 1/6/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 31/5/1360.

3) روزنامه کیهان، 31/5/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 1/6/1360، ص13؛ و - سند شماره 51839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 3/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص14؛ سند شماره 51822 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی کرمانشاه به فرماندهی مرکز، 2/6/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص4.

5) سند شماره 051793 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مشهد به فرماندهی مرکز، 1/6/1360؛ و - سند شماره 51995 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مشهد به فرماندهی مرکز، 10/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 211، 2/6/1360، ص4.

در اصفهان نیز سرنشینان یک اتومبیل سواری در حوالی دفتر حزب جمهوری اسلامی به‌سوی یکی از افراد متعهد شهر تیراندازی کردند که چند گلوله به وی اصابت کرد و به

مجروحیت وی انجامید. ضاربان از محل حادثه گریختند.⁽¹⁾

در جریان 3 مورد درگیری نیروهای کمیته و سپاه با افراد مسلح تیم‌های ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، گرگان و رشت، یک عابر شهید و یک پاسدار زخمی شد. از افراد سازمان نیز 3 تن کشته شدند و یک نفر دستگیر شد.

در تقاطع خیابان مطهری و سهروردی تهران، افراد یک تیم عملیاتی سازمان مجاهدین خلق که تحت تعقیب نیروهای کمیته انقلاب اسلامی بودند، به‌سمت نیروهای کمیته و مردم عادی تیراندازی کردند. در جریان این تیراندازی یک مرد که با همسرش درحال عبور از پیاده‌رو این تقاطع بود، از ناحیه سر هدف اصابت گلوله قرار گرفت و در دم، جان سپرد. یک عابر دیگر و 2 پاسدار نیز زخمی شدند. ضاربان پس از این اقدام، به‌دلیل خلوت‌بودن خیابان از محل حادثه گریختند.⁽²⁾

در درگیری دیگری که بین نیروهای سپاه پاسداران و 2 نفر از افراد مسلح یک تیم ترور وابسته به سازمان مجاهدین خلق در گرگان روی داد، یک نفر از افراد سازمان کشته و دیگری مجروح و دستگیر شد.⁽³⁾براساس اطلاعات رسیده به سپاه پاسداران این شهر، 2 فرد مسلح با استفاده از کلت یک تاکسی را ربودند. نیروهای سپاه نیم‌ساعت بعد، این تاکسی را در خیابان شالی‌کوبی مشاهده و از سرنشینان آن خواستند خود را تسلیم کنند، اما آنان با مسلسل دستی به‌سمت نیروهای سپاه تیراندازی کردند و درگیری آغاز شد. در این درگیری، یکی از افراد سازمان کشته و دیگری هنگام فرار مجروح شد و مردم وی را دستگیر کردند.

در بازرسی از تاکسی مسروقه، 2 اسلحه ژ3 با 5 خشاب پر، یک کلت، یک نارنجک و 7 عدد گاز اشک‌آور ضامن‌دار و یک بمب دست‌ساز به دست آمد.⁽⁴⁾

در شهرستان رشت نیز یکی از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب که توسط نیروهای گشت سپاه پاسداران شناسایی شده بود، حین فرار، در بلوار امام خمینی این شهر هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد. از اتومبیل این فرد مقداری قرص سیانور کشف شد.⁽⁵⁾

در اقدامات خرابکارانه افراد گروه‌های مسلح شامل پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا، تیراندازی و بمب‌گذاری در شهرهای گوناگون کشور، یک نفر مجروح شد و خسارت‌های مادی عمده‌ای به بار آمد.

در همدان، یک بمب دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که براثر انفجار آن، همسر این فرد مجروح شد. همچنین شیشه چند منزل شکست و خسارت کمی ایجاد شد.⁽⁶⁾

1) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص2.

2) روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص2.

3) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 211، 2/6/1360، ص4.

4) سند شماره 51808 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی گرگان به فرماندهی مرکز، 1/6/1360؛ و - سند شماره 405563 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد خبری روابط عمومی منطقه3 به فرماندهی ستاد منطقه3، 1/6/1360؛ و - سند شماره 51840 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز فرماندهی به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 3/6/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 155، 1/6/1360، صص 5 و 6، رشت - خبرگزاری پارس، 31/5/1360.

6) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

در بروجرد نیز یک بمب دست‌ساز به منزل فرمانده عملیات سپاه پاسداران شهر پرتاب شد که براثر انفجار آن، چند شیشه این منزل شکست، اما به کسی آسیب نرسید.⁽¹⁾

یک اتومبیل متعلق به صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران مرکز یزد که در مقابل یک حسینیه در این شهر پارک بود، به‌دست عوامل گروه‌های مسلح ضدانقلاب به آتش کشیده شد.⁽²⁾

در شاهرود هم پرتاب یک بمب آتش‌زا به مغازه نجاری یکی از افراد متعهد شهر، موجب آتش‌گرفتن مغازه و به‌بارآمدن خسارت‌های مالی زیادی شد.⁽³⁾

D539

در شیروان، افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب مغازه فرش‌فروشی یکی از افراد متعهد این شهر را در خیابان امام خمینی به‌وسیله بمب آتش‌زا به آتش کشیدند. در این آتش‌سوزی بالغ‌بر 100 تخته فرش دست‌باف و ماشینی و مقداری موکت طعمه حریق شد. مأموران آتش‌نشانی با کمک مردم و نیروهای بسیج از سرایت آتش به مغازه‌های مجاور جلوگیری کردند. خسارت مالی این حریق، 4 میلیون ریال برآورد شد.⁽⁴⁾

یک فروشگاه وسایل ورزشی در خیابان دزاشیب شمیران نیز با پرتاب بمب آتش‌زا به آتش کشیده شد و خساراتی به آن وارد گردید.⁽⁵⁾

در شیراز، سرنشینان مسلح یک اتومبیل آهو، به محوطه ورودی پتروشیمی این شهر حمله کردند و آنجا را با مسلسل به رگبار بستند که به کسی آسیب نرسید و فقط خسارت مختصری ایجاد شد.⁽⁶⁾

با کشف 20 خانه تیمی و 3 انبار متعلق به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در استان‌های آذربایجان شرقی و غربی، حدود 461 نفر از افراد وابسته به این گروه‌ها دستگیر شدند.

حجت‌الاسلام سید حسین موسوی تبریزی رئیس دادگاه انقلاب اسلامی تبریز، با اعلام این خبر گفت: در چند روز گذشته، 10 خانه تیمی و 3 انبار متعلق به سازمان مجاهدین (منافقین) کشف شد و از این خانه‌ها 20 نوع سلاح؛ ازجمله اسلحه ژ3، یوزی و کلت کمری، 8 نارنجک، حدود 1000 فشنگ و مقدار بسیار زیادی مواد منفجره و آتش‌زا و وسایل تایپ، چاپ و تکثیر به دست آمد. همچنین طرح ترور رئیس دادگاه انقلاب اسلامی تبریز و چند تن دیگر از شخصیت‌های آذربایجان‌شرقی و طرح اجرای چند عملیات و حمله به نهادهای انقلابی و دولتی خنثی شد و 250 نفر از اعضای سرشناس و فعال سازمان دستگیر شدند.

1) سند شماره 328422 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 31/5/1360.

2) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص2.

3) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2.

4) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16.

5) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص2.

6) سند شماره 42659 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 9 (شیراز) به فرماندهی واحد اطلاعات مرکز، 8/5/1360، سند تک‌برگی.

وی همچنین افزود: در چند روز اخیر، 50 نفر از اعضای سازمان فداییان خلق (شاخه اشرف دهقان)، 60 نفر از اعضای سازمان پیکار، 20 نفر از

اعضای راه کارگر، 15 تن از افراد حزب خلق مسلمان، 30 نفر از گروه کومه‌له، 20 تن از افراد حزب دمکرات کردستان و 10 نفر از اعضای اتحادیه کمونیست‌ها نیز شناسایی و دستگیر شدند. درپی این دستگیری‌ها، 10 خانه تیمی کشف شد و تعدادی سلاح گرم و مقداری مواد منفجره به دست آمد.

موسوی تبریزی در پایان گفت: بدین‌ترتیب، مهم‌ترین اعضای فعال و سرشناس این گروه‌ها در تبریز، اردبیل، سراب و ارومیه دستگیر و اغلب خانه‌های تیمی آنان کشف شد.⁽¹⁾

خبرگزاری پارس نیز با ارسال خبری تکمیلی درباره این اقدامات، از فروپاشی بخش دانشجویی و دانش‌آموزی سازمان پیکار در آذربایجان‌شرقی خبر داد. در بخشی از این گزارش آمده است: با اقدامات اطلاعاتی نیروهای سپاه پاسداران، مرکز دانشجویی و دانش‌آموزی سازمان پیکار در اردبیل و تبریز کشف شد و همه افراد این شاخه که 6 نفرشان دارای رده تشکیلاتی و سازمانی در استان و بقیه از اعضای اصلی تشکیلات دانشجویی و دانش‌آموزی بودند، دستگیر شدند.⁽²⁾

تعداد 56 نفر از افراد و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای گوناگون کشور دستگیر شدند و در درگیری در یک خانه تیمی یکی از آنان کشته شد.

در تهران، 26 نفر از افراد و هواداران فعال وابسته به سازمان مجاهدین خلق که تحت پوشش یک گروه کوه‌نوردی با یک مینی‌بوس عازم منطقه دربند (در شمال شهر) بودند، در خیابان دکتر شریعتی مورد سوءظن قرار گرفتند و نیروهای سپاه پاسداران بدون درگیری خودرو را متوقف و سرنشینان آن را دستگیر کردند.

از دستگیرشدگان تعداد زیادی نشریه سازمان به دست آمد که قصد داشتند آنها را بین کوه‌نوردان توزیع کنند. همچنین از چند نفر دیگر که سرپرست تیم بودند، تعدادی اسلحه کمری و نارنجک و تعداد زیادی فشنگ به دست آمد.⁽³⁾

در نهاوند نیز با دستگیری 8 نفر از اعضا و هواداران سازمان مقدار زیادی وسایل و تجهیزات ارتشی، باروت، مهمات و مواد منفجره و وسایل ساخت بمب به دست آمد.⁽⁴⁾

در گرگان هم 9 تن از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق شناسایی و دستگیر شدند و از آنان چند کلت، مقدار قابل‌توجهی فشنگ، 2 بمب دست‌ساز، خرج خمپاره، مواد ساخت بمب، انواع گوناگون اسید و سلاح سرد، تیغ موکت‌بری، کروکی منزل 7 تن از افراد متعهد و مؤمن به انقلاب (برای ترور آنان) و تعداد زیادی کتاب و نشریه سازمان به دست آمد.⁽⁵⁾

سپاه پاسداران نیشابور نیز اعلام کرد درپی کشف یک خانه تیمی، 5 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق که 3 نفر از آنان برای اجرای اقدامات خرابکارانه از سایر شهرستان‌ها

1) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 155، 1/6/1360، ص3، تبریز - خبرگزاری پارس، 31/5/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص4.

3) روزنامه اطلاعات، 1/6/1360، ص15.

4) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص4.

5) سند شماره 405563 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص2.

به این شهر آمده بودند، دستگیر شدند و از این افراد چند بمب دست‌ساز و آتش‌زا، مهمات

جنگی، فشنگ و سایر تجهیزات نظامی به دست آمد. این افراد به اجرای چند عملیات پرتاب بمب به اماکن گوناگون شهر اعتراف کردند.⁽¹⁾

در اهواز، 5 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق که یکی از آنان عضو فعال سازمان در استان خوزستان بود، دستگیر شدند.⁽²⁾

در رشت هم یکی از اعضای سازمان که مسلح به کلت کمری بود، با تلاش مردم شناسایی و دستگیر و سپس به سپاه پاسداران شهر تحویل داده شد.⁽³⁾

در ساری نیز با اطلاع‌رسانی مردم، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق کشف شد و درپی آن، نیروهای کمیته و سپاه پاسداران با ساکنان خانه درگیر شدند که درنتیجه یکی از افراد سازمان کشته شد و 2 تن دیگر دستگیر شدند. از این محل، یک کلت، یک اسلحه ژ3 به‌همراه تعداد زیادی فشنگ، چند بمب آتش‌زا، یک دستگاه تایپ و وسایل چاپ به دست آمد.⁽⁴⁾

محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، محمدجواد باهنر نخست‌وزیر و اعضای هیئت دولت امروز با امام خمینی دیدار کردند.

در این دیدار، آقایان رجایی و باهنر درباره وضعیت دولت و امور اجرایی کشور گزارش دادند، سپس امام خمینی درمورد مسائل جاری کشور سخنانی ایراد کردند.

ایشان ابتدا درباره تعهد مسئولان دربرابر مردم گفتند: «مطلبی که جناب‌عالی و آقای نخست‌وزیر گفتند، همه‌اش مطالب صحیح است و من هم امیدوارم ان‌شاءالله که موفق بشوید در این مأموریت، لکن مردم به‌جای برنامه‌دادن، عمل می‌خواهند. هیچ دیگر شماها عذری ندارید و ما هیچ‌کدام دیگر عذری نداریم.

در طول این مدت، هی عذرهایی بود و واقعاً هم عذر بود. مردم دِین خودشان را به جمهوری اسلامی تاکنون ادا کردند، به تکلیف خودشان مردم عمل کردند، اشکال در ماهاست، باید ماها جواب مردم را بدهیم. مردم به آقای رئیس‌جمهور به آن شور و به آن‌طور رأی دادند و بحق هم رأی دادند؛ برای اینکه آقای رئیس‌جمهور را از خودشان می‌دانند، کسی نیست که خودش را بگیرد.

... مردم جانشان را، بچه‌هایشان را، جوان‌هایشان را فدا کردند و مع‌ذلک، خوب به شما رأی دادند، وکلایشان به آقایان وزرا، خودشان به ایشان، اینها کار خودشان را کردند و انصافاً از اول انقلاب تا حالا آن که کار خودش را صددرصد صحیح انجام داد، ملت بود، صددرصد کار خودش را خوب انجام داد؛ یعنی در همه مشکلات با دولت موافقت کرد. در کجا شما سراغ دارید که جنگ در یک طرف بشود و از آن‌طرف مملکت خود مردم پا بشوند کمک کنند، پا بشوند در پشت جبهه وسایل فراهم کنند. اینها یک نمونه‌هایی است

1) روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص2.

2) همان، ص3.

3) مرکزی خبر روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 211، 2/6/1360، ص3.

4) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4.

که مال اسلام است، مردم چون متعهد بودند و مسلم بودند و عقاید اسلامی داشتند،

خودشان را موظف می‌دانستند که کشورشان را حفظ کنند و کمک کنند به آقایان. حالا نوبت آقایان است که در مقابل این‌همه زحمتی که آنها کشیدند و محبتی که آنها کردند و فداکاری که آنها کردند حالا نوبت آقایان است.

... مردم هم حاضرند که وقتی یک مشکلی را دیدند، برای هریک از شما مردم حاضرند به اینکه عمل بکنند. نوبت، نوبت شماست که باید این دین را به این مردمی که شما را نشاندند سر این مسند، دِین خودتان را عمل بکنید، ادا کنید به مردم.»

امام خمینی در بخش دیگری از سخنانشان ضمن تأکید بر پاک‌سازی و اصلاح امور برخی وزارتخانه‌ها و اداره‌های دولتی فرمودند: «یکی از مسائل مهم، قضیه افرادی است که در وزارتخانه‌ها هست، افرادی که ممکن است باشد، هست البته، که اینها علاوه‌بر اینکه خدمت نمی‌کنند، کارشکنی هم می‌کنند، اینها باید شناسایی بشود درست و این افراد کنار گذاشته بشود و هر طوری دیگر که البته صلاح می‌دانید به‌طور تدریج.

البته سفارتخانه‌ها کار مهمی است. سفارتخانه‌ها از اول که جمهوری اسلامی به پا شد، من از آن روز اول، به وزرای خارجه که شدند، یکی بعد از دیگری این مطلب را هی گفته‌ام که این سفارتخانه‌ها باید تصفیه بشود، باید درست بشود آنها. کسانی که رفته‌اند و دیدند و آمدند، آنها می‌گویند که اینها همان بساط سابق را دارند. در چند وقت پیش از این، یکی آمده بود گفته بود همان بساط سابق را دارند، گاهی فرق مختصری کرده. این سفارتخانه‌ها آبروی کشور اسلامی ماست.

... قضیه وزارت ارشاد را که از مهمات است، در وزارت ارشاد باید ارشاد بکنند مردم را، باید تبلیغ بکنند اسلام را، باید عمل بکنند به مسائلی که اسلام را ترویج می‌کند، تبلیغ، و همة وزار‌تخانه‌ها. وزارت کشور از وزارتخانه‌های بسیار وسیع است و بحمدالله در رأسش هم آقای مهدوی واقع شدند که خوب ما از سابق ایشان را ارادت داشتیم و حالا هم ارادت داریم و بعدها هم ارادت خواهیم داشت به ایشان. و ایشان هم باید یک‌قدری با فعالیت دیگری و زیادتری و الآن دیگر کسی نیست که شما عذر بیاورید که من می‌خواستم بکنم و فلانی نگذاشت.»

رهبر انقلاب در پایان سخنانشان درمورد دولت گفتند: «... شاید در طول تاریخ، ما همچو کابینه‌ای به این صحت و به این خوبی و با این چهره‌های نورانی نداشتیم؛ حالا ان‌شاءالله نورافشانی کنند و مردم را هم برسند بهشان و خصوصاً طبقة مستضعفین را که باید به آنها رسیدگی بشود، در هر امری از امور رسیدگی بشود با حفظ موازین اسلامی شرعی به همة امور رسیدگی بشود.»⁽¹⁾

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 125 - 120.

درپی اظهارنظر دو روز گذشته مسئولان فرانسه درمورد اعطای حق اقامت به ربایندگان ناوچه ایرانی در این کشور، وزارت امور خارجه ایران با انتشار اطلاعیه‌ای به این اقدام دولت فرانسه اعتراض کرد. در بخشی از این اطلاعیه آمده است:

«به‌دنبال اعلام نظر رسمی دولت جمهوری اسلامی ایران درمورد دزدان دریایی، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران یک بار دیگر اعلام می‌دارد که مجرمین باید ازسوی دولت فرانسه به دولت ایران تحویل داده شوند. هر نوع مماشاتی دراین‌زمینه ازسوی دولت فرانسه باعث تشویق دزدی دریایی در سراسر جهان شده و باعث خواهد شد در افکار ملت‌های جهان، دولت فرانسه شریک امریکا و مراکش در این توطئه خطرناک شناخته شود. دولت جمهوری اسلامی ایران هشدار می‌دهد که عدم اعلام رسمی اسامی همه دزدان دریایی و ملیت‌های آنان ازسوی مقامات رسمی دولت فرانسه، این ظن را در اذهان به وجود می‌آورد که نقشه‌ای برای فراردادن این دزدان دریایی وجود دارد و یا آنکه احتمالاً افرادی دیگر از سایر کشورها من‌جمله فرانسه در این توطئه شرکت داشته‌اند.»

در همین حال، سخنگوی کاخ الیزه بار دیگر بر مواضع این کشور مبنی‌بر خارج‌شدن اتباع فرانسه از ایران صحه گذاشت و گفت: «پیش‌بینی می‌شد که اتباع فرانسه در ایران مورد تهدید قرار گرفته و رئیس‌جمهوری ترجیح دادند پیش‌دستی کرده و دربرابر یک عمل انجام‌شده قرار نگیرند.⁽¹⁾آخرین تحولات ایران نشان داد که رئیس‌جمهوری محق بوده‌اند» وی افزود: «شکیبایی و خونسردی ریاست‌جمهوری و دولت تاکنون از وقوع هرگونه حادثه‌ای جلوگیری کرده است.»⁽²⁾

یک بمب قوی که مخالفان نظام جمهوری اسلامی ایران در محل "خانه ایران" واقع در خیابان شانزه لیزه پاریس کار گذاشته بودند، کشف و خنثی شد.

خبرگزاری فرانسه از پاریس با اعلام این خبر افزود: این بمب را یکی از کارکنان این محل کشف کرد و بلافاصله موضوع را به پلیس اطلاع داد. این بمب مشابه بمبی است که در 16 ژوئیه گذشته در مرکز فرهنگی ایران در پاریس از آن استفاده شده بود.⁽³⁾

1) درپی تیره‌شدن رابطه سیاسی ایران و فرانسه پس از فرار بنی‌صدر و رجوی به این کشور، فرانسه اتباع خود را از ایران خارج کرد. (روزشمار 15/5/1360)

2) روزنامه اطلاعات، 31/5/1360، ص20.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، ص6، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 3/6/1360.

روزشمار جنگ یکشنبه 1 شهریور 1360 22 شوال 1401 23 اوت 1981

امروز 3 سرباز عراقی با عبور از مرز خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی و درخواست پناهندگی کردند.⁽¹⁾

روز گذشته نیز 4 سرباز عراقی از اهالی حلبچه و طویله، که 2 نفر از آنان در جبهه‌های میمک و فاو بودند، تسلیم نیروهای سپاه پاسداران شدند.⁽²⁾

به‌همت مردم تهران به‌ویژه نمازگزاران مسجد امام حسن مجتبی(ع)، 3 تریلی حاوی کمک های مردمی از تهران عازم جبهه‌های جنگ شد.

محموله این تریلی‌ها شامل: 6 موتورسیکلت، 20 تانکر 2000 لیتری ثابت و سیار، 1000 جفت کفش کتانی، 360 کیلو مایع ظرف‌شویی و دیگر اقلام مورد نیاز رزمندگان بود. پیش از این نیز ازطرف این مسجد، 1000 کلمن آب به جبهه‌ها ارسال شده بود.⁽³⁾

اجرای آتش توسط عناصر حزب دمکرات کردستان روی شهر مهاباد و حمله افراد مسلح ضدانقلاب به کارخانه نوشابه‌سازی ارومیه تلفات و خساراتی در پی داشت. در حمله به خودرو حامل پول بانک در سنندج نیز مبلغی به سرقت رفت.

افراد وابسته به حزب دمکرات عصر امروز، از پشت تپه‌های شهر مهاباد، پادگان و قسمت‌هایی از شهر را زیر آتش خمپاره قرار دادند که 20 گلوله به محل استقرار نیروهای ارتشی در تپه مشرف به تلویزیون و 3 گلوله نیز به داخل شهر اصابت کرد. در این حمله براثر اصابت ترکش، 2 کودک به نام‌های فریده مظفری 10 ساله و بهمن مظفری 7 ساله شهید و 4 نفر دیگر مجروح شدند و به یک آمبولانس نیز خسارت جزئی وارد شد.⁽⁴⁾

1) سند شماره 168973 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران غرب (اطلاعات عملیات) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (اطلاعات عملیات)، 1/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 51826 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی کرمانشاه به فرماندهی مرکز، 2/6/1360.

2) سند شماره 57832 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 31/5/1360؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص14.

3) روزنامه جمهوری اسلامی، 2/6/1360، ص2.

4) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 155433 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 109، 2/6/1360، ص5؛ و - سند شماره 51811 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران مهاباد به سپاه پاسداران مرکز (فرماندهی)، 1/6/1360.

سرانجام، براثر تیراندازی متقابل نیروهای ارتش آتش خمپاره مهاجمان خاموش شد. در این تیراندازی‌ها به نیروهای خودی آسیبی نرسید.⁽¹⁾

در حادثه دیگری، افراد مسلح گروه‌های ضدانقلاب ساعت 1:20 بامداد، به یک کارخانه نوشابه‌سازی در جنوب شهر ارومیه حمله کردند. در این حمله که 2 ساعت ادامه یافت، مهاجمان با شلیک چند موشک آر.پی.جی. و پرتاب نارنجک تفنگی به آزمایشگاه و بخش‌های دیگر کارخانه خساراتی وارد کردند. مهاجمان قصد ربودن گاوصندوق‌های کارخانه را داشتند، که موفق نشدند. هیچ‌یک از 80 نفر کارگر شیفت شب در این حمله آسیب ندیدند.⁽²⁾

در سنندج نیز افراد مسلح به خودرو حامل پول بانک سپه این شهر حمله کردند. این خودرو طبق برنامه روزانه با 2 سرنشین (معاون و تحویلدار بانک) و بدون محافظ درحال انتقال بیش از 7 میلیون ریال پول به بانک بود که هدف حمله افراد مسلح قرار گرفت و مهاجمان همه پول‌ها را به سرقت بردند.⁽³⁾

امروز 3 روستا از توابع سلماس که از مدت‌ها قبل مقر افراد مسلح حزب دمکرات کردستان بود، پس از چند روز درگیری، پاک‌سازی شد. همچنین نیروهای ارتش یک ستون از افراد ضدانقلاب را در جنوب‌غربی میاندوآب منهدم کردند.

رزمندگان جمهوری اسلامی با اجرای عملیاتی روستاهای دلزی، استون‌رش و شیروانی را در جنوب‌غربی سلماس تا نزدیکی مرز ترکیه تحت کنترل خود درآوردند. مردم روستاهای منطقه به‌گرمی از آنها استقبال کردند.

نیروهای خودی در این عملیات 4 مین ضدتانک، یک جعبه موشک ضدتانک بازوکا، یک جعبه فشنگ و 2 دستگاه تکثیر و چاپ را به غنیمت گرفتند.⁽⁴⁾

امروز همچنین یک ستون از افراد گروه‌های مسلح که قصد پیاده‌کردن و استقرار نیرو در روستای ساری‌قمیش در جنوب میاندوآب (در محور میاندوآب - بوکان) را داشت، با آتش توپ‌های ارتش مستقر در روستای گاومیش‌گلی (واقع در جنوب‌غربی میاندوآب) درهم کوبیده شد.

معاون سیاسی - انتظامی استانداری آذربایجان‌غربی با اعلام این خبر گفت: افراد مسلح غیرقانونی در این درگیری با تحمل تلفات بسیار، مجبور به عقب‌نشینی به‌سوی بوکان شدند. در این درگیری هیچ‌گونه آسیبی به نیروهای ارتش نرسید.⁽⁵⁾

در اقدامات تروریستی افراد گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای مختلف کشور چند نفر به شهادت رسیدند. 2 ترور نیز ناکام ماند.

در یکی از این ترورها، یوسف مرحبا معاون حاکم شرع شهرستان آستارا، ظهر امروز در

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 2/6/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، ص4، سنندج - خبرگزاری پارس، 2/6/1360.

4) سند شماره 51865 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 4/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 156، 2/6/1360، ص23، 1/6/1360.

5) روزنامه اطلاعات، 1/6/1360، ص4.

خیابان هلال‌احمر این شهر هدف سوءقصد یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و براثر اصابت چند گلوله به مغز، قلب و شکم به شهادت رسید.

ضارب پس از این ترور، از محل حادثه متواری شد.⁽¹⁾⁽²⁾

در تبریز نیز دو موتورسوار مسلح وابسته به گروه‌های ضدانقلاب یکی از اعضای کمیته انقلاب اسلامی این شهر به نام نادر فرشباف را درحال خروج از منزلش در محله راسته‌کوچه، هدف قرار دادند. وی پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید. مهاجمان نیز از محل حادثه گریختند.⁽³⁾

همچنین یکی از معلمان شهر بجنورد به نام عبدالحسین نوریان در خیابان 17 شهریور این شهر، به‌دست دو موتورسوار مسلح ترور شد و براثر اصابت 4 گلوله کلت به شهادت رسید. ضاربان نیز متواری شدند.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، 2 دختر مسلح با کلت، یکی از افراد متعهد بجنورد را هدف قرار دادند، اما تیرها به وی اصابت نکرد و مهاجمان گریختند.⁽⁵⁾

همچنین، براساس گزارش کلانتری 8 تهران، سرنشینان مسلح یک خودرو حین عبور از مقابل منزل خانم گوهرالشریعه دستغیب نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، به‌سمت منزل وی تیراندازی کردند که با تیراندازی متقابل محافظان منزل متواری شدند. در این حادثه به کسی آسیب نرسید.⁽⁶⁾

در اقدامات خرابکارانه امروز افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، چند نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد. 2 نفر از این عوامل نیز دستگیر شدند.

در بروجرد، افراد گروه‌های مسلح بمبی دست‌ساز را مقابل بانک ملی این شهر منفجر کردند. براثر این انفجار، 3 عابر مجروح شدند.⁽⁷⁾

در اقدام دیگری در این شهر، 3 نفر از عوامل گروه‌های ضدانقلاب با مراجعه به دفتر بنیاد شهید، پس از مضروب‌کردن مسئول کتابخانه و بستن دست و پای وی و بریدن مچ دست‌هایش، کتابخانه را به آتش کشیدند و سپس متواری شدند.

مردم آتش را خاموش و مسئول کتابخانه را، که یک خانم بود، به بیمارستان منتقل کردند.⁽⁸⁾

همچنین افراد ضدانقلاب با پرتاب بمب آتش‌زا، دفتر انجمن اسلامی شهید اندرزگوی مشهد را آتش زدند. براثر این آتش‌سوزی، تعدادی از کتاب‌های موجود در انجمن سوخت و خسارت مالی به بار آمد.⁽⁹⁾

1) ضارب در 15 شهریور 1360 حین ترور یکی از اعضای سپاه پاسداران آستارا دستگیر شد. (روزنامه اطلاعات، 23/6/1360، ص2)

2) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16؛ و - روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص2.

3) روزنامه جمهوری اسلامی، 3/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16.

4) روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 51820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مشهد به فرماندهی سپاه مرکز، 2/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص4.

5) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16.

6) همان، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص4.

7) سند شماره 328420 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 2/6/1360.

8) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

9) روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16.

در شیراز هم پرتاب یک نارنجک جنگی به محل ستاد دانشجویان مسلمان - که اعضای آن همکاری نزدیکی با جهاد دانشگاهی دارند - خسارت مالی اندکی به بار آورد.⁽¹⁾

در تهران، 3 مهاجم موتورسوار وابسته به گروه‌های ضدانقلاب، دفتر نمایندگی روزنامه اطلاعات واقع در خیابان بهارستان تهران را با پرتاب چند بمب آتش‌زا به آتش کشیدند. براثر انفجار و حریق ایجادشده، خسارات زیادی به این دفتر وارد شد.⁽²⁾

در کرمان نیز ساعت 5 صبح، بمبی دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد این شهر پرتاب شد. این فرد با واکنشی سریع بمب را به‌طرف پشت‌بام منزل پرتاب کرد که براثر انفجار آن، سقف یکی از اتاق‌های منزل فروریخت و تعدادی از شیشه‌های منزل مجاور شکست، اما به کسی آسیب نرسید.⁽³⁾

در شیروان هم 2 بمب دست‌ساز به داخل مغازه فرش‌فروشی یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که انفجار آنها خسارت فراوانی به این محل وارد کرد. 2 متهم به پرتاب بمب دستگیر شدند.⁽⁴⁾

همچنین در سبزوار، افراد ضدانقلاب 2 بمب آتش‌زا به منزل یک کارمند و یک کفاش پرتاب کردند که در مورد اول، حدود 150 هزار ریال خسارت به بار آمد، اما مورد دوم خسارتی در پی نداشت.⁽⁵⁾

در مسجدسلیمان هم افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق یک نارنجک جنگی به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند که انفجار آن خسارتی به‌همراه نداشت.⁽⁶⁾

علاوه‌براین، 2 بمب آتش‌زا به منزل 2 نفر از افراد متعهد شهر الیگودرز پرتاب شد که خسارت اندکی به بار آورد.⁽⁷⁾

ساعت 23:30 نیز افراد گروه‌های ضدانقلاب در روستای احمدآباد از توابع شهرستان سراب، 27 خرمن متعلق به کشاورزان را به آتش کشیدند.⁽⁸⁾

خسارت این آتش‌سوزی 15 میلیون ریال برآورد شد.⁽⁹⁾

نشریه رویدادها و تحلیل در شماره اخیر خود به جمع‌بندی اقدامات گروه‌های مسلح معارض در 20 روز گذشته پرداخته است.⁽¹⁰⁾*

این نشریه نوشته است:

1) سند شماره 42659 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه9 (شیراز) به فرماندهی واحد اطلاعات مرکز، 8/5/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص2.

3) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص2.

4) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه بررسی و تحلیل رویدادهای ایران و جهان، شماره 4، شهریور 1360، ص68.

5) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص16؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص2.

6) روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص2.

7) سند شماره 328421 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 1/6/1360.

8) این آتش با تلاش و همکاری نیروهای سپاه، ارتش، جهاد و مأموران آتش‌نشانی ساعت 7 صبح روز بعد، مهار شد.

9) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص2.

10) * باتوجه‌به تاریخ انتشار بولتن (اول شهریور 1360)، آغاز زمان جمع‌بندی اقدامات گروه‌ها مربوط به چند روز قبل از 10 مرداد 1360 است.

«الف) ترورها

در 20 روز گذشته، تعداد ترورهایی که توسط ضدانقلاب صورت گرفته به شرح ذیل است:

12 روحانی که اغلب آنها مسئولیت‌های مهمی را دارا بوده‌اند که منجر به شهادت 8 تن از این روحانیون گشت.

سوءقصد به جان 23 پاسدار که 14 تن شهید و 9 نفر مجروح شدند. در میان پاسداران شهید مسئول روابط عمومی سپاه اصفهان و عضو شورای فرماندهی سپاه بندرعباس دیده می‌شود.

سوءقصد به جان 29 تن از برادران بسیج که از این عده 13 نفر شهید و بقیه مجروح گردیدند.

ترور و شهادت دکتر حسن آیت نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی.

حمله مسلحانه و سوءقصد به جان 34 تن از مردم مسلمان که از این تعداد، 11 نفر؛ ازجمله 2 معلم، یک کودک و... شهید و بقیه مجروح شدند. در میان مجروحین، پدر یک شهید، همسر و فرزند یک روحانی نیز وجود دارد.

ب) انفجارها و آتش‌سوزی

انفجار

طی 20 روز گذشته، بیش از 26 مورد انفجار در سراسر کشور صورت گرفته است که حاصل آن بیش از 23 شهید و 60 مجروح می‌باشد. این انفجارها به‌وسیله بمب‌های تخریبی، صوتی، سه‌راهی، نارنجک جنگی و... به وجود آمده است.

آتش‌سوزی:

بیش از 8 مغازه و منزل براثر پرتاب کوکتل مولوتف و مواد آتش‌زا دچار حریق گشته و خسارات مالی به بار آورد.»⁽¹⁾

تعدادی از افراد و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اسلام‌آباد غرب، بیرجند، محلات و نهاوند و یک نفر از چریک‌های فدایی خلق در مسجدسلیمان شناسایی و دستگیر شدند و از 13 خانه تیمی نیز تعدادی اسلحه، مهمات و مواد منفجره و مدارک سازمانی به دست آمد.

نیروهای سپاه پاسداران با اجرای یک عملیات طراحی‌شده در اسلام‌آباد غرب، 12 نفر از اعضای تشکیلاتی سازمان مجاهدین خلق؛ ازجمله مسئول تشکیلات اسلام‌آباد و مسئول شهرستان‌های آن را دستگیر کردند.⁽²⁾

1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 22، 2/6/1360، ص33.

2) سند شماره 270439 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران منطقه7 (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (فرماندهی)، 5/8/1360، ص4.

در بیرجند نیز یک شبکه غیربومی از افراد سازمان مجاهدین خلق که عاملان انفجارهای اخیر این شهر بودند، شناسایی و 30 نفر از آنان دستگیر شدند. درپی این اقدام، 13 خانه تیمی و مخفیگاه این افراد کشف شد، از این مکان‌ها حدود یک‌صد بمب دست‌ساز، مقدار زیادی مواد منفجره، یک دستگاه تکثیر و تعدادی اسناد و مدارک به دست آمد.⁽¹⁾

در محلات، 9 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق و پیکار و در دورود، 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق شناسایی و دستگیر شدند. از این افراد 2 بمب دست‌ساز به دست آمد.⁽²⁾

همچنین یک نفر از اعضای فعال چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در مسجدسلیمان، توسط نیروهای مقاومت بسیج شناسایی و دستگیر شد. از این فرد یک نارنجک جنگی و 46 فشنگ به دست آمد.⁽³⁾

در نهاوند نیز یکی از هواداران سازمان مجاهدین خلق دستگیر شد و از وی مقداری باروت، مواد منفجره، چند بمب دست‌ساز و چند کوله‌پشتی نظامی کشف شد.⁽⁴⁾

رویدادها و تحلیل (نشریه داخلی سپاه پاسداران) در شماره اخیر خود در مقاله‌ای سیر شکل‌گیری پیوند میان سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و بنی‌صدر به‌عنوان اولین رئیس‌جمهور ایران، انگیزه هریک از آنها برای نزدیک‌شدن به طرف مقابل، وجوه مشترک آنان برای برقراری این پیوند و نیز دلایل فرار بنی‌صدر و رجوی به فرانسه را بررسی کرده است.

موارد مطرح‌شده در این مقاله باوجود اینکه برای دستیابی به یک درک نسبی از دلایل اتفاقاتی که در جبهه مخالفان انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران رخ می‌دهد، مفید است، اما بیانگر همه واقعیت‌های مربوط به این طیف از مخالفان نظام نیست.⁽⁵⁾

این نشریه در مقاله دیگری با عنوان "نگاهی به آخرین مواضع اکثریت" مواضع سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) را در برخورد با انقلاب و نظام جمهوری اسلامی ایران بررسی کرده است. در این مقاله مواضع این سازمان در دوره کوتاهی مورد مطالعه قرار گرفته و فقط جنبه‌های محدودی از عملکرد آن بررسی شده است، اما در کنار این مطلب، بخشی از مواضع و تفکرات حاکم بر سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) نیز بازگو شده است.⁽⁶⁾

1) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص2.

2) همان، ص4.

3) همان، ص2.

4) همان، ص4.

5) گزیده‌ای از این مقاله در ضمیمه اول این گزارش آمده است.

6) متن این مقاله در ضمیمه دوم این گزارش درج شده است.

پس از سه هفته جاروجنجال تبلیغاتی رسانه‌های غربی درباره ارسال تجهیزات نظامی امریکایی از اسرائیل به ایران⁽¹⁾وزارت امور خارجه امریکا این خبر را تکذیب و اعلام کرد: اسرائیل به امریکا اطمینان داده است که هیچ‌گونه تجهیزات امریکایی را برای کمک به ایران در جنگ با عراق ارسال نکرده است.

رادیو قاهره هم گزارش داد: دین فیشر سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا، اعلام کرد ما شواهدی مبنی‌بر اینکه اسرائیل لوازم اصلی و یدکی‌ای را که تحت کنترل ما است برای ایران تأمین کرده باشد، در دست نداریم.⁽²⁾

نشریه تایمز ژورنال (چاپ فیلیپین) هم دراین‌باره نوشت: فیشر این سخنان را به‌دنبال گزارش‌های خبری شبکه ای.بی.سی. مبنی‌بر اینکه اسرائیل با میانجیگری تجار فرانسوی لاستیک‌های هواپیماهای جنگنده فانتوم اف4 ساخت امریکا و لوازم یدکی تانک‌های ساخت امریکا و انگلستان را به ایران ارسال کرده است، ایراد کرد.

روزنامه نیویورک تایمز نیز در گزارشی که در شماره روز شنبه خود چاپ کرده، مدعی شده است که اسرائیل در ماه اکتبر به‌طور محرمانه 250 حلقه لاستیک‌های یدکی هواپیماهای فانتوم اف4 را برای کمک به ایران در جنگ با عراق به آن کشور فروخته است.

این روزنامه به نقل از مقامات نامشخص دولت کارتر رئیس‌جمهور پیشین امریکا و منابع دیپلماتیک نوشته است که بنا به درخواست دولت امریکا که سعی داشت گروگان‌های خود را آزاد کند، اسرائیل انجام هرگونه معاملات نظامی با ایران را به تأخیر انداخت.⁽³⁾

درپی درج مقاله جورج بال معاون اسبق وزارت امور خارجه امریکا، در روزنامه واشنگتن پست و توصیه وی به مقامات امریکا برای حمایت از سازمان مجاهدین خلق (منافقین)⁽⁴⁾وزارت امور خارجه ایران با انتشار اطلاعیه‌ای، سخنان جورج بال را نشانه تصمیم محافل سیاسی امریکا برای افزایش حمایت از سازمان مجاهدین خلق در مقابل جمهوری اسلامی ایران دانست.

در بخشی از این اطلاعیه آمده است: «جورج بال معاون اسبق وزیر خارجه امریکا و از شخصیت‌های بلندمرتبه کاخ سفید، با درج مقاله‌ای در روزنامه واشنگتن پست، ضمن تمجید زیاد و حمایت از عملکرد این سازمان [مجاهدین خلق] نوشته است امکان پیروزی مجاهدین

1) در آستانه روز جهانی قدس افرادی مانند بنی‌صدر و رجوی نیز بر این ادعاهای تبلیغی صحه گذاشته بودند، حتی بنی‌صدر مدعی شده بود که موضوع خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی در جلسات شورای‌عالی دفاع ایران مطرح شده و وی با آن مخالفت کرده بود!

2) روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص15.

3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 85، 29/6/1360، ص80، تایمز ژورنال (فیلیپین).

4) قسمت‌هایی از مقاله در روزشمار 26 مرداد 1360 درج شده است.

خلق، که یک سازمان مترقی سوسیالیستی است، نسبتاً زیاد است و دولتمردان امریکا باید به فکر حمایت بیشتر از این گروه سوسیالیست مترقی باشند.

جورج بال درجهت ایجاد اطمینان خاطر به سیاستمداران امریکایی مبنی‌بر وجود تمایلات غرب‌گرایانه در سازمان مجاهدین خلق و با خاطرنشان ساختن اینکه هدف مجاهدین خلق براندازی حکومت اسلامی در ایران است، گفته است: "این یک اشتباه دیپلماتیک است که فکر کنیم مسکو قادر به تحت‌الشعاع قراردادن مجاهدین خلق است، زیرا مجاهدین خلق بسیار ملی‌گرا می‌باشند، لکن سوسیالیست نیستند، بلکه یک سازمان مترقی سوسیالیستی هستند."»⁽¹⁾

روزنامه جنگ (چاپ پاکستان) نیز با انعکاس این خبر نوشته است: «امریکا مسعود رجوی رهبر مجاهدین خلق را بیش‌ازپیش مورد حمایت قرار می‌دهد. محبوبیت رجوی بیش از بنی‌صدر است و احتمال دارد این شخص قدرت را در ایران به دست گیرد.»⁽²⁾

مسعود رجوی نفر اول سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مصاحبه با روزنامه عرب ریپورت (چاپ بیروت)، با بیان مطالبی درخصوص جنگ ایران و عراق آشکارا درصدد جلب نظر مسئولان و مقامات رژیم عراق برآمد. وی که در مصاحبه‌های قبلی خود از ایران به‌عنوان تحریک‌کننده عراق برای آغاز جنگ نام برده بود، این‌بار نیز به‌طور صریح از مواضع رژیم عراق علیه جمهوری اسلامی ایران حمایت کرد و ایران را مسئول بروز جنگ خواند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس با نقل این مصاحبه آورده است:

«مسعود رجوی رهبر تبعیدی سازمان مجاهدین خلق در این مصاحبه گفت: "چنانچه ما به‌جای آیت‌الله خمینی بر سر کار بودیم، جنگی به وجود نمی‌آمد."

رجوی گفت: "رهبر انقلاب ایران فرصت‌هایی را که برای استقرار صلح به وجود آمده بود، نادیده گرفت."

وی ادامه داد: "جنگ عراق و ایران نیز مانند مشکل گروگان‌های امریکایی در ایران وسیله‌ای بوده است برای پوشاندن مشکلات اجتماعی و اقتصادی که رژیم وی با آنها روبه‌روست. ما می‌توانیم ثابت کنیم [آیت‌الله] خمینی مسئول چیزهایی است که موجب بروز جنگ شد. اخطارهایی ازجانب دولت اسلامی ایران مبنی‌بر صدور انقلاب اسلامی، تعدادی از کشورهای عربی من‌جمله عراق را که تعداد زیادی مسلمان شیعه دارد، آگاه کرد."

رجوی گفت: :"درحالی‌که [آیت‌الله] خمینی مسئول بروز جنگ است، عراق متجاوز خوانده می‌شود."

وی بدون اینکه وارد جزئیات شود گفت: "آبراه شط‌العرب و تنگه هرمز که مورد ادعای ایران و عراق می‌باشد، با مذاکره قابل‌حل است."»⁽³⁾

1) روزنامه کیهان، 1/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 1/6/1360، ص16.

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 84، 26/6/1360، ص70، روزنامه جنگ (پاکستان).

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 156، 2/6/1360، صص 11 و 12، بیروت - آسوشیتدپرس، 1/6/1360.

بنی‌صدر در ادامه مصاحبه با رسانه‌ها و مطبوعات گوناگون، امروز با شبکه تلویزیونی سی.بی.اس. امریکا گفت‌وگو کرد.

وی در این مصاحبه ادعاهای خود درمورد تشدید بحران داخلی در ایران، ازهم‌گسیختگی نظام جمهوری اسلامی، مقبول‌نبودن امام خمینی، اداره امور گروگان‌های سفارت امریکا در تهران توسط دولت امریکا، بازگشت قریب‌الوقوع به کشور و حمایت ارتش از خویش و دعوت دولت امریکا از وی برای رفتن به این کشور را تکرار کرد.

بنی‌صدر که در اظهارنظرهای قبلی خود در توهین به امام خمینی دنباله‌روی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بود، به‌مرور در هتاکی به امام از رهبران این سازمان سبقت گرفت. وی در پاسخ به سؤال خبرنگار تلویزیون سی.بی.اس. درمورد مقایسه زمان شاه و دوران فعلی گفت: «به اعتقاد من، اوضاع به‌مراتب بدتر (از زمان شاه) است. سابقاً مردم شاه را دیکتاتوری فاسد می‌دانستند و کشتار مردم را یک عمل خشونت‌بار دیگری ازجانب وی می‌دانستند.»

بنی‌صدر در ادامه افزود: «ما احساس می‌کنیم او [امام خمینی] بسیار تلخ‌تر از شاه است.»

بنی‌صدر در پایان این مصاحبه درباره صحت اخباری مبنی‌بر احتمال عزیمتش به امریکا و تمایل امریکا برای اعطای پناهندگی به وی گفت: «من درصدد کسب اطلاعات از وزارت خارجه امریکا درمورد عزیمت به امریکا نبوده‌ام، بلکه این یکی از همکاران شما (خبرنگار) بود که با ارسال یک نامه دوستانه به من اطلاع داد که با وزارت خارجه امریکا تماس گرفته است و توانسته است درمورد عزیمت من به امریکا پاسخ مساعدی از آنان دریافت کند. او به من گفت که من می‌توانم به امریکا عزیمت کرده و به‌عنوان پناهنده سیاسی در آن کشور اقامت کنم.» بنی‌صدر در پاسخ به خبرنگار که نام این شخص را پرسید، گفت: «من نام او را نمی‌دانم، ولی این نامه دراختیار من می‌باشد.»⁽¹⁾

ضمیمه اول گزارش474: تحلیل نشریه رویدادها و تحلیل درباره ارتباط سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و بنی‌صدر

نشریه رویدادها و تحلیل درمورد سابقه و دلایل ارتباط سازمان مجاهدین خلق و بنی‌صدر تا ماجرای فرار او و رجوی به پاریس و دلایل انتخاب کشور فرانسه و نقش امریکا در این ماجرا نوشته است:

«در اسفند 58 اندکی بعد از پیروزی بنی‌صدر در انتخابات، اولین علائم نزدیکی مجاهدین خلق به بنی‌صدر در اعلامیه‌ای از انجمن دانشجویان مسلمان دانشگاه تهران - شاخه دانشجویی سازمان مشاهده گردید. ...

این حرکت در روند خود با تلاش شبانه‌روزی رهبران مجاهدین خلق درجهت نزدیکی به بنی‌صدر شتاب گرفت و با ناامیدی بنی‌صدر از قبضه‌کردن قدرت در حاکمیت توسط خود و عمالش و کنارزدن خط امام، حرکت مشابهی ازسوی بنی‌صدر آغاز شد که نهایتاً به صدور ابلاغیه تشکیل شورای مقاومت ملی [شورای ملی مقاومت] به رجوی (پس از مخفی‌شدن او) منجر شد.

انگیزه مجاهدین خلق از این حرکت، استفاده از پایگاه‌های مردمی بنی‌صدر علیه خط امام و دستیابی به قدرت سیاسی بود. ...

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، صص20 - 14، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 2/6/1360.

از سوی دیگر، بنی‌صدر که در خیال خود حمایت توده‌های سازمان‌نیافته را پشت سر داشت، برای ازمیان‌برداشتن خط امام که تشکیلات انقلابی را کلاً در اختیار داشت، خود را نیازمند به حمایت گروه‌های منسجم و پرتلاشی چون مجاهدین خلق یافت و سعی کرد در نقش رئیس‌جمهوری قانونی، همه گروه‌ها را زیر چتر خود درآورده و به قول خودش ضمن اینکه رئیس‌جمهور است، رهبری مخالفان را هم به عهده بگیرد. مجاهدین خلق که با عنوان استفاده از پایگاه مردمی بنی‌صدر و به‌دست‌گرفتن رهبری وارد گود شده بودند، به‌عکس توده‌های هوادار، خود را دراختیار لیبرالیسم قرار دادند و با گذشت زمان، از سوسیالیسم ادعائی، به نوعی سوسیال دمکراسی مبتذل رسیدند.

سازمان مجاهدین خلق که ابتدای پیروزی انقلاب به روس‌ها تکیه داشت، وقتی می‌بیند که باوجود موقعیت اجتماعی نسبتاً نیرومند و داشتن نفوذ فراوان در دولت موقت و عدم حاکمیت خط امام، دستگیری و زندانی‌شدن سعادتی به‌دلیل ارتباط با عناصر روسی نه‌تنها عکس‌العملی در مردم ایجاد نکرد، بلکه یک قدم سازمان را از مردم دورتر کرد، به این تحلیل دست می‌یابد که غرب در ایران خیلی قوی است؛ پس فقط ازاین طریق می‌توان و باید به قدرت رسید. [سازمان می‌کوشد تا القا کند که] این جبهه درحال‌حاضر، قوی‌ترین نیرویی است که امریکا می‌تواند روی آن حساب کند. تمام عناصری که بالقوه و بالفعل در خدمت امریکا قرار دارند، از این جبهه بوی خوش به مشامشان می‌رسد.

بنی‌صدر در مصاحبه‌ای با سندی تایمز می‌گوید: "در ایران توسط شش گروه مسلح، نمایندگان [آیت‌الله] خمینی در سطح کشور ترور خواهند شد و وقتی بحران به مرحله لازم رسید، ارتش وارد عمل شده و از من برای بازگشت دعوت به عمل خواهد آمد." البته این یک ناشیگری از بنی‌صدر بود که مسلماً رجوی راضی به ایراد چنین سخنانی نبوده است و برای همین فردای آن روز کل مصاحبه تکذیب می‌شود بدون اینکه درباره موضوعات مصاحبه حرفی زده شود. درحقیقت، بنی‌صدر خوابی را که امریکا دیده بود که در مدت زمانی‌که ترورها و انفجارات اثر خود را بکند مجاهدین و سلطنت‌طلب‌ها و خود بنی‌صدر باید سعی کنند در داخل ارتش تشکیلاتی را سامان بدهند که با اتکا و حمایت امریکا بتواند کاری در داخل ارتش بکند، با دستپاچگی این موضوع را لو داده بود، به‌خلاف روزهای اول قرار که با ناشیگری مدام تکرار می‌کرد که ارتش کودتا نخواهد کرد و یا اینکه من به کودتا اعتقادی ندارم و...

... امریکا به دلایلی چند، این‌بار از فرانسه امپریالیست به‌عنوان یک همدست و یک جانشین استفاده کرده است و این انتخاب از دید امریکا فواید زیر را دارد:

بنی‌صدر هوادار نظریه سه‌جهانی و استقلال اروپا از امریکا و اتحاد با اروپا است و حرکت مستقیماً زیر نظر امریکا به وجهه او ضربه خواهد زد؛ درحالی‌که درمورد فرانسه نه‌تنها چنین نیست، بلکه باتوجه‌به سخنان بنی‌صدر در انتخاب میتران و اظهار شادی او از این انتخاب، فرانسه کشور مناسبی ازنظر بنی‌صدری‌هاست.

مجاهدین خلق پس از آن‌همه شعار ضدامریکایی دادن، اکنون راحت‌تر می‌توانند به هواداران بقبولانند که این فرانسه یک فرانسه سوسیالیست است و بنابراین، آن‌قدر مترقی هست که ما بتوانیم به‌طور مرحله‌ای با آن کنار بیاییم.

سایر نیروهای تشکیل‌دهنده جبهه هیچ‌کدام مخالفتی نداشته و غالباً مشتاق قضیه نیز هستند.

قبلاً هم (در زمان دولت موقت) امریکا اظهار کرده بود که باتوجه‌به حساسیت ضدامریکایی که در مردم ایران وجود دارد، امریکا بی‌میل نیست که به‌جای خود، یک کشور نظیر فرانسه را در ایران ببیند تا بعدها که اوضاع بهتر بشود و زمینه ورود مجدداً آماده بگردد.

بنابراین، امریکا مقدمات سفر بنی‌صدر، رجوی، معزی [را] که هرکدام سمبلی از جریانات درون جبهه هستند، با هماهنگی کشورهای مسیر که اعضای "ناتو" هم هستند و فرانسه فراهم می‌کند و این گروه با عبور راحت و بی‌دردسر از آسمان چندین کشور، در یک فرودگاه نظامی فرانسوی در جوار پاریس پیاده می‌شوند. ...

امریکا همواره به‌صورت یک مسئله محوری با بنی‌صدر برخورد کرده است و سابقاً هربار که قدرت او در حاکمیت توسط خط امامی‌ها آسیب دید، عکس‌العمل تندی نشان داد؛ وقتی دولت رجایی روی کار آمد، چند روز بعد، توسط عراق شروع به آغاز یک تجاوز می‌کند؛ موقع عزل از فرماندهی کل قوا، همه نیروهای داخلی خود را در پوشش جبهه ملی به خیابان‌های تهران می‌فرستد که به‌اصطلاح یک قیام توده‌ای آغاز شده و با قهر انقلابی مجاهدین، بنی‌صدر را مجدداً به قدرت برگرداند؛ کاری‌ترین ضربه‌ای که امریکا دررابطه‌با حذف کامل سیاسی بنی‌صدر خورد، انتخابات ریاست‌جمهوری بود که 15 میلیون نفر در پای صندوق‌های رأی به امریکا "نه" گفتند و خط امام را انتخاب کردند، این‌بار عکس‌العمل امریکا به‌صورت توطئه فرار بنی‌صدر - رجوی جلوه‌گر شد و سردمداران جبهه از ایران به فرانسه منتقل شدند. تا امیدی برای بقای جبهه باقی بماند.

همان‌گونه که گفته شد، این فرار یک توطئه امپریالیستی برای نجات این جبهه از نابودی در داخل کشور بوده است. بدون‌شک، مقدمات اجرای این پرواز و فرود آن و پناهندگی سیاسی از قبل، با ارتباط دقیق و توافقات کامل با امریکا و فرانسه بوده است؛ تسهیلاتی که کشورهای عضو ناتو و... در مسیر پرواز دراختیار اینان قرار دادند، خود بهترین دلیل آشکار این مدعاست.

نشریه لیبراسیون درباره ورود اینان به فرانسه نوشت: نمایندگان مجاهدین به حزب سوسیالیست فرانسه اطلاع داده بودند که "امشب، افرادی از ایران وارد خواهند شد." به‌دنبال آن، مقامات فرانسوی به هواپیمایی که از ایران می‌آمد، با بی‌سیم اطلاع دادند که در پایگاه نظامی اورو [اورلی] فرود آید. ...»⁽¹⁾

ضمیمه دوم گزارش474: نگاهی به آخرین مواضع سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت)

نشریه رویدادها و تحلیل در مقاله‌ای تحت عنوان "نگاهی به آخرین مواضع اکثریت" آورده است:

«سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت) که بعد از پیروزی انقلاب تا مدت‌ها برعلیه رژیم جمهوری اسلامی مبارزه مسلحانه کرده بود، بعد از اینکه متوجه شد سیاستش غلط بوده، کم‌کم به‌طرف سیاست‌های شوروی نزدیک شده و دست در دست حزب توده (مجری سیاست‌های شوروی در ایران) شروع به فعالیت سیاسی کرده و خود را حامی خط امام معرفی کرد تا بدین‌وسیله خود را در صفوف حزب‌الله جای دهد و در درازمدت بتواند انقلاب را از محتوای اسلامی‌بودن آن خالی کرده و آن را منحرف نماید. بدین‌منظور، سعی می‌کند ایدئولوژی اسلامی انقلاب را نادیده گرفته و آن را کنار بگذارد تا راحت‌تر بتواند در صف انقلاب رسوخ کند؛ مثلاً در اطلاعیه‌ای که در (8 تیر 1360) به مناسبت انفجار بمب در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی منتشر کرده، نوشته: "وقت آن است که دست در دست یکدیگر بگذاریم و با هر عقیده و مسلکی که داریم تحت رهبری قاطعانه امام خمینی این توطئه کثیف و ددمنشانه را نیز در نطفه خفه سازیم" و یا در کار شماره 117⁽²⁾که در تاریخ 17/4/60 منتشر شده، در سرمقاله خود تحت عنوان "در انتخابات ریاست‌جمهوری فعالانه شرکت کنیم" ضمن برشمردن خصوصیات ریاست‌جمهوری می‌نویسد: "رئیس‌جمهور باید تمام نیروهای وفادار به انقلاب و مدافع جمهوری اسلامی را با هر عقیده و مسلکی که باشند، متحد سازد."

سازمان فدائیان خلق (اکثریت) دررابطه‌با ترورها و تخریب‌ها و اعدام‌ها، همیشه موضع دوطرفه گرفته و هم به نعل می‌زند و هم به میخ. به‌عنوان مثال، در کار شماره 117 در مقاله‌ای تحت عنوان "اقدامات خشونت‌آمیز و اعدام‌ها مغایر مصالح انقلاب است" ضمن برشمردن زمینه‌های خشونت و کشمکش‌ها از یک‌طرف، گروهک‌ها را مقصر دانسته و می‌نویسد: "یک عامل مؤثر در ایجاد زمینه‌های تشنج و ناآرامی در شرایط کنونی ایران، انحرافات اساسی جریانات چپ‌رو و آنارشیست است که با تحلیل سراپا اشتباه خود، ازطرفی نیروهای خود را زیر ضرب برده و از طرفی دیگر، زمینه‌های تشنج و ناآرامی و خشونت را گسترش

1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 22، 2/6/1360، صص 30 - 23.

2) نشریه کار: ارگان خبری - تحلیلی سازمان چریک‌های فدایی خلق (شاخه اکثریت)

داده‌اند." و از طرف دیگر می‌نویسد: "عامل دیگری که در ایجاد جو خشونت و ناآرامی‌ها بسیار مؤثر است، گرایش قشری و تنگ‌نظرانه برخی محافل جمهوری اسلامی است؛ گرایش‌هایی که به‌جای تلاش در استقرار و رعایت قانون اساسی حقوق فردی و اجتماعی مردم را زیر پا گذاشته و عملاً از تقابل با نیروهای سیاسی استقبال می‌کند." که بدین‌وسیله سعی می‌کند مشروعیت دادگاه‌ها را زیر سؤال بکشد و در آخر مقاله می‌نویسد: "از جمهوری اسلامی ایران می‌خواهیم این روش‌های خشونت‌آمیز را که ادامه آن ایران را به همان راهی سوق خواهد داد که دشمنان انقلاب و در رأس همه آنان امپریالیسم امریکا بخواهد، متوقف کند." سازمان سعی می‌کند تروریسم را در مقابل اعدام‌ها طبیعی جلوه دهد؛ به این منظور، رقیه دانشگری⁽¹⁾در مصاحبه خود در نشریه کار شماره 120 می‌گوید: "چنین اعدام‌هایی نمی‌تواند نتیجه‌ای جز گسترش تروریسم - القای بی‌ثباتی - دامن‌زدن به خشونت و... داشته باشد."

اکثریت سعی کرده ابتدا سازمان مجاهدین خلق را نصیحت و ارشاد کند و به مردم امید بدهد که اینها امکان بازگشت دارند؛ به‌عنوان مثال، در کار 117 در سرمقاله "در انتخابات ریاست‌جمهوری فعالانه شرکت کنیم" می‌نویسد: "سازمان ما به‌نوبه خود انتخابات ریاست‌جمهوری را فرصتی می‌داند که مجاهدین خلق با شرکت در آن راهی را که می‌روند تصحیح نمایند." اما در این اواخر، اکثریت حمله خودش را نسبت به سازمان بیشتر کرده و جناحی از سازمان را مسئول این انحرافات دانسته و شدیداً به مسعود رجوی و خیابانی حمله کرده است. فتاپور⁽²⁾در مصاحبه اخیر خود در کار 120 درباره سازمان مجاهدین می‌گوید: "بارها از آنها خواستم که مسائل را به‌طور بی‌پرده با یکدیگر به هرگونه که مایل باشند به بحث بگذاریم، اما منافع باند قدرت‌طلب رجوی - خیابانی اجازه نمی‌داد تا حقایق به گوش هزاران هوادار صادق سازمان برسد." یا در جای دیگر همین مصاحبه می‌گوید: "اما متأسفانه علی‌رغم همه این هشدارها و اخطارهای دوستانه، رهبری مجاهدین سرمست از نیروی تصنعی و غیرواقعی که فکر می‌کرد متشکل نموده، تنها نوک بینی خود را دید برای آقای رجوی و شرکایش تنها این مهم بود که روزبه‌روز، تعداد هواداران سازمان افزوده می‌شود و ایشان به صندلی قدرت نزدیک‌تر می‌گردند. ...

امروز دیگر حتی یک هوادار ساده‌دل هم نمی‌تواند انکار کند که رهبری مجاهدین خلق به سرکردگی رجوی - خیابانی در کنار نیروهای بورژوازی و در کنار امپریالیسم به سرکردگی امریکا قرار گرفته‌اند. امروز دیگر برای دیدن سقوط سازمان مجاهدین خلق، برای قبول شکست قطعی و فرجام تلخ این سازمان به‌دلیل رهبری خیانتکارانه رجوی - خیابانی به چشمان تیزبین احتیاج نیست و هر فرد کم‌آگاهی هم می‌تواند آشکارا آن را رؤیت کند." اکثریت، رهبران مجاهدین مخصوصاً رجوی و خیابانی را همگام با امریکا می‌داند و هواداران سازمان مجاهدین را به طردکردن رجوی و خیابانی و باند طرف‌دار امریکای سازمان دعوت می‌کند و دراین‌باره می‌گوید: "ولی هیچ‌کدام اینها (حرکت‌های قشریون در تسریع بروز انحرافات رهبری مجاهدین) نه می‌تواند توجیه‌گر خیانت‌های رهبری مجاهدین خلق نسبت به آرمان‌های اولیه سازمان و نسبت به هزاران نوجوانی باشد که می‌توانستند و می‌توانند خدمتگزار واقعی انقلاب باشند و نه می‌تواند و باید که نیروهای صادق مجاهدین خلق را از تلاش در راه طرد این باند خیانتکار باز دارد.

رقیه دانشگری نیز در مصاحبه خود در کار 120 به رجوی و خیابانی به‌شدت حمله می‌کند و می‌گوید: "گروه رجوی - خیابانی با خیال واهی کسب قدرت عملاً سازمان مجاهدین را به نیروی ضربتی ضدانقلاب و لیبرال مبدل ساخت."

اکثریت با حمله به جناح غرب‌گرای سازمان (رجوی و خیابانی) و امیددادن به مردم به اینکه مجاهدین از راه کج خود بازمی‌گردند و طرف‌دار انقلاب می‌شوند و با تشویق هواداران سازمان مبنی‌بر طرد رجوی و

1) عضو کمیته مرکزی سازمان فداییان خلق (اکثریت) و همسر علیرضا اکبری عضو کمیته مرکزی و عضو هیئت سیاسی سازمان.

2) از اعضای اصلی سازمان.

خیابانی امیدوار است که در داخل سازمان گرایشات روسی را تقویت کرده و در این جهت یک انشعابی صورت بگیرد و عده‌ای از هواداران سازمان تحت سیاست شوروی به حرکت سیاسی ادامه داده و دست از چپ‌روی‌ها و قانون‌شکنی برداشته و قبول کنند که مانند آنها با ادعای فعالیت سیاسی در چارچوب قانون اساسی فعالیت کنند.

اکثریت سعی می‌کند هرچه بیشتر در صفوف انقلابیون مسلمان و پیروان خط امام نفوذ کند و برای این کار اگر بتواند از نفوذ در مساجد و انجمن‌های اسلامی نیز استفاده خواهد کرد؛ چنان‌که رقیه دانشگری در مصاحبه اخیر خود در کار 120 می‌گوید: "مساجد و محافلی که زنان را برای شرکت در کارهای کمکی و پشت جبهه دعوت می‌کند، باید از حضور ما زنان بهره‌ور شوند. زنان آگاه ما که امکان تماس و برخورد با زنان زحمتکش را در اجتماعات و مجامع سیاسی و مذهبی و کلیه اماکن عمومی دارند، نباید فرصت را از دست بدهند."»⁽¹⁾

1) همان، صص 31 و 32.

روزشمار جنگ دوشنبه 2 شهریور 1360 23 شوال 1401 24 اوت 1981

در اقدامات خرابکارانه افراد حزب دمکرات کردستان در مناطق غرب کشور و یک مورد مین‌گذاری، چند نفر شهید یا مجروح شدند. افراد این حزب امروز با افراد کومه‌له نیز درگیر شدند. حمله افراد سردار جاف به نیروهای سپاه مستقر در جوانرود نیز هلاکت و اسارت تعدادی از مهاجمان را به دنبال داشت.

چند تن از عوامل حزب دمکرات کردستان در نزدیکی پمپ بنزین مهاباد در بلوار مهاباد - میاندوآب، به یک خودرو سپاه پاسداران حمله کردند و آن را به رگبار بستند. در این تهاجم، 2 نفر از پاسداران به نام‌های محمدعلی مغازه‌ای از سپاه پاسداران قم و محسن عربعلی از اعضای بسیج تهران و یک طلبه به نام غلامعلی سلطانی به شهادت رسیدند⁽¹⁾و 4 نفر دیگر هم مجروح شدند، اتومبیل نیز آتش گرفت.

در درگیری ایجادشده پس از این حادثه، 5 نفر از مهاجمان کشته و 4 نفر نیز مجروح شدند.⁽²⁾

در اقدامی دیگر، چند نفر از افراد حزب دمکرات با استفاده از موشک‌انداز بازوکا و سلاح‌های سنگین به بیمارستان شهر بانه حمله کردند که با واکنش و مقاومت نگهبانان این مکان، که از پیشمرگان مسلمان کرد بودند، مواجه و به‌ناچار متواری شدند. در این تهاجم، به ساختمان بیمارستان و چند ساختمان اطراف خساراتی وارد شد.⁽³⁾

رادیو صدای کردستان (ارگان تبلیغی حزب دمکرات کردستان) با وسعت‌دادن به ابعاد این اقدام در بانه، مدعی شد نیروهای این حزب به‌مدت 3 ساعت کنترل شهر را در دست گرفته و یک قرارگاه نظامی را منهدم کرده‌اند.⁽⁴⁾

حزب دمکرات کردستان ایران امروز همچنین 2 سرباز به نام‌های منصور محمدی و

1) برخی منابع تعداد شهیدان این حادثه را 4 تن اعلام کردند. (سند شماره 417554 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 3/6/1360؛ و - سند شماره 51844 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه ارومیه به فرماندهی سپاه مرکز، 3/6/1360)

2) سند شماره 51838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 3/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص14؛ و - سند شماره 51819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به مرکز (فرماندهی سپاه)، 2/6/1360.

3) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، صص 5 و 6، سنندج - خبرگزاری پارس، 3/6/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 159، 5/6/1360، ص12 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 4/6/1360.

محرمعلی مقدم را که از چندی قبل در زندان این حزب اسیر بودند، اعدام کرد. رادیو صدای کردستان با اعلام این خبر مدعی شد این دو نفر که از اعضای بسیج سپاه پاسداران بودند، به‌تلافی کشته‌شدن 2 نفر از افراد حزب اعدام شده‌اند.⁽¹⁾

در حادثه‌ای دیگر، یک آمبولانس ژاندارمری در جاده پاوه - دوآب (شمال‌غرب پاوه)، به مین برخورد کرد که براثر انفجار آن، آمبولانس منهدم گردید، یک سرباز شهید شد و 5 نفر دیگر نیز مجروح شدند.⁽²⁾

منابع نظامی در غرب کشور، از درگیری میان افراد حزب دمکرات کردستان ایران و گروه کمونیستی کومه‌له از گروه‌های مسلح ضدانقلاب در منطقه کامیاران خبر دادند. براساس این گزارش، در این درگیری 8 نفر از افراد کومه‌له و 20 نفر از حزب دمکرات کردستان ایران کشته و حدود یک‌صد نفر از دو طرف مجروح شده‌اند.⁽³⁾-⁽⁴⁾

امروز همچنین تعدادی از افراد سردار جاف⁽⁵⁾(حدود 160 نفر) به نیروهای سپاه پاسداران مستقر در منطقه جوانرود حمله کردند که در درگیری ایجادشده 16 نفر از مهاجمان به هلاکت رسیدند و 2 نفر نیز به اسارت درآمدند.

از این افراد 6 آر.پی.جی7، دو ضدهوایی کالیبر75 و تعداد زیادی مین به غنیمت گرفته شد.⁽⁶⁾

حمله مسلحانه افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به منزل دادستان کل کشور ناکام ماند، اما در اقدامی دیگر، یک پاسدار هدف سوءقصد قرار گرفت و به شهادت رسید.

پانزده نفر از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق با پوشیدن لباس پاسداری و با آگاهی از زمان خروج آیت‌الله ربانی املشی از منزل، با استفاده از 3 خودرو و یک موتورسیکلت در خیابان‌های اطراف منزل وی واقع در خیابان چهارم نیروی هوایی تهران، مستقر شدند و ساعت 5:45 صبح، با پرتاب یک نارنجک جنگی به‌سوی در منزل، عملیات خود را آغاز کردند، اما واکنش سریع محافظان منزل مانع اقدامات بعدی مهاجمان شد و درنتیجه آنان مجبور به فرار شدند.

درپی فرار آنها، مأموران کمیته و شهربانی عملیات مشترکی را برای دستگیری مهاجمان آغاز کردند و یکی از آنان را که با یک خودرو درصدد خارج‌شدن از منطقه درگیری بود، دستگیر کردند. از این

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 163، 9/6/1360، صص 12 و 13 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 8/6/1360؛ و - سند شماره 51922 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سنندج به تهران (فرماندهی سپاه)، 7/6/1360؛ و - سند شماره 51925 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 7/6/1360.

2) سند شماره 51826 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی کرمانشاه به فرماندهی مرکز، 3/6/1360؛ و - سند شماره 155433 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 109، 2/6/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، ص5، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 3/6/1360.

3) در اسناد گوناگون، آمار مختلفی از تعداد کشته‌ها و زخمی‌های دو طرف در این درگیری اعلام شده است. (روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص1؛ و - سند شماره 51860 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی کرمانشاه به فرماندهی مرکز، 4/6/1360)

4) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص21؛ و - سند شماره 51812 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی کرمانشاه به فرماندهی مرکز، 2/6/1360؛ و - سند شماره 51838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص4.

5) سردار جاف از افراد سلطنت‌طلب است که نیروهایش داخل خاک عراق حضور داشته و با حمایت و پشتیبانی این کشور در منطقه مرزی اورامانات و جنوب آن علیه ایران فعالیت می‌کنند. وی برادرِ سالار جاف از عوامل اصلی سرکوب تظاهرات مردم علیه حکومت شاه در پاوه و چند نقطه دیگر کردستان است. پس از پیروزی انقلاب، سردار جاف به عراق گریخت و سالار جاف که نماینده مجلس شورای ملی بود به‌جرم کشتار مردم پاوه محاکمه و اعدام شد.

6) سند شماره 155432 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خلاصه اطلاعاتی، شماره 124، 2/6/1360، ص2.

خودرو، 2 اسلحه ژ3 و 180 تیر فشنگ آن و 3 نارنجک جنگی به دست آمد. 3 مظنون دیگر نیز در این درگیری دستگیر شدند. در این عملیات یک مأمور شهربانی و یک پاسدار هم مجروح شدند.⁽¹⁾

در یکی از خیابان‌های اطراف خیابان شهید بهشتی تهران، یکی از پاسداران دادستانی انقلاب به نام ناصر سالمه هنگام عبور از خیابان، هدف حمله افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت. این افراد از داخل یک خودرو تویوتا با شلیک چند گلوله کلت و یوزی این فرد را هدف قرار دادند و متواری شدند.⁽²⁾مردم پاسدار مجروح را به بیمارستان منتقل کردند، اما معالجات مؤثر واقع نشد و وی به شهادت رسید.⁽³⁾

D561

افراد گروه‌های ضدانقلاب؛ به‌ویژه عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، امروز در مناطق مختلف کشور دست به اقدامات تروریستی زدند که درنتیجه 3 نفر ازجمله معاون اطلاعات سپاه منطقه6 کشوری شهید و 3 نفر نیز مجروح شدند. در برازجان نیز افراد سازمان با نیروهای بسیج درگیر شدند.

افراد مسلح گروه‌های ضدانقلاب ساعت 22، با کمین داخل یک اتومبیل و یک ساختمان نیمه‌ساز در مجاور منزل حمید قلنبر⁽⁴⁾معاون اطلاعات و تحقیقات سپاه پاسداران منطقه 6 کشوری (سیستان و بلوچستان، هرمزگان و کرمان)، در شهر کرمان، به‌سمت او و پاسدار

1) روزنامه اطلاعات، 2/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 2/6/1360، ص15.

2) یکی از مهاجمان در یک درگیری با پاسداران کمیته منطقه1 تهران در 4 شهریور 1360 دستگیر شد و کارت شهید سالمه از جیب وی به دست آمد. (روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص2)

3) روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص2.

4) حمید قلنبر از نیروهای فعال و مؤثر سپاه منطقه 6 کشوری بود که نقش اساسی در شکست تلاش عوامل کودتای نقاب (پادگان شهید نوژه همدان) در منطقه سیستان و بلوچستان داشت. براساس طرح کودتا قرار بود با اقدامات سازمان پیکار (در راه آزادی طبقه کارگر) و با همکاری برخی سران طوایف بلوچ، جبهه‌ای نسبتاً وسیع علیه سپاه و جمهوری اسلامی در سیستان و بلوچستان باز شده و ازاین‌طریق هماهنگی‌های لازم با عوامل اصلی کودتا در تهران و همدان انجام شود. اطلاعات تکمیلی دراین‌باره براساس مندرجات کتاب کودتای نوژه در ضمیمه گزارش آمده است.

همراهش تیراندازی کردند که درنتیجه وی از ناحیه سر و گردن مجروح شد و پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید. پاسدار همراه او نیز از ناحیه پا مجروح شد.⁽¹⁾

در رضوان‌شهر استان گیلان نیز یکی از اعضای بسیج سپاه پاسداران به نام سید ناصر محسن‌پور هدف سوءقصد چند نفر از افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت و براثر اصابت گلوله به سرش شهید شد. مهاجمان با استفاده از تاریکی شب به جنگل‌های اطراف گریختند.⁽²⁾

در حمله 2 فرد مسلح به 2 نفر از اعضای بسیج سپاه پایگاه فردوسی در جاده قدیم کرج، یکی از آنان به نام مناف کوه‌زارع 18 ساله شهید و دیگری مجروح شد. مهاجمان پس از این اقدام از محل حادثه متواری شدند.⁽³⁾

همچنین در درگیری افراد سازمان مجاهدین خلق با نیروهای بسیج در روستای درودگاه از توابع شهرستان برازجان، یک نفر از افراد سازمان مجروح و دستگیر شد و بقیه متواری شدند. در این درگیری یک بسیجی نیز مجروح شد.⁽⁴⁾

پرتاب بمب‌های دست‌ساز، آتش‌زا و نارنجک و تیراندازی به‌سمت منازل افراد و اماکن دولتی در چند شهر کشور خسارات اندکی در پی داشت. امروز تعدادی بمب دست‌ساز نیز در سنندج کشف و خنثی شد.

در تهران، سرنشینان مسلح یک خودرو هنگام عبور از مقابل ساختمان خبرگزاری پارس در خیابان ولی‌عصر(عج)، یک نارنجک به‌سمت این ساختمان پرتاب کردند که نارنجک به درون جوی آب افتاد و انفجار آن به کسی آسیب نرساند.

مهاجمان هنگام فرار با یک وانت‌بار تصادف کردند و درنتیجه مردم یکی از سه سرنشین خودرو را که قصد داشتند پیاده فرار کنند، دستگیر کردند. از این خودرو یک اسلحه ژ3، یک کلت کمری، 2 نارنجک جنگی و یک پلاک جعلی اتومبیل به دست آمد.⁽⁵⁾

امروز یک بمب آتش‌زا به‌سمت منزل فرمانده سپاه نیشابور پرتاب شد. در این حادثه به کسی آسیب نرسید.⁽⁶⁾

در مشهد نیز براثر انفجار بمب دست‌سازی که افراد گروه‌های مسلح به‌سوی ساختمان جهاد دانشگاهی این شهر پرتاب کردند، چند شیشه ساختمان شکست، اما کسی آسیب ندید.⁽⁷⁾

در ایلام هم یک بمب ساچمه‌ای به داخل دفتر تعمیر ساختمان‌های آسیب‌دیده از جنگ این شهر پرتاب شد. انفجار این بمب موجب شکستن چند شیشه شد، اما خسارت دیگری در پی نداشت.⁽⁸⁾

به گزارش فرمانداری بروجرد، افراد وابسته به گروه‌های مسلح یک بمب دست‌ساز و یک بمب آتش‌زا به‌طرف ماشین یکی از کارمندان فرمانداری پرتاب کردند که خسارتی ایجاد نکرد.⁽⁹⁾

1) روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص1.

2) روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4.

3) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص2.

4) روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص2.

5) روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص4.

6) سند شماره 052101 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مشهد به فرماندهی مرکز، 14/6/1360.

7) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص3.

8) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص2.

9) سند شماره 328420 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 2/6/1360.

فرمانداری بروجرد در گزارش دیگری آورده است براثر انفجار بمب دست‌سازی که افراد گروه‌های ضدانقلاب به منزل متصدی دفتر حزب جمهوری اسلامی پرتاب کردند، شیشه‌های منزل این فرد و چند منزل اطراف آن شکست.⁽¹⁾

در کرمان نیز یک بمب دست‌ساز به‌طرف منزل معاون آموزش‌وپرورش شهر پرتاب شد که خسارت اندکی ایجاد کرد. چند روز پیش هم حمله مشابهی به منزل این فرد انجام شده بود.⁽²⁾

همچنین افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) حین عبور از مقابل منزل دکتر طاهری در شیراز، با مسلسل به‌سمت آن شلیک کردند. این حادثه تلفات و خساراتی نداشت. گفتنی است که افراد سازمان چند روز قبل هم به منزل دکتر طاهری (برادر نماینده شیراز در مجلس و از نیروهای طرف‌دار انقلاب) حمله کردند و چند نفر را به شهادت رساندند.⁽³⁾

علاوه‌بر این موارد، در بابلسر هم یک نارنجک به‌طرف چادر تبلیغات که در ساحل دریا به‌منظور امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر برپا شده بود، پرتاب شد که تلفاتی نداشت.⁽⁴⁾

در سنندج، با اطلاع‌رسانی مردم 15 بمب دست‌ساز به‌همراه یک بمب بسیار قوی 8 کیلوگرمی که در یکی از مناطق شهر کار گذاشته بود، کشف و با تلاش نیروهای سپاه پاسداران خنثی شد.⁽⁵⁾

با تلاش نیروهای سپاه پاسداران چندین خانه تیمی در شهرهای درگز، اصفهان و بوشهر کشف شد.

روابط عمومی سپاه پاسداران درگز در استان خراسان، از کشف 3 خانه تیمی در این شهر خبر داد. از این خانه‌ها مقداری مواد منفجره تی.ان.تی، تعدادی فشنگ و نارنجک، یک مسلسل یوزی، یک اسلحه ام1 و تجهیزات نظامی دیگر به دست آمد.⁽⁶⁾⁽⁷⁾

سپاه پاسداران اصفهان نیز گزارش داد که در سه هفته اخیر، چند خانه تیمی در این شهر کشف و بیش از یک‌صد نفر از افراد سازماندهی‌شده که زیر نظر تشکیلات سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، عملیات خرابکارانه انجام می‌دادند، دستگیر شده‌اند. همچنین از این افراد و خانه‌های تیمی، تعداد زیادی اسلحه، مهمات و دستگاه‌های چاپ و تکثیر کشف شده است.

در این مدت، 3 نفر از افراد این سازمان در درگیری با نیروهای سپاه و کمیته کشته شده و تعداد زیادی از آنان نیز با اظهار ندامت، درخواست انجام مصاحبه تلویزیونی کرده‌اند.⁽⁸⁾

در بوشهر هم یک خانه تیمی کشف شد و 10 نفر از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب دستگیر شدند.⁽⁹⁾

1) همان.

2) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص2.

3) سند شماره 51888 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه9 (شیراز) به فرماندهی و اطلاعات مرکز، 5/6/1360.

4) سند شماره 51831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 3/6/1360.

5) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص4.

6) اخبار کشف این خانه‌های تیمی در روزهای مربوط درج شده و این خبر جمع‌بندی اقدامات گذشته است.

7) روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص1.

8) روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص4.

9) همان.

یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) به نمایندگی از این سازمان به دادگاه انقلاب اسلامی اسلام‌آباد غرب مراجعه کرد و تعدادی سلاح و مهمات تحویل داد. سلاح‌های تحویلی عبارت‌اند از: 7 قبضه ژ3؛ 2 کلاشینکف؛ یک یوزی؛ یک مسلسل پی.ام4؛ یک تیربار ام.جی.سی؛ 2 کلت 13 تیر؛ یک تپانچه لاما؛ یک کلت کالیبر 45؛ یک کلت فرانسوی ام.آ.جی؛ یک کلت تک‌تیر دست‌ساز؛ 3100 تیر فشنگ با کالیبرهای مختلف؛ 11 نارنجک جنگی؛ 4 مین ضدنفر؛ 15 سه‌راهی؛ تعدادی خشاب مختلف؛ مقداری باروت، دینامیت، فتیله، وسایل تنظیف، فانسقه، جای خشاب، خمیر دینامیت و تعدادی وسیله متفرقه دیگر.⁽¹⁾

شماری از نیروهای شهربانی و اعضای انجمن اسلامی دانشجویان خارج از کشور با امام خمینی در حسینیه جماران دیدار کردند.

در این دیدار، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران درباره متهم‌کردن ایران به خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی به تلاش مشترک و سه‌جانبه دولت عراق، رژیم صهیونیستی و محافل رسانه‌ای غرب برای واردکردن خدشه به چهره انقلاب اسلامی اشاره کردند و فرمودند:

«آنها ما را متهم می‌کنند به اینکه ما از اسرائیل اسلحه می‌آوریم. ما اسرائیل را قابل‌آدم نمی‌دانیم تا اینکه با او یک ربطی داشته باشیم. ما بیش از بیست سال است که هرجا صحبت شده است، در هرجا اعلامیه پخش شده است، یکی از اموری که در رأس مسائل ما بوده است، اسرائیل بوده است و ستمگری اسرائیل. درصورتی‌که بسیاری از سران ممالک اسلامی یک قدم همراه نبودند که مخالفت با اسرائیل کنند.

همین صدامی که این بساط را درست کرد و آن‌طورکه می‌گویند، با نظر خودش برای نجات از این ننگی که بار آورده و حمله به ایران اسلامی کرده است و به شکست رسیده است، برای سرپوش [گذاشتن] روی این جنایت، اسرائیل را وادار می‌کند که یک مرکزی را که آنها دارند، آن مرکز را بمباران کنند تا یک وسیله‌ای بشود برای اینکه گفته بشود اسرائیل مخالف با صدام است، مخالف با دولت بعث عراق است. دنبال [می‌کنند،] یک بهانه‌ای پیدا می‌کنند، یک بهانه پوچی پیدا می‌کنند که خیر، اسرائیل با صدام مخالف است، لکن با ماها پیوند دارد.⁽²⁾این یک حرف پوچ بچه‌گانه است که به‌خیال خودشان، می‌خواهند ما را در بین ممالک اسلامی، طرف‌دار اسرائیل

1) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص13.

2) اسرائیل در 14 خرداد 1360 مرکز هسته‌ای عراق در تموز را بمباران کرد. برخی رسانه‌ها اعلام کردند در زمان بمباران، با دستور قبلی هیچ هواپیمای عراقی در آسمان حاضر نبود و پدافندهای ضدهوایی عراق نیز به‌بهانه مانور فعال نبودند. (اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، شماره 97، 26/7/1360، صص 38 - 35، مجله الهدف، لبنان، بیروت)

حساب کنند، درصورتی‌که ما از اولی که در این امور و در این نهضت وارد شدیم، یکی از مسائل مهم ما این بود که اسرائیل باید از بین برود و آنها نمی‌توانند که یک همچو مطلب فاسدی را به کرسی بنشانند. لکن این برادرهایی که از خارج کشور آمده‌اند اینجا، بررسی کنند این مسائل را، ببینند که ما با سلاح اسرائیل می‌خواهیم جنگ بکنیم ما با سلاح ایمان جنگ می‌کنیم.»

امام خمینی در بخش دیگری از سخنانشان با اشاره به حمایت امریکا از اقدامات خرابکارانه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) آن را گواهی بر دروغین‌بودن شعارهای ضدامپریالیستی این سازمان و برخوردارنبودن آن از پایگاه مردمی در کشور دانستند و از قوای مسلح و نیروهای شهربانی خواستند با تقویت خود با خرابکاری‌ها مقابله کنند. امام خمینی همچنین از هواداران و جوانان فریب‌خورده خواستند باتوجه‌به خیانت سرانشان به آغوش مردم و خانواده‌های خود بازگردند. ایشان در ادامه افزودند:

«و این گرفتاری‌های جزئی که در سطح کشور است و در بین شهرهاست و این دزدهایی که طرف‌داری آنها را امریکا می‌کند و اعلام می‌کند که باید امریکا طرف‌دار این منافقین باشد، اینها ان‌شاءالله، به‌زودی شرشان از ایران کنده بشود. و هیچ اینها قابل‌ذکر نیست؛ اینها یک دزدهایی هستند که گاهی یک جایی یک چیزی منفجر می‌کنند. کاری که یک دزدی می‌کند، اینها هم او را می‌کنند؛ هیاهوشان خیلی است، صحبت خیلی می‌کنند، ولی واقعیتی اینها ندارند. البته ما بسیار متأثریم از این جوان‌هایی که از اینها گول خورده‌اند و خودشان و عایله خودشان و زندگی خودشان را برای اینهایی که امریکا اعلام می‌کند که طرف‌داری از اینها لازم است، تباه می‌کنند.

ما برای این متأثر هستیم و از آنها باز می‌خواهیم که دست از این امریکایی‌هایی که با صورت‌های مختلف در کشور ما ظاهر می‌شوند و شده‌اند، بردارید و بیایید وارد اسلام بشوید که ضد هر قدرت فاسد است. اینها مدعی[اند،] از اول ادعای این را می‌کردند که ما مسلمان هستیم و برای اسلام کذا. و من هم از آن اول فهمیدم که دروغ می‌گویند و بعد هم [می‌گویند که] ما مخالف با امپریالیسم هستیم، مخالف با امریکا هستیم. این‌هم معلوم بود دروغش، لکن امریکا فاش کرد این مطلب را؛ اعلام کرد، کاخ سفید اعلام کرد که از این منافقین باید پشتیبانی کرد و این آدم‌هایی که می‌گفتند که ما مخالفیم با این کشورهای ستمگر، در کشورهای ستمگر رفته‌اند و با اسلام می‌خواهند مخالفت کنند، با ملت خودشان می‌خواهند مخالفت کنند، لکن اینها هیچ دیگر عنوانی ندارند در این کشور. حرف می‌زنند، مقاله می‌نویسند، لکن در اینجا هیچ جای پایی ندارند. اگر داشتند، اگر از این مملکت یک عشر راه هم می‌داشتند، می‌ماندند اینجا، لکن این‌طور نیست و اینها راهی دیگر برای اینکه بیایند در این کشور ندارند و همان جاها باید مقاله بنویسند و هیاهو بکنند و با ارباب‌های خودشان بست و بند کنند، به‌خیال اینکه کاری ازشان می‌آید، و کاری ازشان نمی‌آید.

و من از تمام قوای مسلح خواستارم که انسجامشان - همان‌طوری که تاکنون بوده است - از حالا به بعد هم منسجم‌تر بشوند و مخصوصاً شهربانی در شهرهایی که هست، در تمام کشور، قدرت خودش را زیاد کند و پرسنل خودش را قوی کند، با این اشراری که دزدند و مردم را گاهی می‌کشند و روحانیون را گاهی می‌کشند، با اینها مقابله کنند و اینها را بفهمند کجا هستند و بررسی کنند و ان‌شاءالله، شر اینها را از این کشور بکنند، گرچه اینها چیزی نیستند که ذکری از آنها بشود. ...

و این یک مشت جوان گول‌خورده ان‌شاءالله، بیدار می‌شوند و به دامن اسلام و ملت برمی‌گردند. و حالا که خیانت سران خودشان را به کشور فهمیده‌اند و امریکایی‌بودن آنها [را] به‌صراحت فهمیده‌اند، دیگر عذری ندارند که آنها را طرف‌دار اسلام یا طرف‌دار ملت بدانند. اینها باید برگردند به دامن اسلام و راه توبه باز است. اگر خود آنها پیش‌قدم بشوند و بیایند، قبل از اینکه آنها را بگیرند به دامن اسلام برگردند، توبه آنها قبول است و من امیدوارم که این امر تحقق پیدا بکند و آن سرانی که در خارج هستند و فاسد هستند، چنانچه آنها هم توجه بکنند و راه خطای خودشان را بفهمند، باز راه توبه هست، گرچه می‌دانم که آنها توبه نمی‌کنند.»⁽¹⁾

یک‌صدوبیست نفر از دیپلمات‌های خارجی مقیم ایران شامل سفیران، کارداران و وابستگان نظامی سفارتخانه‌ها به‌همراه خبرنگاران خارجی از مناطق جنگی استان خوزستان بازدید کردند.

D566

این افراد پس از ورود به اهواز و بازدید از چند منطقه مسکونی که هدف حمله موشکی و بمباران ارتش عراق قرار گرفته بود، به سوسنگرد رفتند و از این منطقه نیز دیدن کردند.⁽²⁾

نکته جالب‌توجه در این دیدار، امتناع عموم بازدیدکنندگان از اظهارنظر درمورد تخریب مناطق مسکونی و غیرنظامی این مناطق به‌وسیله ارتش عراق بود.⁽³⁾

خبرگزاری پارس در گزارشی از این بازدید آورده است: «یکی از وابستگان نظامی سفارت روسیه در تهران در پایان دیدارش از مناطق جنگ‌زده سوسنگرد در پاسخ به این سؤال خبرنگار خبرگزاری پارس که پس از دیدن

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ه))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 132 - 129.

2) سند شماره 344739 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 2/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص3.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، ص4، اهواز - خبرگزاری پارس، 2/6/1360.

این‌همه جنایات و کشتار مردم آیا تجاوز رژیم صدام را محکوم نمی‌کنید، با بی‌اعتنایی گفت: "ما از این مناظر در کشور خودمان زیاد دیده‌ایم و حال نیز می‌توانیم ببینیم که اینجا چه اتفاقی افتاده است."

کاردار سفارت مجارستان در ایران نیز در پاسخ سؤال خبرنگار ما مبنی‌بر اینکه آیا تاکنون شنیده است که ایران مناطق مسکونی عراق را بمباران کند، گفت: من گزارش‌های متنوعی را می‌خوانم.

وابسته نظامی چین در جمهوری اسلامی ایران نیز ضمن اظهار تعجب از جریان عادی زندگی در مناطق جنگ‌زده و اعلام این مطلب که ایران تنها تأسیسات نظامی و اقتصادی عراق را بمباران نموده است، گفت: فکر می‌کنم که مردم ایران باید از این جنگ متنفر باشند و باید دولت ایران کاری کند تا هرچه زودتر این جنگ تمام شود. وی ضمناً این موضوع را که تا خروج نیروهای اشغالگر از ایران، صلح با عراق مفهومی ندارد را تأیید کرد.

یکی از دیپلمات‌های سفارت آلمان‌شرقی در ایران نیز در پاسخ به این سؤال که چرا کشورتان متجاوز را محکوم نمی‌کند گفت ما کشورهای سوسیالیست همیشه برعلیه امپریالیسم امریکا در جنگ هستیم."

یکی از اعضای سفارت چکسلواکی که از دیدن مناطق بمباران‌شده به‌شدت ناراحت شده بود گفت که این یک تراژدی است و بایستی جنگ هرچه زودتر متوقف شود. وی درمورد این مسئله که آیا تابه‌حال درمورد بمباران مناطق مسکونی عراق ازسوی ایران چیزی شنیده است، گفت نه نشنیده‌ام بیشتر در ایران بوده‌ام."

یک دیپلمات اسپانیایی به خبرنگار ما گفت: با هر جنگی مخالفم، از آن نفرت دارم و آن را محکوم می‌کنم." وی در پاسخ به این سؤال که اگر این‌طور است پس چرا رژیم عراق را محکوم نمی‌کنید، گفت: "این مسئله خیلی مشکل است، چراکه ما با هر دو کشور ایران و عراق روابط دوستانه داریم و نمی‌خواهیم آن را از دست بدهیم. برای پایان‌دادن به این مصیبت‌ها باید جنگ را متوقف کرد." وی گفته است سازمان‌های بین‌المللی نیز باید طبق قوانین موجود جنگ را متوقف و تجاوزگر را معین کنند. بااین‌حال، وی در پاسخ به این سؤال که چنانچه سازمان‌های بین‌المللی تجاوزگر را معین کردند آیا شما حاضرید او را محکوم کنید، گفت: "ما ننشسته‌ایم ببینیم چه کسی چه می‌گوید. ما خودمان تصمیم می‌گیریم." دیپلمات اسپانیایی اضافه کرد من همه آنچه را که دیده‌ام و عکس‌برداری کرده‌ام، به کشور متبوعم خواهم فرستاد.

دیپلمات‌های ژاپنی نیز علی‌رغم تنفر شدید خود از جنگ حاضر نشدند رژیم صدام را محکوم کنند. بااین‌حال، آنها گفتند که تاکنون درمورد بمباران مناطق مسکونی عراق توسط ایران مطلبی یا خبری نشنیده‌اند.

آنان درمورد اینکه چه پیام و یا گزارشی از این دیدار برای دولت‌های متبوع خویش ارسال خواهند کرد، گفتند حقایق را و تنها آنچه را که دیده‌ایم.»⁽¹⁾-⁽²⁾

1) هرچند سخنان این دیپلمات‌ها، موضع رسمی آنها نیست، به‌نوعی بیانگر سیاست و دیدگاه کشورهای متبوعشان است.

2) همان؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، صص 5، 7 و 8، تهران - خبرگزاری پارس، 3/6/1360.

درپی این بازدید، روزنامه تایمز (چاپ لندن) در گزارشی به اوضاع عمومی جبهه‌های جنگ، روحیه خوب مردم شهر اهواز و همکاری نیروهای ارتش و سپاه پرداخته که رادیو بی‌بی‌سی بخش کوتاهی از آن را به این شرح منعکس کرده است:

D568

«حال‌وهوای خط جبهه ایران حاکی‌از سکون، اطمینان و آرامش بود. به گفته روزنامه تایمز، چنین به نظر می‌رسد که دیپلمات‌های گفته‌شده ادعای دولت ایران مبنی‌بر فعالیت بلاقیدوشرط آتشبارهای عراقی بر هدف‌های غیرنظامی را تأیید کرده‌اند، اما درضمن گفته‌اند که از حمله آتشبارها بر شهر اهواز مگر در یک مورد، زمان درازی می‌گذرد و درحدود یک‌صد هزار نفر از شهروندان این شهر که براثر آتش دشمن شهر را ترک کرده بودند، اکنون بازگشته‌اند. به گفته این دیپلمات‌ها، روحیه عمومی در شهر خوب بوده است و آنچه این گروه را بیشتر متعجب کرده است، همکاری نزدیک و فقدان درگیری‌های آشکار میان سربازان و پاسداران انقلاب بوده است. بااین‌همه، همین دیپلمات‌ها می‌گویند در میان این عده گفت و شنودی درباره مسائل سیاسی داخلی وجود ندارد و افراد به گفته یکی از این دیپلمات‌ها از وضع و موقعیت سیاسی کشور خود تاحدی به‌دور به نظر می‌رسند.»⁽¹⁾

طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر عراق، در بیانیه‌ای با اشاره به حضور ارتش عراق در خاک ایران مدعی آمادگی مسئولان این کشور برای پایان‌دادن به جنگ شد. وی درعین‌حال بر برخی ادعاهای اولیه کشورش در حمله به ایران تأکید کرد. در بخشی از این بیانیه که کاملاً جنبه تبلیغی داشت و خبرگزاری رسمی عراق آن را منتشر کرد، درخصوص مقایسه وضعیت نظامی و نیروی انسانی دو کشور آمده است: «ادامه جنگ موجب بروز ویرانی‌های بیشتری برای ایران شده و به نابودی اقتصادی و بحران سیاسی آن کشور دامن خواهد زد و درحالی‌که ایران 6 میلیون بیکار دارد 2 میلیون نفر غیرعراقی در عراق مشغول به کار هستند و تأمین تجهیزات نظامی ارتش عراق همواره بدون هیچ مانع و اشکالی ادامه دارد.»

وی همچنین با خائنانه‌خواندن جانب‌داری و حمایت بعضی کشورهای عربی از ایران، بر حمایت عراق از آنچه در این بیانیه "خلق‌های عرب اهواز" خوانده شده، تأکید کرد.⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص5، لندن - خبرگزاری پارس، 5/6/1360؛ و - همان، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو لندن، 5/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، صص 2 و 3، بغداد - خبرگزاری کویت، 2/6/1360؛ و - همان، صص 17 و 18، رادیو امان، 2/6/1360؛ و - همان، ص3 ضمیمه، رادیو لندن، 2/6/1360.

نشریه النهار العربی الدولی (چاپ پاریس) در مقاله‌ای ضمن پرداختن به موضوع مذاکرات صلح بین ایران و عراق، شرایط مطرح‌شده ازجانب دو طرف را مانع پیشرفت مذاکرات و درنتیجه تحقق صلح خواند.

نویسنده مقاله در تحلیل اوضاع و بررسی شرایط ایران و عراق بیشتر متکی به اطلاعات طرف عراقی است؛ - تا جایی‌که عملی‌شدن تهدید عراق به تجزیه ایران را امری ممکن پنداشته است. وی در بخشی از مقاله فهرستی از ادعاهای ارضی عراق را به‌عنوان شرایط این کشور برای پذیرش صلح ذکر کرده که حاوی نکات مهمی است. در این بخش از مقاله آمده است:

«تلاش‌های هیئت حسن‌نیت اسلامی⁽¹⁾به کجا رسید؟ می‌باید قبل از پاسخ‌دادن به این سؤال به موضع دو کشور متخاصم و هیئت حسن‌نیت اسلامی بپردازیم تا علت این امر روشن شود؛ مقامات ایران آتش‌بس را مشروط بر خروج سریع نیروهای عراقی از خاک کشورشان پذیرفته‌اند و مقامات عراقی عقب‌نشینی نیروهایشان را از خاک ایران به‌شرط خروج متقابل نیروهای نظامی ایران. وقتی از عراقی‌ها راجع به اینکه نیروهای ایرانی از کجا بایستی خارج شوند درحالی‌که آنها در خاک شما نیستند سؤال می‌شود، آنها می‌گویند بایستی از سه جزیره واقع در خلیج [فارس] خارج شوند. هیئت ناچار شد نتیجه تلاش خود را بدین‌ترتیب به دو طرف پیشنهاد کند: یک، آتش‌بس متقابل انجام شود؛ دو، نیروهای عراقی به سیف‌سعد و زین‌القوس و هیلا عقب‌نشینی کنند. بحث درباره مسئله شط‌العرب [اروندرود] به یک هیئت اسلامی ویژه واگذار شود. ...

مقامات عراقی این پیشنهاد را پذیرفتند، ولی بر آن شرطی قائل شدند که می‌باید مقامات ایرانی در مذاکرات آینده حقی راجع به شط‌العرب [اروندرود] درخواست کنند.

بدین‌ترتیب، ایران و عراق هرکدام سعی می‌کردند تا طرح پیشنهادی هیئت حسن‌نیت اسلامی را به سود خود تمام کنند و حاضر به پایان‌دادن جنگ نبودند. طارق معاون رئیس‌جمهوری عراق، پس از اینکه تلاش‌های هیئت عقیم ماند، تهدید کرد که اگر مقامات ایرانی ازطریق راه‌حل‌های مسالمت‌آمیز جنگ را پایان ندهند ما ایران را به پنج بخش تجزیه می‌کنیم.»⁽²⁾

ابوالحسن بنی‌صدر در یکی از برنامه‌های تلویزیون بی‌بی‌سی، با تأیید اقدامات خرابکارانه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروه‌های مسلح در ایران، گفت: «تنها راه برای سقوط جمهوری اسلامی ایران اعمال خشونت است.»

1) هیئت حسن‌نیت اسلامی به نمایندگی از سازمان کنفرانس اسلامی در تلاش برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق بود.

2) همان، صص 23 - 21، تهران - خبرگزاری پارس، 2/6/1360.

خبرگزاری فرانسه ضمن نقل بخشی از سخنان بنی‌صدر آورده است: «[بنی‌صدر گفت:] استراتژی من برای پایان‌دادن به عمر رژیم کنونی ایران [اقدام] قبل از مرگ [آیت‌الله] خمینی است؛ زیرا پس از مرگ وی، این کار بسیار خطرناک است، چون دیگر کسی به حرف دیگری گوش فرانمی‌دهد، جنگ داخلی گسترش می‌یابد و خطر برای کشور مرگ‌آور است، درحالی‌که قبل از مرگ [آیت‌الله] خمینی، می‌توان از جبهه منفی استفاده کرد و به مردم گفت عملاً باید آزادی برقرار شود.

بنی‌صدر در پایان درمورد شورای ملی مقاومت می‌گوید به شورا گفته‌ام سعی کنند دیکتاتور را در ایران از میان ببرند، زیرا این دیکتاتور محکم نیست و تصور می‌کنم خیلی زود کار او را بسازیم. این وظیفه مردم است خود را نشان دهند.»⁽¹⁾

خبرگزاری فرانسه در ادامه افزوده است: «در بخشی از این برنامه که با صدای خود بنی‌صدر پخش شد، وی در پاسخ به این سؤال خبرنگار که پرسید آیا شورای مقاومت نوعی دولت در تبعید است؟ گفت: شورای مقاومت، دولت در تبعید نیست. شورای مقاومت شورایی است برای ادامه مقاومت در ایران به‌منظور برقرارکردن آزادی‌ها و ایجاد دولت.»⁽²⁾

خبرگزاری فرانسه همچنین در خبر دیگری به نقل از روزنامه لاکروآ (چاپ فرانسه) خلاصه‌ای از آخرین اظهارنظر بنی‌صدر درمورد جنگ را بدین‌ترتیب آورده است:

«ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور مخلوع ایران، در گفت‌وگویی با روزنامه لاکروآ (چاپ فرانسه) اعلام کرد: "بارها ایران و عراق برای برقراری صلح میان دو کشور به توافق‌هایی رسیده بودند و خود من هم موافق صلح با عراق بودم، زیرا باید به این جنگ در محدوده استقلال ایران پایان داد." وی که از 29 ژوئیه گذشته به فرانسه گریخته است، تأکید کرد که بارها ایران به موقعیتی برای استقرار صلح دست یافت، لیکن چنانچه جنگ تمام می‌شد، ارتش نیز آزاد می‌شد.»⁽³⁾

سی نفر از افراد وابسته به سازمان‌های چریک‌های فدایی خلق و پیکار با ورود به سفارت جمهوری اسلامی ایران در سوئد، واقع در حومه استکهلم، سفیر ایران و خانواده‌اش را گروگان گرفتند.⁽⁴⁾درپی این حادثه، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد: درصورت وقوع هر پیشامدی، ایران دولت سوئد را مسئول مستقیم این ماجرا می‌داند.⁽⁵⁾

مهاجمان پس از گروگان‌گیری خواستار حضور خبرنگاران و برگزاری یک کنفرانس خبری شدند.⁽⁶⁾به گزارش رادیوی صدای امریکا، پس از مخالفت پلیس سوئد با حضور خبرنگاران در این محل، یکی از گروگان‌گیران در تماس تلفنی با خبرگزاری آسوشیتدپرس یک بیانیه چهار ماده‌ای را در محکومیت جمهوری اسلامی ایران قرائت کرد.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، صص 15 و 16، لندن - فرانس پرس، 3/6/1360.

2) همان، صص 5 و 6 ضمیمه، رادیو لندن، 3/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360 ص23، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 2/6/1360.

4) همان، ص6، استکهلم - خبرگزاری فرانسه، 2/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، ص21، بروکسل - خبرگزاری رویتر، 3/6/1360.

5) روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، ص6 ضمیمه، رادیو صدای اسرائیل، 2/6/1360؛ و - همان، ص14، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 2/6/1360.

6) همان، ص14، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 2/6/1360.

پس از گذشت 6 ساعت از حضور این افراد در محل اقامت سفیر و اتمام مهلت پلیس به آنان، چند نفر از نیروهای پلیس با استفاده از گاز اشک‌آور و درحالی‌که چند سگ به‌همراه داشتند، وارد این مکان شدند و عبدالرحیم گواهی سفیر ایران و خانواده وی را آزاد کردند.

به گزارش پلیس سوئد، در این ماجرا خسارت فراوانی به اموال سفارت وارد شده و بخشی از آرشیوهای دیپلماتیک نیز آسیب دید، اما به گروگان‌ها آسیبی نرسیده است.⁽¹⁾-⁽²⁾

باتوجه‌به شیوه عملکرد پلیس سوئد در برخورد با گروگان‌گیران که درعمل، مهلت چندساعته‌ای را دراختیار آنان قرار داد، اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا (بخش سوئد)، با انتشار اطلاعیه‌ای دولت سوئد را به همکاری با اشغال‌کنندگان سفارت ایران متهم کرد.

در قسمتی از این اطلاعیه آمده است: «درحالی‌که پلیس سوئد ظرف چند دقیقه در محل‌هایی که لازم باشد، وارد عمل می‌شود، در این ماجرا پس از چهار ساعت و با مسامحه وارد عمل شد و رئیس‌پلیس سوئد ادعا می‌کند که نیروهای ویژه آمادگی نداشته‌اند، اما ما با شناختی که از پلیس سوئد داریم، این اقدام را یک فریب می‌دانیم.»⁽³⁾

پس از سخنان اخیر مسعود رجوی در مصاحبه با خبرگزاری‌ها درمورد جنگ ایران و عراق و مقصر جلوه‌دادن جمهوری اسلامی ایران در آغاز جنگ، بخش فارسی رادیو بغداد ساعت 10 صبح امروز، در اقدامی بی‌سابقه سخنرانی رجوی در سال 1359 در استادیوم امجدیه (شهید شیرودی) را با صدای خودش پخش کرد. این اقدام درواقع باب جدیدی را در جلب توجه مقامات عراقی به نفر اول سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و تلاش برای نزدیکی به وی گشود. در این سخنرانی، رجوی ضمن مظلوم جلوه‌دادن سازمان، به‌طور علنی، جمهوری اسلامی را تهدید به برخورد مسلحانه کرده بود.⁽⁴⁾

در همین حال، روزنامه اطلاعات با چاپ مطلبی به نقل از یک منبع موثق، از توافق سازمان مجاهدین خلق و رژیم عراق خبر داد. در قسمتی از این مطلب آمده است: «عراق به رجوی و بنی‌صدر فراری قول داده که درصورتی‌که اطلاعات و اخبار محرمانه خود را دراختیار رژیم عراق قرار دهند، عراق از هرگونه کمک مالی و حمایت سیاسی از بنی‌صدر و رجوی و نیز مخالفین جمهوری اسلامی دریغ نخواهد کرد. درپی همین موافقت، رجوی نامه‌ای به صدام

1) این افراد چندی بعد محاکمه شدند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، در 30 شهریور 1360، مقامات پلیس استکهلم اعلام کردند دانشجویان ایرانی که سفیر ایران را در اقامتگاهش به گروگان گرفته بودند، به‌اتهام ورود غیرقانونی به اقامتگاه سفیر و گروگان‌گرفتن وی به 8 ماه زندان محکوم شدند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص22، استکهلم - خبرگزاری فرانسه، 30/6/1360)

2) همان، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 2/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، ص1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 3/6/1360.

3) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص16.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 157، 3/6/1360، ص4، تهران - خبرگزاری پارس، 2/6/1360؛ و - همان، صص 15 - 13، رادیو بغداد، 2/6/1360؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 23، 29/6/1360، ص49، رادیو بغداد، 2/6/1360.

می‌دهد که در آن یادآور می‌شود دولت جمهوری اسلامی ایران نه‌تنها متجاوز می‌باشد، بلکه آغازگر جنگ بوده است. پس از به‌اصطلاح اعترافات رجوی، طارق عزیز وزیر خارجه رژیم عراق، نامه‌ای به سازمان ملل می‌نویسد و با استناد به اعترافات رجوی اظهار می‌کند که دولت جمهوری اسلامی ایران آغازگر جنگ و متجاوز اصلی است، نامه رجوی به صدام و اظهارات وی مبنی‌بر اینکه جمهوری اسلامی ایران آغازگر جنگ و متجاوز می‌باشد بلافاصله در کلیه مطبوعات وابسته به امپریالیسم و صهیونیسم منتشر می‌گردد.

طارق عزیز وزیر خارجه عراق، در مصاحبه‌ای ضمن خاطرنشان ساختن اینکه دولت عراق کلیه امکانات خود را دراختیار کردها، جهت جنگ با جمهوری اسلامی ایران قرار می‌دهد، گفت: "ما هیچ ابائی نداریم که دولت‌های مختلف در ایران تشکیل شود، چراکه هدف ما سرنگونی جمهوری اسلامی در ایران است."»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش481: توضیحات تکمیلی درباره کودتای نقاب و نقش نیروهای سپاه در خنثی‌سازی این توطئه

طراحان کودتای نقاب، هم‌زمان با این اقدام تلاش‌هایی را در سایر استان‌ها ازجمله در سیستان و بلوچستان برای همسویی و هم‌راهی با عوامل کودتا پیش‌بینی کرده بودند. در کتاب کودتای نوژه به بخشی از اقداماتی که قرار بود با شروع کودتا و براساس برنامه‌ریزی‌های قبلی انجام شود، اشاره شده که بدین شرح است:

«هم‌زمان با پخش خبر بمباران جماران و دیگر مراکز نظامی و سیاسی و اعلام اسامی مراکز تخلیه‌شده، در شمال‌غربی و غرب و جنوب و شرق ایران، نیروهای زیر وارد عمل می‌شدند:

در آذربایجان‌شرقی، بقایای "حزب جمهوری خلق مسلمان"؛ در آذربایجان‌غربی، صنار و چنگیز مامدی؛ در باختران، پالیزبان؛ در خوزستان، بخشی از لشکر92 زرهی اهواز به‌اضافه بعضی افراد خودفروخته عشایر به فرماندهی سرهنگ عزیز مرادی؛ در اصفهان و کهگیلویه دسته‌هایی از عوامل کودتا در عشایر بختیاری و بویراحمدی؛ در فارس، باند خسرو قشقایی؛ در خراسان، قسمتی از لشکر77 پیاده مشهد و در بلوچستان، سرداران مرتبط با کودتا.

برای پی‌بردن به عمق و وسعت درگیری‌هایی که پس از کودتا می‌توانست شکل گیرد، لازم است که برای نمونه به موقعیت بلوچستان و هرمزگان اشاره کوتاهی شود:

سرداران طوایف بلوچ (مبنای قضاوت در مقطع کودتا است) از پایگاه فرهنگی نسبتاً کارآمدی در بین ایلات خود برخوردار بودند. به همین خاطر، گروهک "پیکار" [در راه آزادی طبقه کارگر] عمده توان خود را به تقویت شاخه خود در بلوچستان معطوف کرده و مترصد آن بود که با تبلیغ علیه سپاه پاسداران منطقه به‌عنوان "متحد خوانین"، پاسداران انقلاب را دربرابر قشر دانش‌آموز در موضع اتهام قرار دهد و تحت فشارهای ناشی‌از این تبلیغات، سپاه را ناگزیر کند تا برای تبرئه خود با سران طوایف بلوچ وارد جنگ شود. ثمره تحقق این طرح برای پیکار این بود که بخش قابل‌توجهی از عشایر در پشت سر رؤسای خود حرکت می‌کردند؛ درنتیجه رهبری پیکار از بی‌کفایتی سران طوایف در تشکل نیروهای خودی سود می‌جست و به‌تدریج، هژمونی خود را برقرار می‌کرد. بدین‌سان، یک جبهه نسبتاً وسیع جنگ در جنوب‌شرقی ایران گشوده می‌شد.

این توطئه با هشیاری مسئولین نهادهای انقلابی منطقه؛ به‌ویژه شهید قلنبر در نطفه خفه شد.

همچنین در استان‌های هرمزگان و کرمان (عمدتاً هرمزگان) اقدامی متفاوت، اما با همان وسعت ازسوی چریک‌های فدایی شاخه اشرف دهقان در دست اجرا بود. در این منطقه، چریک‌های فدایی درصدد هماهنگی با خوانین و قاچاقچیان عمده برآمده بودند، تا با یک حرکت گسترده ابتدا پاسگاه‌های منطقه را

1) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص13.

خلع سلاح کرده و سپس با ایجاد تظاهرات و تحصن دانش‌آموزان و به‌کارگیری گروه‌های اوباش در سطح شهر، هرج‌ومرج وسیعی پدید آورند، درنهایت، با "حرکت از روستا به شهر" استان هرمزگان را از کنترل جمهوری اسلامی خارج کنند و حرکت خود را به‌سمت بلوچستان توسعه دهند. این توطئه نیز با حرکت به‌موقع پاسداران انقلاب با شناسایی خانه‌های تیمی و دستگیری اعضای سازمان، نافرجام ماند.»⁽¹⁾

1) مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، کودتای نوژه (انقلاب اسلامی و توطئه در دهه نخستین - 1)، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ دوم بهار 1368، صص 156 و 157.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 3 شهریور 1360 24 شوال 1401 25 اوت 1981

در بمباران و گلوله‌باران و برخی مناطق مرزی ایران تعدادی از مردم شهید یا مجروح شدند.

هواپیماهای عراقی امروز روستای بنی‌خلف در شمال‌غربی سردشت و روستای واوان در شمال آن شهر را بمباران کردند که در این حمله، در واوان یک نفر از اهالی شهید و 3 نفر مجروح شدند. در بنی‌خلف نیز که در نزدیکی مرز واقع است، حدود 10 نفر شهید یا زخمی شدند. هم‌زمان با این اقدام عراق، جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش به پرواز درآمدند و هواپیماهای عراقی را تعقیب کردند که درنتیجه مهاجمان متواری شدند.⁽¹⁾

مناطق مسکونی آبادان و شادگان نیز امروز گلوله‌باران شد. در این اقدام، یک دختر به نام کمیله محبوبیان به شهادت رسید و 2 منزل مسکونی در ایستگاه‌های 4 و 9 این شهر تخریب شد. همچنین قسمتی از پالایشگاه آبادان که محل نگهداری گوگرد بود، طعمه حریق شد و تعدادی نخل نیز آتش گرفت. این آتش‌سوزی‌ها با تلاش نیروهای آتش‌نشانی مهار شد.

علاوه‌بر آبادان، ارتش عراق منطقه عرب‌نشین شادگان را نیز با گلوله‌های توپ هدف قرار داد که یک نفر مجروح شد.⁽²⁾

روز گذشته نیز نیروهای عراقی از هنگام ظهر تا ساعت 18، چندین‌بار مناطق مسکونی شهر آبادان را هدف آتش توپ‌ها و خمپاره‌های خود قرار دادند که براثر آن چند نفر از اهالی شهر مجروح شدند و چند منزل مسکونی آسیب دید.⁽³⁾

ارتش عراق دو روز پیش (1/6/1360) هم ساعت 15:05، یک موشک به‌سمت شهر دزفول شلیک کرد که به منطقه‌ای خارج از شهر اصابت کرد. این حمله هیچ خسارت مالی و جانبی به‌همراه نداشت.⁽⁴⁾

1) سند شماره 51836 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نهاجا (پست فرماندهی)، 3/6/1360؛ و - سند شماره 93749 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مرکز (فرماندهی) به سپاه کرمانشاه (فرماندهی)، 4/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص15.

2) سند شماره 4873 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان، 3/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص14، واحد مرکزی خبر؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص15؛ و - سند شماره 4883 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان به ریاست اداره امور اجتماعی، 4/6/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص2.

4) سند شماره 4847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی دزفول به فرمانداری دزفول، 1/6/1360.

خبرگزاری پارس در گزارشی از مناطق جنگی خوزستان، از رکود در جبهه‌های اهواز خبر داد. این گزارش براساس وضعیت ظاهری جبهه‌ها تنظیم شده و دیدگاه‌های مسئولان نظامی در آن لحاظ نشده است، اما از آنجا که نگاهی کلی به آخرین وضعیت خطوط نیروهای خودی و دشمن دارد، به بخش‌هایی از آن اشاره می‌شود. در این گزارش آمده است:

«[با] گذشت قریب به یک سال از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، متأسفانه تحول چشمگیری در جبهه‌های اهواز صورت نگرفته است. عراقی‌ها با اشغال بخش غربی خونین‌شهر [خرمشهر] نیروهای خودی را به‌موازات جاده اهواز - خونین‌شهر گسترش داده و تا عمق 100 کیلومتری این جاده به‌طرف اهواز پیشروی کرده‌اند. وضعیت عراقی‌ها در شرایط فعلی به‌صورتی است که حدود 100 کیلومتر از جاده 125 کیلومتری اهواز - خونین‌شهر، در دست آنان است. در منتهاالیه مرکز تجمع نیروهای عراقی در فاصله 25 کیلومتری جاده اهواز به‌طرف خونین‌شهر و در نقطه‌ای معروف به سید طاهر و ایستگاه حمید، عراقی‌ها نیروهای خود را گسترش داده‌اند. عراقی‌ها با عبور از مرز فکه، بخش مرزی بستان را اشغال [کردند] و پس از یک سلسله پیشروی‌ها و عقب‌نشینی، سرانجام هویزه را به تصرف خود درآورده که با رشادت و دلاوری‌های سلحشوران اسلام نیروهای بعثی ناچار به ترک هویزه شدند و در جنوبی‌ترین ضلع این بخش موضع‌گیری کردند. این بخش؛ یعنی هویزه و به‌ویژه بخش اشغالی بستان برای عراقی‌ها اهمیت استراتژیک فوق‌العاده‌ای دارد، زیرا علاوه‌بر جاده اهواز - خونین‌شهر که تدارکات آنان را ازطریق غرب خونین‌شهر و جاده شلمچه تغذیه می‌کند، بخش وسیعی از تدارکات آنان ازطریق فکه - بستان صورت می‌گیرد.

گزارش تازه‌ای که اخیراً از دید‌بانان جبهه‌های دب حردان و آب‌تیمور دریافت شده حاکی است که عراقی‌ها اخیراً دست به ایجاد مواضع جدیدی در حوالی سید طاهر و روستای تختیه در محورهای شرقی و غربی جاده اهواز - خونین‌شهر زده‌اند. تجدید مواضع عراقی‌ها در این قسمت هرچند صوری و ظاهری است، لیکن حکایت از عدم عقب‌نشینی عراقی‌ها از این محور می‌کند. آگاهان نظامی پیشروی عراقی‌ها از حوالی سید طاهر واقع در 25 کیلومتری جاده اهواز - خونین‌شهر به‌طرف نورد - اهواز را بسیار بعید می‌دانند، زیرا براثر نفوذ آب کرخه در بیابان‌های حدفاصل بین مواضع نیروهای خودی و عراقی‌ها امکان پیشروی مزدوران عراقی وجود ندارد. از سوی دیگر، وجود همین آب‌های سطحی مانع پیشروی و انجام عملیاتی توسط نیروهای ما علیه مواضع دشمن می‌شود؛ به این علت، جبهه آب‌تیمور، که معروف به نورد است، راکدترین جبهه‌های جنوب است و تنها مبادله آتش به‌صورت ایذایی صورت می‌گیرد. از طرف دیگر و از همین نقطه؛ یعنی حوالی ایستگاه حمید که مرکز تجمع آتشبارها و سلاح‌های سنگین آنان [است]، شهر اهواز را هدف قرار می‌دهند. متقابلاً نیروهای ما با استقرار سکوهای

پرتاب موشک‌های کاتیوشا امنیت شهر اهواز را دربرابر حملات توپخانه‌های ارتش متجاوز عراق تا اندازه‌ای تأمین می‌کنند؛ به این معنی که تانک‌ها و آتشبارهای دشمن که در حوالی سید طاهر و ایستگاه حمید، شهر اهواز را هدف قرار می‌دهند، ثبت تیر شد و هرگاه تانک‌های دشمن برای شلیک به‌سوی شهر اهواز از آشیانه خارج می‌شوند، بلافاصله در مدت زمانی حدود 20 ثانیه، موشک‌های کاتیوشا را به‌سوی آنان رها می‌کنند و به این دلیل است شهر اهواز در چند روز گذشته کمتر هدف آتش توپخانه‌های دورزن دشمن قرار گرفته، از طرفی دیگر، رکود جبهه‌ها موجبات کاهش روحیه و توازن رزمی رزمندگان ما را به‌ویژه در رده‌های پایین فراهم کرده است.

به هر تقدیر، چنانچه از مشکلات جزئی بگذریم سربازان کلاً مایل به تحرک بیشتری در جبهه‌ها بوده و خواهان یک حمله گسترده علیه مواضع دشمن متجاوز هستند.»⁽¹⁾

در دومین برنامه مبادله اسیران جنگی بین ایران و عراق⁽²⁾با حضور نمایندگان صلیب‌سرخ جهانی در قبرس، 40 ایرانی شامل 3 نظامی و 37 غیرنظامی با 45 نظامی عراقی که در جبهه‌ها مجروح شده بودند، مبادله شدند. این افراد که با هواپیمای صلیب‌سرخ به تهران وارد شدند، مورد استقبال مقامات ارتش و جمعیت هلال‌احمر قرار گرفتند.

تعدادی از این اسیران آزادشده ایرانی، افراد کهنسالی بودند که بعضی از آنها حتی نمی‌توانستند به‌خوبی راه بروند. این افراد که عموماً از اهالی خرمشهر و حومه آن بودند، به‌عنوان اسیر جنگی در زندان‌های عراق به سر می‌بردند.⁽³⁾

پس از انجام این مبادله، مدیرکل روابط امور بین‌الملل جمعیت هلال‌احمر در گفت‌وگویی با خبرگزاری پارس گفت: «قرارداد مبادله به این صورت بوده است که عراق در مقابل 45 نظامی به ما 5 نظامی و 44 غیرنظامی تحویل دهد، ولیکن به دلایلی که تاکنون نامشخص مانده، 2 نظامی و 7 غیرنظامی به ایران منتقل نشده‌اند.»

وی در پاسخ به این سؤال که چرا ایران در مقابل 45 اسیر نظامی تنها 3 اسیر نظامی تحویل گرفته است، گفت که فعالیت هلال‌احمر نظارت بر امر مبادله بوده است و تعیین تعداد اسیران و مبادله نظامیان با غیرنظامیان با ارتش است.⁽⁴⁾

روزنامه تایمز (چاپ لندن) نیز با درج خبر مبادله اسیران نوشته است: «بااینکه تمام اسرای عراقی که در ایران به سر می‌بردند، نظامی بودند، ولی در میان اسرای ایرانی بجز 5 نفر، بقیه؛ ازجمله 9 زن غیرنظامی بودند. در میان این عده پیرمرد 90 ساله هم دیده می‌شد. برخی از این

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، صص 3 و 4، اهواز - خبرگزاری پارس، 3/6/1360.

2) در اولین مبادله اسرا بین ایران و عراق که توسط صلیب‌سرخ جهانی چند ماه پیش در قبرس انجام شد، 17 سرباز عراقی با 23 نفر از اسیران ایرانی مبادله شدند.

3) روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص1.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 5/6/1360.

غیرنظامیان زخمی بودند و این امر نشان می‌داد که در عراق به‌خوبی مداوا نشده‌اند و یک مرد 75 ساله اهل خرمشهر شکایت می‌کرد در زندان موصل با 1500 ایرانی دیگر روزانه بیش از یک وعده غذا دریافت نمی‌کردند که آن‌هم شامل نان، آب و برنج بود. در همین حال، صلیب‌سرخ تأیید کرده است که عراقی‌هایی که ایران تحویل داده همه نظامی بوده‌اند و با لباس‌های نو که ازسوی دولت ایران به آنها داده شده بود، ایران را ترک کرده‌اند.»⁽¹⁾

یک ستون شامل 20 کامیون حامل تجهیزات نظامی و مواد غذایی که از عربستان سعودی وارد عراق شده بود، در یک منطقه مرزی عراق موسوم به جاده حضر هدف حمله مجاهدین عراقی قرار گرفت و 3 دستگاه از این کامیون‌ها با محموله به آتش کشیده شد، بقیه کامیون‌ها نیز براثر اصابت گلوله از حرکت بازماندند. پس از اجرای این عملیات، مجاهدین عراقی موفق به فرار شدند.⁽²⁾

دفتر دائمی ایران در سازمان ملل متحد در ژنو، اعلام کرد کمیته خلع سلاح بین‌المللی بخشی از گزارش سالانه خود به مجمع عمومی سازمان ملل متحد را به جنگ عراق علیه ایران اختصاص داده است و در آن ضمن محکوم‌کردن تجاوز عراق به ایران از جامعه بین‌المللی خواسته است دربرابر این تجاوز سکوت نکند و هرگونه تجاوز و توسل به زور را محکوم کند.

جلالی نماینده ایران در دفتر دائمی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد در ژنو، در گفت‌وگو با واحد مرکزی خبر در لندن، اعلام کرد که دفتر نمایندگی ایران در ژنو با کوشش بسیار توانسته است این ماده را در گزارش سالانه کمیته خلع سلاح بگنجاند و این گزارش در مجمع عمومی سازمان ملل متحد مطرح خواهد شد.⁽³⁾

اقدامات تروریستی افراد مسلح در شهرهای مختلف کشور، چند شهید و مجروح بر جای گذاشت.

در اهواز، دو موتورسوار مسلح که با لباس فرم سپاه پاسداران به منزل یکی از اعضای بسیج این شهر به نام کاظم حویزاوی مراجعه کرده بودند، با شلیک چند گلوله اسلحه کلاشینکف وی را مجروح کردند و بلافاصله از محل گریختند.

این فرد که مورد اصابت 5 گلوله قرار گرفته بود، پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

1) روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص2.

2) سند شماره 5050 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (اطلاعات عملیات) به فرمانده سپاه پاسداران خوزستان، 20/6/1360، ص3.

3) روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص1.

4) ضارب کاظم حویزاوی روز 12 مهر 1360 دستگیر شد.

5) سند شماره 417612 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استانداری خوزستان، 3/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص3.

در رشت هم افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب با حمله به یکی از اعضای جهاد سازندگی که در منزل خود درحال استراحت بود، وی را به شهادت رساندند و سپس با استفاده از تاریکی شب متواری شدند.⁽¹⁾

حجت‌الاسلام ابطحی یکی از روحانیان کرمانشاه نیز هنگام رفتن به محل کار خود هدف سوءقصد سرنشینان مسلح یک تاکسی قرار گرفت و براثر اصابت تیر به سرش، به‌سختی مجروح و در حالت اغما به بیمارستان منتقل شد. مهاجمان نیز متواری شدند.⁽²⁾

در بهبهان هم یک فرد مسلح به سلاح کمری و نارنجک با تیراندازی به‌سوی یکی از افراد متعهد این شهر، وی را مجروح کرد. مأموران شهربانی بلافاصله مهاجم را تعقیب و پس از مجروح‌شدن او براثر تیراندازی، وی را دستگیر کردند و تحویل نیروهای سپاه پاسداران دادند.⁽³⁾

یکی از افراد متعهد شهر قوچان نیز هدف سوءقصد فردی مسلح قرار گرفت و از ناحیه دست مجروح شد. ضارب بلافاصله به‌وسیله یک موتورسیکلت متواری شد.⁽⁴⁾

افراد وابسته به گروه‌های مسلح معارض؛ ازجمله سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در 6 شهر، اقدام به تیراندازی و پرتاب نارنجک و انواع بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا به مراکز عرضه کالاهای فرهنگی، افراد و اماکن متعلق به طرف‌داران جمهوری اسلامی کردند که در این حوادث 9 نفر مجروح شدند و خساراتی ایجاد شد. 4 نفر از عاملان این حوادث دستگیر شدند.

ساعت 6 صبح امروز، سرنشینان مسلح 4 خودرو به چادر فروش کتاب‌های مذهبی در پیاده‌رو مقابل در ورودی دانشگاه تهران حمله و پس از پرتاب یک نارنجک، چند نفر از آنان به‌سوی پاسداران مستقر در جلو دانشگاه با مسلسل‌های یوزی و کلت شلیک کردند و بلافاصله از محل دور شدند. در این حادثه، یک رهگذر و 3 نفر از مسئولان چادر عرضه محصولات فرهنگی براثر اصابت ترکش نارنجک مجروح شدند، اما به پاسداران آسیبی نرسید.⁽⁵⁾

در خیابان امام خمینی اهواز، دو موتورسوار مسلح نارنجکی را به‌سمت مغازه یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند که موجب مجروح‌شدن صاحب مغازه و یک نفر دیگر شد و خساراتی را ایجاد کرد. این افراد سپس در خیابان سعدی نیز اقدام مشابهی را انجام دادند که نارنجک عمل نکرد و مهاجمان از محل حادثه گریختند.

یکی از مأموران شهربانی به‌کمک یکی از نیروهای جهاد سازندگی که در صحنه حاضر شده بودند، با تعقیب مهاجمان توانستند یکی از آنان را دستگیر کنند و به نیروهای سپاه پاسداران تحویل دهند.⁽⁶⁾

در بروجرد نیز یک بمب آتش‌زا به منزل یکی از پاسداران این شهر پرتاب شد که براثر انفجار آن، شیشه‌های خانه شکست. روابط عمومی سپاه پاسداران بروجرد اعلام کرد این چهارمین‌باری است که به منزل این فرد حمله می‌شود.⁽⁷⁾

1) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

2) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص14؛ و - سند شماره 51832 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه کرمانشاه به سپاه مرکز (فرماندهی)، 3/6/1360.

3) سند شماره 344738 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 4/6/1360.

4) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه بررسی و تحلیل رویدادهای ایران و جهان، شماره 4، شهریور 1360، ص68.

5) روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص2.

6) سند شماره 417611 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 3/6/1360؛ و - سند شماره 34800 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاون انتظامی شاجا، 3/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4.

7) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

در مشهد هم یک بمب دست‌ساز به‌طرف مغازه یکی از افراد متعهد شهر واقع در چهارراه لشکر، پرتاب شد که عمل نکرد.⁽¹⁾

پرتاب 2 بمب دست‌ساز به یک کتاب‌فروشی و منزل یکی از افراد متعهد شهر تایباد خسارات جزئی ایجاد کرد. مهاجمان پس از این اقدام، تعدادی اعلامیه پخش کردند و متواری شدند.⁽²⁾

در بهبهان نیز چند نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق با پرتاب نارنجک و تیراندازی به‌سمت نمازگزارانی که از مسجد عازم منازلشان بودند، 3 نفر را مجروح کردند. پس از این اقدام، مردم حاضر در محل، مهاجمان را تعقیب کردند و موفق شدند 3 نفر از آنان را دستگیر کنند و تحویل نیروهای سپاه پاسداران شهر دهند.⁽³⁾

نیروهای سپاه پاسداران تعدادی از افراد گروه‌های ضدانقلاب را در خوزستان و سرخس شناسایی و دستگیر کردند. با پیگیری نیروهای سپاه پاسداران هفتگل مسجدسلیمان در استان خوزستان، 11 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) شناسایی و دستگیر شدند. از این افراد وسایل ساخت انواع بمب دست‌ساز و آتش‌زا و تعدادی اسناد و نشریات درون‌گروهی به دست آمد.⁽⁴⁾

در سرخس نیز یکی از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق که یک کلت به‌همراه داشت، دستگیر شد.⁽⁵⁾

بخش خبری رادیو مجاهد (ارگان تبلیغی سازمان مجاهدین خلق) اقدام به پخش اخبار مربوط به عملیات تیم‌های نظامی و عملیاتی سازمان در مناطق گوناگون تهران کرد.

رادیو مجاهد با پخش این اخبار می‌کوشد حجم عملیات سازمان را بالا و مؤثر جلوه دهد، اما یکنواختی و شکل همسان این خبرها، به‌وضوح از کاهش محسوس اقدامات سازمان مجاهدین در روزهای اخیر درپی دستگیری‌های گسترده افراد وابسته به سازمان به‌ویژه در تهران و تبلیغاتی‌بودن این اقدام برای روحیه‌دادن به اعضای رده‌پایین حکایت می‌کند.

رادیو مجاهد از مجریان عملیات‌ها با القابی مانند "میلیشیای قهرمان" یا "فرزندان انقلابی خلق" یاد کرده و افزوده است: این افراد موفق به آتش‌زدن اتومبیل، حمله به افراد و تنبیه آنان (!) و پرتاب بمب آتش‌زا به‌سمت چندین مغازه و منازل افراد وابسته به جمهوری اسلامی شده‌اند.

این رادیو همچنین در اخبار خود افرادی را که خودشان یا مغازه و منزلشان هدف حمله قرار گرفته است "فالانژ"، "مزدور خائن"، "سرسپرده رژیم"، "اجیرشدگان رژیم" و "جاسوس مزدور" و... خوانده است.

1) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص3.

2) سند شماره 51941 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مشهد به تهران (فرماندهی سپاه)، 7/7/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 3/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص3.

4) سند شماره 51858 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان به فرماندهی مرکز، 4/6/1360.

5) سند شماره 51831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 3/6/1360.

درمجموع، در اخبار امروز از حمله و تنبیه (!) 9 نفر در محله‌های مختلف با به‌آتش‌کشیدن یک کتاب‌فروشی در میدان امام خمینی، 2 مغازه در پارک شریعتی و فلکه سوم تهرانپارس و 2 مغازه بدون ذکر مکان، یک فرش‌فروشی در خیابان جیحون، یک مغازه پوسترفروشی بدون ذکر نام محل، 3 خانه در خیابان‌های یوسف‌آباد، قصرالدشت، شریعتی، یک اتومبیل مقابل دانشگاه تهران و یک اتومبیل دیگر نام برده شده که به ادعای این رادیو، در همه این موارد، عاملان اقدام به پخش اعلامیه کرده و همگی سالم به پایگاه‌های خود بازگشته‌اند، حتی در برخی موارد هم مردم آنها را تشویق کرده‌اند!⁽¹⁾

کمال حبیب‌اللهی یکی از سلطنت‌طلبان مخالف جمهوری اسلامی ایران که خبرگزاری‌ها از وی به‌عنوان فرمانده عملیات ربودن ناوچه ایرانی تبرزین نام برده‌اند، با اعلام حق‌شناسی عمیق خود از شاهپور بختیار، از سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیز دعوت به همکاری کرد.⁽²⁾سخنگوی سلطنت‌طلب سازمان آزادگان نیز ضمن تأیید روابط این سازمان با بختیار، هرگونه همکاری با بنی‌صدر را رد کرد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، دریادار حبیب‌اللهی فرمانده نیروی دریایی ارتش در رژیم شاه و یکی از رهبران جنبش مخالف حکومت ایران در مصاحبه با روزنامه فرانسوی صبح پاریس، ضمن اعلام رضایت و تشکر از شاهپور بختیار به‌دلیل کمک‌های وی به این جنبش، درباره دعوت از سازمان مجاهدین خلق گفت: «اگر مجاهدین خلق مایل باشند به ما بپیوندند ما به آنها خوشامد می‌گوییم، زیرا آنها نیز ناسیونالیست هستند و برای کشور خود مبارزه می‌کنند.»⁽³⁾

از سوی دیگر، ژنرال بهرام کیا عضو سابق ستاد ارتش ایران در زمان شاه، در مصاحبه با مجله عربی الدستور درباره رابطه این سازمان با بختیار و سازمان مجاهدین خلق گفت: «ما با شاهپور بختیار روابط بسیار نزدیکی داریم و رهبری سیاسی او را پس از ژنرال آریانا قبول داریم. ما همچنین به مجاهدین خلق و فداییان خلق احترام می‌گذاریم و روابط خوبی با آنها داریم، ولی با بنی‌صدر همکاری نخواهیم داشت و ما معتقدیم که همکاری مجاهدین خلق و بنی‌صدر طولی نخواهد کشید و این همکاری تاکتیکی و موقتی است.»⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، ص9 ضمیمه، رادیو صدای مجاهد، 3/6/1360.

2) ناوچه تبرزین در مسیر خود از بندر شربورگ فرانسه به ایران، در آب‌های ساحلی اسپانیا ربوده شد. (به روزشمار 22/5/1360 مراجعه شود.)

3) همان، ص 17، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 4/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 159، 5/6/1360، ص8، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 4/6/1360.

4) درخصوص سپهبد آریانا و سازمان سلطنت‌طلب آزادگان مطالبی در ضمیمه گزارش درج شده است.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، صص 14 - 12، مجله عربی الدستور (چاپ لندن)، 13/6/1360.

اشغال سفارتخانه‌های ایران در لاهه (هلند) و بروکسل (بلژیک) توسط افراد گروه‌های ضدانقلاب با دخالت نیروهای پلیس این دو کشور خاتمه یافت. تنها یک روز پس از ماجرای اشغال منزل سفیر ایران در استکهلم پایتخت سوئد و گروگان‌گرفتن وی و همسر و فرزندش که با دخالت پلیس خاتمه یافت، امروز نیز دو گروه کوچک از دانشجویان ایرانی مخالف جمهوری اسلامی ایران برای ساعاتی سفارتخانه‌های ایران در لاهه و بروکسل را به اشغال خود درآوردند.

خبرگزاری فرانسه از لاهه به نقل از پلیس هلند اعلام کرد: یک گروه 18 نفری از دانشجویان ایرانی، سفارت ایران در لاهه را برای مدت کوتاهی، اشغال کردند. پس از اینکه این عده از خروج از سفارت، خودداری کردند، پلیس آنها را دستگیر کرد. این افراد که از فرانسه و آلمان فدرال وارد هلند شده بودند، به مرزهای مربوطه فرستاده شده و از این کشور اخراج خواهند شد.⁽¹⁾

این خبرگزاری با اعلام اینکه عده‌ای از هواداران جنبش مارکسیستی - لنینیستی پیکار در نشستی مطبوعاتی در لاهه، مسئولیت این اقدام را پذیرفته‌اند، به نقل از سخنگوی پلیس لاهه، افزود: 16 نفر از 18 نفری که در اشغال سفارت دست داشتند، به مقامات آلمان‌غربی و 2 نفر دیگر تحویل مقامات فرانسوی خواهند شد و باتوجه‌به قانونی‌بودن پاسپورت و اجازه اقامت این افراد، دانشجویان فوق با مقامات پلیس فرانسه و آلمان مشکلی نخواهند داشت.⁽²⁾

خبرگزاری رویتر هم از بروکسل به نقل از سخنگوی پلیس بلژیک، گزارش داد: در حادثه اشغال سفارت ایران که 50 دقیقه ادامه یافت، به هیچ‌یک از اعضای این سفارت آسیبی نرسیده است.⁽³⁾

پس از این دو حادثه، سفیر ایران در بلژیک، در ملاقات با مقامات مسئول در وزارت امور خارجه این کشور از آنان خواست تا حفاظت از این سفارتخانه را افزایش دهند.⁽⁴⁾

خبرگزاری فرانسه در خبر دیگری اعلام کرد: حدود یک‌صد تن از دانشجویان ایرانی مخالف نظام جمهوری اسلامی، در خارج از زندان مرکزی استکهلم، در اعتراض به دستگیری 35 ایرانی که روز قبل، اقدام به اشغال منزل سفیر ایران در سوئد کرده و 10 ساعت او و اعضای خانواده‌اش را به گروگان گرفته بودند، تظاهرات کردند. این خبرگزاری در ادامه به نقل از فردی که وی را وکیل دستگیرشدگان خواند، اعلام کرد: بازداشت‌شدگان به‌منظور اعتراض به شرایط بازداشتشان اعتصاب غذا کردند. مقامات ندامتگاه، این دانشجویان را در سلول‌های جدا از یکدیگر نگهداری می‌کنند تا از ملاقاتشان هم جلوگیری کنند.

از سوی دیگر، وزیر امور خارجه سوئد در یک مصاحبه رادیویی گفت: هرچند آرای صادره در محاکم ایران مخالف عقیده سوئد درزمینه عدالت است، باوجوداین، استکهلم اشغال هیئت‌های دیپلماتیک را نمی‌تواند تحمل کند.⁽⁵⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 159، 5/6/1360، ص9، لاهه - خبرگزاری فرانسه، 4/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، ص21، لاهه - خبرگزاری فرانسه، 3/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص9، لاهه - خبرگزاری فرانسه، 5/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، ص21، بروکسل - خبرگزاری رویتر، 3/6/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 159، 5/6/1360، ص27 ضمیمه، کویت، 4/6/1360.

5) همان، ص9، استکهلم - خبرگزاری فرانسه، 4/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 158، 4/6/1360، ص22، استکهلم - خبرگزاری فرانسه، 3/6/1360.

انتشار تصویر امام خمینی همراه با سوره یاسین در چند روزنامه هندی که با سفارش سفارت عراق انجام شده است و نسبت‌دادن آن به مقامات ایرانی موجب اعتراض و تظاهرات عده‌ای از مسلمانان ایالت کشمیر و درنتیجه زخمی‌شدن 11 نفر، در این منطقه شد.

آخوندزاده کاردار موقت ایران در هندوستان، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی در محل سفارت، با اعلام این خبر گفت: عراقی‌ها در اعلامیه‌ای که عکس امام خمینی را به‌همراه سوره یاسین آورده و آن را برای انحراف اذهان عمومی انتشار داده‌اند، نوشته‌اند این قرآن مجید است درحالی‌که همه مسلمانان می‌دانند قرآن نه با سوره یاسین، که با سوره حمد آغاز می‌شود و نظر به حساس‌بودن این مسئله، سفارت جمهوری اسلامی ایران ضمن اعتراض به دولت هند اعلام کرد این‌گونه تبلیغات نقض‌کننده قوانین دیپلماتیک هستند و سفارت آن را توهین به اسلام و رهبر ایران می‌داند.

وی افزود: دولت هند در پاسخ به این اعتراض اعلام کرد این اولین‌باری است که سفارتخانه در هند دست به چنین کاری زده است و دولت هند به سفارت ایران اطمینان خاطر داد که توسط یک قاضی خصوصی این موضوع را پیگیری خواهد کرد.⁽¹⁾

ضمیمه گزارش501: معرفی سپهبد آریانا و سازمان سلطنت‌طلب آزادگان

باتوجه‌به نقش بهرام آریانا در ربودن ناوچه ایرانی تبرزین، خبرگزاری پارس مطالبی را درباره سوابق وی در ارتش شاه، رابطه‌اش با محافل نظامی امریکا و اختلاف‌نظرهای متقابل او با حزب توده ایران منتشر کرد. در این گزارش آمده است:

«سپهبد آریانا یکی از افسران دربار شاهنشاهی و رئیس ستاد ارتش شاه در سال‌های 1340 تا 1345 بود. با شروع حمله عراق به ایران در سال 1340، آریانا پیشنهادی برای حمله متقابل به عراق به شاه داد و ادعا نمود که ارتش ایران با امکانات نظامی خود می‌تواند عصر همان روز بغداد را تصرف کند، ولی شاه بعد از مشاوره با کارشناسان اسرائیلی دید دیگری نسبت به توانایی‌های ایران و عراق داشت. این کارشناسان به شاه گفتند هرگونه تجاوز به عراق به شکستی مفتضحانه خواهد انجامید و ارتش ایران به‌کلی متلاشی خواهد شد.

شاه که حمله به عراق را بی‌فایده می‌دید، در مقابل خواست و اصرار وی مقاومت کرد و بعداً آریانا را به‌اصطلاح مورد کم‌لطفی خود قرار داد و محرمانه وی را به فرانسه تبعید کرد. آریانا که نام اصلی‌اش حسن منوچهری است، نخست مسلمان بود، ولی بعداً به آئین زرتشتی گروید و نام بهرام آریانا را بر خود نهاد.

آریانا بعد از انقلاب، با کمک عمال ایرانی خارج از کشور برعلیه جمهوری اسلامی به فعالیت پرداخت. بیشترین فعالیت این دسته پرداختن به وضعیت نظامی و تمرینات کماندویی بود؛ هرچند دراین‌زمینه نتوانستند موفقیتی داشته باشند.

آریانا ازجمله افرادی است که مورد توجه محافل اطلاعاتی و نظامی امریکا قرار گرفت. امریکاییان که در یک زمان افراد و جریانات مختلف و متفاوت و جریاناتی که به‌نظر آنان بالقوه قابلیت تبدیل به آلترناتیو جمهوری اسلامی را دارند، مدنظر قرار می‌دادند، به وی به‌عنوان فردی که توان جمع‌کردن ملی‌گراها و نظامیان را دارد توجه کردند.

بر همین اساس، نشریه داخلی ارتش امریکا با چاپ تصویر و بیوگرافی و اعتقادات آریانا به تحسین شخصیت نظامی وی پرداخته و نوشته است: ارتشبد آریانا یکی از با انضباط‌ترین افسران ایران است که

1) روزنامه کیهان، 3/6/1360، ص16.

درعین‌حال دارای درجه دکترا در رشته جامعه‌شناسی، تاریخ و فرهنگ ایران می‌باشد. وی مورد توجه اغلب سیاستمداران ملی و نظامیان وطن‌پرست ایرانی بوده و در مجامع نظامیان مبارز به‌عنوان پیش‌کسوت عضویت دارد. به اعتقاد مخالفین جمهوری اسلامی در خارج از کشور، آریانا احتمالاً مقبول‌ترین نظامی‌ای خواهد بود که می‌تواند در یک دوران انتقالی درصورت سقوط جمهوری اسلامی ایران نقش ویژه‌ای را عهده‌دار شود.»

خبرگزاری پارس که این مطلب را با استفاده از چند نشریه خارج از کشور تهیه کرده است، درمورد فعالیت‌های این فرد نوشته است: «بعد از گذشت یک سال از انقلاب، با کمک دیگر نظامیان فراری در خارج از کشور، سازمان ارتش رهایی‌بخش ایران را پایه‌ریزی کردند که در کشورهای اروپایی به‌خصوص کشور فرانسه برعلیه جمهوری اسلامی ایران بیشترین فعالیت را داشته‌اند.

آریانا به‌دنبال اختلاف‌نظرهایی که با دیگر نظامیان داشت، حدود 4 ماه قبل سازمانی را به نام سازمان آزادگان ایران به وجود آورد و افرادی از این گروه را در دهکده‌ای در اطراف پاریس در محوطه باغی، آموزش نظامی می‌دهد.

عمده فعالیت این گروه در مرزهای ایران و ترکیه؛ یعنی در نقاط شمال‌غربی ایران متمرکز است، زیرا به‌وسیله امکاناتی که رژیم نظامی ترکیه دراختیار آنها قرار می‌دهد، می‌توانند با امکانات بیشتری برعلیه جمهوری اسلامی ایران فعالیت کنند.

به گزارش روزنامه‌های ضدانقلابی خارج از کشور، آریانا یکشنبه 4 مرداد 1360، به مرز ترکیه عازم شده است و برای سازماندهی و مبارزه برعلیه جمهوری اسلامی افراد خود را بسیج کرده است.

سازمان آزادگان ایران که تعداد آنها بسیار محدود بوده، در خارج از کشور به نشر تراکت‌هایی به نام نامه آزادگان می‌پردازند که به‌عنوان ارگان سیاسی این سازمان محسوب می‌شود. مواضع این دسته حمایت از ملیت‌گرایی صرف و مخالفت با کمونیسم [است]، رژیم جمهوری اسلامی را رژیم ملایان قلمداد می‌کند و معتقدند که برای رسیدن به امکانات اقتصادی و قدرت سیاسی دست به هر کاری می‌زنند و سقوط بازرگان و بنی‌صدر را نمونه‌ای از این‌گونه جاه‌طلبی‌ها می‌دانند.

هرچند از بنی‌صدر به عنوان ریاست‌جمهوری قانونی و از بازرگان به‌عنوان نخست‌وزیر قانونی یاد می‌کنند، ولی بر این اعتقاد هستند که آنچه در 22 بهمن 57 در ایران گذشت انقلاب نبود، بلکه شورشی و حتی کودتایی بود که با کمک ابرقدرت‌های جهانی در ایران به وقوع پیوست.»⁽¹⁾

از مسائل مهم درمورد مواضع سازمان آزادگان، دیدگاه آنان درباره حزب توده است. اعضای این سازمان به نقش حزب توده در جریانات داخلی ایران بسیار بها داده و این حزب را زمینه‌ساز نفوذ شوروی برای ایجاد حکومتی در ایران نظیر حکومت ببرک کارمل در افغانستان - که توسط شوروی پس از اشغال این کشور روی کار آمد - می‌دانند؛ لذا پس از انتشار خبر ربودن ناوچه ایرانی و مطرح‌شدن نام سازمان آزادگان، حزب توده با ارسال نامه‌ای دست‌نویس به دفتر امام خمینی با عنوان "بسیار مهم و فوری" از قول منابعی که آنان را "دوستان خود در ترکیه" نامیده، خبری را مطرح کرد که براساس آن، عوامل امریکایی به فرماندهی یک ژنرال امریکایی به نام رینگ که رئیس کمیسیون مشترک ناتو برای کمک‌های نظامی به ترکیه است، با همکاری یک ژنرال ترک و استفاده از عوامل آریانا درصدد اجرای یک طرح عملیاتی نظامی از مرز ترکیه علیه ایران هستند. در بخشی از این نامه که بیشتر ناشی‌از یک درگیری سیاسی و تبلیغاتی بین حزب توده و سلطنت‌طلب‌ها است و باوجود تبلیغات وسیع رسانه‌ای هیچ‌گاه به واقعیت نپیوست، آمده است:

«با کمک امریکا یک طرح عملیاتی نظامی در خاک ایران تهیه شده است. در این طرح نقش اساسی را گروه ضدانقلابی با نام "ارتش آزادی ایران" که ارتشبد آریانا در رأس آن قرار دارد ایفا خواهد کرد. آریانا با یک دسته از ژنرال‌های فراری ایران به ترکیه، نقشه این گروه این است که با کمک مقامات ترکیه از ناحیة وان وارد ایران شوند. به ابتکار آریانا در ترکیه "شورای ملی آزادی" تشکیل شده که تقریباً 40 ژنرال و افسر ارشد ارتش آریامهری [در آن] عضویت دارد [دارند]. در ترکیه و مصر در پایگاه‌های مخصوص گروه‌های کماندویی و خرابکاری آموزش می‌بینند. این گروه‌ها دراختیار اویسی و آریانا قرار گرفته‌اند. این گروه در ارتش ایران و

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 151، 28/5/1360، صص 15 - 13، تهران - خبرگزاری پارس، 27/5/1360.

به‌ویژه در نیروی هوایی، هواداران جدی دارد و اینان مأموریت دارند هم‌زمان با شروع تهاجم آریانا از ترکیه در درون ارتش ایران آشوب و بلوا راه بیندازند. درصورتی‌که آریانا بتواند کودتای خود را در آذربایجان به پیروزی برساند، نقشه این است که نیروهای جبهه متحد ضدانقلاب در سایر استان‌ها دست به کار شوند.»⁽¹⁾

همچنین امیر خسروی عضو کادر مرکزی حزب توده ایران که در پاریس به سر می‌برد، با رد امکان بازگشت مجدد سلطنت‌طلب‌ها به قدرت در ایران، درمورد سرقت ناوچه ایرانی توسط گروه آریانا گفت: «مسئله ناوچه تبرزین، ضعف سلطنت‌طلبان را نشان خواهد داد و ربودن این ناوچه یک عمل تبلیغاتی ازسوی آنان برای مخفی‌کردن حالت ناامیدی خود است.»⁽²⁾

1) سند شماره 169135 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دفتر حزب توده ایران به دفتر امام خمینی، 25/5/1360، سند تک‌برگی.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزار‌ش‌های ویژه، شماره 153، 30/5/1360، ص6، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 29/5/1360.

روزشمار جنگ چهارشنبه 4 شهریور 1360 25 شوال 1401 26 اوت 1981

نیروهای سپاه پاسداران ارومیه با همکاری نیروهای محلی موفق شدند چند روستا را در منطقه هشتیان در شمال ارومیه، که از پایگاه‌های اصلی گروه‌های ضدانقلاب بود، پاک‌سازی کنند و همچنین محور ارومیه - سرو را که از راه‌های مهم این گروه‌ها بود، به تصرف خود درآورند. در عملیات پاک‌سازی مناطق تحت کنترل افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب در منطقه "هشتیان" واقع در شمال ارومیه، 5 نفر ازجمله یک کردِ تبعه ترکیه به اسارت نیروهای سپاه پاسداران درآمد.⁽¹⁾

در ادامه عملیات، نیروهای سپاه با همکاری جوانمردان⁽²⁾در منطقه مرزی سِرو، یک تقاطع مواصلاتی که از راه‌های ارتباطی مهم گروه‌های ضدانقلاب در محور ارومیه - سرو بود را تصرف کردند. با پاک‌سازی این منطقه، 18 نفر از نیروهای خودی (شامل 9 سرباز و درجه‌دار و 3 پاسدار و 6 نفر از افراد محلی) که اسیر حزب دمکرات بودند، آزاد شدند. در این عملیات همچنین 6 خودرو (2 خودرو سرقت‌شده از جهاد سازندگی و 4 خودرو از سپاه) به دست نیروهای مشترک سپاه و ژاندارمری و نیروهای محلی افتاد. پس از این عملیات، مردم با استقبال گسترده از این نیروها وفاداری خود را به انقلاب و جمهوری اسلامی اعلام کردند.

با تصرف این منطقه، نیروهای خودی که جاده ارومیه - سرو را تحت کنترل داشتند، توانستند ازطریق صومای برادوست و راه سِرو که مدتی طولانی دراختیار افراد گروه‌های ضدانقلاب بود، به ارومیه تردد کنند.

نیروهای عمل‌کننده خودی در تماس با فرماندهی سپاه آمادگی خود را برای کنترل منطقه مرزی سرو⁽³⁾به‌محض رسیدن نیروی کمکی از تهران اعلام کردند.

افراد گروه‌های ضدانقلاب با حضور نیروهای خودی در منطقه، به آن‌سوی مرز گریختند.⁽⁴⁾

1) سند شماره 217557 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 5/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51879 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه ارومیه به فرمانده سپاه مرکز، 5/6/1360، سند تک‌برگی.

2) افراد محلی که با نیروهای ژاندارمری عملیات مشترک انجام می‌دادند.

3) سِرو منطقه مرزی با ترکیه و تنها نقطه‌ای است که جاده‌ای مناسب برای تردد به ترکیه دارد.

4) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص14؛ و - سند شماره 417558 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 5/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 417556 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 5/6/1360، سند تک‌برگی.

رادیو صدای کردستان ارگان خبری - تبلیغی حزب دمکرات کردستان، مدعی شد حزب دمکرات جنازه 2 نفر از افراد وابسته به این حزب را با 3 نفر از نیروهای ارتش که در دست آنان اسیر بودند، مبادله کرده است. منابع خبری سپاه و ارتش خبری دراین‌باره منتشر نکردند.⁽¹⁾

سپاه پاسداران سردشت نیز اعلام کرد یکی از نیروهای سپاه پاسداران این شهر با یکی از افراد حزب دمکرات مبادله شد.⁽²⁾

در ترورهای امروز انجام‌شده به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 3 نفر در تهران، فومن و فسا شهید و 4 نفر در قزوین، رشت و قائم‌شهر مجروح شدند. یک نفر از عاملان ترور کشته و یک تن نیز دستگیر شد.

در تهران، یکی از نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به نام مسعود امیری مقدم در خیابان بهار، هدف سوءقصد موتورسواری مسلح قرار گرفت و پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید.⁽³⁾

در حادثه دیگری در خیابان ایرانمهر تهران، یک موتورسوار مسلح به‌سوی یکی از پاسداران کمیته منطقه 7 تیراندازی کرد، اما این پاسدار توانست با تیراندازی متقابل مهاجم را مجروح و سپس او را دستگیر کند. در بازرسی از این فرد یک نارنجک و یک کلت به دست آمد.⁽⁴⁾

در فومن نیز محمد قنبردوست از اعضای فعال انجمن اسلامی روستای احمد سرگوراب از توابع فومن، به‌دست یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق ترور شد و در یکی از بیمارستان‌های رشت به شهادت رسید.⁽⁵⁾

همچنین یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق با کلت به یکی از اهالی متعهد شهرستان فسا حمله کرد و وی را به شهادت رساند.⁽⁶⁾

در قزوین هم 2 نفر از نیروهای سپاه و بسیج که با خودرو سپاه در خیابان بوعلی این شهر درحال حرکت بودند، در تقاطع خیابان سعدی هدف حمله سرنشینان مسلح یک خودرو قرار گرفتند که در تیراندازی انجام‌شده فرد پاسدار از ناحیه شانه و فرد بسیجی از ناحیه سر مجروح شده و به بیمارستان انتقال یافتند. مهاجمان پس از تیراندازی از محل حادثه گریختند.⁽⁷⁾

در رشت، یکی از افراد متعهد در محله هاشمی این شهر هدف سوءقصد قرار گرفت و براثر اصابت 3 تیر به شکم و پا مجروح شد. ضاربان نیز متواری شدند.⁽⁸⁾

در اقدامی دیگر، سرپرست واحد عملیاتی کمیته انقلاب اسلامی قائم‌شهر براثر اصابت چاقوی یکی از زندانیان که از افراد سازمان مجاهدین بود، مجروح شد. به گزارش خبرگزاری پارس، مهاجم که در بازداشتگاه کمیته زندانی بوده، صبح زود به‌بهانه استفاده از حمام از

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 159، 5/6/1360، ص12 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 4/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 6/6/1360.

3) روزنامه جمهوری اسلامی، 7/6/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 5/6/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 5/6/1360.

5) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص2؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 262304 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از روابط عمومی ستاد منطقه3، 9/6/1360، ص1.

6) سند شماره 51982 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 9 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 9/6/1360، سند تک‌برگی.

7) روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4.

8) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

بازداشتگاه خارج شده و سرپرست واحد عملیات را که خواب بوده با چند ضربه چاقو از ناحیه سر، گردن و شکم مجروح کرده است. این فرد هنگام فرار به نگهبان هم حمله کرده که با تیراندازی نگهبان کشته شده است.⁽¹⁾

اقدامات امروز عناصر ضدانقلاب شامل تیراندازی، بمب‌گذاری، پرتاب نارنجک و بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا در 6 شهر کشور، خسارات مالی اندکی به بار آورد.

عصر امروز، به منزل یک پاسدار سپاه در خیابان آصف منشعب از خیابان زعفرانیه در شمال تهران، با نارنجک و مسلسل حمله شد. این حادثه تلفات جانی نداشت.⁽²⁾

در حادثه دیگری، بمب آتش‌زایی به خانه یکی از افراد متعهد تهران در خیابان شهید هرندی پرتاب شد که خسارتی ایجاد نکرد.⁽³⁾

در شهرکرد هم براثر انفجار بمب دست‌سازی که افراد ضدانقلاب در ساختمان کانون توحیدی جهاد سازندگی کار گذاشته بودند، شیشه‌های ساختمان شکست و خساراتی ایجاد شد.⁽⁴⁾

همچنین روابط عمومی سپاه پاسداران مشهد اعلام کرد که عوامل گروه‌های مسلح غیرقانونی برای چندمین‌بار، به‌سوی ساختمان جهاد دانشگاهی خراسان بمب دست‌ساز پرتاب کردند که براثر انفجار آن چند شیشه شکست.⁽⁵⁾

در کرمان نیز یکی از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب بمب دست‌سازی را به‌سوی منزل یکی از پاسداران این شهر پرتاب کرد که با انفجار آن چند شیشه این ساختمان و خانه‌های اطراف شکست.⁽⁶⁾

در اراک هم چند بمب دست‌ساز به‌سوی منازل 3 نفر از افراد متعهد شهر پرتاب شد که خساراتی ایجاد کرد. دراین‌خصوص یک نفر دستگیر شد.⁽⁷⁾

انفجار بمب زیر یک خودرو و یک کامیون در یکی از خیابان‌های شهر کرمانشاه خساراتی را به این دو خودرو و اتومبیل‌های اطراف وارد کرد. این حادثه تلفات جانی نداشت.⁽⁸⁾

امروز سرنشینان مسلح یک خودرو تویوتا به اتومبیل گشت پاسداران کمیته انقلاب اسلامی منطقه 1 تهران حمله کردند. درپی این اقدام، نیروهای کمیته به تعقیب مهاجمان پرداختند. حین تعقیب‌وگریز، یکی از مهاجمان چندبار به‌سمت خودرو کمیته تیراندازی کرد که موجب خسارت‌دیدن و متوقف‌شدن خودرو پاسداران در حوالی میدان ونک شد. سپس نیروهای کمیته با خودرو دیگری به تعقیب مهاجمان ادامه داده و در خیابان ملاصدرا به آنان رسیدند. در تیراندازی متقابل، 2 نفر از مهاجمان کشته و 2 نفر دیگر دستگیر شدند. از جیب یکی از دستگیرشدگان

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص7، قائم‌شهر - خبرگزاری پارس، 5/6/1360.

2) همان، تهران - خبرگزاری پارس، 5/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص3.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 5/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4.

5) همان.

6) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص2.

7) روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4.

8) سند شماره 51963 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 8/6/1360، سند تک‌برگی.

کارت شناسایی شهید ناصر سالمه - یکی از اعضای دادستانی سپاه پاسداران که دو روز پیش (دوم شهریور 1360) در خیابان شهید بهشتی تهران ترور شده بود - به دست آمد.⁽¹⁾

از داخل خودرو این افراد چند سلاح کمری و چند پلاک جعلی به دست آمد. یکی از مسئولان کمیته مرکزی انقلاب اسلامی اعلام کرد از این خودرو در اجرای دو مورد ترور در چند شب پیش نیز استفاده شده بود.⁽²⁾

تعدادی از افراد شاخه‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، پیکار و چریک‌های فدایی خلق در 5 شهر شناسایی و دستگیر شدند، همچنین چند خانه تیمی در مناطق گوناگون کشور کشف شد.

واحد گشت ستاد عملیاتی کمیته منطقه1 تهران، حین مأموریت به یک خودرو مشکوک شدند و به آن فرمان ایست دادند، اما این خودرو به‌سرعت گریخت. پاسداران پس از تعقیب‌وگریز، خودرو را متوقف و 3 سرنشین آن را دستگیر کردند. در بازرسی از این خودرو یک اسلحه کمری به دست آمد و با پیگیری ماجرا از منزل یکی از آنان چند بمب دست‌ساز کشف و مشخص شد این افراد عضو یک شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق بودند و پس از دستگیری سرپرست این تیم در یک ماه قبل، آنان به رهبری فرد دیگری در شهر تهران عملیات نظامی انجام می‌دادند.⁽³⁾

در گلباف یزد نیز با تلاش نیروهای سپاه و همکاری گسترده مردم 18 نفر از افراد و هواداران سازمان مجاهدین خلق شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁴⁾

همچنین به گزارش دادستانی انقلاب اسلامی میاندوآب در آذربایجان‌غربی، با تلاش مأموران کمیته مرکزی این شهرستان، 20 نفر از هواداران سازمان‌های مجاهدین خلق، پیکار و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁵⁾

در سرخس هم یکی از افراد وابسته به سازمان که دو ماه قبل (8 تیر 1360) دستگیر و در حضور مردم در مسجد با نوشتن توبه‌نامه، اظهار ندامت کرده و آزاد شده بود، بار دیگر درحالی‌که یک کلت همراه داشت دستگیر شد.⁽⁶⁾

در ساری هم با کشف 2 خانه تیمی، 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. از این منازل یک اسلحه ژ3 با تعدادی فشنگ آن، یک کلت، چند سند سازمانی و کروکی بعضی مناطق و منازل برای ترور شخصیت‌های مذهبی شهر و تعداد زیادی وسایل چاپ و تکثیر مانند کاغذ، جوهر، دستگاه تایپ و دستگاه فتوکپی به دست آمد.⁽⁷⁾

علاوه‌براین، 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق نیز در رودسر کشف شد که در یکی از

1) این فرد پس از ترور شهید سالمه کارت شناسایی وی را ربوده و متواری شده بود. (روزشمار 2/6/1360)

2) روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص2؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 5/6/1360، صص 2 و11.

3) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص15.

4) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص4.

5) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4.

6) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص2.

7) روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4.

آنها تعداد فراوانی تجهیزات، ازجمله 40 بمب دست‌ساز، یک بمب ساعتی، یک کلت با 12 فشنگ و مقداری باروت کشف و ضبط گردید و در خانه دیگر هم یکی از اعضای فعال شاخه نظامی سازمان در رودسر دستگیر شد.⁽¹⁾

در قم نیز با کشف چند خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق، انواع مختلفی اسلحه و مقدار زیادی فشنگ ژ3 و یوزی، تعداد زیادی بمب‌های دست‌ساز آماده استفاده و مواد اولیه ساخت بمب دست‌ساز و آتش‌زا و همچنین طرح ترور چند نفر از پاسداران شهر و نقشه انفجار دفتر کمیته امداد امام خمینی و بانک تعاون اسلامی به دست آمد.⁽²⁾

بنی‌صدر در مصاحبه با روزنامه امریکایی نیویورک تایمز، با بیان اینکه 5 نفر از مسئولان بلندپایه ایران موجب برکناری وی از مقام ریاست‌جمهوری شده‌اند، گفت: «اگر چنانچه امشب، رجایی، باهنر، رفسنجانی، موسوی اردبیلی و مهدوی کنی کشته شوند، رژیم کنونی ایران سرنگون خواهد شد.»

وی در ادامه مصاحبه، ادعاهایش درباره سقوط قریب‌الوقوع جمهوری اسلامی ایران و حمایت ارتش و مردم از خود را تکرار کرد. نیویورک تایمز در گزارشی از این گفت‌وگو آورده است:

«بنی‌صدر از مردم ایران خواسته است تا رژیم آیت‌الله روح‌الله خمینی را سرنگون کنند. وی به خبرنگاران می‌گوید که اکثر مردم کشورش طرف‌دار او هستند و مقاومت مردم رو به افزایش است و اینکه آخر کار رژیم کنونی ایران نزدیک است.

بنی‌صدر در جواب خبرنگاران که از وی سؤال می‌کنند: "این آیندة نزدیک چه وقت است؟" می‌گوید: "ممکن است چند روز دیگر و یا چند ماه دیگر باشد، دیگر پایه‌ای برای رژیم باقی نمانده و تنها چند نفر هستند که قدرت را با کمک یکدیگر نگه داشته‌اند." وی سپس اسم این افراد را به این ترتیب ذکر کرد: رئیس‌جمهور محمدعلی رجایی، نخست‌وزیر محمدجواد باهنر، رئیس مجلس هاشمی رفسنجانی و دو روحانی دیگر به نام‌های موسوی اردبیلی و مهدوی کنی که اگر چنانچه این افراد از میان بروند، رژیم سرنگون خواهد شد.

بنی‌صدر مدعی است که از حمایت مجاهدین و گروه‌های چپ‌گرای مسلح برخوردار است. بنی‌صدر گفت اکثر افراد ارتش ایران حامی او هستند و افزود: "در ریاست‌جمهوری من، ارتش ایران شأن و مقام خود را پیدا کرد و این مسئله [امام] خمینی را به وحشت انداخت."

بنی‌صدر درمورد وظیفه‌اش به‌عنوان یک رئیس‌جمهور و شکست در نبرد با گروه‌های مذهبی افراطی که [امام] خمینی به آنها اجازه داد که قدرت را به دست گیرند گفت این نبرد، نبردی بود بین روحانیون و روشن‌فکران. به‌دنبال اشغال سفارت امریکا، روحانیون اداره امور را به دست گرفتند. ...»⁽³⁾

1) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص2.

2) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص4.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 159، 5/6/1360، صص 8 - 6، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 4/6/1360.

در ادامه مصاحبه‌های پی‌درپی و روزانه مسعود رجوی با خبرگزاری‌ها و مطبوعات که افزون‌بر جنبه‌های تبلیغی زمینه‌ای برای علنی‌ترشدن هتاکی به مسئولان نظام و طرح ادعاهای دروغ و مطالب ناروا علیه جمهوری اسلامی است، وی امروز هم با هفته‌نامه آلمانی اشپیگل مصاحبه و بار دیگر این ادعاها را تکرار کرد.

در بخشی از این مصاحبه آمده است: «آقای رجوی شما به‌دنبال ورود به فرانسه به خبرنگاران گفتید حداکثر تا دو ماه دیگر به ایران باز خواهید گشت و اصلاً چرا به فرانسه آمدید؟

•

رجوی: برای آگاه‌کردن جهانیان از اینکه در ایران چه می‌گذرد. شما باید یک بار و تنها برای چند لحظه افکار خود را متمرکز کنید و به اعدام‌های بی‌وقفه در ایران، [فکر کنید، آن‌گاه] به انگیزه خروج من از ایران بیشتر پی خواهید برد.

•

اشپیگل: ولی شما طرف‌داران خود را با فرار از ایران تنها گذاشتید و فشار وارد بر آنها افزایش یافته است، آیا این‌هم برای شما مهم نیست؟

•

رجوی: طرف‌داران ما فکر نمی‌کنند که بنی‌صدر و من از ایران گریخته‌ایم. فرار یکی از نشانه‌های ضعف است. ما تنها با همکاری سه خلبان ورزیده ارتش، کشور را ترک کردیم و این قدرت ما و ضعف رژیم ملایان را نشان می‌دهد. و من اعتقاد دارم با همکاری بنی‌صدر می‌توانیم به سرنگونی رژیم [امام] خمینی سرعت بخشیم.»

رجوی در ادامه، ضمن اعلام همکاری سازمان مجاهدین خلق با همه گروه‌های مخالف نظام جمهوری اسلامی، از مخالفت با گروه‌های سلطنت‌طلب خودداری و به‌نوعی نظر مثبت سازمان را درباره اتحاد با این گروه‌ها بیان می‌کند. خبرنگار اشپیگل از وی می‌پرسد: «آیا نیروهای شما با دیگر گروه‌های مخالف؛ ازجمله فداییان خلق و جبهه ملی نیز همکاری دارند؟

•

رجوی: ما با تمام گروه‌های غیروابسته که خواهان آزادساختن ایران و نجات ملت ایران هستند قصد همکاری داریم.

•

اشپیگل: آیا این حرف به آن معنی است که این نظریه شامل ارتشبد آریانا هم می‌شود؟ لابد شما می‌دانید ارتشبد آریانا و سازمان آزادگان موفق شد چندی پیش، ناو جنگی تبرزین را آزاد کند؟

•

رجوی: من فکر نمی‌کنم آزادگان مورد حمایت مردم ما در ایران باشد. کار این سازمان برای ابراز وجود بود و در آن راه موفق شد.»⁽¹⁾

1) نشانه‌های تمایل متقابل سلطنت‌طلب‌ها و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به همکاری با یکدیگر، به‌تدریج در اظهارنظرهای دو طرف آشکار شد. پس از اظهارنظر صریح و مثبت حبیب‌اللّهی سرکرده ربایندگان ناوچه ایرانی، برای همکاری با سازمان و سخنان مسالمت‌جویانه رجوی، امروز امیر طاهری یکی از روزنامه‌نگاران نزدیک به گروه‌های سلطنت‌طلب، در مقاله‌ای در روزنامه تایمز لندن، با نگاهی مثبت و جانب‌دارانه، اقدامات سازمان مجاهدین خلق علیه جمهوری اسلامی ایران را تشریح کرد. (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه بررسی و تحلیل رویدادهای ایران و جهان، 6/6/1360، شماره 4، صص 52 و 53)

در بخش دیگری از این مصاحبه، رجوی خود را یک مسلمان واقعی نامیده و می‌گوید: «در چشم ما، [امام] خمینی یک مسلمان نیست و من دوباره اسلام واقعی را به جهانیان نشان خواهم داد.»⁽¹⁾

شش کمپانی نفتی ژاپن که از ایران نفت وارد می‌کنند، تهدید کرده‌اند که اگر قیمت نفت کاهش نیابد، قراردادهای نفتی خود را با ایران که اواخر سپتامبر (اوایل مهر 1360) به پایان می‌رسد، تجدید نخواهند کرد.

خبرگزاری فرانسه با اعلام این خبر به نقل از منابع امور صنعتی ژاپن در توکیو گزارش داد: «این کمپانی‌ها از شرکت ملی نفت ایران درخواست کرده‌اند که قیمت‌های نفتی خود را 4 یا 5 دلار در ازای هر بشکه کاهش دهند. درحال‌حاضر، دولت ایران نفت خود را در ازای بشکه‌ای 37 دلار به ژاپن می‌فروشد.»

این خبرگزاری افزوده است: «مذاکراتی که قرار است ماه آینده درمورد تجدید معاهده نفتی ایران و ژاپن به عمل آید، اولین مذاکراتی است که درمورد عرضه نفت در سال آینده برگزار خواهد شد. انتظار می‌رود نتیجه این مذاکرات بر مذاکره با دیگر کشورها نیز تأثیر داشته باشد. شش کمپانی ژاپنی عبارت‌اند از: دی کیو، میتسوبیشی، شوا، ماروزن و کمپانی‌های نیشو ایوی و نیش من.»

در پایان این گزارش آمده است: «13 پالایشگاه (ژاپن) که با ایران قرارداد نفتی دارند، روزانه 23 هزار بشکه نفت از این کشور وارد می‌کنند.»⁽²⁾

شبکه فرانسوی‌زبان تلویزیون سوئیس در یک برنامه زنده تلویزیونی در گفت‌وگو با اریک رولو روزنامه‌نگار مشهور فرانسوی، که اخیراً از سفر به تهران بازگشته است، نظر وی را درمورد برخی مسائل داخلی ایران جویا شد. پاسخ‌های این خبرنگار به‌عنوان یک فرد خارجی که با مسائل سیاسی ایران آشناست و از نزدیک بسیاری امور را مشاهده کرده جالب‌توجه و درعین‌حال تأمل‌برانگیز است.

اریک رولو در این گفت‌وگو بخشی از رفتارهای جمهوری اسلامی را نتیجه تحریکات و توطئه‌های داخلی و خارجی علیه نظام عنوان کرده و با تمجید از رهبری امام خمینی می‌گوید: نباید انقلاب ایران را براساس ارزش‌های غربی تحلیل کرد.

قسمت‌هایی از این مصاحبه چنین است:

«س: چرا حکومت ایران وعده‌هایی را که قبل از انقلاب داده بود اجرا نکرد؟

1) همان، صص 20 - 16 ضمیمه، رادیو صدای آزاد ایران، 4/6/1360.

2) همان، صص 8 و 9، توکیو - خبرگزاری فرانسه، 4/6/1360.

ج: مگر گذاشته‌اند که این کشو یک روز آرام باشد. مرتب تحریکات و توطئه‌های داخلی و خارجی وجود داشته و مجالی برای دولت باقی نگذاشت.

س: [آیت‌الله] خمینی را چطور می‌شناسید؟

ج: [آیت‌الله] خمینی دارای یک شخصیت فوق‌العاده و استثنایی است که نظیر آن در میان سایر رهبران یافت نمی‌شود و به‌قدری در عقاید خود مصمم است که حتی نزدیک‌ترین خویشاوندان ایشان [که] به‌طور علنی از بنی‌صدر حمایت می‌کردند قادر به نفوذ در وی نشدند. مخالفین از کاهش محبوبیت او صحبت می‌کنند، ولی من با قاطعیت و اطمینان می‌گویم که وی از حمایت اکثریت تام برخوردارند. برای مثال، روزی که قرار بود بنی‌صدر عزل شود، صحبت از یک تظاهرات صد هزار نفری به نفع وی بود. در این روز، فقط مجاهدین خلق آن‌هم به‌صورت مسلحانه شرکت کردند، درحالی‌که من شاهد بودم که در مراسم تشییع‌جنازه کشته‌شده در انفجار حزب جمهوری بیش از یک میلیون نفر شرکت داشتند.

س: قدرت واقعی در دست کیست؟

ج: امام رهبر واقعی است، ولی قدرت در دست مردم کوچه و بازار است. البته یک آشفتگی عجیب بر کشور حکم‌فرما است، ولی این آغاز کار است. انقلاب واقعی ایران هنوز شروع نشده.

س: زنان چه نقشی دارند؟

ج: من شدیداً تحت‌تأثیر نقش زن ایرانی هستم؛ البته نه آن زنی که اوقاتش در سالن‌های مد می‌گذرد، بلکه آن زن چادربه‌سری که در کنار مردان در تظاهرات، حتی در جبهه‌های جنگ شرکت می‌کند.

س: راجع به اعدام افراد صغیر چه می‌گویید؟

ج: وقتی دختری چشم‌بسته را در زندان اوین دیدم، دلم به‌هم خورد، ولی این حالات در من در موقع دیدار انفجار حزب جمهوری اسلامی ایران هم پیدا شد. شب قبل از آن با محمد منتظری مصاحبه داشتم؛ مرد فوق‌العاده جالبی بود، در حادثه آن شب (انفجار حزب) 150 نفر از زیر آوار خارج شدند که اکثراً افراد بی‌گناه بودند.

س: انقلاب ایران می‌تواند الگویی برای جهان سوم باشد؟

ج: بله، وقتی چند نفر دانشجو با گروگان‌گیری دیپلمات‌های یک ابرقدرت، حکومت آن را به مبارزه می‌طلبند و قدرت آن را نفی می‌کنند، این می‌تواند الگویی برای آن کشورهایی باشد که ترس از این ابرقدرت دارند. اوضاع فعلی عربستان مشابه وضع قبل از انقلاب ایران

است. متأسفانه کشورهای غربی از وضع ایران عبرت نگرفتند. ما انقلاب ایران را براساس ارزش‌های خود می‌سنجیم، درحالی‌که در این قضاوت خود کاملاً دچار اشتباه هستیم.

س: موضع شوروی نسبت به ایران چیست؟

ج: روس‌ها هم انقلاب ایران را درک نکرده‌اند، ولی درحال‌حاضر، مماشات می‌کنند، زیرا از این موضوع که ایران به نفوذ امریکا، که ایران را به‌صورت قلب آسیا در خاورمیانه درآورده بود، خاتمه داده است، خوشحال‌اند.

س: آیا امکان یک کودتای نظامی وجود دارد؟

ج: خیر، بافت ارتش ایران با سایر ارتش‌های خاورمیانه که کودتا می‌کند فرق می‌کند.»⁽¹⁾

روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور در مقاله‌ای به بررسی اوضاع داخلی کشور عراق، سیر به‌قدرت‌رسیدن صدام، تلاش همه‌جانبه وی برای حفظ قدرت و تجدیدنظر در مبانی اشتراکی حزب بعث پرداخته است. این روزنامه همچنین به تلاش ویژه عراق برای برگزاری هفتمین اجلاس سران سازمان کشورهای غیرمتعهد که قرار است سال آینده در بغداد برگزار شود، اشاره کرده است.

در بخش‌هایی از این مقاله آمده است:

«تصاویر متعدد صدام حسین به گونه‌های متفاوت در لباس نظامی، در میان جمعیت، در لباس دهاتی، در بین کارگران، یا با فرزندش در همه‌جا دیده می‌شود. درواقع، سلطه سیاسی صدام حسین در سراسر عراق مشهود است. صدام حسین از سال 1968 که به قدرت رسید، به‌عنوان مرد نیرومند عراق معروف شد و درواقع، تسلط او بر حزب بعث و رهبری سیاسی‌اش او را به رئیس‌جمهور مادام‌العمر معروف کرده است. صدام حسین به‌عنوان رابط دولت و حزب بعث، فعالیتش را شروع کرد و پس از سال‌ها مبارزه و فعالیت سیاسی، سرانجام قدرت را قبضه کرد، با نظارت کامل بر مطبوعات و استفاده از پلیس مخفی، ناراضیان رژیم را کنترل کرده و مانع هرگونه فعالیت مخالفین شده است. درواقع، باوجود حمایت ظاهری عراق از قطعنامه سال 1975 سازمان ملل درمورد جلوگیری از شکنجه و بدرفتاری با زندانیان، گزارش سازمان عفو بین‌المللی حاکی‌از ادامه سیاست اعمال خفقان است. به گفته ناظران امور عراق، رژیم‌های مختلف مانند عراق بر ایجاد مرکزیت سیاسی و سلطه دولتی و ازبین‌بردن فساد به خشونت متوسل شده‌اند.

باوجود اعمال زور و خشونت، عراق در دوران حکومت صدام حسین، از صورت یک رژیم

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 75، 5/6/1360، صص 42 - 40.

سخت‌گیر سوسیالیستی که تأکیدش بر ملی‌کردن و اشتراکی‌کردن مزارع بود، به‌صورت رژیمی که پذیرای تنوع اقتصادی و مشوق سرمایه‌گذاری آزاد است درآمد. مالکیت ارضی و زراعت خصوصی بار دیگر مورد تشویق قرار گرفت؛ وی به بسیاری از زارعین مصری یا مراکشی‌الاصل در دره بین‌النهرین، زمین‌های کشاورزی واگذار کرده و چند ماه پیش نیز اداره مزارع اشتراکی را به‌عنوان یک مؤسسه بی‌فایده منحل کرد. فعالیت گسترده ساختمانی و جاده‌سازی و مراکز متعدد توریستی که درنتیجه درآمد سرشار نفت به راه افتاد، چهره بغداد را تاحدودی تغییر داده است. درواقع، این فعالیت‌های ساختمانی بغداد را برای تجمع رهبران کشورهای غیرمتعهد در سال 1982 آماده می‌کند. عراق به‌عنوان کشور میزبان کنفرانس کشورهای غیرمتعهد در سال 1982 (1361) انتخاب شده. به گفته منابع دیپلماتیک، این موضوع ازنظر صدام، که از رهبری عراق به‌عنوان سرزمین عربی بین شرق و غرب صحبت می‌کند، حائز اهمیت بسیار است.»⁽¹⁾

در ادامه، نویسنده مقاله تغییر تدریجی سیاست خارجی عراق و معطوف‌شدن تمایلات سیاسی مسئولان این کشور از شوروی به‌سمت غرب را این‌گونه تفسیر کرده است:

«سیاست خارجی عراق که پس از سال 1968، گرایش به اتحاد شوروی پیدا کرده بود، به‌تدریج تغییر یافته. درآمد نفت به عراق امکان داده که لوازم مصرفی مورد احتیاجش را از بازارهای جهانی خریداری کند و به این منظور، به اروپا، امریکای شمالی و آسیای شرقی روی آورده. صادرات انگلستان به عراق در سال جاری، رقمی حدود یک میلیارد دلار خواهد بود. امریکا تنها درحدود 400 میلیون دلار محصولات کشاورزی به این کشور که روزگاری مرکز تولید خاورمیانه بود، صادر می‌کند. یکی از دلایلی که دولت بغداد به جانب غرب متمایل شده، کشف شبکه افسران کمونیست در سال 1978 بود که مشغول طرح کودتایی علیه بعثی‌ها بودند. به‌دنبال تصفیه و اعدام و انحلال حزب کمونیست عراق، دولت بغداد ازنظر سیاسی به‌تدریج از مسکو کناره گرفت و از اولین کشورهای عرب بود که اشغال افغانستان را توسط نیروهای نظامی شوروی محکوم کردند؛ البته روابط اقتصادی با شرق همچنان پابرجا است و همین چند ماه اخیر بود که عراق موافقت‌نامه همکاری‌های درازمدت اقتصادی، بازرگانی و صنعتی را با مسکو منعقد کرد. به گفته دیپلمات‌های غربی، تعیین موضع صدام حسین کار چندان آسانی نیست، ولی به نظر می‌رسد که صدام حسین بیش از هر چیز، یک رهبر ملی‌گرا است و باوجود

1) با تلاش‌های ایران درزمینه‌های گوناگون، سازمان کشورهای غیرمتعهد درمورد میزبانی عراق تجدیدنظر کرد و این اجلاس در هندوستان (دهلی‌نو) برگزار شد.

حرف‌های تند و افراطی شعارگونه آنچه اجرا می‌کند، جنبه کاملاً عملی دارد. به‌نظر کارشناسان امور عراق، ادامه رابطه با غرب، صدام حسین را به میانه‌روی بیشتری سوق خواهد داد.»

کریستین ساینس در ادامه افزوده است: «تمرکز قدرت رهبری، خواه‌ناخواه مسئولیت‌ها را متوجه صدام حسین می‌کند که درصورت شکست سیاسی مورد سرزنش قرار گیرد؛ به‌طور مثال، صدام حسین اخیراً ازجانب برخی اعضای شورای فرماندهی انقلاب در دو مورد مختلف سرزنش شد، که یک مورد آن ادامه جنگ با ایران بود و دیگر، انهدام تأسیسات اتمی بغداد به‌وسیله اسرائیل. به گفته منتقدان صدام، اگر جنگ با ایران طولانی نشده بود، عراق در حمله هفتم ژوئن به تأسیسات امنیتی‌اش غافلگیر نمی‌شد.»⁽¹⁾

عراق با شرکت انگلیسی رستون دیزل (شعبه کمپانی امریکایی جنرال الکتریک) یک قرارداد 40 میلیون پوندی برای خرید و نصب 70 نیروگاه برق در مناطق گوناگون این کشور منعقد کرد.

خبرگزاری فرانسه به نقل از نشریه لبنانی النهار⁽²⁾با اعلام این خبر افزود: «این نیروگاه‌ها در 18 ماه آینده، مستقر و اولین آنها در سال 1983، قابل‌بهره‌برداری است. این دومین قرارداد عراق با کمپانی جنرال الکتریک در سال جاری است. کشور عراق یک قرارداد 40 میلیون پوندی به‌منظور تعبیه توربین‌های گازی نیز با این شرکت منعقد کرده است.

براساس این گزارش، روابط عراق و انگلیس به‌ویژه درزمینه بازرگانی از سال پیش رو به بهبود گذارده است.

یادآوری می‌شود به‌دنبال زندانی‌شدن 3 تاجر انگلیسی در عراق، روابط دو کشور تیره شده بود.

براساس این گزارش، 50 شرکت از 60 شرکت انگلیسی دعوت‌شده برای شرکت در نمایشگاه بین‌المللی عراق در این نمایشگاه شرکت کردند.

صادرات انگلیس به عراق در سال 1980 به 322 میلیون پوند بالغ می‌شود که این رقم در سال 1981 رقمی معادل 500 میلیون است.

از سوی دیگر، جان بیفن وزیر بازرگانی انگلیس، در پاییز آینده به‌منظور شرکت در نمایشگاه بین‌المللی بغداد، به عراق عزیمت و یک قرارداد 2 میلیارد دلاری درمورد فروش سیستم دفاع هوایی با این کشور منعقد می‌کند.»⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 159، 5/6/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 4/6/1360.

2) نام کامل این نشریه النهار عرب ریپورت اند ممو است.

3) همان، صص 3 و 4، بیروت - فرانس پرس، 4/6/1360.

روزشمار جنگ پنجشنبه 5 شهریور 1360 26 شوال 1401 27 اوت 1981

نیروهای عراقی امروز به مواضع ایران در غرب دزفول حمله کردند. در این حمله، 2 گروهان پیاده عراقی مستقر در جبهه مالحه واقع در جنوب‌غرب دزفول، پس از اجرای آتش تهیه، از دو محور اقدام به پیشروی به‌سمت نیروهای خودی کردند، اما براثر برخورد آنها با تله منوری که نیروهای ارتش کار گذاشته بودند، دو منور به هوا پرتاب شد و نیروهای مستقر در این منطقه متوجه دشمن شده و با آنان درگیر شدند. به‌دلیل حجم گسترده آتش اجراشده روی نیروهای عراقی و تلفات واردشده به آنان، دشمن مجبور به عقب‌نشینی شد. در این حادثه 3 نفر از نیروهای خودی شهید و 4 نفر زخمی شدند.⁽¹⁾-⁽²⁾

ارتش عراق امروز شهرهای اهواز و آبادان را گلوله‌باران کرد، اما جنگنده‌های این کشور در بمباران شهرهای استان لرستان و شهر کرمانشاه ناکام ماندند.

توپخانه دوربرد ارتش عراق در ساعت‌های 8:30 و 16:30، چند منطقه اهواز را گلوله‌باران کرد که درنتیجه یک نفر مجروح شد و 2 منزل مسکونی آسیب دید.

در این حمله مناطقی ازجمله چهارصد دستگاه (حصیرآباد)، منبع آب شهر و اطراف کارخانه‌های راه‌آهن شهر هدف اصابت گلوله‌های دشمن قرار گرفت.⁽³⁾

در آبادان هم براثر اصابت گلوله خمپاره دشمن یک منزل در منطقه احمدآباد تخریب شد.⁽⁴⁾روز گذشته نیز جنگنده‌های متجاوز عراق در دو نوبت به حریم هوایی چند شهر استان لرستان و شهر کرمانشاه تجاوز کردند که با واکنش به‌موقع پدافندهای هوایی ارتش و سپاه در این مناطق، ناگزیر به فرار شدند.⁽⁵⁾

1) ارتش عراق یک هفته پیش نیز تلاش کرده بود که به خطوط نیروهای ایرانی رخنه کند که با متحمل‌شدن تلفاتی مجبور به عقب‌نشینی شد. (روزشمار 31/5/1360)

2) سند شماره 403547 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات سپاه پاسداران دزفول به فرماندهی عملیات سپاه پاسداران دزفول، 8/6/1360، ص1؛ و - سند شماره 4922 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات دزفول به فرمانده سپاه پاسداران دزفول، 8/6/1360، ص1؛ و - سند شماره 004929 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، شماره 331، 9/6/1360، ص1.

3) سند شماره 004904 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان (اهواز) به ریاست اداره امور اجتماعی، 5/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 004950 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دفتر سیاسی و انتظامی استانداری خوزستان به وزارت کشور (معاونت امور سیاسی و اجتماعی)، 11/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 004905 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره پلیس انتظامی راه‌آهن به ریاست اداره امور اجتماعی، 5/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 34802 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به مقام وزارت کشور، 5/6/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 4906 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان به ریاست اداره امور اجتماعی، 5/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 7/6/1360، صص 2 و 3؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص2.

یک منبع اطلاعاتی نظامی از تلاش گسترده کویت برای تأمین نیازهای لجستیکی و تدارکاتی ارتش عراق ازطریق مرزهای مشترک این دو کشور خبر داد.

براساس این گزارش، تجهیزات نظامی و محصولات خارجی خریداری‌شده توسط عراق از نفربرهای نظامی گرفته تا مواد غذایی، در بندرهای کویت تخلیه می‌شوند و سپس به مقصد عراق بارگیری و از مسیر زمینی به این کشور حمل می‌شوند. چند ناوچه عراقی نیز برای مستقرکردن تجهیزات نظامی روی آنها به یکی از بندرهای کویت آمده‌اند.

در ادامه این خبر آمده است: تریلرها و ماشین‌هایی که از عربستان و کویت به عراق می‌روند، در منطقه العبدلی واقع در مرز عراق با کویت که در نزدیکی صفوان است، جمع می‌شوند و پس از استراحت، شبانه به حرکت خود ادامه می‌دهند.⁽¹⁾

حمله افراد مسلح گروه کمونیستی کومه‌له به سقز پس از چند ساعت با ورود نیروهای سپاه و ارتش شکست خورد. حزب دمکرات نیز اعلام کرد امشب به مناسبت سی‌وششمین سالروز اعلام موجودیت حزب بعث عراق بر فراز ارتفاعات آتش روشن خواهد کرد. افراد این حزب 2 نفر را نیز در یک روستا از توابع قروه در استان کردستان به گروگان گرفتند.

حدود 300 نفر از افراد سازمان کومه‌له بعدازظهر امروز، با کمک عناصر نفوذی، به شهر سقز حمله کردند. این افراد که از ساعت 13 با ترور یک سرباز در خیابان پشت مقر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حمله خود را آغاز کرده بودند، از ساعت 16:30، با نفوذ به شهر در یک اقدام غافلگیرانه، بعضی ساختمان‌های شهر ازجمله ساختمان شهربانی، مخابرات و مسجدجامع را محاصره و ارتباطات تلفنی این ساختمان‌ها را با بیرون قطع کردند، سپس با حرکت در خیابان‌های شهر از مسیر پارک شهر، چهارراه فرح، میدان عقاب، فلکه بانک ملی و بازار به ساختمان‌های گوناگون ازجمله مسافرخانه‌ها، داخل بازار، حتی حمام‌های عمومی شهر وارد شدند و تعدادی از سربازان و افراد نظامی را که عصر پنجشنبه در مرخصی داخل شهر بودند به شهادت رساندند و عده‌ای را نیز دستگیر کردند.⁽²⁾

به‌دلیل حضور ناگهانی و پیش‌بینی‌نشده این افراد در خیابان‌های شهر مقاومت چندانی دربرابر آنان صورت نگرفت و مهاجمان مردم شهر و سربازان ارتش و پاسداران را که بدون سلاح در معابر درحال تردد بودند به گلوله بستند که درنتیجه چند نفر ازجمله یک باربر و یک کودک 4 ساله به شهادت رسیدند.

این افراد در نخستین ساعات حضور خود در شهر 140 نفر را که 40 نفر آنان نظامی بودند، به گروگان گرفتند.⁽³⁾

1) سند شماره 51891 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نهاجا (پست فرماندهی)، 5/6/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 51906 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 6/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51910 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه سنندج به فرماندهی اطلاعات مرکز، 6/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51882 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به معاونت عملیات و اطلاعات نزاجا (مدیریت عملیات)، 5/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص21؛ و - سند شماره 51875 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سنندج به اطلاعات مرکز، 5/6/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص14؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

چند ساعت بعد، با ورود نیروهای ارتش و سپاه پاسداران به شهر، درگیری شدیدی رخ داد و نیروهای خودی با محاصره محل‌هایی که در تصرف افراد کومه‌له بود، به‌مرور تا نیمه‌شب همه این اماکن را آزاد کردند. در این عملیات از نیروهای ارتش 7 نفر شهید و 15 نفر زخمی و از افراد سپاه نیز 3 نفر شهید شدند.⁽¹⁾-⁽²⁾

پس از این اقدام، نیروهای مشترک سپاه و ارتش با بستن راه‌های خروجی شهر به جست‌وجوی خانه‌به‌خانه پرداختند و تعدادی از مهاجمان را دستگیر کردند.

در گزارش واحد عملیات سپاه پاسداران سنندج خطاب به فرماندهی سپاه در تهران به دلایل وقوع این حادثه اشاره شده است، در بخشی از این گزارش آمده است:

«1. دشمن از وضع نامناسب سپاه بهترین استفاده را نمود.

نداشتن فرمانده و شورا و عدم توجه مرکز به این منطقه.

حضورنداشتن مسئول عملیات سقز و سایر مسئولان سپاه بدون هماهنگی با سنندج و عدم اعزام نیروی کادر پاسدار و بسیج به این شهر.»⁽³⁾

امروز همچنین حزب دمکرات کردستان ایران که مانند دیگر گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی در غرب کشور، با رژیم عراق ارتباطی گسترده و همه‌جانبه دارد اعلام کرد که به‌نشانه شادی به مناسبت سی‌وششمین سالروز اعلام موجودیت حزب بعث عراق، امشب بر فراز ارتفاعات مناطق تحت تصرف خود، آتش روشن خواهد کرد.⁽⁴⁾افراد وابسته به این حزب نیز 2 نفر از اهالی روستای نیل از توابع شهرستان قروه در استان کردستان را به گروگان گرفتند.⁽⁵⁾

1) در اسناد گوناگون، آمار مجروحان با اختلاف جزئی، متفاوت اعلام شده است. شهربانی سقز تعداد شهیدان را 10 نفر (8 نظامی و 2 غیرنظامی) و مجروحان را 16 نفر اعلام کرد، اما در سندی که سپاه منطقه7 چهار روز پس از حادثه به تهران ارسال کرد، تعداد شهیدان 10 نفر (3 نفر از سپاه، 5 نفر از ارتش و 2 نفر از اهالی شهر)، زخمی‌ها 23 نفر (5 نفر از سپاه و 8 نفر از ارتش و 10 نفر بومی) گروگان‌ها نیز 45 نفر اعلام شد که به نظر می‌رسد تعدادی از افراد اسیرشده در ساعت‌های اولیه درگیری رها شده باشند. در اسناد منتشرشده فقط از چند شهید این واقعه نام برده شده که عبارت‌اند از: رضا عباسقلی‌زاده از پرسنل اطلاعات سقز، گروهبان یکم نصرالله قربانی جمعی گردان شیراز، محمدحسین نصیرآبادی جمعی گروهان تیپ سقز و سیف‌علی نجفی. (سند شماره 34806 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی جمهوری اسلامی، 6/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرمانده سپاه مرکز، 9/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51905 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه کرمانشاه به فرماندهی سپاه مرکز، 6/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 34808 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن3) مرکز فرماندهی به دفتر ریاست جمهوری، 6/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 34807 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن3) مرکز فرماندهی به دفتر ریاست‌جمهوری، 6/6/1360، سند تک‌برگی)

2) سند شماره 51898 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه سنندج به عملیات سپاه مرکز، 6/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) سند شماره 51898 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) سند شماره 51883 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات به فرماندهی، 5/6/1360، ص1.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، ص4، سنندج - خبرگزاری پارس، 6/6/1360.

در ترورهای امروز انجام‌شده به‌دست افراد مسلح ضدانقلاب؛ ازجمله سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 6 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند.

در جریان یکی از این ترورها در خیابان وحدت اسلامی تهران، سرنشینان یک خودرو به مغازه فروش روغن اتومبیل متعلق به فرد متعهدی معروف به حاج علی روغنی حمله کردند و با تیراندازی به‌سمت او و پسرش، آنها را به شهادت رساندند و سپس متواری شدند.⁽¹⁾

در حادثه دیگری در تهران، سرنشینان مسلح یک خودرو به‌سمت پاسدار کمیته منطقه 1 شمیران که با موتورسیکلت درحال عبور از خیابان ولی‌عصر(عج) بود، تیراندازی کردند و بلافاصله گریختند. مردم این پاسدار را که مجروح شده بود به بیمارستان منتقل کردند.⁽²⁾

در رشت نیز 2 تن از نیروهای فعال بسیج این شهر به نام‌های طهماسب بهاری و عیسی منفرد مقابل بیمارستان پورسینای این شهر هدف سوءقصد سرنشینان مسلح یک خودرو قرار گرفتند و براثر اصابت گلوله به شهادت رسیدند. ضاربان نیز گریختند.⁽³⁾

در شیراز هم دو موتورسوار مسلح با برنامه‌ریزی قبلی و به‌قصد ترور مهندس لیمویی رئیس بنیاد مسکن شیراز، به منزل وی واقع در خیابان قصرالدشت شیراز، نزدیک شدند و به‌محض خروج اتومبیل او از منزل، به‌سمت آن تیراندازی کردند که براثر اصابت یک تیر به پای وی ماشین منحرف شد و پس از برخورد با درخت کنار کوچه، متوقف گردید. هنگام تیراندازی این افراد یک پسربچه 9 ساله به نام غلام یوسفی که مشغول دوچرخه‌سواری بود، به شهادت رسید. مهاجمان نیز متواری شدند.⁽⁴⁾

محمدحسن یزدانیان عضو انجمن اسلامی اصناف کرج و عضو ستاد نماز جمعه این شهر هم هدف سوءقصد 2 فرد مسلح قرار گرفت و براثر اصابت گلوله کلت به شهادت رسید.⁽⁵⁾

در حادثه دیگری ، دو موتورسوار مسلح در خیابان اربابی کرمانشاه به یک روحانی و فرد همراه او که سوار بر یک تویوتای باری بودند، تیراندازی کردند. در این حادثه، فرد همراه روحانی مجروح شد و به بیمارستان انتقال یافت و مهاجمان نیز گریختند.⁽⁶⁾

در 8 مورد تیراندازی، پرتاب بمب آتش‌زا و دست‌ساز به اماکن دولتی، منازل و محل کسب افراد متعهد در 5 شهر کشور خساراتی ایجاد شد. همچنین چند اسلحه از یک مسجد در تهران به سرقت رفت.

افراد وابسته به گروه‌های مسلح معارض به‌سوی منزل یکی از افراد متعهد محله منیریه در تهران، بمب آتش‌زا پرتاب کردند که براثر انفجار آن خساراتی به بار آمد.⁽⁷⁾

در بروجرد، دو موتورسوار، که نقاب بر چهره داشتند، 2 بمب آتش‌زا داخل کتاب‌فروشی

1) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص2.

2) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص2.

3) سند شماره 262304 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از روابط عمومی ستاد منطقه3، 9/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4.

4) سند شماره 51888 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 9 (شیراز) به فرماندهی و اطلاعات مرکز، 5/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص3.

5) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص15.

6) سند شماره 51884 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه7 غرب کشور به سپاه (مرکز فرماندهی)، 5/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 5/6/1360.

ابوذر واقع در خیابان 18 متری، پرتاب کردند که براثر انفجار آنها تعدادی کتاب؛ ازجمله قرآن، نهج‌البلاغه و چند کتاب دینی دیگر سوخت. آتش پس از مدتی با کمک مردم خاموش شد.⁽¹⁾

در اقدامی دیگر، چند مهاجم به‌سوی نگهبان بیمارستان 50 تخت‌خوابی بروجرد شلیک کردند که با تیراندازی متقابل نگهبان مجبور به فرار شدند.⁽²⁾

در حادثه دیگری در این شهر، بمبی آتش‌زا به‌سمت منزل یک پیرمرد کارگر پرتاب شد که با انفجار آن، شیشه‌های خانه شکست، اما به کسی آسیب نرسید.⁽³⁾

همچنین بمبی آتش‌زا به منزل یکی از افراد متعهد بروجرد پرتاب شد که براثر انفجار آن چند شیشه شکست. عاملان حادثه نیز متواری شدند.⁽⁴⁾

در تربت حیدریه، صبح زود، یک بمب دست‌ساز به منزل رئیس اداره بهزیستی این شهر پرتاب شد که با انفجار آن چند شیشه شکست.⁽⁵⁾

در شیراز هم 2 نارنجک جنگی به داخل ساختمان سازمان دانشجویان مسلمان دانشگاه شیراز واقع در کوچه شهرداری منشعب از خیابان زند، پرتاب شد که تلفات جانی نداشت.⁽⁶⁾

در شاهرود نیز پرتاب بمب آتش‌زا به منزل یکی از افراد متعهد این شهر، خسارتی ایجاد نکرد. در این حادثه یک نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شد که از منزل وی مقدار زیادی وسایل و امکانات ساخت بمب آتش‌زا و یک بمب آماده به دست آمد.⁽⁷⁾)

تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی، صبح امروز به مسجد علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) در خیابان امیری تهران حمله کردند و درحالی‌که خادم مسجد تنها بود، چند اسلحه ژ3 را به سرقت بردند.⁽⁸⁾

16 نفر از عناصر مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و 2 عضو چریک‌های فدایی خلق در چند شهر و همچنین یک افسر و 5 سرباز که قصد ایجاد انفجار در پادگان ارتش در سیرجان را داشتند، دستگیر شدند. مرکز انتشارات سازمان در اصفهان نیز کشف شد و 2 نفر از هواداران سازمان از عملکرد خود اظهار ندامت کردند.

افراد گروه مقاومت مسجد جوادالائمه(ع) واقع در خیابان تهران‌نو، به سرنشینان یک خودرو تویوتا مشکوک شدند و آن را متوقف کردند. پس از بازرسی مشخص شد این افراد (3 مرد و 4 زن) از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق هستند. چند اسلحه ژ3 و مقداری فشنگ نیز از آنان به دست آمد.⁽⁹⁾

مأموران ژاندارمری اوین نیز یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق را درحالی‌که یک اسلحه کمری و تعدادی از کتاب‌های این سازمان را همراه داشت دستگیر کردند.⁽¹⁰⁾

براساس گزارش سپاه پاسداران منطقه 6 کرمان، یک افسر با درجه سروانی و 5 سرباز که

1) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

2) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

3) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4.

4) سند شماره 328647 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 7/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4.

6) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

7) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص2.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 5/6/1360.

9) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص2.

10) روزنامه کیهان، 5/6/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص4.

قصد منفجرکردن بخش‌هایی از پایگاه ارتش در سیرجان؛ ازجمله انجمن اسلامی اداره سیاسی ایدئولوژیک و اتاق جنگ را داشتند، شناسایی و دستگیر شدند. یکی از این سربازان که به‌بهانه بیماری به بهداری مراجعه کرده بود، فرار کرد. این افراد چند روز قبل نیز سیم بلندگوها را در مراسم صبحگاه مشترک قطع کرده بودند. در این گزارش به وابستگی این افراد به گروه خاصی اشاره نشده است.⁽¹⁾

نیروهای سپاه پاسداران لاهیجان نیز با همکاری سپاه رودسر موفق به دستگیری 4 نفر از اعضای فعال شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق شدند. گفتنی است یکی از دستگیرشدگان مسئول این شاخه بود.⁽²⁾

در اصفهان هم مرکز انتشارات سازمان مجاهدین خلق که قبلاً شناسایی شده بود، تصرف شد و 3 نفر از افراد فعال سازمان در آنجا دستگیر شدند. از این محل، یک ماشین چاپ افست، یک دستگاهِ فتوکپی و یک دستگاهِ فتواستنسیل و زینک نشریه مجاهد (ارگان تبلیغی سازمان) تا شماره 127 و همچنین تعداد زیادی کاغذ، اعلامیه و خبرنامه‌هایی با نام "میلیشیا" و 10 هزار اعلامیه بسته‌بندی‌شده و آماده ارسال به کرمان به دست آمد. این محل با پشم شیشه و اکوستیک عایق‌کاری صوتی شده بود.⁽³⁾

در مشهد نیز یکی از عاملان اصلی پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا به منازل افراد و 2 عضو سازمان چریک‌های فدایی اقلیت شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁴⁾

در شمیران هم یکی از هواداران سازمان مجاهدین خلق که دو ماه پیش دستگیر شده بود، پس از مطالعه کتاب‌های اسلامی در زندان و مشاهده رفتار نیروهای پاسدار، با اظهار ندامت از پشتیبانی از مواضع سازمان آزاد شد. در مراسمی که در مسجدجامع شمیران برگزار گردید، مردم محل با حلقه گل و قربانی‌کردن گوسفند از وی استقبال و تا منزلش او را همراهی کردند.⁽⁵⁾

یکی از هواداران فعال سازمان نیز در بیله‌سوار مغان در استان آذربایجان‌شرقی، که مدتی فراری بود، با حضور در نماز جماعت محل سکونت خود و اظهار ندامت از عملکرد گذشته‌اش با استقبال گرم مردم مواجه شد و به کانون خانواده خود بازگشت.⁽⁶⁾

ستاد امنیت تهران با صدور اطلاعیه‌ای از مردم خواست هنگام رانندگی، مدارک مالکیت وسائط نقلیه خود را به‌همراه داشته باشند و موارد مشکوک را به مسئولان اطلاع دهند.

این ستاد در اطلاعیه 256 خود که درپی استفاده تیم‌های ترور وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) از اتومبیل‌های سرقتی (پس از تغییر و دست‌کاری پلاک آنها) در عملیات‌های ترور و سوءقصد منتشر کرده، برای سهولت در کنترل اتومبیل‌های درحال تردد در سطح شهر، آورده است:

1) سند شماره 51889 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح برنامه‌ریزی عملیات ستاد منطقه6 (کرمان) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 5/6/1360، صص 1 و 2.

2) سند شماره 51885 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی، 6/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51896 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه3 به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 5/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 51932 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (اطلاعات سپاه)، 7/6/1360، ص2.

4) سند شماره 51932 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مشهد به فرماندهی مرکز، 7/6/1360، سند تک‌برگی.

5) کیهان، 5/6/1360، ص14.

6) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص2.

«به‌علت ضرورت وجود امنیت و آسایش برای شما مردم متعهد و همیشه در صحنه، توجه همگان را به نکات زیر جلب می‌نماید:

از مالکین محترم کلیه وسائط نقلیه موتوری تقاضا می‌نماید که همیشه مدارک و کارت مالکیت وسیله نقلیه و گواهینامه رانندگی خود را همراه داشته باشند تا آنها را درصورت مطالبه مأموران ارائه نمایند.

از مردم متعهد تقاضا دارد که در کنار مأموران انتظامی و در غیاب آنها با همکاری یکدیگر، هرنوع وسیله نقلیه متخلف و مشکوک که فاقد شماره می‌باشند، یا شماره آنها در زیر سپر و مانع و مخفی است، یا کثیف و ناخوانا بوده و ارقام آن از فاصله دور قابل‌تشخیص نباشد، یا شماره آن با مشخصات خودرو مطابقت ندارد را کنجکاوانه شناسایی و تعقیب نموده و به مسئولین معرفی نمایند.

مأمورین و گشت‌های شبانه موظف‌اند بعد از توقف خودروهای مشکوک ابتدا کارت شناسایی خود را ارائه و سپس به بازدید بپردازند.

چون احیاناً عوامل دشمن گاهی با لباس مأمورین و پاسداران دست به جنایات می‌زنند، لذا تنها به ظاهر آنان قانع نبوده و در شناسایی مشخصات آنان دقت بیشتری بنمایند.

از آنجا که تبهکاران و خودفروختگان، اغلب از خودروهای سرقتی یا نمره تقلبی استفاده می‌نمایند، یا هنگامی‌که توسط مأمورین متوقف می‌شوند، به‌بهانه نداشتن مدارک قصد دارند رفتار خود را عادی جلوه داده و از تعقیب در امان بمانند، لذا از مردم آگاه تقاضا دارد که منحصراً خودشان از وسیله نقلیه خویش استفاده کنند و حتی‌المقدور آن را دراختیار دیگری قرار ندهند و درصورت اضطرار، مدارک مالکیت و مجوز استفاده از وسیله نقلیه خود را دراختیار راننده موقت قرار دهند.

رانندگان وسائط نقلیه شخصی سعی کنند از سوارکردن مسافرین مشکوک در معابر خلوت و در تاریکی شب خودداری نمایند.

مالکین وسائط نقلیه موظف‌اند درصورت اسقاط یا اوراق‌شدن و یا ازبین‌رفتن وسیله نقلیه خود فوراً پلاک آن را به اداره راهنمایی و رانندگی تحویل دهند و از مردم متعهد تقاضا دارد این‌گونه پلاک‌ها را شناسایی و به اداره آگاهی و راهنمایی و رانندگی ارجاع دهند و رونوشت رسید آن را به این ستاد ارسال دارند.»⁽¹⁾

حدود 15 ایرانی وابسته به گروه سلطنت‌طلبان، دفتر نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در لندن را برای مدتی اشغال کردند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس از لندن با اعلام این خبر افزود: یکی از اعضای این گروه در تماس تلفنی با خبرگزاری آسوشیتدپرس درحالی‌که خود را با نام مستعار کوروش آزاد

1) روزنامه اطلاعات، 5/6/1360، ص13.

کرد، گفت این گروه خواستار بسیج نیروها علیه رژیم ایران است. وی اضافه کرد اکثر اعضای گروه که در لندن مستقرند از فرزندان ژنرال‌های سابق می‌باشند که در انقلاب اسلامی اعدام شده‌اند. وی گفت عکس‌هایی از شاهزاده جوان ایران در دفتر لجستیکی نصب شده است. در این واقعه کسی دستگیر نشد.⁽¹⁾

مسعود رجوی در گفت‌وگو با مجله الحوادث (چاپ لبنان) به تکرار ادعای رسانه‌های غربی درخصوص اقدام ایران برای خرید تسلیحات نظامی از رژیم صهیونیستی پرداخت.

به گزارش خبرگزاری پارس از بیروت، رجوی در این مصاحبه جمهوری اسلامی ایران را متهم به خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی کرده و مدعی شده است که اسنادی دارد که این موضوع را ثابت می‌کند. وی در ادامه سخنانش به هواپیمای سرنگون‌شده آرژانتینی در خاک شوروی به‌عنوان مدرک موجود اشاره کرده است.

رجوی درمورد رابطه با سازمان آزادی‌بخش فلسطین نیز گفت: «فلسطینی‌ها بارها به ما تأکید کردند که مجاهدین خلق بهترین و نزدیک‌ترین هم‌پیمان برای مبارزه فلسطین هستند و [فلسطینیان] از آنچه در ایران می‌گذرد، ناراضی‌اند.»⁽²⁾

در همین حال، رسانه‌های غربی با طرح ادعای رابطه تسلیحاتی ایران با رژیم صهیونیستی، درصدد القای اختلاف میان کشورهای عربی و ایران برآمدند. روزنامه فایننشال تایمز دراین‌باره نوشته است:

«اعراب رفته‌رفته نسبت به انقلاب ایران نظر خود را تغییر می‌دهند و اکنون همدردی ایشان هر روز با رهبران مخالف رژیم ایران به‌خصوص با رئیس‌جمهور سابق ایران ابوالحسن بنی‌صدر و رهبر مجاهدین خلق آقای مسعود رجوی که هر دو در فرانسه زندگی می‌کنند بیشتر می‌شود.

روزنامه دست چپی السفیر (چاپ بیروت) که روزگاری از موافقان آیت‌الله خمینی بود این هفته متن کامل میثاق شورای مقاومت ملی را که توسط آقای بنی‌صدر و آقای رجوی منتشر شده، به چاپ رسانیده است. خبرنگار فایننشال تایمز می‌گوید این خبر که ایران از اسرائیل قطعات یدکی نظامی دریافت می‌داشته است مایه یأس و خشم اعراب شده است.

از سوی دیگر، به قول این خبرنگار، این شایعه قوت بسیاری گرفته است که روابط میان دولت ایران و سازمان آزادی‌بخش فلسطین به‌سرعت رو به سردی است و رهبر لیبی سرهنگ قذافی نیز درمورد جنگ ایران و عراق موضعی بی‌طرفانه‌تر اتخاذ کرده است.»⁽³⁾

در بخش دیگری از این مطلب آمده است: «عراق تاکنون 32 نماینده به کشورهای مسلمان و عربی اعزام داشته تا آنان را متقاعد سازد که اتحاد محکم بین ایران و اسرائیل که در زمان شاه مخلوع وجود داشته، اکنون تحت رهبری [آیت‌الله] خمینی نیز ادامه دارد.»⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 160، 6/6/1360، ص9، لندن - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 5/6/1360.

2) همان، صص 10 و 11، بیروت - خبرگزاری پارس، 5/6/1360.

3) همان، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو لندن، 5/6/1360.

4) همان، صص 5 و 6، لندن - خبرگزاری پارس، 5/6/1360.

سفارت عربستان در بیروت هدف اصابت یک راکت قرار گرفت و خساراتی به بخش کنسولی ساختمان وارد شد، اما به کسی آسیب نرسید.

رادیو امریکا با اعلام این خبر گفت: یک گروه که مدعی شد طرف‌دار ایران است، در تماس با دفاتر روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها مسئولیت این حادثه را بر عهده گرفت و گفت که این حمله در اعتراض به موضع عربستان در کمک‌های مالی این کشور به عراق در جنگ علیه ایران بوده است.⁽¹⁾

رادیو اسرائیل نیز یک گروه زیرزمینی لبنانی که مخالف عراق و موافق ایران است را مسئول این عملیات معرفی کرد.⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، ص2 ضمیمه، رادیو امریکا، 6/6/1360؛ و - همان، ص5 ضمیمه، رادیو لندن، 6/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، صص 6 و 7 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 6/6/1360؛ و - همان، ص6 ضمیمه، رادیو کلن، 6/6/1360.

روزشمار جنگ جمعه 6 شهریور 1360 27 شوال 1401 28 اوت 1981

مناطق مسکونی مریوان و آبادان امروز هدف گلوله توپ‌های ارتش عراق قرار گرفت. هواپیماهای عراقی نیز قصد تجاوز به حریم هوایی ایران را داشتند که ناکام ماندند.

ظهر امروز، براثر اصابت 3 گلوله توپ عراقی به شمال‌شرقی مریوان، 2 نفر از اهالی شهر مجروح شدند و به چند منزل مسکونی و ساختمان شهربانی خسارت‌های جزئی وارد شد.⁽¹⁾

در آبادان نیز حملات توپخانه‌ای ارتش عراق به 2 مغازه خسارت وارد کرد و موجب آتش‌سوزی در چند محله مسکونی شد که درنتیجه چند غیرنظامی مجروح شدند.⁽²⁾

همچنین چند هواپیمای عراقی که قصد تجاوز به حریم هوایی ایران را داشتند با واکنش به‌موقع پدافند هوایی قبل از اجرای عملیات مجبور به فرار شدند.⁽³⁾

افراد مسلح ضدانقلاب به مقر سپاه پاسداران در سردشت و همچنین بخش دیواندره در شمال سنندج حمله کردند. امروز همچنین چند نفر از اعضای حزب دمکرات و حزب رزگاری خود را به نیروهای سپاه پاسداران معرفی کردند.

چند تن از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب با نزدیک‌شدن به ساختمان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سردشت با موشک آر.پی.جی. به این مکان شلیک کردند. این حمله خسارتی ایجاد نکرد و با واکنش سریع نیروهای سپاه 2 نفر از مهاجمان دستگیر شدند.⁽⁴⁾

در اقدامی دیگر، براثر تیراندازی چند فرد مسلح در بخش دیواندره واقع در شمال سنندج، دختری 15 ساله به نام حمیده کرمی به شهادت رسید. مهاجمان با تیراندازی متقابل نیروهای سپاه پاسداران متواری شدند.⁽⁵⁾

امروز همچنین یک نفر از عناصر حزب دمکرات در پاوه و 4 نفر از افراد حزب رزگاری در

1) سند شماره 320709 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 9/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4939 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی سنندج به اداره امور اجتماعی، 9/6/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص2.

3) همان.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص14.

5) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 9/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص4.

مریوان، که 2 اسلحه برنو، یک کلاشینکف و یک اسلحه ده‌تیر روسی و مهمات مربوط به آن را

به‌همراه داشتند، خود را به نیروهای سپاه پاسداران معرفی کردند و با تحویل‌دادن اسلحه‌هایشان، امان‌نامه دریافت کردند.⁽¹⁾

در عملیات‌های امروز نیروهای خودی در شمال‌غرب و غرب کشور، 3 روستا پاک‌سازی شد و شماری از افراد ضدانقلاب کشته و تعدادی نیز اسیر شدند.

در ادامه پاک‌سازی منطقه صومای برادوست در شمال و شمال‌غرب ارومیه، که در چند روز گذشته با تلاش نیروهای سپاه پاسداران ارومیه و سلماس و جوانمردان انجام شد، امروز درگیری دیگری بین این نیروها و عوامل حزب دمکرات در محور ارومیه - سرو رخ داد که درنتیجة آن 2 نفر از افراد حزب دمکرات کشته و 2 تن نیز اسیر شدند. چند اسلحه ژ3 و آر.پی.جی7 هم به دست نیروهای خودی افتاد. در این عملیات به نیروهای سپاه و ژاندارمری آسیب نرسید.⁽²⁾

همچنین با تلاش نیروهای خودی 3 روستا در جنوب سنندج پاک‌سازی شد و تعدادی از افراد گروه‌های ضدانقلاب به اسارت نیروهای خودی درآمدند.

در این عملیات مشترک نیروهای سپاه پاسداران، ارتش و پیشمرگان مسلمان کرد، 3 روستای عنبربزان، دادانه و کرجو در جنوب سنندج، پاک‌سازی شد و 3 تن از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی کشته و 2 نفر نیز مجروح شدند.

پس از پاک‌سازی این مناطق، پیکر 2 سرباز که چهار روز پیش (2 شهریور 1360) به‌دست افراد حزب دمکرات در روستای دادانه به شهادت رسیده و توسط اهالی روستا دفن شده بودند، به نیروهای خودی تحویل داده شد.⁽³⁾

نیروهای سپاه پاسداران و پیشمرگان مسلمان کرد در عملیات دیگری در محور کامیاران - سنندج، 11 نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب را اسیر کردند و یک کامیون حامل خواربار متعلق به آنان را که عازم روستای توریور در جنوب‌غربی سنندج بود به غنیمت گرفتند.⁽⁴⁾

اقدامات تروریستی عناصر وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در تهران و چند شهر دیگر کشور، تعدادی شهید و مجروح بر جای گذاشت.

در جریان یکی از این اقدامات در تهران، سرنشینان مسلح یک شورلت با مسلسل یوزی و کلت، 3 پاسدار کمیته منطقه1 شمیران را که با موتورسیکلت در بزرگ‌راه مدرس درحال حرکت بودند، هدف

1) سند شماره 51981 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه)، 7/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص4.

2) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص14؛ و - سند شماره 51901 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مرکز (فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 6/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 51925 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 7/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51922 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سنندج به تهران (فرماندهی سپاه)، 7/6/1360، سند تک‌برگی.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص6، سنندج - خبرگزاری پارس، 7/6/1360.

سوءقصد قرار دادند. در این حمله، 2 نفر از این پاسداران به نام‌های سعید ناطقیان و ناصر سیفان به

شهادت رسیدند و نفر سوم مجروح شد. مهاجمان پس از این ترور بلافاصله متواری شدند.⁽¹⁾

در خیابان ظفر نیز سرنشینان مسلح یک خودرو با توقف مقابل یک پاسدار از او کارت شناسایی خواستند و به‌محض دیدن کارت، با شلیک 12 گلوله وی را به شهادت رساندند و گریختند.⁽²⁾

در حادثه دیگری، سرنشینان مسلح یک اتومبیل فیات نزدیک ظهر در خیابان ولی‌عصر(عج)، یکی از افراد متعهد تهران را هدف سوءقصد قرار دادند. در این حادثه، فرد مذکور مجروح شد و ضاربان نیز فرار کردند.⁽³⁾-⁽⁴⁾

همچنین یک موتورسوار مسلح به مغازه آبمیوه‌گیری یکی از کسبه متعهد تهران در خیابان سهروردی وارد شد و با تیراندازی به‌سمت وی، او را مجروح کرد و از محل حادثه گریخت.⁽⁵⁾

عصر امروز نیز افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌سمت 2 سرنشین یک خودرو در خیابان دکتر فاطمی تهران، تیراندازی کرده و آنان را مجروح کردند.⁽⁶⁾

در بندرعباس هم 4 نفر از نیروهای ضربت دادستانی شهر که درحال گشت‌زنی بودند، هدف سوءقصد سرنشینان مسلح یک خودرو پیکان قرار گرفتند که براثر اصابت گلوله، یکی از آنان به نام باران دژباخ به شهادت رسید و 3 نفر دیگر مجروح شدند. ضاربان نیز گریختند.⁽⁷⁾

همچنین ساعت 6 صبح، چند نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق با ورود به منزل یکی از اعضای شورای اجرایی جهاد سازندگی بخش جمعه‌بازار صومعه‌سرا به نام رهبر ابراهیمی، وی را درحالی‌که خواب بود، با شلیک چند گلوله به شهادت رساندند و گریختند.⁽⁸⁾

در روستای احمد سرگوراب از توابع فومن نیز حسن یوسفی‌نژاد معلم قرآن و عضو فعال انجمن اسلامی این روستا، پس از پایان کلاس آموزش قرآن و هنگام بازگشت به منزل، به‌دست افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق ترور شد و به شهادت رسید.⁽⁹⁾

حجت‌الاسلام شیخ حسن عسگری عضو شورای اجرایی جهاد سازندگی و کمیته امداد امام خمینی و مدرس اصول عقاید در کوچصفهان استان گیلان، که از روحانیان برجسته منطقه به شمار می‌رفت، هدف سوءقصد یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت و براثر اصابت چند گلوله (از اسلحه ژ3) به قلب و پایش به شهادت رسید.

پس از این ترور، با تلاش مردم و نیروهای بسیج یکی از ضاربان شناسایی و دستگیر شد. به مناسبت شهادت این روحانی دو روز عزای عمومی اعلام شد و بازار منطقه نیز تعطیل گردید.⁽¹⁰⁾

در بابلسر، شخصی به نام شیخ عباس که از اعضای شورای مرکزی فدائیان اسلام شاخه بابلسر بود، به‌دست افراد گروه‌های ضدانقلاب ترور شد و در بیمارستان به شهادت رسید.⁽¹¹⁾

1) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 7/6/1360.

3) سرنشینان این خودرو روز گذشته نیز اقدام مشابهی را در میدان شهدا انجام داده بودند که موجب زخمی‌شدن یکی از اهالی محل شده بود.

4) همان، ص11.

5) همان.

6) همان، ص12.

7) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص4.

8) سند شماره 51987 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 9/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 51885 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی، 6/6/1360، سند تک‌برگی.

9) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 262304 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از روابط عمومی ستاد منطقه3، 9/6/1360، ص2.

10) سند شماره 51941 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مشهد به تهران (فرماندهی سپاه)، 7/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص15؛ و - سند شماره 262304 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 7/6/1360؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص2.

11) سند شماره 51907 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه بابلسر به فرماندهی سپاه مرکز، 6/6/1360، سند تک‌برگی.

در قوچان هم موتورسواری مسلح با مراجعه به مغازه یکی از کاسبان متعهد شهر با شلیک

چند گلوله وی را مجروح کرد. ضارب پس از آنکه نتوانست با موتور فرار کند، با به‌جاگذاشتن آن متواری شد.⁽¹⁾

یکی از کارکنان دادسرای انقلاب اسلامی تنکابن در روستای کریم‌آباد، از توابع این شهر هدف سوءقصد یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت. فرد مهاجم 3 گلوله به‌سمت او شلیک کرد که هیچ‌کدام به وی اصابت نکرد. این فرد بلافاصله به تعقیب ضارب پرداخت و سرانجام فرد مهاجم در یکی از باغ‌های شهر درحالی‌که یک کلت به‌همراه داشت دستگیر شد.⁽²⁾

در تیراندازی‌های امروز افراد مسلح ضدانقلاب و درگیری‌های آنان با نیروهای سپاه و کمیته در تهران، چند نفر مجروح شدند.

نیروهای واحد گشت کمیته انقلاب اسلامی منطقه 2 تهران در محدوده خیابان شریعتی، به سرنشینان یک اتومبیل بی.ام.و. مشکوک شدند و هنگام متوقف‌کردن آن، سرنشینان این خودرو به‌سوی آنان تیراندازی کردند. حین تعقیب‌وگریز و تیراندازی‌های متقابل در حوالی سه‌راه فرحزاد، براثر اصابت گلوله به لاستیک اتومبیل گشت، خودرو درون جوی آب افتاد. مهاجمان که متوجه این ماجرا شده بودند بازگشتند، که با اقدام به‌موقع نیروهای واحد گشت، هر 3 سرنشین خودرو هدف اصابت گلوله قرار گرفتند. در این درگیری، راننده مهاجمان که زخمی شده بود با هدایت اتومبیل توانست از محل درگیری بگریزد، اما 2 سرنشین دیگر خودرو براثر اصابت تیر کشته شدند.⁽³⁾

در حادثه دیگری، ساعت 12 ظهر، سرنشینان مسلح یک خودرو بی.ام.و. پس از ایجاد یک راه‌بندان ساختگی به ساختمان کمیته منطقه 2 تیراندازی کردند که درنتیجه یک پاسدار مجروح شد و ضاربان که یکی از آنان مجروح شده بود، متواری شدند.⁽⁴⁾

پس از این حادثه، نیروهای کمیته ساعت 17:30، افراد مهاجم را در خیابان امیرآباد شناسایی کردند. مهاجمان که متوجه نیروهای کمیته شده بودند به‌سوی آنان تیراندازی کردند که درنتیجه 2 پاسدار و 6 عابر؛ ازجمله نماینده مسیحیان ارمنی شمال ایران در مجلس شورای اسلامی که در آن لحظه درحال عبور از این منطقه بود، زخمی شدند. در تیراندازی متقابل نیروهای کمیته چند نفر از مهاجمان نیز زخمی شدند و فرار کردند.⁽⁵⁾

در اقدامی دیگر، سرنشینان یک اتومبیل تویوتا با مسلسل ساختمان خبرگزاری پارس را در خیابان ولی‌عصر(عج) به رگبار بستند. در این حادثه به کسی آسیب نرسید و با تیراندازی متقابل محافظان ساختمان، مهاجمان متواری شدند.⁽⁶⁾

علاوه‌بر ترورهای انجام‌شده، چند اقدام تروریستی نیز در تهران ناکام ماند؛ ازجمله

1) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4.

2) همان، ص2.

3) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 7/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص4.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 7/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 6/6/1360؛ و - اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص225.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 6/6/1360.

سرنشینان دو اتومبیل بی.ام.و. و گالانت ساعت 5:30 صبح با نارنجک تفنگی و اسلحه ژ3 و

کلاشینکف به ستاد 1 منطقه 3 کمیته انقلاب اسلامی ونک در خیابان آفتاب تهران حمله و چند نارنجک به‌سوی این مکان شلیک کردند. براثر انفجار نارنجک‌ها شیشه‌های چند ساختمان اطراف این منطقه فروریخت، اما به کسی آسیب نرسید. در تیراندازی متقابل پاسداران، 2 نفر از مهاجمان زخمی شدند که با کمک بقیه افراد به داخل اتومبیل‌ها منتقل و متواری شدند.⁽¹⁾

همچنین سرنشینان مسلح 2 اتومبیل بی.ام.و. و پیکان به‌سمت ساختمان ستاد 3 منطقه 8 کمیته انقلاب اسلامی تیراندازی کردند که خسارتی به ساختمان وارد نشد.⁽²⁾

سرنشینان یک خودرو پژو نیز در خیابان پسیان در شمال تهران، به‌سمت چند پاسدار تیراندازی کردند که در این حادثه به کسی آسیب نرسید.⁽³⁾

اقدامات خرابکارانه افراد گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای یزد، اراک، سنندج، شیراز و سراب خساراتی به بار آورد. در تهران نیز یک بمب کشف و خنثی شد.

در یزد، بمب آتش‌زایی به‌سوی منزل مدیرکل آموزش‌وپرورش پرتاب شد که خسارت جزئی به بار آورد.⁽⁴⁾

در اراک نیز افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی بمب قوی دست‌سازی را داخل مغازه عکاسی یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند که براثر انفجار آن مغازه آسیب دید و خسارات زیادی نیز به بار آمد.⁽⁵⁾

یک بمب آتش‌زا هم به منزل یکی از افراد متعهد شهر سنندج پرتاب شد که خسارتی ایجاد نکرد. 2 بمب آتش‌زا نیز در مقابل منزل یکی دیگر از افراد متعهد این شهر کشف و خنثی شد.⁽⁶⁾

در شیراز، افراد گروه‌های ضدانقلاب تاکسی یکی از افراد متعهد شهر را به آتش کشیدند و خساراتی ایجاد کردند.⁽⁷⁾

در شهرستان سراب آذربایجان‌شرقی نیز 25 خرمن متعلق به کشاورزان به‌دست افراد گروه‌های معارض به آتش کشیده شد. مأموران آتش‌نشانی پادگان سراب با کمک نیروهای سپاه، کارکنان فرمانداری و مردم محل آتش را خاموش کردند، اما هنگام خاموش‌کردن آتش، یک بولدوزر که برای جلوگیری از سرایت آتش به منازل مسکونی مردم فعالیت می‌کرد در آتش سوخت.⁽⁸⁾

امروز همچنین نیروهای پاسدار توانستند بمبی را که زیر یک دکه در خیابان قزوین شهر تهران کار گذاشته شده بود، کشف و خنثی کنند.⁽⁹⁾

1) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 7/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 7/6/1360.

3) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

4) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص3.

5) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4.

6) همان.

7) سند شماره 51982 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه9 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 9/6/1360، سند تک‌برگی.

8) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص4.

9) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 7/6/1360.

تعدادی از هواداران گروه‌های مسلح معارض در لاهیجان از عملکرد خود اظهار ندامت کردند و در چند اقدام جداگانه، 27 نفر از افراد این گروه‌ها در لاهیجان، شاهرود و کرمانشاه دستگیر شدند. امروز همچنین 2 خانه تیمی در قائم‌شهر و رشت کشف شد.

21 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) که به‌دلیل ارتکاب جرائم متعدد و فعالیت علیه نظام در بازداشت سپاه پاسداران لاهیجان به سر می‌بردند، با شرکت در مراسم نماز جمعه این شهر پس از بیان فعالیت‌های گروه خود، از عملکرد گذشته‌شان اظهار ندامت کردند.⁽¹⁾

در همین شهر، یک دختر وابسته به سازمان مجاهدین خلق حین پرتاب بمب آتش‌زا به منزل یکی از افراد متعهد لاهیجان دستگیر شد.⁽²⁾

در شاهرود نیز یکی از هواداران فعال سازمان مجاهدین خلق به‌جرم فعالیت به نفع این سازمان دستگیر شد. وی قبلاً نیز از عاملان اصلی درگیری در خوابگاه دانشجوان دانشگاه مشهد بود که یک ماه نیز در زندان اوین، زندانی بود.⁽³⁾

روابط عمومی کمیته انقلاب اسلامی کرمانشاه نیز اعلام کرد در هفته گذشته، 25 نفر از هواداران گروه‌های ضدانقلاب شناسایی و دستگیر شدند. عده‌ای از این افراد پس از اظهار ندامت و دادن تعهد آزاد و بقیه با تشکیل پرونده مقدماتی و مدارک مربوط به دادگاه انقلاب اسلامی کرمانشاه تحویل داده شدند.⁽⁴⁾

امروز همچنین در قائم‌شهر و رشت، 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق که خالی از سکنه بود، کشف شد. از این خانه‌ها مقدار زیادی کاغذ چاپ، دستگاه تکثیر و جوهر آن، لوازم تبلیغاتی و پوستر، اعلامیه و کتاب به دست آمد.⁽⁵⁾

آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های امروز نماز جمعه تهران، تبلیغات گسترده رسانه‌های غربی درمورد خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی را ادعایی دروغ و دور از واقعیت خواند که رژیم عراق برای ایجاد فاصله و اختلاف میان ایران و کشورهای عربی مطرح کرده است.

وی دراین‌باره گفت: «طبق اطلاعی که دارم، یک دلال عراقی با دادن 200 یا 300 هزار دلار به یک دلال خبر و دزدهای تبلیغاتی از او می‌خواهد خبری درست کند که ایران 15 یا 17 میلیون پوند انگلیس با واسطه از اسرائیل اسلحه خریده است. این خبر از عراق به غرب رفته و در آنجا تبلیغات و مصاحبه‌ها روی آن شروع می‌شود و تلویزیون ای.بی.سی. نیم‌ساعت از وقت نیمه‌شب خود را به این موضوع اختصاص می‌دهد و طی این دو هفته گذشته، ایران خبرسازترین کشور جهان بوده و تیتر بیشتر روزنامه‌ها را به خود اختصاص می‌دهد. امریکا

1) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص4.

2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص2.

3) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص2.

4) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

5) روزنامه اطلاعات، 7/6/1360، ص2؛ و - سند شماره، 262304 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

می‌خواهد ایران را بی‌آبرو کند و می‌گوید ایران از فرزند نامشروعش اسرائیل اسلحه خریده است. بنی‌صدر این جریان را تأیید کرده است. این جریان اگر درست باشد، مسئول مستقیمش خود اوست. البته این خبر صحیح نیست، باید پرسید سه ماه پیش مسئول خرید اسلحه چه کسی بوده است؟ این کارها برای این است که این حرف‌ها و خبرها به کشورهای عرب برسد و حرف صدام که می‌گفت جنگ فارس با عرب و جنگ شیعه و سنی است، درست درآید که خوشبختانه این وصله هم نچسبید و موضع ما آن‌چنان روشن بود که برای کسانی که ما را می‌شناختند، قابل‌باور نبوده. ما از سال 1341، امریکا، اسرائیل و شاه را باهم محکوم کردیم. بعد از پیروزی انقلاب، امام روز قدس را اعلام کردند.

وزارت امور خارجه، جبهه متحد اسلامی ضدصهیونیستی ایجاد کرد. خوشبختانه، سازمان الفتح و کشورهای لیبی و سوریه نیز این جریان را تکذیب کردند و این دروغ صدام و حیله امریکا را باور نکردند.»⁽¹⁾

ناوچه ایرانی تبرزین که دو هفته پیش افراد سلطنت‌طلب آن را در مسیر فرانسه به آب‌های ایران ربوده بودند، بندر تولون⁽²⁾را به مقصد ایران ترک کرد. این ناوچه در راه بازگشت در بندر وهران در الجزایر در کنار دو ناوچه ایرانی دیگر که از قبل در آنجا بودند، پهلو گرفت.

خبرگزاری فرانسه اعلام کرد که فرمانده جدید ناوچه مسیر آن را در راه بازگشت به ایران فاش نکرد و منابع فرانسوی گفتند تمام خدمه این ناوچه ایرانی هستند و به آنان برای رسیدن به مقصد سوخت کافی داده شده است.

گفتنی است که دولت فرانسه به ربایندگان ناوچه پناهندگی سیاسی اعطا کرده است.⁽³⁾

سازمان کنفرانس اسلامی و کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد همچنان به تلاش‌های خود برای برقراری صلح میان ایران و عراق و پایان‌دادن به جنگ ادامه می‌دهند.

دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی در مصاحبه با خبرگزاری لیبی از موافقت ایران و عراق با تشکیل سه کمیته فرعی این سازمان به‌منظور ازسرگیری مذاکرات مربوط به صلح و پایان‌دادن به جنگ خبر داد.

به گزارش خبرگزاری کویت از طرابلس، حبیب شطی دراین‌باره گفته است: «اگرچه جنگ عراق و ایران یک مشکل بغرنج است، ولی اقدامات هیئت حسن‌نیت اسلامی که برای حل

1) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص14.

2) ربایندگان این ناوچه پس از یک هفته سرگردانی در آب‌های منطقه، خود را در بندر تولون تسلیم مقامات فرانسوی کرده بودند.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، ص10، تولون - خبرگزاری فرانس پرس، 6/6/1360؛ و - همان، ص6 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 6/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص18 ضمیمه، بخش عربی رادیو صدای امریکا، 7/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص16.

اختلاف بین این دو کشور چندین‌بار به تهران و بغداد سفر کرده‌اند، به مرحله‌ای رسیده که ممکن است به صلح منتهی شود. وی افزود: عراق و ایران موافقت کرده‌اند که سه کمیته فرعی اسلامی به‌منظور نظارت بر برقراری آتش‌بس، خروج نیروها، کشف دلایل وقوع جنگ و قضاوت درمورد حقوق هریک از این دو کشور تشکیل گردد. سه کمیته اسلامی مذکور که از میان کشورهای اسلامی انتخاب خواهند شد، برای نظارت به آتش‌بس و خروج نیروها فعالیت خواهند کرد. کمیته نظارت بر آتش‌بس و کمیته سوم، دلایل بروز جنگ و قضاوت درمورد حقوق قانونی هریک از این دو کشور را مورد بررسی قرار خواهند داد. سازمان کنفرانس اسلامی درحال‌حاضر لیست کشورهای اسلامی را که در تشکیل سه کمیته فرعی اسلامی شرکت خواهند داشت، آماده می‌کند. بنا به اظهار جبیب شطی، کمیته‌های مذکور به‌محض تشکیل‌یافتن، کار خود را آغاز خواهند کرد.»⁽¹⁾

ناراسیما رائو وزیر امور خارجه هندوستان نیز در پارلمان این کشور درباره فعالیت کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد و گردهم‌آمدن اعضای هیئت حسن‌نیت این جنبش برای بررسی راه‌های برقراری صلح میان ایران و عراق گفت: «این هیئت همچنان به فعالیت‌های خود برای پایان‌دادن به جنگ عراق با ایران ادامه داده، هرچند متأسفانه تاکنون به یک راه‌حل مطلوب دست نیافته است.»

وی افزود: «اعضای این هیئت به‌منظور تبادل‌نظر دراین‌مورد، در سپتامبر (شهریور - مهر) در نیویورک گرد هم خواهند آمد.»⁽²⁾

سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که با اتخاذ خط مشی مسلحانه دربرابر جمهوری اسلامی، هر روز دست به ترورهای گسترده و اقدامات خرابکارانه‌ای می‌زند که در اغلب آنها مردم عادی کوچه و بازار هدف قرار گرفته شده و آسیب می‌بینند، با مظلوم‌نمایی می‌کوشد خود را نزد افکار عمومی جهان، سازمانی مردمی و فراگیر جلوه دهد.

در همین راستا امروز حدود 85 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در اجرای خط مشی سازمان برای مشوه جلوه‌دادن چهره جمهوری اسلامی ایران، دربرابر ساختمان سازمان ملل متحد در دهلی‌نو تحصن و اعتصاب غذا کردند.

این افراد که شعارهایی علیه امام خمینی سر می‌دادند و اعلامیه‌هایی را توزیع می‌کردند، گفتند این تحصن را 6 روز ادامه خواهند داد.⁽³⁾

در همین حال، سازمان مجاهدین خلق یک فیلم تبلیغاتی از مسعود رجوی تهیه و آن را به خبرگزاری‌ها ارسال کرده است. در این فیلم که یک آژانس فیلم‌برداری انگلیسی به نام ویز نیوز آن را ساخته، رجوی خود را دمکرات، مترقی، متمدن و سوسیالیست نامید.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، صص 1 و 2، طرابلس - خبرگزاری کویت، 7/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 161، 7/6/1360، ص2، دهلی‌نو - خبرگزاری فرانس پرس، 6/6/1360.

3) همان، ص8، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 6/6/1360.

وی همچنین درحالی‌که لباس‌های شیک و نو پوشیده و در مبل راحتی لم داده بود، سازمان را یک گروه مردمی و فراگیر خوانده و ادعا کرده است در سراسر ایران، در بازار، دانشگاه، ارتش، اداره‌ها و کارخانه‌ها طرف‌دارانی دارد.

رجوی همچنین برای جلب نظر دولت‌های عربی و افکار عمومی، مدعی قریب‌الوقوع بودن یک جنگ داخلی در ایران و تهدید صلح جهانی (!) شده و راه جلوگیری از این اتفاق را حمایت جهانیان از سازمان مجاهدین خلق اعلام کرده و گفته است: «من آرزو می‌کنم که ما بتوانیم از یک جنگ داخلی جلوگیری کنیم؛ جنگی که تهدیدی جدی برای صلح جهانی است. به نظر من، مهم‌ترین عامل بازدارنده این جنگ حمایت تمامی نیروهای دمکراتیک جهان از ما، جهت پایان‌بخشیدن به ترور و شکنجه در ایران است. بنابراین، من از تمامی مردم زجرکشیده‌ام و همه مردم جهان می‌خواهم که ما را حمایت کنند تا هرچه زودتر به این داستان سیاه خاتمه دهیم.»

در پایان گزارش خبرگزاری پارس آمده است: «سازنده فیلم هرجا که سخن از امام به میان می‌آمد، تصویری از ایشان را در حسینیه درحالی‌که صفی از برادران پاسدار در پایین بودند، به نمایش می‌گذاشت.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، صص 14 و 15، تهران - خبرگزاری پارس، 7/6/1360.

روزشمار جنگ شنبه 7 شهریور 1360 28 شوال 1401 29 اوت 1981

توپخانه ارتش عراق مناطق مسکونی شهرهای مریوان و دزفول را گلوله‌باران کرد. امروز سوسنگرد هم بمباران شد.

شهر مریوان امروز نیز مانند روز گذشته، آماج گلوله‌های توپخانه ارتش عراق قرار گرفت. براثر انفجار یکی از این گلوله‌ها درون اتاق یک منزل مسکونی، یک کودک به شهادت رسید و یک زن و 2 کودک دیگر نیز به‌شدت مجروح شدند. به چند منزل مسکونی نیز خساراتی وارد شد.⁽¹⁾

همچنین اصابت گلوله‌های توپخانه دورزن ارتش عراق به بخش‌هایی از مناطق مسکونی شهر دزفول، موجب مجروح‌شدن 4 نفر از اهالی شهر شد و چند خانه مسکونی نیز خسارت دید.⁽²⁾

ساعت 10:30 امروز نیز هواپیماهای عراقی سوسنگرد را بمباران کردند. این حمله هوایی خسارت اندکی ایجاد کرد، اما تلفاتی در پی نداشت.⁽³⁾

امروز درحالی 10 عراقی خود را به نیروهای سپاه پاسداران غرب و شمال‌غرب کشور معرفی کردند که گروه‌های مسلح غیرقانونی مستقر در این مناطق نیز هماهنگ با ارتش عراق اقدام به بستن راه‌های عبور این افراد می‌کنند.⁽⁴⁾

سه عراقی؛ ازجمله یکی از افسران یک واحد تانک ارتش عراق، به‌همراه همسرش - که کارمند دانشگاه سلیمانیه است - با عبور از مرز خود را به نیروهای سپاه پاسداران سردشت معرفی و تقاضای پناهندگی کردند. 7 سرباز عراقی نیز در اقدامی هماهنگ خود را به سپاه پاسداران مریوان تسلیم و درخواست پناهندگی کردند.

خبرگزاری پارس به نقل از یک منبع آگاه در سپاه پاسداران سردشت گزارش داد: به‌دنبال افزایش فرار نظامیان و غیرنظامیان عراقی، افراد گروه‌های ضدانقلاب برای جلوگیری از ورود این عده به خاک جمهوری اسلامی ایران راه را بر آنان می‌بندند و اقدام به دستگیری و آزار پناهندگان می‌کنند.⁽⁵⁾

1) سند شماره 257653 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات غرب به اداره مرکزی اطلاعات، 11/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 320709 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 9/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4939 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی سنندج به اداره امور اجتماعی، 9/6/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه کیهان، 9/6/1360، ص2.

3) سند شماره 4910 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سوسنگرد به فرماندهی منطقه8، 7/6/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص2؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص13.

5) روزنامه کیهان، 7/6/1360، ص14.

ساعت 20:30، یک بمب زیر ریل راه‌آهن مسیر سربندر ماهشهر به اهواز در ایستگاه سربندر منفجر شد و حدود یک متر از ریل براثر این انفجار از جا کنده شد، اما به قطار باری‌ای که درحال عبور از این نقطه بود، آسیبی نرسید. این خط در کمتر از یک ساعت مرمت شد.⁽¹⁾

درپی این حادثه، جبهه آزادی‌بخش اهواز وابسته به رژیم عراق با پذیرش مسئولیت این اقدام، به دروغ مدعی شد براثر این انفجار، چندین واگن حاوی مهمات منهدم شده است.⁽²⁾

افراد حزب دمکرات در محور مهاباد - میاندوآب به یک واحد گشتی نیروهای ژاندارمری حین اجرای مأموریت در گوگ‌تپه واقع در شمال‌شرقی مهاباد، حمله کردند.

خبرگزاری پارس به نقل از معاون سیاسی - انتظامی استانداری آذربایجان‌غربی اعلام کرد: در این حمله که از تپه‌های اطراف صورت گرفته است، 3 نفر از نیروهای ژاندارمری مجروح شده‌اند و با آتش متقابل نیروهای خودی، مهاجمان متحمل تلفات شده و متواری گشته‌اند.⁽³⁾

رادیو صدای کردستان ارگان تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان، مدعی شد افراد این حزب در این حمله 11 نفر از نیروهای سپاه و ارتش را کشته و 8 نفر را زخمی کرده‌اند و خود نیز تلفاتی نداشته‌اند.⁽⁴⁾

در ترورهای انجام‌شده به‌دست افراد مسلح ضدانقلاب در تهران و لنگرود، 4 تن شهید و 2 نفر مجروح شدند.

حجت‌الاسلام ملکی امام‌جماعت مسجد باب‌الحوائج محله امامزاده حسن تهران، هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و به شهادت رسید. مهاجمان ساعت 21 روز جاری، به منزل وی واقع در جاده ساوه (خیابان 16 متری بوعلی کوچه اسلامی)، مراجعه کردند و پس از بیرون‌آمدن او از منزل، وی را به رگبار مسلسل بستند. در این حادثه یکی از همسایگان که همراه آقای ملکی بود، مجروح شد.⁽⁵⁾

در اقدامی دیگر، سرنشینان مسلح یک خودرو بی.ام.و. (شامل 2 پسر و یک دختر) که از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بودند، از مقابل مسجد امام جعفر صادق(ع) در خیابان آریاشهر تهران به‌سمت چند نفر از نیروهای بسیج تیراندازی کردند که براثر آن، یکی از اعضای بسیج سپاه پاسداران به شهادت رسید. مهاجمان با تیراندازی متقابل نیروهای بسیج متواری شدند و اتومبیل را در یکی از خیابان‌های اطراف مسجد رها کردند. از این اتومبیل که چند روز

1) سند شماره 417681 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات لشکر77 (رکن2) به ت - ف نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/6/1360، ص1؛ و - سند شماره 419463 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات لشکر77 (رکن2) به استانداری خوزستان، 10/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 34809 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به مقام وزارت کشور، 8/6/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 132669 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه خرمشهر، 26/6/1360، ص1.

3) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص4.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، ص7 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 10/6/1360.

5) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

قبل سرقت شده بود، 2 اسلحه ژ3 و تعدادی اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.⁽¹⁾

در خیابان سامان (در منطقه بزرگ‌راه رسالت) تهران نیز سرنشینان مسلح یک اتومبیل، پاسداری به نام بهرام مهرنژاد را که از فعالان بخش فرهنگی منطقه 5 تهران بود، ترور کردند و به شهادت رساندند. ضاربان پس از این اقدام گریختند.⁽²⁾

پاسدار محافظ نماینده مسجدسلیمان در مجلس شورای اسلامی که با موتورسیکلت درحال عبور از خیابان ولی‌عصر(عج) بود، در مقابل پارک ملت تهران، هدف حمله سرنشینان مسلح یک خودرو قرار گرفت و براثر اصابت گلوله به قفسه سینه و پا مجروح شد.⁽³⁾

آخرین حادثه ترور تهران در خیابان آزادی به وقوع پیوست، بدین‌ترتیب که 3 سرنشین مسلح یک اتومبیل بی.ام.و. به‌سمت 2 نفر در خیابان آزادی که مشغول نقاشی تصویر امام خمینی روی دیوار شرکت زمزم بودند، با مسلسل تیراندازی کردند، اما این دو نفر بلافاصله خود را به پایین پرت کردند و جان سالم به در بردند. مهاجمان نیز با تیراندازی هوایی و از مسیر خیابان‌های فرعی از این محل دور شدند.⁽⁴⁾

در لنگرود نیز افراد سازمان مجاهدین خلق یکی از اعضای بسیج سپاه پاسداران روستای شلمان به نام ایرج ترابی را پس از مجروح‌کردن، به‌طرز فجیعی به شهادت رساندند.

به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران لنگرود، این افراد در ابتدا با چاقو و تیغ موکت‌بری این فرد را به‌شدت مجروح کرده و سپس با وصل‌کردن یک بمب دست‌ساز به بدن نیمه‌جان وی و منفجرکردن آن، او را به شهادت رساندند.⁽⁵⁾

امروز 2 درگیری بین نیروهای کمیته و افراد ضدانقلاب رخ داد که درنتیجه آن 4 پاسدار مجروح و 2 مهاجم دستگیر شدند.

یک گروه از پاسداران مستقر در کلانتری 5 تهران، هنگام گشت در خیابان انقلاب، به سرنشینان یک اتومبیل مشکوک شدند و به آنان فرمان ایست دادند، اما این افراد با شلیک به‌سوی پاسداران متواری شدند. با تیراندازی متقابل نیروهای خودی، لاستیک این خودرو پنچر شد و پس از یک تعقیب‌وگریز، 2 نفر از مهاجمان مقابل دانشگاه تهران دستگیر شدند.⁽⁶⁾

ساعت 21:30 نیز سرنشینان 2 اتومبیل با مسلسل و تفنگ به ستاد 6 کمیته انقلاب منطقه 9 تهران در خیابان انقلاب، تیراندازی کردند که 4 نفر از پاسداران مستقر مقابل درب ستاد مجروح شدند. مهاجمان پس از این اقدام بلافاصله متواری شدند.⁽⁷⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

2) همان؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 7/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص3.

3) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

4) همان، ص14.

5) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 052025 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه3 (چالوس) به فرماندهی ستاد مرکزی، 10/6/1360، ص1.

6) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص4.

7) همان؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص2.

در اقدامات افراد ضدانقلاب شامل پرتاب انواع بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا و مواد انفجاری به‌سمت منازل، اماکن عمومی و محل کسب مردم در شهرهای مختلف کشور، خساراتی به بار آمد. چند تن از مهاجمان نیز دستگیر شدند.

در تهران، دو موتورسوار در خیابان وحدت اسلامی، به داخل یک فروشگاه لوسترفروشی بمبی آتش‌زا پرتاب کردند که براثر انفجار آن، مغازه آتش گرفت و خساراتی ایجاد شد. مأموران آتش‌نشانی و مردم آتش را خاموش کردند. مهاجمان نیز بلافاصله متواری شدند.⁽¹⁾

در اقدام دیگری، منزل مسئول انجمن اسلامی مرکز آموزش نیروهای پیاده ارتش شیراز براثر انفجار یک بمب صوتی که پشت پنجره آن کار گذاشته شده بود، دچار حریق جزئی شد و شیشه‌های چند منزل دیگر هم شکست. این حادثه تلفات جانی نداشت.⁽²⁾

در خرم‌آباد هم سرنشینان یک اتومبیل درحال حرکت، یک بمب دست‌ساز به‌سمت منزل رئیس شهربانی در خیابان شهربانی پرتاب کردند که انفجار آن خسارتی در پی نداشت.

در حادثه دیگری در همین شهر، بمبی به منزل یکی از افراد متعهد - که پدر دو پاسدار نیز هست - پرتاب شد که انفجار آن خسارت اندکی ایجاد کرد.⁽³⁾

افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی در بندر انزلی نیز کتابخانه‌ای را در محوطه فرمانداری این شهر واقع در خیابان فرهنگ و هنر آتش زدند که درنتیجه خسارات جزئی به بار آمد.⁽⁴⁾

عصر امروز هم در 3 نقطه از شهر قوچان، 3 بمب دست‌ساز به‌سمت منازل افراد متعهد شهر پرتاب شد که خسارتی ایجاد نکرد.⁽⁵⁾

در سنندج هم یک دینامیت به منزل یکی از اعضای بسیج اقتصادی شهر پرتاب شد، اما به‌دلیل خاموش‌شدن فتیله آن، عمل نکرد.⁽⁶⁾

در لاهیجان نیز 2دختر از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بمب آتش‌زا به منزل یکی از کسبه متعهد شهر پرتاب کردند که انفجار آن خسارت‌هایی ایجاد کرد. مردم یکی از آنان را دستگیر کردند و تحویل نیروهای سپاه پاسداران دادند.⁽⁷⁾

پرتاب یک بمب دست‌ساز به‌سمت یکی از افراد متعهد شهر سمنان موجب شکسته‌شدن شیشه‌های منزل وی شد، اما به کسی آسیبی نرسید. در حادثه دیگری در همین شهر، یک بمب صوتی به‌سمت منزل مسئول بنیاد شهید پرتاب و منفجر شد که خسارتی در پی نداشت. در این دو حادثه 3 نفر دستگیر شدند.⁽⁸⁾

در نیشابور هم دو موتورسوار به داخل یک کیوسک روزنامه‌فروشی بمب آتش‌زا پرتاب کردند که انفجار آن خسارت‌هایی به بار آورد. مهاجمان بلافاصله گریختند.⁽⁹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص4.

2) سند شماره 51982 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه9 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 9/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 163، 9/6/1360، صص 6 و 7، شیراز - خبرگزاری پارس، 8/6/1360.

3) سند شماره 328647 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 7/6/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 51928 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه3 به فرماندهی ستاد مرکزی، 7/6/1360، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص3.

5) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص3.

6) سند شماره 257653 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

7) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص2.

8) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص3.

9) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص3.

چندین خانه تیمی امروز در شهرهای شاهرود، رشت، شیراز، تبریز، اهواز و رودسر و یکی از بزرگ‌ترین مراکز چاپ و تکثیر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شیراز کشف شد و شماری از افراد وابسته به گروه‌های مسلح به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند.

در شاهرود، یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق، که محل تأمین وسایل و امکانات لازم برای ایجاد انفجار و اقدامات خرابکارانه بود، کشف شد و 2 نفر از افراد فعال این سازمان دستگیر شدند. از این مکان 120 بمب دست‌ساز آماده انفجار، 15 کیلوگرم باروت، بیش از 130 کیلوگرم مواد اولیه ساخت مواد منفجره، مقدار زیادی فشنگ ژ3، تعداد زیادی لوازم آزمایشگاهی، انواع فیتیله‌های دست‌ساز باروتی و کتاب‌های آموزشی و دستور ساخت مواد منفجره و بمب به دست آمد.⁽¹⁾

در رشت هم با کشف یک خانه تیمی متعلق به شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق در کوی احسان‌دوست، 2 اسلحه ژ3، 10 خشاب پر و کروکی منزل چند نفر از افراد متعهد شهر به دست آمد.

در خانه دیگری که مرکز پخش بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا و محل تجمع و ارتباط نیروهای سازمان در محله پیرسرای شهر رشت بود، چند بمب دست‌ساز، مقداری مواد منفجره، فتیله‌های انفجاری و تعدادی اعلامیه و نشریه به دست آمد و یکی از اعضای فعال سازمان نیز دستگیر شد.⁽²⁾

در خمین نیز در یک هفته گذشته، 20 نفر از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب؛ ازجمله دختری که 4 بمب دست‌ساز حمل می‌کرد، دستگیر شدند.⁽³⁾

با تحقیق و بازجویی از افراد سازمان مجاهدین خلق که روزهای قبل در شیراز دستگیر شده بودند، یکی از بزرگ‌ترین مراکز چاپ و تکثیر سازمان در این شهر کشف شد. در این انبار، بیش از 1500 بسته از انواع کاغذهای چاپ، چندین دستگاه چاپ و تکثیر، انواع مرکب، تعداد زیادی اعلامیه، چند اسلحه، تعدادی نارنجک و انواع مهمات کشف شد.⁽⁴⁾

همچنین نیروهای سپاه پاسداران 4 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق را در تبریز کشف و چند نفر از افراد وابسته به این سازمان را دستگیر کردند. از این خانه‌ها یک مسلسل دستی یوزی و خشاب‌های آن، 3 اسلحه ژ3، مقدار زیادی فشنگ، 2 نارنجک و کلت فرانسوی به دست آمد.⁽⁵⁾

در اهواز هم 5 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق کشف شد و چند نفر دستگیر شدند. از این خانه‌ها مقدار زیادی مواد و وسایل انفجار؛ ازجمله باروت، گوگرد، سیم تله‌های انفجاری، بمب‌های دست‌ساز و وسایلی برای استفاده در درگیری‌های خیابانی و همچنین تعدادی نشریه،

1) سند شماره 51945 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه شاهرود به مرکز (فرماندهی)، 8/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص13؛ و - روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص5.

2) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص13؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4.

3) روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص4.

4) همان.

5) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

اعلامیه، نوار و کیت مربوط به سازمان‌های مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و حزب رنجبران به دست آمد.⁽¹⁾

همچنین به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران رودسر، 3 خانه تیمی در این شهر کشف شد. از این خانه‌ها یک دستگاه تکثیر، یک اسلحه با فشنگ‌هایش، تعدادی کتاب، نوار و نشریه مجاهد به دست آمد و 5 نفر از افراد سازمان که یکی از آنان مسئول شاخه نظامی بود، دستگیر شدند.⁽²⁾

روابط عمومی سپاه پاسداران فومن نیز از دستگیری 6 نفر از اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق در این شهر خبر داد. از این افراد 12 بمب دست‌ساز، مقداری باروت، 5 بمب آتش‌زا و اعلامیه‌های سازمان به دست آمد.⁽³⁾

در این شهر همچنین 15 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق خود را به سپاه پاسداران معرفی کردند و با اظهار ندامت، انصراف خود را از حمایت از مواضع این سازمان اعلام کردند.⁽⁴⁾

در نیشابور هم 2 نفر از افراد فعال سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) که در اقدامات خرابکارانه دست داشتند، دستگیر شدند.⁽⁵⁾

درپی تحصن روز گذشته تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مقابل ساختمان سازمان ملل متحد در دهلی‌نو و توهین آنان به امام خمینی، امروز حدود 100 نفر از دانشجویان اتحادیه انجمن‌های اسلامی ایران مقیم هند، با حضور در این محل از تحصن‌کنندگان خواستند به تجمع خود پایان دهند.

رد این درخواست ازجانب هواداران سازمان و ادامه‌یافتن بحث و مجادله به زدوخورد میان دو طرف انجامید که درنتیجه 12 نفر مجروح و به بیمارستان منتقل شدند.

منابع خبری درباره دستگیری احتمالی افراد دو گروه یا اینکه مجروحان به کدام گروه‌ها وابسته هستند، خبری اعلام نکردند.⁽⁶⁾

انفجار یک بمب قوی ساختمانی 4 طبقه را در بیروت، ویران کرد. براثر تخریب این ساختمان که محل استقرار دفتر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، دفتر هماهنگی سفارت ترکیه و چند مؤسسه تجاری بود، 2 نفر؛ ازجمله نگهبان ساختمان مجروح شدند.

به گزارش خبرگزاری پارس، شدت انفجار این بمب که کارشناسان لبنانی آن را معادل 20 کیلو تی.ان.تی. برآورد کرده‌اند، به‌حدی بوده که بالکن‌های اطراف ساختمان منهدم و شیشه‌های

1) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص2.

2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 8/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 51987 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 9/6/1360، سند تک‌برگی.

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4.

4) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4.

5) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، صص 20 و 21 ضمیمه، بخش عربی رادیو اسرائیل، 7/6/1360؛ و - همان، ص15، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 7/6/1360؛ و - اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 83، 24/6/1360، ص62، نشریه نوای وقت (چاپ پاکستان)، 8/6/1360.

ساختمان‌های اطراف تا شعاع یک‌صد متری کاملاً خرد شده است.

رادیو ترکیه هم به نقل از محمد مهتدی مدیر دفتر رادیو تلویزیون ایران در بیروت، اعلام کرد که این انفجار را مخالفان جمهوری اسلامی ایران ترتیب داده‌اند.⁽¹⁾

با امضای یک قرارداد اقتصادی بین عراق و ترکیه، صدور نفت عراق با استفاده از خط لوله نفتی کرکوک ازطریق ترکیه به دریای مدیترانه، امکان‌پذیر شد.

به گزارش مجله ایت دیز (چاپ لندن)، عراق که در این اقدام پیش‌قدم بوده، هیئتی را برای امضای این قرارداد به ترکیه فرستاده و متعهد شده است که نیمی از نفت مورد نیاز این کشور را که حدود 5/8 میلیون تن در سال آینده است، تأمین کند.

در بخشی از گزارش این نشریه آمده است: «عراق تعهد داده است تا 400 میلیون دلار از کالاهای ترکیه را خریداری نماید. طبق ادعای نخست‌وزیر ترکیه موارد مهم این قرارداد عبارت است از: صادرات ترکیه به عراق، فعالیت شرکت‌های ترکیه در عراق، حمل‌ونقل، تأمین نفت ترکیه، استفاده از مخازن طبیعی، بانکداری و توریسم. عراق امیدوار است ترکیه اجازه بدهد تا این کشور از بنادر مرسین اسکندرون و غیره استفاده کامل نماید تا عراق بتواند لوازم مورد نیاز خود را از این راه تأمین نماید.»

این نشریه درباره حجم صادرات ترکیه به عراق و همچنین زمینه‌های همکاری اقتصادی بین دو کشور نوشته است: «ترکیه درحال‌حاضر، پس از آلمان‌غربی بزرگ‌ترین صادرکننده کالا به عراق می‌باشد، به‌طوری‌که در مدت 5 ماه گذشته، واردات [صادرات] ترکیه به عراق از 64 میلیون دلار به 201 میلیون دلار رسیده است.

عراق با این قرارداد جدید می‌تواند صادرات خود را همانند نفت به ترکیه از سر گیرد، دراین‌زمینه، عراق با استفاده از خط لوله نفتی کرکوک که ازطریق ترکیه به مدیترانه راه یافته است، سالیانه 35 میلیون تن نفت را به خارج صادر می‌نماید، زیرا خلیج‌فارس اکنون به روی کشتی‌های عراق بسته [است] و این کشور روابط خوبی با سوریه ندارد. به این دلیل، امنیت لوله‌های نفتی کرکوک برای عراق دارای اهمیت می‌باشد.

عراق در نظر دارد تا پیشنهاد تشکیل یک سازمان حمل‌ونقل جهانی را بدهد؛ درحال‌حاضر، عراق چنین سازمانی را با اردن دارد و دولت اردن ازطریق بنادر عقبه، کالاهای مورد نیاز عراق را ارسال می‌دارد. درضمن، طبق این گزارش، عراق می‌کوشد تا ترکیه را تشویق به ساختن یک خط راه‌آهن از اسکندرون تا موصل نماید.»

1) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، ص2 ضمیمه، رادیو ترکیه، 7/6/1360.

در بخش دیگری از این گزارش درمورد دلایل ترکیه برای نزدیک‌شدن به عراق آمده است: «پس از آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، ترکیه کوشید تا بی‌طرفی خود را حفظ کند، ولی فرار ژنرال‌های ایرانی به این کشور و پذیرایی حکومت ترکیه از آنان مسئله بی‌طرفی را کاملاً دشوار ساخت. اخیراً روزنامه‌های ایرانی ترکیه را مورد انتقاد قرار داده‌اند، ولی ایران به‌خوبی آگاه است که نبایستی روابطی تیره با ترکیه داشته باشد، زیرا ایران نیز محتاج راه‌های هوایی و زمینی ترکیه می‌باشد تا ازطریق آنها بتواند کالا وارد نماید. دراین‌میان، ترکیه از این موقعیت استفاده کرده و می‌کوشد تا روابطی مستحکم با عراق برقرار نماید.»⁽¹⁾

خبرگزاری فرانسه در گزارشی درخصوص گروه‌های مخالف ایران در خارج از کشور، دسته‌بندی اپوزیسیون در خارج از ایران را بررسی کرده است. این خبرگزاری در گزارش خود بدون توجه به پراکندگی و اختلاف عمیق این گروه‌ها کوشیده است آنان را متحد جلوه دهد، باوجوداین، محتوای گزارش به‌وضوح نشان می‌دهد هریک از این گروه‌ها برای جلب نظر و حمایت دولت‌های غربی می‌کوشند تا وانمود کنند که نقش پررنگ‌تری در اپوزیسیون دارند.

خبرگزاری فرانسه در مطالب خود آورده است: «مسابقه‌ای که میان جنبش‌های مختلف مخالف رژیم آیت‌الله خمینی در جریان است، باعث به‌وجودآمدن گروه‌بندی‌های خاصی در میان اپوزیسیون متشکل از ایرانیان شده است. تاکنون یکی از خصلت‌های باند مخالفان رژیم ایران تکه‌پاره‌بودن جنبش‌های اپوزیسیون بوده است، لیکن پس از رادیکال‌شدن رژیم ایران درپی خلع بنی‌صدر از ریاست‌جمهوری، سه گرایش عمده در طیف مخالفان رژیم تهران به وجود آمده است.

این سه گرایش عبارت‌اند از: شورای مقاومت ملی [شورای ملی مقاومت] که توسط بنی‌صدر و مسعود رجوی یکی از رهبران اصلی مجاهدین خلق (چپ اسلامی)، به وجود آمده است؛ دیگری سلطنت‌طلبان [که] با ربودن ناوچه موشک‌انداز تبرزین قدرت بیشتری گرفتند و بالاخره گرایشات افراطی که عمدتاً متشکل از سازمان‌های فداییان خلق (جناح اقلیت) و سازمان پیکار که هر دو مارکسیست - لنینیست هستند.

سلطنت‌طلبان ایرانی که تا مدت‌ها اقدامی نمی‌کردند، با ربودن ناوچه تبرزین اعلام کردند که موضعی تهاجمی در قبال رژیم آیت‌الله خمینی اتخاذ خواهند کرد.

دریادار کمال حبیب‌اللهی فرمانده گروه کماندویی که ناوچه ایرانی را ربودند، گفت: "این تازه اول کار است. ما به اقدامات خود ادامه خواهیم داد." وی گفت جنبش آزادگان به عملیاتی

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 162، 8/6/1360، صص 3 و 4، لندن - خبرگزاری پارس، 7/6/1360.

در ایران نیز دست خواهد زد. وی گفت میان این سازمان و کردهای شورشی ایران هماهنگی و همکاری وجود دارد. ...

شاپور بختیار آخرین نخست‌وزیر شاه که از ژوئیه 1979 در پاریس پناهنده است، از آریانا پشتیبانی کرده است. هرچند عملیات سلطنت‌طلبان در خارج از ایران انعکاس وسیعی داشته است، لیکن اقدامات و نیروی آنها در ایران هنوز قابل‌ارزیابی نیست.

رهبران سلطنت‌طلبان ایران که خواستار وحدت نیروهای مخالف برای سرنگونی جمهوری اسلامی هستند، تاکنون هرگونه همکاری با بنی‌صدر را رد کرده‌اند. درحالی‌که مسعود رجوی معتقد است سلطنت‌طلبان یک خطر جدی برای ایران به حساب نمی‌آید. بنی‌صدر معتقد است که سلطنت‌طلبان در درازمدت خطری برای ایران هستند، زیرا مردم از ناامیدی مفرط ممکن است به آنها روی آورند. مجاهدین خلق نیز درحال‌حاضر، نیروی اصلی مخالف با رژیم آیت‌الله خمینی را تشکیل می‌دهند.

سومین گروه از مخالفان ایرانی؛ یعنی چپ افراطی، تا به امروز، در خارج از ایران کمتر نمایان بوده است. هفته گذشته، این گروه با اقدام سمبلیک اشغال مسالمت‌آمیز سفارتخانه‌های ایران در استکهلم، بروکسل و لاهه بیشتر نمایان شدند. گروه‌هایی که این سفارتخانه‌ها را اشغال کرده بودند، خود را از سازمان‌های فداییان خلق و پیکار معرفی کردند.»⁽¹⁾

دولت ترکیه مطالب روزنامه واشنگتن پست را مبنی‌بر همکاری این کشور با سازمان اطلاعاتی امریکا برای انجام‌دادن فعالیت‌های مخفیانه علیه ایران، تکذیب کرد.

رادیو ترکیه به نقل از دولت این کشور اعلام کرد: «دولت ترکیه بدین‌ترتیب اعلام می‌دارد که این گزارش واقعیت نداشته و ترکیه هرگز اجازه نخواهد داد در محدوده خاک‌هایش فعالیت‌هایی برعلیه دولت‌های دیگر صورت بگیرد.

سیاست ترکیه در قبال ایران همیشه دوستانه بوده و خواهد بود و این حسن‌نیت نیز بارها ازجانب کشورمان به اثبات رسیده است.»⁽²⁾

رادیو صدای اسرائیل در برنامه‌ای با عنوان "ایران از دید رسانه‌ها"، تفسیر جراید غربی درباره وضعیت گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران را بررسی کرده است. نکته جالب‌توجه در تفسیرهای این رسانه‌ها، مقایسه وضعیت فعلی مخالفان جمهوری اسلامی با مخالفان رژیم شاه

1) همان، صص 17 - 15، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 7/6/1360.

2) همان، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو ترکیه، 7/6/1360.

در ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و تلاش و رقابت آنان برای جلب حمایت دولت‌های غربی به‌ویژه فرانسه است، گویی انقلاب ایران به‌کمک دولت فرانسه به وقوع پیوسته است و این‌بار نیز فرانسه می‌تواند اقدام مشابهی را با استفاده از اپوزیسیون انجام دهد.

رادیو صدای اسرائیل گزارش داد: «آقای هادی موریس مفسر خبرگزاری رویتر، ضمن گزارش مفصلی به نتایج احتمالی رویدادهای اخیر ایران پرداخته و نظرات گروه‌های مخالف رژیم کنونی تهران را بازگو می‌کند. رویتر از قول یک نویسنده چپ‌گرای ایرانی که از جریان انقلاب اسلامی ایران بسیار سرخورده است، نوشت: "تصور اینکه به‌زودی رژیم [آیت‌الله] خمینی سرنگون خواهد شد جز یک رؤیای طلایی چیزی نیست، درحالی‌که بنی‌صدر رئیس‌جمهوری پیشین ایران، ادعا می‌کند که رژیم تهران در ظرف چند ماه سقوط خواهد کرد، یک گروه از مخالفین که هنوز در تهران به سر می‌برند، ضمن یک مکالمه تلفنی گفتند که موقعیت رژیم بنیادگرایان به‌مراتب از گذشته مستحکم‌تر است. این افراد می‌گویند که فرار بنی‌صدر و مسعود رجوی به پاریس موجب ایجاد شکاف در اپوزیسیون گردیده است."»

این رادیو در ادامه به نقل از نشریه دیلی تلگراف (چاپ لندن) اعلام کرد: «به نظر می‌رسد که تاریخ درحال تکرار‌شدن است، زیرا همان‌گونه که تاکتیک‌های سیاسی شاه و مشاوران امریکایی وی موجب گردید که یک نوع ائتلاف باورنکردنی از همه گروه‌های مخالف علیه وی به وجود آید، اکنون نیز آیت‌الله خمینی و دستیاران وی موجب گردیده‌اند که چپ‌گرایان، میانه‌روها و حتی دارندگان تمایلات ضدمذهبی علیه عملیات اختناق و دیکتاتوری و هرج‌ومرج موجود به پا خیزند.»

در ادامه برنامه، رادیو اسرائیل مطالب روزنامه آبزرور (چاپ لندن) درباره موضع دولت فرانسه درخصوص گروه‌های مخالف نظام جمهوری اسلامی را ذکر کرده و گفت: «هرچند که هیچ‌گونه اعلامیه رسمی‌ای وجود ندارد، ولی به نهضت‌های اپوزیسین و مخالف رژیم کنونی تهران اجازه داده شده که حکومت جانشین تشکیل دهند، همان‌گونه که دولت فرانسه با بصیرت و احتیاط کامل به آیت‌الله خمینی کمک نمود که انقلاب خود را از حومه پاریس طرح‌ریزی کند. به عقیده آبزرور، هم‌اکنون گروه‌های سلطنت‌طلب و جناح‌های جمهوری‌خواه مخالف حکومت آیت‌الله خمینی که در پاریس مستقر هستند، به یک رقابت پنهانی با یکدیگر پرداخته‌اند و هریک سعی دارد حمایت دولت فرانسه را به‌منظور ایجاد رژیم آینده ایران به خود اختصاص دهد.»

در بخش پایانی این برنامه، مطلب هفته‌نامه اکونومیست درمورد رفتار فرانسه با بنی‌صدر و ایران بررسی شده و آمده است: «از نقطه‌نظر ایران انقلابی [با اقدام] دولت میتران برای اعطای آزادی فعالیت به آقای ابوالحسن بنی‌صدر که قصد دارد به‌منظور سرنگون‌کردن حکومت

آیت‌الله خمینی فعالیت کند، سوءنیت حکومت فرانسه ثابت شد. رئیس‌جمهوری پیشین ایران بعد از خارج‌شدن از تهران از موقعیت استفاده کرد و خواستار قیام در ایران شد. جالب آنکه همین دعوت به قیام، دو سال پیش در پاریس توسط خود آیت‌الله خمینی بیان شده بود. بنی‌صدر ضمن یک پیام علنی از ایرانیان خواست که تشکیل یک گروه مقاومت بدهند و وی گفت که سوءقصد به جان رهبران رژیم اجتناب‌ناپذیر است.»⁽¹⁾

1) همان، صص 2 و 3 و 5 ضمیمه، رادیو صدای اسرائیل، 7/6/1360.

روزشمار جنگ یکشنبه 8 شهریور 1360 29 شوال 1401 30 اوت 1981

براثر انفجار بمب در اتاق جلسه شورای امنیت کشور در ساختمان نخست‌وزیری (واقع در خیابان پاستور تهران)، محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر به شهادت رسیدند. در این حادثه همچنین، عبدالحسین دفتریان مدیر امور مالی نخست‌وزیری، شهید شد و چند تن از حاضران در جلسه نیز مجروح شدند.⁽¹⁾

ساعاتی پس از وقوع این حادثه، دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در لندن با انتشار اطلاعیه‌ای - که خبرگزاری فرانسه آن را مخابره کرد - مسئولیت این انفجار را بر عهده گرفت.⁽²⁾-⁽³⁾

نیروهای آتش‌نشانی و امدادی دقایقی پس از این انفجار - که ساعت 15 رخ داد - در محل حاضر و با کمک نیروهای انتظامی و مردم مشغول خاموش‌کردن آتش و نجات آسیب‌دیدگان و مجروحان حادثه شدند. عملیات امدادرسانی حدود سه ساعت طول کشید و در جریان آن 9 مجروح حادثه و اجساد شهیدان از ساختمان خارج و به بیمارستان انتقال یافتند.

در نخستین ساعات پس از حادثه، اخبار ضدونقیضی درباره شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر منتشر شد، اما کمی بعد پیکر رجایی و باهنر توسط نزدیکان و از نشانه‌های روی دندان‌هایشان شناسایی شد.

به‌دنبال این واقعه، هیئت دولت برای بررسی اوضاع با حضور مهدوی کنی وزیر کشور، بهزاد نبوی وزیر مشاور و سخنگوی دولت، هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و چند تن دیگر از وزیران در محل مجلس شورای اسلامی جلسه فوق‌العاده‌ای را تشکیل داد.⁽⁴⁾

1) چند مجروح حادثه به بیمارستان انتقال یافتند؛ ازجمله مجروحان سرهنگ وحید دستجردی رئیس شهربانی کل کشور بود که چند روز بعد در بیمارستان به شهادت رسید. همچنین در این حادثه خانمی به نام خدیجه بیگم احمد گلشن 53 ساله از ساکنان محل که هنگام انفجار درحال عبور از مقابل ساختمان بود، زیر آوار ماند و شهید شد. (روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص2)؛ توضیحات بیشتر درباره این انفجار در ضمیمه اول گزارش درج شده است.

2) این بمب را یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق به نام مسعود کشمیری کار گذاشته بود. اطلاعات تکمیلی دراین‌باره در ضمیمه دوم گزارش آمده است.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص13، لندن - خبرگزاری فرانسه، 9/6/1360؛ و - مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، به کوشش جمعی از پژوهشگران، جلد2، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ دوم، پاییز 1385، ص631.

4) روزنامه اطلاعات، 9/6/1360، ص2.

آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب عبور از بحران وضعیت پیش‌آمده را چنین ترسیم کرده است:

«آقای موسوی خوئینی‌ها مجلس را اداره می‌کرد، برق منطقه را به‌خاطر جلوگیری از سرایت آتش قطع کردند، ناچار مجلس هم تعطیل شد. ساعت 5 دوباره برق آمد و مجلس کار خود را شروع کرد، من شرکت کردم و اجمالاً خبر را دادم، وحشت سختی ایجاد کرد. وزرا در دفتر من جمع شدند - این روزها مجلس پناه است - جلسه‌ای در تالار مجلس تشکیل دادند و راجع به نخست‌وزیر آینده تا ساعت 11 شب، بحث شد و از جلسه وزرا برای خنثی‌کردن تبلیغات رادیوهای خارجی که می‌گفتند تمام هیئت دولت شهید شده‌اند، فیلم گرفتیم و در اخبار ساعت 8 شب، پخش شد. من هم مصاحبه‌ای کردم. لحظات بسیار تلخی گذشت. بعد از فاجعه دفتر حزب و ازدست‌دادن آن‌همه هم‌سنگر و بعد از ده‌ها ترور شرورانه که تعداد زیادی از نیروهای ارزنده را از ما گرفته، تازه داشتیم به تعادل می‌رسیدیم، با تشکیل دولت و تقویت مجلس، که دچار این مصیبت شدیم.»⁽¹⁾

درپی شهادت رجایی و باهنر، شورای موقت ریاست‌جمهوری متشکل از حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و سید عبدالکریم موسوی اردبیلی رئیس دیوان‌عالی کشور، اداره امور کشور را برعهده گرفت.<a href="#ref-/storage/sources/28/library/books/31/347831/images/D632.jpg "image title")

گفتنی است شورای موقت ریاست‌جمهوری روز بعد با صدور اطلاعیه‌ای رسماً شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر را به آگاهی عموم مردم رساند و به همین مناسبت دوشنبه 9 شهریور 1360 را تعطیل و تا پایان هفته (جمعه 13 شهریور) را در سراسر کشور عزای عمومی اعلام کرد. متن این اطلاعیه چنین است:

«بسم الله الرحمن الرحیم، من المؤمنین رجال صدقوا

مردم مسلمان و انقلابی و فداکار ایران، جمهوری اسلامی ایران، بار دیگر، بهترین فرزندان خود را قربانی راه اسلام و ! " انقلاب و مستضعفان جهان کرد. رئیس‌جمهوری و نخست‌وزیر به‌دست ستون پنجم دشمن و نوکران امپریالیسم و صدام، شربت شهادت نوشیدند. اتحاد شوم نفاق چپ و راست، به‌دست امریکای جنایتکار، با انفجار بمب آتش‌زا، در یکی از دفاتر مشورتی ساختمان نخست‌وزیری، این دو مسلمان انقلابی و مکتبی و فداکار را از ملت قهرمان و ایثارگر ایران گرفت. شهید رجایی رئیس‌جمهور عزیز و شهید باهنر نخست‌وزیر محبوب به شهدای انقلاب پیوستند و جمعی از برادران عزیزمان مجروح شدند. انقلابی با ابعاد انقلاب اسلامی ایران، باید پذیرای چنین پیشامدهای ناگوار و تقدیم چنین قربانیان ارج‌دار باشند. خداوند سایه امام امت و رهبر عظیم‌الشأن انقلاب را تا حضور حضرت مهدی(عج) بر مستضعفان جهان مستدام بدارد.

از شما ملت مسلمان و ایثارگر، انتظار می‌رود که یک بار دیگر با نشان‌دادن صبر و استقامت، با حضور در صحنه، شکست‌ناپذیری خود و انقلاب را به معرض نمایش بگذارید و دشمنان کوردل و شقاوتمند اسلام را، که با همه امکانات خویش به جنگ با این انقلاب برخاسته‌اند، مأیوس نمایید. شورای ریاست‌جمهوری با اجازه امام امت دوشنبه 9 شهریور را تعطیل و تا جمعه سیزدهم شهریور در سراسر کشور عزای عمومی اعلام می‌کند و از همه مسئولان و اقشار مختلف به‌خصوص رزمندگان کشور در جبهه‌ها، انتظار دارد برای تحکیم و استقرار کامل جمهوری اسلامی به وظایف اسلامی و انقلابی خویش عمل کنند.

«بسم الله الرحمن الرحیم، من المؤمنین رجال صدقوا

پیکرهای مقدس شهدای عزیز و قربانیان اسلام و قرآن را امروز ساعت 10 صبح از مقابل مجلس شورای اسلامی، تشییع می‌کنیم، شهادت این فرزندان بزرگوار و فداکار را به پیشگاه امام عصر(عج) و رهبر انقلاب و ملت بزرگ و خانواده‌های عزادار تبریک و تسلیت می‌گوییم و یک بار دیگر، اعلام می‌داریم که خون شهدای اسلام ضامن پیروزی حق و نابودی کفر و نفاق خواهد بود.» (همان)](footnote2-page632"> 2) آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب خود آورده است: «از شورای نگهبان، درباره شورای موقت ریاست‌جمهوری که یک عضوش را - نخست‌وزیر - نداشت، سؤال کردم. گفتند چون اکثریت هستند، رسمیت دارد. شورای ریاست‌جمهوری اعلام داشت که وزرا، سرپرستی وزارتخانه‌ها را به عهده دارند. در این مدت کوتاه این بار دوم است که شورای ریاست‌جمهوری مسئولیت به عهده می‌گیرد.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص217)

![D632

-⁽³⁾

1) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات هاشمی رفسنجانی سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص216.

<a href="#/storage/sources/28/library/books/31/347831/images/D632.jpg "image title")

3) روزنامه اطلاعات، 9/6/1360، ص2.

برای کنترل وضعیت امنیتی کشور و مقابله با اتفاقات احتمالی نیز به نیروهای سپاه پاسداران و واحدهای انتظامی آماده‌باش کامل داده شد و سپاه پاسداران با کمک سایر نیروهای انتظامی و بسیج اقدام به کنترل مبادی ورودی و خروجی تهران و مراکز مهم شهر کرد. وزارت کشور نیز تدابیر امنیتی ویژه‌ای را به استانداری‌ها ابلاغ کرد.⁽¹⁾این وزارتخانه در نامه‌ای به سپاه پاسداران برای جلوگیری از فرار افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به مناطق غربی کشور به‌ویژه کردستان، خواستار کنترل راه‌های ارتباطی به این مناطق شد.⁽²⁾

پس از حدود چهار ماه رکود و کم‌تحرکی در جبهه سرپل ذهاب در استان کرمانشاه،⁽³⁾امروز طرح عملیاتی تبوک که در ستاد عملیات غرب کشور تصویب شده بود، برای اجرا در ارتفاعات غرب سرپل ذهاب به یگان‌های عمل‌کننده ابلاغ شد.⁽⁴⁾

1) سند شماره 51964 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از وزارت کشور به واحدهای نظامی و انتظامی تهران و کلیه استانداری‌ها، 8/6/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 51944 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران (مرکز فرماندهی) به سپاه تهران (فرماندهی)، 8/6/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 51943 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از وزارت کشور (اداره کل سیاسی) به سپاه پاسداران انقلاب (واحد تحقیقات)، 8/6/1360، سند تک‌برگی.

3) درخصوص سوابق اجرای عملیات در منطقه سرپل ذهاب مطالبی در ضمیمه این گزارش آمده است.

4) پس از اجرای عملیات موفق ارتش و سپاه در ارتفاعات بازی‌دراز در جبهه سرپل ذهاب در اول اردیبهشت 1360، این جبهه به حالت راکد درآمد، تا اینکه برای تکمیل تصرف ارتفاعات منطقه (در گیلان‌غرب، زله‌زرد و سرپل ذهاب) طرحی با عنوان "طرح تبوک6" تهیه و قرار شد در 15 مرداد 1360 اجرا شود، اما به دلایلی (ازجمله مشکلات اطلاعاتی، کمبود نیرو و کمبود مهمات توپخانه) اجرای طرح به 31 مرداد 1360 موکول شد. علاوه‌برآن، وسعت عرض منطقه عملیاتی از یک‌سو و اولویت‌یافتن عملیات در جنوب از سوی دیگر سبب شد عملیات به ارتفاعات سرپل ذهاب محدود شود. از آنجا که زمینه اجرای عملیات در تاریخ فوق فراهم نشد، اجرای آن به بعد موکول گردید. تا اینکه حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری و شهادت رجایی و باهنر موجب جلو افتادن زمان اجرای عملیات شد و این عملیات در تاریخ 11/6/1360 به اجرا درآمد. (سند شماره 171097 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از نظارت و ارزشیابی به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 13/8/1360، صص 10 - 1)

واحد اطلاعات منطقه 7 سپاه پاسداران (کرمانشاه، ایلام، کردستان) در گزارش خود دلایلی را برای جلو انداختن زمان اجرای عملیات بیان کرده که به شرح ذیل است:

«الف) رکود طولانی در جبهه‌ها که باعث کسالت نیروها و کم‌شدن میل جنگجویی در آنان شده است.

ب) فرارسیدن سال تحصیلی و بازگشایی مدارس که این مسئله باعث شده تا نیروی عمده بسیج، که از برادران دانش‌آموز بودند، درحال ترک جبهه‌ها باشند و می‌بایست تا فرصت باقی است از این نیروها جهت ضربه به دشمن استفاده گردد.

پ) شهادت برادران رجایی و باهنر باعث شده بود که فرماندهان جهت زدن یک ضربه سیاسی به دشمن و دشمنان داخلی و خارجی انقلاب که مدعی بودند با شهادت این دو نفر انقلاب به شکست می‌انجامد [آماده باشند] و تظاهرات نیروهای سپاه در پادگان ابوذر که خواستار انجام هرچه سریع‌تر عملیات گشته بودند در تصمیم‌گیری مؤثر واقع گردید.»⁽¹⁾-⁽²⁾

براساس طرح عملیاتی تبوک، 4 محور عملیات از شمال به جنوب عبارت‌اند از:

الف) محور راست (شمالی) ارتفاعات کوره‌موش.

ب) محور میانی (راست) ارتفاعات بنه‌دستک و قراویز.

ج) محور میانی (چپ) دشت زیر قله 1100 شمالی و قله 1100 شمالی بازی‌دراز.

د) محور چپ (جنوبی) قله 1150 و تیغه‌های برآفتاب.

باتوجه‌به شکل ارتفاعات، تصرف اهداف در هر محور مشروط به موفقیت در بخش‌های دیگر است، بنابراین هماهنگی جبهه‌ها با یکدیگر، به‌ویژه محور کوره‌موش که یکی از کلیدهای مؤثر برای پیروزی در سایر محورها است، اهمیت بسزایی دارد.⁽³⁾

همچنین در طرح این عملیات نیرو و تجهیزات زرهی خودی و مأموریت آنها در محورهای چهارگانه به این شرح تعیین شده است:

الف) محور کوره‌موش

1. 50 نفر از بسیج مشهد به‌اضافه 2 گروهان از گردان184 پیاده مکانیزه به استعداد پرسنلی 300 نفر و تعداد 10 دستگاه نفربر پی.ام.پی از همین واحد.

1) واحد نظارت و ارزشیابی سپاه پاسداران در گزارش به فرمانده کل سپاه سیر تصمیم‌گیری برای اجرای عملیات را چنین شرح داده است: «[پس از] واقعه شهادت رجایی و باهنر، برادران اعزامی مستقر در پادگان اباذر که از رکود [این] جبهه خسته شده بودند، براثر این جریان احساساتشان تحریک شده و به‌مدت یک ساعت در محوطه پادگان تظاهرات نموده و خواهان انجام عملیات شدند. جلسه‌ای با فرماندهان ارتش گذاشته شد. در این جلسه برخی فرماندهان ارتش به این اقدام [حمله] اعتراض داشتند، ولی سرهنگ عطاریان (فرمانده شمال‌غرب ارتش) در جلسه می‌گوید [این] حمله یک مسئله سیاسی - نظامی است و حتماً بایستی انجام گیرد. سرانجام با مختصر صحبتی که با ستاد منطقه و ستاد مرکزی [سپاه] انجام گرفت [قرار شد] حمله در 11/6/1360 انجام شود.» (همان)

2) سند شماره 004973 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش اطلاعات منطقه7، 11/6/1360، صص 7 - 1.

3) سند شماره 171097 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از نظارت و ارزشیابی به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 13/8/1360، صص 10 - 1؛ و - سند شماره 192494 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: تحلیل نبردهای تیپ26 زرهی (تقویت‌شده) در منطقه بستان، 11/6/1360، صص 10 - 1؛ و - سند شماره 73632 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی سپاه پاسداران (محور سرپل ذهاب)، 12/6/1360، صص 9 - 1.

2. یک گروهان کامل از واحد250 تانک چیفتن به استعداد 15 دستگاه تانک.

مأموریت: تصرف و اشغال کوره‌موش و سپس ادامه تک تا اشغال بنه‌دستک.

ب) محور قراویز

نیروهای پیاده از یگان سپاه همدان به استعداد پرسنلی 150 نفر و 250 نفر از گردان نور و یک گروهان از گردان143 به استعداد پرسنلی 100 نفر و گروهان ضربت ابوذر به استعداد پرسنلی 90 نفر (30 نفر از سپاه و 60 نفر از ارتش).

دو گروهان از گردان215 تانک شامل 15 تانک ام60 به‌اضافه 5 دستگاه نفربر پی.ام.پی از گردان پیاده مکانیزه143.

یک گروهان از گردان211 تانک شامل 12 تانک ام60 به‌اضافه 5 دستگاه نفربر پی.ام.پی از گردان پیاده مکانیزه184.

مأموریت: تصرف ارتفاعات قراویز و تصرف بنه‌دستک و کلم‌کبود و بنا به دستور ادامه تک تا مرز باباهادی و برقراری تأمین و جلوگیری از نفوذ دشمن.

ج) محور 1100

1. 150 نفر از رزمندگان بسیج نجف‌آباد به‌اضافه یک گروهان از گردان143 شامل 100 نفر به‌اضافه یک گروهان از گردان211 تانک شامل 10 تانک به‌اضافه 2 گروهان از گردان9 (100 نفر).

مأموریت: تصرف ارتفاع 1100 شمالی بازی‌دراز و برقراری تأمین 1100 شمالی و تصرف تپه 505 جنوب جگرلو محمدعلی.

د) محور 1150 و تیغه‌های برآفتاب

1. 800 نفر از گردان9 سپاه و 150 نفر از گردان1 سپاه و گردان امید شامل 400 نفر و یک گروهان از گردان211 تانک شامل 12 تانک.

مأموریت: در مرحله اول گرفتن ارتفاعات 1150 و 1000 و بنا به دستور تصرف ارتفاع 1016 بازی‌دراز و در مرحله دوم تصرف ارتفاعات تیغه برآفتاب از چم امام حسن تا زیر ارتفاع 1016 و برقراری تأمین و جلوگیری از حمله و نفوذ دشمن و مسدودکردن جاده قصر - گیلان بنا به دستور.⁽¹⁾

بدین‌ترتیب مجموع نیروهای درنظرگرفته‌شده برای این عملیات چنین است:

ارتش: نیروهای تیپ3 زرهی لشکر81 (کرمانشاه)، گردان‌های تانک 211 و 215 و یک گروهان از گردان250 تانک چیفتن و گردان184 پیاده مکانیزه و گردان‌های نور و امید و 90 نفر از گروهان سومار.

1) سند شماره 78435 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی سپاه پاسداران (محور سرپل ذهاب)، 8/6/1360، صص 9 - 1.

سپاه و بسیج: 150 نفر از سپاه قصرشیرین و 80 نفر بسیجی اعزامی از شمال و 100 نفر از بسیج مشهد و 250 نفر از بسیج همدان و 200 نفر از بسیج نجف‌آباد و 50 نفر از بسیج تهران؛ علاوه‌براین، گردان‌های 1، 8 و 9 سپاه نیز در این عملیات شرکت می‌کنند.

بسیج عشایری: نیروهای احمدبن‌موسی 80 نفر و افراد بسیج کلهر 50 نفر. گروهان ضربت ابوذر متشکل از 60 نفر از ارتش و 30 نفر از سپاه.⁽¹⁾

این نیروها باید از سه جبهه به هدف‌های تعیین‌شده در شمال‌غرب، غرب و جنوب‌غرب شهر گیلان‌غرب حمله کرده و ارتفاعات کوره‌موش، بنه‌دستک، قراویز و جگرلو محمدعلی را در شمال و غرب و بلندی‌های 1100، 1150، 1000 و 1016 را در سمت جنوب جبهه‌های عملیاتی تصرف کنند.⁽²⁾

برای پشتیبانی آتش عملیات نیز مقرر شد جمعاً 4 گردان توپخانه به‌صورت آتشباری در منطقه گسترش بیابند تا امکان پشتیبانی از همه یگان‌ها وجود داشته باشد.⁽³⁾

گفتنی است در مقابل نیروهای خودی توپخانه‌های 3 لشکر عراق در منطقه سرپل ذهاب و گیلان‌غرب گسترش دارند که به‌مراتب از توپخانه‌های خودی قوی‌ترند.⁽⁴⁾

در ادامه اعزام داوطلبان مردمی به مناطق جنگی امروز نیز 300 نفر از نیروهای بسیج سپاه پاسداران خراسان که دوره‌های آموزشی نظامی را گذرانده‌اند، پس از زیارت مرقد مطهر امام رضا(ع) با بدرقه پرشور مردم مشهد به جبهه‌های نبرد عزیمت کردند.⁽⁵⁾

روز سوم شهریور نیز دو گروه از امدادگران هلال‌احمر از شهرستان‌های رشت و الشتر (واقع در استان لرستان)، در میان بدرقه اهالی این دو شهر برای امداد و خدمات‌رسانی به رزمندگان اسلام، عازم مناطق جنگی شدند.⁽⁶⁾

دو محموله شامل مهمات و تجهیزات نظامی از اردن و کویت وارد عراق شد.

امروز محموله مهمات خریداری‌شده از فرانسه که با کشتی به اردن حمل شده بود، به‌وسیله 75 کامیون هجده‌چرخ از مرز اردن وارد عراق شد. مسئولان عراقی برای سهولت در حرکت و امنیت این محموله، جاده مسیر کامیون‌ها را یک‌طرفه کرده بودند.

علاوه‌براین 19 کامیون حامل تجهیزات نظامی نیز از کویت و ازطریق مرز صفوان وارد عراق و به پادگان التاجی در حومه بغداد منتقل شد.⁽⁷⁾

1) سند شماره 004973 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

2) سرهنگ ستاد بازنشسته سید یعقوب حسینی و سرتیپ2 بازنشسته محمد جوادی پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد 5، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص241.

3) همان، ص242.

4) همان.

5) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص2.

6) روزنامه جمهوری اسلامی، 5/6/1360، صص 2 و 4.

7) سند شماره 152432 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 10/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 144818 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا رکن2 (گروه اطلاعات) به سماجا2 (مدیریت اطلاعات)، 31/6/1360، ص1.

"یازده ماه جنگ بین ایران و عراق؛ تهران به‌طور سیستماتیک دشمن را در حلقه محاصره قرار می‌دهد و حمله‌ای را تدارک می‌بیند" عنوان مقاله اولریش تبلنگر خبرنگار آلمانی است که همراه گروهی دیگر از خبرنگاران خارجی از مناطق جنگی ایران بازدید کرده است.

در قسمتی از این مقاله که در نشریه کلنر اشتات انسایگر چاپ شده، درباره اوضاع بعضی از جبهه‌های جنگ در استان خوزستان آمده است:

«پس از یازده ماه جنگ هنوز بخشی از پالایشگاه آبادان در آتش می‌سوزد. چند ماهی است که حلقه گازانبری ارتش عراق در هم شکسته شده، نیروهای مسلح ایران طی یک حمله شبانه قوای دشمن را تا ده کیلومتری وادار به عقب‌نشینی نموده[اند] به‌طوری‌که عراقی‌ها مجبور شدند مواضع خود را که در صحرای شمالی شهر واقع بود از دست بدهند و چند نفربر و مقداری مهمات به جای گذارند.

سیم تلفن‌های صحرایی نشان می‌دهد که ارتش در سطحی عالی سازمان یافته است. درحال‌حاضر، ارتش بر داخل شهر غیرمسکونی مسلط است. اکنون تنها ازطریق دو پل غوطه‌ور در رودخانه بهمنشیر می‌توان به آبادان راه یافت و ازطرفی ارتش ایران بر خرمشهر نیز مسلط است و نیروهای مهاجم عراق در برخوردهای نظامی چندین تانک تی61 و تعداد زیادی نفربر از دست داده‌اند. تدارکات نظامی نشان می‌دهد که نیروهای مسلح ایران به‌طور سیستماتیک و کیلومتربه‌کیلومتر دشمن را که هنوز با توپخانه خود مناطق مسکونی اهواز را به گلوله می‌بندد در حلقه محاصره می‌گیرند و ازطرفی سلاح‌های سنگین خود را تا سرحد امکان محافظت کرده تا در برخوردهای نظامی از ضایعات بیشتر جلوگیری به عمل آید. ایرانیان هدفشان بازپس‌گرفتن سرزمین‌های خودشان است.

در خط جبهه تشنج‌های سیاسی پایتخت احساس نمی‌شود و خواسته حاکم بر جبهه عقب‌راندن هرچه سریع‌تر قوای مهاجم است و دولت ایران در یک اجبار پیروزی قرار دارد و همواره مذاکرات صلح را به‌دلیل آنکه هدف جمهوری اسلامی عقب راندن کامل قوای متجاوز عراقی توسط نیروهای مسلمان ایران است رد کرده است و ازطرفی پیروزی در جنگ پس از یک سال به‌عنوان تقویت‌کننده دولت در مقابل مخالفان سیاسی داخلی تلقی می‌شود.»⁽¹⁾

در ادامه عملیات پاک‌سازی مناطق مرزی غرب و شمال‌غرب ارومیه که از چند روز قبل آغاز شده بود، امروز نیز چند روستای این منطقه ازجمله لورزنی، گیسان، برازان، دورژانی و ژارژی پاک‌سازی شد.

در این عملیات 2 نفر از افراد حزب دمکرات کشته، چند نفر زخمی و 10 نفر نیز اسیر شدند. از این افراد 4 اسلحه ژ3 و خشاب پر و یک دستگاه بی‌سیم به دست آمد.⁽²⁾

1) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 80، 17/6/1360، صص 54 و 55، کلنر اشتات انسایگر (آلمان).

2) روزنامه اطلاعات، 12/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص14.

ساعتی پس از وقوع انفجار در ساختمان نخست‌وزیری حدود 20 تا 30 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق با سردادن شعار علیه امام خمینی در خیابان شریعتی، تجمع و اقدام به آتش‌زدن لاستیک کردند.

D638

درپی این اقدام، تعدادی از مردم با این افراد درگیر شدند؛ با حضور نیروهای کمیته و ادامه درگیری 5 نفر از این افراد که بین 14 تا 18 سال سن داشتند، دستگیر شدند و 2 کلت از آنان به دست آمد. در این درگیری 2 نفر از مردم که یکی از آنها آهنگری به نام مصطفی زمانی بود به شهادت رسیدند و یک پاسدار نیز مجروح شد.⁽¹⁾

اقدامات امروز تیم‌های ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و دیگر گروه‌های مسلح ضدانقلاب در شهرهای مختلف، 9 شهید و 11 مجروح بر جای گذاشت، در همین حال چند تن از عاملان این ترورها با تلاش مردم، نیروهای انتظامی و پاسداران دستگیر شدند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

یکی از پاسداران کمیته انقلاب اسلامی ستاد 6 منطقه 10 تهران به نام علی سیدی خیابانی در منطقه افسریه به‌دست افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی ترور شد و به شهادت رسید. در این حادثه یک عابر نیز مجروح شد.⁽¹⁾

همچنین امروز افراد سازمان مجاهدین خلق در چند اقدام تروریستی 6 نفر از افراد متعهد شهر بابل را هدف سوءقصد قرار دادند. در این حملات 2 نفر به شهادت رسیدند و 4 تن دیگر مجروح شدند.⁽²⁾

در حادثه دیگری سرنشینان مسلح یک اتومبیل بنز در جاده کمربندی بابل - قائم‌شهر، 4 نفر از افراد متعهد را که با موتورسیکلت درحال تردد بودند، با مسلسل به رگبار بستند و متواری شدند. در این واقعه یکی از این افراد به نام محمد محسن‌پور به شهادت رسید و بقیه هم مجروح شدند.

مجروحان حادثه به‌وسیله یک تاکسی به بیمارستان یحیی‌نژاد بابل منتقل شدند، اما چند لحظه بعد، سرنشینان یک اتومبیل پیکان راننده این تاکسی را که جواد شعبان‌زاده نام داشت و شاهد ماجرای ترور بود، پس از خروج از بیمارستان در کوی محلوجی ترور کرده و به شهادت رساندند. این‌بار مردم با تجمع مانع فرار ضاربان شدند و آنها را دستگیر کردند و به نیروهای امنیتی تحویل دادند.⁽³⁾

در اقدام تروریستی دیگری، در بابل یکی از افراد سازمان مجاهدین (منافقین) با شلیک چند گلوله به‌سمت یکی از اهالی متعهد شهر، وی را مجروح کرد. ضارب با هشیاری مردم دستگیر و تحویل نیروهای سپاه پاسداران شد.⁽⁴⁾

حجت‌الاسلام موحدی قمی حاکم شرع و امام‌جمعه اسلام‌آباد غرب، صبح امروز در میدان این شهر، هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و براثر اصابت گلوله مجروح شد. در این حادثه پاسبان ابوالقاسم امیدی که محافظ و راننده وی بود، به شهادت رسید.⁽⁵⁾

در یاسوج هم محمدرضا هاشم‌پور مسئول حفاظت منطقه نفتی گچساران، هنگام رفتن به محل کار، به‌دست یکی از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب ترور شد و براثر اصابت 4 گلوله به شهادت رسید. مردم و نیروهای ژاندارمری ضارب را دستگیر کردند و پس از بازرسی وی یک اسلحه کمری و 2 نارنجک به دست آوردند، ولی او در یک فرصت مناسب با استفاده از غفلت مأموران متواری شد.⁽⁶⁾

در سبزوار هم دو موتورسوار مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق، عباس برقمندی از افراد متعهد این شهر را، که مشغول نقاشی یک ساختمان بود، ترور کرده و به شهادت رساندند. مهاجمان پس از این اقدام گریختند.⁽⁷⁾

در قزوین نیز یکی از افراد سپاه پاسداران به نام محسن موسوی در خیابان امام خمینی این شهر، هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و براثر اصابت دو گلوله به سر و گردن شهید شد. با پیگیری نیروهای سپاه عامل اصلی این ترور درحالی‌که کلت به‌همراه داشت، دستگیر شد.⁽⁸⁾

1) همان، ص6.

2) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص5؛ و - سند شماره 51959 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 به فرماندهی ستاد مرکزی، 8/6/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 51959 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) سند شماره 51959 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

5) سند شماره 51953 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 8/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص2.

6) سند شماره 51992 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از گچساران به تهران (فرماندهی سپاه)، 10/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص5؛ و - سند شماره 51982 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 9 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 9/6/1360، سند تک‌برگی.

7) سند شماره 51983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مشهد به فرماندهی سپاه مرکز، 9/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

8) سند شماره 51960 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد خبری سپاه زنجان به فرماندهی سپاه، 8/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص2.

یکی از کسبه متعهد آمل به‌دست یکی از عوامل وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در مغازه‌اش ترور و مجروح شد. ضارب پس از این اقدام با شلیک چند تیر هوایی فرار کرد.⁽¹⁾

در بروجرد هم افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی به‌سمت یکی از روحانیون این شهرستان که درحال پارک‌کردن اتومبیل خود بود، تیراندازی کردند، اما تیرها به وی اصابت نکرد و مهاجمان گریختند.⁽²⁾

با تلاش نیروهای سپاه و کمیته، 11 خانه تیمی در تهران، لاهیجان و زاهدان کشف شد و تعدادی از افراد گروه‌های ضدانقلاب نیز دستگیر شدند.

درپی گزارش‌های مردم درباره وجود یک خانه تیمی در حوالی میدان قیام تهران، پاسداران کمیته ستاد 1 منطقه 10 تهران به این مکان مراجعه کردند. ساکنان خانه که متوجه حضور پاسداران شده بودند، مقاومت کردند و یک نفر از آنان که زخمی شده بود، با پرتاب یک نارنجک جنگی توانست فرار کند، اما نفر دوم دستگیر شد.

در بازرسی این خانه 2 اسلحه ژ3، 2 قبضه کلاشینکف، حدود 1000 فشنگ، 20 خشاب پر، 50 تیر فشنگ کالیبر50، 80 نوع بمب دست‌ساز مختلف، مقدار فراوانی وسایل اولیه ساخت مواد منفجره، 3 پلاک اتومبیل، یک کیلوگرم باروت و یک بمب نیمه‌ساخته کشف شد. در این مکان همچنین کارت شناسایی یکی از پاسداران کمیته که چندی قبل ترور و مجروح شده بود، به دست آمد.⁽³⁾

نیروهای واحد عملیات سپاه پاسداران لاهیجان با همکاری مردم 2 خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در این شهر کشف و 3 نفر را نیز در این خانه‌ها دستگیر کردند. از این خانه‌های تیمی 2 نارنجک جنگی، مقداری مواد منفجره (خرج پلاستیکی)، خرج توپ و خمپاره، چاشنی بمب، یک دستگاه پلی‌کپی، یک ماشین چاپ و مدارکی حاکی‌از تصمیم این افراد برای ترور و تخریب در مراکز دولتی و منازل مردم به دست آمد.⁽⁴⁾

علاوه‌براین، به گزارش خبرگزاری پارس از ابتدای مردادماه تاکنون، 8 خانه تیمی در زاهدان کشف شده و از این خانه‌ها تعداد فراوانی اسلحه، مهمات، نارنجک، بمب دست‌ساز، مواد منفجره و دستگاه‌های چاپ و تکثیر به دست آمده است. این خبرگزاری همچنین اعلام کرد که در این مدت 114 نفر از هواداران و اعضای سازمان مجاهدین خلق، سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و سازمان پیکار در شهرهای زابل، زاهدان، ایرانشهر و سراوان با همت نیروهای سپاه پاسداران شناسایی و دستگیر شده‌اند.⁽⁵⁾

1) سند شماره 51987 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 چالوس به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 9/6/1360، سند تک‌برگی؛و - روزنامه جمهوری اسلامی، 11/6/1360، ص4.

2) سند شماره 328668 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 10/6/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص13؛ و - روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص13.

4) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4.

5) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص4.

براثر اقدامات خرابکارانه افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی مانند پرتاب بمب و ایجاد انفجار در چند شهر کشور، یک نفر مجروح شد و خساراتی به بار آمد.

درپی انفجار یک بمب صوتی که مقابل ساختمان دادگستری ارومیه کار گذاشته شده بود، شیشه‌های چند ساختمان دولتی ازجمله دادگستری، بانک ملی، ستاد لشکر64 ارومیه و منازل اطراف شکست. به گزارش واحد مرکزی خبر، در این انفجار که ساعت 20:30 رخ داد، کسی آسیب ندیده است.⁽¹⁾

در بروجرد نیز انفجار بمب دست‌سازی که به منزل معاون بسیج سپاه پاسداران پرتاب شده بود موجب زخمی‌شدن همسر این فرد از ناحیه دست و صورت شد. در حادثه مشابهی در همین شهر، بمبی به منزل یک فرد نظامی پرتاب شد که درنتیجه انفجار آن شیشه‌های منزل شکست.⁽²⁾

انفجار بمب دست‌سازی که به منزل یکی از کارمندان مخابرات خرم‌آباد پرتاب شده بود، موجب شکستن شیشه‌های این منزل و چند خانه اطراف شد، اما خسارت جانی درپی نداشت.⁽³⁾

همچنین دو موتورسوار هم‌زمان یک بمب دست‌ساز و یک بمب آتش‌زا را به منزل یکی از شهیدان شیراز پرتاب کردند که خسارت اندکی ایجاد کرد.

در حادثه دیگری در این شهر، براثر پرتاب بمبی آتش‌زا به درون مغازه لبنیاتی یکی از افراد متعهد شهر مقدار زیادی از اجناس مغازه سوخت.⁽⁴⁾

علاوه‌براین دو موتورسوار یک بمب ساعتی را که داخل یک دیگ زودپز جاسازی شده بود در محلة خانه‌های شهید شیراز رها کردند که براثر انفجار آن به خانه‌ای که محل آموزش نوجوانان بود خساراتی وارد شد.⁽⁵⁾

در مشهد نیز انفجار بمب آتش‌زایی که به‌سمت دکه تبلیغاتی مربوط به حزب جمهوری اسلامی در این شهر پرتاب شده بود، خسارت جزئی به بار آورد.⁽⁶⁾

در آبکنار شهرستان انزلی، خانه یکی از افراد متعهد با بمب آتش‌زا هدف حمله قرار گرفت. انفجار این بمب موجب آتش‌سوزی و به‌بارآمدن خسارت‌هایی شد.⁽⁷⁾

در شهرستان تربت جام، افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی بمب دست‌سازی را به منزل یکی از نیروهای سپاه پاسداران پرتاب کردند که درنتیجه شیشه‌های منزل وی شکست.⁽⁸⁾

چند فرد مسلح در آستارا با اسلحه کلاشینکف، تفنگ شکاری و نارنجک به خودرو گشت سپاه آستارا حمله کرده و پس از تیراندازی، گریختند. براثر این تهاجم شیشه‌های اتومبیل شکست و بدنه آن سوراخ شد، اما به سرنشینان آن آسیبی نرسید.⁽⁹⁾

1) روزنامه جمهوری اسلامی، 10/6/1360، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 12/6/1360، ص4.

2) سند شماره 328648 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 8/6/1360، سند تک‌برگی.

3) همان.

4) سند شماره 52035 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 9 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 11/6/1360، سند تک‌برگی.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص8، شیراز - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

6) سند شماره 51983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

7) سند شماره 51987 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، صص 7 و 8، مشهد - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

9) سند شماره 052052 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه3 چالوس به فرماندهی ستاد مرکزی، 10/6/1360، ص1.

با تلاش نیروهای سپاه پاسداران و کمیته انقلاب و همکاری مردم یک تیم ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اصفهان و 87 نفر از عوامل پرتاب بمب و ترور در سمنان، رشت، کرج و هفتگل (خوزستان) دستگیر شدند.

در اصفهان با دستگیری و اعتراف یکی از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق که سرپرست یک گروه نیز بود، 4 نفر از افراد تیم نظامی سازمان؛ ازجمله ضارب شهید حجت‌الاسلام سید حسن بهشتی⁽¹⁾شناسایی و 3 نفر از آنان در یک عملیات تعقیب و مراقبت با تلاش نیروهای سپاه پاسداران دستگیر شدند. نفر چهارم که سعی داشت فرار کند براثر تیراندازی کشته شد.⁽²⁾

در سمنان نیز مردم یکی از افراد این سازمان را هنگام پرتاب بمب به منزل یکی از پاسداران سپاه، دستگیر کردند و تحویل نیروهای سپاه پاسداران دادند.⁽³⁾

در محله خمیران رشت هم 2 نفر از هواداران فعال سازمان مجاهدین خلق درحالی‌که دو بمب دست‌ساز همراه داشتند با هشیاری مردم دستگیر و به نیروهای سپاه پاسداران تحویل داده شدند. یکی دیگر از افراد این سازمان هم در یک مراسم راه‌پیمایی که به مناسبت شهادت رجایی و باهنر برگزار شده بود، شناسایی، دستگیر و به نیروهای سپاه رشت تحویل داده شد.⁽⁴⁾

در همین حال، روابط عمومی سپاه پاسداران کرج با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد: با همکاری نیروهای سپاه و کمیته و مردم در چند روز گذشته در منطقه شهریار و ملارد 61 نفر از هواداران و افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی شناسایی و دستگیر شدند و از آنان مقدار زیادی مواد منفجره، اسناد و مدارک به دست آمد.

در بخش دیگری از این اطلاعیه آمده است که در شهر کرج نیز 5 نفر درحالی‌که بمب آتش‌زا و دست‌ساز همراه داشتند دستگیر شدند؛ 2 نفر از این افراد هنگام دستگیری درحال کارگذاشتن بمب بودند. علاوه‌براین 6 نفر دیگر نیز که متهم به مشارکت در ترورهای اخیر این شهر بودند دستگیر شدند.⁽⁵⁾

یازده تن از افراد سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) نیز در هفتگل استان خوزستان، دستگیر شدند. از این افراد چند بمب دست‌ساز و آتش‌زا، جزوه‌های روش

1) شهید سید حسن بهشتی جانشین آیت‌الله طاهری امام‌جمعه اصفهان و رئیس شعبه 2 دادگاه انقلاب اسلامی شیراز و کاندیدای نمایندگی مجلس شورای اسلامی در انتخابات میان‌دوره‌ای اصفهان، صبح روز جمعه 2 مرداد 1360 (روز انتخابات ریاست‌جمهوری و میان‌دوره‌ای مجلس) مقابل منزل خود به‌همراه برادرزاده‌اش ترور شد و به شهادت رسید. سازمان مجاهدین خلق مسئولیت این ترور را بر عهده گرفت. (روزشمار 2/5/1360)

2) سند شماره 51961 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 8/6/1360، سند تک‌برگی.

3) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص5.

4) همان، صص 4 و 5؛ و - روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص13.

5) روزنامه کیهان، 8/6/1360، ص15.

ساخت بمب، نشریات مختلف و اعلامیه‌های متعدد به دست آمد. درپی دستگیری افراد مذکور،

مردم هفتگل در حمایت از این اقدام ضمن برگزاری راه‌پیمایی، مقابل ساختمان سپاه پاسداران تجمع کردند، سپس یکی از دستگیرشدگان وابسته به سازمان مجاهدین خلق با حضور در جمع مردم از عملکرد خود اظهار ندامت کرد که با استقبال مردم مواجه شد.⁽¹⁾

اغلب جراید و رادیوهای غربی امروز در تحلیل‌هایشان درباره مسائل داخلی ایران به بزرگ‌نمایی مشکلات و درگیری‌های داخلی و ارائه تحلیل‌های جانب‌دارانه از عملکرد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و ادعای سقوط قریب‌الوقوع نظام جمهوری اسلامی پرداختند.

رادیو صدای امریکا، که در صدر رسانه‌های مخالف ایران قرار دارد، در تحلیل خود با اقتباس از مقاله ویلیام. بی. من، که از وی به‌عنوان مشاور ویژه وزارت امور خارجه امریکا در دوران بحران گروگان‌گیری کارمندان سفارت این کشور در تهران نام برده، آورده است: «هر بار که از اوضاع آشفته ایران سخنی به میان می‌آید، گفته می‌شود که رژیم آیت‌الله خمینی درحال متلاشی‌شدن است. ناظران سیاسی از هر مکتب و مرام متقاعد و مطمئن هستند که آشفتگی و نابسامانی اوضاع ایران نشانه درهم فروریختن حکومت [آیت‌الله] خمینی و روی‌کارآمدن یک نظام و تشکیلات نوین به‌جای آن است. البته رژیم ملاها سرانجام به زانو درخواهد آمد.»

این رادیو ادامه امکان سقوط سریع نظام جمهوری اسلامی را به‌دلیل اتحاد مسئولان و توانمندی نیروهای سپاه پاسداران، دور از دسترس دانسته، اما درعین‌حال مدعی شده که مردم از شنیدن خبر ترورها و اشغال سفارتخانه‌های ایران در خارج از کشور شادمان می‌شوند. در پایان این تحلیل آمده است: «حتی درصورت مرگ [آیت‌الله] خمینی هم ممکن است رژیم [آیت‌الله] خمینی متلاشی نشود، بلکه یک جنگ داخلی پایان‌ناپذیر در ایران به جریان بیفتد که نسل‌های آتی ایرانیان را مسموم و رنجور سازد.»⁽²⁾

رادیو بی‌بی‌سی نیز براساس گزارش خبرنگار رویتر ادعا کرد که اقدامات مشترک بنی‌صدر و سازمان مجاهدین خلق رعب و وحشت را بر کشور حاکم کرده است و هیچ‌یک از مسئولان و پاسداران جرئت حضور در خیابان‌ها را ندارند. این رادیو در ادامه تحلیل خود، با استناد به سخنان بنی‌صدر کاهش تعداد شرکت‌کنندگان در انتخابات دومین دوره ریاست‌جمهوری ایران را به‌منزله کاهش محبوبیت مسئولان نظام قلمداد کرد، اما با اشاره به اینکه هنوز مردم، امام خمینی را مظهر انقلاب می‌دانند و قدرت بنیادگرایان نیز در بخش‌های دولتی تحکیم شده است، وقوع یک قیام عمومی در آینده نزدیک را غیرمحتمل دانست.⁽³⁾

علاوه‌براین، نشریه میدل ایست مدعی شد که در هر خانواده ایرانی حداقل یک نفر طرف‌دار سازمان مجاهدین خلق است، اما باتوجه‌به اعلام وفاداری ارتش به انقلاب و قدرت

1) همان.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 163، 9/6/1360، صص 3 - 1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 8/6/1360.

3) همان، صص 5 و 6 ضمیمه، رادیو لندن، 8/6/1360.

حزب جمهوری اسلامی و از سوی دیگر، حضور سه نیروی وفادار به انقلاب و امام خمینی؛

یعنی سپاه پاسداران، کمیته انقلاب اسلامی و بسیج، احتمال سقوط زودهنگام نظام جمهوری اسلامی منتفی است.⁽¹⁾

درپی انتشار اخباری مبنی‌بر موضع‌گیری عده‌ای از مسئولان سازمان آزادی‌بخش فلسطین به نفع سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و اظهارنظر آنها درباره مسائل داخلی ایران و شایعه خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی، صلاح زواوی سفیر سازمان آزادی‌بخش فلسطین در تهران، در گفت‌وگویی با خبرگزاری پارس شایعه اقدام ایران به خرید اسلحه از این رژیم را نادرست خواند.

D644

زواوی گفت: «من به‌عنوان سفیر فلسطین در ایران می‌گویم که چنین اتهاماتی درمورد انقلاب اسلامی ایران که براساس اصول اسلام استوار است قابل‌قبول نیست، زیرا این مسئله در تضاد بنیانی با هرنوع ارتباط و معامله با اسرائیل است.»

وی همچنین درمورد سخنان هانی الحسن سفیر پیشین این سازمان در تهران⁽²⁾گفت: «چون هانی الحسن اکثراً در سفر است، لذا در جریان دقیق اخبار نیست و من نیز نمی‌توانم درمورد سخنان وی اظهارنظر کنم.» زواوی در پاسخ به این سؤال که آیا شما به‌عنوان نماینده سازمان آزادی‌بخش فلسطین، گزارش فعالیت‌های این سفارتخانه را به رهبران سازمان اطلاع می‌دهید، گفت: «البته این کار را می‌کنم، اما همان‌طورکه می‌دانید همیشه بین سران ممالک اختلاف و تضاد وجود دارد؛ من‌جمله بین مقامات ایران و از این‌گونه اختلافات بین رهبران سازمان آزادی‌بخش نیز وجود دارد.»⁽³⁾

1) همان، صص 17 - 15، لندن - خبرگزاری پارس، 8/6/1360.

2) هانی الحسن در مصاحبه با روزنامه کویتی الوطن در 26 مرداد 1360 گفته بود: «سازمان آزادی‌بخش فلسطین از قبل درباره حوادث آینده ایران اطلاع داشت که در آینده کشتارهای وسیعی در ایران رخ خواهد داد، ولی چون این مسئله صرفاً یک مسئله داخلی است سازمان به خود لازم نمی‌دانست تا درباره آن مداخله کند. براین‌اساس سازمان آزادی‌بخش فلسطین دست به کاهش فعالیت اتباع خود در ایران زده است.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 163، 9/6/1360، صص 6 - 5، تهران - خبرگزاری پارس، 8/6/1360)

3) همان، صص 5 و 6، تهران - خبرگزاری پارس، 8/6/1360.

روزنامه واشنگتن پست فروش هواپیماهای جاسوسی آواکس به عربستان را تهدیدی برای امنیت امریکا و ناتو دانست.

این روزنامه در مقاله‌ای با طرح این ادعا که در جریان حوادث انقلاب اسلامی ایران بخشی از اطلاعات امنیتی و نظامی امریکا به دست روس‌ها افتاده، نوشته است فروش هواپیماهای جاسوسی آواکس به عربستان به‌دلیل بی‌ثباتی حکومت این کشور و توانایی شوروی برای نفوذ در امور امنیتی آن، می‌تواند موجب تکرار این تجربه شود. در بخشی از این مقاله آمده است:

«باتوجه‌به تجربه ایران، باورکردن تصمیم دولت ریگان به فروش پنج فروند رادار پرنده به عربستان سعودی دشوار می‌نماید؛ چراکه هم ازنظر امنیت امریکا و هم دفاع از اروپای غربی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مسئله ناراحت‌کننده دیگر این حقیقت است که سعودی‌ها تعداد دیگری از سلاح‌های پیشرفته امریکا را دریافت داشته‌اند یا دریافت خواهند کرد که اهمیت آنها برای دفاع از امریکا کمتر از آنچه دراختیار ایران قرار داشت، نیست. عربستان سعودی ازنظر سیاسی بی‌ثبات است و بدتر از آن شوروی‌ها توانایی آن را دارند که حتی اگر انقلابی هم در آن کشور روی ندهد، در امور امنیتی‌اش نفوذ کنند. به اعتقاد مفسران واشنگتن، ایالات متحده امریکا با تحویل رادارهای پرنده، جنگنده اف15 و سلاح‌های دیگر به عربستان سعودی، که برخی از آنها تازه دراختیار نیروهای امریکایی قرار گرفته، امنیت خود و ناتو را به خطر می‌اندازد و به یک مفهوم اطلاعات نظامی بادآورده‌ای را به شوروی پیشکش می‌کند که دست‌کم دو برابر اطلاعاتی است که در ایران به دست کا.گ.ب. یا پلیس مخفی شوروی افتاد.»⁽¹⁾

ضمیمه اول گزارش552: روایت حادثه انفجار ساختمان نخست‌وزیری

انفجار در اتاق جلسه شورای امنیت در همان لحظات اولیه بسیاری از مسئولان کشور را که در ساختمان‌های اطراف مشغول کار بودند متوجه خود کرد. حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی که در آن لحظه عازم مجلس شورای اسلامی بوده است، دراین‌مورد می‌گوید: «جلسه علنی داشتیم و لایحه بازسازی مطرح بود. ساعت 3 بعدازظهر، هنگامی‌که عازم رفتن به جلسه علنی بودم صدای انفجاری شنیدم. معلوم شد در نخست‌وزیری بوده، دود و آتش بلند شد. از پنجره دفتر نگاه کردم. گفتند اتاق جلسات دولت است. فوراً خبر رسید که جلسه شورای امنیت بوده و آقایان رجایی و باهنر هم حضور داشته‌اند. یک ربع بعد، بهزاد نبوی آمد که خودش در نخست‌وزیری بوده، سخت ناراحت و شوکه بود. گفت آقایان باهنر و رجایی شهید شده‌اند و عده‌ای نجات یافته‌اند. خبرهای متناقض می‌رسید. عده‌ای مدعی بودند که بعد از انفجار، آقایان رجایی و باهنر را درحال انتقال به بیمارستان زنده دیده‌اند و عده‌ای می‌گفتند، اشتباه می‌کنند آنها در آتش سوخته‌اند.

رئیس شهربانی سرهنگ وحید دستگردی، معاون ژاندارمری سرهنگ ضیایی و معاون نیروی زمینی تیمسار شرفخواه و سرهنگ کتیبه رئیس اداره دوم ارتش مجروح و بستری بودند. یوسف کلاهدوز مسئول سپاه پاسداران و خسرو تهرانی سالم درآمده بودند. تهرانی کمی سوخته بود.»⁽²⁾

بهزاد نبوی وزیر مشاور در امور اجرایی و سخنگوی دولت نیز درمورد مشاهدات خود از این حادثه گفت: «حدود ساعت 3 بود که من در اتاقم صدای انفجاری شنیدم. از پنجره به حیاط نخست‌وزیری نگاه کردم، دیدم از یکی از اتاق‌ها آتش و دود بیرون می‌آید، همراه با دو سه نفر از برادرانی که آنجا بودند به‌سرعت به طبقه پایین آمدیم. دیدیم که انفجار در یکی از اتاق‌ها صورت گرفته و تعدادی از افرادی که در

1) همان، صص 3 و 4 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 8/6/1360.

2) عبور از بحران، پیشین، صص 215 و 216.

اتاق حضور داشته و خراش‌های سطحی برداشته بودند، خود از اتاق بیرون آمدند.»

سرهنگ کتیبه رئیس اداره دوم ارتش نیز که از حاضران در این جلسه بوده است، آن لحظات را چنین توصیف کرد: «جلسه ساعت 3 بعدازظهر، در دفتر کنفرانس نخست‌وزیری تشکیل شد. شهید رجایی جلسه را با سوره والعصر شروع کردند. در جلسات شورای امنیت معمولاً مسئولین گزارشات وقایع هفتگی خود را عنوان می‌کنند. در همین لحظات که بحث و گفت‌وگو در جلسه ادامه داشت، من ناگهان احساس کردم همین‌طورکه روی صندلی نشسته بودم بی‌اراده سر پا ایستاده و تمام صورتم و مخصوصاً پیشانی‌ام به‌شدت می‌سوزد، مثل اینکه باروت یا بنزین روی صورت و سرم ریخته باشند. پیشانی‌ام به‌شدت می‌سوخت و آتش از سر و رویم بالا می‌رفت. چشمم را باز کردم دیدم اتاق را دود قهوه‌ای‌رنگ غلیظی پوشانده و اتاق تاریک است. آن میز بزرگی که میز کنفرانس بود مثل اینکه ذوب شده و در زمین فرورفته بود. مسئله‌ای که برای من اهمیت دارد، شدت انفجار بود که ما صدای آن را در آن لحظه نشنیدیم پرده‌های گوش افرادی که آنجا بودند تمام پاره شده بود.»⁽¹⁾

روزنامه اطلاعات هم به نقل از خبرنگاران خود درباره این حادثه نوشته است: «خبرنگار ما در تماس با دفتر فرماندهی آتش‌نشانی درمورد این حادثه جویا شد. فرمانده کشیک آتش‌نشانی دراین‌زمینه اظهار داشت: "در ساعت 3:15 دقیقه به آتش‌نشانی اطلاع داده شد که انفجاری در ساختمان نخست‌وزیری رخ داده است. بلافاصله اکیپ‌های یک، دو، سه، چهار، پنج، هشت، ده، یازده، سیزده، چهارده، هجده، نوزده و همچنین امدادگران نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و اورژانس‌های تهران و سپاه و کمیته‌ها و شهربانی و نیروی هوایی در محل حاضر شدند و پس از 3 ساعت تلاش مداوم، موفق شدند حریق را مهار کنند. از طرف دیگر، گروه امدادگران پس از اطفای حریق مجروحینی را که در زیر آوار مانده بودند از زیر آوار بیرون کشیدند و بلافاصله به اورژانس‌ها و بیمارستان‌های مختلف انتقال دادند. ضمناً تعدادی جنازه سوخته نیز از محل فاجعه توسط امدادگران از زیر آوار بیرون کشیده شدند."

خبرنگار سیاسی روزنامه اطلاعات که دقایقی بعد از وقوع حادثه انفجار بمب در نخست‌وزیری خود را به محل حادثه رساند نتیجه مشاهداتش را چنین گزارش داد: "وقتی با مشکلات فراوان نزدیک در ورودی نخست‌وزیری رسیدم، آتش‌سوزی تازه خاموش شده بود، هنوز دود ناشی‌از آتش‌سوزی از ساختمان نخست‌وزیری به هوا زبانه می‌کشید. مأموران آتش‌نشانی با جنب‌وجوش زیادی به اطراف می‌دویدند. تمام شیشه‌های ساختمان نخست‌وزیری بدون استثنا خرد شده بود. قسمتی از طبقه دوم ساختمان نخست‌وزیری که در خیابان پاستور واقع است، براثر انفجار و آتش‌سوزی ناشی‌از آن، در هم کوبیده شده و به خیابان ریخته بود."

یکی دیگر از خبرنگاران ما گزارش داد: "رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر شهید ما دیروز به‌همراه 10 تن دیگر از همکارانشان در جلسه‌ای در ساختمان مرکزی نخست‌وزیری شرکت کرده بودند که براثر انفجار بمبی که به‌دست ناپاک عوامل امریکا کار گذاشته شده بود محل برگزاری جلسه منفجر شد. براثر این انفجار 3 تن شهید و 9 نفر دیگر مجروح شدند.

اجساد شهدای این فاجعه به‌صورتی سوخته بود که به‌هیچ‌وجه شناسایی آنها ممکن نبود. از سوی دیگر، در میان زخمی‌های این حادثه اثری از برادران رجایی و باهنر به چشم نمی‌خورد و بدین‌ترتیب حدس زده می‌شد که 2 جسد از 3 جسد به‌دست‌آمده متعلق به رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر باشد. بالاخره در آخرین ساعت شب پیکرهای پاک قربانیان حادثه 8 شهریور از روی علاماتی که در دندان‌های هرکدام از آنها وجود داشت شناسایی شدند. هنوز از هویت صاحب سومین جسد اطلاعی در دست نیست، اما احتمال داده می‌شود مربوط به یکی از برادران سپاهی باشد که در جلسه شورای امنیت شرکت کرده بود."

یکی از مأموران شهربانی که همیشه پشت در اتاق جلسات مهم مملکتی حضور دارد گفت: مثل همیشه پشت در اتاق درحال قدم‌زدن بودم که ناگهان صدای انفجار از داخل اتاق کنفرانس به گوش رسید و تمام ساختمان نخست‌وزیری را تکان داد در اتاق را باز کردم دود و آتش در اتاق فضا را تاریک کرده بود و گردوغبار هم به این تاریکی کمک کرده بود. منتظر بودم تا ببینم چه کسی از اتاق خارج می‌شود، اولین کسی که از اتاق خارج شد یک سرهنگ ارتش بود که گویا زخمی شده بود و از اتاق به بیرون دوید. بقیه نیز یک‌یک اتاق را ترک کردند و به‌زودی زخمی‌ها را نیز تخلیه کردیم. در این زمان بود که آتش دیگر به بیرون زبانه می‌کشید. مجبور شدیم به بیرون راه بیابیم، اما گویی همه درها بسته شده بود تا بالاخره به کمک برادران پاسدار به بیرون آمدیم.»⁽²⁾

1) سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، پیشین، صص628 و 629.

2) روزنامه اطلاعات، 9/6/1360، ص2.

ضمیمه دوم گزارش552: مواضع سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در پذیرش مسئولیت انفجار ساختمان نخست‌وزیری ایران

باآنکه مسعود رجوی در نخستین روز پس از حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری، به‌دلیل برخی ملاحظات و بیم از واکنش‌های منفی بین‌المللی علیه سازمان، اطلاعیه دفتر سازمان در لندن مبنی‌بر دست‌داشتن در این انفجار را تکذیب کرد، اما دلایل متقن بعدی و به‌ویژه اعتراف صریح وی در یکی از دیدارهای دوره‌ای‌اش با حبوش رئیس سازمان اطلاعات عراق، بیانگر نقش کلیدی سازمان در اجرای این عملیات بود. چند سال بعد یک نشریه امریکایی فاش کرد که این عملیات را سازمان جاسوسی امریکا طراحی و برنامه‌ریزی کرده بود و عاملان آن درواقع مأموران سیا بوده‌اند.⁽¹⁾

در کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام دلایل شیوه برخورد سازمان با این ماجرا مورد بحث و بررسی قرار گرفته که بخش‌هایی از آن با اندکی تلخیص چنین است:

«سازمان، چه قبل از فرار رجوی و بنی‌صدر و چه پس از آن، با تاکتیک تعلیق موضع‌گیری تا آشکارشدن نتایج عملی "عملیات ویژه"، درمورد دو حادثه انفجار در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در هفتم تیرماه و انفجار در ساختمان نخست‌وزیری در هشتم شهریورماه 1360، اعتراف رسمی نکرده است و پس از واکنش منفی افکار عمومی در قبال عملکرد سازمان و افزایش حمایت گسترده مردم از نظام جمهوری اسلامی، سازمان دیگر به مصلحت خود ندانست که رسماً و علنی مسئولیت دو اقدام تروریستی هولناک علیه بالاترین مقامات سیاسی و اداری کشور را بر عهده گیرد، اما در منابع منتشره سازمان گاه به‌صورت کنایه و یا اشاره درمورد ضربه‌های هولناک و سهمگین مطالبی طرح شده است، ولی صریحاً به این دو عملیات، که در سازمان در چارچوب عملیات ویژه طبقه‌بندی شده، اعتراف نشده است. برخی می‌پندارند که درصورت اعتراف رسمی سازمان به پذیرفتن مسئولیت این دو عملیات، برای سازمان - به‌لحاظ بین‌المللی - موانع جدی ایجاد می‌شد تا بدان حد که حتی می‌توانست احتمال استرداد تروریست‌ها را درپی داشته باشد. درحالی‌که این تحلیل درست نیست، زیرا سازمان طی سال‌های گذشته به ده‌ها عملیات تروریستی رسماً اعتراف کرده و هم‌زمان مورد حمایت قدرت‌های غربی نیز قرار داشت.

به نظر می‌رسد علاوه‌بر نگرانی از واکنش افکار عمومی داخلی و بین‌المللی در قبال پذیرش مسئولیت این دو فاجعه بزرگ تروریستی که می‌توانست بازتاب پر سروصدا و وسیعی در رسانه‌ها داشته باشد، برخی ملاحظات پیچیده امنیتی و اطلاعاتی در سازمان‌های جاسوسی غربی که طراحان و آمران اصلی آنها بوده‌اند و مستقیماً این دو عملیات را حمایت و پشتیبانی فنی و عملیاتی کرده‌اند، اختیار تصمیم‌گیری درمورد اعلام مسئولیت آنها را از دست سازمان خارج ساخته است. ...»⁽²⁾

از سوی دیگر، در بیانیه رسمی وزارت امور خارجه امریکا درباره سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، که در سال 1373 صادر شد، رسماً به مسئولیت سازمان در انفجار هشتم شهریور تصریح شده است: «طبق گزارشات، در تاریخ 30 اوت [8 شهریور] مجاهدین در جلسه شورای امنیت ملی رژیم [ایران] بمب‌گذاری نمودند که منجر به کشته‌شدن رئیس‌جمهور جدید، [محمد]علی رجایی و نخست‌وزیر جدید وی، محمدجواد باهنر گردید. ... مجاهدین صورت مجزا و منفرد مسئولیت برخی اقدامات تروریستی را که فکر می‌کردند نتیجه آنها باعث تقویت وجهه آنها می‌شد بر عهده گرفتند. ... [باوجود عدم پذیرش رسمی مسئولیت انفجارهای 7 تیر و 8 شهریور] ولی یادآوری این مسئله مهم است که مجاهدین - به‌خصوص در اوایل دهه 1980 [دهه شصت شمسی] هم تمایل و هم توان انجام مقاصد خشونت‌بار خویش را داشتند.»⁽³⁾

اعتراف رجوی نزد مقامات امنیتی عراق در زمانی‌که وی درصدد جلب حمایت آنان است صریح‌ترین موضع‌گیری سازمان دراین‌باره است؛ در بخش دیگری از این کتاب دراین‌خصوص آمده است: «مسعود رجوی در یکی از دیدارهای محرمانه خود با مقامات اطلاعاتی و امنیتی رژیم بعث عراق به مسئولیت مستقیم سازمان در انفجار هشتم شهریور اذعان کرده است. رجوی در دیدار با ژنرال حبوش رئیس سازمان امنیت صدام، در سال 1378، هنگامی‌که به برخی تبلیغات موجود در رسانه‌های غربی آن زمان علیه سازمان اشاره می‌کند، سابقه روابط نزدیک خود با غربی‌ها و ازجمله اطلاع مقامات ارشد امریکا و فرانسه از دو عملیات مذکور را یادآوری می‌کند. متن سخنان رجوی چنین است: "همان‌گونه که اطلاع دارید من در سال‌های 1981 تا 1986 در پاریس بودم. در آن سال‌ها دشمنی به این‌گونه با ما نبود و به ما تروریست نمی‌گفتند. هرچند که کاخ سفید و کاخ الیزه می‌دانستند با کاخ الیزه هم ارتباط داشتیم، می‌دانستند که چه کسی حزب جمهوری را در ایران منفجر کرد و چه کسی و چرا عملیات علیه رئیس‌جمهوری و علیه رئیس‌الوزرای

1) سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، پیشین، ص631.

2) همان، ص637.

3) همان، ص643.

ایران انجام داد. آنها می‌دانستند و خوب هم می‌دانستند ولی صفت تروریست هم به ما نزدند."»⁽¹⁾-⁽²⁾

چند روز پس از حادثه انفجار، آیت‌الله ربانی املشی دادستان کل کشور، در یک پیام تلویزیونی عامل انفجار را معرفی و چگونگی این اقدام را چنین تشریح کرد:

«عامل انفجار نخست‌وزیری شخصی به نام مسعود کشمیری دبیر شورای امنیت، بوده است. این شخص بمبی در کیف خود جاسازی کرده بود که به‌طور عادی و معمولی، بدون اینکه هیچ‌کس به او ظنین شود و هیچ‌کس هم کیف او را بازرسی و رسیدگی نمی‌کرده و ... خیلی عادی و طبیعی بود که کیفش را در دست بگیرد و برود در جلسه شرکت کند و از آنجایی که منشی جلسه هم بود، کنار مرحوم شهید رجایی و شهید باهنر بنشیند و این کار را کرده و کیف خود را هم در کنار آنها قرار داده و طوری هم تنظیم کرده بود که انفجار، اولین‌بار، این دو شخصیت بزرگ و ارزنده و عزیز را بگیرد. ... خود او هم رفتاری معمولی داشته است؛ گاهی بیرون می‌رفته، داخل می‌شده، با این و آن صحبت می‌کرده است؛ می‌رفته است چیزی از بیرون می‌آورده و گاهی چای می‌داده است. در بین یکی از این مواقعی که رفت‌وآمد می‌کرده است، به بیرون رفته و دیگر برنگشته و در همان موقع، این انفجار به وجود آمده و این عزیزان را از ما گرفت و کشمیری فرار کرد و هم‌اکنون نیز متواری است و زنده است.»⁽³⁾

ضمیمه گزارش553: سوابق اجرای عملیات در منطقه سرپل ذهاب

از ابتدای جنگ تحمیلی و بعد از تثبیت کلی جبهه‌های غرب، سرپل ذهاب یکی از معروف‌ترین جبهه‌ها و درعین‌حال از کم‌تحرک‌ترین آنها بوده است؛ زیرا ارتش عراق ارتفاعات کلیدی و راهبردی منطقه ازجمله ارتفاعات بازی‌دراز، قراویز، کوره‌موش و... را در تصرف خود داشت. در طول یک سالی که از آغاز جنگ می‌گذشت، نیروهای خودی همواره به‌دنبال تسخیر این ارتفاعات بودند. از سوی دیگر، ارتش عراق نیز با بهره‌گیری از قدرت آتش، برتری قوای نظامی خود و انجام فعالیت‌های مهندسی نظیر احداث جاده و ایجاد میدان‌های مین قوی روی ارتفاعات، مواضع خود را مستحکم کرده و با این مناطق کاملاً آشنا شده بود.⁽⁴⁾

درمورد ویژگی‌های زمینی منطقه و سابقه اجرای عملیات در این منطقه باید افزود: «ارتفاعات صعب‌العبور بازی‌دراز با قله‌های بلند و شیب‌های تند و بریدگی‌های ممتد از اهمیت ویژه‌ای در منطقه مرزی استان کرمانشاه برخوردار است. این ارتفاعات به‌مثابه عارضه بزرگی درون مثلث قصرشیرین - گیلان‌غرب - سرپل ذهاب واقع شده است و بر منطقه، تسلط کامل دارد. دشمن در روزهای آغازین جنگ از بازی‌دراز برای دیدبانی استفاده می‌کرد، اما ویژگی این ارتفاعات موجب شد با فعالیت‌های مهندسی، روی آن جاده‌سازی شود و یگان‌های عراق در آنجا مستقر شوند و ضمن افزایش سلطه بر قصرشیرین، سرپل ذهاب را نیز زیر دید خود بگیرند. برای گرفتن این امتیاز مهم از دشمن، پس از سه ماه کار نیروهای شناسایی سپاه، قرارگاه مقدم غرب سپاه و ارتش نخستین عملیات نیمه‌گسترده را در این منطقه طرح‌ریزی کردند که با نام عملیات بازی‌دراز در تاریخ 1/2/1360 آغاز شد و به‌مدت 8 روز طول کشید و طی آن نیروهای خودی و دشمن بارها به تک و پاتک متقابل پرداختند. دشمن با استفاده از پشتیبانی هوایی و جاده‌های مواصلاتی، یگان‌های خود را حمایت

1) در میان مدارک و اسناد طبقه‌بندی‌شدة مربوط به ارتباط مسئولان اصلی سازمان مجاهدین خلق با مقامات سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی عراق که با سقوط رژیم بعث به دست گروه‌های مبارز عراق افتاد، فیلم ملاقات رجوی با رئیس سازمان امنیت عراق از مهم‌ترین اسنادی است که سازمان درباره آن فقط سکوت کرد: «فیلم این ملاقات و سایر دیدارهای مقامات اطلاعاتی و امنیتی عراق با رجوی به‌طور مخفیانه ضبط شده بود که پس از سقوط رژیم صدام و دسترسی مردم به آرشیوهای مراکز اطلاعاتی، قسمت‌هایی از آنها به خارج منتقل شد که درقالب یک کتاب توسط گروهی از جداشدگان سازمان در لندن انتشار یافت. سی‌دی تصویری این ملاقات و سایر ملاقات‌های مندرج در کتاب نیز به ضمیمه آن انتشار یافته و در دسترس عموم قرار گرفته است و سند منحصربه‌فرد و غیرقابل انکاری از بسیاری روابط پشت پرده تروریستی سازمان محسوب می‌شود.» (مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، به کوشش جمعی از پژوهشگران، جلد دوم، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ دوم، پاییز 1385، صص 643 - 642)

2) همان، صص 642 و 643.

3) همان، صص 631 و 632.

4) سند شماره 436512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (فرماندهی) به فرماندهی، 29/7/1360.

می‌کرد، اما رزمندگان از جاده و حمایت هوایی کافی و پشتیبانی آتش محروم بودند، درنتیجه نتوانستند روی تمام هدف‌ها مستقر شوند؛ باوجوداین، از بین قله‌های منطقه سه قله آن را تثبیت کردند و تنها در تثبیت قله 1150 و یکی از قله‌های 1100 ناکام ماندند. در این عملیات هوانیروز ارتش نقش بسزایی ایفا کرد و طی آن خلبان علی‌اکبر شیرودی به شهادت رسید.»⁽¹⁾

1) حسن دری، کرمانشاه در جنگ، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، چاپ دوم، 1387، ص98.

روزشمار جنگ دوشنبه 9 شهریور 1360 1 ذیقعده 1401 31 اوت 1981

شهرهای آبادان، دزفول و شادگان هدف حملات توپخانه‌ای ارتش متجاوز عراق قرار گرفتند. امروز به حریم هوایی سردشت نیز در 4 نوبت تجاوز شد.

براثر اصابت گلوله توپخانه ارتش عراق به مناطق مسکونی شهر آبادان 2 نفر از اهالی شهر شهید و 5 نفر مجروح شدند.⁽¹⁾

روز گذشته نیز در گلوله‌باران این شهر 19 نفر زخمی و 4 منزل مسکونی و یک مهدکودک تخریب شد. علاوه‌براین در شهر دزفول هم که به‌طور پراکنده زیر آتش توپخانه‌های عراق قرار داشت، یک گلوله توپ به اطراف میدان کویتان اصابت کرد و 5 تن مجروح شدند و 2 منزل مسکونی هم آسیب دید.⁽²⁾

امروز همچنین، ارتش عراق شهر شادگان را هدف حمله قرار داد. این حملات آسیب جانی نداشت، اما اصابت ترکش به لوله 40 اینچی آب شهر موجب قطع آن و واردآمدن خسارت‌هایی به شبکه آب‌رسانی شهر شد.⁽³⁾

علاوه‌براین هواپیماهای عراقی امروز، 4 بار به حریم هوایی سردشت تجاوز کردند که با واکنش به‌موقع پدافند هوایی مستقر در منطقه بدون هیچ اقدامی متواری شدند.⁽⁴⁾

با پاک‌سازی 5 روستا در آذربایجان‌غربی، شماری از افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی دستگیر شدند و تعدادی اسلحه و مهمات به دست آمد. امروز همچنین نیروهای خودی در اطراف ارومیه با افراد حزب دمکرات درگیر شدند.

در ادامه پاک‌سازی برخی روستاهای استان آذربایجان‌غربی در غرب و شمال‌غرب ارومیه، امروز 3 روستای ملوند، کل‌شیخان و بانی در جنوب منطقه مرزی سرو پاک‌سازی شد. در این عملیات یک دستگاه جیپ و یک وانت‌بار از افراد گروه‌های ضدانقلاب به غنیمت گرفته شد.⁽⁵⁾

1) روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص15.

2) روزنامه کیهان، 9/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 4928 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی دزفول به فرمانداری دزفول، 8/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 9/6/1360، ص2.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165،11/6/1360، ص2، اهواز - خبرگزاری پارس، 10/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص2.

5) همان، ص14.

نیروهای خودی در بخش سیلوانا در جنوب‌غربی ارومیه نیز چند روستا ازجمله پسان و لورزینی را آزاد و 5 نفر از افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی را دستگیر کردند که از آنها تعدادی سلاح و مهمات به دست آمد.⁽¹⁾

همچنین در درگیری نیروهای خودی و عوامل حزب دمکرات که در حوالی روستای نی‌چالان (واقع در 30 کیلومتری شمال‌غربی ارومیه)، رخ داد، 2 نفر از افراد این حزب کشته و 2 تن نیز دستگیر شدند؛ بقیه عوامل این حزب هم به ارتفاعات منطقه گریختند. در این درگیری یک موشک‌انداز بازوکا، یک قبضه خمپاره 60 میلی‌متری، یک تیربار ژ3 و 5 اسلحه انفرادی به دست نیروهای خودی افتاد.⁽²⁾

در درگیری‌های چند روز اخیر اعضای حزب دمکرات کردستان ایران و گروه رزگاری با عناصر کومه‌له در منطقه کامیاران، 25 نفر از افراد دو طرف کشته شدند. به گزارش سپاه پاسداران غرب کشور، یکی از اعضای برجسته حزب دمکرات و سرپرست شاخه کامیاران این حزب نیز در شمار کشته‌شدگان بوده‌اند. همچنین 6 نفر از دمکرات‌ها به اسارت کومه‌له درآمده‌اند.⁽³⁾

افراد ضدانقلاب امروز در تهران، ارومیه، قائم‌شهر و بابل اقدام به ترور چند تن از مسئولان نهادهای دولتی، نیروهای بسیج و افراد متعهد کردند.

در نخستین ساعات صبح امروز، حجت‌الاسلام حاج مرتضی آیت‌الهی طباطبایی یزدی امام‌جماعت مسجد خرقانی، (واقع در خیابان بهار) در نزدیکی منزل خود در خیابان خواجه نظام‌الملک تهران، هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و براثر اصابت گلوله به سرش به شهادت رسید. ضاربان پس از این اقدام متواری شدند.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری حجت‌الاسلام ناصر بنی‌جمالی مدیر داخلی دادگاه مبارزه با منکرات و محمدتقی مرغوبکار پاسدار این دادگاه و سرپرست بخش تربیت‌بدنی اداره آموزش‌وپرورش منطقه 14 تهران، درحالی‌که با موتورسیکلت از خیابان شهید بهشتی عبور می‌کردند، مقابل پارکینگ سینما شهر قشنگ، هدف حمله سرنشینان مسلح دو اتومبیل قرار گرفته، به شهادت رسیدند. مهاجمان نیز گریختند.⁽⁵⁾

همچنین ساعت 20 امشب، افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب یکی از کاسبان متعهد ارومیه را در داخل ماشینش ترور کردند. این فرد براثر اصابت تیر به شهادت رسید.⁽⁶⁾

در دروازه ورودی قائم‌شهر هم افراد بسیج که به سرنشینان یک اتومبیل مشکوک شده بودند، در حین بازرسی از این خودرو هدف تیراندازی یکی از سرنشینان آن قرار گرفتند. در این

1) روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص4.

2) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص14.

3) همان.

4) همان، ص13؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 10/6/1360، ص1؛ و - روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص13.

5) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص13؛ و - روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص15.

6) روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص2.

حادثه یکی از نیروهای بسیج به نام جعفر حسن‌زاده کفشکر کلاهی شهید و دیگری نیز مجروح شد. ضارب پس از این اقدام به جنگل‌های اطراف گریخت، اما با حضور مردم و نیروهای کمیته و پس از تعقیب‌وگریز دستگیر شد. از این فرد یک کلت کمری با 5 فشنگ و قرص سیانور به دست آمد.⁽¹⁾

در بابل، تلاش یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای ترور صاحب یک مغازه کفاشی در خیابان چهارشنبه پیش این شهر، به‌دلیل مقاومت و درگیرشدن صاحب مغازه با وی، ناکام ماند. فرد مهاجم هنگام فرار توسط این کاسب و یک رهگذر دستگیر و تحویل مراجع ذی‌صلاح شد.⁽²⁾

افراد گروه‌های ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) هم‌زمان با برپایی مراسم راه‌پیمایی به مناسبت شهادت رجایی و باهنر در شهرهای مختلف کشور، سعی در ایجاد اغتشاش داشتند که با هشیاری مردم و نیروهای سپاه پاسداران شماری از آنها دستگیر شدند.

D653

در مراسم تشییع پیکر شهیدان رجایی و باهنر از مقابل مجلس شورای اسلامی در خیابان امام خمینی تهران، مردم اتومبیلی را که در آن بمبی قوی کار گذاشته شده بود شناسایی و مأموران را مطلع کردند و درنتیجه بمب خنثی شد. دقایقی بعد، یکی از افراد ضدانقلاب که قصد پرتاب نارنجک به میان مردم را داشت شناسایی و دستگیر شد.⁽³⁾

در شیراز هم نیروهای سپاه پاسداران با همکاری مردم یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق را که در مراسم راه‌پیمایی به مناسبت شهادت رجایی و باهنر قصد پرتاب نارنجک به‌سوی آیت‌الله سید عبدالحسین دستغیب امام‌جمعه این شهر را داشت، دستگیر کردند.⁽⁴⁾

یکی دیگر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی که قصد داشت بمب دست‌سازی را به میان راه‌پیمایان در بروجرد پرتاب کند، با هوشیاری افراد سپاه پاسداران دستگیر شد. همچنین در پرتاب و انفجار یک بمب دست‌ساز به ساختمان روابط عمومی این شهر 3 نفر مجروح شدند.⁽⁵⁾

هم‌زمان با راه‌پیمایی مردم لنگرود، 15 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق شناسایی و دستگیر شدند.

در اراک و خمین نیز در راه‌پیمایی و بازرسی از

1) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

2) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص15.

3) روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص13.

4) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص4.

5) سند شماره 328668 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 10/6/1360، سند تک‌برگی.

چند منزل، 60 فرد مشکوک دستگیر شدند که 10 نفر از آنان از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق و پیکار بودند. از دستگیرشدگان تعدادی سلاح گرم و سرد ازجمله چندین فشنگ ژ3 و کالیبر50 و چندین بمب دست‌ساز و خنجر به دست آمد.⁽¹⁾

در مشهد هم چند تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق شناسایی و دستگیر شدند. این افراد با حضور در میان مردمی که با شنیدن خبر شهادت رجایی و باهنر، مقابل کمیته انقلاب اسلامی این شهر تجمع کرده بودند، قصد ایجاد اغتشاش داشتند.⁽²⁾

به گزارش کمیته مرکزی بابل، در مراسم مشابهی که در این شهر برپا شده بود 38 نفر از هواداران سازمان مذکور شناسایی و دستگیر شدند.⁽³⁾علاوه‌براین واحد گشتی کمیته یکی از اعضای نظامی این سازمان را که از تربت حیدریه به بابل آمده بود درحالی‌که یک قبضه کلت با خشاب و 5 فشنگ به‌همراه داشت در خیابان مدرس بابل دستگیر کردند.⁽⁴⁾

در کرمانشاه هم در هنگام راه‌پیمایی، 15 نفر از هواداران سازمان؛ ازجمله دو دختر یکی به‌دلیل تیراندازی به‌سوی مردم و دیگری هم به‌سبب همراه‌داشتن نارنجک دستگیر شدند.⁽⁵⁾

در چند عملیات جداگانه 9 تن از عناصر مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند و یک نفر نیز کشته شد.

یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق درحالی‌که یک اسلحه یوزی با خشاب‌های پُر همراه داشت در منطقه نارمک تهران شناسایی و دستگیر شد.⁽⁶⁾

در صومعه‌سرا نیز با هماهنگی نیروهای بسیج در دو روستای حومه شهر، 8 نفر از وابستگان به این سازمان بازداشت شدند. از خانه یکی از این افراد مقداری مهمات شامل تیر ضدهوایی، کالیبر50، ژ3 و تعدادی اسناد سازمانی به دست آمد.⁽⁷⁾

در رشت هم در یک عملیات تعقیب و مراقبت، یکی از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق درحال فرار با شلیک گلوله پاسداران از پا درآمد.⁽⁸⁾

انفجار 2 بمب در شیراز تلفات و خسارت‌هایی را درپی داشت. تعدادی اسلحه و مهمات نیز در تهران کشف شد.

سحرگاه امروز، براثر انفجار یک بمب بسیار قوی در خیابان جنب میدان تره‌بار شیراز، 10 مغازه تخریب و 2 نفر (یک پیرزن و یک کودک شیرخوار) شهید و 6 تن نیز مجروح شدند. شدت این انفجار به حدی بود که یک کمپرسی که بمب کنار آن قرار داشت، حدود 30 متر پرتاب شد و حدود 40 مغازه آسیب دید، تا شعاع یک‌صد متری نیز شیشه‌های منازل و مغازه‌ها شکست.⁽⁹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، صص 8 و 9، مشهد - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

4) همان.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص9، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

6) همان، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

7) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 262304 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از روابط عمومی ستاد منطقه3، 9/6/1360، ص1.

8) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص2.

9) سند شماره 52035 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 9 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 11/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص8، شیراز - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

در حادثه دیگری در همین شهر، بمبی که درون یک دیگ زودپز تعبیه شده و کنار ساختمان خوابگاه پرستاران واقع در خیابان خلیلی، کار گذاشته شده بود منفجر شد، اما کسی آسیب ندید.⁽¹⁾

امروز همچنین مأموران کلانتری تهرانپارس در حین گشت در خیابان 184 غربی، به یک اتومبیل تویوتا با پلاک آبادان مشکوک شدند. پس از بازرسی داخل این خودرو، که براساس قراین و شواهد به نظر می‌رسد متعلق به گروه‌های مسلح غیرقانونی باشد، 2 اسلحه ژ3، یک اسلحه یوزی، 2 نارنجک جنگی و 6 خشاب پُر ژ3 کشف شد.⁽²⁾

در چند مورد پرتاب نارنجک و انواع بمب در شهرهای مختلف یک نفر شهید و 4 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد.

در کرمانشاه، براثر پرتاب نارنجک به داخل منزل مسکونی یکی از اعضای بسیج مقاومت شهری، وی مجروح شد و مادر این فرد به نام فاطمه دارابی به شهادت رسید.⁽³⁾

همچنین ساعت 2 بامداد امروز، چند فرد مسلح حین عبور از مقابل منزل یکی از روحانیون شهر کرمانشاه به‌سمت در منزل وی تیراندازی کردند که با عکس‌العمل محافظان منزل متواری شدند. در این حادثه به کسی آسیب نرسید.⁽⁴⁾

صبح امروز بمب دست‌سازی به داخل ساختمان روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شهرستان بروجرد پرتاب شد که براثر انفجار آن 3 نفر از نیروهای سپاه مجروح شدند.⁽⁵⁾

در چالوس نیز نیمه‌های شب، دو بمب دست‌ساز از پنجره به داخل ساختمان بنیاد مسکن این شهر پرتاب شد که انفجار یکی از آنها خسارات زیادی به بار آورد.⁽⁶⁾

انفجار یک بمب دست‌ساز ساعتی در محل اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان شوشتر هم خسارات جزئی درپی داشت.⁽⁷⁾

در شهرهای تایباد (استان خراسان)، شیراز و ملکان (استان آذربایجان‌شرقی) نیز پرتاب بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا و نارنجک، به منازل و مغازه‌های افراد متعهد خسارت‌های اندکی وارد کرد.⁽⁸⁾

صبح امروز امام خمینی در حسینیه جماران در جمع اقشار مختلف مردم درمورد مسائل جاری کشور سخن گفتند.

محور اصلی سخنان امام خمینی در این دیدار شهادت رجایی و باهنر بود. ایشان در ابتدای صحبت‌هایشان با بیان اینکه منطق مردم ایران، منطق قرآن است و همین امر دلیل انسجام آنان در مقابل دشمنان است، به شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر اشاره کرده و گفتند: «آقای رجایی و باهنر هر دو شهیدی که باهم در جبهه‌های نبرد با قدرت‌های فاسد، هم‌جنگ و

1) روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص3.

2) روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص13.

3) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص2.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص7، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

5) سند شماره 328668 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص13.

6) سند شماره 51987 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 9/6/1360، سند تک‌برگی.

7) روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص3.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص8، شیراز - خبرگزاری پارس، 9/6/1360؛ و - سند شماره 51983 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مشهد به فرماندهی سپاه مرکز، 9/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3.

هم‌رزم بودند. و مرحوم شهید رجایی به من گفتند که من بیست سال است که با آقای باهنر همراه بوده‌ام و خداوند خواست که باهم از دنیا هجرت کنند و به‌سوی او هجرت کنند. کسی که هجرت را به‌سوی خدا می‌داند و شهادت را فوز عظیم می‌داند، و شهدایی که در صدر اسلام و از صدر اسلام تاکنون داده است عالی‌تر و بالاتر از تمام افرادی هستند که در این قرن موجودند. مثل علی بن‌ابی‌طالب - سلام الله علیه - و حسن‌بن‌علی - سلام الله علیه - و حسین‌بن‌علی و اصحاب او - سلام الله علیهم - و سایر ائمة ما - علیهم السلام - آنها همه عمر خودشان را صرف کردند تا اسلام را حفظ کنند و ما هم تمام عمرمان را باید صرف کنیم تا اسلام را که به دست ما سپرده [شده] است، حفظ کنیم.

من درعین‌حال که شهادت این دو بزرگوار برای من بسیار مشکل است، درعین‌حال، می‌دانم که آنها به رفیق اعلی متصل شده‌اند و برای آنها آرامش هست و این‌طور گرفتاری‌هایی که الآن برای ما هست، دیگر برای آنها نیست و آنها رسیدند به مطلوب خودشان و از این جهت، به آنها و به خانواده‌های آنها و ملت اسلامی تبریک عرض می‌کنم که چنین شهدایی تقدیم می‌کنند. در عین حالی که مصائب اینها مشکل است برای ما، لکن کشور ما و ملت ما با تمام قدرت ایستاده‌اند تا همچو شهدایی تقدیم کنند و هیچ راه عقب‌نشینی ندارند و فکر نمی‌کنند به سستی.»

امام خمینی سپس درمورد عاملان این حادثه و تدبیر جمهوری اسلامی برای جبران ضایعه، با اشاره به وجهه مردمی مسئولان و بی‌تأثیر بودن این وقایع در استحکام و قوت نظام، افزودند: «آن کوردلانی که گمان کرده‌اند که جمهوری اسلامی با نبود چند نفر از بین خواهد رفت و سقوط خواهد کرد، آنها افکارشان، افکار اسلامی نیست و از اسلام خبری ندارند و از ایمان اطلاعی ندارند و افکارشان مادی [است] و برای دنیا کار می‌کنند و به هوای دنیا هستند. باید دید که اینهایی که این‌طور کارها را انجام می‌دهند، انگیزه آنها چیست. انگیزة آنها این است که برای این ملت، بعد یک دستة دیگری از صنف خودشان بیایند و حکومت کنند؟ اینها مگر نشناخته‌اند این ملت را که کسی که انحراف دارد از اسلام و کسی که سرکردة تروریست‌هاست، کسانی که سرکردة اینها هستند و اینها را وادار به خرابکاری می‌کنند، در بین ملت جای ندارند؟ ... جمهوری اسلامی ما وضعی دارد که خود ملت یک فردی را می‌آورند و خود ملت یک فردی را کنار می‌گذارند و خود ملت [اگر] فردی شهید شد، به‌جای او باز یکی را انتخاب می‌کنند و خود را از دولت می‌دانند و دولت را از خود می‌دانند و خود را از رئیس‌جمهوری مکتبی می‌دانند و رئیس‌جمهور شهید بشود، نخست‌وزیر شهید بشود و هر مقامی شهید بشود ملت ما هیچ خم به ابرو نمی‌آورند و کسان دیگر را به‌جای آنها انتخاب می‌کنند.»

رهبر انقلاب درمورد مقاومت و پایداری مردم در مواجهه با این‌گونه حوادث گفتند: «من می‌دانم که در خارج، الآن عنصرهایی که با این جمهوری اسلامی، بلکه با اسلام مخالف هستند و بوق‌های

خارج و تبلیغاتی خواهند گفت که این دو نفر که شهید شدند، ایران به هم می‌خورد و خواهند گفت که در عزای اینها، مردم بی‌تفاوت بودند و یا خوشحال بودند و آنها بااینکه می‌دانند، کوردلانه این‌طور انتشارات و تبلیغات را انجام می‌دهند. الآن ببینند که سرتاسر کشور ما امروز در سوگ هستند و در همة خیابان‌ها و کوچه‌ها و بازارها در سوگ نشسته‌اند و الآن که به من اطلاع دادند، گفتند امروز در اطراف دانشگاه جمعیت بیشتر از آن وقتی است که 72 تن شهید شدند. ملت ما این‌طور است. اگر بعد از این هم - خدای‌نخواسته - اشخاصی شهید بشوند، ملت ما همین ملت است و نهضت ما همین نهضت و آن عمده این است که کاری که برای خداست، نه برای افراد، نه برای اشخاص، نه برای شخصیت‌ها، این کار رکود نمی‌کند با رفتن افراد و با رفتن شخصیت‌ها. کشوری از رفتن شخصیت‌های خود تزلزل پیدا می‌کند که ملت او و افراد آن ملت دل به شخص بسته باشند، دل به اشخاص بسته باشند. اما کشوری که دل او به خدا پیوسته است و برای خدا قیام کرده است و از اول، "نه شرقی و نه غربی و جمهوری اسلامی" را ندا داده است و بانگ "الله اکبر"، صغیر و کبیر و زن و مردش در صحنه حاضر شده‌اند و این نهضت را و این انقلاب را به پا کرده‌اند، همین ملت هستند؛ برای اینکه خدا هست. رجایی و دیگران اگر نیستند، خدا هست.»

ایشان در پایان افزودند: «و گمان نکنید که اینها از روی قدرت یک همچو کارهایی را انجام می‌دهند، یک بمب در یک جا منفجرکردن، یک بچه دوازده ساله هم می‌تواند او را بگیرد یک جایی بگذارد و خود او منفجر بشود. این قدرتی نیست، این کمال ضعف است. من ابن ملجم⁽¹⁾را از اینها مردتر می‌دانم؛ برای اینکه او آمد در حضور مردم، کار خودش را کرد و خداوند او را لعنت کند و اینها آن مردانگی آن نامرد را هم ندارند و به‌طور دزدی یک کاری انجام می‌دهند و خودشان را اصلاً ظاهر نمی‌کنند. من آن عباس‌آقا که صدراعظم ایران⁽²⁾را در نزدیک مجلس با هفت‌تیر زد در حضور همه و خودش را بعد هم دید گرفتار می‌شود، کشت، او را مرد می‌دانم و اینها را نامرد. اینهایی که از اینجا فرار کردند و از خارج دستور می‌دهند که مردم را اغتیال⁽³⁾کنند و به‌طور دزدکی بکشند، اینها تز نامردهاست.

من امیدوارم که کشور ما به همان‌طوری‌که در مقابل همة قدرت‌ها ایستاد و ایستادگی کرد و زن و مردش و جوان و پیرمردش و بچه و بزرگش در مقابل، مشت‌ها را گره کرد و ایستاد و قدرت‌های بزرگ را از مملکت راند و به جهنم فرستاد، ان‌شاءالله، الآن هم در صحنه هستند و همة اینها ایستاده‌اند در مقابل این‌طور گرفتاری‌ها صبر می‌کنند.»⁽⁴⁾

1) عبدالرحمن ابن مُلجم، قاتل حضرت امیرالمؤمنین علی(ع).

2) اشاره است به حادثة ترور علی‌اصغر خان اتابک (امین السلطان صدراعظم محمدعلی شاه قاجار) به‌دست عباس‌آقا تبریزی در تهران.

3) ترورکردن.

4) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 140 - 134.

پیکرهای سوخته⁽¹⁾شهیدان انفجار ساختمان نخست‌وزیری صبح امروز با حضور گسترده مردم سیاه‌پوش و عزادار تهران از مقابل مجلس شورای اسلامی در خیابان امام خمینی تا میدان حسن‌آباد تشییع و از آنجا با آمبولانس به بهشت زهرا منتقل و به خاک سپرده شد.⁽²⁾

قبل از تشییع پیکرهای شهیدان محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، محمدجواد باهنر نخست‌وزیر و عبدالحسین دفتریان⁽³⁾مسئول امور مالی نخست‌وزیری، چند تن از نمایندگان مجلس از فراز ایوان ضلع جنوبی مجلس خطاب به مردم سخنان کوتاهی بیان کردند و عموماً خواستار حفاظت بیشتر از شخصیت‌ها و اماکن مهم کشور و برخورد شدیدتر مقامات امنیتی و قضایی با عاملان این حادثه شدند.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

حضور مردم در این مراسم در رسانه‌های غربی بازتاب گسترده‌ای داشت؛ و به‌نوعی از ناامیدی آنان از سقوط جمهوری اسلامی حکایت می‌کرد.

رادیو صدای امریکا درمورد حضور مردم و واکنش مقامات امریکایی به این واقعه گفت: «بیش از یک میلیون نفر در تهران در تشییع جنازه محمدعلی رجایی رئیس‌جمهوری و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر شرکت کردند. بسیاری از شرکت‌کنندگان شعارهای ضدامریکایی می‌دادند. دو مقام مزبور در بمب‌گذاری روز یکشنبه در کاخ نخست‌وزیری به قتل رسیده بودند. رهبران ایران تهدید کرده‌اند که به تصمیم تازه‌ای در میان مخالفان رژیم دست خواهند زد و اعلام کرده‌اند که ترورهای بعدی، انقلاب اسلامی را به عقب‌نشینی مجبور نخواهد کرد. آیت‌الله خمینی گفت

1) آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب عبور از بحران می‌نویسد: «جنازه‌ها را [که] به سالن مجلس آوردند، مشاهده کردم. سخت سوخته بودند. آقایان باهنر و رجایی را فقط از دندان‌های طلای جلو دهان و آسیایشان می‌شد تشخیص داد. علامت دیگری نمانده بود. مقداری گوشت هم در کیسه نایلونی کرده بودند: به‌عنوان فرد دیگری به نام مسعود کشمیری، منشی جلسه.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص219)؛ سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در جلسه مجلس شورای اسلامی درباره حضور مردم در مراسم تشییع شهدای حادثه انفجار ساختمان نخست‌وزیری در ضمیمه اول این گزارش آمده است.

2) توضیحات بیشتر درخصوص نحوه نفوذ کشمیری در نهاد نخست‌وزیری در ضمیمه دوم گزارش درج شده است.

3) در اعلامیه‌ها و اطلاعیه‌های رسمی نام جنازه سوم، مسعود کشمیری اعلام شد. مسعود کشمیری کارمند نخست‌وزیری و منشی جلسه شورای امنیت، عامل انفجار بود. این کار برای آن بود که مسئولان سازمان مجاهدین خلق فکر کنند نظام نمی‌داند که مسعود کشمیری عامل انفجار بوده و از غفلت آنها برای دستگیرکردن او استفاده شود. در بررسی‌های بعدی مشخص شد که پیکر سوم مربوط به عبدالحسین دفتریان مسئول امور مالی نخست‌وزیری است و مسعود کشمیری که مسبب حادثه بوده متواری شده است. (مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام، به کوشش جمعی از پژوهشگران، جلد دوم، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ دوم، پاییز 1385، ص630)

4) در این مراسم فخرالدین حجازی، صادق خلخالی، علی‌اکبر ناطق‌نوری، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، عبدالمجید معادیخواه، سرهنگ موسی نامجو و هاشمی رفسنجانی سخنرانی‌کردند.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، صص 13 و 14، تهران - فرانس پرس، 10/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص2.

به‌جای رهبرانی که به قتل رسیده‌اند رهبران جدیدی انتخاب خواهند شد.

D659

هیچ گروهی مسئولیت بمب‌گذاری را به عهده نگرفته است. مقامات حکومت‌های امریکا، عراق، گروه چپ‌گرای مجاهدین خلق و بنی‌صدر رئیس‌جمهور مخلوع، حکومت اسلامی را مقصر دانسته‌اند. در واشنگتن سخنگوی وزارت خارجه امریکا گفت: حاضر نیست با پاسخ‌گفتن به اتهام حکومت ایران مبنی‌بر دست‌داشتن امریکا در حادثه بمب‌گذاری به این حرف اعتباری برساند و آن را جدی تلقی کند. یک شورای دونفره، ریاست‌جمهوری قوه مجریه را در ایران در دست گرفته است. دو عضو شورا عبارت‌اند از هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس [شورای] اسلامی و آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس دیوان‌عالی کشور. به‌موجب قانون اساسی اسلامی انتخابات جدید ریاست‌جمهوری می‌باید ظرف پنجاه روز انجام شود.»⁽¹⁾

روزنامه لومتن هم در سرمقاله خود شرکت بیش از یک میلیون نفر در مراسم تشییع

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، ص4 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 10/6/1360.

جنازه رجایی و باهنر را نشانه سقوط‌ناپذیری جمهوری اسلامی در ایران دانست.

روزنامه اومانیته (چاپ پاریس) نیز نوشت: شرکت بیش از یک میلیون نفر در مراسم تشییع جنازه نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی در ایران از حمایت مردمی قابل‌توجهی برخوردار است. ادامه حیات جمهوری اسلامی در ایران را در این وضعیت فقط باید مرهون این حمایت دانست. این حمایت مردمی رابطه مستقیم با نقش امام دارد.⁽¹⁾

اومانیته اضافه کرد: بدون‌شک این مراسم که به تظاهراتی علیه دشمنان انقلاب بدل شده بود بایستی آنهایی را که در هر سوءقصد، واژگونی قریب‌الوقوع جمهوری اسلامی را اعلام می‌دارند به اندیشه وادارد. ... وسعت لطمات و آسیب هرچه باشد یک مسئله سیاسی جلب‌نظر می‌کند و آن پشتیبانی و حمایت عظیم مردم از رهبران خود می‌باشد.⁽²⁾

درپی شهادت محمدجواد باهنر نخست‌وزیر و دبیرکل حزب جمهوری اسلامی، شورای مرکزی این حزب در جلسه عصر امروز خود به‌اتفاق آرا، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای امام‌جمعه تهران و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع را به‌عنوان دبیرکل این حزب برگزید.⁽³⁾

مسعود رجوی با صدور اطلاعیه‌ای صحت اخبار منتشرشده ازجانب دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در لندن مبنی‌بر دست‌داشتن این سازمان در انفجار ساختمان نخست‌وزیری را باتوجه‌به عواقب حقوقی و بین‌المللی آن، مورد تردید قرار داد.⁽⁴⁾باوجوداین، اغلب رسانه‌های خارجی در تحلیل‌هایشان بر دخالت سازمان مجاهدین خلق در این انفجار تأکید کردند.

خبرگزاری فرانسه از پاریس گزارش داد که رجوی در یک برنامه رادیویی گفته است: «خمینی تمام شده است و ناچار است برود.» وی در بخش دیگری از سخنان خود افزوده است: «این انفجار چندان مهم نیست، مهم خشم مردم است.»⁽⁵⁾این خبرگزاری در ادامه اضافه کرد: رجوی رهبر مجاهدین خلق، به‌طور غیررسمی گفته است فکر نمی‌کند این سازمان مسئول بمب‌گذاری در تهران باشد. وی با اشاره به بیانیه‌ای که ازسوی مجاهدین خلق در لندن انتشار یافت و در آن اعلام شد که سازمان مسئولیت این بمب‌گذاری را به عهده گرفته است، گفت: «فکر نمی‌کنم این بیانیه ازسوی سازمان مجاهدین خلق باشد و دراین‌مورد اطلاعی به من نرسیده است.»⁽⁶⁾

1) روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص15.

2) داره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 13، 12/7/1360، ص37، به نقل از روزنامه اومانیته (چاپ پاریس)، 9/6/1360.

3) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص2.

4) پس از انفجار در ساختمان نخست‌وزیری دفتر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در لندن در اطلاعیه‌ای مسئولیت این اقدام را بر عهده گرفت. ظاهراً این اطلاعیه بدون هماهنگی با مسئولان سازمان در پاریس و با تعجیل خبرگزاری فرانسه به‌طور ناخواسته منتشر شده بود. (روزشمار 8/6/1360)

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص11، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 9/6/1360.

6) همان، صص 12 و 13.

رادیو صدای امریکا نیز به نقل از سرمقاله روزنامه کریستین ساینس مانیتور، گفت: «باوجودی

که هیچ گروهی مسئولیت بمب‌گذاری اخیر را به عهده نگرفته، باید گفت که دورکردن ملاهایی که امور مملکت را در دست گرفته‌اند بیشتر با هدف چریک‌های سازمان مجاهدین خلق و رئیس‌جمهوری تبعیدی بنی‌صدر، جور است زیرا آنها می‌کوشند متعصبین و قشریون مذهبی را سرنگون سازند. بنی‌صدر معتقد است که دو مقام مقتول، خود، باعث‌وبانی این‌گونه خشونت‌ها بوده‌اند. ... بنی‌صدر اخیراً گفته بود که رجایی و باهنر جزء پنج نفری هستند که با کشته‌شدنشان پایه‌های حکومت رژیم اسلامی سست می‌شود. آیا این دعوت به خشونت ازسوی رهبری که خود را مخالف خشونت قلمداد می‌کند وی را شایسته رهبری ملت می‌سازد؟»⁽¹⁾

از سوی دیگر، بخش عربی رادیو قاهره در انعکاس موضع سازمان درباره انفجار ساختمان نخست‌وزیری اعلام کرد: «سازمان مجاهدین خلق ایران مسئولیت حادثه انفجار را به عهده گرفته [است].»⁽²⁾

با گذشت 32 روز از فرار رجوی و بنی‌صدر از ایران و در اولین روز پس از انفجار دفتر نخست‌وزیری و شهادت رجایی و باهنر، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با هدف القای جدی‌بودن جریان مقاومت در داخل کشور و جلوگیری از فروپاشی کامل اندک‌توان باقیمانده سازمان در ایران در یک اقدام کاملاً تبلیغاتی موسی خیابانی از اعضای اصلی سازمان را "رئیس مقاومت داخل کشور" نامید.

خبرگزاری فرانسه دراین‌باره گزارش داد: «مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق، گفت این سازمان تصمیم دارد رژیم آیت‌الله خمینی را سرنگون کند و درحال‌حاضر این مسئله امکان‌پذیر است. وی سپس موسی خیابانی عضو کمیته مرکزی مجاهدین را به‌عنوان رئیس مقاومت داخل کشور تعیین کرد و همچنین خواستار تشکیل شوراهای ملی و مردمی در تمامی شهرهای ایران شد.»⁽³⁾

درپی انفجار در ساختمان نخست‌وزیری، ابوالحسن بنی‌صدر در اطلاعیه‌ای با اظهار خرسندی از این حادثه، آن را نتیجه اقدامات جمهوری اسلامی ایران در برخورد با مخالفان دانست.

خبرگزاری رویتر بخشی از این بیانیه را که در پاریس منتشر و تلفنی برای این خبرگزاری قرائت شده است، چنین منعکس کرد: «ایرانیان نباید اجازه دهند بحران خطرناک ایران بیش از این ادامه یابد، [بنی‌صدر] در بیانیه مذکور که به‌دنبال اعلام رسمی مرگ رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ایران منتشر شده خواستار انحلال مجلس، که دشمنان سیاسی بنیادگرای بنی‌صدر اکثریت آن را تشکیل می‌دهند، شده است. رئیس‌جمهوری پیشین ایران اظهار داشت حادثه

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، ص1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 10/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص23 ضمیمه، بخش عربی رادیو قاهره، 9/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص12، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 9/6/1360.

دیروز بازتاب شدید رفتار اخیر دولت در قبال چپ‌گرایان ... است. در بیانیه رئیس‌جمهوری

پیشین ایران همچنین آمده است هم‌اکنون زمان آن است که مردم ایران که نگران اوضاع بحرانی کشور هستند اداره امور را در دست خود گیرند.»

رویتر در پایان آورده است: «این بیانیه که پیروزی را در ایران قریب‌الوقوع دانسته خواستار تعقیب مقامات قضایی کشور ... شده است. در بیانیه بنی‌صدر آمده است دادگاه‌های انقلابی باید وادار به تعطیل شوند و زندانیان سیاسی باید آزاد گردند. مسعود رجوی رهبر مجاهدین که با بنی‌صدر به فرانسه گریخته نیز در بیانیه خود به ملت ایران به‌خاطر پیروزی در ترور دو تن از رهبران کشور تبریک گفته است.»⁽¹⁾

این خبرگزاری در گزارش دیگری به نقل از شماره امروز مجله امریکایی نیوزویک، اعلام کرد: بنی‌صدر از پیروزی قریب‌الوقوع خود در جریانات اخیر ایران خبر داد و گفت آیت‌الله روح‌الله خمینی در این تفکر که مردم ایران هرگز در مقابل او قد علم نخواهند کرد دچار اشتباه است. وی گفت من روزهای وحشتناکی را با فکرکردن دراین‌باره که چگونه انقلاب از مسیر خود منحرف شده است سپری کردم. از خشونت بیزارم، ولی می‌دانم که اگر مقاومت نکنیم تمامی کشور و مردم آن قربانی این رژیم خواهند شد.⁽²⁾

یک روز پس از حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری، بنی‌صدر در گفت‌وگو با رادیو فرانسه و در پاسخ به سؤالات ادوارد سابلیه مفسر و روزنامه‌نگار و رلدپالتو گزارشگر رادیو فرانسه، بار دیگر به تکرار ادعاهای خیال‌پردازانه خود درخصوص مسائل داخلی ایران پرداخت.

بنی‌صدر در پاسخ به اینکه وی از هیچ‌گونه پایگاه و قدرت سیاسی سازمان‌یافته‌ای برخوردار نبوده و از همان آغاز کار در مقابل نظام شکست خورده است، گفت:

«به‌ظاهر چنین به نظر می‌آید، اما حقیقت چیز دیگری است. من سه نبرد داشتم من باید در جبهه غرب ایستادگی می‌کردم، من باید دربرابر محاصره اقتصادی امریکا مقاومت می‌کردم و از طرف دیگر، من باید با روش استبدادی و فشار اختناق رژیم ملایان مبارزه می‌کردم، من توانستم استبداد و اختناق را ویران کنم، [امام] خمینی در آغاز 99 درصد آرای مردم را به دنبال خود داشت. خود [امام] خمینی امروز گفت که در مراسم تشییع جنازه کشته‌شدگان عده بیشتری از سابق گرد آمده بودند. تعداد جمعیت برای [امام] خمینی یک اصل است، اما همان‌طورکه می‌دانید وی دیگر قادر نیست مردم را به دور خود جمع کند. درنتیجه متوجه می‌شویم که این من بودم که توانستم این تغییر را به وجود آورم و این مسئله برحسب اتفاق نبود، بلکه برای این است که ملت دیگر علاقه و ارزشی برای گفته‌های [امام] خمینی چه در مسائل سیاسی و چه مذهبی قائل نیستند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، ص15، لندن - رویتر، 9/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، صص 13 و 14، پاریس - رویتر، 9/6/1360.

مفسر رادیو فرانسه گفت: خبرگزاری‌ها گزارش کردند که در مراسم تشییع جنازه

رئیس‌جمهوری و نخست‌وزیر رژیم قریب به یک میلیون نفر شرکت داشته‌اند، آیا این جمعیت انبوه دلیل پشتیبانی مردم ایران از [امام] خمینی نیست؟

بنی‌صدر پاسخ داد: بنا به اعتراف خود [امام] خمینی جمعیت امروز از جمعیتی که بار پیش به دعوت [امام] خمینی به خیابان‌ها ریختند بیشتر بوده و دفعه پیش جمعیت فقط دویست‌وپنجاه هزار نفر بود، حالا فرض کنیم که این‌بار جمعیت کمی بیش از دویست‌وپنجاه هزار نفر بوده، اصلاً بیاییم فرض را بر این بگیریم که جمعیت یک میلیون نفر بوده و این درحدود بیست درصد جمعیت شهر تهران است. اگر دولت [امام] خمینی مردم را آزاد بگذارد که تظاهرات بکنند خواهید دید جمعیتی که برای درخواست آزادی و استقلال به خیابان‌ها خواهند آمد، چندین میلیون نفر خواهد بود، ... و ما هم تاکتیک مبارزات سیاسی خود را تغییر داده‌ایم و فعلاً از تظاهرات خیابانی خودداری می‌کنیم، به‌علاوه بیست درصد جمعیت تهران جمعیت ایران محسوب نمی‌شود. درحالی‌که مبارزه علیه رژیم [امام] خمینی در تمام شهرهای ایران شروع شده و در انتخابات اخیر بسیاری از شهرهای ایران اصلاً شرکت نکردند.

خبرنگار رادیو فرانسه پرسید: ارتش هنگام عزل شما از شما پشتیبانی نکرد و دست به قیام نزد.

بنی‌صدر گفت: من با قیام ارتش مخالفم زیرا در چنین صورتی یک حکومت خودکامه و دیکتاتوری نظامی جانشین یک حکومت استبدادی و خودکامه مذهبی می‌شود.

از بنی‌صدر سؤال شد که پس به چه ترتیب می‌خواهید قدرت را به دست بگیرید؟

بنی‌صدر جواب داد: هشتادوپنج درصد مردم ایران طرف‌دار من هستند و با اتکا به همین ملت هست که من یک حکومت مستقل که معتقد به اصول آزادی باشد در ایران روی کار خواهم آورد.»⁽¹⁾

درپی انتشار خبر حادثه بمب‌گذاری در ساختمان نخست‌وزیری و شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر، سه گروه چپ فعال در داخل کشور شامل حزب توده، سازمان فدائیان خلق (اکثریت) و حزب دمکرات کردستان ایران (پیروان کنگره چهارم)⁽²⁾که در نفی مبارزه مسلحانه با نظام جمهوری اسلامی و نوع تعامل با نظام روش و مرام هم‌جهت و همسویی دارند، با صدور اطلاعیه‌های جداگانه‌ای این اقدام را محکوم کردند.

کمیته مرکزی حزب توده ایران در اعلامیه‌ای از حادثه انفجار دفتر نخست‌وزیری به‌عنوان فاجعه‌ای یاد کرد که به‌وسیله امریکا و تفاله‌هایش انجام گرفته است و همگان را به هشیاری در

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، صص 17 - 12 ضمیمه، رادیو صدای آزاد ایران، 12/6/1360.

2) سوابق این حزب در روزشمار 25/5/1360 آمده است.

حفظ جان مسئولان کشور فراخواند.

کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران (پیروان کنگره چهارم) نیز با انتشار اطلاعیه‌ای ضمن محکوم‌کردن این اقدام، آن را نتیجه جنایات خدمتگزاران امریکا دانست و اعلام کرد: «اقداماتی ازجمله راه‌انداختن اعتصابات و تظاهرات در شهرهای اروپایی و امریکا؛ راهزنی هوایی [ربودن چند هواپیما در روزهای اخیر]؛ راهزنی دریایی (ربودن ناوچه ایرانی تبرزین)؛ اشغال سفارتخانه‌های ایران در خارج از کشور و فعالیت‌های رادیویی علیه ایران و تشکیل سازمان‌های سیافرموده مانند سازمان مقاومت ملی ایران (گروه بنی‌صدر و رجوی)، گروه آزادگان، پارس، گروه ایران آزاد؛ تشدید موج ترور شخصیت‌های مذهبی، نمایندگان مجلس و پاسداران و... همه و همه صرف‌نظر از نیات گوناگون اقدام‌کنندگان آنها عملاً در خدمت نقشه واحدی می‌باشند.» در پایان این اطلاعیه، حزب وفاداری خود را به انقلاب مردمی و ضدامپریالیستی ایران اعلام کرده است.

کمیته مرکزی سازمان فدائیان خلق (اکثریت) نیز با صدور اطلاعیه‌ای این اقدام را از "رذیلانه‌ترین و ناجوانمردانه‌ترین اقدامات شوم امپریالیسم امریکا و توطئه‌گران داخلی برای برهم‌زدن آرامش کشور و راه‌انداختن جنگ داخلی"، خواند. این سازمان نیز با اعلام وفاداری خود به نظام، خواستار توجه بیشتر مقامات به حفظ جان مسئولان و شخصیت‌های مؤثر جمهوری اسلامی ایران شد.⁽¹⁾

در شهر لاهور پاکستان، گروهی از دانشجویان ایرانی و شیعیان پاکستانی درحالی‌که در واکنش به شهادت رجایی و باهنر به تظاهرات پرداخته بودند و شعارهایی علیه امریکا، بنی‌صدر و میتران می‌دادند با پلیس درگیر شدند. در این درگیری حدود یک‌صد نفر دستگیر و پس از چند ساعت آزاد شدند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، مسئولان پاکستانی مراقبت‌های ویژه‌ای از سفارت فرانسه در اسلام‌آباد به عمل آورده‌اند و از هرگونه تظاهرات شیعیان در اعتراض به تصمیم فرانسه درمورد اعطای پناهندگی سیاسی به چند مخالف حکومت ایران ازجمله بنی‌صدر جلوگیری می‌کنند.

همچنین به گزارش خبرگزاری پارس از شهر دانشگاهی پونا در هند، بین دانشجویان مسلمان ایرانی و تعدادی از دانشجویان هوادار سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مجادله و درگیری رخ داده است که درنتیجه چند نفر زخمی شده‌اند. در این حادثه پلیس کسی را دستگیر نکرده است.⁽²⁾

1) روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، صص 4 و 14؛ و -خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 174، 20/6/1360، صص 4 و 5، خبرگزاری پارس، 19/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، صص 5 - 3، تهران - خبرگزاری پارس، 9/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص15، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 11/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، ص23، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 10/6/1360.

خبرگزاری رویتر از لندن در تحلیلی درخصوص حادثه انفجار بمب در ساختمان نخست‌وزیری

و شهادت رجایی و باهنر، این حادثه را بزرگ‌ترین آزمون تحمل و پایداری دولت ایران در مقابل دشمنی دانست که قادر است در مقر دولت هم نفوذ و به آن ضربه وارد کند.

در قسمتی از این تحلیل که خبرگزاری فرانسه آن را منعکس کرده، آمده است:

«در نظر رویتر مسئله و بحران انحصاراً در گرو مرگ دو شخصیت نیست، بلکه مسئله این است که قاتلین قادر به نفوذ در داخل دفتر نخست‌وزیری و کارگذاری بمب بوده‌اند. در مقایسه با بمب‌گذاری دفتر نخست‌وزیری می‌توان گفت بمب گذاری مقر حزب جمهوری اسلامی ازنظر نابودکردن شخصیت‌ها ضربه اساسی‌تری محسوب می‌شود. ازمیان‌رفتن آیت‌الله بهشتی و 70 تن از دیگر اعضای حزب جمهوری اسلامی نتوانست تزلزلی در قدرت آن حزب ایجاد نماید. حزب جمهوری با صبوری و تحمل ضایعه مذکور با انتخاب رجایی به‌عنوان رئیس‌جمهور و باهنر به‌عنوان نخست‌وزیر به قدرت خود افزود و مواضع خود را مستحکم کرد. رویتر سپس در تحلیلش نتیجه می‌گیرد که انفجار دیروز در دفتر نخست‌وزیری ثابت کرد موازین امنیتی شدیدی که طی دو ماه گذشته به اجرا گذاشته شده بود مانع از صدمه‌رسیدن و ضربه‌پذیری دولت نسبت به دشمنی که حاضر است جانش را به‌خاطر ضربه‌زدن به رژیم به خطر اندازد، نشد.»

رویتر در ادامه ضمن اذعان به اینکه باوجود این ضربات، با تدبیر امام خمینی و تقویت رهبری جمعی، عاملان این حادثه موفق به ایجاد نارضایتی و طغیان مردم علیه حکومت نشده‌اند، افزوده است:

«پس از حادثه بمب‌گذاری مقر حزب جمهوری اسلامی در ماه ژوئن گذشته [7 تیر 1360] رهبران ایران ازجمله آیت‌الله خمینی سعی بر این داشته‌اند که رهبری جمعی را تقویت کنند و تأکید می‌کنند که ازدست‌رفتن شخصیت‌های خاص به‌منزله پایان انقلاب نیست. ظاهراً تاکتیک کسانی که مسئول کشته‌شدن رجایی رئیس‌جمهور و دکتر باهنر هستند، آن است که هرچقدر مقام رهبری سرسخت باشد، ادامه تزلزل و ترور متقابل باعث شکاف در رده‌های دولت و برگردانیدن مردم علیه حکام خواهد شد. هم‌اکنون نیز گروه‌های مخالف در تبعید ادعا کرده‌اند که شکاف‌هایی در ارتش و روحانیون به وجود آمده است. این شکاف‌ها هنوز به طغیان‌های عمومی علیه جمهوری اسلامی تبدیل نشده‌اند.»⁽¹⁾

روزنامه لوس آنجلس تایمز (چاپ امریکا) در مقاله‌ای با عنوان "بررسی واقع‌بینانه اوضاع ایران" وضعیت جاری ایران را ازهم پاشیده توصیف کرد و مدعی شد مناقشات کنونی کشور زمینه را برای سرنگونی نظام و تفویض قدرت به یک نظام نوین آماده می‌سازد.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 164، 10/6/1360، صص 16 و 17، لندن - رویتر، 9/6/1360.

نویسنده در این مقاله - که پیش از حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری نوشته شده است - درعین‌حال که درصدد توجیه دلایل بمب‌گذاری‌های مخالفان نظام است، هم‌زمان به

ازهم‌گسیختگی و درهم‌ریختگی وضعیت اپوزیسیون خارج از کشور هم اشاره دارد. او در پایان بدون نتیجه‌گیری قطعی درباره اینکه آیا گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی به‌رغم وحدت رویه در ضربه‌زدن به منافع ایران، قادر به سرنگونی نظام هستند یا خیر، این امر را منوط به درگذشت امام خمینی می‌داند. در بخشی از این مقاله آمده است:

«وقتی‌که اوضاع جاری ایران مورد بررسی قرار می‌گیرد، یک کلمه بیش از هر واژه دیگری در گوش طنین‌انداز می‌شود و آن "ازهم‌پاشیدگی" است. ناظرانی که حتی کوچک‌ترین اختلافات سیاسی ایران را از نظر دور نمی‌دارند، حالا دیگر متقاعد شده‌اند که مناقشات کنونی این کشور زمینه را برای سرنگونی رژیم و تفویض قدرت به یک "نظام نوین" آماده می‌سازد. وحدت و قدرت رهبران رژیم ایران در سقوط و بقای آنها نقش تعیین‌کننده‌ای دارد درحال‌حاضر صدرنشینان روحانی حزب جمهوری اسلامی کاملاً متحد هستند و انسجام تشکیلاتی آنها تا به حدی است که همواره هویت تصمیم‌گیرندگان اصلی در ابهام و راز باقی می‌ماند. ازاین‌رو، مخالفان ناچاراً از شیوه‌های بمب‌گذاری، حملات ناگهانی و تیراندازی استفاده می‌کنند با این امید که بتوانند به حلقه‌های حساس در سلسله‌مراتب قدرت روحانیون ضربه‌ای وارد آورند.

روحانیون همچنین از وفاداری سپاه پاسداران انقلاب که اکثراً از جوانان طبقه پایین تشکیل یافته‌اند برخوردار هستند.

برخلاف جبهه خلل‌ناپذیر روحانیون، نیروهای اپوزیسیون ایران مدت‌هاست که به‌صورت وحشتناکی از هم پاشیده شده است و به همین دلیل مسافرت مسعود رجوی رهبر جنبش مجاهدین و ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور پیشین به فرانسه، به‌عنوان گامی درجهت وحدت‌بخشیدن به صفوف چپ‌گرایان که لازمه یک هجوم موفقیت‌آمیز علیه رژیم [امام] خمینی است تلقی گردیده است.

از قرار معلوم، کلیه گروه‌های مخالف در ایران هرکدام به‌طور انفرادی و با توسل به خطوط مشی انحصاری به ستیزه‌جویی دربرابر دولت پرداخته‌اند. رهبر یکی از گروه‌های دانشجویی مخالف در گفت‌وگویی با پال هیگنز گزارشگر روزنامه اظهار داشت: "هر سازمانی که بتواند نمایندگان جمهوری اسلامی را در سفارتخانه‌های خارج از ایران مورد حمله قرار دهد، درنگ نخواهد کرد. گاهی اوقات اتفاق افتاده است که دو سازمان در آن واحد به یک هدف هجوم می‌برند و... خوب در یک چنین مواقعی گروهی که پیش از دیگری وارد عمل شده است حق تقدم دارد. مثلاً در آنکارا سازمان ما و در وین هواداران فدائیان خلق زودتر از همه خود را به

سفارت رسانده بودند و به اعتقاد من در برلین و بن طرف‌داران سازمان مجاهدین ابتکارعمل را به دست خود گرفته بودند. این سیاست همه سازمان‌های (مخالف با دولت ایران) است."

بنی‌صدر، رجوی و دیگر رهبران اپوزیسیون درجهت مخالف جریان زمان حرکت می‌کنند. آنها به‌خوبی می‌دانند که از عمر [امام] خمینی مدت زیادی باقی نمانده است. اگر [امام] خمینی بمیرد مبارزه مجاهدین و حامیان بنی‌صدر پیش از آنکه به انحصار قدرت بینجامد، از میان خواهد رفت.»⁽¹⁾

مجله عربی الدستور (چاپ لندن)، که از حمایت‌های مالی رژیم عراق بهره‌مند است، مصاحبه‌ای اختصاصی با طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر و فرمانده کل نیروهای شبه‌نظامی عراق، انجام داد.

معاون اول نخست‌وزیر عراق باوجود زمین‌گیرشدن ارتش عراق در خاک ایران و ناتوانی نیروهای رژیم بعث در حفظ مواضعشان و اجرای چند عملیات موفق نیروهای ایرانی به‌ویژه پس از عزل و فرار بنی‌صدر به فرانسه، مدعی شد که موفقیت‌های ارتش عراق در خاک ایران ادامه دارد، وی همچنین از گسترش روابط این کشور با فرانسه و شوروی سخن گفت. بخشی از این مصاحبه که در آن به موضوع جنگ پرداخته شده به این شرح است:

«الدستور: وضع ارتش عراق پس از گذشت یک سال از جنگ را چگونه می‌بینید؟ و آیا این جنگ نسبت به ارتش عراق یک جنگ فرسایشی و طاقت‌فرسا نیست؟

رمضان: درواقع هر جنگی که به درازا کشد یک جنگ فرسایشی و طاقت‌فرسا نیست، به‌خصوص درحالی‌که هنوز ارتش عراق عملیات نظامی خود را در خاک ایران علیه نیروهای نظامی این کشور به‌خوبی ادامه می‌دهد، ادامه وجود ارتش عراق در داخل خاک ایران، وسیله فشار علیه این کشور جهت به‌رسمیت‌شناختن حقوق و حاکمیت عراق بر آب و خاک به شمار می‌رود و هرگز به معنی به بن‌بست رسیدن جنگ نیست. به بن‌بست رسیدن جنگ بدین صورت است که ارتش یک کشور نتواند به هدف‌های مورد خواست خود برسد، و درضمن طرح‌های عمرانی و اقتصادی آن کشور متوقف شود، درحالی‌که ارتش عراق به هدف‌های مورد نظر خود رسیده است و درضمن طرح‌های عمرانی و اقتصادی خویش را ادامه می‌دهد.

الدستور: مواضع مصرانه مقامات ایرانی دربرابر قبول هرگونه پیشنهاد انجام مذاکره جهت خاتمه‌دادن به جنگ را چگونه تجزیه‌وتحلیل می‌کنید؟

رمضان: رژیم ایران با اصرار بر ادامه جنگ، درواقع ماهیت خصمانه خویش را به جهان ثابت می‌کند، آنها با مداخله در امور داخلی عراق و زیرپاگذاشتن حاکمیت عراق بر شط‌العرب [اروندرود] ثابت کردند که اهل صلح و برقراری امنیت در جهان نیستند.

رهبران رژیم ایران با اعلام بسیج همگانی به مردم ایران جهت آمادگی برای واردشدن در

1) وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات خارجی، شماره 89، 7/7/1360، صص 24 - 22، به نقل از لوس‌آنجلس تایمز (چاپ امریکا)، 9/6/1360.

یک جنگ دورودراز نشان دادند که قصد آنها فقط جنگ با عراق نیست، بلکه جنگ با سایر کشورهای منطقه است، هدف اصلی آنها به‌اصطلاح خودشان صادرنمودن انقلاب خویش به

سایر مسلمانان جهان و در رأس آنها عراق می‌باشد. بنی‌صدر که هم‌اکنون اظهار می‌دارد [امام] خمینی مسبب اصلی جنگ می‌باشد، وقتی‌که رئیس‌جمهور رژیم بود جرئت گفتن این سخن را نداشت، چون هرکس از مسئولان ایرانی بخواهد درباره آتش‌بس و اجرای مذاکره جهت پایان‌دادن به جنگ لب بگشاید فوراً سرنگون می‌شود. علت اصلی سرنگونی بنی‌صدر همین مسئله بوده است. وی خواستار افشای واقعیت جنگ به مردم ایران بود، ولی فوراً از مقام ریاست‌جمهوری عزل گردید. آنچه از اظهارات اخیر بنی‌صدر پیداست، رهبران رژیم ایران سعی می‌کنند برای تحقق رؤیاهای خویش مردم ایران را با شعار و فریب به یک جنگ دورودراز مشغول سازند، دراین‌میان مردم ایران می‌باید خود را از سلطه رهبران کنونی آزاد کنند و خود سلطه کشور خویش را به دست افراد راستین واگذار کنند، عراق آماده پشتیبانی از مردم ایران برای تحقق این امر می‌باشد. و درصورت به‌کارآمدن حکومت جدید هر دو کشور هم‌جوار ایران و عراق می‌توانند روابط دوستانه و مسالمت‌آمیز خود را ادامه دهند.

الدستور: جنگ ایران و عراق بر روابط عراق با کشورهای عربی چه اثراتی گذاشته است؟

رمضان: کشورهای عربی متأسفانه در طول تاریخ همیشه در یک حالت متفرق و ازهم‌پاشیدگی به سر برده‌اند، ما مواضع بعضی از کشورهای عربی در قبال دشمن صهیونیسم را مشاهده کرده‌ایم که چگونه به‌طور پنهانی از آن رژیم حمایت می‌کردند، هم‌اکنون این پدیده نیز به‌خوبی نزد بعضی از کشورهای عربی به‌خصوص سوریه و طرف‌داری آشکار وی از دشمن - فارس‌ها - یافت می‌شود. هرکس از اعراب دربرابر دشمنان اعراب نایستد خائن است.

الدستور: نظر شما راجع به گسترش روابط فرانسه با اعراب ازجمله با عراق چیست؟ گرچه روزنامه‌های عربی فرانسه را ظاهراً طرف‌دار اعراب و در باطن طرف‌دار اسرائیل دانسته‌اند.

رمضان: ما نمی‌خواهیم موضع دولت جدید فرانسه را ارزیابی کنیم، ولی آنچه آشکار است گسترش روابط فرانسه با اعراب ازجمله با عراق درواقع به منافع فرانسه بیشتر خدمت می‌کند تا به منافع اعراب. موضع فرانسه در قبال اعراب بهتر از موضع متمایل به رژیم اسرائیل امریکاست. عراق گسترش روابط خود را با فرانسه براساس روابط عالی و گذشته این کشور با اعراب دانسته است و روابط آینده ما در این کشور بستگی به مواضع آینده این کشور نسبت به اعراب دارد.

الدستور: روابط شما با شوروی چگونه است؟ آیا دچار کمبود تجهیزات نظامی شده‌اید؟

رمضان: در دیداری که اخیراً از شوروی داشتم گامی به‌سوی بهبود روابط ما با این کشور برداشتیم، امیدوارم در آینده روابط ما با شوروی بیش‌ازپیش بهبود یابد، اما راجع به تجهیزات نظامی ما فعلاً هیچ کمبودی از این لحاظ نداریم و بیشتر از گذشته شده است.

الدستور: به‌عنوان فرمانده کل نیروهای شبه‌نظامی (میلیشیا) عراق، تعداد این نیروها به چه اندازه است و چه نقشی در جنگ دارند؟

رمضان: تعداد نیروهای شبه‌نظامی ما به 330 هزار جنگجو رسیده است که بر انواع مختلف تجهیزات نظامی آموزش دیده‌اند و هم‌اکنون نزدیک به 43 هزار جنگجو از این نیروها همراه نیروهای نظامی در جبهه‌های جنگ مشغول جنگ با نیروهای دشمن هستند، درضمن بین آنها تعدادی از افراد داوطلب کشورهای عربی نیز وجود دارند.»⁽¹⁾

ضمیمه اول گزارش575: روایت آقای هاشمی رفسنجانی از مراسم تشییع پیکر شهدای حادثه انفجار نخست‌وزیری و تأثیر آن بر مواضع سازمان مجاهدین خلق (منافقین)

آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، در سخنرانی پیش از دستور مجلس در روز 10 شهریور 1360 درمورد حضور مردم در مراسم تشییع پیکر شهیدان رجایی و باهنر و تأثیر آن در مواضع سازمان مجاهدین خلق گفت:

«دیروز صبح [9 شهریور]، خوب شما می‌دانید ما ساعت 7 [صبح] اعلام کردیم که رئیس‌جمهور وقت و نخست‌وزیر شهید شده‌اند، هیچ تبلیغ و پروپاگاندی هم برای کشاندن مردم به خیابان‌ها نداشتیم و خیلی‌ها به ما اعتراض می‌کردند که خوب یک فرصتی به مردم می‌دادید [برای اطلاع‌رسانی و تجمع] ... ما سه ساعت وقت داشتیم ... شما دیدید که چه‌جور مردم آمدند. ... رادیو لندن هم که همیشه حقایق را تحریف می‌کند مجبور می‌شود که دست‌کم بگیرد، بگوید که بیش از یک میلیون نفر جمعیت [شرکت کردند.] ... دیروز هیچ‌کس نگفت، امام هم نگفته بودند، تبلیغ هم نشده بود، ائمه جماعت هم نگفته بودند، رادیو هم نگفت مردم بیایند. مردم خودشان بودند. این، مردم‌اند و این، جامعه است. دشمن هرچه کور باشد این را می‌فهمد و می‌بیند. ضدانقلاب [سازمان] به‌خاطر همین وضعی که می‌بیند جرئت اعلام رسمی عملیات خودش را هم نمی‌کند. یک چنین عملیاتی اگر ... کمی ارزش مردمی داشت، برای ثبت در تاریخ هزار بار بزرگ می‌کردند و مسئولیتش را می‌پذیرفتند. در لندن، شاخه مجاهدین خلق اعلام می‌کند که ما بودیم. رجوی فراری در پاریس می‌گوید ما نبودیم. یعنی وضع چنین است که باز [مجبورند] منافقانه حتی با این کارشان هم برخورد کنند. اعلام مسئولیتش را هم نمی‌توانند بکنند.»⁽²⁾

ضمیمه دوم گزارش575: شیوه نفوذ مسعود کشمیری در نهاد نخست‌وزیری

پس از حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری، اعلام شد که سومین جنازه متعلق به مسعود کشمیری دبیر شورای امنیت کشور و از حاضران در جلسه بوده است، اما در بررسی‌های بعدی مشخص گردید وی عامل اصلی بمب‌گذاری در ساختمان نخست‌وزیری بوده و دقایقی قبل از انفجار محل را ترک کرده و متواری شده است.⁽³⁾

برای شناخت بهتر کشمیری که از افراد نفوذی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در نهاد نخست‌وزیری بود، در ادامه مطالبی از کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام که بیانگر شیوه نفوذ او در این نهاد است، آمده است:

«بعدها آشکار شد که مسعود کشمیری در اوایل انقلاب، از هواداران جنبش ملی مجاهدین بوده است؛ البته بعدها موقعیت روشن‌تری در سازمان پیدا کرده و به گفته یکی از دوستانش، دارای اسم رمز "مُجیب" بوده است. برخی افراد بعد از انتشار خبر نقش وی در انفجار نخست‌وزیری، شهادت دادند که او را در راه‌پیمایی‌های سازمان پس از پیروزی انقلاب و یا در دفتر سازمان دیده بوده‌اند. حتی فردی گزارش داد که وی را قبلاً در دفتر مسعود رجوی دیده بود. مهندس بهزاد نبوی در مصاحبه‌ای دراین‌باره گفت: ... هیچ‌کس

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، صص 5 - 3، تهران - خبرگزاری پارس، 29/6/1360.

2) مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، به‌کوشش جمعی از پژوهشگران، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ دوم، پاییز 1385، صص 643 و 644.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، صص 13 و 14، تهران - فرانس پرس، 10/6/1360.

از این سوابق کشمیری اطلاعی نداشت و هرکس سوابق وی را بررسی می‌کرد، از سوابق[ی]... که بعد از انقلاب به دست آمده بود، استفاده می‌کرد. این سوابق، همه نشان می‌داد که کشمیری عنصری فعال در

نهادهای انقلاب بوده و متأسفانه همین امر یکی از مسائل اصلی انقلاب ما بوده و هست. روزهای اول پیروزی انقلاب، که ما در کمیته مرکزی فعالیت داشتیم، [حتی] یک ساواکی [هم] خیلی راحت می‌توانست در کمیته نفوذ کند؛ چراکه هیچ‌کس، اشخاص دیگر را نمی‌شناخت. ... این اشکالی بود که ما بعد از پیروزی انقلاب در خیلی از نهادهای انقلابی داشتیم.

D670

سعید حجاریان که در آن زمان از اعضای گروه تحقیق و بررسی انفجار نخست‌وزیری بود و زیر نظر بهزاد نبوی کار می‌کرد، در مصاحبه‌ای درباره نفوذی‌های سازمان و کشمیری چنین گفته است: در ابتدای انقلاب، بچه‌های سازمان مجاهدین خلق در همه ارگان‌های حساس حضور داشتند، در دادستانی بودند، در دستگاه قضایی تا حد دستیار قاضی بودند، در حزب جمهوری [اسلامی] هم حضور داشتند. مرکزیت سازمان از مقطعی به بعد به نیروهایش اعلام کرد که غیرعلنی کار کنند و هویت سازمانی خود را پنهان کنند. کلاهی، کشمیری، جواد قدیری، عباس زری‌باف و تعداد دیگری از افراد، نظیر قاتل شهید قدوسی از نیروهای آنان بودند که بعداً مشخص شد در حزب، دادستانی، اطلاعات نخست‌وزیری و جاهای مختلف نفوذ کردند. کشمیری را آقای علی تهرانی [علی‌اکبر تهرانی] به ما معرفی کرده بود. البته ایشان هم شناختی از همکاری او با سازمان نداشت. کشمیری، پس از ورود به نخست‌وزیری، ابتدا در معاونت سیاسی - اجتماعی وزیر مشاور در امور اجرایی کار می‌کرد و پس از اینکه به‌عنوان یک عنصر حزب‌اللهی و مدیر شناخته شد، توسط دفتر اطلاعات و تحقیقات ارتقا یافت و عنوان دبیر اجلاس شورای امنیت را به دست آورد. در همین پست بود که توانست فاجعه 8 شهریور را پدید آورد.

جالب اینکه این فرد قرار بود تصمیم‌گیرنده درمورد طرح بمباران رادیو مجاهد باشد و مسئول اجرای طرح بود - رادیو مجاهد که ایستگاه آن در سردشت و بوکان قرار داشت شناسایی‌ها و کروکی‌ها، همه به دست کشمیری می‌رسید و جلسات هماهنگی برای بمباران این رادیو را همین آدم اداره می‌کرد. اینها همه نشان‌دهنده آن است که چقدر به این آدم اطمینان شده بود. ... باید خیلی دقت شود تا امثال کشمیری، که خودش مأمور کشف عوامل نفوذی شده بود، این فجایع را به بار نیاورند.

حجاریان درباره کشمیری می‌گوید: کشمیری خیلی منظم بود و در تنظیم گزارش‌ها و صورت‌جلسات دقت فوق‌العاده‌ای داشت. این بود که وقتی برای دبیرخانه شورای امنیت ملی کسی را خواستند، اطلاعات نخست‌وزیری هم کشمیری را معرفی کرد. بعد از انفجار دفتر نخست‌وزیری بود که در پیگیری‌ها پس از آنکه مادر و خواهر کشمیری بازداشت شدند به ارتباطات خانوادگی او با سازمان دست پیدا کردیم. برادرهای همسر کشمیری در قصرشیرین عضو سازمان بودند و طبیعی بود که با امکانات کمی که ما در گزینش افراد در ابتدای انقلاب داشتیم، به این ارتباطات دست پیدا نکنیم.

برمبنای اطلاعات پراکنده‌ای که در مطبوعات و برخی کتب منتشره درج گردیده، خانواده کشمیری که اصالتاً از اهالی کرمانشاه بوده‌اند، دارای وضعیت فرهنگی و اخلاقی نامناسبی بوده‌اند. پدرش، سعید کشمیری، دارای سوء شهرت بود و در خانواده خود قیود اخلاقی را رعایت نمی‌کرد که پس از انقلاب به انگلستان رفت. برادر کشمیری نیز ساکن شهر منچستر در انگلستان بود. برادرزن (و پسردایی) کشمیری به نام ابوالفضل دلنواز

کاندیدای سازمان مجاهدین خلق [منافقین] برای نمایندگی مجلس از اسلام‌آباد غرب بود.⁽¹⁾

همسر کشمیری که دختردایی‌اش بود به نام مینو دلنواز هم‌زمان با انفجار نخست‌وزیری، توسط عوامل سازمان از محل سکونت خود به یک خانه تیمی انتقال داده شد و ازطریق مرز زمینی عراق یا ترکیه به خارج از کشور گریخت.

سرهنگ محمدمهدی کتیبه درمورد چگونگی نفوذ کشمیری و خصوصیات وی چنین گفته است: در اواخر سال 1357، ازطرف نخست‌وزیری، عده‌ای را برای حفظ اسناد و مدارک سری و طبقه‌بندی‌شده در ارتش مأمور کردند. ازجمله این افراد آقای کشمیری بود که با دست‌خط رسمی رئیس دفتر نخست‌وزیر وقت [مهندس بازرگان] به ارتش معرفی شده بود تا حفاظت از اسناد و مدارک نیروهای هوایی را بر عهده بگیرد. (رئیس دفتر نخست‌وزیری آقای حلیمی بود.) بدین‌ترتیب ایشان [کشمیری] کلیه اسناد سری و طبقه‌بندی‌شده نیروی هوایی، ضداطلاعات و حفاظت اطلاعات آن نیرو را در اختیار گرفت. ایشان تا کمی قبل از انفجار دفتر نخست‌وزیری در نیروی هوایی بود و با آقای محمد رضوی و آقای داداشی - که آنها هم از نخست‌وزیری معرفی‌نامه داشتند و در ستاد مشترک فعالیت اطلاعاتی و ضداطلاعاتی انجام می‌دادند - همکاری داشت. ... آقای کشمیری به این صورت وارد تشکیلات نظامی گردید و بعد از مدتی، کارش را در نیروی هوایی رها کرد و به شورای امنیت رفت. ... قیافه حق به جانبی داشت، با ریش محرابی قشنگ و صورت سرخ و سفید موجه که هرکس ایشان را می‌دید، فکر می‌کرد حتی نماز شبش ترک نمی‌شود.

مطابق اطلاعات برخی از کارشناسان و مسئولان ذی‌ربط در زمان نفوذ کشمیری به ارتش، وی از اختیارات ویژه‌ای در رفت‌وآمد آزادانه به محل بایگانی اسناد طبقه‌بندی‌شده برخوردار بوده و پرونده‌های سری مربوط به پروژه‌های حساس امریکایی‌ها در نیروی هوایی زمان شاه مانند پروژه HB یا IBEX توسط وی مورد دستبرد واقع شده بود. همچنین در سال 61 توسط یکی از نمایندگان مجلس افشا شد که یک بار در گذشته کشمیری به‌هنگام انتقال اسناد سری در داخل کیف شخصی‌اش توسط یکی از افسران نیروی هوایی بازداشت شده بود، ولی به دستور باقری⁽²⁾* فرمانده وقت نیروی هوایی، رها می‌شود.

خلاصه زندگینامه کشمیری و طرح انفجار در نخست‌وزیری در کتاب خاطرات حجت‌الاسلام ری‌شهری اولین وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی، به شرح ذیل می‌باشد:

مسعود کشمیری فرزند سعید، با شماره شناسنامه 401، متولد 1329 از کرمانشاه، دارای مدرک لیسانس علوم اداری و مدیریت بازرگانی از دانشگاه تهران بود که از تاریخ 23/5/1351 تا اوخر سال 1353، با قراردادهای شش‌ماهه، به‌عنوان کارآموز در وزارت کار و امور اجتماعی شاغل بوده است.

وی قبل از پیروزی انقلاب، در یک شرکت خارجی [انگلیسی] کار می‌کرد و با پیروزی انقلاب و بازگشت خارجیان به کشورشان، شرکت مذکور منحل [گردید] و بنا به اظهارات خودش پس از پیروزی انقلاب، در جهاد سازندگی کار می‌کرده است. وی قبل از انقلاب توسط پسردایی خود معدوم ابوالفضل دلنواز (برادر همسرش)، جذب منافقین شد. ابتدا در بحث‌های خانوادگی از منافقین حمایت می‌کرد، لیکن به‌مرور زمان چهره‌ای حزب‌اللهی و حمایت از نظام را یافت. مدتی در نیروی هوایی، سپس در رکن2 ارتش جمهوری اسلامی و همچنین در دفتر نخست‌وزیری، شاغل می‌شود و تا دبیری شورای امنیت ملی ارتقای شغلی پیدا می‌کند. بعد از انفجار دفتر نخست‌وزیری، از بازرسی از منزل مسعود در شهرستان کرج، مقادیر

1) وی در 30 آذر 1360 در یک درگیری مسلحانه در تهران کشته شد.

2) * سرلشکر امیربهمن باقری، فرمانده نیروی هوایی تا سال 1359، از افراد مورد اعتماد بنی‌صدر بود که در حمله نظامی امریکا به طبس به‌اتهام همکاری با امریکایی‌ها مدتی بازداشت و در دادگاه انقلاب محکوم شد.

زیادی سلاح و مهمات [و اسناد طبقه‌بندی‌شده] کشف شد.»⁽¹⁾

در قسمت دیگری از کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام مدارک و شواهدی دال بر اجرای این عملیات به‌دست مسعود کشمیری آورده شده است که در ادامه به آن اشاره می‌شود:

«چاپ "نامه یکی از قهرمانان عملیات ویژه (امضا محفوظ)" در نشریه مجاهد، که واقعیات زیادی در آن پیدا بود، مسئولیت مستقیم سازمان را در این‌گونه فجایع عریان‌تر ساخت. ...

در اینجا به مواردی از این نامه استناد می‌کنیم که نشان‌دهنده هویت نویسنده آن (مسعود کشمیری عامل انفجار در نخست‌وزیری) می‌باشد. ...

• طرح فرار و تعویق انفجار نخست‌وزیری

یادم می‌آید در اوایل مرداد 60، که سازمان در آستانه اجرای یک طرح مشخص بود، ناگهان ... [مسئول سازمانی و رابط کشمیری با تشکیلات] تماس گرفت و به من گفت: "طرح اجرا نمی‌شود" و آن را به تعویق انداخت. او در وقت خداحافظی ضمناً به من گفت: «مژده‌ای هم برایت دارم که اگر بدانی، شور و عشق و ایمان بیشتری پیدا می‌کنی». هرقدر فکر کردم این مژده چه می‌تواند باشد، عقلم به جایی نرسید. با خود فکر کردم ممکن است ابلاغ عضویت باشد، یا مژده پیروزی عملیات دیگری در سازمان یا ... نمی‌دانم.

چند روز بعد از این دستور، صبح که به ... [نخست‌وزیری] رفتم ... گفتند: دیشب رجوی و بنی‌صدر با هواپیمایی به خلبانی معزی، در فرودگاه پاریس به زمین نشسته‌اند. ... خیلی خوشحال شدم. داخل اتاقم آمدم؛ در را از پشت قفل کردم و سجدة شکر به جای آوردم.

• طرح انفجار در نخست‌وزیری

در تاریخ ... بعد از مدت‌ها برادر قهرمانم [مهدی افتخاری] به خانه ما آمد. همه از دیدنش - به‌خصوص در جو خفقان و تنهایی خاص ما - خیلی خوشحال شدیم. نمی‌دانستیم چه هدیه گران‌بهایی برایم آورده است. او گفت: "اگر سازمان تصمیم بگیرد که طرح ... [انفجار در نخست‌وزیری] را به اجرا درآورد، تو چه طرحی داری؟" من هیچ طرح را بهتر از انجام عمل فدایی ندیدم و بلافاصله طرح را گفتم. اگرچه، هیچ‌وقت سازمان به خودم اجازه عمل فدایی [را] نداد، اما در آن لحظه که طرحم را می‌گفتم، هیجان‌زده شده بودم. از مدت‌ها قبل روی این امر فکر کرده بودم و آن را اوج کار و ایفای مسئولیتم می‌دانستم.

بنا به قول یکی از مسئولان ذی‌ربط آن زمان در جریان پیگیری تعقیب کشمیری، رد فرار همسرش و عوامل سازمان از یک خانه تیمی در نظام‌آباد تهران به دست آمد که در کرج و قزوین امتداد داشت.

وقتی‌که مأموران به محل‌های تردد و اختفای آنان می‌رسیدند آنها قبلاً آن مکان‌ها را تخلیه کرده بودند، ولی به‌دلیل تعجیل در فرار مدارکی از آنها به دست می‌آمد. ازجمله اسنادی که نشان می‌داد همسر کشمیری به‌همراه مهدی افتخاری در یکی از خانه‌های تیمی بوده‌اند و مسیر فرار آنها ازسمت غرب کشور در کردستان بوده و خروج ازطریق مرز عراق و سپس ترکیه صورت گرفته است.»⁽²⁾

1) سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام، پیشین، صص 637 - 632.

2) همان، صص 641 - 637.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 10 شهریور 1360 2 ذیقعده 1401 1 سپتامبر 1981

به‌منظور تکمیل اهداف عملیات شهید چمران و آزادسازی کامل زمین‌های شمال رودخانه کرخه‌کور، نیروهای ارتش، سپاه، بسیج و ستاد جنگ‌های نامنظم عملیاتی را با نام "شهیدان رجایی و باهنر" در این منطقه اجرا کردند.⁽¹⁾

براساس طرح عملیاتی، نیروهای خودی از سه محور عملیات را آغاز کردند. در محور راست (غرب) نیروهای سپاه پاسداران؛⁽²⁾در محور میانی تیپ3 زرهی همدان جمعی لشکر16 زرهی قزوین به‌همراه تعدادی از نیروهای سپاه پاسداران حمیدیه به استعداد 3 گروه رزمی (گروه رزمی227 تانک در سمت راست، گروه رزمی224 تانک در سمت چپ و گروه رزمی124 پیاده مکانیزه در بخش میانی)⁽³⁾و در محور چپ (شرق) نیروهای ستاد جنگ‌های نامنظم (شهید چمران) متشکل از 2 گروهان (گروهان ماهینی 216 نفر، گروهان طالبی 100 نفر به‌همراه گروه خمپاره 40 نفر و عناصر پشتیبانی 80 نفر) وارد عمل شدند.

نیروهای خودی با استفاده از تاریکی هوا تا 50 متری خاکریزهای دشمن جلو رفتند و با صدور دستور حمله در ساعت 4:40، عملیات خود را آغاز کردند. باتوجه‌به عدم هشیاری دشمن، حمله بدون بهره‌گیری از آتش تهیه و به شکل غافلگیرانه اجرا شد.⁽⁴⁾بیشترین

1) پس از عملیات شهید چمران در حدفاصل شمال رودخانه کرخه‌کور و جنوب جاده حمیدیه - سوسنگرد در 5 مرداد 1360، قسمتی از زمین‌های شمال کرخه‌کور آزاد شد، اما زمینی به وسعت 15 کیلومتر مربع در این منطقه همچنان در تصرف دشمن بود.

2) در اسناد موجود، استعداد نیروهای سپاه پاسداران ذکر نشده است.

3) سند شماره 4937 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی نور، قرارگاه تیپ3 زرهی همدان، 9/6/1360، صص 10 - 1.

4) براساس طرح عملیاتی که با نام "طرح عملیاتی نصر" به یگان‌های تابع ابلاغ شد، مقرر گردیده بود که از ساعت 4:30 تا 5 صبح، آتش تهیه در خط دشمن اجرا شود، ولی به‌دلیل عدم هشیاری نیروهای عراقی عملیات بدون اجرای آتش تهیه و با غافلگیری کامل آغاز شد. (سند شماره 4916 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات ستاد جنوب به عملیات دزفول و شوش (برادر رحیم) 8/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4923 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی لشکر92 زرهی (رکن3) به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (اهواز)، 8/6/1360، سند تک‌برگی)

مقاومت عراقی‌ها در محور غربی (راست) و اطراف پل وسط صورت گرفت، اما رزمندگان اسلام این مقاومت را در هم شکستند و تا ساعت 5:15، همه خاکریزهای دشمن را در شمال کرخه‌کور به تصرف خود درآوردند. بدین‌ترتیب نیروهای دشمن تا جنوب رودخانه کرخه‌کور عقب رانده شدند و نیروهای خودی تا ساعت 9 صبح، 4 پل روی رودخانه را تصرف و تأمین کردند.⁽¹⁾-⁽²⁾

ساعت 11 صبح نیز در تبادل آتش بین نیروهای خودی و دشمن یک بالگرد عراقی هدف اصابت موشک تاو قرار گرفت و سقوط کرد. ارتش عراق که در این عملیات کاملاً غافلگیر شده بود با بهره‌گیری از نیروهای پیاده و زرهی در ساعت 16، اقدام به پاتک کرد، اما با اجرای آتش مؤثر نیروهای خودی 6 تانک دشمن منهدم شد و تعدادی از نیروهایشان کشته یا مجروح شدند. با شکست پاتک دشمن منطقه‌ای به وسعت 15 کیلومتر مربع در شمال رودخانه کرخه‌کور، آزاد شد.⁽³⁾

باوجود موفقیت کامل نیروهای خودی در دستیابی به اهداف عملیات، نیروهایی که مسئول حفظ و تأمین محور میانی بودند، عقب آمدند و با حفظ فاصله در 200 متری شمال کرخه‌کور و در محدوده روستای حیانیه، موضع گرفته و به پدافند پرداختند، درنتیجه یکی از 4 پل روی رودخانه کرخه‌کور و سرپلی به عرض 600 متر و عمق 200 متر در شمال رودخانه در تصرف دشمن باقی ماند.

در این عملیات، 15 تانک و نفربر، یک خودرو، یک موشک‌انداز کاتیوشا و یک بالگرد دشمن منهدم شد و 5 نفربر، چند خمپاره‌انداز و تعداد زیادی تیربار و اسلحه انفرادی نیز به دست نیروهای خودی افتاد.⁽⁴⁾همچنین، حدود 150 نفر از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند و 73 نفر نیز به اسارت درآمدند.⁽⁵⁾از نیروهای خودی نیز 30 نفر به شهادت رسیدند و 30 نفر هم مجروح شدند.⁽⁶⁾

1) درپی عقب‌نشینی نیروهای عراقی، فرماندهی ارشد عراق در منطقه با اختیاراتی که وزارت جنگ این کشور به او داده بود، 12 نفر از افسران و سربازانی را که از این جبهه وادار به عقب‌نشینی شده بودند، اعدام کرد. (سند شماره 417587 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار خوزستان، 17/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، ص23، تهران)

2) سند شماره 4931 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی عباس (کهزادی)، قرارگاه جنگ‌های نامنظم اهواز، 9/6/1360، صص 5 - 1؛ و - سند شماره 004956 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته، واحد اطلاعات سپاه خوزستان، به طرح و برنامه‌ریزی عملیات، شماره 333، 11/6/1360، صص 1 و 2؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 215، 10/6/1360، ص1؛ و - سند شماره 52021 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی اهواز به فرماندهی و اطلاعات مرکز، 10/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 52013 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز فرماندهی سپاه به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 10/6/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، ص5، اهواز - خبرگزاری پارس، 12/6/1360.

4) سند شماره 51997 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات ستاد جنوب به فرماندهی و اطلاعات سپاه مرکز، 10/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 004956 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 5648 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه عملیات (منطقه8) به فرماندهی (منطقه8)، 10/9/1360، ص7؛ و - سند شماره 133902 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی اهواز به فرماندهی مرکز، 11/6/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 004988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات، شماره 336، 14/6/1360، ص6.

5) به گزارش خبرگزاری پارس، به‌دنبال اجرای عملیات موفق آزادسازی زمین‌های شمال کرخه‌کور، نیروهای خودی بعد از استقرار در این منطقه جنازه‌های عراقی‌ها را جمع‌آوری کرده و پس از انجام‌دادن تشریفات و مراسم مذهبی آنان را به خاک سپردند. (روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3)

6) ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ، (اطلس راهنما - 4)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381، ص94.

طرح عملیاتی حمزه(ع) (ثامن‌الائمه(ع)) با امضای مشترک سرهنگ شهاب‌الدین جوادی فرمانده لشکر77 ارتش و سید رحیم صفوی فرمانده ستاد عملیات جنوب سپاه، به فرماندهان محورهای چهارگانه عملیاتی ابلاغ شد.⁽¹⁾

براساس این طرح، یگان‌های عملیاتی مستقر در منطقه متشکل از 3 تیپ لشکر77 خراسان و نیروهای سپاه پاسداران، مأموریت یافتند به‌منظور شکستن محاصره شهر آبادان به نیروهای عراقی مستقر در زمین‌های شرق رودخانه کارون حمله کنند و با تصرف و انهدام دو پل قصبه و حفار که عقبه نیروهای عراقی در این منطقه محسوب می‌شود، این زمین‌ها (با وسعتی بالغ‌بر 130 کیلومتر مربع و طول تقریبی 12 و عرض تقریبی 11 کیلومتر) و جاده‌های آبادان - اهواز و آبادان - ماهشهر را که از یک سال قبل در اشغال ارتش عراق است، آزاد سازند.⁽²⁾*

در این طرح مقرر شد مانور عملیات از 4 محور دارخوین، فیاضیه، ذوالفقاریه و جاده آبادان - ماهشهر اجرا شود و سازمان رزمی بدین شرح برای شرکت در عملیات پیش‌بینی گردید:

در محور دارخوین، 6 گردان از سپاه و تیپ3 لشکر77 خراسان ارتش شامل 2 گردان پیاده و 1 گردان (منها) تانک و یک تیم تانک چیفتن.

در محور فیاضیه - آبادان، 6 گردان از سپاه و تیپ2 لشکر77 (3 گردان پیاده) و هنگ ژاندارمری فارس و شهربانی آبادان و منطقه سوم دریایی و 2 گردان تانک (یک گردان آن منفی است) به‌همراه گروهان (منهای) تانک.

در محور ذوالفقاریه (ایستگاه 12 و ایستگاه 7)، 5 گردان از سپاه و تیپ1 لشکر77 شامل 2 گردان پیاده و گروه37 زرهی شیراز و 1 گروهان زرهی.

در محور جاده ماهشهر - آبادان، یک گردان از سپاه و یک گردان از ژاندارمری و همچنین نیروهای احتیاط از ارتش شامل 2 گردان پیاده و 2 گروه تانک.

البته این استعداد براساس برآوردهای اولیه و توافق فرماندهان سپاه و ارتش تنظیم شده و پیش‌بینی می‌شود تا زمان عملیات تغییراتی در آن ایجاد گردد.⁽³⁾

1) طرح حمله گسترده و همه‌جانبه به نیروهای عراقی در شرق کارون با هدف شکستن محاصره آبادان از ماه‌ها قبل تهیه شده بود، اما تاکنون زمینه‌های اجرای آن فراهم نشده بود. این عملیات با نام طرح عملیات حمزه(ع) ابلاغ شد، اما در آستانه عملیات به نام عملیات ثامن‌الائمه(ع) تغییر نام یافت؛ توضیحات تکمیلی درباره نحوه و تاریخچه شکل‌گیری مانور عملیات ثامن‌الائمه(ع) در ضمیمه اول گزارش آمده است.

2) * در ضمیمه دوم این گزارش به اهمیت شهر آبادان و نحوه محاصره آن توسط ارتش عراق پرداخته شده است.

3) سند شماره 434792 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی عملیات ثامن‌الائمه(ع)، ستاد عملیات جنوب (اهواز - گلف)، شماره 1، 10/6/1360، صص 18 - 1.

اقدامات تروریستی افراد ضدانقلاب در شهرهای مختلف کشور چند شهید و مجروح بر جای گذاشت؛ 2 نفر نیز دستگیر شدند.

سرنشینان مسلح دو اتومبیل در ساعت 6:30 صبح، در خیابان بهبودی تهران، با شلیک بیش از 60 گلوله، سرویس ایاب‌وذهاب پاسداران دادستانی کل انقلاب را به رگبار بستند و پس از پرتاب یک نارنجک به داخل ماشین بلافاصله متواری شدند. در این حادثه 2 پاسدار شهید و 7 نفر مجروح شدند.⁽¹⁾

در رشت نیز حجت‌الاسلام صادق حبیب‌زاده امام‌جماعت مسجد محله نقره‌دشت این شهر، درحالی‌که برای اقامه نماز مغرب و عشا عازم مسجد بود، به‌دست دو موتورسوار مسلح ترور شد و به شهادت رسید.⁽²⁾

یکی از افراد متعهد شهر مشهد به نام حسن ملازاده هنگام ورود به منزلش از پشت سر هدف گلوله افراد مسلح ضدانقلاب قرار گرفت و شهید شد.⁽³⁾

در آمل هم یکی از اهالی متعهد شهر به نام قاسم مرادی به‌دست یکی از افراد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به شهادت رسید.⁽⁴⁾

امروز همچنین چند نفر که قصد ترور مسئول بسیج شهرستان املش را داشتند به پایگاه بسیج حمله کردند، اما با واکنش نیروهای مستقر در این مکان یک نفر از مهاجمان پیش از هر اقدامی دستگیر شد.⁽⁵⁾

در تهران دو موتورسوار مسلح هنگام عبور از مقابل کلانتری 2 به‌سمت نیروهای مستقر در آنجا تیراندازی کردند که با عکس‌العمل پاسداران یکی از مهاجمان زخمی و دستگیر شد و نفر دوم فرار کرد. از فرد دستگیرشده 2 اسلحه کلت به دست آمد. در این حادثه یک پاسدار و یک پیرزن عابر نیز به‌طور سطحی زخمی شدند.⁽⁶⁾

دو انفجار تروریستی و 5 مورد پرتاب بمب ازجمله اقدامات افراد ضدانقلاب در چالوس، دورود، یزد و شیراز بود. 2 بمب هم با هشیاری مردم و مأموران قبل از انفجار کشف و خنثی شد.

چند فرد مسلح با حضور در مسجد امام سجاد(ع) در چالوس، درحالی‌که نمازگزاران درحال ادای سلام نماز بودند، نارنجکی جنگی را به داخل مسجد پرتاب کردند که براثر انفجار آن 2 نفر به نام‌های حیدر مددکار عضو فعال بسیج چالوس و غلام رسولی خادم مسجد به شهادت رسیدند و 4 نفر ازجمله پیش‌نماز مسجد مجروح شدند. 5 فرد مظنون در این حادثه دستگیر شدند.⁽⁷⁾

1) روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص13؛ و - روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص4.

2) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 52053 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه منطقه3 (فرماندهی) به سپاه پاسداران مرکز (فرماندهی)، 11/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص15.

3) روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص2.

4) روزنامه جمهوری اسلامی، 11/6/1360، ص4.

5) سند شماره 52053 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص15.

7) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص2؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 14/6/1360، ص11؛ و - روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص3.

در شیراز، انفجار بمبی قوی که افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) آن را در مغازه یکی از نیروهای بسیج کار گذاشته بودند، موجب فروریختن آپارتمان بالای مغازه شد که درنتیجه، 3 نفر شهید و 6 تن نیز مجروح شدند. در این حادثه به دو مغازه مجاور هم خساراتی وارد آمد.

D680

در حادثه دیگری در همین شهر یک مغازه در بلوار گلستان با بمب آتش‌زا به آتش کشیده شد و خساراتی به بار آمد.⁽¹⁾

دو موتورسوار یک بمب به ساختمان عشایر سپاه پاسداران شیراز پرتاب کردند که انفجار آن خسارتی ایجاد نکرد.⁽²⁾

همچنین امروز بمب آتش‌زایی به منزل آیت‌الله صدوقی نماینده امام و امام‌جمعه یزد پرتاب شد که انفجار آن خساراتی ایجاد کرد. در حادثه دیگری پرتاب بمب به منزل حجت‌الاسلام راشد یزدی سرپرست بنیاد شهید استان یزد، موجب آتش‌سوزی شد؛ با کمک مردم آتش مهار شد و کسی در این حادثه آسیب ندید.⁽³⁾

در دورود هم بمب باطری‌داری که در منزل یکی از افراد متعهد شهر کار گذاشته شده بود قبل از انفجار، کشف و خنثی شد. هم‌زمان با آن یک بمب دست‌ساز به منزل یکی دیگر از افراد شهر پرتاب شد که خسارتی درپی نداشت.⁽⁴⁾

یکی از مأموران شهربانی شهرضا یک بمب دست‌ساز قوی را که در دیگ زودپز تعبیه و در کنار دیوار ساختمان سپاه پاسداران این شهر کار گذاشته شده بود، کشف کرد و مأموران کمیته آن را خنثی کردند.⁽⁵⁾

با کشف چند خانه تیمی در لاهیجان، اراک و بابل 10 نفر دستگیر شدند و تعدادی تجهیزات نظامی و اسناد و مدارک به دست آمد.

نیروهای سپاه پاسداران لاهیجان با همکاری بسیج موفق به کشف یک خانه تیمی شدند و 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق را که یکی از آنها در فرمانداری نفوذ کرده بود، دستگیر کردند. از دستگیرشدگان 2 نارنجک جنگی به دست آمد.⁽⁶⁾

در اراک درپی گزارش مردم 2 خانه تیمی کشف و 6 نفر دستگیر شدند. از این خانه‌ها مقداری

1) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

2) سند شماره 52070 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه منطقه9 (شیراز) به فرمانده و اطلاعات سپاه مرکز، 12/6/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

4) سند شماره 328668 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 10/6/1360، سند تک‌برگی.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، ص4، اصفهان - خبرگزاری پارس، 10/6/1360.

6) سند شماره 052025 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه3 (چالوس) به فرماندهی ستاد مرکزی، 10/6/1360، ص2.

مواد اولیه ساخت بمب، 3 دوربین، نقشه شهر با کروکی مساجد و پایگاه‌های مقاومت بسیج، چندین برگ فرم دولتی ازجمله فرم احکام نظارت بر انتخابات مجلس شورای اسلامی، مهر انتخابات ریاست‌جمهوری، معرفی‌نامه از کمیته امداد امام خمینی، آرم‌های بسیج و سپاه پاسداران و تعداد زیادی نشریه مجاهد، پیکار، کار و پیام‌های بنی‌صدر و نشریات داخلی دست‌نویس به دست آمد.⁽¹⁾

در بابل نیز با همکاری مردم 2 خانه تیمی شناسایی شد و 2 دختر در آنجا دستگیر شدند. از این خانه‌ها تجهیزات نظامی شامل خشاب، جیب نارنجک، کوله‌پشتی، میل و قمقمه نظامی کشف شد.⁽²⁾

امروز تعدادی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در مناطق مختلف کشور دستگیر شدند. یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق نیز خود را به نیروهای سپاه پاسداران معرفی کرد.

چهار نفر از اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق که در ترور شهردار بخش پره‌سر⁽³⁾(از توابع هشتپر و طوالش در استان گیلان) و یک پاسدار و همچنین تخریب و آتش‌سوزی در رضوانشهر دست داشتند در جنگل‌های این منطقه دستگیر شدند.

از این افراد 3 نارنجک جنگی، یک اسلحه ژ3 با 3 خشاب پر و تعدادی اقلام تبلیغاتی به دست آمد.⁽⁴⁾

با همکاری نیروهای سپاه پاسداران لاهیجان و لنگرود یکی از مسئولان سازمان مجاهدین خلق که از اعضای شاخه نظامی هم به شمار می‌آمد، دستگیر شد.⁽⁵⁾

در رشت، 3 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند و 2 قبضه کلت از آنان به دست آمد.⁽⁶⁾

در نیشابور 2 نفر از افراد وابسته به چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁷⁾

در روستای گوراب از توابع صومعه‌سرا نیز 3 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند.⁽⁸⁾

علاوه‌براین امروز، یک نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق در شهر دورود استان لرستان خود را به سپاه پاسداران معرفی و از مواضع گذشته خود در حمایت از سازمان ابراز پشیمانی کرد.⁽⁹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص4.

2) همان.

3) نصیب بخشنده آبکناری شهردار پره‌سر، در 28 مرداد 1360 ترور شد و به شهادت رسید.

4) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص2.

5) سند شماره 052025 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) سند شماره 262720 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه3 به فرماندهی ستاد مرکزی، 10/6/1360، ص2.

7) مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 214، 10/6/1360، ص2.

8) سند شماره 262720 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

9) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص15.

شورای موقت ریاست‌جمهوری ایران در نامه‌ای، آیت‌الله مهدوی‌کنی را به‌عنوان نخست‌وزیر پیشنهادی به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد.⁽¹⁾

متن این نامه که در پایان جلسه امروز مجلس قرائت شد، به این شرح است:

D682

«بسم الله الرحمن الرحیم

ریاست مجلس شورای اسلامی

با استمداد از رحمت و عنایت الهی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین جناب آقای محمدرضا مهدوی کنی به‌عنوان نخست‌وزیر کابینه جمهوری اسلامی ایران به نمایندگان محترم ملت پیشنهاد می‌شوند تا درصورت موافقت مجلس محترم اقدام به تشکیل کابینه جدید نمایند.

شورای موقت ریاست‌جمهوری

عبدالکریم موسوی اردبیلی - اکبر هاشمی رفسنجانی

10/6/1360»⁽²⁾

با اعلام خبر شهادت محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر ایران، پیام‌های تسلیت و همدردی مسئولان کشورهای مختلف به ایران ارسال شد. سران امارات عربی متحده، عمان، کره جنوبی، یمن جنوبی، بنگلادش، پاکستان، هندوستان، رومانی، آلمان‌شرقی، فرانسه، کوبا، الجزایر، گینه و همچنین برخی شخصیت‌ها مانند کورت والدهایم دبیرکل سازمان ملل متحد و پاپ ژان پل دوم رهبر کاتولیک‌های جهان، ازجمله افرادی بودند که با ارسال پیام‌هایی مراتب تأسف خود را از این حادثه اعلام کردند.⁽³⁾

دراین‌میان، واکنش برخی کشورها تا حدی متمایز از دیگران بود؛ ازجمله اقدام کلود شسون وزیر امور خارجه فرانسه که باوجود تیرگی روابط ایران و فرانسه به‌ویژه پس از فرار بنی‌صدر و رجوی به این کشور و خروج کارکنان سفارت فرانسه و اتباع آن از ایران، با ارسال پیامی برای میرحسین موسوی این سوءقصد را به همتای ایرانی خود تسلیت گفت.⁽⁴⁾

1) پس از اجماع مسئولان نظام درباره انتخاب حجت‌الاسلام مهدوی کنی برای پست نخست‌وزیری، وی از پذیرفتن آن خودداری کرد، اما سرانجام با مذاکرات فشرده و رایزنی‌های انجام‌شده، موضوع با تعامل دولت و مجلس به نتیجه رسید. خلاصه‌ای از این مسائل در ضمیمه این گزارش آمده است.

2) همان، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص2.

3) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص15؛ و - روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص6،اسلام‌آباد - خبرگزاری پارس، 11/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 11/6/1360، ص14.

در دهلی‌نو، رسماً اعلام شد به دستور دولت هند، پرچم‌ها در سراسر این کشور به نشانه

عزاداری به حال نیمه‌افراشته درآمده است.⁽¹⁾در کوبا نیز، سه روز عزای عمومی اعلام شد و پرچم ملی کشور در اداره‌های دولتی و ساختمان‌های نظامی به حالت نیمه‌افراشته درآمد. پرچم‌های سازمان ملل متحد هم امروز نیمه‌افراشته شد.⁽²⁾

همچنین به گزارش خبرگزاری تاس، لئونید برژنف رئیس‌جمهور و نیکلای تیخونف نخست‌وزیر شوروی، در تلگرامی مراتب تسلیت خود را به امام خمینی اعلام کردند.⁽³⁾

خبرگزاری فرانسه در انعکاس موضع دوپهلوی وزارت امور خارجه امریکا دراین‌باره گفت: وزارت امور خارجه امریکا امروز ضمن ابراز تأسف و محکوم‌کردن خشونت در ایران، اعلام کرد حادثه سوءقصد علیه رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ایران که موجب شهادت ایشان شد به نظر می‌رسد "ادامه مبارزه سیاسی داخلی در این کشور، باشد." دین فیشر سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا، همچنین هرگونه تفسیری را دراین‌زمینه "زودرس" نامید. وی سپس ضمن خودداری از اظهارنظر درخصوص اتهامات رژیم ایران علیه امریکا اظهار کرد خیال ندارد با اعلام تفسیری، این‌گونه اتهامات را مهم جلوه دهد. از سوی دیگر، یک مقام برجسته وزارت امور خارجه امریکا اظهار کرد به‌نظر وی این‌گونه اقدامات مانع تحکیم حکومت و استقرار یک تعادل سیاسی در ایران خواهد شد.⁽⁴⁾

در درگیری بین دو گروه از دانشجویان ایرانی طرف‌دار انقلاب اسلامی و مخالفان آنها در سالن غذاخوری دانشگاه آریزونای امریکا، دو دانشجوی مخالف جمهوری اسلامی مجروح شدند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس با اعلام این خبر افزود: معمولاً بین این دو گروه که در قسمت‌های مختلف سالن می‌نشینند برخوردهای لفظی رخ می‌داد که آخرین آن به درگیری و جراحت این دو نفر انجامید.⁽⁵⁾

به گزارش خبرگزاری ایتالیا، در حادثه دیگری، 21 تن از دانشجویان ایرانی هوادار سازمان چپ‌گرای پیکار (در راه آزادی طبقه کارگر) که از سازمان مجاهدین خلق پشتیبانی می‌کنند و صبح امروز کنسولگری ایران در رم را اشغال کرده بودند، دستگیر شده‌اند. این خبرگزاری افزود: «این افراد به‌اتهام اشغال یک دفتر سیاسی، آدم‌ربایی و وحشیگری در بازداشت هستند.⁽⁶⁾به‌دنبال این اقدام، درگیری‌هایی بین دو دسته از دانشجویان طرف‌دار انقلاب ایران و مخالفان آنها در پروجیا محل دانشگاه ایتالیا در گرفت که در آن دانشجویان طرف‌دار [امام] خمینی اتومبیل یک دانشجوی دیگر را که طرف‌دار مجاهدین بود به آتش کشیدند.»⁽⁷⁾

1) همان.

2) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص14؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 11/6/1360، ص3.

3) روزنامه اطلاعات، 10/6/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص7 ضمیمه، رادیو لندن به نقل از خبرگزاری تاس (خبرگزاری رسمی شوروی)، 11/6/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، ص9، واشنگتن - فرانس پرس، 10/6/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص15، آریزونا - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 11/6/1360.

6) به گزارش خبرگزاری ایتالیا، این افراد هریک به یک سال حبس تعلیقی و پرداخت 2400 دلار جریمه محکوم شده‌اند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، ص11، رم - خبرگزاری ایتالیا، 21/6/1360)

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، صص 15 و 16، رم - خبرگزاری ایتالیا، 12/6/1360.

شرکت هانی ول یکی از شرکت‌های بزرگ سازنده کامپیوتر و ادوات الکترونیکی امریکا، به‌منظور ساخت و راه‌اندازی سیستم‌های اطلاعاتی، دو قرارداد به ارزش 80 میلیون فرانک (14 میلیون دلار) با دولت عراق منعقد کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، یکی از این دو قرارداد شامل ساخت یک سیستم کامپیوتری پرقدرت، 41 دستگاه کامپیوتر ماهواره‌ای و 187 مرکز کنترل است و قرارداد دوم مربوط به ساخت یک مرکز کنترل برای برقراری ارتباط بین مرکز و شعبه‌های بانک رافدین، تنها بانک تجارتی عراق، است. این سیستم‌ها اطلاعات را به دو زبان لاتین و عربی عرضه می‌کنند.⁽¹⁾

در دیدار امروز قشرهای مختلف مردم و گروهی از شیعیان پاکستان با امام خمینی در حسینیه جماران، ایشان درمورد مهم‌ترین امور جاری کشور صحبت کردند.

رهبر انقلاب در بخشی از سخنانشان ضمن اشاره به ضرورت انسجام و اتحاد مسلمانان و مستضعفان جهان در مقابل قدرت‌های سیاسی و وابسته‌نبودن انقلاب اسلامی به هیچ‌کدام از دو بلوک شرق و غرب، به موضوع ترورهای اخیر در کشور به‌ویژه انفجار حزب جمهوری اسلامی و دفتر نخست‌وزیری پرداختند و گفتند: «این قضایایی که واقع شده است در طول این انقلاب و خصوصاً، این ماه‌های آخر، این قضایا برای ما ناگوار و برای ملت ما سوگ‌آور است؛ برای اینکه اشخاصی که ما از دست می‌دهیم هریک از آنها یک ذخایری است و یک ذخیره‌ای است برای کشور ما و برای اسلام ما. هریک [از] اینها، مردانی هستند که به‌تنهایی نظیر یک جمعیت هستند، متعهد و متوجه به خدا. اینها که در آن هفتم تیر شهید شدند و اینها که در این زمان اخیر شهید شدند، اینها هرکدام برای ملت ما بسیار ارزنده بودند و خدمتگزارانی بودند که هرکدام آنها یک جمعیت بودند و متعهد بودند و به اسلام معتقد بودند.

لکن درعین‌حال هریک از آنها که از بین رفت، چه فردی و چه اجتماعی، ملت ما قوی‌تر شد و انسجام ملت بیشتر شد و بیداری آنها زیادتر شد و اطلاع آنها بر مقاصد شوم آن قدرت‌های بزرگ و مقاصد شوم این انگل‌هایی که برای آنها کار می‌کنند بیشتر واضح شد. آنهایی که دعوی خدمت به خلق می‌کردند و فدایی بودند و مجاهد برای خلق، ملت ما دید که اینها یک جنایتکارانی هستند که برضد خلق هستند، به نفع قدرت‌های بزرگ تاکنون کار کرده‌اند. ...»

امام خمینی باتوجه‌به فضای ملتهب کشور پس از انفجار در ساختمان نخست‌وزیری و شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر، به محاکم قضایی تأکید کردند در صدور رأی، حدود احکام و قانون را رعایت کنند. ایشان همچنین خواستار خوش‌رفتاری با زندانیان وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی شدند و مسئولان را از رفتارهای شتاب‌زده و خشونت‌آمیز بازداشتند

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، ص3، پاریس - فرانس پرس، 10/6/1360.

و افزودند: «من یک کلمه می‌خواهم عرض کنم و آن اینکه به تمام محاکمی که هستند و تمام دست‌اندرکارانی که هستند این مطلب را توجه بدهم که مبادا یک وقت این‌طور شرارت‌هایی که در ایران می‌شود مثل یک همچو قصة ناگواری که برای ما پیش آمد و دو نفر از بهترین جوانان و بهترین کارکنان ایران از بین رفت،⁽¹⁾مبادا یک وقت کنترل خودشان را از دست بدهند و زاید بر آنچه حکم خداست و قانون اسلام است عمل کنند. مبادا این اسباب این بشود که خشونت زیاد با اسیرها بکنند و با زندانی‌ها بکنند و بدون دقت، بدون توجه یک وقت افرادی را بگیرند که - خدای‌نخواسته - گناهکار نبوده‌اند و گرفتار شده‌اند.

اسلام و مسلمین باید، مسلمین باید همان‌طوری‌که در اسلام با تأنی، با طمأنینه، بدون اینکه دست و پای خودشان را گم بکنند، به کار خودشان ادامه بدهند و با اسرا رفتار خوب بکنند و آنچه که قانون اسلامی اقتضا می‌کند با آنها عمل بکنند و هرگز با عصبانیت و با دستپاچگی کاری را انجام ندهند و به‌طور متانت و طمأنینه بر موازین قانونی و بر موازین اسلامی با آنها عمل بکنند. مبادا یک وقت شهادت عزیزان ما اسباب این بشود که با شدت عمل بیشتر از آن مقداری که باید با آنها عمل بشود، عمل بکنند. با زندانیان رفتار خوب می‌کنند و بیشتر کنند و با اسرا رفتار خوب می‌کردند و می‌کنند و بیشتر کنند و محاکم با قدرت هرچه تمام‌تر به کار خودشان ادامه بدهند. و مردم و ملت با قدرت تمام، و هرچه بیشتر توجه کنند و به این کسانی که توطئه‌گر هستند توجه کنند و به محاکم صالحه و به مقامات انتظامی اطلاع بدهند. آنها هم با موازین قانونی و اسلامی عمل بکنند و مفسدین را به جزای خودشان برسانند و کسانی که بی‌گناه هستند از حبس خارج بکنند و علی‌ای‌حال، رفتارها، رفتارهای اسلامی باشد. جمهوری، جمهوری اسلامی است، رفتارها حتی با کسانی که قاتل شناخته شدند، رفتار اسلامی باشد ولو اینکه با شدت عمل و شدت دید آنها را به جزای خودشان برسانند، اما فقط همان رساندن به جزا باشد و تعدی زیادتر نشود.»⁽²⁾

دو روز پس از حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری، بنی‌صدر و رجوی در اظهارات جدید خود کوشیدند تا با فرافکنی از پذیرش مسئولیت این اقدام شانه خالی کنند.

روزنامه نیویورک تایمز به نقل از مسعود رجوی، نوشت: «آقای رجوی اعلام کرد که اگر از من بپرسند چه کسی مسئول کارگذاری بمب است، من [امام] خمینی را معرفی می‌کنم.»⁽³⁾

این نشریه در خبر دیگری با انعکاس اظهارات جدید بنی‌صدر آورده است: «آقای بنی‌صدر طی یک مصاحبه رادیویی ضمن انکار مداخله خود در طراحی حمله، انفجار [دفتر نخست‌وزیری] را مورد حمایت جمعی مردم ایران قلمداد کرد. ...

1) شهید محمدجواد باهنر و شهید محمدعلی رجایی

2) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 150 - 145.

3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 86، 31/6/1360، ص19، امریکا - نیویورک تایمز، 10/6/1360.

یکی از یاران بنی‌صدر نیز متذکر شد که انفجار هشتم شهریور هیچ ارتباطی با مصاحبه تلویزیونی رئیس‌جمهور برکنارشده، در هفته قبل نداشته است. یک هفته پیش، بنی‌صدر یادآور شده بود که با مرگ رجایی و باهنر و سه تن دیگر از رهبران ایران، دولت ایران سرنگون خواهد شد. همکار ابوالحسن بنی‌صدر در ادامه بیانات خود اضافه کرد که مصاحبه تلویزیونی هفته قبل را نباید به‌عنوان پیش‌بینی قتل رجایی و باهنر و نیز مرگ حجت‌الاسلام رفسنجانی، عبدالکریم موسوی اردبیلی و محمدرضا مهدوی کنی تلقی نمود.

D686

بنی‌صدر با این سخنان صرفاً می‌خواست انزوای آیت‌الله خمینی را نشان بدهد.»⁽¹⁾

خبرگزاری رویتر نیز درمورد موضع بنی‌صدر گفت: «ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور معزول ایران، امروز در یک مصاحبه تلویزیونی از فرانسه، هرگونه مداخله‌ای را در جریان بمب‌گذاری روز یکشنبه در تهران که منجر به شهیدشدن رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر جدید گردید، انکار کرد. رئیس‌جمهور معزول گفت با موافقت و مخالفت من با بمب‌گذاری چیزی تغییر نمی‌کرد.»⁽²⁾

سید محمد غرضی وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران، در آستانه برگزاری اجلاس ویژه اوپک برای دستیابی به قیمت واحد پایه نفت اوپک، در مصاحبه‌ای درمورد وضعیت حاکم بر اوپک و تلاش غرب برای کاهش قدرت کشورهای صادرکننده نفت گفت: بعد از خارج‌شدن اوپک از زیر سلطه امریکا و با پیروزی انقلاب اسلامی که موجب بالارفتن قیمت نفت از 12 به 36 دلار شد، ابرقدرت‌ها سعی کردند با 3 میلیون تولید اضافی اوپک را به شکست کشانند.

غرضی افزود: اضافه تولید عربستان باعث شده تا تقاضای خرید برای نفت نیجریه، الجزایر، لیبی و ایران کاهش یابد. این درحالی است که عربستان هیچ‌گونه نیاز مالی ندارد.⁽³⁾

رسانه‌های غربی از ملاقات و گفت‌وگوی هانی الحسن مشاور سیاسی یاسر عرفات (رئیس کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین) با مسعود رجوی در حومه پاریس، خبر دادند.

رادیو لندن به نقل از منابع موثق در پاریس، اعلام کرد: «آقای هانی الحسن که اولین فرستاده

1) همان، ص18.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، صص 9 و 10، نیویورک - رویتر، 10/6/1360.

3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 23، 29/6/1360، ص18.

سازمان آزادی‌بخش فلسطین به ایران پس از سقوط شاه است، گفته می‌شود که پس از این مذاکرات اظهار داشته سازمان آزادی‌بخش فلسطین مجاهدین را که دوش‌به‌دوش فلسطینی‌ها جنگیده‌اند فراموش نخواهد کرد. البته وی اضافه کرد که نظر سازمان آزادی‌بخش فلسطین درباره ایران تغییر نیافته و این سازمان با ایران است و قصد دارد حمام خون را در آن کشور پایان دهد. باآنکه آقای هانی الحسن نقش سازمان آزادی‌بخش فلسطین را به‌عنوان میانجی بین دولت ایران و رهبران مخالفین تکذیب کرد، اما امکان انجام آن را نیز مردود ندانست و اظهار امیدواری کرد که بین آقای یاسر عرفات و رهبر مجاهدین دیداری انجام شود.»⁽¹⁾

خبرگزاری فرانسه نیز از پاریس درمورد سخنان مشاور سیاسی عرفات پس از این دیدار، این‌گونه گزارش داد: «هانی الحسن گفت برای تبادل‌نظر با مسعود رجوی و بنی‌صدر درمورد اوضاع ایران و خاورمیانه [غرب آسیا] به اقامتگاه آنان رفته است.

وی گفت بنی‌صدر در زمان ریاست‌جمهوری از فلسطینی‌ها حمایت کرده است. براساس این گزارش، هانی الحسن سپس گفت مسئله مهم این است که ببینیم چگونه می‌توان راه‌حلی برای اوضاع کنونی ایران پیدا کرد. هانی الحسن افزود سازمان آزادی‌بخش فلسطین ضمن برقراری روابط خوبی با رژیم تهران همواره حمایت خود را از انقلاب ایران ابراز کرده است.»⁽²⁾

رادیو امریکا نیز با انتشار خبر این ملاقات اعلام کرد: «هانی الحسن به خبرنگاران گفته است که سازمان آزادی‌بخش فلسطین سیاست ادامه مناسبات دوستانه با دولت انقلابی ایران را تغییر نداده است، اما نمی‌تواند از یاد ببرد که گروه مجاهدین خلق در کنار فلسطینی‌ها پیکار کرده‌اند. وی یادآور شد که سازمان آزادی‌بخش فلسطین می‌تواند با هر دو جناح درگیری‌های کنونی ایران دوست باشد.»⁽³⁾

درپی انتشار این اخبار، سخنگوی رسمی سازمان آزادی‌بخش فلسطین بی‌آنکه صراحتاً منکر این دیدار شود، مطالب مطرح‌شده از قول هانی الحسن را تکذیب کرد. خبرگزاری وفا - وابسته به سازمان آزادی‌بخش فلسطین - به نقل از سخنگوی این سازمان گفت:

«گزارش خبرگزاری‌ها درباره اظهارات هانی الحسن عضو کمیته مرکزی جنبش فتح راجع به رویدادهای جاری ایران صرفاً یک افترا می‌باشد و مایلیم تأکید کنیم که برادر هانی الحسن برای مسائل درمانی از دو هفته پیش هنوز در سفر رومانی است و همچنین مایلیم علاقه‌مندی انقلاب فلسطین به روابط صمیمانه خود با ملت دوست ایران و نیز علاقه‌مندی خود به عدم دخالت در امور داخلی آن را تأکید کنیم.»⁽⁴⁾

از سوی دیگر، صلاح زواوی سفیر فلسطین در تهران نیز در گفت‌وگویی با خبرگزاری پارس ضمن تکذیب این ملاقات گفت: «یاسر عرفات دیروز طی تلگرامی خصوصی به من، ملاقات هانی الحسن با رجوی را تکذیب کرده است.» وی افزود: «سازمان آزادی‌بخش فلسطین نیز طی بیانیه‌ای ضمن تکذیب این ملاقات، اعلام کرده است که هانی الحسن و

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص8 ضمیمه، رادیو لندن، 11/6/13960.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، صص 7 و 8، پاریس - فرانس پرس، 10/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص2 ضمیمه، خبرگزاری پارس، 11/6/1360.

4) همان، صص 13 و 14، بیروت - خبرگزاری وفا، 11/6/1360.

همسرش از دو هفته پیش تاکنون در رومانی تحت معالجه و مراقبت پزشکی قرار دارد.»

سفیر فلسطین همچنین گفت: «سازمان آزادی‌بخش فلسطین رجوی را برعلیه جمهوری اسلامی ایران حمایت نخواهد کرد. ... و ما در امور داخلی ایران هیچ‌گاه دخالت نخواهیم کرد، ولی اگر دولت ایران از ما بخواهد تا با مخالفینش صحبت کنیم این کار را خواهیم کرد، زیرا این مسئله‌ای دیگر است.»⁽¹⁾

دراین‌حال، رادیو لندن با اشاره به حوادث اخیر ایران و شهادت رجایی و باهنر، در تبیین دلایل تکذیب این دیدار ازجانب مقامات فلسطینی گفت: «دولت ایران حادثه بمب‌گذاری روز یکشنبه را که منجر به کشته‌شدن رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر این کشور شد، متوجه آقای بنی‌صدر و آقای رجوی می‌داند.»⁽²⁾

انفجار در ساختمان نخست‌وزیری بازتاب وسیع و گسترده‌ای در رسانه‌های جمعی دنیا داشت به‌گونه‌ای که با گذشت دو روز از این حادثه، بسیاری از خبرگزاری‌ها و مطبوعات اخبار و تحلیل‌هایی درباره آن منتشر کردند. اغلب این تفاسیر حاکی‌از ابراز ناامیدی از توان و قابلیت‌های بنی‌صدر برای اثرگذاری در حوادث داخل کشور و چشم امید دوختن به اقدامات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در داخل و خارج از ایران است. برای آشنایی با جریان تبلیغاتی حاکم‌بر رسانه‌های غربی و منطقه‌ای درباره حوادث ایران به‌ویژه شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر جمهوری اسلامی ایران چکیده مطالب چاپ‌شده در تعدادی از این رسانه‌ها آورده شده است.

الف) رسانه‌های امریکایی

• نشریه لوس آنجلس تایمز در سه مقاله خبری - تحلیلی به این حادثه پرداخت. در بخشی از اولین مقاله این نشریه با عنوان "مجاهدین بزرگ‌ترین تهدید برای رهبران ایران" آمده است:

«بخش قابل‌ملاحظه‌ای از جامعه کارشناسان مسائل ایران که اغتشاشات و ناآرامی‌های جاری این کشور را دنبال می‌کنند، به ظن قوی اعتقاد دارند که مجاهدین عملیات انفجار بمب در یکی از اتاق‌های نخست‌وزیری ایران را هدایت کرده‌اند.»⁽³⁾

لوس آنجلس تایمز در دومین مقاله خود که با قلمی کاملاً کینه‌توزانه درباره جمهوری اسلامی نوشته شده و در آن سعی شده است با مبراکردن سازمان مجاهدین خلق، مقامات جمهوری اسلامی مسئول خشونت‌های داخل کشور معرفی و جمهوری اسلامی نیز در آستانه سقوط جلوه داده شود نوشته است: «آنچه در ایران اتفاق می‌افتد، تجسم عینی تلاش‌های مخالفان داخلی دولت است که سعی دارند از تروریسم روحانیت حاکم جلوگیری کنند و هیچ

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، ص14، تهران - خبرگزاری پارس، 12/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص8 ضمیمه، رادیو لندن، 11/6/1360.

3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 87، 2/7/1360، صص 23 - 20، به نقل از لوس‌آنجلس تایمز (چاپ امریکا)، 10/6/1360.

الزامی نیست که برای چرخش این گردونه بی‌رحم، عوامل خارجی مداخله نمایند. وجه تمایز رژیم شاه در اینجاست که شاه ازرهگذر تاکتیک‌های خود توانست چندین دهه بر اریکه قدرت باقی بماند، اما حکومت باقیمانده روحانیون شاید تا چند ماه دیگر ادامه نداشته باشد.»⁽¹⁾

در سومین مقاله این نشریه هم آمده است: «اکثر تبعیدیان و کارشناسان مسائل ایران به ظن قوی اعتقاد دارند که بیشتر حملات ازجانب مجاهدین چپ‌گرای اسلامی که بخش قابل‌ملاحظه‌ای از نیروهای ضد رژیم خمینی را با همکاری بنی‌صدر به دور خود گرد آورده‌اند، صورت می‌گیرد. چندی پیش، بنی‌صدر با لحنی که به نظر می‌رسید می‌خواهد هواداران خود را به ادامه کشتارهای جاری ترغیب کند، می‌گفت: " اگر امشب رجایی، باهنر، رفسنجانی، اردبیلی و مهدوی کنی کشته شوند، دولت ایران متلاشی خواهد شد."»⁽²⁾

•

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در تحلیل خود به مسائلی ازجمله انفجار دفتر نخست‌وزیری، اشغال دفترهای سیاسی ایران در چند کشور و... پرداخته و آورده است: «مجاهدین درحال‌حاضر، علیه تسلط روحانیون مسلمان محافظه‌کار شورش کرده‌اند و تفنگ‌دارانش به‌سوی رهبری انقلابی نشانه رفته‌اند. مجاهدین ادعا می‌کنند 600 عضو حزب جمهوری اسلامی ایران و حداقل 27 تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی را کشته‌اند. روز یکشنبه دوباره خرابکاری شروع شد و آن هنگامی بود که انفجار قوی دفتر دکتر باهنر نخست‌وزیر را ویران کرد.»⁽³⁾

•

نشریه کریستین ساینس مانیتور هم نوشت: «منابع اطلاعاتی دیگر، از عدم اعلام وضع فوق‌العاده‌ای ازسوی دولت ایران با شگفتی و تحسین یاد می‌کنند. ظرف دو ماه گذشته یک رئیس‌جمهور، یک نخست‌وزیر، یک رئیس دیوان‌عالی کشور، یک استاندار، 4 وزیر، 5 معاون وزیر، 30 نماینده مجلس و گروه کثیری از مقامات محلی و سپاه پاسداران به قتل رسیده‌اند. ... مردم ایران در انتظار حادثه‌ای هستند، اما هیچ‌یک انتظار آقای بنی‌صدر را ندارند. بنی‌صدر با فرار از ایران اعتبار خود را از دست داده است.»⁽⁴⁾

•

واشنگتن پست درباره مواضع بنی‌صدر و رجوی درخصوص انفجار دفتر نخست‌وزیری نوشته است: «مسعود رجوی رهبر مجاهدین خلق و بنی‌صدر، هر دو درمورد هویت کارگذاران بمب (در دفتر نخست‌وزیری) که به مرگ محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر منتهی شد اظهار بی‌اطلاعی می‌کردند، اما رجوی سعی می‌کرد به‌طور ضمنی مجاهدین خلق را مسئول این انفجار قلمداد کند. ... بنی‌صدر و رجوی روی این نکته پافشاری می‌کردند که بدون برخورداری از حمایت داخلی، بمب‌گذاری در نخست‌وزیری امکان‌پذیر نبود.»⁽⁵⁾

واشنگتن پست درعین‌حال در مقاله‌ای رهبری امام خمینی را در به شکست کشاندن اقدامات خرابکارانه بنی‌صدر و منافقین بی‌بدیل دانسته در توصیف شخصیت ایشان آورده

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، خلاصه بررسی مطبوعات جهان، شماره 89، 7/7/1360، صص 19 و 20، به نقل از لوس آنجلس تایمز (چاپ امریکا)، 10/6/1360.

2) همان، شماره 88، 5/7/1360، صص 24 - 22، لوس آنجلس تایمز (چاپ امریکا).

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، صص 18 - 16، آسوشیتدپرس، 10/6/1360.

4) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 88، 5/7/1360، صص 28 و 30، کریستین ساینس مانیتور.

5) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 85، 29/6/1360، صص 22 - 20، واشنگتن پست.

است: «نهضت خمینی بر پایه جاذبیت شخصی، استراتژی سیاسی و تعبیر شوق‌انگیزی که او از مذهب تشیع ارائه داد، استوار گردیده است و قسمت اعظم قدرت وی از جریان عمیق و ناشناخته مردمی که تسلیم اراده او هستند، سرچشمه می‌گیرد. ... یک مفسر معتبر فرانسوی می‌گوید: کسانی که سعی دارند شخصیت آیت‌الله خمینی را خدشه‌دار سازند، نبوغ تاکتیکی و سیاسی او را نادیده می‌گیرند. خمینی هنوز جنبش توده‌ای و واقعاً سازمان‌یافته ایران را دراختیار خود دارد.»⁽¹⁾

• نیویورک تایمز نیز در بخشی از سرمقاله امروز خود آورده است:

«این ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهوری پیشین ایران است که از خانه خود در فرانسه به هم‌میهنانش توصیه می‌کند که بمب‌گذاری احتمالاً پاسخ درستی به تروریسم رژیم است که به‌دست همکاران پیشین وی اجرا می‌شود.»⁽²⁾

ب) رسانه‌های اروپایی

• نشریه فایننشال تایمز (چاپ لندن) در مقاله‌ای با عنوان "ترور یک دولت" - که در آن هیچ نشانه‌ای از محکوم‌کردن ترور وجود ندارد - به القای تردید در بقای نظام جمهوری اسلامی و مترقی‌بودن سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پرداخته و نوشته است: «ترور رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ایران این تردید را به وجود آورده است که جمهوری اسلامی باوجود این‌گونه تلفات در میان سران عالی‌مقام خود تا چه مدت می‌تواند دوام بیاورد. آیت‌الله خمینی همچنان چهره سرنوشت‌سازی در صحنه سیاست ایران است. مدت‌ها است که تکیه کلام دیپلمات‌ها و سایر ناظران این شده است که تا هنگامی‌که وی از دنیا نرفته است، هیچ‌گونه دگرگونی واقعی در ایران پدید نخواهد آمد. ... گروهی که بیشتر احتمال دارد که ترور رجایی رئیس‌جمهور و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر ایران به‌وسیله آنها انجام یافته باشد مجاهدین است.»

نویسنده این مقاله در ادامه با اشاره به مسائلی ازجمله جنگ با عراق و ترورها و مشکلات اقتصادی که جمهوری اسلامی با آن دست‌به‌گریبان است، نتیجه گرفته است: «تمام این مسائل احتمالاً بسیاری از مقامات کشورهای غربی را بر آن می‌دارد امیدوار باشند که انقلاب اسلامی رو به اضمحلال است و دراثر جنگ‌های گروهی و آشفتگی اقتصادی تجزیه خواهد شد.»⁽³⁾

• روزنامه تایمز (چاپ لندن) در تحلیل حوادث اخیر ایران نوشته است:

«این امر دور از حقیقت نخواهد بود که خرابکاری‌هایی را که در ایران اتفاق می‌افتد را به‌عنوان نشانه‌ای حاکی‌از پایان‌گرفتن دوران سلطه ملاها بدانیم. مطمئناً این گروه‌های مخالف با موفقیت درجهت ازبین‌بردن مهره‌های رژیم گام برمی‌دارند.» در پایان این مقاله

1) اداره کل مطبوعات خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 97، 26/7/1360، صص 42 و 43، واشنگتن پست؛ و - اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 87، 2/7/1360، ص25، واشنگتن پست (چاپ امریکا)، 10/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، ص11، نیویورک - یونایتدپرس، 10/6/1360.

3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 82، 22/6/1360، صص 15 - 13، فایننشال تایمز.

پایداری جمهوری اسلامی باوجود وقوع حوادثی مانند انفجار بمب در دفتر حزب جمهوری اسلامی و ساختمان نخست‌وزیری این‌گونه توجیه شده است: «رژیم همواره در شرایط کنونی قادر است تا مردم را جهت عزاداری به‌خاطر یک شهید به خیابان‌ها گسیل دهد و آنان آوای انتقام را سر دهند.»⁽¹⁾

•

روزنامه دیلی تلگراف نیز نوشت: «مخالفین چپ و راست، غیرمذهبیون و مذهبیون همه خوش‌بین هستند که رژیم آیت‌الله خمینی در چند ماه آینده سقوط خواهد نمود. ... رجوی در مصاحبه‌ای در پاریس اظهار داشت گروه او به‌تنهایی می‌توانند رژیم را ساقط نمایند.»⁽²⁾

•

نشریه آلمانی فرانکفورتر الگماینه نیز در انعکاس مواضع رجوی و بنی‌صدر درخصوص حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری نوشته است:

«مجاهدین خلق مسلمانان چپ‌گرای ایرانی، درمورد سوءقصد و انفجار در نخست‌وزیری اقرار کردند. شخصی که خود را سخنگوی "اتحادیه دانشجویان مسلمان" معرفی می‌کرد تلفنی به خبرگزاری فرانسه اظهار کرد: اتحادیه نزدیک به سازمان مجاهدین خلق در روز یکشنبه در پاریس به سوءقصد اعتراف کرده است.»⁽³⁾

• روزنامه اومانیته (چاپ پاریس) با درج مقاله‌ای با نام "آیا جو انتقام بر ایران حاکم است؟" تحلیلی متفاوت با دیگر نشریات غربی ارائه کرد. در بخشی از این مقاله آمده است: «در فردای سوءقصد به رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ایران یک میلیون نفر جنازه‌های آنها را در خیابان‌های تهران تشییع نمودند. بدون‌شک این مراسم که به تظاهراتی علیه دشمنان انقلاب تبدیل شده بود - بایستی آنهایی را که با هر سوءقصد، واژگونی قریب‌الوقوع جمهوری اسلامی را اعلام می‌دارند به اندیشه وادارد. خطرات بی‌شماری که جمهوری اسلامی را مورد تهدید قرار می‌دهد هر اندازه که باشد باز یک واقعیت سیاسی درخور توجه می‌باشد و آن این است که رهبران ایران از حمایت وسیع و گسترده توده مردم برخوردارند.»⁽⁴⁾

ج) رسانه‌های منطقه‌ای

علاوه‌بر رسانه‌های غربی، انفجار دفتر نخست‌وزیری، امروز در بعضی رسانه‌ها و نشریات منطقه‌ای نیز انعکاس یافت؛ ازجمله روزنامه جمهوریت (چاپ ترکیه) دراین‌باره نوشت: «باید در نظر گرفت که این انفجارها تنها به نفع سازمان مجاهدین خلق خواهد بود، حال عامل سوءقصد هرکس که می‌خواهد باشد. ... گروه مخالف برای جلوگیری از تحکیم رژیم در ایران و دامن‌زدن بر هرج‌ومرج ازطریق حمله به انبارهای مواد غذایی و به‌آتش‌کشیدن محصولات کشاورزی می‌خواهند کشور را با مشکلات اقتصادی مواجه سازند؛ هدفشان نیز ایجاد خلاء قدرت در ایران است.»⁽⁵⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، صص 18 و 19، لندن - خبرگزاری پارس، 10/6/1360.

2) همان، صص 20 و 21.

3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، خلاصه بررسی مطبوعات جهان، شماره 89، 7/7/1360، صص 54 و 55، به نقل از فرانکفورتر الگماینه (چاپ آلمان)، 10/6/1360.

4) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 90، 9/7/1360، صص 22 - 20، اومانیته چاپ فرانسه (پاریس)، 10/6/1360.

5) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 97، 26/7/1360، صص 62 و 63.

•

روزنامه استریت تایمز (چاپ سنگاپور) نیز در سرمقاله خود با عنوان "نفر بعدی؟" نوشته است: «ایران هنوز در مرحله ازهم‌پاشیدگی قرار ندارد، اگرچه ظاهر حوادث عکس این نظر را نشان می‌دهد.» این روزنامه افزوده است: «بااینکه رژیم حاکم با رشد جناح مخالف روبه‌رو است اما این نیز روشن است که به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای از رژیم پادشاهی در روزهای آخر حیاتشان قوی‌تر است. تمام بنای حکومت ملاها بر روی شانه یک مرد قرار دارد، پیرمرد 81 ساله‌ای به نام آیت‌الله خمینی و چند شاگرد وی.»

•

روزنامه نیو نیشن (چاپ سنگاپور) هم این حادثه را چنین تحلیل کرده است: اکنون ادامه حیات ایران به‌عنوان یک ملت زیر سؤال قرار دارد، نه زندگی یک یا دو سه مرد. مراکز قدرت در ایران به مرحله‌ای رسیده که اکنون هیچ‌کس بر کشور کنترل کامل نداشته و ایران در آستانه یک جنگ داخلی قرار دارد.⁽¹⁾

•

رادیو سرائیل نیز در انعکاس این خبر به سخنان امروز امام خمینی خطاب به مسئولان قضایی کشور درباره نحوه برخورد با افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب، اشاره کرد و گفت: «آیت‌الله روح‌الله خمینی رهبر حکومت اسلامی ایران، امروز طی نطقی به دادگاه‌های انقلابی و مقامات آن کشور دستور داد از روی عصبانیت حکمی صادر نکنند و با مجرمین و زندانیان مدارا نمایند. این دستور آیت‌الله خمینی برخلاف بیانات شدیداللحنی است که دیروز در مراسم تشییع جنازه رئیس‌جمهوری و نخست‌وزیر مقتول ایران توسط برخی از دولتمردان مذهبی ایراد شده بود.»⁽²⁾

«به‌دنبال فاجعه شهادت جانگداز رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر عزیز ملت ایران طی 48 ساعت اخیر، مردم خشمگین چندین دادسرای انقلاب شهرستان‌های خراسان را به‌طور موقت به تصرف خود درآورده یا در مقابل آن دست به تحصن زدند. دراین‌رابطه روز گذشته، محل دادسرای انقلاب اسلامی سبزوار به‌وسیله مردم اشغال شد و تنها پس از تضمین‌های کافی ازسوی مسئولین شهرستان مردم حاضر به ترک محل شدند. گزارش خبرنگار خبرگزاری پارس از تربت حیدریه نیز حاکی است که ظهر امروز، مردم خشمگین در محل دادسرای انقلاب این شهر تحصن کرده و خواستار قاطعیت دادگاه مزبور شدند که دراین‌رابطه حجت‌الاسلام یعقوبی حاکم شرع، طی سخنرانی طولانی مردم را مجاب ساخت که محل را ترک کنند و قول داد که دادگاه دررابطه‌با گروهک‌ها با قاطعیت تمام رفتار کند. نظیر چنین مسائلی در نیشابور نیز تکرار شد و مردم دادگاه انقلاب را به تصرف خود درآوردند، لیکن پس از دریافت تضمین‌های کافی این محل را ترک نمودند.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، صص 6 - 5، مشهد - خبرگزاری پارس، 11/6/1360)

-⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، صص 15 و 16، سنگاپور - خبرگزاری پارس، 10/6/1360.

2) علاوه‌بر سخنان برخی مسئولان بلندپایه ایرانی درمورد برخورد قاطع با مجرمان مسلح که قصد براندازی نظام را داشتند، واکنش‌های مردمی نیز حاکی‌از خشم و برآشفتگی مردم از این حادثه بود. خبرگزاری پارس از استان خراسان در انعکاس واکنش‌های مردمی در این استان اعلام کرد:

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 165، 11/6/1360، ص6 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 10/6/1360.

ضمیمه اول گزارش587: چگونگی و سابقه طراحی مانور عملیات ثامن‌الائمه(ع)

فرمان امام خمینی مبنی‌بر اینکه "حصر آبادان باید شکسته شود"،⁽¹⁾سبب طراحی عملیات ثامن‌الائمه(ع) شد.

از اواخر سال 1359، به‌رغم تشدید بحران‌های داخلی و درگیربودن بخش مهمی از توان سپاه برای مقابله با این بحران‌ها، باتوجه‌به تأکید امام خمینی بر ضرورت پرداختن به جبهه‌ها و جنگ، تلاش برای طرح‌ریزی عملیات در شرق کارون و منطقه آبادان آغاز گردید و اولین طرح برای منطقه بین جاده آبادان - ماهشهر و جاده آبادان - اهواز به این شرح آماده شد: اجرای آتش تهیه زمینی و هوایی برای بازکردن محورهای پیشروی و همچنین بمباران عقبه‌های دشمن در حوالی خرمشهر و پل مارد و حمله هم‌زمانِ یگان‌های سپاه و ارتش از محورهای آبادان، ماهشهر و دارخوین.

باتوجه‌به برآوردهای موجود و منوط‌شدن موفقیت عملیات به انهدام یا بسته‌شدن پل مارد، و همچنین ضعیف‌بودن احتمال موفقیت آن در اجرا و دیگر نارسایی‌های آن، این طرح در شورای‌عالی سپاه تصویب نشد.⁽²⁾

تلاش جدی و اساسی‌تر برای طرح‌ریزی عملیات شکستن محاصره آبادان، در فروردین 1360 شروع شد. عبدالحسین بنادری مسئول واحد عملیات سپاه آبادان، با همکاری چند تن از مسئولان محورهای عملیاتی شرق کارون؛ یعنی احمد کاظمی، جعفر اسدی و مرتضی قربانی پیش‌نویس چند طرح و راهکار را برای آزادسازی شهر آبادان از محاصره تهیه کرد.

پس از بحث و بررسی بسیار و استفاده از حاصل تلاش‌های نیروهای اطلاعات عملیات، کلیات یکی از طرح‌ها به تصویب رسید و در اردیبهشت 1360 به ستاد عملیات جنوب ارسال شد. این طرح با حضور رحیم صفوی (مسئول ستاد عملیات جنوب)، غلامعلی رشید (جانشین مسئول ستاد عملیات جنوب) و حسن باقری (مسئول اطلاعات ستاد)، بعد از بررسی‌های بسیار، مبنای طرحی کامل‌تر شد و سپس با حضور فرماندهان مذکور و همچنین محسن رضایی، علی شمخانی و علی صیاد شیرازی تجزیه‌وتحلیل شد و سرانجام در اوایل خرداد 1360، تدوین گردید و با نام طرح "حمزه سیدالشهدا(ع)" برای تصویب در شورای‌عالی دفاع به تهران ارسال شد. مبنای این طرح صرفاً به‌کارگیری نیروها و امکانات سپاه و بسیج بدون استفاده از نیرو و امکانات ارتش بود.

سرانجام در جلسه‌ای در پایگاه هوایی دزفول در حضور اعضای شورای‌عالی دفاع شامل رئیس‌جمهور (ابوالحسن بنی‌صدر)، نخست‌وزیر (محمدعلی رجایی)، رئیس مجلس شورای اسلامی (اکبر هاشمی رفسنجانی)، نمایندگان امام در شورای‌عالی دفاع (آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، حجت‌الاسلام محمد منتظری و علی‌اکبر پرورش) و فرمانده نیروی زمینی ارتش (قاسمعلی ظهیرنژاد)، نماینده سپاه پاسداران (رحیم صفوی)، طرح عملیاتی حمزه ارائه و توضیحات لازم درباره آن بیان شد. بنی‌صدر با این طرح مخالفت کرد، اما باتوجه‌به تأکید امام مبنی‌بر شکستن هرچه سریع‌تر محاصره آبادان و نظر موافق نمایندگان امام، طرح سپاه و اجرای عملیات در شرق کارون تصویب شد؛ ضمن اینکه مقرر گردید اجرای این طرح با ارتش و به‌ویژه لشکر77 ارتش که در منطقه مستقر بود، هماهنگ شود. به‌دلیل تشدید بحران‌های داخلی، طرح مذکور مدت کوتاهی مسکوت ماند⁽³⁾

پس از عزل بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا، در اواخر خرداد 1360، جلسه‌ای مشورتی با حضور نماینده

ص:692

1) تعبیر امام خمینی برای شکسته‌شدن محاصره آبادان چنین بود: «من منتظرم که این حصر آبادان از بین برود و هشدار می‌دهم به پاسداران، قوای نظامی و فرماندهان قوای انتظامی که باید این حصر شکسته شود و مسامحه نشود در آن، حتماً باید شکسته شود.» (مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی وزارت ارشاد اسلامی، صحیفه نور (مجموعه رهنمودهای امام خمینی(ره))، جلد 13، تهران: وزارت ارشاد اسلامی، 1359، ص158)

2) حسین اردستانی و سید یحیی صفوی، عملیات ثامن‌الائمه(ع)؛ مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1388، ص289.

3) همان، صص 291 - 290.

امام خمینی (حجت‌الاسلام اشراقی)، جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش (ولی‌الله فلاحی)، مسئول ستاد عملیات جنوب (رحیم صفوی)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (قاسمعلی ظهیرنژاد)، وزیر دفاع (مصطفی چمران) و فرماندهان لشکرهای 16، 21، 77 و 92 ارتش، در دفتر فرمانده لشکر92 زرهی اهواز تشکیل شد. در این جلسه فرمانده نیروی زمینی ارتش معتقد بود که لشکر16 منطقه طرح را تصرف و شمال کرخه‌کور را تأمین کند و لشکر77 سرپل دشمن در شرق کارون را منهدم نماید. جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش نیز بر این عقیده بود که در قدم اول به بستان حمله شود. مسئولان سپاه نیز بر اجرای عملیات آفندی با هدف شکستن حصر آبادان تأکید داشتند. در این جلسه تصمیم نهایی اتخاذ نشد.

سپاه پاسداران همچنان پیگیر عملیات شکستن حصر آبادان بود تا اینکه در نهم تیر 1360، طرح سپاه پاسداران برای اجرای عملیاتی آفندی در منطقه شرق کارون ارائه شد. پس از مذاکره و بحث و بررسی دراین‌زمینه و تضمین سپاه برای آماده‌کردن نیروی لازم، طرح قابل‌اجرا تشخیص داده شد.

طرح عملیاتی حمزه با استفاده از تجارب و نتایجی که از عملیات فرمانده کل قوا به دست آمده بود، اصلاح و تکمیل شد و طرح تکمیلی در 25/4/1360 تهیه و برای مراجع ذی‌ربط ارسال گردید.

پس از بیان این توضیحات و بررسی مجدد طرح، نظریه سپاه تصویب شد. همچنین طرح عملیاتی حمزه با پیشنهاد برادران ارتش به طرح عملیاتی ثامن‌الائمه(ع) تغییر نام یافت.⁽¹⁾

ضمیمه دوم گزارش587: اهمیت جزیره و شهر آبادان و نحوه محاصره این شهر توسط ارتش عراق

تصرف جزیره آبادان یکی از اهداف مهم ارتش عراق در هجوم گسترده به ایران بود. عراق قصد داشت با اشغال این جزیره هر دو ساحل اروندرود را در اختیار گرفته، بر شمال خلیج‌فارس تسلط یابد. برای تحقق این امر ارتش عراق با عبور از نوار مرزی در شمال شلمچه و عبور از رودخانه کارون و سپس گذشتن از رودخانه بهمنشیر درصدد تصرف آبادان برآمد.

براساس این طرح، هم‌زمان با هجوم واحدهایی از ارتش عراق به خرمشهر، صبح روز 19 مهر 1359، تیپ6 زرهی با نصب پل شناور از کارون عبور کرد و با دستیابی به جاده آبادان - اهواز، راه را بر حدود 900 تن از مردمی که از آبادان به‌طرف اهواز می‌رفتند، بست. مردها اسیر شدند و زنان و کودکان آواره بیابان به‌سوی آبادان بازگشتند.⁽²⁾

نیروهای عراقی به‌طرف جاده آبادان - اهواز و سپس به‌سمت جاده آبادان - ماهشهر پیشروی کردند و این دو جاده منتهی به آبادان را تحت کنترل درآوردند تا در مرحله بعد، از رودخانه بهمنشیر عبور کرده، با اشغال جزیره آبادان بر ساحل شرقی اروند تسلط یابند.

پس از سقوط خرمشهر در 4 آبان 1359، عراقی‌ها در آخرین ساعات روز 8 آبان 1359، در مقابل کوی ذوالفقاری روی رودخانه بهمنشیر پلی شناور نصب کردند. صبح روز بعد، 2 گردان نیرو وارد جزیره آبادان شد، اما با مطلع‌شدن مردم و نیروهای حاضر در آبادان حمله عراقی‌ها دفع شد.⁽³⁾

در طول دوره‌ای که آبادان در محاصره قرار داشت یعنی از هنگام ورود نیروهای ارتش عراق به جزیره آبادان در 9 آبان 1359، تا شکسته‌شدن محاصره آبادان در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، درمجموع 6 عملیات محدود در شرق کارون اجرا شد.⁽⁴⁾

1) همان؛ و - سرهنگ ستاد بازنشسته سید یعقوب حسینی و سرتیپ2 بازنشسته محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در 8 سال دفاع مقدس، جلد3، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص248.

2) ابوالقاسم حبیبی، آبادان در جنگ، (اطلس راهنما - 6)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1382، ص75.

3) همان، ص81.

4) عملیات‌های این دوره عبارت بودند از: عملیات کوی ذوالفقاری 9/8/1359؛ عملیات سه‌راهی آبادان 19/9/1359؛ عملیات توکل 20/10/1359؛ عملیات تپه‌های مدن 25/2/1360؛ عملیات فرمانده کل قوا 21/3/1360؛ عملیات شهید چمران 4/5/1360.

هرچند اجرای این عملیات‌های ایذایی و کوچک آزادسازی بخش عمده‌ای از مناطق اشغالی را در پی نداشت، اما در سلب آرامش و فرسایش قوای دشمن بسیار مؤثر بود و موجب جلوگیری از گسترش نیروهای عراقی در شرق رودخانه کارون شد.⁽¹⁾

محاصره آبادان همواره برگ برنده‌ای در دست عراق بود تا در موقعیت مناسب و در مذاکرات احتمالی بتواند خواسته‌های خود را به ایران تحمیل کند. عراق باآنکه ازنظر نظامی در پشت سر خود یک مانع بزرگ یعنی رودخانه کارون را داشت و در این منطقه فقط متکی به دو پل بود، اما همچنان به حفظ زمین‌های شرق کارون اصرار می‌ورزید.

در اسناد مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ دلایل عراق برای ادامه محاصره آبادان چنین ذکر شده است:

•

کسب موقعیت سیاسی تا بدین‌وسیله بتوانند ازطریق آن برای تحقق شروط خود بر ایران فشار وارد کند.

•

عراقی‌ها تصور می‌کردند که نیروهای ایران از انجام یک عملیات دقیق و برنامه‌ریزی‌شده در سطحی گسترده ناتوان هستند لذا بر موضع خود کاملاً اصرار داشتند.

•

فرماندهی نظامی عراق پیش‌بینی و تدارک حمله‌ای را از محور شرق کارون احتمال می‌دادند، اما به‌هیچ‌وجه تصور نمی‌کردند که این حمله مانند آنچه روی داد گسترده و همه‌جانبه باشد.

لذا فرماندهی نظامی عراق درجهت استحکام بخشیدن به موضع پدافندی، رفع کلیه نواقص، افزایش میادین مین، ایجاد خاکریز در عمق، اجرای تمرینات ازسوی نیروهای احتیاط (یک گردان نیروی مخصوص با گردان تانک) در موضع پدافندی، اجرای تمرینات جهت آماده‌شدن و حرکت سریع نیروی احتیاط دستوراتی را صادر کرد.⁽²⁾

ضمیمه گزارش592: روند انتخاب آیت‌الله مهدوی کنی به‌عنوان نخست‌وزیر پس از شهادت محمدجواد باهنر

آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب خاطرات خود درباره چگونگی انتخاب آیت‌الله مهدوی کنی به‌عنوان نخست‌وزیر می‌نویسد:

«عصر، در مجلس جلسه حزب جمهوری اسلامی تشکیل شد و آقای [آیت‌الله سید علی] خامنه‌ای به‌عنوان دبیرکل انتخاب شدند. درباره نخست‌وزیر آینده بحث کردیم. اعضای شورای حزب با آقایان مهدوی [کنی] و غرضی - که بیشتر مطرح بودند - موافق نبودند و آقای پرورش را پیشنهاد می‌کردند؛ آقای پرورش مایل نبود.

با آقای موسوی اردبیلی، برای مشورت خدمت امام رسیدیم. امام از کم‌احتیاطی، گله کردند. با صدارت [نخست‌وزیری] آقای [آیت‌الله] مهدوی کنی، موافقت نمودند. شب را در منزل احمدآقا ماندم. آقای مهدوی قبول نمی‌کرد و دچار مشکل شدیم. با تلفن دراین‌باره با خیلی‌ها صحبت کردم. سیاست امام این است که جای نیروهای ازدست‌رفته سریعاً پر شود و پست‌ها فاقد مسئول نماند و لذا در همان ساعات اول، علی‌رغم داغداری و مصیبت اقدام می‌شود.

پس از نماز [صبح]، با تلفن مشغول مذاکره و مشاوره درباره نخست‌وزیر شدم. از وزرا خواستم که جمع شوند و باتوجه‌به استنکاف آقای مهدوی، فکری بکنند.

جلسه علنی مجلس هم کار خود را شروع کرد. من در جلسه، سخنرانی مفصل و مؤثری درباره فاجعه کردم.

سپس در جلسه هیئت دولت شرکت کردم. پس از بحث زیاد، باز آقای [محمدرضا] مهدوی [کنی] اول، آقای [محمد] غرضی دوم و آقای [علی‌اکبر] پرورش سوم پیشنهاد شدند. قرار شد به‌طور غیررسمی از مجلسیان بپرسیم، هرکس بیشتر رأی آورد، بپذیرد و پذیرفته شود. از 179 رأی، 148 رأی به آقای مهدوی و 23 رأی به آقای غرضی و 8 رأی به آقای پرورش دادند. مشکل حل شد و شورای ریاست‌جمهوری، (من و آقای [موسوی] اردبیلی)، آقای مهدوی را به مجلس معرفی کرد. فردا باید رأی تمایل بگیریم.»⁽³⁾

1) همان، ص98.

2) سند شماره 060781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات شرق کارون (ثامن‌الائمه(ع))، 5/7/1360، صص 12 - 1.

3) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، صص 219 و 220.

روزشمار جنگ چهارشنبه 11 شهریور 1360 3 ذیقعده 1401 2 سپتامبر 1981

درپی ابلاغ دستور اجرای عملیات شهید رجایی و باهنر در ارتفاعات بازی‌دراز (در روز 8 شهریور)، این عملیات از ساعت 4 صبح امروز، با اجرای آتش تهیه سنگین در 4 محور آغاز شد.⁽¹⁾

الف) محور راست (شمالی)

در محور کوره‌موش، فرماندهی عملیات به‌عهده ارتش بود و 80 نفر از نیروهای سپاه تحت امر گردان184 ارتش قرار داشتند. عملیات در این محور با حداقل دو ساعت تأخیر آغاز شد. نیروهای خودی ابتدا بخشی از اهداف را تصرف کردند، اما با روشن‌شدن هوا، قرار‌گرفتن نیروها در دید دشمن، مواجه‌شدن با میدان مین و آتش شدید نیروهای عراقی موجب شد رزمندگان تلفات فراوانی را متحمل شوند و درنتیجه به‌دلیل کمبود نیرو، نتوانستند این اهداف را تثبیت کنند و در ساعت 10، ناگزیر از کوره‌موش عقب‌نشینی کردند.⁽²⁾

ب) در محور میانی (راست)

در محور قراویز که فرماندهی آن را سپاه همدان به‌عهده داشت، قرار بود دو دیدگاه دشمن هم‌زمان با موفقیت جبهه میانی و شیرین‌آب و بنه‌دستک تصرف شود، اما باوجود گرفتن دو دیدگاه 811 و816 در قراویز، طرح با شکست روبه‌رو شد. دشمن آتش پرحجمی را روی نیروهایی که از جبهه میانی حمله کرده بودند، اجرا کرد، درنتیجه بسیاری از نیروها مجروح و تعدادی نیز شهید شدند. نیروهای کمکی ازجمله تانک‌های ارتش هم نتوانستند کاری انجام دهند، زیرا دقیقاً در دید دشمن قرار داشتند و چندین تانک خودی نیز منهدم شده بود. توپخانه

1) سند شماره 73632 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی سپاه پاسداران (محور سرپل ذهاب)، 12/6/1360، صص 9 - 1؛ و - سند شماره 171097 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از نظارت و ارزشیابی به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 13/8/1360، صص 10 - 1.

2) سند شماره 171097 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 004973 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش اطلاعات منطقه7، 11/6/1360، صص 7 - 1.

هم به‌دلیل نداشتن گرا همکاری کمی داشت⁽¹⁾و درنهایت، ضعف در قسمت‌های گوناگون عملیاتی و تدارکاتی موجب شد اهداف تصرف‌شده، از دست برود⁽²⁾* و نیروهای خودی به‌دلیل شدت درگیری و ناکامی در تصرف برخی اهداف واسطه‌ای در دامنه قراویز و بنه‌دستک و نیز ضعف فرماندهی در بخشی از این جبهه، با دادن تلفات، عقب‌نشینی کردند و در مواضع قبل از آغاز عملیات، مستقر شدند.⁽³⁾

ج) محور میانی (چپ)

در قله 1100 و 1150 موسوم به بازی‌دراز که فرماندهی آن به عهده سپاه بود، نیروهای خودی در ابتدا موفق به تصرف و تثبیت اهداف پشت داربلوط و بخش‌های شمالی ارتفاع 1100 شدند و سپس گروهی از این نیروها ارتفاع 1100 را تصرف کردند، اما به‌دلیل مشکلاتی مانند ناهماهنگی، حمایت‌نشدن به‌وسیله توپخانه و نیروهای زرهی خودی، نرسیدن مهمات و آب و غذا و آتش شدید دشمن به‌مرور این ارتفاع را خالی کرده، به مواضع قبلی خود بازگشتند.⁽⁴⁾

د) محور چپ (جنوبی)

در محور چپ عملیات که نیروهای سپاه فرماندهی آن را برعهده داشتند، باوجود موانعی مانند سیم‌خاردار و میدان‌های مین، نیروهای خودی موفق به تصرف ارتفاع 1150شدند. این نیروها حتی به‌سمت ارتفاع 1100 پیشروی کردند، اما با واکنش نیروهای پیاده و زرهی دشمن که در منطقه بین ارتفاعات 1000 و 1100 مستقر بودند، مواجه و متوقف شدند.

بدین‌ترتیب تا پایان روز اول عملیات، فقط ارتفاع 1150 در تصرف نیروهای خودی باقی ماند.⁽⁵⁾

در درگیری‌های روز اول عملیات، از نیروهای خودی 12 نفر (7 ارتشی، 2 پاسدار و 3 بسیجی) شهید و 148 نفر (92 ارتشی و 56 سپاهی و بسیجی) مجروح شدند.⁽⁶⁾

1) دیدبان دیدگاه اول در این محور، براثر موج انفجار تعادل خود را از دست داده و قادر به انجام‌دادن مأموریت نبود و در طرح هم پیش‌بینی نشده بود که درصورت بروز مشکل، از دیدبان بخش‌های دیگر استفاده شود. (سند شماره 171097 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از نظارت و ارزشیابی به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 13/8/1360،صص 10-1)

2) * ازجمله مشکلات و کمبودهای این محور می‌توان به کمبود گلوله آر.پی.جی، کمبود بی‌سیم و همراه‌نداشتن کدهای مخابراتی توسط فرماندهان گروه‌ها (که موجب قطع ارتباط نیروها با یکدیگر برای مدت طولانی شد)، گم‌شدن نیروهای تدارکاتی در راه، نرسیدن آب به رزمندگان - بسیاری از نیروها در این محور براثر تشنگی شهید شدند - و پایین‌بودن کارایی تانک‌های خودی اشاره کرد؛ در گزارش واحد طرح و نظارت سپاه درمورد کارایی تانک‌ها آمده است: «در شب حمله از 13 تانک، 6 دستگاه آزمایش نشده بود و از 7 دستگاه موجود، فقط 3 دستگاه کار می‌کرد.» (همان)

3) سند شماره 004973 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 436512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (فرماندهی) به فرماندهی، 29/7/1360؛ و - سند شماره 171097 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) سند شماره 436512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3؛ و - سند شماره 004973 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

5) سند شماره 292988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سرپل به ستاد غرب، 11/6/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 5055 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنگی سرپل ذهاب به ستاد عملیاتی منطقه7، 20/6/1360، صص 5 - 1.

6) سرهنگ ستاد بازنشسته سید یعقوب حسینی، سرتیپ2 بازنشسته محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، جلد 5، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص245.

به‌منظور تصرف خاکریز دشمن در شمال رودخانه کرخه موسوم به "خاکریز عصاشکل"، که از روستای جابرحمدان در کنار کرخه تا منطقه رملی شمال آن موسوم به تپه سبز به طول 6 کیلومتر احداث شده بود، و بیرون‌راندن نیروهای عراقی از روستاهای این منطقه و نزدیک‌شدن به شهر بستان، عملیاتی به نام نصر در این منطقه اجرا شد.

طرح اولیه عملیات شامل دو بخش بود:

الف) طرح عملیاتی محور شمال رودخانه کرخه در غرب تپه‌های الله‌اکبر، که براساس آن می‌بایست واحدهایی از تیپ3 لشکر92 زرهی اهواز و 2 گردان از سپاه پاسداران و ستاد جنگ‌های نامنظم با دو فلش به شمال و جنوب خاکریز خط مقدم دشمن حمله و آن را تصرف و پاک‌سازی می‌کردند.⁽¹⁾

ب) در بخش دوم طرح، برای تضمین موفقیت عملیات در شمال رودخانه کرخه، عملیاتی در محور جنوب این رودخانه پیش‌بینی شده بود که طبق آن، می‌بایست در غرب سوسنگرد نیروهای تیپ1 لشکر به مواضع دشمن در این نقطه حمله و چند روستای الوان، دغاغله، سویدانی، مگاصیص و دهلاویه را تصرف می‌کردند.⁽²⁾البته به دلایلی اجرای عملیات هم‌زمان در جنوب کرخه منتفی شد.⁽³⁾

براساس این طرح، عملیات در شمال کرخه، پس از 30 دقیقه اجرای آتش توپخانه، ساعت 5 صبح امروز با هدف تصرف خط مقدم دشمن با دو فلش آغاز شد. در فلش چپ نیروها از شرق منطقه حمودی عاصی وارد عمل شدند و پس از حدود 6 کیلومتر پیشروی ضمن تصرف روستای صالح حسن خود را به 200 متری خاکریز دشمن رساندند، اما در این نقطه با مقاومت شدید نیروهای عراقی مواجه شدند. اجرای آتش سنگین تیربار و توپخانه دشمن از یک‌سو و تلفات زیاد از سوی دیگر موجب توقف نیروهای خودی شد.⁽⁴⁾

1) سند شماره 113282 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: برآورد اطلاعاتی واحد اطلاعات عملیات محور الله‌اکبر، شماره1، 11/6/1360، صص 6 - 1.

2) سند شماره 276067 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: برآورد اطلاعاتی، شماره4، 11/6/1360، صص 9 - 1.

3) در طرح پیشنهادی سپاه برای عملیات، پیش‌بینی شده بود که تیپ1 لشکر با اجرای عملیات در جنوب کرخه علاوه‌بر تصرف زمین‌های این منطقه از آسیب‌پذیری و تهدید نیروهای عمل‌کننده در شمال کرخه برای تصرف خاکریز خط مقدم دشمن جلوگیری کند. به‌دلیل همواری زمین جنوب کرخه نیروهای خودی هنگام پیشروی در محور شمال رودخانه کرخه تحت تسلط نیروهای عراقی مستقر در جنوب کرخه قرار داشتند و ازجانب آن تهدید می‌شدند. براساس گزارش‌های سپاه پاسداران اهواز، فرمانده تیپ1 لشکر برای اجرای این مأموریت خواستار تقویت این تیپ با یک گردان زرهی شده بود که فرمانده نیروی زمینی ارتش (تیمسار ظهیرنژاد) موافقت نکرد. به همین دلیل، عملیات هم‌زمان در غرب سوسنگرد و جنوب رودخانه کرخه منتفی شد و نیروهای عمل‌کننده در شمال کرخه از همین منطقه تحت فشار قرار گرفتند. تاحدی‌که نتوانستند مأموریت خود را در این محور به نتیجه کامل برسانند. (در منابع موجود نام این لشکر ذکر نشده است) (سند شماره 52117 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به قائم‌مقام سپاه مرکز، 14/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4955 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات جنوب به قائم‌مقام فرماندهی مرکز، 11/6/1360، ص1)

4) سند شماره 5039 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد اطلاعات عملیات سپاه خراسان (مستقر در اهواز) به واحد اطلاعات عملیات خوزستان، 19/6/1360، صص 1 و 2.

افزون بر مقاومت نیروهای مستقر در پشت خاکریز مقدم عراق، نیروهای عراقی حاضر در جنوب رودخانه کرخه نیز از آن‌سوی رودخانه و از کنار، روی نیروهای درحال پیشروی تسلط داشتند و با اجرای آتش پرحجم و مستقیم توپخانه، نیروهای خودی را در این منطقه تحت فشار قرار دادند.⁽¹⁾

هم‌زمان با اجرای عملیات در قسمت چپ، در فلش شمالی نیز حرکت نیروها از منطقه شحیطیه به‌سمت تپه دیدبانی دشمن موسوم به تپه سبز، آغاز شد. جنس رملی⁽²⁾زمین منطقه موجب دشواری و کندی حرکت نیروها شده بود، اما با تداوم حرکتِ رزمندگان سرانجام، پس از 4 ساعت پیشروی و درگیری سرسختانه با عراقی‌ها، قسمت شمالی خاکریز دشمن ساعت 9 صبح سقوط کرد و تعدادی از نیروهای دشمن در این منطقه به اسارت درآمدند.

تلاش برای تصرف کامل نیمه شمالی خاکریز تا ساعت 15 ادامه داشت، اما مقاومت دشمن مانع رخنه بیشتر و گسترش منطقه تصرف‌شده گردید و ادامه عملیات برای تکمیل اهداف، به روز بعد موکول شد. در این عملیات بیش از 120 تن از نیروهای دشمن کشته و 60 نفر نیز اسیر شدند.⁽³⁾

ارتش عراق بار دیگر مناطق مسکونی آبادان و شادگان را هدف حملات توپخانه‌ای خود قرار داد.

مناطق مسکونی آبادان امروز، آماج گلوله‌های توپخانه ارتش عراق بود. براثر این حملات 3 نفر از اهالی شهر به شهادت رسیدند، 22 نفر مجروح شدند و 4 واحد مسکونی هم تخریب شد.⁽⁴⁾

اصابت 4 گلوله توپ به شهر شادگان نیز، که در چند روز اخیر زیر آتش دشمن قرار داشت، به شهادت یک نفر و زخمی‌شدن 6 نفر انجامید.⁽⁵⁾

در حمله افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی به یک گروه از نیروهای ژاندارمری در محور سقز - دیواندره، 5 سرباز به شهادت رسیدند. این گروه پس از اسکورت یک ستون خودرو، که حامل مواد سوختی، خواربار و وسایل ضروری برای مردم سنندج بود، در راه بازگشت در حوالی روستای سنته در 37 کیلومتری شرق سقز، به کمین افراد ضدانقلاب افتاد. پس از رسیدن نیروهای کمکی، مهاجمان با استفاده از تاریکی هوا متواری شدند.⁽⁶⁾

از سوی دیگر، امروز در دو عملیات جداگانه 7 روستا در مناطق غرب کشور پاک‌سازی شد و

1) همان؛ و - سند شماره 004976 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، شماره 334، 12/6/1360، صص 1 و 2.

2) رمل نوعی پوشش شبیه خاک بسیار نرم است؛ در مناطق رملی تردد خودرو به‌هیچ‌وجه امکان‌پذیر نیست و حرکت نیروهای پیاده نیز به‌دلیل نرمی زمین و فرورفتن پا در رمل، به سختی و کندی انجام می‌شود.

3) سند شماره 4955 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات جنوب به قائم‌مقام فرماندهی مرکز، 11/6/1360، ص1؛ و - سند شماره 133612 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه منطقه8 (اهواز) به اطلاعات و عملیات سپاه مرکز، 11/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 4954 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی مرکز و اطلاعات عملیات، 11/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 113282 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) سند شماره 113281 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دفتر سیاسی و انتظامی استانداری خوزستان به وزارت کشور (معاونت امور سیاسی و اجتماعی)، 11/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص2.

5) سند شماره 52039 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه خوزستان به فرماندهی سپاه مرکز، 11/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 52004 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه خوزستان به سپاه پاسداران (فرماندهی)، 10/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 34811 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی اهواز، 10/6/1360، سند تک‌برگی.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، ص9، سنندج - خبرگزاری پارس، 12/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص4.

تعدادی از افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی کشته یا زخمی شدند و چند نفر نیز به اسارت درآمدند.

در یکی از این عملیات‌ها نیروهای مشترک ارتش، سپاه و بسیج با همکاری پیشمرگان مسلمان کرد منطقه نگل (واقع در محور سنندج - مریوان)، 5 روستای این منطقه شامل نگل، رشنش، پیچون، شویشه و دانیکش را پاک‌سازی کردند. در این عملیات 23 نفر از اعضای گروه‌های ضدانقلاب کشته یا زخمی و چند نفر از آنان نیز با سلاح و مهمات اسیر شدند. پس از آزاد‌شدن این روستاها، مردم و اهالی محل به استقبال نیروهای خودی آمدند.⁽¹⁾

نیروهای پایگاه دیواندره نیز روستاهای علی‌آباد و مران را در شمال دیواندره، پاک‌سازی کردند. در این عملیات، یکی از افراد ضدانقلاب کشته و چند نفر نیز مجروح شدند.⁽²⁾

در اقدامات تروریستی امروز در بندر انزلی و تهران یک نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند. در مشهد هم یک سوءقصد ناکام ماند.

حجت‌الاسلام مرتضی خدادادی نماینده امام در جهاد سازندگی بندر انزلی، در منزلش در روستای پیل‌علی باغ از توابع این شهرستان، هدف سوءقصد قرار گرفت. ساعت 3:30 بامداد امروز، درحالی‌که وی در منزل خود درحال استراحت بود، یک نارنجک جنگی به داخل خانه پرتاب شد و براثر انفجار آن، حجت‌الاسلام خدادادی به شهادت رسید و همسرش از ناحیه هر دو پا به‌شدت مجروح گشت و فرزند خانواده نیز زخمی شد. مهاجمان پس از این اقدام با استفاده از تاریکی شب متواری شدند. به همین مناسبت، امروز در بندر انزلی عزای عمومی اعلام شد و مردم شهر راه‌پیمایی کردند.⁽³⁾

خبرگزاری پارس هم به نقل از یک مقام مسئول در منطقه 10 تهران گزارش داد: افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب پس از شناسایی و تعقیب یک پاسدار کمیته انقلاب اسلامی، او را در خیابان مهرگان با اتومبیل زیر گرفتند. این پاسدار از ناحیه سر به‌شدت مجروح شد. مهاجمان نیز بلافاصله از محل تصادف گریختند.⁽⁴⁾

در مشهد هم یکی از افراد متعهد شهر هدف سوءقصد سرنشینان مسلح یک خودرو پیکان قرار گرفت که فقط خسارت‌های جزئی به مغازه وی وارد شد، ولی آسیبی به این شخص نرسید.⁽⁵⁾

با کشف یکی از مراکز امن سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در آمل که از 3 خانه تیمی تشکیل شده بود، 2 نفر از اعضای فعال این سازمان دستگیر شدند و تعدادی اسلحه و مهمات به دست آمد.

یک مقام آگاه در سپاه پاسداران درمورد چگونگی اجرای این عملیات گفت: «درپی وقوع چند انفجار پراکنده در هارون محله آمل که عمدتاً با هدف ایجاد رعب و وحشت در مردم

1) سند شماره 52100 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی مرکز، 14/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 52121 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 15/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص‌21؛ و - سند شماره 257663 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 11/6/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص12؛ و - سند شماره 52103 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی مرکز، 14/6/1360، ص1.

3) روزنامه اطلاعات، 12/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 52053 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه منطقه3 (فرماندهی) به سپاه پاسداران مرکز (فرماندهی)، 11/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص‌15.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 12/6/1360.

5) روزنامه اطلاعات، 12/6/1360، ص2.

صورت می‌گرفت و براساس اطلاعات دریافتی از مردم، ساعت22:30، این منطقه توسط نیروهای سپاه و کمیته تحت کنترل و مراقبت شدید قرار گرفت. پس از این اقدام، یکی از این عناصر اقدام به پرتاب بمب به‌سمت نیروهای سپاه کرد که منجر به شهادت یک نفر از آنان به نام عزیزالله فضلی گردید. با روشن‌شدن هوا حلقه محاصره تنگ‌تر شد و با همکاری مؤثر و فعال مردم محل، این مرکز که از 3 خانه در مجاورت هم تشکیل شده بود به تصرف درآمد و 2 نفر نیز دستگیر شدند، اما تعدادی از این افراد با آغاز این حرکت ازسوی نیروها و با استفاده از تاریکی شب موفق به فرار شدند.

از این مرکز که طراحی بیشتر ترورهای سطح شهر آمل در آنجا برنامه‌ریزی می‌شد، چند نارنجک، اسلحه ژ3، یوزی و فشنگ‌های مربوط به آن، انواع بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا، وسایل گریم، بی‌سیم، کتاب‌ها و اسناد مختلف به دست آمد.»⁽¹⁾

در دو اقدام جداگانه تعقیب‌وگریز در تهران و رشت و در جریان درگیری پاسداران با افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در حوالی ارومیه 2 نفر از عناصر ضدانقلاب کشته شدند. تیراندازی به منزل حاکم شرع اهواز هم تلفاتی نداشت.

ساعت 17 امروز، نیروهای کمیته انقلاب اسلامی تهران در کوی یکم خیابان سید جمال‌الدین اسدآبادی، برای دستگیری دو موتورسوار مسلح به تعقیب آنها پرداختند، اما این دو نفر برای فرار اقدام به پرتاب نارنجک و تیراندازی به‌سمت مأموران کردند. در این حادثه به کسی آسیبی نرسید، اما براثر انفجار نارنجک، شیشه 5 اتومبیل - که در این محل پارک بودند - شکست و مهاجمان با استفاده از فرصت ایجادشده، گریختند.⁽²⁾

در رشت هم دو سرنشین یک خودرو که مظنون به مشارکت در ترور حجت‌الاسلام صادق حبیب‌زاده⁽³⁾بودند، بدون توجه به فرمان ایست نیروهای سپاه متواری شدند، پس از مدتی تعقیب‌وگریز یکی از آنان براثر تیراندازی کشته شد و نفر دوم با استفاده از تاریکی شب به‌طرف جنگل‌های اطراف فرار کرد.⁽⁴⁾

همچنین در ارومیه، 2 فرد وابسته به سازمان مجاهدین خلق به‌سمت پاسداران مستقر در سه‌راهی خوی - ایو اوغلی واقع در محور خوی - مرند، تیراندازی کردند که با واکنش این نیروها یکی از آنان کشته و دیگری متواری گردید. در این درگیری یک پاسدار مجروح شد.⁽⁵⁾

1) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 52089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) فرماندهی به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 12/6/1360، ص2.

2) روزنامه کیهان، 12/6/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 11/6/1360.

3) حجت‌الاسلام حبیب‌زاده امام‌جماعت مسجد محله نقره‌دشت شهرستان رشت بود که روز قبل به‌دست دو موتورسوار ترور شد.

4) روزنامه اطلاعات، 12/6/1360، ص15.

5) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص4.

در اهواز هم سرنشینان مسلح یک اتومبیل در دو نوبت به‌سوی پاسداران و مأموران پلیس مستقر در مقابل منزل حاکم شرع این شهر تیراندازی کردند که با تیراندازی متقابل مأموران، متواری شدند.⁽¹⁾

در 6 مورد پرتاب مواد منفجره و بمب آتش‌زا در شهرهای تهران، شهرضا و شیراز یک تن 7 نفر مجروح شدند و خساراتی نیز به بار آمد.

ساعت 21 امروز، دو فرد مسلح یک نارنجک ساچمه‌ای به داخل ساختمانی در خیابان کسری منشعب از خیابان جامی تهران، که محل تشکیل جلسات قرائت قرآن بود، پرتاب کردند. براثر انفجار این نارنجک، 6 نفر مجروح شدند. مهاجمان بلافاصله پس از این اقدام، با موتور از محل گریختند.⁽²⁾

در شهرضای استان اصفهان هم 3 حادثه رخ داد:

در اولین حادثه، دو بمب آتش‌زا به منزل یکی از کارمندان متعهد اداره ثبت احوال پرتاب شد. در این حادثه شیشه‌های ساختمان شکست، اما به کسی آسیب نرسید.

در حادثه دیگری در این شهر، براثر پرتاب دینامیت به مغازه کرایه اسباب و ظروف خانگی متعلق به یکی از افراد متعهد شهر خسارت‌های فراوانی به بار آمد.

همچنین دو موتورسوار مسلح در حین حرکت با اسلحه کلاشینکف به‌سمت منزل یکی از پاسداران شهرضا تیراندازی کردند. این اقدام خسارت جانی و مالی درپی نداشت.⁽³⁾

در شیراز نیز یک بمب دست‌ساز به‌طرف مغازه یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که خسارتی به بار نیاورد. مغازه این فرد پیش از این هم با بمب آتش‌زا به آتش کشیده شده بود.⁽⁴⁾

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی صبح امروز به آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی - که شورای موقت ریاست‌جمهوری ایران او را برای تصدی پست نخست‌وزیری به مجلس معرفی کرده بود - رأی تمایل دادند. بدین‌ترتیب وی از مجموع 196 رأی با کسب 178 رأی موافق، 10 رأی مخالف و 8 رأی ممتنع نخست‌وزیر جدید ایران شد.⁽⁵⁾

درپی رأی تمایل مجلس به آیت‌الله مهدوی کنی، رئیس مجلس در جلسه بعدازظهر، نامه

1) سند شماره 34812 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان، 11/6/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه کیهان، 14/6/1360، ص13.

3) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص4.

4) سند شماره 52070 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه منطقه 9 (شیراز) به فرمانده و اطلاعات سپاه مرکز، 12/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه اطلاعات، 11/6/1360، ص2.

وی را درباره معرفی کابینه قرائت کرد.⁽¹⁾

«با آقایان مهدوی و [موسوی] اردبیلی درباره کابینه، مخصوصاً وزیران کشور و راه، خیلی سریع توافق کردیم و کابینه کاملی برای اولین‌بار در تاریخ انقلاب تصویب کردیم و آقای مهدوی [در نامه‌ای] کابینه را به مجلس معرفی کرد. این کارها در ظرف یکی دو ساعت انجام شد. راستی که هماهنگی چه اندازه کارها را سرعت می‌دهد. بعد از شروع جلسه عصر در مجلس، با نامه آقای مهدوی به مجلس رفتم و نامه را خواندم سرعت عمل، تأثیر خوبی داشت.» (اکبر هاشمی رفسنجانی،: عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص223)

متن نامه بدین شرح است:

«بسمه‌تعالی

مجلس شورای اسلامی، در اجرای اصل 133 قانون اساسی و با عنایت به ماده 179 آیین‌نامه داخلی مجلس، بدین‌وسیله اسامی هیئت وزیران که به تصویب شورای موقت ریاست‌جمهوری رسیده است، به‌منظور أخذ رأی اعتماد به شرح زیر به آن مجلس محترم تقدیم می‌شود. نظر به اینکه اعضای این دولت در کابینه برادر شهیدمان حجت‌الاسلام دکتر محمدجواد باهنر نیز عهده‌دار همین وظایف بوده‌اند، لذا برنامه دولت همان است که در هنگام معرفی کابینه قبلی تقدیم مجلس شورای اسلامی شده است.

محمدرضا مهدوی کنی - نخست‌وزیر جمهوری اسلامی ایران.»⁽²⁾

در این نامه، بجز وزیر راه‌وترابری و وزیر کشور (مهدوی کنی) - که به سمت نخست‌وزیری انتخاب شده بود - سایر وزیران با همان ترکیب کابینه قبلی به این شرح به مجلس معرفی شدند:

علی‌اکبر پرورش، وزیر آموزش‌وپرورش.

عبدالمجید معادی‌خواه، وزیر ارشاد اسلامی.

حسین نمازی، وزیر اقتصاد و دارایی.

میرحسین موسوی، وزیر امور خارجه.

حبیب‌الله عسگراولادی مسلمان، وزیر بازرگانی.

هادی منافی، وزیر بهداری.

مرتضی نبوی، وزیر پست و تلگراف و تلفن.

سید محمد اصغری، وزیر دادگستری.

سید موسی نامجو، وزیر دفاع.

10.

محمدهادی نژادحسینیان، وزیر راه‌وترابری.

11.

مصطفی هاشمی خوراسکانی، وزیر صنایع.

1) آقای هاشمی رفسنجانی درمورد سیر توافق شورای موقت ریاست‌جمهوری و نخست‌وزیر درمورد انتخاب اعضای کابینه می‌نویسد:

2) روزنامه اطلاعات، 12/6/1360، ص3.

12.

محمدعلی نجفی، وزیر فرهنگ و آموزش عالی.

13.

محمد میرمحمدصادقی، وزیر کار و امور اجتماعی.

14.

محمد سلامتی، وزیر کشاورزی.

15.

سید کمال‌الدین نیک‌روش، وزیر کشور.

16.

محمدشهاب گنابادی، وزیر مسکن و شهرسازی.

17.

بهزاد نبوی، وزیر مشاور در امور اجرایی.

18.

محمدتقی بانکی، وزیر مشاور و سرپرست سازمان برنامه‌وبودجه.

19.

محمود روحانی، وزیر مشاور و سرپرست سازمان بهزیستی.

20.

سید حسین موسویان، وزیر مشاور و سرپرست شرکت ملی فولاد.

21.

محمد غرضی، وزیر نفت.

22.

حسن غفوری‌فرد، وزیر نیرو.

اشغال سفارت ایران در واتیکان و تجمع مقابل محل برگزاری اجلاس انجمن بین‌المللی حقوق دو اقدام امروز هواداران گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی در ایتالیا و فرانسه بود.

به گزارش رادیو امریکا، حدود 20 دانشجوی ایرانی مخالف نظام جمهوری اسلامی برای مدتی کوتاه سفارت جمهوری اسلامی ایران در واتیکان را اشغال کردند. درپی این حادثه، پلیس ایتالیا ساختمان سفارت را محاصره و دانشجویان را پس از خروج از این مکان بازداشت کرد.⁽¹⁾

در فرانسه نیز، حدود 60 نفر از دانشجویان چپ‌گرای ایرانی امروز، مقابل محل برگزاری شصتمین اجلاس انجمن بین‌المللی حقوق که حقوق‌دانان و دیپلمات‌هایی از کشورهای گوناگون در آن شرکت داشتند، اعتصابِ نشسته کردند. خبرگزاری فرانسه با اعلام این خبر افزود: «ریاست این جلسه به تظاهرکنندگان گفت ... انجمن بین‌المللی حقوق یک هیئت خصوصی است و نمی‌تواند درمورد امور سیاسی کشورها، اعلامیه‌های رسمی صادر کند. پلیس فرانسه به‌منظور انصراف دانشجویان و لغو اعتصاب، با آنان به مذاکره پرداخت.»⁽²⁾

درپی وقوع حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری و شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ایران، خبرگزاری‌ها و رسانه‌های غربی به گمانه‌زنی درباره عاملان این حادثه پرداختند. دراین‌میان باوجود اظهارات مبهم و دوپهلوی رجوی، اخبار حاکی‌از دست‌داشتن سازمان

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص4 ضمیمه، رادیو امریکا، 11/6/1360.

2) همان، ص14، دیژون - خبرگزاری فرانسه، 11/6/1360.

مجاهدین خلق (منافقین) در این انفجار است.⁽¹⁾

پس از موضع‌گیری شتاب‌زده و بدون هماهنگی دفتر سازمان مجاهدین خلق در لندن درخصوص پذیرش مسئولیت انفجار ساختمان نخست‌وزیری و تکذیب آن ازسوی سازمان در پاریس، این‌بار رجوی در پاسخ به سؤال خبرنگار شبکه تلویزیونی ای.بی.سی. امریکا درمورد موضع صریح سازمان درباره این انفجار، علناً مسئولیت این اقدام را برعهده نگرفت، اما درعین‌حال فقط سازمان را قادر به اجرای چنین عملیاتی دانست. در قسمتی از گفت‌و‌گوی خبرنگار این شبکه با رجوی آمده است:

«تد کاپل مخبر تلویزیون ای.بی.سی. پرسید: نظر شما درباره انفجارها و بمب‌گذاری‌ها و سوءقصد‌هایی که اخیراً در تهران صورت گرفته است، چیست؟

رجوی: من از جزئیات امر اطلاعی ندارم، ولی همین‌قدر می‌توانم بگویم که این بازتاب طبیعی اقدامات [امام] خمینی است. ...

تد کاپل: بنابراین این طبیعی است که بسیاری از اشخاص تصور کنند که مجاهدین مسئول این ترورها هستند.

رجوی: من این مطلب را به شما گفتم و آن را مجدداً تکرار می‌کنم که من در پاریس به سر می‌برم و هنوز از کم‌وکیف جریان مطلع نیستم، ولی ازنظر ما این مقاومت قانونی و خیلی طبیعی است. ...»

باوجود موضع‌گیری‌های مبهم رجوی، خبرگزاری فرانسه خبر دیگری را مبنی‌بر پذیرش مسئولیت این اقدام توسط سازمان مجاهدین خلق منتشر کرد. در گزارش خبرگزاری فرانسه از ابوظبی آمده است: «روزنامه الاتحاد (چاپ ابوظبی)، امروز به نقل از یک اطلاعیه سازمان مجاهدین خلق نوشت یکی از چهار نفر دولتمردان ایران با سازمان مجاهدین خلق در تهران همکاری می‌کند. به نوشته این روزنامه، اطلاعیه مزبور تلفناً توسط [فرد] گمنامی که خود را سخنگوی سازمان مجاهدین خلق معرفی می‌کرد به این روزنامه گزارش شده است. این روزنامه می‌نویسد شخص تماس‌گیرنده به زبان فارسی و عربی صحبت می‌کرد. الاتحاد سپس نوشت تماس‌گیرنده، نام دولتمرد مذکور را نیز ذکر [کرد] ولی سردبیری ترجیح داد که آن را منتشر نکند. این روزنامه به نقل از رابط تلفنی نوشت فرد مذکور در زمان انفجار در داخل دفتر خودش که نزدیک دفتر نخست‌وزیر است بوده و کمی قبل از حادثه توسط اعضای مجاهدین به خارج از نخست‌وزیری انتقال داده شده است.⁽²⁾* رابط تلفنی به نام سازمان مجاهدین

1) اسنادی که بعدها به‌ویژه پس از سقوط رژیم بعث عراق با حمله امریکا به این کشور منتشر شد، نشان داد که سازمان مجاهدین خلق (منافقین) عامل اصلی این انفجار بوده است.

2) * به نظر می‌رسد منظور از فرد مذکور کشمیری نفوذیِ سازمان مجاهدین خلق و عامل اصلی انفجار در ساختمان نخست‌وزیری است.

مسئولیت حادثه را نیز به‌عهده گرفته است.»⁽¹⁾

بهزاد نبوی سخنگوی دولت، درمورد دلایل ضدونقیض بودن مواضع رجوی و سازمان مجاهدین خلق درباره مسئولیت این انفجار، گفت: «اینها در انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی هم یک چنین کاری کردند، گروهک‌های سیاسی در گذشته خجالت می‌کشیدند این‌قبیل کارها را به خود نسبت دهند و این مسئله را درحال تردید نگه داشتند تا اگر نتایج آن خوب بود بگویند ما بودیم و اگر نتایج منفی داشت، که داشته، آن را محکوم کنند، که درمجموع نشان‌دهنده شکست کامل آنان است.»⁽²⁾

ضرورت تشکیل یک سازمان اطلاعاتی واحد و منسجم که از چندی قبل - به‌ویژه پس از انفجار در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی - در محافل سیاسی و اطلاعاتی و رسانه‌ای ایران مطرح شده بود، پس از انفجار در ساختمان نخست‌وزیری، بار دیگر مورد توجه قرار گرفت.

روزنامه کیهان در مطلبی پرسش‌ها و ابهامات مردم درباره انفجار ساختمان نخست‌وزیری را مطرح کرده و نوشته است:

«متن سؤالات مکرر و بحث‌برانگیز امت اسلام به این شرح است:

علل انفجار و چگونگی اقدام برای شناسایی و دستگیری عامل یا عاملین بمب‌گذاری.

باتوجه‌به تشابه جریان بمب‌گذاری در حزب جمهوری و نخست‌وزیری چه کسی در این ماجرای فجیع دست داشته است؟

چه شخصی می‌توانسته خیلی راحت به ساختمان و اتاق کنفرانس وارد و با خیال راحت مواد منفجره را جاسازی نماید؟ محلی که باید از نقطه‌نظر حفاظتی از امنیت کامل برخوردار باشد.

وزارت کشور و مسئولان حفاظت نخست‌وزیری تاکنون چه اقدامی کرده‌اند؟

گفته شده هیئتی مأمور بررسی چگونگی ماجرای انفجار در نخست‌وزیری شده، این هیئت تاکنون به چه نتایجی رسیده است؟

گفته می‌شود که پلیس فقط حفاظت درب ورودی نخست‌وزیری را عهده‌دار بوده، عاملان حفاظت ساختمان‌های داخلی و مسئول حفاظت [و] انتظامات داخلی چه کسانی بوده‌اند؟

روی‌هم‌رفته، مسئولان چه پاسخی در قبال این فاجعه عظیم که موجب ازدست‌دادن رئیس‌جمهور محبوب و نخست‌وزیر شده است برای ملت شهیدپرور و مبارزمان دارند؟»⁽³⁾

دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم نیز با صدور اطلاعیه‌ای ضمن تأکید بر ضرورت تشکیل یک سازمان اطلاعاتی برای ایجاد امنیت در داخل کشور، پیشنهادهایی را دراین‌باره

1) همان، ص20 ضمیمه، رادیو امان، 11/6/1360؛ و - همان، صص 18 و 19، ابوظبی - خبرگزاری فرانسه، 11/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 14/6/1360، ص3.

3) روزنامه کیهان، 10/6/1360، ص2.

مطرح کرد. در بخشی از این اطلاعیه آمده است:

«به همه مسئولین محترم و ادارات جمهوری اسلامی ایران موارد ذیل پیشنهاد می‌شود:

تشکیل سازمان اطلاعات و ضداطلاعاتی نیرومند و گسترده در کشور.

خلع سلاح عمومی و مسلح‌کردن افراد مطمئن و مکتبی برطبق ضوابط دقیق و حساب‌شده.

تأیید قاطعیت دادستان محترم جمهوری اسلامی ایران و همکاری در تصمیمی که نسبت به ستون پنجم اتخاذ فرمودند، زیرا باوجود تمام مشکلاتی که معلول رژیم سابق و جنگ تحمیلی و اخلالگری‌های منافقین است، موضوع امنیت که اجرای طرح‌ها را امکان‌پذیر می‌سازد در درجه اول اهمیت است.»⁽¹⁾

توجه محافل سیاسی و رسانه‌ای ایران به موضوع لزوم ایجاد یک سازمان اطلاعاتی واحد، بازتاب‌هایی در برخی رسانه‌های غربی داشت؛ ازجمله نشریه گاردین (چاپ لندن) به نقل از خبرنگار خود در تهران، از تصمیم نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای تصویب طرحی به‌منظور تشکیل یک سازمان اطلاعاتی منسجم خبر داد و نوشت: «با انتقاد شدید از عدم امنیت برای مقامات کشور که سبب شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر در روز یکشنبه گشت، مجلس ایران تصمیم گرفته است تا یک سازمان امنیت مرکزی تشکیل دهد. از آغاز انقلاب تا امروز،[برقراری] امنیت و [انجام‌دادن] وظایف پلیس (در این دو سال و نیم) در دست گروه‌ها و سازمان‌های انقلابی بوده است.»⁽²⁾

رادیو اسرائیل نیز به نقل از سرمقاله امروز روزنامه جمهوری اسلامی، گفت:

«روزنامه جمهوری اسلامی ارگان حزب حاکم ایران، امروز در مقاله اساسی خود خواستار گردید یک وزارت اطلاعات و امنیت به ریاست یکی از افراد مورد اعتماد دولت با اختیارات بسیار به وجود آید تا بتواند به موج ترورهای سیاسی و بمب‌گذاری‌های کنونی پایان دهد. جمهوری اسلامی در مقاله اساسی خود تحت عنوان "اهمال بس است"، نوشت: حکومت در ظرف سال‌های اخیر به گروه مجاهدین خلق امکان داده که تشکیلات خود را سازمان دهد و در تأسیسات دولتی رسوخ کند و در این دو سال دولت نیز اقداماتی علیه آنها به عمل نیاورده است. روزنامه جمهوری اسلامی نتیجه گرفت که باید هرچه زودتر یک وزارت اطلاعات و امنیت به وجود آید.»⁽³⁾

به‌دنبال برگزاری مراسم تشییع پیکرهای شهیدان رجایی و باهنر با حضور پرشکوه و میلیونی مردم و حمایت عمومی اقشار مختلف ملت از نظام جمهوری اسلامی، رادیو صدای امریکا به نقل از روزنامه واشنگتن پست، مواضع بنی‌صدر درباره حوادث اخیر ایران به‌ویژه انفجار ساختمان نخست‌وزیری را، اظهاراتی تبلیغی توصیف کرد که فقط موجب امیدواری برخی مخالفان انقلاب

1) روزنامه اطلاعات، 12/6/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، ص15، لندن - خبرگزاری پارس، 13/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص5 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 15/6/1360.

اسلامی به سرنگونی نظام شده است. این روزنامه در ادامه امام خمینی را دارای قدرت سیاسی و تاکتیکی لازم برای اداره کشور دانست. در بخشی از این گزارش آمده است:

ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهوری معزول رژیم جمهوری اسلامی ایران، چند روز قبل از تبعید امن و راحت خود در فرانسه با اطمینان‌خاطر پیش‌بینی کرد که ازمیان‌رفتن 5 تن از رهبران جمهوری اسلامی، منجر به سقوط کامل این رژیم خواهد شد. بنی‌صدر هنگامی‌که از کشته شدن دو تن از افراد این لیست 5 نفری اطلاع یافت، گفت به عقیده او کار امام خمینی به آخر رسیده است.

روزنامه واشنگتن پست پس از ذکر این مقدمه نوشته است: «[اما] بنی‌صدر از قبول این واقعیت سر باز زده است که [امام] خمینی به‌رغم ناآرامی‌های سیاسی، اقتصادی درحال زوال، جنگ فرسایشی یک‌ساله با عراق، شورش‌های خیابانی و... هنوز از قدرت و استحکام کافی برخوردار است و پاسداران فدایی [امام] خمینی هنوز قدرتمندترین نیروی سیاسی سازمان‌یافته ایران هستند.»

این روزنامه در ادامه درمورد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) افزوده است: «سازمان مجاهدین را با سختی می‌توان یک جنبش مردمی دانست و پس از فرار مسعود رجوی رهبر این سازمان به فرانسه در معیت بنی‌صدر شایعاتی مبنی‌بر ایجاد شکاف در ارکان این سازمان به گوش می‌رسد.»

واشنگتن پست در پایان تفسیر خود تأکید کرده است: «تا هنگامی‌که [امام] خمینی زنده است چنین به نظر می‌رسد که حکومت‌های ملایان همچنان ادامه خواهد داشت. یکی از تحلیل‌گران فرانسوی باتوجه‌به رویدادهای اخیر ایران می‌گوید کسانی که تصور می‌کنند کار حکومت [امام] خمینی به پایان رسیده است، از این نکته غافل‌اند که او هنوز تنها کسی است که قدرت سیاسی و تاکتیکی آن را دارد که طرف‌داران سازمان‌یافته خود را هر آن که تصمیم بگیرد بسیج کند.»⁽¹⁾

در چند روز اخیر، رسانه‌ها و مجامع خبری جهان در اخبار و تحلیل‌های خود به بررسی تأثیر شهادت رجایی و باهنر بر امور داخلی ایران و پیش‌بینی فروپاشی قریب‌الوقوع نظام جمهوری اسلامی پرداخته‌اند. اغلب سیاستمداران، ایران‌شناسان، ناراضیان سیاسی و... ازدست‌دادن رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر ایران را موجب ازهم‌پاشیدگی نظام سیاسی کشور دانسته و آینده ایران را سرشار از هرج‌ومرج و احتمالاً همراه با جنگ‌های داخلی پیش‌بینی کرده‌اند. درعین‌حال این افراد خاطرنشان ساخته‌اند تا وقتی امام خمینی در قید حیات است نظام جمهوری اسلامی نیز بر سر قدرت باقی خواهد ماند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو امریکا، 11/6/1360.

رادیو بی‌بی‌سی برنامه‌ای را به زبان انگلیسی و با عنوان "ایران پس از انفجار نخست‌وزیری" در چند نوبت پخش کرد. در این برنامه، اوپن هایر یکی از کارشناسان مسائل ایران در بی‌بی‌سی، فرد هالیدی مورخ مارکسیست و ایران‌شناس مشهور انگلیسی که پیش از انقلاب سال‌ها در ایران بوده است و دکتر رضا صبری تبریزی استاد ایرانی دانشگاه ادینبرو (ادینبورگ) - که به گفته بی‌بی‌سی، گرایش‌هایی به حزب توده دارد - شرکت داشتند.⁽¹⁾

وضعیت حاکمیت سیاسی ایران پس از انفجار ساختمان نخست‌وزیری نخستین موضوعی بود که در این برنامه تفسیری درباره آن بحث شد؛ بخش‌هایی از مطالب مطرح‌شده در برنامه بی‌بی‌سی چنین است:

«در ایران برای دومین‌بار در دو ماه، دولتمردان مهم در کابینه آیت‌الله خمینی به قتل رسیدند. این عده شامل رجایی رئیس‌جمهوری و باهنر نخست‌وزیر و چهار تن دیگر بودند. این اقدامات و قتل عناصر اصلی حزب حاکم جمهوری اسلامی به نظر می‌رسد باعث بی‌ثباتی رژیم آیت‌الله خمینی شده باشد. لیکن حمایت مردمی از دولتمردان همچنان در مراسم تشییع جنازه این عده به چشم می‌خورد. یک میلیون نفر در تهران در مراسم سوگواری شرکت کردند. آیت‌الله خمینی هیچ نشانه‌ای از ضعف قدرت نشان نداده است و هیچ نشانه‌ای از کاهش قبضه قدرت توسط وی مشاهده نمی‌شود.

اولین قدم پس از این قتل و بمب‌گذاری اخیر، تشکیل شورای موقت ریاست جمهوری بود که از دو تن تشکیل شده است: رئیس مجلس ایران و رئیس شورای‌عالی قضایی. قدم دوم یافتن کسی برای رهبری حزب جمهوری اسلامی بود و این نیز برعهده یک روحانی دیگر که به آیت‌الله خمینی نزدیک است گذارده شد.⁽²⁾قدم بعدی، انتخاب مهدوی کنی وزیر کشور به نخست‌وزیری موقت است و به نظر می‌رسد کابینه تا زمان انتخابات بعدی در وضعیت موقتی باشد. حزب جمهوری اسلامی دارای پایه‌های ایدئولوژیک محکمی است که حداقل انسجام آن را حفظ می‌کند، مخصوصاً در این دوره پرتشنج.

سخنگوی بی‌بی‌سی: درنتیجه هیچ نشانه‌ای [از] سازش و تفاهم با مخالفان و رژیم دیده نمی‌شود. آیا نشانه‌ای از این هست که رژیم به‌دنبال عملیات مداوم چریکی ازسوی چریک‌های مخالف رژیم سقوط کند؟

فرد هالیدی: من فکر نمی‌کنم رژیم [امام] خمینی درحال سقوط باشد. این رژیم هنوز از حمایت برخی از بخش‌های مردم برخوردار است هنوز از دارایی‌هایی برخوردار است و می‌تواند از چندین هزار جوان مسلح برای دفاع از خود استفاده کند. مسلماً رژیم ضعیف شده

1) همان، ص21، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 11/6/1360.

2) شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی در اولین جلسه خود پس از انفجار در ساختمان نخست‌وزیری، آیت‌الله خامنه‌ای امام‌جمعه تهران و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع را به‌عنوان دبیرکل حزب انتخاب کرد. (روزشمار 9/6/1360)

است و در برآوردن احتیاجات مردمی و راضی‌کردن آنها شکست خورده است، ولی اگر آن را با آخرین روزهای شاه مقایسه کنید، خواهید دید که در آن زمان تظاهرات وسیع خیابانی علیه رژیم صورت می‌گرفت و اعتصابات متعددی بود که اکنون ما شاهد تظاهرات علیه رژیم فعلی نیستیم و اعتصابی هم علیه آن نمی‌شود. درنتیجه، قدرت مخالفان از بروز مخالفت سیاسی خود از دوره شاه کمتر است. ...

دکتر رضا صبری تبریزی استاد دانشگاه ادینبرو (ادینبورگ) در اسکاتلند، یکی از ستایش‌کنندگان انقلاب اسلامی است. وی از یک دیدار شش‌هفته‌ای از ایران بازگشته است و معتقد است حمایت از دولت مذهبی در ایران بسیار قوی است و این علی‌رغم خشونت‌های اخیر در این کشور است.

تبریزی: با تعجب تمام من مشاهده کردم که قتل 72 تن و خاصه آیت‌الله بهشتی، که درحقیقت یک شوک برای ملت بود، اثر تقویت‌کننده‌ای در نزد حامیان دولت داشت و من فکر می‌کردم مردم و دولت براثر آن تاحدی خواهند ترسید و کسی حاضر نخواهد شد مقامی را بپذیرد. در انقلاب اسلامی، مقدسات و شهادت و سیاست باهم آمیخته‌اند. در تشییع جنازه رجایی و باهنر بیش از یک میلیون نفر در تهران شرکت کردند، این نشان می‌دهد که دولت هنوز ازسوی میلیون‌ها نفر از مردم حمایت می‌شود. ما باید به عینیت‌ها مراجعه کنیم.

گوینده بی‌بی‌سی: سازمانی که مسئول اکثر خشونت‌ها در ایران شناخته شده است سازمان چپ اسلامی یعنی مجاهدین خلق است. درنتیجه این سازمان بیش از سایرین در معرض تهاجم دولت بوده است. ...

فرد هالیدی: هفته گذشته که من با مسعود رجوی رهبر مجاهدین در پاریس صحبت کردم، وی معتقد بود که ضربات [به سازمان] سنگین نیست و می‌گفت بافت اصلی زیرزمینی سازمان مجاهدین خلق دست‌نخورده باقی مانده است. تاکتیک آنها عمدتاً حمله به سازمان‌های دولتی و کشتن رهبران دولت است و من فکر می‌کنم آنها به این‌گونه عملیات خود ادامه دهند تا نشان دهند می‌توانند در مقابل رژیم ایستادگی کنند و به آن پاسخ دهند و نشان دهند که هنوز دارای یک سازمان کارآمد هستند. مسئله‌ای که سازمان مجاهدین با آن روبه‌روست درحقیقت آن است که هرچند این تاکتیک برای تبلیغ مفید است، لیکن برای براندازی رژیم کافی نیست و باعث می‌شود که رژیم بهانه‌ای برای تهاجم بیشتر به آنها پیدا کند. مجاهدین باید متحدان دیگری بیابند و این دلیل آن بود که آنها با بنی‌صدر کار کردند. آنها همچنین با کردهای غرب ایران تماس دارند، مجاهدین باید متحدان در داخل (دستگاه) دولت نیز بیابند. رجوی نیز دراین‌باره گفت که مجاهدین هواداران بسیاری در نیروهای پلیس، پاسداران انقلاب و نیروی هوایی دارند. البته درحقیقت این نیروی هوایی بود که بنی‌صدر و رجوی را به خارج از کشور انتقال داد.

گوینده بی‌بی‌سی: ولی بنا به اعتقاد دکتر صبری تبریزی حمایت از رجوی و بنی‌صدر در میان ایرانیان رو به کاهش است.

تبریزی: مردم معتقدند این دولت نیست که مردم را می‌کشد بلکه این تروریسم است که با تشویق شخصیت‌هایی چون بنی‌صدر و رجوی باعث کشته‌شدن عده‌ای می‌شود. بنی‌صدر مردم را به شورش علیه دولت دعوت کرد و بنا به دستور او بسیاری از مردم در خیابان‌ها کشته شدند. از سوی دیگر، بنی‌صدر به‌عنوان یک سیاستمدار مسئول کشور را ترک کرد. درنتیجه، باید بگویم که مردم تقصیر این وقایع ناراحت‌کننده اخیر را برعهده دولت نمی‌گذارند. آنها تقصیر را متوجه کسانی می‌دانند که با دولت مخالف هستند؛ یعنی بنی‌صدر و رجوی.

گوینده بی‌بی‌سی: بمب‌گذاری روز یکشنبه در ایران برعهده امپریالیست‌های خارجی و خاصه امریکا گذارده شده است، ولی آیا دولت حقیقتاً معتقد است که دست امریکا در این بمب‌گذاری بوده است؟

تبریزی: ما مجبور نیستیم هر اتهامی را بپذیریم، ولی حمایت رسانه‌های عمومی غرب از ضدانقلابیون ایران - مجاهدین (خلق)، لیبرال‌ها، بنی‌صدر و رجوی - دولت ایران را بر آن داشته است که در پشت تمام توطئه‌ها و اعمال تروریستی، غرب و امریکا وجود دارد. از سوی دیگر، در جنگ عراق و ایران، دولت معتقد است که عراق ازسوی امریکا و اقمار آن مانند عربستان سعودی، اردن و مصر حمایت می‌شود. درنتیجه ایران از هرسو مورد تهدید است.

گوینده بی‌بی‌سی: این تهدید تا چه حدی با واقعیات وفق می‌دهد؟[دارد؟]

هالیدی: امریکایی‌ها از اهمیت ایران نه ازنظر منابع نفت بلکه ازنظر موقعیت استراتژیک آن به‌خوبی آگاه هستند. به‌نظر من امریکایی‌ها فعلاً چندان در ایران دخالتی ندارند، درحالی‌که شوروی کارهای بسیاری کرده است، ولی مسائل دیگری نیز وجود دارد که امریکا مجبور است سعی کند راه‌حل خاص خود را در ایران به جلو برد. ولی امریکا از اخراج افسران و سیاستمدارانی که می‌توانستند به نفع امریکا در ایران عمل کنند ناراحت است. امریکا البته از یک ایستگاه رادیویی تبعیدیان ایران در قاهره، حمایت می‌کند و با خانواده سلطنتی هم تماس دارد و به نظر می‌رسد که سیا در بلوچستان ایران ازطریق امارات عربی نیز دخالت‌هایی داشته باشد. در واشنگتن پست هفته پیش گزارشی بود مبنی‌بر اینکه سیا و ترک‌ها اقدامات مشترکی می‌کنند. ولی من فکر نمی‌کنم که امریکایی‌ها نقش اصلی را داشته باشند و این ادعای تهران که امریکا را محکوم می‌کند پایه‌ای ندارد زیرا در این هرج‌ومرج، واقعاً کسی نمی‌تواند بر اوضاع و احوال اثر گذارد. مسلماً در مواردی دست‌های خارجی وجود دارند ولی من فکر نمی‌کنم این دست‌ها درحال‌حاضر درحال عمل‌کردن باشند.

گوینده بی‌بی‌سی: آیت‌الله خمینی گفته است که حتی اگر وی بمیرد ملت سالم خواهد ماند، آیا شما موافق هستید؟

هالیدی: منظور [آیت‌الله] خمینی از ملت درواقع ملت اسلام است و آنچه وی به‌عنوان "سالم"، از آن یاد می‌کنند مسلماً خود وی بهتر می‌داند، ولی مسلماً ازبین‌رفتن [آیت‌الله] خمینی، چه به‌صورت طبیعی یا غیرطبیعی ضربه محکمی به رژیم خواهد زد و آن را ضعیف خواهد کرد. من فکر نمی‌کنم این امر البته بلافاصله به سقوط رژیم بینجامد. زیرا هنوز رژیم می‌تواند مردم را بسیج کند. درضمن هنوز یک تشکیلاتی که به‌طور جدی رژیم را در خطر اندازد مانند آنچه در دوره شاه وجود داشت، وجود ندارد.»⁽¹⁾

در آستانه اولین سالگرد آغاز جنگ ایران و عراق و در روزهایی که حوادث داخلی ایران به‌خصوص شهادت رجایی و باهنر، اخبار جنگ را تحت‌الشعاع خود قرار داده است، خبرگزاری یونایتدپرس در گزارشی تحلیلی به بررسی آخرین وضعیت نیروهای ارتش عراق در خاک ایران، پرداخته است. این گزارش بدون اشاره به سخنان صریح مقامات عراقی مبنی‌بر تمایل به پذیرش صلح (با تأمین شرایط خود) و خارج‌شدن از وضعیت دشوار نظامی موجود، می‌کوشد تا حضور عراقی‌ها را در جبهه‌های جنگ موفق جلوه دهد. در قسمتی از این گزارش آمده است:

«صدام حسین رئیس‌جمهوری عراق، برای حاکمیت بر شط‌العرب [اروندرود] جنگ را آغاز کرد. ناظران معتقدند وی فکر می‌کرد می‌تواند ظرف چند روز به این منظور دست یابد. صدام حسین هنوز به هدف خود نرسیده و باتوجه‌به اینکه هیچ تغییر مهمی در موضع ایران صورت نگرفته، ناظران بر این عقیده‌اند که افق پایان جنگ در چشم‌انداز نیست.

انگیزه صدام حسین هرچه بود، ولی بیش از آنچه برایش چانه می‌زد به دست آورده است. نیروهای عراقی توان نگهداری تقریباً تمامی بخش‌هایی را که در روزهای آغاز جنگ به تصرف درآورده بودند، داشته‌اند. در قسمت‌هایی از مرز 550 کیلومتری، عراقی‌ها تا 100 کیلومتر به داخل خاک [ایران] پیشروی کرده‌اند. جاده‌های میان بصره و پایگاه‌های عراقی در نزدیکی آبادان کشیده شد و به نیروهای عراقی امکان استفاده از وسایل و کمک‌ها را داد. پاره‌ای از اردوگاه‌های خط مقدم جبهه از برنامه تلویزیونی رنگی و روزنامه‌های بغداد برخوردارند. اما عراقی‌ها بیش از این حد به داخل ایران نفوذ نکردند. هم‌اکنون ناظران سیاسی معتقدند [صدام] حسین که علاقه‌مند به داشتن رهبری یک ارتش اشغالگر نیست آمادگی پایان‌دادن به جنگ را دارد. به اعتقاد آنان آنچه او را از این امر باز می‌دارد عدم تمایل به معامله با رژیم فعلی ایران است.»⁽²⁾

این درحالی است که خبرگزاری پارس با اعلام خبر سفر طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر عراق به یوگسلاوی، درمورد تمایل نیروهای عراقی برای خروج از بن‌بستی که در آن گرفتار شده‌اند، آورده است: «براساس گزارشات رسمی، یاسین در دیدارهای خود با مقامات یوگسلاوی به‌طور مفصل دلایلی پیرامون علت بروز جنگ ارائه داشته و شرایطی که

1) همان، صص 12 - 7، لندن - خبرگزاری پارس، 11/6/1360.

2) همان، صص 3 و 4، بیروت - یونایتدپرس، 11/6/1360.

تحت آن جنگ آغاز شده را از دیدگاه خود تشریح نموده و آن‌گاه تمایل عراق را نسبت به حل اغتشاشات با ایران مورد تأکید قرار داده است. در این ملاقات‌ها یوگسلاوی نیز خواستار حل هرچه زودتر مناقشات براساس منشور سازمان ملل و اصول سیاست غیرمتعهدها شده بود.»⁽¹⁾

خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از نشریات ژاپن، از کناره‌گیری کمپانی میتسویی از پروژه 17/3 میلیارد دلاری پتروشیمی ایران خبر داد و افزود دولت ژاپن با تصویب این طرح به بزرگ‌ترین و پر دردسرترین پروژه سرمایه‌گذاری خارجی ژاپن پایان داده است.

این خبرگزاری گزارش داد: «به نوشته این روزنامه‌ها، وزارت صنعت و تجارت بین‌المللی ژاپن که پروژه را به‌دنبال توقف‌های پیاپی آن مسکوت گذاشته بود، با جبران خسارات میتسویی تحت برنامه بیمه صادرات موافقت کرد. میتسویی که یک مجتمع معظم از شرکت‌های تجاری ژاپن و شریک ایرانی در پروژه پتروشیمی است می‌تواند ادعای خسارتی معادل 434 میلیون دلار کند. یک مقام بلندپایه میتسویی اتخاذ تصمیم نهایی را دراین‌مورد تکذیب کرد، اما روکوسوکه تاناکا رئیس میتسویی، خاطرنشان ساخت تغییر در سیاست دولت را دیروز در یک مصاحبه مطبوعاتی اعلام کرد. تاناکا افزود ما درباره اوضاع ایران نگرانیم و میتسویی به تصمیمات هیئت‌مدیره خود درمورد برخورد با پروژه پتروشیمی ایران و ژاپن احترام می‌گذارد.

عملیات کند ساختمانی کارخانه بندر [امام] خمینی که تاکنون 85 درصد آن پایان یافته است، در اکتبر سال 1979 به یک پروژه ملی مبدل شده بود، اما ناآرامی‌های سیاسی ایران و جنگ این کشور با عراق بر آن تأثیر گذاشت.»⁽²⁾

سازمان عمل اسلامی عراق در گزارشی از حفاظت کاخ ریاست‌جمهوری عراق به‌وسیله نیروهای امنیتی اردن خبر داد.

در قسمتی از این گزارش که در روزنامه اطلاعات به چاپ رسیده، آمده است: «رژیم اردن عده زیادی از مزدوران خود را به عراق گسیل داشته است تا از کاخ ریاست‌جمهوری حفاظت کنند و از این طریق موجبات اطمینان‌خاطر و امنیت صدام را فراهم سازند. مزدوران اردنی تنها نقش حراست از کاخ ریاست‌جمهوری را به‌عهده ندارند، بلکه اساساً تمامی بخش‌های حساس و تأسیسات مهم متعلق به حزب بعث نیز زیر کنترل و حفاظت این عده می‌باشد. این اقدام که ازسوی رژیم اردن به عمل آمده است مربوط به قسمتی از قراردادی است که درزمینه کمک‌های جنگی، با عراق منعقد گردیده است.»⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، صص 8 و 9، بلگراد - خبرگزاری پارس، 11/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص13، توکیو - آسوشیتدپرس، 11/6/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 12/6/1360، ص2.

روزشمار جنگ پنجشنبه 12 شهریور 1360 4 ذیقعده 1401 3 سپتامبر 1981

در دومین روز اجرای عملیات نصر در غرب تپه‌های الله‌اکبر و شمال رودخانه کرخه و شمال‌غربی سوسنگرد، رزمندگان ایرانی با اجرای آتش و پیشروی توانستند قسمت دیگری از سمت راست خاکریز، موسوم به "خاکریز عصاشکل" را تصرف کنند. علاوه‌برآن تپه سبز که محل دیدبانی نیروهای دشمن در این منطقه بود هم به دست نیروهای خودی افتاد.

نیروهای عراقی با ازدست‌دادن همه قسمت‌های سمت راست (شمال) خاکریز شش کیلومتری خود، در موقعیت دفاعی نامناسبی قرار گرفتند. در جریان عملیات امروز، دشمن 6 تانک و یک انبار مهمات خود را از دست داد. 2 بالگرد عراقی نیز با آتش پدافند نیروهای خودی سرنگون شدند.

در مدت دو روز عملیات در این منطقه درمجموع، 30 تانک و نفربر دشمن منهدم شد و بیش از 100 نظامی عراقی کشته و 66 نفر اسیر شدند. بدین‌ترتیب نیروهای خودی یک گام دیگر به بستان نزدیک شدند.⁽¹⁾

در این عملیات از نیروهای خودی نیز 70 نفر شهید و 85 تن مجروح شدند. همچنین یک بالگرد ارتش هنگام شناسایی مواضع دشمن در حوالی بستان سقوط کرد، اما خلبان آن با تلاش دو خلبان بالگرد دیگر نجات یافت.⁽²⁾

با گذشت دو روز از اجرای عملیات شهیدان رجایی و باهنر در شمال رودخانه کرخه‌کور،⁽³⁾امروز نیروهای عراقی با استفاده از ضعف موضع پدافندی رزمندگان در مقابل یکی از پل‌های این رودخانه (واقع در جنوب روستای حنانیه) و تأمین‌نشدن پل در این قسمت، با عبور از این

1) روزنامه کیهان، 14/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 004981 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات، شماره 335، 13/6/1360، ص1؛ و - ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ، (اطلس راهنما - 4)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1381، ص90.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، ص5، اهواز - خبرگزاری پارس، 12/6/1360؛ و - سند شماره 5648 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی عملیات منطقه8 به فرماندهی منطقه8،10/9/1360، صص 7 و 8.

3) این عملیات دو روز قبل اجرا شد. (روزشمار 10/6/1360)

پل، به نیروهای خودی مستقر در این منطقه حمله کردند. در این درگیری‌ها که از ساعت 5 صبح تا 21 ادامه داشت، با مقاومت نیروهای خودی مهاجمان موفق به توسعه سرپل خود نشدند و با ازدست‌دادن 10 تانک، 10 نفربر و یک خودرو حامل مهمات و تلفاتی بالغ‌بر 50 کشته یا زخمی، در وضعیت قبل از حمله باقی ماندند. هرچند این اقدام ارتش عراق ناکام ماند، اما آنان با استقرار تجهیزات زرهی خود این سرپل را حفظ و تقویت کردند.⁽¹⁾

در ادامه عملیات شهید رجایی و باهنر در غرب سرپل ذهاب و در ارتفاعات بازی‌دراز، که روز گذشته اجرا شد، نیروهای خودی امروز به دفاع از مواضع تصرف‌شده در ارتفاع 1150 ادامه دادند. جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش نیز در چند نوبت مواضع نیروها و محل استقرار تانک‌ها و سلاح‌های سنگین دشمن را بمباران کردند. امروز یک‌صد نفر از نظامیان عراقی که در این عملیات اسیر شده بودند، به پشت جبهه‌ها منتقل شدند.

علاوه‌براین، نیروهای خودی در محور میانی عملیات در منطقه شیرین‌آب نیز پیشروی و خطوط پدافندی خود را اصلاح کردند.⁽²⁾

ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی در اطلاعیه‌ای درباره نتایج عملیات امروز اعلام کرد که عراق در درگیری با نیروهای خودی مستقر در ارتفاعات 1150، متحمل 300 تا 400 کشته شده است.⁽³⁾

دراین‌حال به گزارش خبرگزاری پارس، عراق مدعی شده است نیروهای ایرانی در سرپل ذهاب و غرب سوسنگرد 3000 کشته و چند هزار زخمی و تعداد فراوانی اسیر داده‌اند.⁽⁴⁾

براثر دو حمله عناصر ضدانقلاب در پیرانشهر و مهاباد، چند نفر مجروح شدند و خسارت‌هایی به بار آمد.

یک دستگاه وانت متعلق به سپاه پاسداران پیرانشهر به کمین افراد مسلح ضدانقلاب افتاد و به آتش کشیده شد. در این حادثه راننده خودرو نجات یافت، اما خودرو آتش‌نشانی که برای خاموش‌کردن آتش در محل حاضر شده بود، هدف حمله قرار گرفت و خساراتی به آن وارد آمد. با حضور نیروهای سپاه پاسداران مهاجمان گریختند.⁽⁵⁾

در مهاباد نیز تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی به یک مقر نیروهای سپاه و بسیج حمله کردند. با مقاومت نیروهای مستقر در پایگاه، مهاجمان مسلح مجبور به عقب‌نشینی شدند. در این درگیری 5 نفر از نیروهای بسیج مجروح شدند.⁽⁶⁾

1) سند شماره 004981 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و - سند شماره 52074 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به فرماندهی و اطلاعات عملیات سپاه مرکز، 13/10/1360، سند تک‌برگی.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزار‌ش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، ص3، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 13/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، صص 5 و 7، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 12/6/1360.

3) روزنامه کیهان، 14/6/1360، ص13.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، ص3، رادیو صوت‌الجماهیر، 12/6/1360.

5) سند شماره 52081 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از پیرانشهر (ارومیه) به تهران (فرماندهی سپاه)، 13/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص6، سنندج - خبرگزاری پارس، 14/6/1360.

6) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 417540 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی عملیات تهران به فرماندهی ارومیه، 12/6/1360، سند تک‌برگی.

ترور معاون آموزش‌وپرورش قزوین، حمله به منزل سرپرست استانداری گیلان، بمب‌گذاری، پرتاب نارنجک و تیراندازی به ساختمان کمیته انقلاب اسلامی منطقه 9 تهران ازجمله اقدامات خرابکارانه امروز افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی بود که تلفات و خساراتی را درپی داشت.

معاون آموزش‌وپرورش قزوین و عضو سابق شورای فرماندهی سپاه پاسداران این شهر، هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت. در این حادثه مهاجمان که در مسیر تردد قدرت‌الله چگینی کمین کرده بودند، او را در مقابل منزلش با شلیک 4 گلوله کلت کالیبر45 مجروح کردند و متواری شدند. وی پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید.⁽¹⁾

در رشت نیز چند تن از اعضای مسلح شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌وسیله دو خودرو و با هدف به‌گروگان‌گرفتن اعضای خانواده سرپرست استانداری گیلان به منزل وی حمله کردند. لحظاتی بعد، نیروهای گروه گشت واحد عملیات سپاه در این محل حاضر و با مهاجمان درگیر شدند. دامنه درگیری به محوطه ساختمان آب و برق شمال کشیده شد، اما سرانجام با کشته‌شدن 3 نفر از مهاجمان و مجروح‌شدن 2 نفر از آنان، درگیری پایان یافت.

در این حادثه یک پاسدار به نام مهدی قناد شهید شد و 3 نفر (یک پاسدار و 2 نفر از کارکنان اداره آب و برق) نیز مجروح شدند. از مهاجمان 3 اسلحه ژ3 و یک کلت به دست آمد.⁽²⁾

بنا به اعلام خبرگزاری پارس، این اقدام به‌تلافی کشته‌شدن یکی از اعضای رسمی و کاندیدای شاخه تبریز سازمان مجاهدین خلق در انتخابات مجلس شورای اسلامی انجام گرفته است. این فرد صبح امروز در درگیری با نیروهای سپاه پاسداران رشت کشته شده بود.⁽³⁾

در تهران ظهر امروز، حدود 10 فرد مسلح سوار بر دو اتومبیل و دو موتورسیکلت، پس از پرتاب 3 نارنجک به‌سمت ساختمان ستاد 6 منطقه 9 کمیته انقلاب اسلامی در خیابان انقلاب تهران، آنجا را با مسلسل به رگبار بستند. مهاجمان پس از این اقدام بلافاصله از محل گریختند. این حادثه تلفات جانی نداشت، ولی براثر انفجار نارنجک‌ها، به محوطه ورودی ساختمان خساراتی وارد شد.⁽⁴⁾

در اهواز نیز یک نارنجک جنگی به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که خسارت‌هایی به بار آورد، اما کسی آسیب ندید.⁽⁵⁾

همچنین انفجار بمب در شهر ایذه (استان خوزستان)، خسارتی ایجاد نکرد، بمب دیگری که در مقابل شهرداری این شهر کار گذاشته شده بود نیز کشف و خنثی شد.⁽⁶⁾

در چالوس نیز بمب آتش‌زایی که حاوی یک کیلو خرج توپ ارتشی بود و در سنگر پایگاه بسیج تعبیه شده بود، کشف و خنثی شد.⁽⁷⁾

1) سند شماره 52063 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سپاه قزوین به ستاد فرماندهی مرکز، 12/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص19.

2) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 52089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی ستاد مرکزی، 12/6/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، صص 8 و 9، رشت - خبرگزاری پارس، 14/6/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 52089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، ص10، تهران - خبرگزاری پارس، 12/6/1360.

5) سند شماره 417582 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استانداری استان خوزستان، 13/6/1360، ص1.

6) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 417625 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به وزارت کشور (اداره کل انتظامی)، 15/6/1360، ص1.

7) سند شماره 52089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

امروز دو خانه تیمی در آستانه اشرفیه و آباده کشف شد. همچنین تعدادی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سازمان پیکار در شهرهای مختلف کشور دستگیر شدند.

درپی وقوع انفجار و آتش‌سوزی در منزلی در آستانه اشرفیه، بلافاصله مردم نیروهای سپاه را مطلع کردند. با حضور پاسداران مشخص شد این مکان یکی از خانه‌های تیمی سازمان مجاهدین خلق است و افراد حاضر در آن مشغول ساخت بمب بوده‌اند که این حادثه رخ داده است.

با بازرسی این منزل یک نارنجک جنگی، یک کلت، تعدادی فشنگ کلت و ام‌یک، مقداری مواد منفجره، 15 بمب دست‌ساز، 6 چاشنی انفجاری و الکتریکی، سیم‌های مخصوص ساخت تله‌های انفجاری، نیم‌گالن باروت، یک ماسوره انفجاری، 3 بسته خرج خمپاره و تعدادی اسناد درون‌گروهی و نشریه و کتاب به دست آمد. همچنین 8 نفر در این خانه تیمی دستگیر شدند.⁽¹⁾

در شهرستان آباده در استان فارس، با گزارش مردم یک خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق شناسایی شد و 15 نفر در آنجا دستگیر شدند. از این مکان تعداد فراوانی فشنگ، اسلحه، مواد منفجره تی.ان.تی، بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا، دستگاه تکثیر و اطلاعیه و اعلامیه کشف و ضبط شد.⁽²⁾

امروز همچنین در آستانه اشرفیه 2 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق و پیکار که از مدتی قبل تحت تعقیب بودند شناسایی و دستگیر شدند.⁽³⁾

در بابل نیز 2 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند.⁽⁴⁾در مشهد هم نیروهای سپاه پاسداران موفق شدند یکی از اعضای کادر بالای این سازمان در استان گیلان را شناسایی و دستگیر کنند. این فرد به سپاه پاسداران لاهیجان تحویل داده شد.⁽⁵⁾

در صومعه‌سرا نیز در هفته گذشته، 8 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق و یک عضو سازمان پیکار شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁶⁾

نماینده سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) با مراجعه به سپاه پاسداران ساری تعدادی تجهیزات نظامی شامل 5 اسلحه ژ3، 4 اسلحه برنو، یک قبضه اسلحه ام‌یک، 6 قبضه انواع مختلف کلت، یک تفنگ نارنجک‌انداز، یک خشاب ژ3 و 12 عدد کلت، 6 کپسول گاز اشک‌آور دستی و تفنگی و 629 تیر فشنگ را تحویل پاسداران داد.⁽⁷⁾

گفتنی است پس از اعلام رسمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مبنی‌بر آغاز فعالیت‌های نظامی و مسلحانه علیه نظام و حوادث 30 خرداد،⁽⁸⁾برخی گروه‌های سیاسی مانند سازمان پیکار

1) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 52116 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 3 (چالوس) به فرماندهی ستاد مرکزی، 14/6/1360، ص1.

2) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص4.

3) همان.

4) سند شماره 52089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

5) سند شماره 52089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

6) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 217، 18/6/1360، ص3.

7) سند شماره 52062 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه ساری به فرماندهی سپاه مرکز، 12/6/1360، سند تک‌برگی.

8) 30 خرداد 1360 آغاز ورود علنی سازمان به فاز مسلحانه است.

در راه آزادی طبقه کارگر، با تأسی به این سازمان برای مخالفت با نظام، مشی مسلحانه را در پیش گرفتند، اما برخی گروه‌ها در اتخاذ مشی حزبی، دچار دودستگی شدند؛ ازجمله سازمان چریک‌های فدایی خلق که پس از انشعاب، "اقلیت" پیرو جنگ مسلحانه با نظام شد و "اکثریت" مصالحه با نظام را برگزید.

امام خمینی با ارسال پیام‌های جداگانه‌ای برای نخست‌وزیر هند و همچنین صدر هیئت‌رئیسه شوروی، از ابراز همدردی آنان با ملت ایران در فاجعه شهادت شهیدان رجایی و باهنر، تشکر کردند. در قسمتی از پیام امام برای ایندیرا گاندی آمده است:

D725

«از اظهار محبت و همدردی شما متشکرم. و به‌خصوص از اینکه در این مصیبت دردناک در کشور خود اعلام عزای عمومی کرده‌اید تشکر می‌کنم و امید است مشاهدة این اعمال وحشیانه که به‌دست عمال امریکای جنایتکار انجام می‌گیرد، چهرة واقعی این دایه‌های مهربان‌تر از مادر را برای ملل تحت ستم و مستضعف جهان آشکار ساخته بیش از این فریب تبلیغات مسموم آنها را نخورند و کشورهای خود را از چپاولگری و غارت این غارتگران حفظ نمایند و پاسخ دندان‌شکنی به اتهامات دشمنان ملت ما باشد که بی‌شرمانه هرگونه تهمتی، حتی خرید اسلحه و ایجاد رابطه با رژیم اشغالگر قدس و فلسطین عزیز را به دولت اسلامی و انقلابی ما می‌زنند.»⁽¹⁾

همچنین بخشی از پیام امام خمینی به لئونید برژنف صدر هیئت رئیسه و نیکلای تیخونف نخست‌وزیر شوروی چنین است: «پیام تسلیت شما را درمورد فاجعة دلخراش شهادت دو مسئول بزرگ و متعهد کشورمان، رئیس‌جمهور محبوب و نخست‌وزیر عزیز، دریافت نمودم، از اظهار محبت و همدردی شما متشکرم و امید است این حوادث ناگوار ملل مستضعف جهان را دربرابر استعمارگران منسجم‌تر و برای کسب استقلال و آزادی مصمم‌تر سازد.»⁽²⁾

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، ص160.

2) همان، ص159.

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی امروز پس از استماع سخنان مخالفان و موافقان، با 170 رأی موافق، 4 رأی مخالف و 4 رأی ممتنع به کابینه نخست‌وزیر جدید (آیت‌الله مهدوی کنی)، رأی اعتماد دادند.⁽¹⁾گفتنی است 9 تن از نمایندگان نیز در رأی‌گیری شرکت نکردند.

D726

آیت‌الله مهدوی کنی پس از کسب رأی اعتماد کابینه‌اش، در جمع نمایندگان مجلس در سخنانی ضمن تأکید بر ضرورت انسجام نیروها به‌ویژه درمورد مسائل امنیتی، سه اولویت اساسی دولت جدید را به‌ترتیب، جنگ، امنیت داخلی و مسائل اقتصادی اعلام کرد و گفت: «در دوران انقلاب تمرکز قدرت لازم است، گرچه قانون اساسی مراکز قدرت را از هم جدا کرده است. در یک مملکت انقلابی و انقلاب‌زده نمی‌شود متفرق کار کرد و قسمتی از نابسامانی‌های موجود به‌خصوص در مسائل امنیتی به‌خاطر این است که انسجام لازم وجود ندارد. ما از شما و نهادهای انقلابی و ملت ایران تقاضا می‌کنیم که وحدت و انسجام خود را بیش‌ازپیش حفظ کنند.»

نخست‌وزیر همچنین درخصوص اولویت‌های دولت گفت: «ما درحال‌حاضر، سه مسئله مهم داریم که باید مورد توجه قرار گیرد: اولین مسئله، جنگ است که این دولت آن را تعقیب خواهد کرد و ما باید با پیروزی، دشمن را از این آب و خاک بیرون برانیم و مسلم است که دشمنان برای اینکه ما این مسئله را فراموش کنیم اغتشاشات داخلی فراهم می‌کنند. دومین مسئله امنیت داخلی است که خواست همه مردم می‌باشد. مسئله دیگر، مسائل اقتصادی کشور است که با کوششی که دولت خواهد کرد امیدواریم با کارهای ضربتی و با برنامه‌های درازمدت این مشکلات از بین برود.»⁽²⁾

1) آرای مثبت نمایندگان مجلس به کابینه آقای مهدوی کنی بالاترین نصاب موافق در تاریخ مجلس و انقلاب تا این دوره است. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص223)

2) روزنامه کیهان، 14/6/1360، ص3.

درپی اعلام خبر ملاقات هانی الحسن مشاور سیاسی یاسر عرفات با مسعود رجوی و تکذیب آن ازسوی سازمان آزادی‌بخش فلسطین و سفیر این سازمان در تهران،⁽¹⁾رسانه‌ها و خبرگزاری‌ها، اخبار متعدد و تصویری از این ملاقات را منتشر کردند.

خبرگزاری رویتر از مصاحبه مسعود رجوی با روزنامه النهار (چاپ بیروت) خبر داد که در آن رجوی خبر دیدار با هانی الحسن را تأیید کرده است.⁽²⁾

رادیو لندن نیز در گزارشی با اعلام اینکه یک سخنگوی سازمان مجاهدین خلق در پاریس خبر این دیدار را بار دیگر تأیید کرده است، گفت: «خبرگزاری فرانسه که نخستین‌بار خبر این ملاقات را انتشار داد، می‌گوید که یکی از کارمندان عالی‌رتبه آن خبرگزاری دو روز پیش، در حومه پاریس که محل سکونت آقای مسعود رجوی است با هانی الحسن ملاقات کرد.»⁽³⁾

پس از افشای این اخبار، خبرگزاری فرانسه اعلام کرد که مسئولان فلسطینی، به‌طور سربسته، صحت این خبر را پذیرفته‌اند، اما می‌کوشند برای تنزل‌دادن اهمیت این ملاقات، آن را یک اقدام شخصی توسط هانی الحسن جلوه دهند. به گزارش این خبرگزاری: «یک مقام مسئول در جنبش مقاومت فلسطین امروز گفت به‌دنبال تماس هانی الحسن عضو کمیته مرکزی الفتح با مسعود رجوی رئیس سازمان مجاهدین خلق، وی به بیروت احضار شده است.»

خبرگزاری فرانسه در ادامه افزود: «یادآوری می‌شود اظهارات مقام یادشده توسط خبرگزاری فلسطین وفا مخابره شده است. این مقام اضافه کرد درحال‌حاضر هانی الحسن یک مرخصی استعلاجی را می‌گذراند و برای مذاکره هیچ دستورالعملی به وی داده نشده است.»⁽⁴⁾

از سوی دیگر، خبرگزاری پارس از واشنگتن درباره روابط گسترده سازمان مجاهدین خلق با ساف (سازمان آزادی‌بخش فلسطین) گزارش داد: «طبق اطلاعات موثق و اکید که ازسوی منابع فلسطینی‌ها در بیروت به دست آمده، 300 عضو از اعضای سازمان مجاهدین خلق در پایگاه‌های فتح بیروت به سر می‌برند. حدود 25 تن از اعضای این سازمان در منطقه فاکاهانی، یعنی در مقر ساف واقع در قسمت غربی بیروت دیده شده‌اند و پس از پرس‌و‌جو معلوم شده که تعداد آنها به 300 تن می‌رسد.»⁽⁵⁾

درپی انتشار این اخبار، روزنامه تایمز مالی با چاپ عکسی از دیدار رجوی و هانی الحسن به گمانه‌زنی‌ها و بحث‌ها درمورد صحت انجام این ملاقات، خاتمه داد. تایمز مالی در پایین این عکس نوشته است:

«به نظر می‌رسد بحث و مجادله بر سر اینکه آیا یکی از رهبران چپ‌گرای تبعیدی ایران به نام مسعود رجوی با هانی الحسن نماینده سازمان آزادی‌بخش فلسطین، در پاریس ملاقات

1) خبر این ملاقات در روزشمار 10 شهریور 1360 آمده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، ص15، بیروت - خبرگزاری رویتر، 12/6/1360؛ و - همان، ص7 ضمیمه، رادیو لندن، 12/6/1360.

3) همان، ص5 ضمیمه، رادیو لندن، 12/6/1360.

4) همان، ص14، بیروت - فرانس پرس، 12/6/1360.

5) همان، ص20، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 12/6/1360.

کرده است با دیدن این عکس خاتمه بپذیرد.» این روزنامه افزوده است: «این عکس در محل اقامت مسعود رجوی و ابوالحسن بنی‌صدر در پاریس به‌هنگام ملاقات هانی الحسن با رجوی برداشته شده است.»⁽¹⁾

پس از علنی‌شدن خبر دیدار هانی الحسن یکی از اعضای مهم سازمان آزادی‌بخش فلسطین و مشاور سیاسی یاسر عرفات با مسعود رجوی در پاریس، اولین واکنش مسئولان ایرانی با رعایت برخی ملاحظات و با نوعی احتیاط همراه بود.

در اولین اقدام محمدحسین لواسانی مدیرکل سیاسی آسیا و افریقا در وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی در بیروت، درباره ملاقات اخیر رجوی و هانی الحسن در پاریس و تأثیر آن بر روابط ایران با فلسطین گفت: «رهبر و ملت ایران قبل و بعد از انقلاب با قدرت کامل پشتیبان انقلاب فلسطین بوده و هستند و اگر احیاناً بعضی از اطرافیان فلسطینی‌ها نسبت به ما موضع خاصی دارند و یا برعکس، این مسئله هیچ‌گونه تأثیری بر اصل پشتیبانی انقلاب اسلامی ایران از انقلاب فلسطین نخواهد داشت.»⁽²⁾

نشریه رویدادها و تحلیل (نشریه داخلی سپاه پاسداران) نیز در شماره اخیر خود ضمن بررسی اخبار مربوط به این دیدار، نوشت: «باید به سوءاستفاده‌های تبلیغاتی رسانه‌های غرب مبنی‌بر تیره‌کردن روابط ایران با سازمان آزادی‌بخش فلسطین از یک‌طرف و همچنین وجهه کاذب دادن به مخالفین از طرف دیگر دقت نمود، به‌عنوان نمونه عکسی که روزنامه تایمز مالی از صحنه دیدار رجوی با هانی الحسن انداخته از یک طرف این ملاقات را تأیید می‌کند و از طرف دیگر باتوجه‌به ماهیت صهیونیستی این نشریه، بایستی توجه کرد که دو هدف دیگر مد نظرش بوده است:

تیره‌کردن روابط ایران با سازمان آزادی‌بخش فلسطین.

بزرگ‌کردن رجوی و معرفی او به‌عنوان شخصیتی که با سازمان آزادی‌بخش فلسطین رابطه دارد.

ضمناً بد نیست یادآوری شود که هانی الحسن هوادار نزدیکی بیشتر الفتح با عربستان سعودی و درحقیقت نماینده خط عربستان سعودی در سازمان آزادی‌بخش فلسطین می‌باشد.»⁽³⁾

مصاحبه‌های روزانه بنی‌صدر با خبرگزاری‌ها و نشریات گوناگون چهره او را از یک رئیس‌جمهور مخلوع که درصدد براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران است به‌مرور، تبدیل به فردی کرده است که بیشتر ترجیح می‌دهد درمورد توانمندی‌هایش صحبت کند، تا اینکه دست به اقدامی عملی بزند. در روزهای اخیر نیز اغلب رسانه‌های غربی بر این مطلب تأکید داشتند که ازنظر محافل سیاسی و اطلاعاتی، به‌جای توجه به بنی‌صدر باید روی سازمان مجاهدین

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، صص 16 و 17 ضمیمه، رادیو ایران، 14/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص8، بیروت - خبرگزاری پارس، 15/6/1360.

3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 23، 29/6/1360، صص 42 و 43.

خلق (منافقین) که فرماندهی و تشکیلات منسجمی دارد، سرمایه‌گذاری کرد.

امروز ابوالحسن بنی‌صدر در مصاحبه با سردبیر روزنامه دانمارکی دانواز پلیتیکن برخی ادعاهای قبلی خود را درباره کاهش میزان حمایت‌های مردمی از نظام جمهوری اسلامی ایران تکرار کرد. بخش‌هایی از این مصاحبه که در پاریس انجام شده به نقل از خبرگزاری پارس چنین است: بنی‌صدر با بیان اینکه حتی اگر می‌توانستم دستور کشتن آیت‌الله خمینی را بدهم چنین کاری نمی‌کردم. گفت: «مرگ [آیت‌الله] خمینی ممکن است یک جنگ داخلی خونین در ایران به راه اندازد و کشور را به‌کلی نابود سازد. وی گفت درحال‌حاضر تنها 10 الی 15 درصد مردم از رژیم ایران حمایت می‌کنند.

بنی‌صدر افزود به اعتقاد وی، آیت‌الله خمینی امریکا را بر شوروی ترجیح می‌دهد و اگر درحال‌حاضر هم سیاست ضدامریکایی دارد به‌خاطر آن است که فکر می‌کند این چیزی است که مردم از او انتظار دارند. وی گفت: [آیت‌الله] خمینی از افکار عمومی می‌ترسد.»⁽¹⁾

نشریه رویدادها و تحلیل هدف بنی‌صدر از طرح چنین ادعاهایی را تلاش برای جلب نظر و حمایت غربی‌ها عنوان کرده و نوشته است: «بنی‌صدر می‌خواهد به غربی‌ها حالی کند که اینکه مردم علیه امام نشوریده‌اند به‌دلیل این است که من هنوز تصمیم نگرفته‌ام. نه به‌خاطر نفوذ خود امام. بنی‌صدر می‌کوشد مهارت خود را در پشت هم‌اندازی و وقاحت در کلام به امپریالیست‌ها نشان بدهد و بگوید که من هنوز به درد می‌خورم.»⁽²⁾

رادیو لندن هم در یکی از بخش‌های خبری امروز خود ضمن تحلیل اوضاع ایران و بررسی دلایل وقوع انفجارهای اخیر به نفوذ عناصر سازمان مجاهدین خلق در ارکان نظام اشاره کرد، اما نتیجه‌گیری از اقدامات خرابکارانه برای سرنگونی نظام را عجولانه خواند و گفت: «ترورهای موفقیت‌آمیز رهبران ایران به دست مخالفین ناشی‌از این حقیقت است که هواداران سازمان مجاهدین خلق ایران بعد از انقلاب در دستگاه‌های امنیتی کشور رخنه کرده‌اند. علی‌رغم ترورهای موفقیت‌آمیز، پیش‌بینی‌های اخیر مبنی‌بر اینکه رژیم ایران تحت فشار هرج‌ومرج اقتصادی و نبرد گروهی برای کسب قدرت سرنگون خواهد شد، تا اندازه‌ای عجولانه است. از طرف دیگر، ادعای آقای بنی‌صدر که اکثریت ارتش ایران از او حمایت می‌کنند، بی‌اساس است یا حداقل شواهد قابل‌ملاحظه‌ای برای اثبات آن به چشم نمی‌خورد.»⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، صص 17 و 18، کپنهاک - فرانس پرس، 12/6/1360.

2) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 23، 29/6/1360، صص 63 و 64، خبرگزاری پارس، 13/6/1360.

3) همان؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 167، 13/6/1360، ص6 ضمیمه، رادیو لندن، 12/6/1360.

روزشمار جنگ جمعه 13 شهریور 1360 5 ذیقعده 1401 4 سپتامبر 1981

درپی اجرای عملیات بازی‌دراز (شهیدان رجایی و باهنر) در منطقه سرپل ذهاب و تصرف ارتفاع 1150 به‌دست نیروهای خودی در یازدهم شهریورماه، عصر امروز ارتش عراق برای چندمین‌بار، اقدام به اجرای پاتک در این منطقه کرد.

دشمن در این ضد‌حمله با بهره‌گیری از گردان5 تیپ32 نیروهای مخصوص و یک گردان تانک - که پس از آغاز عملیات ایران از منطقه آبادان به این منطقه آورده بود - بار دیگر برای بازپس‌گیری این ارتفاع تلاش کرد، اما با مقاومت نیروهای خودی و اجرای آتش مؤثر و دقیق توپخانه، این گردان با تحمل تلفاتی مجبور به عقب‌نشینی شد.⁽¹⁾

تلاش‌های 3 گردان دیگر این تیپ نیز برای تصرف مجدد این ارتفاع بی‌نتیجه ماند و آنان پس از دادن تلفات بسیار ناچار به عقب‌نشینی شدند. شب گذشته نیز سازمان گردان6 این تیپ در دو بار پاتک به ارتفاع 1150 از هم پاشید و تلفات بسیاری به آن وارد آمد. علاوه‌برآن، براثر آتش توپخانه خودی چند تانک و نفربر عراقی منهدم شد.⁽²⁾-⁽³⁾

فرماندهی منطقه‌7 سپاه به ستاد مرکزی سپاه پیشنهاد کرد که برای ادامه عملیات و توسعه منطقه تصرف‌شده، رزمندگان پیشروی خود را از ارتفاع 1150 به‌سمت ارتفاع 1100 ادامه دهند، البته این امر مستلزم آمدن نیروهای جدید و تازه‌نفس است.⁽⁴⁾

با اجرای دو عملیات هماهنگ ایذایی در محورهای میمک و مهران، نیروهای ارتش جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران با استفاده از آتش توپخانه، خمپاره و سلاح‌های انفرادی و آر.پی.جی7 مواضع و سنگرهای دشمن را هدف قرار دادند. در این عملیات که سه ساعت طول کشید،

1) سند شماره 53640 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 به تهران (فرمانده سپاه)، 16/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 52088 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 13/6/1360، سند تک‌برگی

2) عراق در دو روز گذشته با آوردن یگان‌های تازه‌نفس به منطقه، پیوسته کوشید این ارتفاع را پس بگیرد، اما موفق نشد.

3) سند شماره 53640 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) سند شماره 52088 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 4990 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده عملیات سرپل به فرمانده منطقه 7، 14/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 52107 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 14/6/1360، سند تک‌برگی.

نیروهای دشمن متحمل خسارات و تلفات فراوانی شدند. فرمانده یک گروهان ارتش مستقر در این منطقه نیز مجروح شد.⁽¹⁾

شورای‌عالی دفاع عصر امروز، با حضور اعضا⁽²⁾و به ریاست آقای هاشمی رفسنجانی تشکیل جلسه داد و به بررسی وضعیت جبهه‌های جنگ و آخرین تحولات آن پرداخت.

در این جلسه، سرتیپ فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، از وضعیت جبهه‌ها و عملیات‌های روزهای اخیر گزارش داد. براساس مکتوبات آقای هاشمی رفسنجانی، گزارش سرتیپ فلاحی حاکی‌از آن بود که در یکی از جبهه‌ها دشمن شکست خورده است و از نیروهای خودی حدود 30 تن شهید و 150 نفر زخمی شده‌اند. در جبهه بستان، رزمندگان 4 کیلومتر پیشرفت کرده‌اند و 42 تن از آنها شهید، 250 نفر زخمی و 40 تن هم مفقود گردیده‌اند و دشمن نیز تلفات سنگینی متحمل شده است. نیروهای خودی در جبهه غرب هم پیشرفت داشته‌اند و در این جبهه حدود 50 نفر شهید و 400 تن زخمی شده‌اند و در این جبهه دشمن در سه جبهه بیش از 200 اسیر داده و با تلفات بسیار عقب‌نشینی کرده است.

هاشمی رفسنجانی در ادامه درباره مباحث مطرح‌شده درخصوص عملیات آینده ایران در منطقه عمومی آبادان و تأمین بخشی از تسلیحات مورد نیاز نیروهای مسلح آورده است: «درمورد برنامه آینده (عملیات در شرق کارون) هم بحث شد و قرار شد برای اجرای به‌موقع آن فشار بیاوریم. درمورد معافیت افرادی که در جهاد خدمت می‌کنند و کسانی که از گروه‌های غیر ارتشی، در جبهه هستند، تصمیم گرفتیم. درمورد اجازه‌دادن به لیبی برای خرید نیازمندی‌های ما و معامله با شوروی که اخیراً پیشنهاد فروش چند قلم مهمات و اسلحه داده و تأسیس کارخانه ضد هوایی 23 میلی‌متری، قرار شد تعقیب کنند.»⁽³⁾

درپی اجرای دو عملیات شهیدان رجایی و باهنر در منطقه بازی‌دراز در استان کرمانشاه و نصر در غرب تپه‌های الله‌اکبر در استان خوزستان، عراق در اقدامی تبلیغاتی مدعی شد ایران در این دو جبهه متحمل 5 هزار کشته و چند هزار زخمی شده است و بسیاری از نیروهای ایرانی هم

1) سند شماره 52110 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی مرکز، 14/6/1360، ص1.

2) در این جلسه آقایان موسوی اردبیلی عضو شورای ریاست جمهوری، آیت‌الله خامنه‌ای نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، سرهنگ نامجو وزیر دفاع و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، تیمسار فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، کلاهدوز قائم‌مقام فرمانده کل سپاه، میرحسین موسوی وزیر امور خارجه و کمال خرازی مسئول تبلیغات جنگ شرکت داشتند.

3) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص224.

به اسارت درآمده‌اند. رادیو بغداد هم در دو روز قبل اعلام کرده بود: بیش از 140 تانک و نفربر

و 35 سکوی پرتاب موشک ایران، منهدم شده است.⁽¹⁾

در پایان جلسه شورای‌عالی دفاع آقای هاشمی رفسنجانی عضو شورای موقت ریاست‌جمهوری، درباره ادعای رژیم عراق مبنی‌بر کشته‌شدن 5 هزار ایرانی در حملات دو روز گذشته ایران در منطقه سرپل ذهاب و شمال کرخه‌کور و همچنین درخواست مقامات عراقی از هلال‌احمر و صلیب‌سرخ برای سفر به عراق و مشاهده اجساد این کشته‌ها گفت: «برای اثبات دروغ‌های صدام ما نیز از هلال‌احمر و صلیب‌سرخ تقاضا می‌کنیم که جهت مشاهده ادعاهای صدام به عراق بروند.» وی افزود: «در حملات اخیر کلیه پیشروی‌های زمینی توسط رزمندگان ما انجام گرفته، نه نیروهای صدام. اگر آنها پیشروی کرده بودند ممکن بود اجساد شهدای ما در آنجا باشد، ولی چون ما پیشروی کردیم پس پیکر شهدای خودمان که کمتر از 100 نفر بوده‌اند، دراختیار نیروهای خودی قرار گرفته‌اند.»

رئیس مجلس همچنین افزود: «صدام برای اینکه شکست‌های خود را در 3 جبهه به شکلی جبران کند، ناچار بوده که دست به این دروغ‌پردازی بزند. در این چند روز مجموعاً 300 نفر از قوای دشمن در جبهه‌های مختلف اسیر شده‌اند و تلفات دشمن دقیقاً معلوم نیست، ولی آن‌طوری که گزارش شده تلفات زیادی به آنان وارد شده و غنائمی از دشمن به دست آمده است و به‌طوری‌که اسرای عراقی گفته‌اند ضربه روحی شدیدی به دشمن وارد شده است.»⁽²⁾

رادیو بی‌بی‌سی امروز درباره دو عملیات اخیر ایران در منطقه بازی‌دراز و غرب تپه‌های الله‌اکبر گفت: «آنچه روشن به نظر می‌رسد این است که نیروهای ایران اوایل هفته جاری در دو نقطه در امتداد خط 600 کیلومتری جبهه دست به حمله تهاجمی زده‌اند. این دو نقطه عبارت‌اند از حومه سرپل ذهاب واقع در جبهه شمالی و منطقه ای نزدیک به شهرهای اهواز و سوسنگرد در جنوب، که هر دو در دست ایران است، ولی در معرض آتش توپخانه عراقی‌ها قرار دارند. طبق گزارش عراق، نبرد این هفته، شدیدترین نبرد از یک ماه پس از آغاز جنگ تاکنون بوده است. در این مدت، نیروهای عراق برای تحکیم مواضع خود در امتداد منطقه اشغالی وقت کافی داشته‌اند. عراقی‌ها از زمستان گذشته، اقدام به پیشروی عمده‌ای نکرده و درعوض تلاش خود را در امر استحکام مواضع و جاده‌سازی برای رساندن آذوقه و مهمات به نیروهای خود متمرکز کرده‌اند. ابتدا انتظار می‌رفت که نیروهای عراقی با فرارسیدن فصل بهار و خشک‌شدن زمین‌های باتلاقی و قبل از شدت‌گرفتن گرمای تابستان، شهر آبادان را مورد حمله شدید قرار دهند، ولی چنین حمله‌ای هیچ‌گاه صورت نگرفت. البته آبادان دائماً زیر آتش توپخانه عراق قرار داشته است، ولی این شهر نیمه‌مخروبه هنوز در دست ایران است و نتیجتاً عراق هنوز به

1) سند شماره 52086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 مرکز (فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و مدیریت عملیات)، 13/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 166، 12/6/1360، ص1، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 11/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 172، 18/6/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 17/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 14/6/1360، ص2.

هدف اصلی خود که تسلط کامل بر رودخانه شط‌العرب [اروندرود] که علت عمده آغاز جنگ

توسط صدام حسین بوده، دست نیافته است.»⁽¹⁾

این رادیو در ادامه افزود: «از مدتی پیش قرائن موجود نشان می‌داد که صدام حسین مایل به نوعی مصالحه با ایران است که به‌موجب آن بتواند با حفظ آبرو نیروهای خود را از ایران خارج سازد؛ مصالحه‌ای که احتمالاً براساس گرفتن حاکمیت در بخش شط‌العرب [اروندرود] ایران استوار باشد. ولی صدام حسین موفق نشد که از راه واردساختن ضربه‌ای قاطع رهبران جمهوری اسلامی را به واگذارکردن هیچ‌گونه امتیازی وادار نماید و رهبران ایران همچنان سرسختانه از قبول هرگونه پیشنهاد مذاکره‌ای تا قبل از خروج نیروهای عراق از ایران سر باز می‌زنند.

... حمله اخیر ایران در هفته جاری بار دیگر خودداری ایران از هرگونه سازشی با دولت عراق [را] مورد تأکید قرار می‌دهد و باتوجه‌به فقدان هرگونه راه‌حل نظامی چنین به نظر می‌رسد که جنگ تا مدت درازی همچنان ادامه خواهد داشت.»⁽²⁾

در اقدامات تروریستی امروز افراد ضدانقلاب ازجمله عناصر حزب دمکرات کردستان، 3 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند.

حجت‌الاسلام حسین باقری معاون دادستان سپاه پاسداران سنندج، در خیابان آیت‌الله طالقانی این شهر هدف سوءقصد افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضد انقلاب قرار گرفت و به شهادت رسید.⁽³⁾

در شهرستان بانه، حاجی کریم ابراهیمی بنیان‌گذار و رئیس کمیته انقلاب اسلامی این شهرستان، هنگام عزیمت به منزل خود به‌دست افراد حزب دمکرات کردستان ترور شد و به شهادت رسید.

مردم بانه به‌محض اطلاع از این حادثه به خیابان‌ها آمدند و پس از اجتماع در مقابل مسجد جامع شهر، پیکر وی را تشییع و به خاک سپردند.⁽⁴⁾

رادیو صدای کردستان (ارگان خبری حزب دمکرات) با اعلام خبر این ترور گفت که حزب دمکرات کردستان مسئولیت این اقدام را برعهده گرفته است. این رادیو همچنین مدعی شد که جسد ابراهیمی با مشایعت 4 بالگرد از بانه منتقل شده است.⁽⁵⁾

یکی از اعضای بسیج سپاه پاسداران تبریز به نام کریم کریمی هنگام بازگشت از محل کار خود، در مقابل در خروجی ساختمان بسیج هدف سوءقصد دو فرد مسلح قرار گرفت و براثر اصابت گلوله، به شهادت رسید. ضاربان با استفاده از تاریکی هوا و به‌وسیله خودرویی که در خیابان بهادری منتظر آنان بود، متواری شدند.⁽⁶⁾

در مشهد هم سرنشینان مسلح یک اتومبیل پیکان - که یکی از آنان زن بود - به‌طرف یکی از افراد کمیته در خیابان سه‌راهی فردوسی تیراندازی کردند. در این حادثه، یک پاسدار کمیته از

1) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص20.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو لندن، 13/6/1360.

3) سند شماره 34815 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی سنندج، 13/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 52121 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 15/6/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص15؛ و - سند شماره 52121 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 34814 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا رکن3 (مرکز فرماندهی) به وزارت کشور، 13/6/1360، سند تک‌برگی.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص8 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 14/6/1360.

6) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص19.

ناحیه پهلو مجروح شد و مهاجمان از محل گریختند.⁽¹⁾

همچنین در تایباد استان خراسان، یکی از نیروهای سپاه پاسداران براثر تیراندازی دو موتورسوار مسلح به اسلحه کلت از ناحیه دست مجروح شد. ضاربان نیز بلافاصله، فرار کردند.⁽²⁾

سرنشینان مسلح سه اتومبیل در خیابان جاجرود تهران، به‌سمت پاسداران گشت ستاد یک منطقه 11 تیراندازی کردند. در این حادثه یکی از پاسداران مجروح شد و خودرو آنان نیز خسارت دید، مهاجمان با استفاده از تاریکی شب، گریختند.⁽³⁾

چندین مورد پرتاب نارنجک و انواع بمب در شهرهای مختلف کشور یک شهید و 7 مجروح برجای گذاشت.

افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی یک نارنجک جنگی و یک بمب آتش‌زا را به درون خانه یکی از افراد متعهد نهاوند که همراه پسرش در جبهه‌های جنگ بود، پرتاب کردند. براثر انفجار ایجادشده، دختر 17 ساله این رزمنده به نام منیر سیف به شهادت رسید و 2 نفر دیگر از اعضای این خانواده مجروح شدند. پیکر این شهید با حضور گسترده مردم شهر تشییع شد.⁽⁴⁾

در مسجدسلیمان نیز نیمه‌شب دو نارنجک جنگی به‌سمت چادر گروه مقاومت ابوذر پرتاب شد که براثر انفجار یکی از آنها 3 نفر از افراد درون چادر به‌طور سطحی مجروح شدند. مهاجمان که با پناه‌گرفتن پشت تل خاکی مجاور چادر به آن نزدیک شده بودند، پس از این اقدام، گریختند.⁽⁵⁾

در بابل هم یک دوچرخه‌سوار در حین عبور از کنار خودرویی که برای شرکت مردم در تشییع جنازه 7 شهید جبهه‌های جنگ اطلاع‌رسانی می‌کرد، نارنجکی را به داخل آن پرتاب کرد. در این حادثه 2 سرنشین این خودرو مجروح شدند.⁽⁶⁾

در تهران، در ابتدای خیابان پدرثانی، به‌سوی اتوبوس شرکت واحد که درحال حرکت از میدان رسالت به‌طرف خیابان اقبال در حوالی میدان امام حسین (ع) بود، بمبی آتش‌زا پرتاب شد. با همکاری مردم آتش‌سوزی مهار شد و به کسی آسیب نرسید.⁽⁷⁾

براثر پرتاب یک بمب آتش‌زا به درون داروخانه وثوق در مشهد، که صاحب آن یکی از افراد متعهد شهر است خساراتی به این مکان وارد شد. قبلاً هم حمله مشابهی به این داروخانه شده بود. سازمان مجاهدین خلق(منافقین) با صدور اطلاعیه‌ای با امضای شورای ملی مقاومت مشهد، مسئولیت این اقدام را برعهده گرفت.⁽⁸⁾

در شیراز هم دو موتورسوار مسلح به کلت، به یک مغازه الکتریکی حمله و دو بمب دست‌ساز و یک بمب آتش‌زا به داخل آن پرتاب کردند. براثر انفجار ایجادشده خسارت‌هایی به مغازه و اجناس داخل آن وارد آمد.⁽⁹⁾

در چالوس نیز بمب آتش‌زایی به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که عمل نکرد.⁽¹⁰⁾

1) روزنامه کیهان، 17/6/1360، ص3.

2) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص19.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 14/6/1360.

4) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص2.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، ص6، اهواز - خبرگزاری پارس، 13/6/1360؛ و - سند شماره 34813 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان، 13/6/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 52089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) (فرماندهی) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 12/6/1360، ص1.

7) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص2.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 178، 24/6/1360، ص2، مشهد - خبرگزاری پارس، 23/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص15.

9) سند شماره 53662 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه9 به فرماندهی مرکز، 17/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 218، 21/6/1360، ص3.

10) سند شماره 52089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

26 تن از افراد فعال و هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در 4 شهر کشور شناسایی و دستگیر شدند و از 4 خانه تیمی کشف‌شده تعدادی اسلحه و مهمات به دست آمد. همچنین 80 تن از هواداران قبلی سازمان با شرکت در نماز جمعه لاهیجان با ابراز ندامت از مواضع پیشین خود، عملکرد این سازمان را محکوم کردند.

مأموران انتظامی 12 نفر از افراد وابسته و هواداران سازمان مجاهدین خلق را که مسلح به سلاح سرد بودند و در حمایت از بنی‌صدر شعار می‌دادند دستگیر و به کلانتری 7 در شمال‌شرق تهران منتقل کردند.⁽¹⁾

همچنین 9 نفر از هواداران این سازمان با تلاش نیروهای سپاه پاسداران در سربندر استان خوزستان، شناسایی و دستگیر شدند.⁽²⁾

در تبریز هم 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق کشف و 3 نفر از اعضای فعال این سازمان دستگیر شدند. از محل اختفای این افراد یک مسلسل یوزی، 2 کلت کمری، 3 قبضه ژ3، 2 نارنجک جنگی و تعداد فراوانی فشنگ به دست آمد.⁽³⁾

در رودسر استان گیلان، از منزلی که قبلاً خانه تیمی بود، یک نارنجک جنگی و 170 فشنگ کلاشینکف کشف شد.⁽⁴⁾

در شیراز، به‌دنبال گزارش مردم درباره وجود یک خانه تیمی مشکوک، نیروهای سپاه به این مکان مراجعه کردند و از آنجا 2 دستگاه بی‌سیم امریکایی کشف و 2 نفر را نیز دستگیر کردند.⁽⁵⁾

امروز همچنین، 80 نفر از هواداران تواب سازمان مجاهدین خلق با شرکت در مراسم نماز جمعه لاهیجان، که در محل مسجد جامع این شهر برگزار شد، پس از اجرای سرود دسته‌جمعی، ضمن ابراز ندامت از مواضع قبلی خود، عملکرد سازمان را محکوم کردند. 4 نفر از آنان به نمایندگی از بقیه، با تحلیل مواضع و عملکرد سازمان برائت خود را از آن اعلام کردند.⁽⁶⁾

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در خطبه دوم نماز جمعه این هفته تهران به برخی مسائل سیاسی مرتبط با ترورهای انجام‌شده به‌وسیله گروه‌های مسلح مخالف نظام به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق(منافقین)، پرداخت و از برنامه دشمنان برای تخریب چهره‌های متعهد و انقلابی جمهوری اسلامی و ترور شخصیت یا ترور دوم به‌عنوان بخش تکمیلی این ترورها پرده برداشت.

رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: «در کنار ترور اشخاص برنامه ترور شخصیت‌های مشابه هم هست، یعنی برنامه می‌ریزند یکی را بکشند، یکی را هم در کنار او بدنام کنند؛ برای

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 14/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 14/6/1360، ص13.

3) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص2.

4) سند شماره 174082 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی ستاد مرکزی، 15/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 21/6/1360، صص 2 و 3.

5) سند شماره 52132 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه شیراز به فرمانده و اطلاعات سپاه مرکز، 15/6/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 52089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 2 و 3؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص4.

اینکه دو کار کرده باشند. گاهی موفق می‌شوند، گاهی نمی‌شوند. آن روزی که بمب در دفتر

حزب جمهوری اسلامی منفجر شد و 72 نفر شهید شدند، زیرکانه نوشتند که هاشمی رفسنجانی، رجایی و بهزاد نبوی بنا بود در آن مجلس باشند، ولی به‌طور معجزه‌آسا یا مرموز یکی‌شان یک ساعت زودتر رفت و یکی نبود و یکی فلان و یک جوری نوشتند که جو را آلوده کنند که اینها خودشان این کارها را کرده‌اند.

بعضی‌ها هم نوشتند که مثلاً آیت‌الله بهشتی در مقابل امام یک فلان حرفی زده و حادثه این‌جوری پیش آمده، برای اینکه محیط را آلوده بکنند و سوءظن ایجاد بکنند. اخیراً من شنیدم تلفن‌هایی به کار افتاده و افرادی و جریان‌هایی که تحقیقاً ریشه‌اش در لیبرالیسم است و یا خود منافقین است، شخصیت بسیار معتبر این جمهوری، آقای بهزاد نبوی را دارند زیر علامت سؤال قرار می‌دهند و این ترور دوم است؛ یعنی آن تروری بوده که خواسته‌اند در کنارش این ترور هم باشد. اگر رجایی را بیرون کردند، بهزاد را هم این‌جوری بیرون کنند و بعد بدنامی برای دیگران درست بکنند. ملت ما باید رشید باشد و عاقل باشد و جایی که مسئولان اعتقاد دارند و می‌شناسند و اعتماد می‌کنند، زیر بار این‌گونه توطئه‌ها نروند و این بدنامی را که می‌خواهند برای اشخاص درست بکنند اینها را با صبر سیاسی دفع بکنند. و ما باید تقوای سیاسی را داشته باشیم که حرف‌های بی‌اعتبار را به‌صورت شایعه و نقل و این‌طور کارها را نکنیم که خیلی بد است. مهم‌ترین تقوا همین جاست.»⁽¹⁾-⁽²⁾

فضیل الازاری سفیر عراق در هندوستان، تهدید کرد درصورتی‌که مقامات ایران برای خاتمه جنگ با عراق پای میز مذاکره ننشینند، نیروهای ارتش این کشور مناطق بیشتری از ایران را تصرف خواهند کرد.

الازاری که در آستانه اولین سالگرد جنگ ایران و عراق، در جمع خبرنگارانی که اکثرشان هندی بودند، حاضر شده بود، مطالبی را درباره مسائل داخلی ایران بیان کرد. خبرگزاری آسوشیتد‌پرس در انعکاس سخنان سفیر عراق آورده است: «وی امیدوار است طغیان کنونی ایران به ظهور رهبران جدیدی در ایران که حاضر به خاتمه جنگ با عراق باشند منجر شود. فضیل الازاری گفت اغتشاش کنونی در ایران خوب است؛ چراکه منجر به برکنارشدن رهبران فعلی و روی‌کارآمدن اشخاص منطقی‌تری خواهد شد. سفیر عراق در دهلی‌نو خاطرنشان

1) اطلاعات تکمیلی درباره برخی اقدامات در راستای بدنام‌کردن بهزاد نبوی در ضمیمه این گزارش درج شده است.

2) روزنامه کیهان، 14/6/1360، ص2.

کرد رهبران کنونی ایران حاضر نیستند برای خاتمه جنگ با عراق پای میز مذاکره بنشینند. وی

افزود چنانچه در مذاکرات آتی، ایران به حل‌وفصل مسائل نپردازد، ما در مناطقی که توسط نیروهای عراقی اشغال شده است، مستقر باقی مانده و مقدار بیشتری از سرزمین ایران را متصرف خواهیم شد.»

خبرگزاری آسوشیتدپرس در پایان با یادآوری تناقض آشکار بین اظهارات این مقام عراقی درباره حضور ارتش این کشور در داخل ایران و تبلیغات عراقی‌ها افزوده است: «در بالای محل استقرار سفیر عراق با حروف درشت نوشته شده بود: "سپتامبر 1980 تجاوز فارس‌ها علیه شهرهای عراقی خانقین، اربطیه، مندلی آغاز شد."»⁽¹⁾

رژیم عراق در یک اقدام تبلیغاتی، برای تبیین سیاست‌های این کشور در جنگ با ایران و مطرح‌کردن ادعاهای دروغینی همچون اقدام ایران به خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی مبادرت به اعزام 12 گروه به‌ظاهر مذهبی به کشورهای مختلف کرد. به گزارش خبرگزاری کویت، رئیس یکی از این هیئت‌ها که به کشورهای حاشیه جنوبی خلیج‌فارس رفته‌اند، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی در کویت، ناخرسندی حاکمان عراق را از موضع برخی کشورهای عربی و اسلامی در حمایت از ایران ابراز کرده و گفته است: «ما انتظار داریم که کشورهای عربی و مسلمان با اتخاذ موضعی محکم حق را به حق‌دار بدهند و به‌جای حمایت از یکی از طرفین مخاصمه، سعی کنند بین کشورها مصالحه و سازش برقرار کنند. رئیس هیئت اعزامی عراق باوجود انتقاد از کشورهای مذکور اظهار خوش‌بینی کرد که سازمان کنفرانس اسلامی و جنبش غیرمتعهدها بتوانند بین دو کشور همسایه آتش‌بس برقرار کنند. ...

وی به خبرنگاران خاطرنشان کرد درحال‌حاضر، 12 هیئت اسلامی عراقی سرگرم دیدار از اکثر کشورهای جهان هستند و این هیئت‌ها پیرامون موضع عراق در جنگ با ایران، دعاوی ارضی و دریایی این کشور توضیحاتی دراختیار مسئولان کشورهای مورد بازدید قرار خواهند داد و نیز خاطرنشان کرد عراق در ایران درپی توسعه‌طلبی و جاه‌طلبی نیست.»⁽²⁾

لویی دلامار سفیر فرانسه در لبنان، عصر امروز در نزدیکی منزلش در بیروت هدف حمله 3 فرد ناشناس قرار گرفت و براثر اصابت چندین گلوله مجروح شد؛ وی دقایقی بعد در حین عمل جراحی در بیمارستان درگذشت.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، ص4، دهلی‌نو - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 13/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، صص 4 و 5، کویت - خبرگزاری کویت، 13/6/1360.

مهاجمان ابتدا قصد داشتند با بازکردن درِ اتومبیل حامل سفیر، وی را بربایند، اما پس از آنکه

موفق به این اقدام نشدند، 15 گلوله به سر، شکم و سینه وی شلیک و سپس با یک اتومبیل فرار کردند.⁽¹⁾

درپی وقوع این حادثه گمانه‌زنی‌ها درمورد عاملان آن آغاز شد. بیشتر رسانه‌های خارجی کوشیدند مسئولیت این اقدام را متوجه جریان‌های طرف‌دار جمهوری اسلامی در لبنان کنند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از یک سخنگوی پلیس بیروت که خواست نامش فاش نشود، گفت: «تحقیقات درمورد شناسایی و انگیزه مجرمین که سفیر فرانسه را در نزدیکی محل سکونتش به قتل رساندند هنوز به جایی نرسیده است. همین سخنگو افزود این فرض که قاتلین از شیعیان لبنانی بوده‌اند به اثبات نرسیده است، گفته می‌شود این افراد در اصل قصد داشتند سفیر فرانسه را بربایند و از این طریق کشور فرانسه را مجبور کنند ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهوری مخلوع ایران و مسعود رجوی رهبر مجاهدین خلق را تحویل ایران دهد.»

این خبرگزاری افزود: «اگرچه اظهارات سخنگوی پلیس بیروت حاکی‌از نبودن هیچ‌گونه شواهدی دال بر دخالت شیعیان مسلمان در این قتل می‌باشد، لکن روزنامه الاهرام می‌نویسد این قتل به‌دست تندروهای شیعه که وفادار به انقلاب اسلامی هستند صورت گرفته است.

ایران نیز از زمانی‌که ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی در 29 ماه ژوئیه به فرانسه گریختند، نسبت به دولت جدید سوسیالیست فرانسوا میتران رئیس‌جمهوری این کشور، موضع خصمانه‌ای گرفته است. این رژیم همچنین سازمان مجاهدین خلق را مسئول انفجار بمب در نخست‌وزیری که به کشته‌شدن محمدعلی رجایی رئیس‌جمهوری و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر ایران انجامید می‌داند. ایستگاه‌های رادیو‌های خصوصی راست‌گرا در بیروت و خبرگزاری رسمی عراق گزارش دادند که گروهی از شیعیان لبنان که خود را "جبهه آزادی‌بخش ایران" و "جوخه‌های قتل حسینی" می‌خوانند مسئولیت قتل سفیر فرانسه در لبنان را به عهده گرفته‌اند.»⁽²⁾

خبرگزاری عراق نیز در گزارش خود از بیروت ادعا کرد که یک فرد طرف‌دار ایران مسئولیت ترور سفیر فرانسه را به عهده گرفته است. براساس این گزارش راننده سفیر، عضو سازمان امل بوده است.⁽³⁾

در همین حال، بخش عربی رادیو اسرائیل درمورد انگیزه عاملان این ترور گفت: «هویت تروریست‌ها هنوز روشن نشده و تاکنون هیچ گروهی مسئولیت آن را به عهده نگرفته است و علی‌رغم آن پیش‌بینی این موضوع دشوار نیست و دو احتمال وجود دارد: [اولین] احتمال مربوط به اعطای پناهندگی سیاسی به ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور سابق ایران در فرانسه

1) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص20؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، صص 10 و 11، بیروت - آسوشیتدپرس، 14/6/1360؛ و - همان، ص5 ضمیمه، رادیو کلن، 14/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، ص12، بیروت - آسوشیتدپرس، 13/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، صص 10 و 11، بیروت - آسوشیتدپرس، 14/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص11، بیروت - رویتر، 14/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، ص12، بیروت - آسوشیتدپرس، 13/6/1360.

است، آشکار است که ایران مخالفت شدیدی با این موضوع ابراز داشته و مقامات ایرانی تهدید

کردند که دست به اعمالی خواهند زد.» احتمال دیگری که رادیو اسرائیل مطرح کرده این است که این ترور مرتبط با کشمکش‌های درون سازمان‌های فلسطینی باشد.⁽¹⁾

ضمیمه گزارش638: فعالیت برخی جریانات سیاسی برای بدنام‌کردن بهزاد نبوی و یادداشت‌های آقای هاشمی رفسنجانی دراین‌باره

گروه‌های ضد انقلاب همگام با ترور افراد، به شکل‌های گوناگون سعی در ایجاد جو روانی علیه مسئولان نظام و تخریب چهره‌های انقلابی داشتند، آقای هاشمی رفسنجانی خطیب نماز جمعه تهران، در سخنان امروز خود به‌صراحت از افراد مؤثر در این اقدام نام نبرده و فقط به ذکر نام سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و جریانی که ریشه در لیبرالیسم دارد اکتفا کرده است، اما باید توجه داشت علاوه‌بر این دو گروه در داخل کشور، دو جریان دیگر هم از مواضع جداگانه‌ای به این جو دامن می‌زدند.

اولین گروه، برخی افراد و جریان‌های سیاسی درون حاکمیت بودند که دیدگاه‌های سیاسی و اقتصادی خاصی داشتند و پس از حذف بنی‌صدر و حل‌شدن مشکل گروه‌های مسلح ضد انقلاب و ایجاد ثبات داخلی به مخالفت با سیاست‌های اقتصادی دولت پرداختند. این افراد به اشکال گوناگون در محافل و مجامع خصوصی و گاهی به‌صورت علنی به این موضوع می‌پرداختند.

دسته دوم شامل برخی گروه‌های سیاسی مانند حزب توده و بعضی جریان‌های چپ متمایل به شوروی می‌شد که مدعی فعالیت سیاسی مسالمت‌آمیز در چارچوب قانون بودند، اما با فرصت‌طلبی و بهره‌گیری از فضای ایجادشده، وارد عرصه شدند و کوشیدند وجهه بهزاد نبوی را که مخالفت با شوروی جزء شاخصه‌های سیاسی وی بود خراب کنند.

آقای هاشمی رفسنجانی در یادداشت‌های روزانه خود در کتاب عبور از بحران درباره تلاش حزب توده برای مخدوش‌کردن چهره بهزاد نبوی دو یادداشت به فاصله یک‌هفته به این شرح آورده است:

«تا بعدازظهر [دوشنبه 16 شهریور] در خانه ماندم و کارها را با تلفن انجام دادم. ساعت سه و نیم به مجلس رسیدم. گزارش‌ها را خواندم. موج تروریسم رو به زوال است و تسلط دولت بیشتر می‌شود. کیانوری و عمویی از دبیران حزب توده، به‌عنوان یک ملاقات فوری و ضروری آمدند و کارشان سعایت⁽²⁾علیه آقای بهزاد نبوی بود. حزب توده، تصمیم گرفته ایشان را بدنام کند و یک گزارش جعلی (به ظن قوی) آورده بودند. سیاست تفرقه‌اندازی دارند، باید فکری کرد و ضمناً تقاضای اجازه فعالیت بیشتر داشتند.»⁽³⁾

وی در یادداشت دیگری نوشته است: «آقای مهندس بهزاد نبوی، این روزها مورد هجوم شایعه‌پردازان و تفرقه‌اندازها شده و حتی متهم به دست‌داشتن در انفجار نخست‌وزیری می‌شود و حزب توده در این شایعه‌پردازی‌ها، دست دارد. ایشان آمدند منزل و نگران بودند و باهم صحبت کردیم، معلوم است که ضد انقلاب برای ایجاد تفرقه بین حزب جمهوری و مجاهدین انقلاب اسلامی و ایجاد جو سوءتفاهم، دست به این شیطنت‌ها می‌زند.»⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 168، 14/6/1360، ص18 ضمیمه، بخش عربی رادیو اسرائیل، 13/6/1360.

2) بدگویی کردن

3) عبور از بحران، پیشین، ص228.

4) همان، ص233.

روزشمار جنگ شنبه 14 شهریور 1360 6 ذیقعده 1401 5 سپتامبر 1981

درپی اجرای عملیات‌های موفقیت‌آمیز چند روز اخیر ایران در جبهه‌های جنوب و غرب کشور، برخی فرماندهان ارتش عراق برای جلوگیری از عقب‌نشینی نیروهای تحت امر خود تعدادی از افسران و سربازانی را که مجبور به عقب‌نشینی از این مناطق شده بودند، اعدام کردند.⁽¹⁾صدام حسین با استقبال از این اقدام و برای تداوم آن، تشویق این فرماندهان را در دستور کار قرار داد؛ به این منظور 2 تن از افسران عراقی به‌دلیل اعدام نیروهای تحت امر خود ترفیع درجه گرفتند.⁽²⁾در ابلاغیه فرمانده سپاه یکم ارتش عراق دراین‌باره آمده است:

«فرمانده کل نیروهای مسلح دستور فرمودند به هریک از دو افسر زیر به نام‌های سرهنگ ستاد خالد بهلول فرمانده نیروهای کماندویی لشکر7 و سرهنگ ستاد جواد کاظم فرمانده تیپ50 زرهی، درجه بالاتری داده شود، زیرا که افراد ترسو و بزدل موجود در یگان‌های خود را فوراً در میدان نبرد اعدام کرده‌اند.»⁽³⁾

در ادامه کمک‌های تسلیحاتی و نظامی کشورهای عربی به رژیم عراق تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات و تجهیزات نظامی ازطریق مرزهای کویت و اردن به عراق ارسال شد. چند نظامی عراقی نیز به ایران پناهنده شدند.

تعداد فراوانی تانک و انواع موشک و مهمات با خودرو از کشور کویت و ازطریق جاده صفوان به عراق ارسال و در انبارهای پایگاه نظامی الشعیبه از توابع شهر بصره، تخلیه شد.⁽⁴⁾

1) در جبهه کرخه‌کور، فرماند‌هان عراقی 12 افسر و سرباز را اعدام کردند. (روزشمار 10/6/1360)

2) سند شماره 145009 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، قرارگاه مقدم نزاجا غرب (رکن2) کرمانشاه، شماره 116، 27/6/1360.

3) سند شماره 35202 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه اربیل به تیپ91 پیاده، 16/6/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 417620 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری خوزستان (رکن2) به استانداری خوزستان (سیاسی - انتظامی)، 4/6/1360؛ و - سند شماره 005267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته اطلاعات عملیات مرکز (طرح و برنامه عملیات)، شماره 6، 21/7/1360، ص2.

علاوه‌براین در چند روز گذشته نیز چندین محموله تجهیزات نظامی از اردن به عراق ارسال گردید. روز گذشته 23 خودرو حامل مهمات و قطعات یدکی و تجهیزات نظامی از اردن، 10 خودرو استیشن از کویت و ازطریق مرز صفوان به پادگان التاجی عراق ارسال شده بود.⁽¹⁾در روز یازدهم ماه جاری هم 45 کامیون حامل مهمات، وسایل و تجهیزات نظامی از اردن از مسیر اچ3 و فلوجه عازم پادگان مذکور شده بود.⁽²⁾

از سوی دیگر، روز گذشته خبرگزاری پارس به نقل از ستاد خبری سپاه پاسداران اعلام کرد 3 سرباز عراقی با عبور از مرز خود را به نیروهای سپاه پاسداران سردشت معرفی کرده و پناهنده شده‌اند.⁽³⁾

امروز در مهاباد و دیواندره درگیری‌هایی میان نیروهای خودی و افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی رخ داد. همچنین تعدادی از افراد حزب رزگاری خود را به سپاه پاوه تسلیم کردند.

ساعت 18:30 امروز، تعدادی از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران و گروه مارکسیستی کومه‌له با حضور در بخش‌هایی از شهر مهاباد، چند پایگاه سپاه پاسداران این شهر را محاصره و سپس با استفاده از آر.پی.جی و نارنجک تفنگی به این پایگاه‌ها حمله کردند. به گزارش سپاه پاسداران مهاباد، در این درگیری‌ها که تا ساعت 23 ادامه داشت، 2 پاسدار به نام‌های مهدی مافی اعزامی از قزوین و خسرو میرزایی اعزامی از مراغه و یکی از نیروهای عشایر مسلمان کرد به شهادت رسیده و 6 نفر نیز زخمی شدند. از مهاجمان نیز 6 نفر کشته، 15 تن زخمی و چند نفر هم دستگیر شدند.⁽⁴⁾

در همین حال در درگیری نیروهای سپاه پاسداران دیواندره با تعدادی از افراد حزب دمکرات در حوالی روستای ایرانخواه در 30 کیلومتری شمال‌غربی دیواندره، یک نفر از چته‌های دمکرات کشته شد و تعدادی از آنها زخمی شدند و یک نفر نیز به اسارت درآمد. همچنین یک خودرو لندرور که تعدادی اسناد مربوط به حزب درون آن بود به دست نیروهای خودی افتاد.⁽⁵⁾

امروز همچنین 6 نفر از افراد حزب رزگاری به‌همراه 14 اسلحه برنو، 12 اسلحه ژ3 و مهمات مربوط به آنها خود را به نیروهای سپاه پاسداران پاوه معرفی کردند.⁽⁶⁾

1) سند شماره 152443 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 15/6/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 152453 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 14/6/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 14/6/1360.

4) سند شماره 133904 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات ارومیه به اطلاعات مرکز، 14/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 52105 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات قم به منطقه یک، 14/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 52137 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده سپاه پاسداران مهاباد به فرماندهی ستاد مرکز، 15/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 133903 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات ارومیه به اطلاعات مرکز و منطقه5 (تبریز)، 14/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص2.

6) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص4.

براثر انفجار یک بمب آتش‌زای قوی در یکی از اتاق‌های دادستانی کل انقلاب، که یکی از افراد نفوذی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)⁽¹⁾آن را کار گذاشته بود، آیت‌الله قدوسی ⁽²⁾دادستان کل انقلاب، به‌شدت مجروح شد و پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید.

D745

به گفته حجت‌الاسلام ری‌شهری، که در نزدیکی محل حادثه حضور داشته است، شدت انفجار به حدی بوده که قسمتی از دیوار اتاق آقای قدوسی و تراس طبقه دوم ساختمان فروریخته و وی از داخل اتاق به بیرون پرت شده و به پایین سقوط کرده است. در این حادثه 2 نفر ازجمله نماینده دادستانی کل انقلاب در شرکت فرش، مجروح شدند.⁽³⁾

«بمب را در سقف اتاق طبقه پایین که کتابخانه متروکی است، کار گذاشته‌اند و سقف پایین آمده و بالاخره براثر ضربه مغزی ایشان در ساعت دو و ده دقیقه بعدازظهر، شهید شد. رحمت خدا به ارواح پاکشان. برای دادگاه انقلاب و قضایی کشور خسارت بزرگی است.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص 225)

**⁽⁴⁾

درپی شهادت آیت‌الله قدوسی، شورای‌عالی قضایی سید حسین موسوی تبریزی را به سمت دادستان کل انقلاب منصوب کرد.⁽⁵⁾

1) عامل اصلی بمب‌گذاری شخصی به نام محمود فخارزاده کرمانی بود. گفتنی است سازمان مجاهدین خلق در شماره 236 نشریه مجاهد مسئولیت ترور شهید قدوسی را به عهده گرفت. (مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، به کوشش جمعی از پژوهشگران، جلد دوم، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، 1385، ص649؛ و - محمدصادق کوشکی، تبار ترور، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1378، ص236)

2) شهید آیت‌الله علی قدوسی متولد 1306 و از شاگردان برجسته امام خمینی و آیت‌الله طباطبایی و ازجمله اساتید تحول‌خواه و نوآور در حوزه علمیه قم بود که با تأسیس مدرسه حقانی (به یاری شهید بهشتی و عده‌ای دیگر) نقش مهمی در تربیت طلاب انقلابی و آشنا به مسائل روز ایفا کرد. وی پس از پیروزی انقلاب با حکم امام خمینی به سمت دادستان کل انقلاب منصوب شد و در این منصب با همراهی شهید بهشتی (رئیس دیوان‌عالی کشور) به ساماندهی نظام قضایی کشور و برخورد با افرادی که سعی در براندازی نظام داشتند پرداخت. (محمدصادق کوشکی، پیشین، ص6)

3) * آقای هاشمی رفسنجانی ماجرای انفجار در دادستانی کل انقلاب را چنین نقل کرده است:

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، صص 3 و 23، تهران - فرانس پرس، 14/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 15/6/1360، ص3.

5) روزنامه کیهان، 15/6/1360، ص2.

سرهنگ وحید دستجردی رئیس شهربانی جمهوری اسلامی ایران، که در حادثه انفجار بمب در دفتر نخست‌وزیری (هشتم شهریورماه جاری) مجروح شده بود، امروز در بیمارستان به شهادت رسید.

به گزارش روزنامه کیهان، میزان سوختگی بدن وی 47 درصد بوده و علاوه‌برآن، شکستگی ستون فقرات، شکستگی دست و پا از عوارض انفجار مذکور بوده است.⁽¹⁾

درپی شهادت سرهنگ وحید دستجردی دفتر امام خمینی با انتشار اطلاعیه‌ای مراتب تسلیت ایشان را به اعضای خانواده و نیروهای شهربانی جمهوری اسلامی ایران اعلام و ابلاغ کرد.⁽²⁾

شهادت آیت‌الله علی قدوسی دادستان کل انقلاب که یک هفته پس از انفجار در ساختمان نخست‌وزیری به وقوع پیوست، بازتاب وسیعی در رسانه‌های خبری دنیا داشت. برخی خبرگزاری‌ها و نشریات با بهره‌گیری از این واقعه، به پوشش تبلیغاتی به نفع سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و بزرگ‌نمایی توان این سازمان و از سوی دیگر، ضعف کارایی دستگاه‌های امنیتی کشور پرداختند. در ادامه، گزارش رادیو بی‌بی‌سی به‌عنوان نمونه‌ای از این دست گزارش‌ها درج شده است.

رادیو بی‌بی‌سی دراین‌باره گفت: «آیت‌الله علی قدوسی دادستان کل انقلاب براثر انفجاری در محل کارش کشته شد. این واقعه با افشای خبر کشته‌شدن سرهنگ دستجردی رئیس شهربانی کل کشور، در حادثه انفجار یک هفته پیش در محل نخست‌وزیری مقارن شد که هم گویای ضعف و عدم کارایی دستگاه‌های امنیتی ایران در حفظ جان بلندپایه‌ترین شخصیت‌های کشور است و هم اینکه نگرانی رهبران ایران از اقرار به این ضعف را نشان می‌دهد.

D746

از زمان انفجار بمب در دفتر حزب جمهوری اسلامی که منجر به مرگ آیت‌الله بهشتی و بیش از هفتاد نفر دیگر گردید مسئله تأمین امنیت و حفظ جان اعضای دولت از مهم‌ترین مسائل مورد توجه مقامات کشور بوده است. آیت‌الله مهدوی کنی نخست‌وزیر جدید و موقت

1) همان؛ و - روزنامه کیهان، 14/6/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص22، 14/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 15/6/1360، ص2.

ایران، روز پنجشنبه گذشته ضمن سخنان خود در مجلس نقائص دستگاه‌های انتظامی کشور را

تاحدود زیادی ناشی‌از فقدان اتحاد و یگانگی در میان مراکز مختلف قدرت دانست. وی اعلام داشت که تحقیقات درزمینه ترور و قتل‌های جاری درحال پیشرفت است.»

بی‌بی‌سی در ادامه با جانب‌داری از این‌گونه اعمال تروریستی افزود: «بمب‌گذاری امروز بار دیگر واکنش دولت را دربرابر موج رو به گسترش اقدامات خشونت‌بار علیه رژیم به آزمایش گذارده و مجدداً عدم توانایی مقامات انتظامی را که قادر به حفظ جان مقامات برجسته کشور در دفتر کار آنان نیستند، نمایان می‌سازد.»⁽¹⁾

این رادیو همچنین با نقل مطالبی از مجله اکونومیست (چاپ لندن)، کوشید تا اوضاع ایران را وخیم و در آستانه سقوط جلوه دهد: «اینک رژیم روحانیون در ایران به مویی بسته است و این حکومت تنها آیت‌الله خمینی را دارد و بس. البته به‌غیراز یک ارتش خصوصی به نام پاسداران انقلاب، بیکاری روزافزون، تورم اقتصادی و صنایع فلج و ازهم‌پاشیده ایران هر روز از تعداد پشتیبانان رژیم روحانیون کم می‌کند. ارتش نیز تنها به آیت‌الله خمینی وفادار است [و] پس از حکومت روحانیون به‌احتمال‌زیاد از میان خواهد رفت.»⁽²⁾

رادیو لندن همچنین به‌منظور قدرتمند جلوه‌دادن سازمان مجاهدین خلق و با هدف القای اینکه در ایران هیچ نقطه‌ای از اقدامات افراد این سازمان برای ضربه‌زدن به مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران در امان نیست، به نقل از نشریه ساندی تایمز (چاپ لندن)، اعلام کرد: «هر روز که می‌گذرد این مسئله روشن‌تر می‌شود که هیچ مکانی از دسترسی تروریست‌ها ایمن نیست. به‌استثنای اقامتگاه آیت‌الله خمینی که در شمال تهران است و با وقوع هر انفجاری این مسئله بیشتر عیان می‌شود که مخالفان حکومت تا چه حد در رژیم نفوذ کرده‌اند. دفتر دادستان کل در یکی از ساختمان‌هایی قرار گرفته است که شدیداً تحت کنترل امنیتی است.»⁽³⁾

البته اغلب رسانه‌های خبری و نشریات در تحلیل‌هایشان به این نکته اشاره می‌کنند که تا آیت‌الله خمینی زنده است و باتوجه‌به وضعیت گروه‌های مخالف ایران، به‌ویژه در خارج از کشور، امکان فروپاشی نظام جمهوری اسلامی وجود ندارد.

پس از انتشار خبر شهادت آیت‌الله قدوسی و ایجاد فضای روانی ملتهب در ایران، شایعات متعددی مبنی‌بر ترور چند تن دیگر از مسئولان کشور مطرح شد که تاحدی نگرانی‌هایی را در بین مردم ایجاد کرد.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، صص 2 و 3 ضمیمه، رادیو لندن، 14/6/1360.

2) همان، صص 3 و 4 ضمیمه، رادیو لندن، 14/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص3 ضمیمه، رادیو لندن، 15/6/1360.

درپی رواج این شایعات، خبرگزاری پارس با انتشار مطلبی تحت عنوان "جنگ روانی دشمن

علیه ملت مسلمان و شهیدپرور ایران" از مسئولان کشور خواست با این جو روانی، که باتوجه‌به ترورهای اخیر زمینه مناسبی برای گسترش یافته است، مقابله کنند. این خبرگزاری آورده است:

«اخیراً در سطح شهرهای مختلف کشور شایعات بسیاری مبنی‌بر سوءقصد و ترور این و یا آن مقام به‌سرعت انتشار پیدا می‌کند، که پس از تحقیقات مشخص می‌شود که به‌هیچ‌وجه پایه و اساسی ندارد. این شایعات، آن‌گاه که با شهادت یکی از رجال مملکتی همراه می‌شود، نوعی باور تصنعی نیز در جامعه به وجود می‌آورد.

در طول 24 ساعت گذشته، شایعاتی مبنی‌بر سوءقصد و شهادت آیت‌الله مشکینی، آیت‌الله دستغیب، آیت‌الله مهدوی کنی، حجت‌الاسلام موسوی تبریزی، حجت‌الاسلام معادیخواه، دکتر نیک‌روش ... دریافت شده است که نتیجه بررسی‌های برادران و خواهران، در خبرگزاری بر آن خط بطلان کشید. هرچند که حجت‌الاسلام قدوسی به فیض شهادت نائل شد، اندکی تأمل در چگونگی انتشار نوع شایعه و شخصیت‌ها و... حکایت از نوعی توطئه وسیع می‌کند که این‌بار افکار و اذهان امت مسلمان و قهرمان را نشانه گرفته است، به‌صورتی‌که هرکدام از شایعه‌های فوق به‌سرعت در سطح شهرها پیچیده و از نقاط مختلف و ازسوی افراد گوناگون درباره صحت‌وسقم آن سؤال می‌شود.»⁽¹⁾

اقدامات تروریستی افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در تهران و مشهد یک شهید و یک مجروح برجای گذاشت.

صبح امروز دو نفر از عوامل سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با هدف ترور حمید صائمی رئیس کارخانجات شیر پاستوریزه تهران، به تعقیب وی در حوالی منزلش در خیابان بیست‌وهشتم گیشا، پرداختند.

صائمی که متوجه این امر شده بود برای حفظ جانش به‌طرف یک مغازه خواربارفروشی رفت، اما مهاجمان هم به‌دنبال او داخل مغازه شدند و پس از تهدید مشتریان و صاحب مغازه، با شلیک چند گلوله وی را ترور کرده و گریختند. مردم بلافاصله وی را به بیمارستان شریعتی منتقل کردند، اما او لحظاتی بعد به شهادت رسید.⁽²⁾

در حادثه دیگری در مشهد، یک عضو بسیج سپاه پاسداران در میدان پانزدهم خیابان امام رضا(ع) هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و از ناحیه پا مجروح شد. ضاربان بلافاصله متواری شدند.⁽³⁾

1) همان، ص د مقدمه، 15/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 15/6/1360، ص4.

3) روزنامه کیهان، 17/6/1360، ص3.

تیراندازی به‌سمت ساختمان مجلس شورای اسلامی و تظاهرات تعدادی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، از اقدامات امروز افراد ضد‌انقلاب در تهران بود.

ساعت 8:45 صبح امروز، دو فرد مسلح با استفاده از یک تاکسی مسروقه و به‌بهانه پیاده‌کردن مسافر، مقابل ضلع جنوبی مجلس شورای اسلامی در خیابان امام خمینی تهران، توقف و با مسلسل‌های سبک به‌طرف در ورودی مجلس و پاسداران مستقر در آنجا تیراندازی کردند. با واکنش به‌موقع و تیراندازی متقابل پاسداران محافظ مجلس هر دو مهاجم مجروح و دستگیر شدند. از درون این تاکسی یک مسلسل یوزی و چند کلت کشف و ضبط شد.⁽¹⁾

ساعت 17:30 بعدازظهر نیز حدود 30 تا 40 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در تقاطع خیابان‌های استاد مطهری و سهروردی تجمع کردند و با ایجاد راه‌بندان و آتش‌زدن لاستیک، علیه امام خمینی، جمهوری اسلامی و سران کشور شعار دادند.⁽²⁾

پرتاب نارنجک و تیراندازی در اردبیل، کرمانشاه و بجنورد خساراتی به بار آورد. امروز همچنین یک بمب در تهران کشف و خنثی شد.

براثر پرتاب یک نارنجک دستی به پایگاه سپاه پاسداران اردبیل و انفجار آن خسارت‌هایی به در ورودی ساختمان روابط عمومی سپاه وارد شد.⁽³⁾

در کرمانشاه، نارنجکی به یکی از پایگاه‌های ژاندارمری این شهر پرتاب شد که خسارتی به بار نیاورد. در حادثه دیگری در این شهر یکی از پایگاه‌های سپاه با مسلسل به رگبار بسته شد که خسارتی درپی نداشت.⁽⁴⁾

دو موتورسوار هم در بجنورد نارنجکی را به منزل پدر شهید یزدانی (که هفته گذشته به شهادت رسیده بود)، پرتاب کردند. براثر انفجار نارنجک خساراتی به این منزل وارد شد، اما به کسی آسیب نرسید.⁽⁵⁾

امروز همچنین با گزارش مردم یک بمب صوتی که در خیابان نظام‌الملک تهران کار گذاشته شده بود، به‌همت نیروهای مشترک کمیته و مأموران انتظامی کلانتری محل خنثی شد.⁽⁶⁾

در چند اقدام جداگانه، مسئول عملیات نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تبریز و یک عضو مسلح شاخه نظامی این سازمان در مشهد دستگیر شدند. در بوشهر هم یک خانه تیمی سازمان کشف شد و 7 نفر در این مکان دستگیر شدند.

1) روزنامه اطلاعات، 14/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 15/6/1360، ص17.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص8، تهران - خبرگزاری پارس، 14/6/1360.

3) روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص13.

4) سند شماره 52129 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی سپاه)، 15/6/1360، ص1.

5) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص15.

6) همان.

یکی از اعضای اصلی سازمان مجاهدین خلق در تبریز که مسئول عملیات نظامی سازمان در این شهر بود، صبح امروز با تلاش نیروهای سپاه پاسداران در خیابان کمربندی تبریز دستگیر شد. وی هنگام دستگیری، مسلح به کلت بود، اما موفق به استفاده از آن نشد.⁽¹⁾

در مشهد یکی دیگر از اعضای شاخه نظامی سازمان در خیابان سناباد با هشیاری نیروهای گشت سپاه پاسداران این شهر دستگیر شد. از این فرد یک کلت، تعدادی فشنگ و اسناد مربوط به تخریب منازل افراد متعهد به دست آمد.⁽²⁾

در بوشهر نیز پس از کشف یک خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق 7 نفر از اعضای این سازمان دستگیر شدند. از این خانه که مرکز فرهنگی و چاپ و نشر اطلاعیه‌های سازمان بود تعداد فراوانی نشریه، اعلامیه، مدارک درون‌گروهی، یک دستگاه تکثیر، ماشین فتواستنسیل و تعدادی کاغذ پلی‌کپی و انواع مرکب چاپ به دست آمد.⁽³⁾

به‌دنبال ضربه‌های شدیدی که تشکیلات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) پس از ورود به فاز جنگ مسلحانه علیه نظام در 30 خرداد سال جاری، متحمل شد، مرکزیت سازمان برای کاستن از آسیب‌پذیری عناصر عملیاتی و افزایش کارایی آنان و از سوی دیگر تقویت روحیه اعضا و هواداران و جلوگیری از فروپاشی کامل تشکیلات در داخل کشور، دستور‌العملی مشتمل بر 5 اصل تنظیم و به رده‌های مختلف سازمان ابلاغ کرد. متن این دستورالعمل چنین است:

«ضمن دست‌یازیدن به عمل، باید شناخت و تجارب به شیوه‌های کار را ارتقا دهیم و با تغییر تاکتیک‌ها و شیوه‌های کار (مبتنی‌بر اصل غافلگیری) با پذیرش کمترین ضربه، بیشترین تلفات را به نیروهای دشمن وارد آوریم. بیشترین ضرباتی که ما متحمل شده‌ایم براساس اشتباهات خودمان و کم بهادادن به تجارب فرزندان خلق است. در جنگ نبایستی به دشمن کم بها داد.

اگرچه به‌طور استراتژیک پیروزی از آن ماست و به قول مائو (دررابطه‌با مبارزه ضد‌امپریالیستی)، امپریالیسم ببر کاغذی است، ولی به دندان آهنی مجهز است پس در هر عمل بایستی مراحل زیر دقیقاً رعایت شود:

1. هدف 2. طرح 3. شناسایی. 4. عمل 5. بعد از عمل.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص6، تبریز - خبرگزاری پارس، 15/6/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص15.

3) همان.

1. هدف یا سوژه

برای هر عمل بایستی کاملاً مشخص باشد و کلاً در قدم اول ضربات کوتاه گسترده و در تمام ابعاد و شناسایی سیاسی - نظامی دقت گردد. (مراکز حزب [جمهوری اسلامی]، سپاه، کمیته، عناصر رژیم، مقامات، روحانیون ضد‌خلق)

2 و 3. طرح و شناسایی

اگرچه طرح و شناسایی از هم جدا هستند، لیکن ممکن است تکمیل طرح دررابطه‌با شناسایی معطوف شود. (شناسایی آخرین اطلاعات زنده از هدف را در بر دارد.)

توضیح: تاکتیک‌ها نبایستی مکتوب شود، زیرا ممکن است که دشمن به آن دسترسی یابد.

پس چون دشمن کاملاً ضربه‌پذیر و توخالی است، با طرح‌های حساب‌شده می‌توان ضربات جدی بدون پذیرش ضربه وارد آورد و با ابتکار، نرمش، سرعت، شبیخون‌زدن، حمله و عقب‌نشینی‌های برق‌آسا، کاملاً موفق بوده و طعمه را به دست آورد. در اعدام‌های انقلابی بایستی با شیوه‌های انقلابی عمل کرد و از شیوه‌های دیگر مثلاً اعدام با سلاح سرد پرهیز کرد، مگر به‌خاطر دفاع از خود یا در شرایطی که سلاح گرم کارایی‌اش را از دست بدهد.

4. عمل

چون حساس‌ترین مرحله است بایستی بر اصل تهاجم، قاطعیت و سرعت (نه شتاب‌زدگی) و تحرک استوار باشد، ضمناً از شعار "الله اکبر" استفاده می‌کنیم که هم یادآور اندیشه‌های ایدئولوژیک است و هم ایجاد رعب در دشمن.

5. بعد از عمل

الف) پارامترهای غیرقابل پیش‌بینی فراموش نشود.

ب) دشمن را به منطقه‌ای که کاملاً آشنا هستیم بکشانیم.

ج) بایستی به فکر پایگاهی در نزدیک‌ترین فاصله (که از ترکش حمله قاعدتاً دور باشد) بود [و از آن] استفاده کرد.

د) هر عملیات به نام یک شهید نام‌گذاری می‌شود.

و) گزارش کامل و همه‌جانبه از عملیات تهیه گردد.»⁽¹⁾-⁽²⁾

1) متن این ابلاغیه در خانه‌های تیمی سازمان به دست آمد و واحد اطلاعات و بررسی‌های سیاسی سپاه متن نامه را برای آگاهی و استفاده به مناطق نه‌گانة کشوری سپاه ارسال کرد.

2) سند شماره 257625 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات منطقه7 به اطلاعات همدان، ایلام، کردستان، 16/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 52095 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات و بررسی‌های سیاسی ستاد مرکزی به اطلاعات و بررسی‌های سیاسی مناطق نه‌گانه، 14/6/1360، صص 3 - 1.

پس از سخنان اخیر بنی‌صدر درمورد جنگ عراق با ایران که در ضمن آن، وی مسئولان جمهوری اسلامی ایران را به تحریک عراق برای حمله به ایران متهم کرده بود، طه یاسین رمضان معاون صدام حسین، از آمادگی کشورش برای پذیرفتن بنی‌صدر در عراق خبر داد. خبرگزاری پارس با اعلام این خبر آورده است:

«طه یاسین رمضان در مصاحبه با روزنامه ترجمان (چاپ استانبول) اعلام کرد: اگر بنی‌صدر و سایر همفکران وی از عراق کمک بخواهند ما آماده‌ایم تا درهای این کشور را بر روی آنها باز کنیم.»⁽¹⁾

با گذشت یک هفته از شهادت رجایی و باهنر، تعدادی از دانشجویان ایرانی طرف‌دار حزب توده و سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در محکوم‌کردن این اقدام در دهلی‌نو تظاهرات کردند.

خبرگزاری پارس با اعلام این خبر افزود: «این دانشجویان ابتدا به سفارت جمهوری اسلامی ایران آمده و با دردست‌داشتن پلاکاردهایی به طرف‌داری از جمهوری اسلامی ایران و رهبری امام خمینی اعلام پشتیبانی کردند. تظاهرکنندگان سپس به‌طرف خانه فرهنگ و کتابخانه امریکا در دهلی‌نو راه‌پیمایی و با [سر دادن] شعارهایی علیه امریکا به تظاهرات خود ادامه دادند. این دانشجویان با دادن شعارهایی مثل "مرگ بر بنی‌صدر، مرگ بر رجوی، زنده باد امام خمینی، مرگ بر امریکا" ... توطئه امریکا علیه ایران و به‌خصوص بمب‌گذاری اخیر [را] که منجر به شهادت رجایی و باهنر گردید، محکوم کردند. در این راه‌پیمایی دانشجویان عرب مقیم هند و طرف‌دار سازمان آزادی‌بخش فلسطین با دانشجویان ایرانی هم‌صدا بودند. سخنگوی دانشجویان تظاهرکننده به خبرنگاران گفت ما هر‌گونه توطئه علیه انسانیت و آزادی مردم را محکوم می‌کنیم و از رهبر عالی‌قدر و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران پشتیبانی می‌کنیم.

سخنگوی مذکور متذکر شد که امریکا مشغول ترور در ایران می‌باشد، ولی خوشبختانه ملت شهیدپرورمان از این امر کاملاً مطلع است.»⁽²⁾

روزنامه فایننشال تایمز (چاپ لندن)، در مقاله‌ای تحت عنوان "سرمایه‌گذاری مشترک برزیل و عراق در تأسیس یک بانک"، به گسترش روابط بین عراق و برزیل به‌عنوان یکی از تأمین‌کنندگان تسلیحات نظامی آن کشور، پرداخته است. این روزنامه نوشته است:

«برزیل و عراق به‌منظور گسترش روابط تجاری موجود بین دو کشور یک بانک مشترک

1) روزنامه کیهان، 15/6/1360، ص20.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص12، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 14/6/1360.

سرمایه‌گذاری تأسیس خواهند کرد. برنامه‌های مربوط به ایجاد یک کمپانی مشترک بیمه نیز اکنون در مرحله پیشرفته‌ای قرار دارد. سرمایه اولیه برای تأسیس بانک مشترک برزیل - عراق 40 میلیون دلار در نظر گرفته شده که طرفین آن را به نسبت مساوی تأمین می‌کنند.

عراق اخیراً کاهش صادرات نفتش را، که به‌دنبال بروز جنگ در سال گذشته پیش آمد، جبران کرده و همچنان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده نفت برزیل است. از سوی دیگر، برزیل تأمین‌کننده اسلحه و مواد غذایی عراق به شمار می‌آید و این درحالی است که موافقت‌نامه‌های غیرنظامی بین دو کشور دربرگیرنده چندین پروژه مهم و زیربنایی می‌باشد. به‌هرحال، همکاری‌های بین عراق و برزیل بسیار گسترش یافته و دو کشور درمورد همکاری‌های هسته‌ای نیز به توافق رسیده‌اند.»⁽¹⁾

خبرگزاری کویت از وین نیز از امضای قرارداد ساخت یک نیروگاه برق در عراق با همکاری آلمان و لهستان خبر داد. در بخشی از این خبر آمده است: «عملیات ساختمانی پروژه 40 میلیون دلاری شبکه‌های برق‌رسانی در شش نقطه بغداد بلافاصله پس از اعلام موافقت مقامات عراقی و کارخانه زیمنس آلمان‌غربی توسط مقاطعه‌کار فرعی (مؤسسه تجارت خارجی لهستان) آغاز خواهد شد.

کارخانه زیمنس و مؤسسه تجارت خارجی لهستان هفته گذشته قراردادی امضا کردند که به‌موجب آن ظرف مدت 32 ماه، پروژه نیروگاه برق عراق را تکمیل کنند.»⁽²⁾

درپی سفر هفته گذشته طارق عزیز به فرانسه و توافقات دو کشور درباره گسترش روابط به‌ویژه در زمینه‌های نظامی، مجله الهدف (چاپ بیروت)، در مقاله‌ای با عنوان "خط مشی عراق، فرانسه را مطمئن می‌سازد" به بررسی روابط اقتصادی و نظامی عراق با کشورهای غربی به‌خصوص فرانسه پرداخته است. کاهش واردات تسلیحات نظامی از شوروی و تمایل عراق به افزایش واردات تجهیزات نظامی فرانسوی و تغییر تدریجی در تسلیحات ارتش این کشور که درواقع از چرخش دیپلماسی عراق از وابستگی مطلق به کشورهای شرق به‌طرف کشورهای بلوک غرب و تمایل دولتمردان حزب بعث برای توسعه روابط با کشورهای غربی حکایت دارد، ازجمله مسائلی است که در این مقاله مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در مقدمه مقاله ضمن اشاره کوتاهی به دلایل و نتایج این دیدار، آمده است:

«نماینده عراق ضمن دیدارش از فرانسه جهت مذاکره با مقامات کاخ الیزه، پیرامون اوضاع خلیج‌فارس، جنگ عراق و ایران، روابط دوجانبه میان عراق و فرانسه، بازسازی رآکتور اتمی بمباران‌شده تموز توسط اسرائیل در هفتم ژوئن گذشته و مسئله خاورمیانه [غرب آسیا] توضیحاتی بیان داشت. طارق عزیز در پایان گفت‌وگوهایش دربرابر خبرنگاران اظهار داشت

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، صص 2 و 3، لندن - خبرگزاری پارس، 29/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 173، 19/6/1360، ص4، وین - خبرگزاری کویت، 18/6/1360.

رهبران دو کشور تمایل خود را جهت ادامه همکاری‌های دوجانبه اعلام داشته و این دیدار زمینه را برای مذاکرات بعدی آماده می‌سازد. وی در اظهارات خود به روزنامه لوموند می‌گوید: فرانسه برای افزایش فروش تسلیحات نظامی به عراق اعلام آمادگی کرد. از سوی دیگر، وزارت امور خارجه فرانسه در اطلاعیه‌ای درباره نحوه گردهمایی‌ها و گفت‌وگوهای انجام‌شده و مشخص‌نمودن چارچوب همکاری‌ها؛ ازجمله در زمینه‌های اتمی توضیحاتی را بیان نمود. در مذاکرات عراق و فرانسه پیرامون مسائل مطرح‌شده ازقبیل بازسازی رآکتور اتمی و افزایش فروش تجهیزات نظامی به عراق، دو کشور به وحدت‌نظر رسیدند.»

پس از این مقدمه، نویسنده به پیشینه روابط عراق با کشورهای غربی پرداخته و با ارائه آمارهایی نتیجه می‌گیرد این کشور با کاستن از وابستگی خود به کشورهای بلوک شرق درصدد بازسازی اقتصاد، صنعت و تسلیحات براساس توسعه روابط با غرب است، الهدف دراین‌باره آورده است: «نگاهی کوتاه به روابط عراق با کشورهای غربی طی سه سال گذشته نشان می‌دهد که همکاری‌های فی‌مابین در زمینه‌های مختلف درحال گسترش بوده است. (فروردین - اردیبهشت سال 1359) در آوریل سال گذشته یک مقام سابق امریکا برژینسکی اظهار داشت ما در منافع مشترک دو کشور امریکا و عراق اختلافات اساسی مشاهده نمی‌کنیم. بنابراین هیچ‌گونه نیازی نیست که روابط میان دو کشور را خصمانه باقی بگذاریم. این اظهارات درحالی بیان شد که روابط عراق با کشورهای سوسیالیستی کاهش یافته، ولی با کشورهای غربی سیر صعودی داشته است.

در سال 1979 (1358 - 1357)، واردات عراق از ژاپن و کشورهای اروپایی به‌ترتیب به 6/1 میلیارد دلار و 6/3 میلیارد دلار رسید. در سال 1980، صادرات امریکا به عراق به 442 میلیون دلار بالغ گردید. این گرایش عراق به غرب باعث مصرف هزینه‌ای به ارزش 5/704 میلیون دلار برای مسائل ورزشی و رفاهی در معامله با شرکت‌های فرانسوی، فنلاندی، آلمان‌غربی و ایتالیایی گردید. هزینه مسائل روبنایی ازقبیل بازسازی هتل‌ها، راه و آن هم راه‌های فرعی به ارزش 8 میلیارد دلار بالغ گردید.

دو هتل شرایتون و مریدیان که باید در مارس 1982 (اسفند 1360) تکمیل شود تنها برای سکونت نبوده و به‌احتمال‌زیاد کنفرانس آینده غیرمتعهدها - که در بغداد منعقد می‌شود - در این مکان برگزار خواهد شد.⁽¹⁾گفته می‌شود فرانسه در سال جاری در مناقصه احداث سه سردخانه به ارزش 6/46 میلیون دلار برنده شده است. روابط عراق با فرانسه نسبت به سایر کشورهای اروپایی گسترش زیادی یافته است. ژاک شیراک نخست‌وزیر وقت فرانسه، در زمان

1) با تلاش دیپلماتیک جمهوری اسلامی و پس از حمله هواپیماهای جمهوری اسلامی به بغداد محل برگزاری اجلاس غیرمتعهدها به دهلی‌نو (هندوستان) انتقال یافت.

پمپیدو [رئیس‌جمهور وقت فرانسه] از صدام حسین به‌عنوان مردی که اساس روابط عراق و فرانسه را بنیان نهاده نام برده است. روابط خصوصی آن دو به حدی بود که صدام برای پیروزی وی در انتخابات شهرداری پاریس کمک مادی در اختیارش می‌گذاشت.

درسال 1976، صدام ضمن دیدار از فرانسه توانست قراردادهای متعددی و ازجمله قرارداد احداث رآکتور اتمی عراق از نوع اوزیراک و مجهزنمودن عراق به تکنولوژی و کارشناسان اتمی همچنین نظارت بر ایجاد متروی بغداد و تعدادی از قراردادهای دیگر تسلیحاتی را به امضا برساند. از سوی دیگر، هنگامی‌که عراق در سال 1972 نفت را ملی اعلام کرد علاوه‌بر مستثنی‌ساختن سهمیه فرانسه از این امر، فروش نفت به این کشور را دو برابر ساخت.

بدین‌ترتیب، عراق ضمن امضای قراردادهای درازمدت نفتی با قیمت ثابت، کالای مورد نیاز خود را از فرانسه وارد خواهد کرد. نکته قابل‌توجه اینکه افزایش قیمت‌های نفت نیز در قرارداد منعقده میان عراق و فرانسه هیچ‌گونه تأثیری نگذاشته است. کیفیت تجهیزات نظامی عراق را نباید نادیده گرفت. برای مثال، عراق قبلاً ازسوی شوروی و اخیراً با سلاح‌های فرانسوی مجهز گردیده است که این خود نشان‌دهنده گرایش این کشور به‌سوی غرب می‌باشد. واردات تجهیزات نظامی عراق از شوروی از 95 درصد در سال 1972 به 63 درصد در سال 1979 (1358-1357) کاهش یافت و این درحالی است که در سال‌های 1979 - 1978 [واردات] تجهیزات نظامی عراق از فرانسه به ارزش 2/2 میلیارد دلار و در سال 1980 افزایش فراوانی یافته است. علی‌رغم شروع جنگ عراق و ایران، فرانسه همچنان به مسلح‌کردن عراق ادامه می‌دهد، در همین زمینه، فرانسه در فوریه گذشته [بهمن و اسفند 1359] 4 هواپیما از 60 هواپیمای خریداری‌شده از نوع میراژ پیشرفته (ای1) به عراق تحویل داد. این اقدام فرانسه موجب اعتراض ایران گردیده و به‌دنبال آن مقامات فرانسوی اظهار داشتند که این قرارداد در سال 1977 [قبل از حمله عراق به ایران] به امضا رسیده است.

در زمان میتران، علی‌رغم وعده‌های وی درمورد توقف ارسال سلاح به رژیم‌های مستبد، هنگامی‌که او به ریاست‌جمهوری رسید اظهار داشت به تعهدات دولت سابق احترام گذاشته و به آن عمل می‌کند. دراثر جنگ عراق و ایران و کاهش صادرات نفتی عراق، کشورهای خلیج [فارس] به‌خصوص عربستان سعودی با پذیرفتن تعهدات عراق دربرابر غرب عامل ربط‌دهنده منطقه با غرب گردیدند. کشورهای خلیج [فارس] برای کمک به تعهدات مالی عراق و پوشانیدن ضعف مالی آن مبلغ 14 میلیارد دلار به‌عنوان وام به این کشور پرداخت کردند.

ازاین‌رو رابطه عراق با کشورهای غربی صرفاً یک رابطه عراقی نبوده بلکه یک رابطه خلیجی و بالاتر از آن رابطه عربستان سعودی با جهان غرب می‌باشد. این نکته به‌ویژه پس از اعلام آمادگی ملک خالد جهت کمک به بازسازی رآکتور اتمی عراق ثابت می‌گردد. خلاصه

سخن اینکه عراق کشوری نیست که غرب از آن هراس داشته باشد و یا بتواند نقش مورد نظر امپریالیسم را در منطقه ایفا کند. ولی پس از شروع جنگ علیه ایران، به‌صورت کشوری درآمده که قسمت عمده‌ای از خواسته‌های امپریالیسم امریکا در منطقه خلیج [فارس] را اجابت کرده و خدمات ارزنده‌ای به آن نموده است. بنابراین احمقانه خواهد بود اگر فرانسه بازسازی رآکتور اتمی عراق را نپذیرد؛ زیرا قبل از آنکه عراق آن را به اتمام رساند همه اسرار آن ازطریق کارشناسان شاغل و یا توسط هواپیماهای تجسسی آواکس برای صهیونیست‌ها ارسال خواهد شد. همچنین احمقانه خواهد بود اگر فرانسه صادرات تسلیحات خود به عراق را متوقف سازد زیرا اکنون این سلاح‌ها در راه خدمت به امپریالیسم مصرف می‌شوند.»⁽¹⁾

وزارت امور خارجه امریکا اعلام کرد که برای حل دعاوی اتباع امریکا علیه ایران در پرونده‌هایی با مبالغ کمتر از 250 هزار دلار تدابیر مقدماتی اندیشیده شده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس با اعلام این خبر افزود: جو ریپ سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا، گفت که 5 مجلد از اسنادی را که حاوی شرح بیش از 230 مورد این دعاوی است به ایران تسلیم کرده است. ریپ اضافه کرد وزارت امور خارجه امریکا در نظر دارد برای حل‌وفصل این دعاوی با پرداخت وجه مجموعه اقلام آن ازطرف ایران موافقت‌نامه‌ای را به امضا برساند. او خاطرنشان ساخت که تقسیم و توزیع این مبلغ بعداً توسط یک سازمان امریکایی مثل کمیسیون حل دعاوی خارجی انجام خواهد گرفت.

دعاوی مربوط به مبالغ بیشتر (250 هزار دلار یا بیشتر) قرار است توسط یک هیئت داوری ویژه بین‌المللی که در لاهه مستقر است، حل‌وفصل شود.⁽²⁾

از سوی دیگر، یک مقام پیشین وزارت امور خارجه امریکا اعلام کرد مسدودکردن دارایی‌های ایران که به دستور جیمی کارتر رئیس‌جمهوری سابق امریکا، در جریان گروگان‌گیری در سفارت این کشور در تهران صورت گرفت نه برای تنبیه حکومت انقلابی ایران بلکه برای جلوگیری از ایجاد بحران در سیستم مالی امریکا در سال 1979 بوده است.

خبرگزاری پارس به نقل از آسوشیتدپرس دراین‌باره آورده است: «مجله سیاست‌های خارجی خاطرنشان ساخته است که کارتر و مشاوران برجسته‌اش از آن بیم داشتند که ممکن است بیرون‌کشیدن ناگهانی 11 میلیارد دلار از سیستم پولی خود باعث یک بحران بانکی [در] ایالات متحده شود. وی افزود انسداد دارایی‌های ایران در شعبات بانک‌های امریکایی در کشور ثالث پیش از این سابقه نداشته است.

بر پایه اظهارات این مقام، طرح مسدودکردن دارایی‌های ایران ابتدا ازسوی مقامات خزانه‌داری و وزارت امور خارجه مورد مخالفت قرار گرفت چون آنان تصور می‌کردند این

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 97، 26/7/1360، صص 38 - 35، مجله الهدف (لبنان - بیروت).

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص10، واشنگتن - آسوشیتدپرس، 15/5/1360.

اقدام باعث گسیختگی در بازارهای پولی اروپا خواهد شد و احتمالاً موجی از بستن حساب‌ها در بانک‌های امریکایی و اروپایی را به‌دنبال خواهد داشت. وی افزود زمانی‌که ابوالحسن بنی‌صدر وزیر خارجه وقت ایران، اعلام کرد این کشور در نظر دارد تمام پول خود را از بانک‌های امریکایی خارج کند کارتر دستور مسدودکردن آنها را با تصویب ویلیام میلر وزیر خزانه‌داری و سایروس ونس وزیر خارجه وقت امریکا داد. تصمیم مزبور از این نگرانی ناشی می‌شد که ایران دارایی‌های خود را از دسترس امریکا خارج سازد و سپس بدهکاری‌های خود را انکار نماید. به گفته ویلیام میلر وزیر خزانه‌داری وقت نمی‌خواست اجازه دهد ادعاهای بانک‌های امریکایی حالت گروگان دوم را پیدا کند.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 169، 15/6/1360، ص14، واشنگتن - آسوشیتدپرس، 14/6/1360.

روزشمار جنگ یکشنبه 15 شهریور 1360 7 ذیقعده 1401 6 سپتامبر 1981

درپی ابلاغ دستور اجرای عملیات در زمین‌های شرق رودخانه کارون با هدف شکستن محاصره آبادان در دهم شهریور 1360، امروز لشکر77 خراسان (یگان عملیاتی ارتش در این عملیات) طرح آفندی عملیات ثامن‌الائمه(ع) را به تیپ‌های سه‌گانه خود و یگان‌ها و واحدهای تحت امر ابلاغ کرد.

در این ابلاغیه محدوده مأموریت نیروها به این ترتیب مشخص شده است:

الف) در جنوب منطقه عملیات (محور فیاضیه - آبادان): تیپ1 به استعداد 2 گردان، گروه رزمی37 زرهی شیراز و یک گروهان زرهی که به این تیپ مأمور است و در محور ذوالفقاریه - آبادان، تیپ2 با 3 گردان پیاده، 2 گردان و یک گروهان (منفی) تانک در منطقه فیاضیه همراه با هنگ ژاندارمری فارس و منطقه سوم دریایی و شهربانی آبادان تلاش اصلی را برعهده دارند.

ب) در شمال منطقه عملیات (محور دارخوین): مقرر شد تیپ3 با 1 گردان (منها) و یک تیم تانک چیفتن به 16 گردان از نیروهای سپاه پاسداران در تصرف و پاک‌سازی مناطق واقع در این محور و دراختیارگرفتن دو پل قصبه و حفار (عقبه‌های اصلی نیروهای عراق برای عبور از کارون) کمک کنند.⁽¹⁾

براساس این طرح، توپخانه صحرایی لشکر77 نیز با اجرای 20 دقیقه آتش تهیه، که بنا به دستور آغاز می‌شود، پشتیبانی عملیات را برعهده دارد.

همچنین برای نیروی هوایی و هوانیروز نیز مأموریت پشتیبانی عملیات به این شرح درنظر گرفته شد:

1) پس از ابلاغ طرح عملیات ازسوی لشکر77، تیپ‌های تابعه نیز با تهیه طرح عملیات در محدوده مأموریت خود، آن را به گردان‌ها ابلاغ کردند. سپاه پاسداران نیز طرح "ستاد عملیات جنوب" را به محورهای عملیاتی ابلاغ کرد. (سند شماره 5099 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح آفندی عملیات ثامن‌الائمه(ع)، 24/6/1360، صص 29-1؛ و - سند شماره 126955 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی عملیات تیپ1 رکن3 به سپاه پاسداران، 26/6/1360، صص 7-1)

«پشتیبانی هوایی موجود، واحدهای احتیاط، توپخانه و تأسیسات نظامی را در عمق منطقه دشمن با بمباران هوایی خنثی خواهند کرد و درصورت اضطرار پشتیبانی نزدیک هوایی را برای یگان‌های عمل‌کننده فراهم کرده و پوشش هوایی هلیکوپترهای خودی را انجام می‌دهد.»⁽¹⁾

منطقه مرزی مرگور در شمال‌غربی اشنویه در آذربایجان‌غربی - که محل تلاقی مرز سه کشور ایران، عراق و ترکیه است - با تلاش نیروهای سپاه پاسداران و نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) پاک‌سازی و آزاد شد.

در این عملیات 15 روستای منطقه ازجمله نرگی، برازان، کاببر، دیزج، گردوان، کیسان و چریک‌آباد آزاد شد و 6 نفر از افراد حزب دمکرات کردستان ایران کشته، 50 نفر زخمی و 43 تن هم دستگیر شدند. همچنین 7 نفر از نیروهای کرد عراق شهید و 5 نفر نیز زخمی شدند.⁽²⁾

همچنین با اطلاع‌رسانی مردم مقداری مواد منفجره و مهمات متعلق به گروه‌های مسلح غیرقانونی، که داخل یک ساختمان در حومه شهر سنندج جاسازی شده بود، کشف و ضبط شد. این مهمات شامل 3 مین ضدتانک، تعدادی مین ضدنفر،600 فشنگ و چند کپسول گاز اشک‌آور و بمب دست‌ساز بود.⁽³⁾

در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اصفهان و مشهد 2 نفر شهید شدند.

حجت‌الاسلام سید ابوالفضل موسوی از روحانیون خمینی‌شهر، هنگام خروج از دانشگاه صنعتی اصفهان هدف سوءقصد سه موتورسوار مسلح قرار گرفت و به شهادت رسید. در این حادثه یکی از همراهان وی نیز مجروح شد. ضاربان پس از این اقدام متواری شدند.⁽⁴⁾

در مشهد نیز ابراهیم روایی از افراد متعهد شهر (و صاحب کفاشی پژواک) به دست دو موتورسوار مسلح ترور شد و به شهادت رسید. مهاجمان بلافاصله از محل گریختند.⁽⁵⁾

پرتاب انواع بمب و نارنجک در چند شهر کشور، خساراتی به بار آورد و یکی از عاملان این اقدامات در تهران دستگیر شد.

در خیابان جمال‌زاده تهران، دو موتورسوار بمب دست‌سازی را به درون اتوبوس شرکت واحد پرتاب کردند که براثر انفجار آن خساراتی به اتوبوس وارد آمد، اما کسی آسیب ندید. مهاجمان نیز بلافاصله متواری شدند.⁽⁶⁾

یکی از مسئولان شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران اعلام کرد در سه روز گذشته، 8 اتوبوس

1) سند شماره 5008 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح آفندی ثامن‌الائمه(ع)، ستاد لشکر77 پیاده (رکن3) ماهشهر، 15/6/1360، صص 49 - 1.

2) روزنامه کیهان، 16/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 133863 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ارومیه به تهران (فرماندهی سپاه)، 16/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53658 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3، 17/6/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 16/6/1360، ص2.

4) روزنامه کیهان، 16/6/1360، ص15؛ و - سند شماره 52142 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه اصفهان به فرماندهی سپاه مرکز، 15/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 217، 18/6/1360، ص1.

5) روزنامه کیهان، 17/6/1360، ص3.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 15/6/1360.

دوطبقه این شرکت به آتش کشیده شده است و برخی از عاملان این حوادث دستگیر شده‌اند.⁽¹⁾

صبح امروز، در خیابان آذربایجان تهران نیز دو موتورسوار اقدام به پرتاب نارنجک به داخل یک مغازه رنگ‌فروشی کردند که خسارت‌هایی به بار آورد. مهاجمان که قصد فرار داشتند با واکنش مردم مواجه شدند و درنتیجه یکی از آنان دستگیر و تحویل نیروهای گشتی کمیته داده شد. در بازرسی از منزل این شخص تعدادی کارت شناسایی و کارت اتومبیل کشف و ضبط شد.⁽²⁾

در بهبهان، دو موتورسوار که لباس نظامی به تن داشتند، نارنجکی را به درون مغازه یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کرده و گریختند. در این حادثه شیشه‌های مغازه شکست.گفتنی است صاحب مغازه از مبارزان دوران انقلاب بوده که در زمان شاه دستگیر و زندانی شده بود.⁽³⁾

یک بمب دست‌ساز صوتی قوی که در پشت دیوار ساختمان بسیج سپاه پاسداران شیراز کار گذاشته شده بود، منفجر شد. صدای انفجار به حدی بود که شیشه‌های ساختمان‌های اطراف شکست و موجب وحشت ساکنان محل شد، در این حادثه خسارتی به ساختمان بسیج وارد نیامد.⁽⁴⁾

پرتاب بمب آتش‌زا به منزل یکی از افراد متعهد میانکوه در استان خوزستان، خساراتی درپی داشت.⁽⁵⁾

در یکی از مساجد شهرستان انزلی بمب دست‌سازی منفجر شد. این انفجار خسارتی ایجاد نکرد.⁽⁶⁾

امروز در زنجان 4 بمب دست‌ساز در ساختمان بسیج مستضعفین سپاه پاسداران، منزل دو نفر از افراد متعهد شهر و اتومبیل یکی دیگر از افراد متعهد شهر، منفجر شد که خسارت چندانی به بار نیاورد.⁽⁷⁾

در ارومیه، براثر انفجار بمبی صوتی مقابل منزل یکی از افراد متعهد شهر شیشه‌های این ساختمان و ساختمان‌های مجاور شکست، اما به کسی آسیب نرسید.⁽⁸⁾

تعدادی از اعضای شاخه نظامی و تیم‌های ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در چند شهر کشور دستگیر شدند. همچنین 7 خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق و سازمان چریک‌های فدایی خلق در شیراز و شهرستان لار و تعداد فراوانی اسلحه و مهمات از روستاهای حومه قزوین کشف شد.

یکی از عناصر نظامی و فعال سازمان مجاهدین خلق در شهرستان آستارا که در چند عملیات نظامی سازمان شرکت داشت، دستگیر شد. این فرد که عامل اصلی ترور شهید یوسف مرحبا معاون حاکم شرع آستارا،⁽⁹⁾بود، هنگام سوءقصد به یکی از اعضای سپاه پاسداران، که به مجروح‌شدن این پاسدار انجامید، با تیراندازی متقابل نیروهای شهربانی زخمی و به کمک مردم دستگیر شد. از این شخص یک کلت کمری به دست آمد.⁽¹⁰⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 171، 17/6/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 16/6/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 15/6/1360، ص15.

3) روزنامه کیهان، 17/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص13.

4) سند شماره 53662 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه9 به فرماندهی مرکز، 17/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص13؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص2.

5) سند شماره 417608 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار استان خوزستان، 16/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 417623 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به وزارت کشور (اداره کل امور انتظامی)، 19/6/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 174081 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (فرماندهی) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ستاد مرکزی فرماندهی)، 16/6/1360، سند تک‌برگی.

7) سند شماره 52118 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان به مرکز (فرماندهی ستاد)، 15/6/1360، سند تک‌برگی.

8) روزنامه کیهان، 17/6/1360، ص3.

9) ‌شهید مرحبا در اول شهریور 1360 ترور شد. (روزشمار 1/6/1360)

10) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 217، 18/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص13.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشهد نیز گزارش داد: 6 نفر از افراد وابسته به این سازمان شامل 3 دختر و 3 پسر که در یک خانه تیمی حضور داشتند، دستگیر شدند.⁽¹⁾

در الیگودرز هم 6 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق که به پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا و تهدید مردم شهر اقدام کرده بودند، شناسایی، دستگیر و تحویل دادسرای انقلاب اسلامی شهر شدند.⁽²⁾

در شیراز، با کشف 6 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق(منافقین)، چند تن از اعضای این سازمان که در این خانه‌ها حضور داشتند، دستگیر شدند و یک نفر از آنان در درگیری کشته شد. در این خانه‌ها طرح ترور 12 نفر از اعضای سپاه پاسداران و افراد متعهد شهر کشف شد.⁽³⁾

علاوه‌براین، درپی کشف یک خانه تیمی سازمان چریک‌های فدایی خلق در بخش جویم شهرستان لار، 3 نفر دستگیر شدند. از این مکان مقداری مهمات، دینامیت، چاشنی الکترونیکی و فشنگ اسلحه‌های ژ3 و کلت به دست آمد. درپیگیری‌های بعدی و با کمک سرنخ‌های به‌دست‌آمده در این خانه، 8 نفر دیگر نیز دستگیر شدند.⁽⁴⁾

در همین حال، سپاه پاسداران قزوین از 5 روستای حومه این شهر تعدادی سلاح کشف و صاحبان آنها را دستگیر کرد. سلاح‌های به‌دست‌آمده به این شرح است:

12 قبضه اسلحه ژ3؛ 3 قبضه کلاشینکف؛4 قبضه ام‌یک؛ 24 قبضه کلت 45، 38 و 32 میلی‌متری؛ 13 قبضه رولور؛ 2 قبضه کلت شکاری؛ یک قبضه تک‌لول شکاری؛ یک قبضه پرتاب گاز اشک‌آور؛ یک قبضه باراتا 32؛ 731 عدد انواع فشنگ.⁽⁵⁾

امام خمینی به مناسبت فرارسیدن ایام حج پیامی خطاب به مسلمانان و زائران بیت‌الله الحرام صادر کردند. ایشان در ابتدای این پیام با تبیین فلسفه و اسرار حج، اجرای درست مناسک حج و توجه به فلسفه آن را موجب بازگشت عزت مؤمنان و کوتاه‌شدن دست مستکبران از جوامع اسلامی دانستند.

در قسمتی از این پیام ضمن اشاره به نتیجه قیام مردم ایران؛ یعنی رهاشدن از سلطه قدرت‌های جهانی آمده است:

«... طرح اختلاف بین مذاهب اسلامی از جنایاتی است که به‌دست قدرتمندان که از اختلاف بین مسلمانان سود می‌برند و عمال از خدا بی‌خبر آنان از آن جمله وعاظ السلاطین⁽⁶⁾که از سلاطین جور، سیاه‌روی‌ترند، ریخته شده و هر روز بر آن دامن می‌زنند و گریبان چاک می‌کنند و در هر مقطع به امید آنکه اساس وحدت بین مسلمین را از پایه ویران نمایند، طرحی برای ایجاد

1) روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3.

2) روزنامه کیهان، 16/6/1360، ص4.

3) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص13.

4) سند شماره 53732 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه9 سپاه (شیراز) به فرماندهی ستاد مرکز، 21/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 16/6/1360، ص15

6) واعظان درباری

اختلاف عرضه می‌دارند و اخیراً در بوق‌های تبلیغاتی تهمت مفتضحانة رابطه ایران با اسرائیل و خریداری اسلحه را پیش کشیده‌اند به امید آنکه اعراب را از ایران جدا کنند و بین مسلمانان دشمنی ایجاد نموده، راه را برای ابرقدرت‌ها باز و سلطة آنان را هرچه بیشتر افزایش دهند، لیکن چه شخص مطلعی است که نداند ایران دشمن سرسخت اسرائیل بوده و هست و نداند که یکی از موارد اختلاف ما با شاه مخلوع، روابط دوستانة او با اسرائیل بود. و چه کسی است که نداند ما بیشتر از بیست سال است که در خطابه‌ها و اعلامیه‌ها اسرائیل را هم‌ردیف امریکا در ستمگری و دنبالة او در تجاوز و غارتگری محکوم کردیم و کیست که نداند در طول انقلاب اسلامی و در شور تظاهرات میلیونی، ملت مسلمان ایران، اسرائیل را در ردیف امریکا دشمن خود خواند و نفت را بر روی آنان بست و خشم و نفرت خود را نثار هر دو کرد. تعجب که این نغمة مشئوم⁽¹⁾از گلوی امریکا مادر نامشروع اسرائیل و صدام برادر کوچک بگین سر داده شد و بوق‌های تبلیغاتی آنان، خصوصاً امریکا به‌طور وسیعی در پخش آن کوشیدند، چه! که آن ضربه که این دو از اسلام واقعی خورده‌اند، دیگران نخورده‌اند و آن نگرانی که آنان از وحدت برادران مسلمان عرب با ایران دارند، دیگران ندارند. امریکا نگران منافع خود در منطقه است و صدام نگران سقوط و ننگ ابدی برای خویش است. باید مسلمانان و خصوصاً برادران عرب ما بدانند که مسئله، اسرائیل و ایران نیست، مسئلة اصلی برای جهان‌خواران شرق و غرب، اسلام است که می‌تواند مسلمانان جهان را تحت پرچم پرافتخار توحید مجتمع و دست جنایتکاران را از کشورهای اسلامی و از سلطه بر مستضعفان جهان کوتاه و مکتب ارزشمند و مترقی الهی را بر جهان عرضه نماید. جهان عرب باید بداند امروز ضربه‌ای که صدام و سادات به آنها زده‌اند چنان وحشتناک است که تنها با اتحادشان می‌توانند جبران نمایند. امروز سادات با دستگیری وسیع برادران مسلمانمان در مصر، خدمت خود را به اسرائیل به اتمام رسانده است. اتحاد او با امریکا و اسرائیل آبروی ملت عرب را ریخته است. اتحاد با اسرائیلی که این روزها علاوه‌بر جنایاتش در منطقه، دست به جنایت بزرگ دیگری زده است و آن حفاری در مسجد اقصی قبلة اول مسلمین است که با سست‌شدن پایه‌های این مسجد - خدای‌ناکرده - قبلة اول مسلمین خراب خواهد شد و اسرائیل به آرزوی پست خود خواهد رسید.»

بنیان‌گذار جمهوری اسلامی در بخشی دیگری از این پیام، با دعوت مردم جهان به وحدت، به‌منزله رمز غلبه بر ستمگران، مسلمانان را به داشته‌ها و سرمایه‌های انسانی و مادی و معنوی‌شان توجه داده و یادآور شدند: «آیا برای مسلمانان جهان ننگ نیست که با این‌همه سرمایه‌های انسانی و مادی و معنوی، با داشتن چنین مکتب مترقی و پشتوانة الهی تن به سلطة قدرتمندان مستکبر و دزدان دریایی و زمینی قرن بدهند؟ آیا وقت آن نرسیده است که

1) نامبارک و شوم

هواهای نفسانیه را کنار گذاشته و با یکدیگر دست مودت و اخوت داده و دشمنان بشریت را از صحنه خارج و به حیات ننگین ستم‌بارشان خاتمه دهند؟ آیا وقت آن نرسیده است که ملت مبارز و غیور فلسطین، بازی‌های سیاسی مدعیان مبارزه با اسرائیل را شدیداً محکوم نموده و با سلاح گرم، سینة اسرائیل دشمن سرسخت اسلام و مسلمین را بشکافند؟ آیا مسلمانان چه جوابی در مقابل خداوند عظیم که آنان را دعوت به اعتصام بحبل الله⁽¹⁾نموده و از تفرقه و نزاع نهی فرموده است دارند؟ آیا تکلیف خود نمی‌دانند که از ملت و دولت ایران که با جهاد مقدس پرچم کفر را سرنگون و پرچم پرعظمت اسلام را برافراشته است پشتیبانی کنند؟ آیا وعاظ السلاطین سرکوبی انقلاب اسلامی ایران را از مخالفت با امریکا و اسرائیل لازم‌تر می‌شمارند؟ ما از برادران اسلامی خود در مشرق و مغارب ارض می‌خواهیم که با جمهوری اسلامی ایران همصدا و هم‌جهت شده و با یاری خداوند متعال شر جنایتکاران را دفع و بساط چپاولگری را از کشورهای اسلامی و بلاد مستضعفین برچینند و به ندای خداوند متعال در این امر حیاتی پاسخ مثبت دهند و از حجاج بیت‌الله الحرام تقاضا داریم که برای پیروزی اسلام در مواقف شریفه دعا کنند و پیام ملت ایران و ندای یاللمسلمین این ملت مظلوم را به کشورهای خود برسانند.»⁽²⁾

درپی ترور سفیر فرانسه در لبنان (در 13 شهریور 1360)، مقامات وزارت امور خارجه ایران ضمن رد دخالت ایران در این اقدام، هرگونه سوءقصد سیاسی در جهان را محکوم کردند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، سفیر ایران در لبنان در بیانیه‌ای پس از ابراز تأسف از وقوع این حادثه اعلام کرد: «اکنون یک سؤال نیز از کشور فرانسه داریم و آن اینکه چگونه دولت این کشور در کنار دیگر کشورها به دزدان دریایی، رجوی بزرگ‌ترین مسئول سوءقصدها در ایران و بنی‌صدر که درصدد ضربه‌زدن به انقلاب اسلامی بود و به فرانسه گریخت پناهندگی می‌دهد؟» این خبرگزاری در ادامه افزود: «لواسانی سپس تصریح کرد تنها فرانسه مورد سؤال نیست، زیرا این کشور این مسئولیت‌ها را با دیگر کشورها که دارای منافعی در منطقه می‌باشند قسمت می‌کند.»⁽³⁾

احمد عزیزی معاون وزیر امور خارجه نیز در مصاحبه با روزنامه فرانسوی لوموند دراین‌باره گفت: «قتل سفیر فرانسه در لبنان ازسوی تهران رهبری نشده است.» خبرگزاری فرانسه با اعلام این خبر اضافه کرد: «عزیزی درعین‌حال افزود: تا زمانی‌که فرانسه بنی‌صدر، رجوی و

1) اشاره است به آیه 103 سوره آل عمران:"واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لا تفرقوا" همگی به ریسمان الهی چنگ بزنید و متفرق نشوید.

2) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 172 - 168.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص8، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 15/6/1360.

ربایندگان ناوچه تبرزین را به ایران مسترد نکند هیچ قدمی در راه عادی‌شدن روابط بین دو کشور برداشته نمی‌شود. ما هرگز طرف‌دار اعمال تروریستی نبوده‌ایم، اما دشمنی فرانسه با انقلاب ما و حمایت بی‌دریغ این کشور از تروریست‌ها، راهزن‌ها و دشمنان ما می‌تواند موجب برانگیختن خشم دوستان انقلاب اسلامی شود.»⁽¹⁾

عزیزی که برای شرکت در اجلاس یونسکو درخصوص کشورهای کمتر توسعه‌یافته به پاریس سفر کرده است، در گفت‌وگویی جداگانه با خبرنگار شبکه 2 تلویزیون فرانسه درمورد دورنمای روابط سیاسی دو کشور گفت: «کشور فرانسه باتوجه‌به حمایت ملت ایران و پیوند عاطفی موجود بین دو کشور که در دوران اقامت امام امت در پاریس قبل از پیروزی انقلاب اسلامی وجود داشت، توانست بعد از پیروزی انقلاب در میان کشورهای غربی نزدیک‌ترین و ایده‌آل‌ترین روابط را با جمهوری اسلامی داشته باشد، اما متأسفانه این دولت در این فاصله تحت‌تأثیر سیاست‌های امپریالیسم امریکا برای براندازی جمهوری اسلامی ایران و تضعیف انقلاب قرار گرفت. فرانسه که در جریان اقامت امام در این کشور سفارتخانه‌هایش ازسوی امت ایران به نشانه سپاس و قدردانی دسته‌های گل دریافت می‌کردند، اکنون مجرمین و تروریست‌های ایرانی را ظاهراً به‌عنوان پناهنده سیاسی می‌پذیرد و به این ترتیب عملاً روی در روی انقلاب اسلامی قرار می‌گیرد.»⁽²⁾

به‌دنبال ترور سفیر فرانسه در لبنان، که برخی رسانه‌های منطقه‌ای و غربی کوشیدند آن را به گروه‌های طرف‌دار ایران ربط دهند و دلیل آن را اختلافات ایران و فرانسه بر سر اعطای پناهندگی سیاسی به بنی‌صدر و رجوی قلمداد کردند، امروز ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی درپیام‌هایی به رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر فرانسه، این واقعه را تسلیت گفتند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، بنی‌صدر درپیام خود "به نام ملت ایران!" کشته‌شدن سفیر فرانسه را به فرانسوا میتران رئیس‌جمهور این کشور تسلیت گفت.

مسعود رجوی نیز درپیامی خود را به نمایندگی از جامعه و مردم ایران، طرف‌دار مقامات فرانسوی نشان داده و این حادثه را تسلیت گفت. خبرگزاری فرانسه دراین‌باره گزارش داد: «مسعود رجوی نیز درپیامی به نام شورای ملی مقاومت برای آزادی و استقلال جمهوری دمکراتیک اسلامی ایران خطاب به پیر موروا نخست‌وزیر فرانسه، گفت سوءقصد جنایتکارانه‌ای که به قیمت جان آقای دلامار سفیر فرانسه تمام شد، تأثیر عمیقی در جهان به‌ویژه در بین اکثریت مردم ایران به وجود آورد. در این پیام رجوی تسلیت‌های عمیق خود را دربرابر این جنایت وصف‌ناپذیر ابراز کرد.»⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 171، 17/6/1360، ص8، پاریس - فرانس پرس، 16/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص14.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص8، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 15/6/1360.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

پس از برگزاری مراسم تشییع پیکر شهید آیت‌الله علی قدوسی دادستان کل انقلاب، روزنامه تایمز لندن در مقاله‌ای با چاپ عکسی از این مراسم، کوشید وانمود کند که فضای جامعه ایران، براثر ترورهای اخیر سرشار از رعب و وحشت است.

به گزارش خبرگزاری پارس، این نشریه در قسمتی از مقاله خود با ادعای دست‌یافتن به فهرست اسامی تعدادی از مسئولان نظام که سازمان مجاهدین خلق(منافقین) درصدد ترور آنهاست، نوشته است: «رجوی دارای لیستی از یاران [امام] خمینی می‌باشد که تصمیم به کشتن آنها را دارد و آیت‌الله قدوسی یکی از آنان بوده است. این روزنامه در ادامه مقاله خود تعدادی از مقامات مبارز این انقلاب را جزء این لیست یازده نفری دانسته و تک‌تک نام برده است:

آیت‌الله مهدوی کنی

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی

حجت‌الاسلام سید علی خامنه‌ای

عبدالکریم موسوی اردبیلی

هادی غفاری

حجت‌الاسلام موسوی خوئینی‌ها

آیت‌الله ربانی املشی

گلزاده غفوری

اسدالله لاجوردی

10.

محسن رضایی

11.

آیت‌الله قدوسی

تایمز سپس ادامه می‌دهد آیت‌الله قدوسی قرار بود آن روز درباره طرح کودتایی که ازطرف ضدانقلاب در شرف انجام بود با امام صحبت نماید. اکنون مقامات ایران نگران‌اند که چگونه این ترورها را متوقف سازند، ولی هر انفجار و هر بمبی نشان می‌دهد که چقدر مخالفین در میان مقامات نفوذ کرده‌اند.»

در بخش دیگری از این مقاله نویسنده مدعی شده است که دیدار هانی الحسن مشاور یاسر عرفات و مسعود رجوی با انفجارهای اخیر ایران مرتبط است. این روزنامه همچنین با اشاره به شایعه قرارداد ایران با رژیم اشغالگر قدس که توسط برخی از رسانه‌های گروهی انتشار یافته، افزوده است: «شاید به همین دلیل بوده است که یاسر عرفات هانی الحسن را به فرانسه برای ملاقات با رجوی فرستاده است. هانی الحسن رجوی را برادر عزیز و او را یک مبارز راه آزادی خوانده است و اظهار داشته که ملاقاتی میان رجوی و یاسر عرفات برپا خواهد شد.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 171، 17/6/1360، صص 9 و 10، لندن - خبرگزاری پارس، 16/6/1360.

سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با کشاندن رده‌های پایین تشکیلات و هواداران خود به خیابان‌ها و برپایی تجمع‌ها و تظاهرات چند ده‌نفره در نقاط مختلف شهر تهران، تاکتیک جدیدی را اتخاذ کرده و از این طریق درصدد جلب‌نظر مردم و همراه‌کردن آنان با اهداف و مقاصد خود و ایجاد یک حرکت توده‌ای برآمده است. براساس تحلیل‌های سازمان این حرکت به پدیده‌ای شبیه 22 بهمن 1357 و درنهایت سرنگونی نظام جمهوری اسلامی ایران خواهد انجامید. این اقدام سازمان مجاهدین خلق مورد توجه بعضی از محافل رسانه‌ای غرب نیز قرار گرفته است.

رادیو لندن این تاکتیک را بدون توجه به تحلیل‌های درونی سازمان مجاهدین خلق، صرفاً شیوه‌ای نوین در مبارزه با حکومت و تلاش برای تسلیم‌نشدن و نوعی به‌مبارزه‌طلبیدن نیروهای امنیتی و تظاهراتی کوچک توصیف کرد که نتایجی پیش‌بینی نشدنی خواهد داشت. بی‌بی‌سی در بخشی از تحلیل خود آورده است: «چنین پیداست که سازمان چریکی مجاهدین خلق ایران در جنگ علیه رژیم بنیادگرای آیت‌الله خمینی شیوه‌های نوینی پیش گرفته و وارد معرکه‌های خیابانی شده است. ریچارد اوپن هایمر در گزارشی درباره شیوه‌های جدید مجاهدین چنین می‌گوید:

برخلاف چهار روز گذشته، گزارش رسیده حاکی ا‌ست که مجاهدین در گوشه‌های چندی از تهران دست به تظاهرات زده‌اند و علی‌رغم اقدامات امنیتی شدید در مرکز تهران، اعضای مسلح مجاهدین زن و مرد دست به راه‌پیمایی زده و دربرابر فروشگاه‌های بزرگ تهران به پخش اعلامیه و دادن شعار علیه آیت‌الله خمینی و اقدام به پرتاب بمب آتش‌زا و شلیک گلوله کرده‌اند که به برخورد مسلحانه و برخورد مستقیم با پاسداران و زدوخوردهای خیابانی انجامیده است.

رادیو تهران گزارش کرده است بیست تن از زنان که قصد حمله به مرکز ارتباطات تهران را داشته‌اند و با خود کوکتل مولوتف و مواد آتش‌زا حمل می‌کردند دستگیر گشته‌اند. ... باتوجه‌به تظاهرات خیابانی چند روز اخیر در تهران چنین پیداست که مجاهدین قصد ندارند در مبارزات کنونی تن به تسلیم دردهند. تظاهرات مسلح مجاهدین خلق که نوعی به‌مبارزه‌طلبیدن نیروهای امنیتی ایران است، به‌دنبال پیام مسعود رجوی رهبر مجاهدین از پاریس، صورت می‌گیرد که خواستار مبارزه سراسری برای تسریع، به قول او، رهایی ایران از رژیم آیت‌الله خمینی است. ظاهراً مجاهدین خلق برآن‌اند که حملات چریکی را که علیه دستگاه‌های دولتی شاه انجام می‌دادند با تظاهراتی که نهایتاً به سقوط او منجر شد درهم آمیزند.

البته فرق در آن است که تظاهرات عظیم سال 1978 از مردمان غیرمسلحی تشکیل شده بود که با نیروهای مسلح شاه به مقابله برخاسته و آنها را به مبارزه می‌طلبیدند، اما تظاهرات بسیار کوچک اخیر که پاسداران در تیراندازی به‌سوی آنها تردیدی به خود راه نمی‌دهند حاکی‌از نوعی جنگ چریکی شهری است که نتایج آن بسیار غیرقابل پیش‌بینی است.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 174، 20/6/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو لندن، 19/6/1360.

سعدون حمادی وزیر امور خارجه عراق، در مصاحبه با روزنامه عراقی الثوره گفت جنگ با ایران مانع برگزاری اجلاس آینده سران کشورهای غیرمتعهد در بغداد نخواهد شد. حمادی در این مصاحبه مدعی شد که موضع برخی کشورهای عربی که در گذشته از عراق در جنگ حمایت نمی‌کردند، تغییر کرده و سوریه تنها کشور عرب حامی ایران در این جنگ است.

خبرگزاری پارس با اعلام این خبر به نقل از خبرگزاری کویت، آورده است: «بر پایه این گزارش، حمادی اظهار داشته، اکثریت کشورهای عربی اکنون از موضع عراق حمایت می‌کنند و موضع کشورهایی که در آغاز جنگ از عراق پشتیبانی نمی‌کرده‌اند تغییر کرده است. وی سپس خاطرنشان ساخت که در سطح جهانی، کره شمالی تنها کشوری است که به‌دلیل حفظ منافع داخلی خود، از ایران حمایت می‌کند. وزیر خارجه عراق در این مصاحبه گفت کشورش بر پایه همکاری‌های مشترک با کشورهای حوزه خلیج‌فارس، روابط خود را با این کشورها حفظ کرده و عراق از زمان شروع جنگ به‌منظور حراست از هویت عربی منطقه و تقویت موضع اعراب برای مقابله با خطراتی که توسط سیاست رژیم ایران و کشورهای امپریالیستی اعمال می‌شود، به‌طور مداوم با کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس در تماس بوده است.

وزیر خارجه عراق گفت جنگ با ایران مانع از برگزاری اجلاس آینده سران غیرمتعهدها در بغداد نخواهد بود و عدم حضور ایران در این اجلاس تأثیری نخواهد داشت.»⁽¹⁾

در آستانه فرارسیدن اولین سالگرد تجاوز عراق به ایران، روزنامه شیکاگو تریبیون (چاپ امریکا) با درج مطلبی با عنوان "جنگ یک‌ساله عراق با ایران" بخشی از دلایل حمله ارتش عراق به ایران، آثار و نتایج نظامی و اقتصادی آن و اشتیاق مسئولان عراقی برای پیش‌بردن مذاکرات صلح را بررسی کرده است. هرچند تحلیل این روزنامه از موضوع جنگ با کاستی‌هایی همراه است، اما ضمن آن به گوشه‌هایی از واقعیت جنگ ازجمله شکست برنامه صدام حسین برای تصرف سریع اهداف سرزمینی و نظامی در خاک ایران اشاره شده است.

در بخشی از این مقاله آمده است: «حدود یک سال پیش صدام حسین رئیس‌جمهوری عراق

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی و تحلیل مطبوعات جهان، شماره 15، 26/7/1360، ص4، روزنامه بنگلادش آبزرور، 26/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 170، 16/6/1360، ص4، بغداد - خبرگزاری کویت، 15/6/1360.

جنگ با ایران را آغاز کرد. به ادعای او این جنگ تجسم عینی یک تلاش تاریخی بود که برای رهاسازی شط‌العرب [اروندرود] (حلقه ارتباطی خلیج‌فارس و دجله و فرات) آغاز شده بود. در بیست‌وسوم سپتامبر 1980، جنگنده‌های عراق با بمباران مجتمع پتروشیمی آبادان نخستین گام را در گشایش جبهه‌های جنگ برداشتند. تا چند روز پس از آغاز جنگ، صدام حسین همچنان با شجاعت ادعا می‌کرد که سربازان او آبادان را تصرف خواهند کرد و دولت ایران را به زانو درخواهند آورد. اما ایرانی‌ها (به‌جای حرف‌زدن) در عمل با حملات کوبنده هوایی خود به تأسیسات نفتی بصره و سواحل آبراه مورد مناقشه، در مقام پاسخ‌گویی برآمدند. امروز واحدهای رزمی ارتش عراق در حومه شهر نفت‌خیز آبادان استقرار یافته‌اند و مدافعان ایرانی شهر خود را برای مقابله با احتمال حمله نهایی عراق آماده می‌سازند.

عراق براثر شتاب اولیه حملات خود موفق شد بالغ‌بر هشت هزار مایل مربع از اراضی ایران را تحت اشغال خود درآورد، اما به‌دلیل مقاومت‌های تزلزل‌ناپذیر ایرانیان در داخل شهرها و روستاها، هرگز نتوانست در مفهوم واقعی کلمه کنترل مناطق اشغالی را به دست بگیرد.

در نخستین ماه شروع درگیری‌ها، جنگ به رکود کشیده شد و به آتش توپخانه محدود گشت. طی چند ماه گذشته، عراق با ظرافت و نکته‌سنجی اقداماتی را درجهت گشایش باب مذاکرات و پایان‌دادن به جنگ انجام داده، اما هر بار ایران با این اعتقاد که درنهایت پیروزی را از آن خود خواهد ساخت، دست رد به سینه بغداد نهاده است. ...

به هر تقدیر، ایرانی‌ها در دوباره پر کردن انبارهای مهمات خود که در خلال جنگ با عراق خالی شده است با مشکلاتی روبه‌رو هستند. این کشور موفق شده است همدردی گروهی از دولت‌های مهم عربی ازجمله سوریه، لبنان، الجزایر و سازمان آزادی‌بخش را به‌سوی خود جلب کند و از کمک‌های مادی و معنوی آنها برخوردار شود.

با در نظرگیری آشتی‌ناپذیری ایران و عدم تمایل عراق به بازتاب داخلی و خطرات سیاسی تداوم جنگ، چنین به نظر می‌رسد که جنگ روند بی‌ثبات و مغشوش خود را ادامه خواهد داد.»⁽¹⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد، اسلامی، نشریه بررسی و تحلیل مطبوعات جهان، شماره 15، 26/7/1360، صص 49 و 50، شیکاگو تریبون، 15/6/1360؛ و - همان، شماره 92، 14/7/1360، صص 28 و 29، به نقل از شیکاگو تریبون (چاپ امریکا)، 15/6/1360.

روزشمار جنگ دوشنبه 16 شهریور 1360 8 ذیقعده 1401 7 سپتامبر 1981

هواپیماهای میگ عراقی شهر سوسنگرد را بمباران کردند، اما بمب‌های رهاشده در حومه شهر به زمین خورد و درنتیجه تلفات و خساراتی به بار نیاورد.⁽¹⁾

امروز همچنین 27 خودرو حامل مهمات و تجهیزات نظامی از اردن وارد عراق شد. علاوه‌براین، 19 کامیون حاوی سلاح و تجهیزات جنگی نیز از کویت راهی بغداد شد.⁽²⁾

این درحالی است که روز گذشته نیز 25 خودرو حامل سلاح‌های سبک و سنگین و تجهیزات نظامی از اردن وارد عراق شد و ازطریق مسیر الوراء - فلوجه به پادگان التاجی در استان العماره انتقال یافت.⁽³⁾

از سوی دیگر با هدف تسهیل حمل کالا و تجهیزات مورد نیاز عراق، دولت‌های عراق و اردن یک شرکت حمل‌ونقل هوایی بین دو کشور تأسیس کردند. خبرگزاری کویت از امان (پایتخت اردن) با اعلام این خبر افزود: این اقدام در چارچوب قراردادی مبنی‌بر تخصیص 20 میلیون دینار اردنی برای اجرای طرح‌های مشترک که ماه اوت گذشته میان مسئولان این دو کشور به امضا رسیده بود، انجام شد.⁽⁴⁾

همچنین به گزارش سپاه منطقه7، روز گذشته در عملیات اجرای آتش روی مواضع نیروهای عراقی در داخل خاک این کشور در جبهه نوسود، که با دیدبانی مشترک ارتش و سپاه انجام شد، حدود 70 نفر از نیروهای دشمن کشته و تعدادی نیز مجروح شدند.⁽⁵⁾

باتوجه‌به اهمیت ویژه موضوع عملیات در زمین‌های شرق رودخانه کارون با هدف آزادسازی آبادان از محاصره دشمن، ساعت 9:45 صبح امروز، مسئولان اطلاعات - عملیات محورهای جنگی استان خوزستان برای بررسی آخرین وضعیت نیروهای خودی و دشمن در این محورها و به‌طور خاص در محورهای شرق کارون تشکیل جلسه دادند.

1) سند شماره 417658 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری دشت آزادگان به استانداری خوزستان، 23/6/1360، ص2.

2) سند شماره 152429 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 16/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 145009 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی قرارگاه مقدم نزاجا (رکن2) کرمانشاه، شماره 116، 27/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 152419 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 17/6/1360، سند تک‌برگی.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 171، 17/6/1360، ص3، امان - خبرگزاری کویت، 16/6/1360.

5) سند شماره 52147 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 15/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص21.

گزارش‌های مطرح‌شده در این جلسه، حاکی‌از فعالیت نسبی عراق درزمینه تقویت خطوط پدافندی‌اش در همه محورها به‌ویژه منطقه شرق کارون بود، اطلاعات موجود از فعالیت‌ها و تحرکات نیروهای عراقی در زمین‌های شرق رودخانه کارون نشان می‌داد که ارتش عراق به این منطقه و احتمال اجرای عملیات ایران در آن به‌شدت حساس شده است. درواقع افزایش تعداد دفعات شناسایی‌های نیروهای خودی در منطقه و اسیرشدن یکی از افراد تیم شناسایی که با خود مدارکی همراه داشت،⁽¹⁾به حساسیت‌های ارتش عراق دامن زده و موجب شده است، دشمن به‌سرعت اقداماتی را برای برطرف کردن ضعف خطوط دفاعی‌اش در شرق کارون به‌ویژه در محور دارخوین به عمل آورد.

بخشی از گزارش مسئولان محورها درباره فعالیت‌های پدافندی عراق در زمین‌های شرق کارون، بدین شرح است:

محور دارخوین

در دارخوین دشمن راهبرد خود را تغییر داده و بعد از بررسی‌های فراوان، نقاط ضعف خود را با اتخاذ روش‌هایی نظیر احداث خاکریزهای نزدیک به هم، ایجاد واحد کمین، واحد استراق‌سمع، ممانعت از شناسایی نیروهای خودی، ایجاد پست‌های متعدد دیدبانی و حفر کانال‌های عرضی و فرعی و استفاده از آن، برطرف کرده است. ارتش عراق یک سنگر تیربار بسیار فعال را 50 متر از خط مقدم جلوتر آورده و نصب کرده است. خاکریز اول را با نیروی کم و پوشش ضعیف پوشانده که درصورت هجوم و سقوط خط اول، خاکریز دوم مقاومت می‌کند. در شب، خط اول را با خمپاره به‌شدت می‌کوبد. در حاشیه خاکریزها، که آسیب‌پذیر است، نیروهای پیاده کمی مستقر کرده و آنها را در حاشیه رودخانه به‌صورت گروه‌های کمین استقرار داده و به‌جای آنها از تانک و نفربر استفاده کرده است. دشمن پشت خط اول را خالی کرده تا درصورت هجوم، به‌وسیله خط دوم نیروهای حمله‌ور را محاصره و نابود کند. در حاشیه کارون، نیروهای پیاده زیادی متمرکز کرده که درصورت هجوم برای دورزدن نیروهای خودی آنها را به کارگیرد.

دشمن محور دارخوین را به‌شدت تقویت کرده است و منطقه شناسایی نیروهای خودی در نهر شادگان را به‌دقت توسط هرم‌های احداثی بلند زیر نظر دارد. در وسط هرم‌ها سنگر تیربار نصب کرده است. صبح‌ها به‌علت تابش آفتاب دشمن دید کمی دارد، ولی بعدازظهرها برعکس است. دشمن به کمک گروه‌های کمین و استراق سمع و اعزام دیدبان، 2 کیلومتر پیش آمده است و 3 قبضه خمپاره‌انداز هم جلو آورده بود. همه شواهد و مدارک به‌جامانده نشان‌دهنده حساسیت دشمن در شناسایی طرف نهر شادگان است.

1) سید علی بنی‌لوحی، هادی مرادپیری و محسن محمدی، نبردهای شرق کارون به روایت فرماندهان، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، تابستان 1379، ص200؛ و - مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، فصلنامه تاریخ جنگ، شماره 9، سال سوم، ص38.

دشمن در این جناح 3 خاکریز دارد که به‌ترتیب در اولی دیدبانان، دومی نیروهای پیاده و سومی نیروهای زرهی مستقر هستند. شناسایی نیروهای ارتشی موجب شده ارتش عراق تصور کند که هجوم اصلی ازطرف دارخوین است و به همین دلیل تقویت غرب کارون را از یک گروهان تانک به یک گردان تانک رسانده است.

دشمن در 3 کیلومتری جنوب مشارع یک دسته تانک و بالاتر در رده دوم هم یک دسته و در رده سوم یک گروهان تانک و نفربر مستقر کرده است.

محور ماهشهر

بعد از اجرای عملیات الله‌اکبر، حساسیت دشمن در منطقه افزایش یافته و دست به نقل‌وانتقالات زیادی زده است. دشمن خاکریزهایش را از وسط به هم متصل کرده و تعداد 7 دستگاه تانک مستقر نموده است. شناسایی منطقه تقریباً کامل شده است. آتش دشمن به‌تازگی زیاد شده و دیروز دو بار به‌وسیله کاتیوشا منطقه را زیر آتش گرفت.

محور آبادان

وضعیت جبهه ولایت فقیه عادی گزارش شده است. در ایستگاه 7 حدود سه شب پیش به‌طرف جاده آبادان - اهواز دشمن نقل‌وانتقالات زیادی انجام داد. در ایستگاه 12، محل قبلی گردان 129 را تا فیاضیه مین‌گذاری کرده و در خط اول 4 دستگاه نفربر مستقر کرده و برای پشتیبانی از نیروهای زرهی خط مقدم استفاده می‌کند. در فیاضیه وضعیت عادی است و احتمالاً در غرب کارون تانک مستقر کرده است.

در آن‌سوی اروند، با استقرار چند خمپاره‌انداز جبهه و شهر آبادان و اسکله‌های آن سمت را می‌کوبد. در شب دشمن به‌ترتیب سه نوبت شهر را زیر آتش دارد. ولی رزمندگان ازطرف فیاضیه درحال نزدیک‌شدن به خاکریز گردان 129 (ارتش عراق) هستند و این اقدام با احداث کانال صورت گرفته است.⁽¹⁾-⁽²⁾

در درگیری‌های امروز میان نیروهای سپاه پاسداران و افراد حزب دمکرات در غرب کشور، 2 نفر شهید و چند تن نیز مجروح شدند. همچنین امروز تعدادی از اعضای حزب دمکرات و گروه رزگاری خود را تسلیم نیروهای سپاه کردند.

1) این جلسه حدود سه هفته قبل از اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) و هنگامی‌که نیروهای خودی مشغول فراهم‌کردن مقدمات عملیات بودند، برگزار شد.

2) سند شماره 5103 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات خوزستان به فرماندهی سپاه پاسداران خوزستان، 24/6/1360، صص 8 - 1.

تعدادی از عناصر حزب دمکرات کردستان ایران که برای دستگیری چند تن از پیشمرگان مسلمان کرد به منزل آنان مراجعه کرده بودند، با چند پاسدار در شهر بانه درگیر شدند. در این درگیری 2 پاسدار شهید و چند نفر زخمی شدند.⁽¹⁾

در پیرانشهر هم چند نفر از اعضای حزب دمکرات کردستان ایران به‌وسیله آر.پی.جی7 به یکی از مقرهای سپاه در این شهر حمله کردند. با اجرای آتش متقابل نیروهای پاسدار، مهاجمان متواری شدند. در این حمله آسیبی به افراد حاضر در مقر وارد نشد. رادیو صدای کردستان (ارگان خبری - تبلیغی حزب دمکرات) مدعی شد در این حمله 7 پاسدار کشته و 11 نفر زخمی شده‌اند.⁽²⁾

20/6/1360؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 217، 18/6/1360، ص5.

همچنین امروز 19 نفر از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان ایران و گروه رزگاری خود را به سپاه پاسداران مریوان معرفی و سلاح‌های انفرادی خود و چند قبضه آر.پی.جی. را تحویل دادند.⁽³⁾

روزنامه فیگارو در گزارشی به بررسی تأثیر آزادسازی منطقه مرزی مرگور در شمال اشنویه، (محل تلاقی مرزهای سه کشور ایران، عراق و ترکیه)⁽⁴⁾بر گروه‌های ایرانی مخالف جمهوری اسلامی اعم از سلطنت‌طلب‌های مستقر در خاک ترکیه و احزاب مسلح غیرقانونی داخل کشور، پرداخته است.

نویسنده این گزارش که با کمک چند افسر سابق ارتش ایران از مسیر شهر وان در ترکیه به مناطق کوهستانی مرز ایران آمده است، ضمن اشاره به سهولت تردد در مناطق کردنشین ترکیه و همکاری مأموران ترک، مشاهدات و ملاقات‌های خود را با برخی افراد سلطنت‌طلب و کردهای محلی عضو گروه‌های ایرانی ضدانقلاب، تشریح و در ادامه قسمتی از گفت‌وگوهای خود با یکی از این افراد⁽⁵⁾را درج کرده است.

نویسنده در این بخش، ضمن بررسی وضعیت گروه‌های سلطنت‌طلب به نقل از یک افسر سابق ارتش مدعی شده است که سلطنت‌طلبان ده‌ها هزار نیروی مسلح در خاک ترکیه و مناطقی از ایران دارند. وی همچنین به مشکلات سیاسی گروه‌های ضدانقلاب اشاره کرده و نوشته است میان احزاب و گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی عده‌ای مانند قاسملو،

1) سند شماره 339480 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری آذربایجان‌شرقی به وزارت کشور (معاونت سیاسی و اجتماعی)، 6/7/1360، ص1.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، ص15 ضمیمه، رادیو صدای کردستان،

3) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص6.

4) این منطقه با تلاش و همکاری نیروهای سپاه پاسداران و حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) آزاد شد. شرح این عملیات در روزشمار 15/6/1360 آمده است.

5) نویسنده مقاله به نقل از مترجم خود، مدعی شده است این فرد افسر سابق ارتش و در رژیم گذشته، فرمانده لشکر سنندج بوده است.

همکاری با بنی‌صدر را ترجیح می‌دهند و عده‌ای هم به‌دلیل آنکه بختیار طرف‌دار یک حکومت مرکزی است، با وی مخالف هستند. نویسنده اذعان داشته است که سلطنت‌طلب‌ها بیش از آنکه قدرت واقعی داشته باشند، در آرزوی روزی هستند که شورشی فراگیر در سراسر ایران و حتی ارتش برپا شود.

در ادامه گزارش، تیری دژاردن نویسنده مقاله، به ملاقات خود با یکی از رهبران کرد ایران - که وی را رئیس می‌نامد - در نقطه‌ای مرزی اشاره کرده که ضمن آن اختلاف‌ها‌ی بین گروه‌های گوناگون در نحوه برخورد با نظام جمهوری اسلامی ایران بررسی شده است. در این بخش از گزارش که درواقع به تأثیر عملیات اخیر ایران بر مسائل داخلی این گروه‌ها اشاره دارد آمده است: «سرهنگ م که تمام مکالمات را دقیقاً برای من ترجمه می‌کرد گفت از پریروز تابه‌حال اوضاع کاملاً تغییر کرده است. کردها در آن‌سوی مرز به جان یکدیگر افتاده‌اند؛ سنار مامدی رهبر ایل معروف شکاک، علناً با قاسملو وارد جنگ شده است. ...

سرهنگ م نقشه‌های گمراه‌کننده سیاست کرد را در ماه‌های اخیر برای من تشریح کرد. در سال 1980، چهارمین کنگره حزب دمکرات کردستان تصمیم می‌گیرد یک سیاست "همکاری نسبی" را با رژیم آیت‌الله [خمینی] که به‌خاطر مشکلاتی که با آن مواجه است، ظاهراً آماده است امتیازات بیشتری را به کردها بدهد، اتخاذ نماید. قاسملو مجدداً به‌عنوان دبیرکل حزب دمکرات کردستان انتخاب می‌شود و یک کمیته مرکزی مرکب از 25 عضو انتخاب می‌گردد. چند هفته بعد، 7 نفر از این 25 نفر عضو کمیته مرکزی به مخالفت با قاسملو می‌پردازند ... غنی بلوریان، که 27 سال در زندان شاه به سر برده بود، رئیس این 7 نفر مخالف بود [و] دیکتاتوری قاسملو را که رفته‌رفته شدیدتر می‌شد و درعین‌حال تمایل بیش از حد وی را به جناح چپ محکوم می‌کرد.

باوجوداین، اختلافات اولیه اهمیت چندانی نداشت، اما چند هفته‌ای ا‌ست که سه عضو دیگر کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان نیز به جمع مخالفین پیوسته‌اند، درحالی‌که این سه عضو کمیته مرکزی از اهمیت بسیار برخوردارند، زیرا این سه نفر رهبران ایل‌های "شکاک"، "هارکی" و "بگ‌زاده" هستند؛ سه قبیله‌ای که دقیقاً کنترل مرز ایران و ترکیه را در دست دارند. ولی موضوعی که باعث وخامت اوضاع شده است، این است که این قبایل با افراد بارزانی یعنی ایل عراقی که کنترل منطقه‌ای موسوم به "سه مرز" یعنی کوهستان‌های مشرف به ایران، عراق و ترکیه را در دست دارند همکاری می‌کنند.

این‌بار قاسملو به هیچ ترتیب نمی‌تواند اختلافات را تحمل کند و پیشمرگان کرد را به مقابله با آنان می‌فرستد، بدین‌ترتیب جنگ بین کردها شروع می‌شود و 7 نفر از اعضای کمیته مرکزی به‌همراه 3 عضو دیگر به طرف‌داری از [آیت‌الله] خمینی برخاستند و پاسداران نیز وارد منطقه

می‌شوند و پیشمرگان کرد هم به‌سوی شرق عقب‌نشینی می‌کنند و ارتباط با مرز نیز قطع می‌شود. تمام این وقایع رخ داده بود و مهماندار ما هنوز فرصت نکرده بود که این وقایع را به آنکارا گزارش دهد.

سرهنگ م اضافه می‌کند با کردها همیشه وضع چنین بوده است! حالا برای بازشدن راه، پول بسیار و هفته‌ها وقت برای مذاکره لازم داریم. ما دیگر هیچ کاری تا قبل از رسیدن زمستان نمی‌توانیم انجام دهیم!»⁽¹⁾

در راستای تاکتیک جدید سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در کشاندن عناصر رده‌های پایین سازمان به خیابان‌ها و معابر با خیال واهی جلب حمایت مردم و عمومی‌کردن جریان مخالفت مسلحانه با نظام جمهوری اسلامی، ساعت 18:30 امروز، حدود 20 دختر جوان از هواداران این سازمان، براساس برنامه‌ای ازپیش تعیین‌شده در چهارراه تلفن‌خانة منطقه نارمک و میدان رسالت تهران، تجمع کردند.

این افراد که عموماً 16 تا 20 ساله بودند، درحالی‌که تعدادی بمب و مواد آتش‌زا همراه خود داشتند و شعارهایی علیه مسئولان نظام می‌دادند، با همکاری مردم و تلاش نیروهای کمیته انقلاب اسلامی دستگیر شدند. علاوه‌بر این افراد، 5 نفر دیگر نیز که در برپایی این تجمع نقش داشتند، دستگیر شدند.⁽²⁾

در چند مورد پرتاب نارنجک، بمب دست‌ساز و آتش‌زا در شهرهای مختلف کشور یک نفر مجروح شد و خساراتی به بار آمد. 4 تن از عاملان این حوادث هم دستگیر شدند.

دو نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در میدان امام خمینی تهران، بمبی آتش‌زا را به‌سوی مردمی که عازم محل برگزاری مراسم بزرگداشت شهیدان انفجار در ساختمان نخست‌وزیری بودند، پرتاب کردند. انفجار این بمب موجب آتش‌سوزی مختصری شد، اما کسی آسیب ندید. مردم این دو نفر (یک دختر و یک پسر) را که قصد فرار داشتند، دستگیر و به نیروهای کمیته مستقر در کلانتری 9 تحویل دادند.⁽³⁾

همچنین افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب یک نارنجک دستی را به محوطه ستاد مرکزی بسیج اندیمشک واقع در پشت بازار این شهر، پرتاب کردند. براثر انفجار ایجادشده یک نفر از ناحیه پا به‌طور سطحی مجروح شد. مهاجمان نیز متواری شدند.

در حادثه دیگری در همین شهر، افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌سمت در ورودی دفتر حزب جمهوری اسلامی تیراندازی کردند. این اقدام تلفاتی نداشت.⁽⁴⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 95، 21/7/1360، صص 18 و 19، فیگارو.

2) روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3.

3) روزنامه اطلاعات، 18/6/1360، ص4.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص5؛ و - سند شماره 34820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به وزارت کشور، 17/6/1360، سند تک‌برگی.

در بجنورد نیز دو بمب دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که فقط یکی از آنها عمل کرد، اما خسارتی به بار نیاورد. به گزارش سپاه پاسداران، دراین‌خصوص 2 نفر شناسایی و دستگیر شده‌اند.⁽¹⁾

براثر پرتاب یک بمب دست‌ساز به‌طرف کانون انجمن اسلامی دانش‌آموزان شهر اراک، به ساختمان این انجمن خسارت اندکی وارد شد.⁽²⁾

در روستای ول آقوز از توابع کردکوی استان مازندران هم بمب دست‌سازی به منزل یکی از افراد سپاه کردکوی پرتاب شد. انفجار این بمب موجب آتش‌سوزی و تخریب تعدادی از وسایل خانه شد، اما کسی آسیب ندید. مهاجمان نیز گریختند.⁽³⁾

در اردبیل، پرتاب نارنجکی دستی به منزل یکی از افراد متعهد شهر، خسارت اندکی به در ورودی ساختمان وارد کرد، این انفجار تلفات جانی نداشت.⁽⁴⁾

در اقدامات تروریستی امروز افراد ضدانقلاب، یک معلم در تهران، صاحب یک دکه در آمل و یک پاسدار در تبریز شهید شدند و یک مورد تیراندازی به اتومبیل گشت کمیته در بابل و همچنین یک مورد اقدام به ترور در مشهد ناکام ماند.

اکبر ناسخیان یکی از معلمان متعهد تهران و عضو انجمن اسلامی معلمان، به‌دست افراد مسلح وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در مقابل دفتر حزب جمهوری اسلامی در خیابان امیرکبیر تهران، ترور شد و به شهادت رسید.⁽⁵⁾

صبح امروز در اقدام دیگری، دو موتورسوار مسلح مرتضی حسنی، صاحب یک دکه گازپرکنی را در شهر آمل ترور کردند. مهاجمان به‌بهانه پرسیدن آدرس به دکه این فرد نزدیک شده و با شلیک گلوله وی را به شهادت رسانده و متواری شدند. پاسداران سپاه هنگام تجسس در اطراف محل حادثه یکی از مهاجمان را درون یک خودرو پیکان شناسایی و دستگیر کردند.⁽⁶⁾

در تبریز هم دو پاسدار هدف سوءقصد چند نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی قرار گرفتند. یکی از آنان به نام رحیم پورخیاط، براثر شدت جراحات پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید. پاسدار دوم که درصدد تعقیب ضاربان برآمده بود، از ناحیه دست و شکم مجروح شد. مهاجمان نیز گریختند.⁽⁷⁾

در بابل، دو نفر از اعضای بسیج سپاه پاسداران که با موتورسیکلت در خیابان کمربندی شرقی شهر درحال حرکت بودند، هدف رگبار مسلسل سرنشینان مسلح یک اتومبیل پژو قرار گرفتند و از ناحیه کمر و پا مجروح شدند. خودرو مهاجمان نیز بدون توقف از محل حادثه دور شد.⁽⁸⁾

در حادثه مشابه دیگری در همین شهر، سرنشینان مسلح یک پیکان هنگام عبور از خیابان آیت‌الله طالقانی به‌سمت اتومبیل گشت پاسداران کمیته انقلاب اسلامی تیراندازی

1) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 53663 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی مشهد به فرماندهی مرکز، 18/6/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص13.

3) همان.

4) همان.

5) روزنامه کیهان، 17/6/1360، ص2.

6) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

7) روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3.

8) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص4.

کردند. در این حادثه به کسی آسیب نرسید و مهاجمان نیز متواری شدند.⁽¹⁾

دو فرد مسلح با هدف ترور یکی از افراد متعهد مشهد وارد مغازه این فرد شدند، اما به‌دلیل گیرکردن تیر در اسلحه کلت موفق به اجرای نقشه خود نشدند و ناگزیر فرار کردند، در همین هنگام نیروهای گشت سپاه پاسداران سر رسیدند و با تعقیب مهاجمان و تیراندازی به‌سمت آنها، هر دو را درحالی‌که یک نفرشان براثر اصابت تیر به پایش مجروح شده بود، دستگیر کردند.⁽²⁾

در درگیری نیروهای سپاه پاسداران با افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مشهد و بندرعباس 3 نفر مجروح و 2 تن از عناصر سازمان هم دستگیر شدند.

نیروهای سپاه پاسداران مشهد به فردی مشکوک شدند و او را تعقیب کردند. این شخص وقتی متوجه پاسداران شد یک نارنجک به‌سوی آنان پرتاب کرد، که براثر انفجار آن 3 نفر مجروح شدند. فرد مهاجم نیز با تیراندازی پاسداران از ناحیه پا مجروح و دستگیر شد.⁽³⁾

همچنین در درگیری نیروهای گشت سپاه پاسداران بندرعباس با دو فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق در مقابل بیمارستان شهید محمدی این شهر، یکی از افراد سازمان زخمی و دستگیر شد، اما فرد دوم فرار کرد. از این افراد سلاح یوزی با مهمات مربوط به آن به دست آمد. در این درگیری به نیروهای سپاه آسیب نرسید.⁽⁴⁾

تعدادی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و گروه پیکار در 6 شهر کشور دستگیر شدند. همچنین 10 هوادار نادم سازمان مجاهدین خلق در رضوانشهر آزاد شدند.

در مشهد، 2 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. این افراد که عضو تیم‌های ترور سازمان بودند، اقدام به ترور یک کارمند اداره ثبت احوال خراسان و یکی از افراد متعهد مشهد کرده بودند.⁽⁵⁾

یکی دیگر از اعضای این سازمان که مسئول تدارکات خانه‌های تیمی در شهر گرگان بود، با تلاش نیروهای سپاه پاسداران دستگیر شد؛ اما دقایقی بعد با خوردن قرص سیانور خودکشی کرد.⁽⁶⁾

همچنین یکی از افراد سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر که برای انتخابات مجلس شورای اسلامی از استان گیلان کاندید شده بود، در تهران شناسایی و دستگیر شد.⁽⁷⁾

در چالوس هم با کشف یک خانه تیمی، یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق دستگیر شد. از این خانه همچنین یک سلاح ژ3، یک کلت، یک نارنجک ساچمه‌ای و 4 خشاب ژ3 به دست آمد.⁽⁸⁾

با همکاری گسترده مردم 12 نفر از هواداران فعال سازمان مجاهدین خلق در لنگرود و یکی از روستاهای تابعه آن (روستای دریاکنار) شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁹⁾

1) همان.

2) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص4.

3) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص4.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 217، 18/6/1360، ص5؛ و - سند شماره 53657 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمان) به تهران (فرماندهی سپاه)، 17/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 17/6/1360، ص3.

6) سند شماره 174080 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد منطقه3 (فرماندهی) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 17/6/1360، ص2؛ و - مرکز خبر روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 217، 18/6/1360، ص4.

7) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص13.

8) همان، ص4.

9) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص2.

در یک عملیات طراحی‌شده، نیروهای سپاه پاسداران، 5 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق و سازمان پیکار را در ارومیه دستگیر کردند.⁽¹⁾

روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی نیز اعلام کرد: در هفته گذشته، 17 اتومبیل که افراد سازمان مجاهدین خلق(منافقین) و سازمان پیکار برای اجرای عملیات ترور و انفجار سرقت کرده بودند، کشف شد. از داخل این خودروها تعدادی اسلحه و مهمات به دست آمد و چند نفر نیز دراین‌رابطه دستگیر شدند.⁽²⁾

همچنین در رضوانشهر استان گیلان، 10 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق که دستگیر شده بودند، با اظهار ندامت و دادن تعهد آزاد شدند.⁽³⁾

درپی اعلام مواضع بنی‌صدر و رجوی درباره آغازگر جنگ و متهم‌کردن مسئولان جمهوری اسلامی ایران به تحریک عراق برای حمله به ایران - که مورد استناد و استقبال مقامات عراقی نیز قرار گرفت - امروز رادیو بغداد با پخش برنامه‌ای از عملکرد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) تمجید کرد و به این ترتیب گام دیگری برای نزدیک‌کردن این سازمان به حاکمان بغداد برداشت.

این برنامه درواقع پیام متقابل مسئولان عراقی به مواضع حمایت‌گرانه سازمان از عراق برای جلب حمایت‌های مادی و تدارکاتی این کشور بود.

رادیو بغداد در این برنامه باوجود تعریف و تمجید فراوان از رجوی و تلاش سازمان سخنی از بنی‌صدر به میان نیاورد تا دقت نظر خود را به اختلاف دیدگاه بنی‌صدر و رجوی درمورد نزدیک‌شدن به بغداد نمایان کند.

این رادیو در بخشی از برنامه خود گفت: «ماجرای سفر رهبر مجاهدین خلق را آخوندها فرار می‌دانند، رجوی در مصاحبه اظهار داشت که برای انجام کار تشکیلاتی عازم فرانسه گشته است، ولی رژیم در بوق و کرنا دمید که رجوی با بنی‌صدر فرار کرده است، اما ما می‌خواهیم یادآور شویم که در یک کار تشکیلاتی مثل مجاهدین خلق هرگز وجود شخصی نمی‌تواند تعیین‌کننده باشد. شخص در تشکیلات مجاهدین سرنوشت‌ساز نیست، بلکه این گروه است که می‌تواند تعیین‌کننده خط سیر باشد. رجوی رهبر و پاسخ‌گوی مجاهدین خلق باوجود کمیته مرکزی و رهبران قدرتمند دیگری که اکثراً مخفی هستند و ناشناخته، به‌هیچ‌وجه نگران وضع داخل نیست و نخواهد بود. رهبر مجاهدین خلق طی اعلامیه‌ها و مصاحبه‌ها اثبات نمود به‌حق توانایی آن را دارد رهبری گروهی مقتدر مثل مجاهدین را بر عهده داشته باشد. کمبود رهبری چون رجوی به هیچ‌وجه در داخل حس نمی‌شود و مجاهدین با تمام قدرت درجهت سرنگونی رژیم دیکتاتوری آخوندی می‌کوشند.»⁽⁴⁾

1) همان.

2) همان.

3) همان.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 171، 17/6/1360، ص17 ضمیمه، رادیو بغداد، 16/6/1360.

نماینده سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اکثریت در رامسر، با مراجعه به سپاه پاسداران این شهر تعدادی اسلحه و مهمات که دراختیار این سازمان بود، تحویل داد. در گزارش سپاه پاسداران به مقدار این تجهیزات اشاره نشده است.⁽¹⁾

در شیراز هم نماینده این سازمان 3 قبضه سلاح کمری با تعدادی فشنگ را به نیروهای سپاه پاسداران تحویل داد.⁽²⁾

امام خمینی صبح امروز در دیدار اعضای هیئت دولت با ایشان، مهم‌ترین مسائل جاری کشور را تبیین کردند.

رهبر انقلاب اسلامی درمورد تبلیغات رسانه‌ای غربی‌ها برای القای سقوط قریب‌الوقوع نظام جمهوری اسلامی گفتند: «این ترورها هرچه باشد، کشور ما را هیچ در آن تغییر نداده، این، این است که یک نخست‌وزیری ترور می‌شود، همان روزش نخست‌وزیر دیگر تعیین می‌شود؛ یک رئیس‌جمهور ترور می‌شود، در موعد قانونی‌اش یا زودتر شاید، یک رئیس‌جمهور تعیین می‌شود. البته ما متأسفیم و می‌دانیم که شخصیت‌های بزرگی از دست رفته‌اند و یادشان گرامی! لکن [ازبین‌رفتن] شخصیت‌ها اسباب این نمی‌شود، که یک مملکتی که سی‌و چند میلیون جمعیت دارد و همه مصمم و همه حاضر، یک افرادی که وقتی‌که همین شخصیت‌ها به شهادت می‌رسند، خانواده‌هایشان و برادرهایشان و بچه‌های کوچکشان می‌آیند صحبت می‌کنند و دلداری به مردم می‌دهند؛ بچة کوچک می‌آید، می‌گوید که مردم باید به انسجام خودشان ادامه دهند. یک همچو کشوری که این‌طوری شده - و این از برکت اسلام است که مردم این‌طوری در صحنه حاضرند - وقتی این‌طوری شد، دیگر معنا ندارد که کسی بگوید که به یک مویی بسته است و تزلزل حاصل شده است. ...»

امام خمینی در بخش دیگری از سخنانشان درمورد وضعیت جنگ و اقدام عراق در دستاویز قراردادن موضوع صلح برای خروج از وضعیت نامناسبی که در آن قرار گرفته است، فرمودند: «صدام می‌خواست که سه چهار روزه یک کشوری را بگیرد، حالا یک سال است که باز می‌بینیم که او شکستش زیاد است و ما بحمدالله، جلوتر داریم می‌رویم و ان‌شاءالله، زودتر هم جلو خواهیم رفت. وقتی صدام می‌بیند تمام آبرویش بسته به این است که یک کاری بکند، یک صلحی، یک صلحی که برای او لااقل، یک قدری سرپوش باشد بکند و ایران حاضر نمی‌شود مذاکره کند، مگر اینکه او کنار برود و از بین برود، خوب، البته او باید دشمن بشود و بگوید که ما پنج هزار نفر را کشته‌ایم. همین چند روز شکست فاحش در دو سه جا خوردند، او گفته است که ما پنج هزار نفر از ایرانی‌ها را کشتیم و چه کردیم و چه کردیم. خوب اگر این را نگوید، چه بکند؟! باید یک همچو چیزهایی

1) سند شماره 174081 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (فرماندهی) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 16/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 217، 18/6/1360، ص2.

2) روزنامه اطلاعات، 17/6/1360، ص13.

بگوید. یا آنهایی که از اینجا شکست خوردند و رفتند، اگر این شیطنت‌ها را نکنند، چه بکنند؟!»

ایشان همچنین با اشاره به تلاش رسانه‌های تبلیغاتی غرب برای محکوم‌کردن جمهوری اسلامی و حمایت از بنی‌صدر و سازمان مجاهدین خلق(منافقین) افزودند: «اگر از یک ملتی که آنها را بیرون کرده است و به‌جای آنها، وفاداری خودش را به اسلام اعلام کرده است و در خیابان‌ها می‌ریزد و اعلام می‌کند و می‌گوید که ما خودمان حاضریم بیاییم شماها [مقامات و مسئولان کشور] را حفظ کنیم و دولت خودمان را، مجلس خودمان را حفظ کنیم، این چیزی را که از ملت می‌بینند که در غیاب آنها - آنها فرار کردند و در غیاب آنها - مردم این‌طور سرِ شوق هستند و این‌طور مردم متوجه به حفظ دولت خودشان هستند و مجلس خودشان هستند، خوب، آنها باید به ما بد بگویند؛ نمی‌شود نگویند، باید ما را خون‌خوار حساب کنند که اینها آدم‌کش‌اند و اینها. آنها خودشان این آدم‌ها را می‌کشند، بسیار مردم صالح خیلی خوبی هستند که رجایی را، آقای باهنر را - نمی‌دانم - آقای قدوسی را، اینها را کشته‌اند، این خیلی آنها کارهای بزرگ کرده‌اند!»

$D781$

رهبر انقلاب در پایان بیاناتشان با تأکید بر نقش مردم در استحکام نظام جمهوری اسلامی، رعایت اصول امنیتی را به مسئولان گوشزد کرده و گفتند: «درهرصورت، ما نمی‌ترسیم از اینکه به ما بگویند چه شد و ما بحمدالله در داخلمان، وقتی‌که ملاحظه می‌کنیم، [مشکل نداریم]. خوب، بیایند اشخاص همه که در خارج هستند و خیال می‌کنند یک همچو مسائلی هست، بیایند ببینند و مطالعه کنند ایران را؛ ببینند دولتش آیا نقصی دارد؟ آیا تزلزلی در دولت هست؟ آیا مردم متزلزل‌اند؟ بازارهای ایران بسته شده است؟ اعتصابات در کار است؟ از هیچ‌یک از اینها نیست؛ مردم زندگی‌شان سر جای خودش و به زندگی خودشان، روزمرة خودشان دارند ادامه می‌دهند و همه هم حاضر در وقعه [واقعه] هستند و در صحنه هستند و کشور را از خودشان می‌دانند و دولت را از خودشان می‌دانند و همه چیزها به دست خودشان است و هروقت هم هریک از شما آقایان - خدای‌نخواسته - تخلفی بکنید، خود مردم به حسابتان می‌رسند. این مردم‌اند که در صحنه هستند. بنابراین، ما چه تزلزلی داریم که از خارج هی، هر روز در این مقالاتشان می‌نویسند و برای من می‌آید - این خبرگزاری‌ها می‌دهند برای من - هر روز نوشته می‌شود به اینکه ایران

دیگر رفته از بین و تمام شد. و - عرض می‌کنم - کجایش تمام شد؟ همین ایران هست و همین بازارها به‌جای خودشان هست و وفور نعمت هم بحمدالله، هست.

شما با دل محکم - و دژ شما اسلام است، پشتوانة شما خدای تبارک و تعالی است، صاحب این مملکت امام زمان - سلام‌الله‌علیه - است با دل محکم - مشغول کارتان بشوید و از هیچ‌یک از این مسائل نترسید.

البته باید اوضاع امنیتی هم با کمال دقت ملاحظه بشود؛ برای اینکه هریک از شما موظفید که خودتان را حفظ کنید. وظیفة اسلامی است که خودتان را حفظ کنید و علاوه‌براین، وظیفه حالا بیشتر است از سابق - از - حفظ خود آدم. و به مسائلی که مردم دارند رسیدگی کنید.»⁽¹⁾

گفتنی است در ابتدای این ملاقات، آیت‌الله مهدوی کنی نخست‌وزیر، برنامه‌های دولت را که بیشتر مبتنی‌بر برنامه‌های دولت شهید باهنر بود، بیان کرد که مورد تأیید امام قرار گرفت.⁽²⁾

امروز حدود 60 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با حمله به ساختمان کنسولگری ایران در لندن، برای مدت کوتاهی آنجا را اشغال کردند.

این عده پس از تخریب بخشی از اموال کنسولگری، شعارهایی علیه جمهوری اسلامی و امام خمینی روی دیوارها نوشتند. درپی این اقدام، پلیس وارد عمل شد و پس از بستن خیابان‌های اطراف کنسولگری، مهاجمان را از ساختمان خارج و به مقر پلیس منتقل کرد.⁽³⁾

خبرگزاری پارس اعلام کرد که در این حادثه 10 نفر از کارکنان کنسولگری و اعضای اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان که قصد جلوگیری از اقدامات مهاجمان را داشتند مجروح شدند و 4 نفر از آنان به بیمارستان انتقال یافتند.

منابع پلیس نیز با بیان اینکه 51 نفر از مهاجمان را دستگیر کرده‌اند، افزودند خسارت‌های فراوانی به داخل ساختمان وارد شده است.⁽⁴⁾

محمد فخری کاردار سفارت ایران در عربستان، درباره شرایط ایران برای پایان‌دادن به جنگ با عراق گفت: ایران خواهان جنگ با مردم عراق نیست و تا هنگامی‌که ارتش عراق اراضی ایران را تخلیه نکند، ایران نمی‌تواند به شرط پیشنهادی کمیته حسن‌نیت سازمان کنفرانس اسلامی و هیئت کشورهای غیرمتعهد عمل کند.

وی افزود: پس از تخلیه اراضی، امکان بررسی موضوع زیر نظر برادران مسلمان وجود دارد. ما با مردم عراق که مسلمان هستند جنگ نداریم و آنها برادران ما هستند. فخری همچنین تأکید کرد که ایران مایل نیست با هیچ طرف مسلمانی وارد جنگ شود.⁽⁵⁾

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 193 - 185.

2) همان، ص185.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 171، 17/6/1360، صص 5 و 6 ضمیمه، رادیو لندن، 16/6/1360.

4) همان، ص8، لندن - خبرگزاری پارس، 16/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 17/6/1360، ص16.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 172، 18/6/1360، ص14، جده - خبرگزاری پارس، 16/6/1360.

باوجود اقدام برخی نشریات به درج مصاحبه‌های بنی‌صدر، اغلب رسانه‌ها و خبرگزاری‌ها به سازمان مجاهدین خلق(منافقین) توجه بیشتری نشان می‌دهند و از آن با عناوینی مانند "بزرگ‌ترین گروه زیرزمینی" و "گروهی که نقش عمده‌ای در سقوط شاه ایفا کرده است" یاد می‌کنند. از سوی دیگر، رجوی هم می‌کوشد تا چهره جدیدی از خود و سازمان ترسیم کند. تأکید رجوی بر "اسلام متفاوت" از "اسلام امام خمینی" و مقابله با نظام جمهوری اسلامی ایران ازجمله اقدامات وی برای رفع موانع موجود بر سر راه همکاری متقابل سازمان مجاهدین خلق و رسانه‌ها و کشورهای غربی است.

نشریه امریکایی تایم در مطلبی که در شماره امروز خود به چاپ رسانده، آورده است: «یکی از رهبران مجاهدین خلق ایران اظهار داشته انفجار بمب که باعث مرگ رجایی رئیس‌جمهور و باهنر نخست‌وزیر شد [یکی] از عملیات[های] سازمان وی بوده است.» این مجله در شماره اخیر خود نوشت: «مسعود رجوی با هزاران مرد مسلح تحت فرماندهی خود در داخل ایران جدی‌ترین خطرات را متوجه جمهوری اسلامی [امام] خمینی می‌کند.» تایم از قول رجوی افزود: «قتل رهبران ایران با این بمب‌گذاری‌ها پاسخ صحیحی به ... دولت است، به گفته رجوی راه‌حل دیگری وجود ندارد، [امام] خمینی خیلی ضعیف شده و 90 درصد طرف‌داران خود را از دست داده است. ما حالت تهاجمی داریم و [امام] خمینی حالت دفاعی.»

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز از مصاحبه خود با مسعود رجوی چنین گزارش داد: «رجوی گفت بزرگ‌ترین گروه زیرزمینی ایران قصد سرنگونی [امام] خمینی را دارد، اما نمی‌خواهد که جمهوری اسلامی را ساقط کند. ... رجوی گفت اسلام، اسلامی دمکراتیک و مترقی خواهد بود. وی در قسمت دیگر مصاحبه‌اش افزود دولت [امام] خمینی به‌زودی سقوط خواهد کرد. او درمورد سرنوشت [امام] خمینی افزود، او باید تحویل دادگاه خلق شود.»⁽¹⁾

تأکید بر مبارزه مسلحانه با جمهوری اسلامی ایران و تصمیم برای ساماندهی نیروهای مخالف برای سرنگونی قریب‌الوقوع نظام سیاسی ایران اصلی‌ترین موضوعاتی است که ابوالحسن بنی‌صدر در مصاحبه‌های اخیر خود به آنها پرداخته است.

بنی‌صدر در قسمتی از گفت‌وگویش با مجله نیوزویک (چاپ سوئیس) با استفاده از ادبیاتی مشابه سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، به‌صراحت به اقدامات مسلحانه و استفاده از اسلحه اعتراف کرده است. در بخشی از این مصاحبه آمده است:

« نیوزویک: آیا شما و متحدانتان می‌توانید رژیم [آیت‌الله] خمینی را سرنگون کنید؟

بنی‌صدر: اکنون این بازی یک مقاومت است و [آیت‌الله] خمینی ورق‌های زیادی برای بازی‌کردن

1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 23، 29/6/1360، صص 49 و 50، آسوشیتدپرس، مجله تایم.

ندارد. بنابراین ما می‌توانیم یک انتخابات واقعی ترتیب داده و یک رژیم دمکراتیک برقرار سازیم.

س: آیا احساس می‌کنید که شما به یک سازمان احتیاج دارید؟

ج: یک حزب سیاسی اکنون بی‌معنی است. [آیت‌الله] خمینی یک پلیس دولتی به وجود آورده؛ برای مقاومت علیه پلیس دولتی ما مجبور به استفاده از اسلحه می‌باشیم؛⁽¹⁾این است آنچه مجاهدین درحال انجامش می‌باشند.

س: آیا این فعالیت‌ها [آیت‌الله] خمینی را سرنگون خواهد کرد؟

ج: بله، [آیت‌الله] خمینی هرگز فکر نمی‌کرد که مردم علیه او مقاومت کنند ... و پیش‌بینی او غلط بوده است. او ممکن است فکر کند که آرامش به ایران بازخواهد گشت، اما او در اشتباه است.»⁽²⁾

هدف عراق از حمله به ایران و زمین‌گیر شدن ارتش آن کشور پس از پیشروی اولیه، اذعان به اقدام صدام حسین به فسخ قرارداد مرزی 1975 بین دو کشور و ناکامی ارتش عراق در دستیابی به اهداف نظامی خود به‌دلیل مقاومت و شور مردم ایران در دفاع از میهن خود از مهم‌ترین محورهای مقاله روزنامه امریکایی لوس آنجلس تایمز با عنوان "جنگ فراموش‌شده ایران و عراق"می‌باشد. در بخشی از این مقاله آمده است:

«در آغاز، گمان می‌رفت که جنگ ایران و عراق بیش از چهار یا پنج روز به طول نینجامد و قرار بود ارتش عراق مردم ایران را گوشمالی دهد و آنان را که به‌خاطر خصلت انقلابی‌شان آشوب به پا می‌کردند بر سر جای خود بنشانند. اما همه پیش‌بینی‌ها نقش بر آب شدند. ...

اینک جنگ عراق و ایران به‌صورت جنگ فراموش‌شده‌ای درآمده است، دیگر حمله‌های مهمی صورت نمی‌گیرد و هر دو سوی متخاصم در انبوه خمپاره‌ها و بمب‌ها دفن شده‌اند.

عراقی‌ها هنوز کلیه مناطقی را که در نخستین روزهای جنگ به اشغال خود درآورده بودند زیر کنترل دارند، اما بیشتر از آن نتوانسته‌اند پیشروی کنند. جاده‌های آسفالت ارتباط بغداد را با سربازان آن کشور برقرار می‌کنند و روزنامه‌های عراقی هر روز در جبهه‌ها توزیع می‌شوند. جنگ چندروز (صدام) اکنون به بازی انتظار تبدیل شده است و هیچ‌کدام از دو کشور درگیر تمایلی به گفت‌وگو نشان نمی‌دهند. صدام حسین رئیس‌جمهور عراق، قبلاً پیشنهاد مذاکره داده است، اما رهبران ایران به پیشنهاد وی وقعی ننهاده‌اند.

عراق انگیزه خود را در افروختن آتش جنگ، بازستانی آبراه شط‌العرب [اروندرود] عنوان ساخته

1) بنی‌صدر بعدها مدعی شد با حرکت‌های مسلحانه در این دوره موافق نبوده و سازمان مجاهدین خلق(منافقین) نیز وی را در جریان اقدامات مسلحانه خود قرار نمی‌داده است.

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 78، 12/6/1360، صص 6 و 7، نیوزویک (اروپا).

است. درست پیش از شروع زدوخوردهای اصلی، صدام حسین معاهده سال 1975 را کان‌لم‌یکن اعلام کرد. به استناد این معاهده که درپی حصول توافق مابین رژیم عراق و شاه ایران به امضا رسیده بود، خط وسط آبراه استراتژیکی شط‌العرب [اروندرود] مرز ملی دو طرف قلمداد شده بود.

شط‌العرب [اروندرود] که نقطه تلاقی دو رود دجله و فرات در دهانه خلیج‌فارس است، تنها راه ارتباطی عراق به دریا محسوب می‌شود. هدف‌های صدام از پیش‌گامی در جنگ هرچه که باشد، باید اعتراف کرد که به مقاصد خود نایل نشده و نتوانسته است پیروزی سریعی را در مبارزه با ایرانیان به دست بیاورد. شور و اشتیاقی که ایرانیان به شهادت نشان می‌دهند امکان دارد در استحکام و پایمردی آنها تأثیر بسزایی داشته باشد. شواهدی در دست است دال بر آنکه [ایران] خود را برای ادامه دومین سال جنگ آماده می‌کند. ... از شواهد موجود چنین برمی‌آید که ارتش ایران موفق شده است مقادیری از قطعات یدکی مورد نیاز هواپیماها و دیگر ادوات جنگی خود را تهیه کند.

درحال‌حاضر، آنچه که به‌صورت یک سؤال مهم درآمده است این است که آشوب‌های داخلی ایران چه تأثیری می‌تواند در روند جنگ [با] عراق باقی بگذارد؟ قتل محمدعلی رجایی، محمدجواد باهنر و دادستان کل انقلاب علی قدوسی، آخرین فصل از داستان پرخشونت ایران را تشکیل می‌دهد. داستانی که امروز در زمره ویژگی‌های خاص ایران درآمده است. یک ناظر غربی می‌گفت: مسئله این است که آیا [امام] خمینی می‌تواند انسجام کشور را حفظ کند یا نه؟ اگر پاسخ منفی است باید پذیرفت که جنگ در مسیر خود به انحراف کشیده خواهد شد.»⁽¹⁾

1) همان، شماره 92، 14/7/1360، صص 27 - 24، به نقل از لوس‌آنجلس تایمز (امریکا)، 16/6/1360.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 17 شهریور 1360 9 ذیقعده 1401 8 سپتامبر 1981

یک هفته پس از اجرای عملیات شهید رجایی و باهنر در ارتفاعات بازی‌دراز در منطقه سرپل ذهاب، نیروهای خودی به‌دلیل امکان‌پذیر نبودن اعزام یگان جدید به منطقه درگیری (باتوجه‌به اولویت‌یافتن جبهه‌های جنوب) و دادن تلفات، قله 1150 را تخلیه کرده و تا ارتفاعات 1153 عقب آمدند.

در طول این یک هفته، نیروهای خودی به‌طور مداوم در ارتفاعات 1150 و اطراف آن با دشمن درگیر بودند و در این مدت، به‌دلیل محدودیت نیرو، امکان آوردن یگان جدید و تازه‌نفس به سرپل ذهاب برای فرماندهان خودی فراهم نشد.⁽¹⁾از سوی دیگر، عراق به‌تدریج اقدام به آوردن یگان‌های جدید و تقویت منطقه کرد و با استقرار 80 تانک و نفربر در خط این منطقه و بهره‌گیری از آنها و یگان‌های پیاده، پاتک سنگینی را روی این ارتفاع اجرا کرد. هرچند با مقاومت نیروهای خودی و اجرای آتش توپخانه، این پاتک دشمن خنثی شد، اما به‌دلیل تلفاتی که نیروهای خودی متحمل شده بودند و خالی‌شدن تدریجی خط از نیرو - که به دلایل مختلف انجام می‌شد - باقیمانده نیروها هم این قله را تخلیه کرده و تا ارتفاع 1153 عقب آمدند.⁽²⁾

1) باتوجه‌به اولویت‌یافتن جبهه‌های جنوب به‌ویژه آبادان، برای اجرای عملیات آتی (ثامن‌الائمه(ع)) باوجود درخواست‌های مکرر برای اعزام نیرو به ارتفاعات بازی‌دراز، چنین امکانی فراهم نشد. یکی از نامه‌های فرماندهی ستاد عملیات غرب در سرپل ذهاب به ستاد مرکزی سپاه مبنی‌بر درخواست اعزام نیرو به این منطقه چنین است: پیچک در این نامه نوشته است: «هرچه سریع‌تر نسبت به اعزام گردان 3 (به منطقه سرپل ذهاب) اقدام فرمایید. کوتاهی در این مورد مسئولیت خون شهدا را دارد. چون ما برای مقابله با پاتک‌های دشمن نیرو نداریم.» ابراهیم سنجقی نیز در حاشیه این نامه چنین نوشته است: «نامه را به برادر مسعود نشان دادم، وی گفت گردان 3 به جنوب رفته و طبق دستور امام اولویت اعزام نیرو به منطقه جنوب است. اگر حرف امام را قبول دارید، این حرف امام است.» (سند شماره 5024 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد عملیات غرب سرپل ذهاب به ستاد مرکزی تهران، 17/6/1360، سند تک‌برگی)

2) سند شماره 53675 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکز، 19/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - حسن دری، کرمانشاه در جنگ، (اطلس راهنما - 7)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1384، ص100.

درپی عقب‌نشینی نیروهای خودی، واحد طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه پس از بررسی عملیات و استماع نظر و دیدگاه فرماندهان و باتوجه‌به گزارش‌های رسیده از منطقه درگیری، در گزارشی به فرمانده کل سپاه اشکالات و نقائص عملیات را یادآور شد. بخش‌هایی از این گزارش چنین است:

«1. بنا به طرح تصویب‌شده در خدمت امام، بنا شد که در کلیه جبهه‌ها پدافند گردد و آفند در جنوب انجام شود، که در سمینار فرماندهان و در حضور برادر بروجردی و برادر کلاهدوز مراتب تصویب شده، ابلاغ گردید.

اجرای عملیات در غرب منوط بر این بود که با امکانات موجود در غرب انجام شود و هیچ‌گونه تقویت از مرکز نگردد. (برادر کلاهدوز)

طرح بدون دستور مرکز فرماندهی و بدون پیش‌بینی‌های لازم لجستیکی و پشتیبانی نیروی احتیاط و بدون طرح‌ریزی دقیق و فقط بر مبنای برخورد احساسی به‌خاطر شهادت برادر رجایی و بدون آمادگی و توجه فرماندهان منطقه و با عجله که در تمام گزارشات به چشم می‌خورد انجام گرفته است.

طرح لو رفته بوده و اسرا [ی دشمن] اظهار داشته‌اند که از ساعت اجرای طرح خبر داشته‌اند.

پشتیبانی توپخانه بسیار کم بوده است.

استفاده‌نکردن از تجربیات گذشته عملیات بازی‌دراز و از پیشانی حمله‌کردن به دشمن باتوجه‌به استحکامات بسیار قوی عراق در منطقه.

پاک‌نکردن میدان‌های مین

عقب‌نشینی تانک‌های خودی به‌محض انهدام چند دستگاه تانک آنها.

پیش‌بینی لازم نکردن برای دفاع از منطقه تصرف‌شده و دفاع در مقابله با پاتک‌های قوی دشمن.

10.

در جریان نبودن فرمانده منطقه از اجرای طرح.

11.

ضعیف‌بودن فرماندهی عملیات و نبودن ارتباط با جبهه باعث محاصره تعدادی از نیروهای سپاه شده بود.»⁽¹⁾

محمد بروجردی فرمانده سپاه منطقه 7 کشوری نیز گزارش دیگری تهیه و در آن انتقاداتی را از عملکرد سپاه، جهاد و ارتش در این عملیات مطرح کرده است؛ دیر وارد عمل شدن نیروهای ارتش در محور کوره‌موش و کافی‌نبودن نیروهای سپاه و نداشتن کارایی لازم نیروهای جهاد در پشتیبانی فنی و مهندسی ازجمله اشکالاتی است که در این گزارش به آن اشاره شده است.⁽²⁾

1) سند شماره 436515 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد طرح و برنامه عملیات به فرماندهی کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 30/7/1360، صص 1 و 2.

2) سند شماره 436512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 فرماندهی به فرماندهی ستاد مرکزی، 29/7/1360.

براساس آخرین آمارها، میزان کشته‌ها و زخمی‌های دشمن در این عملیات بالغ‌بر 1000 نفر بود و تعداد 130 نفر هم به اسارت درآمدند. همچنین 13 تانک عراقی منهدم شد. از نیروهای خودی نیز 200⁽¹⁾نفر شهید و 414 نفر مجروح شدند.⁽²⁾

امروز شهرهای اهواز، آبادان و پاوه هدف آتش توپخانه دشمن قرار داشتند. براثر این حملات یک نفر شهید شد و خساراتی به بار آمد.

شهر اهواز از ساعت 9:40 صبح امروز، به‌مدت نیم‌ساعت هدف حملات توپخانه ای ارتش عراق قرار گرفت و 17 گلوله به نقاط گوناگون شهر اصابت کرد. در این حمله، یک نفر از اهالی شهر به شهادت رسید و به چند منزل مسکونی، یک خودرو و منبع آب و تأسیسات برق شهر هم خساراتی وارد شد.⁽³⁾

علاوه‌براین، چند منطقه مسکونی و تأسیسات نفتی آبادان هم امروز هدف گلوله‌های توپخانه دوربرد ارتش عراق قرار گرفت و خساراتی به آن وارد شد.⁽⁴⁾سه روز قبل نیز توپخانه‌های ارتش عراق مناطق مسکونی شهر آبادان را هدف قرار دادند که براثر آن چند منزل و خانه مسکونی تخریب شد و تعدادی از اهالی شهر مجروح شدند.⁽⁵⁾

امروز همچنین مناطق مسکونی و بیمارستان پاوه زیر آتش توپخانه دوربرد دشمن قرار گرفت و اصابت 7 گلوله توپ عراقی به این مناطق، خساراتی ایجاد کرد، اما کسی آسیب ندید.⁽⁶⁾

نیروهای داوطلب از اصفهان، سیستان و بلوچستان، بم و تبریز امروز عازم جبهه‌ها شدند و هدایای نقدی و غیرنقدی مردم از چند شهر به جبهه‌های جنگ ارسال شد.

در ادامه اعزام نیرو به مناطق جنگی امروز، 192 نفر از افراد جهاد سازندگی اصفهان و 20 نفر از اعضای بسیج سیستان و بلوچستان با بدرقه مردم اصفهان و زاهدان عازم جبهه‌ها شدند.⁽⁷⁾

در بم هم تعدادی از نیروهای سپاه و بسیج، در میان بدرقه پرشور مردم این شهر به جبهه عزیمت کردند.⁽⁸⁾

گروهی از نیروهای ژاندارمری و ارتش داوطلبانه در مراسم باشکوهی و با بدرقه پرشور مردم تبریز عازم جبهه‌های جنگ شدند.⁽⁹⁾

1) در اسناد گوناگون آمار متفاوتی از تعداد شهیدان آمده؛ در برخی اسناد تعداد شهدا تا 350 نفر هم اعلام شده است. (سند شماره 436512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 7 فرماندهی به فرماندهی، ستاد مرکزی 29/7/1360)

2) سند شماره 257603 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (سپاه تهران - فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (دفتر هماهنگی - مناطق)، 11/7/1360، صص 8 - 1؛ و - سند شماره 436512 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 171097 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از نظارت و ارزشیابی به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 13/8/1360، صص 10 - 1.

3) سند شماره 417588 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استاندار استان خوزستان، 17/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005030 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، شماره 340، 18/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3.

4) سند شماره 417589 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان به استاندار استان خوزستان، 18/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 15/6/1360، ص19.

6) سند شماره 53664 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کرمانشاه به تهران (فرماندهی سپاه)، 18/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 172، 18/6/1360، ص2، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 17/6/1360.

7) روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص4؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 18/6/1360، ص4.

8) روزنامه جمهوری اسلامی، 21/6/1360، ص4.

9) همان.

علاوه‌براین امروز کمک‌های نقدی مردم و اقلام مورد نیاز رزمندگان از شهرهای مختلف کشور به جبهه‌ها ارسال شد. بخشی از کمک‌های ارسالی به این شرح است:

مبلغ 57 هزار و 200 ریال اهدایی ازطرف کارکنان ثبت اسناد و ثبت احوال میاندوآب و آذربایجان‌غربی؛ از استان اصفهان، 12هزار و 795 کیلوگرم مواد غذایی، یک هزار و 294 کارتن لباس و ظروف، 2 هزار دست لباس، 15 برانکارد، 10 تانکر آب و 15 عدل پارچه؛ از ستاد کمک‌رسانی به مناطق جنگی استان همدان، 11 تن مواد غذایی و 74 حلب پنیر و وسایل ضروری دیگر؛ ستاد کمک‌رسانی اصناف مشهد، 2 کامیون خربزه؛ با همکاری گروه تئاتر وحدت مرکز آموزش فرهنگ شهرستان سبزوار مبلغ 96 هزار و 570 ریال؛ ایرانیان مقیم کویت هم 4 هزار و 800 عدد چراغ دراختیار استانداری بوشهر قرار دادند.⁽¹⁾

3 جاسوس عراقی در منطقه عمومی سوسنگرد، شناسایی و دستگیر شدند. یک عضو ارتش عراق نیز تقاضای پناهندگی کرد.

D790

به گزارش شهربانی سوسنگرد، 3 فرد عراقی که با حضور در مناطق جنگی، اوضاع و احوال و اخبار مربوط به نیروهای ایرانی را به رابطان خود گزارش می‌دادند، با تلاش نیروهای شهربانی شناسایی، دستگیر و تحویل سپاه پاسداران حمیدیه شدند.⁽²⁾

امروز همچنین، یک نظامی عراقی که جمعی گروهان یک از گردان تانک الکندی است، در یکی از جبهه‌های جنوب خود را به نیروهای سپاه معرفی و تقاضای پناهندگی کرد.⁽³⁾

با تلاش نیروهای خودی 5 روستا و ارتفاع گرگان واقع در غرب کشور که در تصرف گروه‌های مسلح ضدانقلاب؛ ازجمله حزب دمکرات کردستان ایران بود، پاک‌سازی شد. 2 تن از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی هم خود را تسلیم نیروهای سپاه کردند.

1) روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص4.

2) سند شماره 417599 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 22/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 005030 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3.

نیروهای سپاه پاسداران و پیشمرگان مسلمان کرد در یک عملیات مشترک 3 روستای لنگریز، برقو و بروی از توابع بخش نگل در محور سنندج - مریوان در استان کردستان را پاک‌سازی کردند. نیروهای خودی پس از این اقدام با استقبال اهالی این منطقه مواجه شدند.⁽¹⁾

همچنین در ادامه پاک‌سازی مناطق غربی و شمال غربی کامیاران، نیروهای سپاه پاسداران روانسر در عملیاتی ارتفاع گرگان را که به دو روستای سرشیلانه و تخته‌زنگی مشرف و دراختیار افراد حزب دمکرات کردستان بود، پاک‌سازی کردند.⁽²⁾

علاوه‌براین، روستاهای قشلاق و کرمله در محور بیجار - دهگلان از وجود افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی پاک‌سازی گردید. در این مناطق 11 اسلحه ژ3 و ام1 کشف شد.⁽³⁾

امروز همچنین 2 تن از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی، درحالی‌که هرکدام یک قبضه سلاح کمری همراه داشتند، خود را به نیروهای سپاه در محور سنندج - کامیاران تسلیم و درخواست امان‌نامه کردند.⁽⁴⁾

درپی تلاش چند روز گذشته سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای اجرای مانور قدرت در بعضی خیابان‌های تهران، امروز نیز چند گروه ده تا بیست نفره از هواداران این سازمان که بیشتر آنان مسلح به کلت، نارنجک و بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا بودند، اقدام به تجمع و تظاهرات در چند نقطه تهران کردند و پس از آتش‌زدن چند حلقه لاستیک خودرو، شعارهایی را علیه نظام و امام خمینی سردادند.

D791

این تظاهرات که از ساعت 17 و در مناطقی ازجمله میدان توحید، خیابان شهدا، میدان رسالت، خیابان بهبودی، پیچ‌شمیران و چهارراه ملک واقع در خیابان شریعتی برپا شده بود، با حضور مردم و نیروهای انتظامی به درگیری انجامید و درنتیجه 10 نفر از تظاهرکنندگان کشته و 54 نفر نیز دستگیر شدند. همچنین

1) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص15؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص1.

2) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص21.

3) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص13.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران سنندج.

2 پاسدار و یک نفر از مردم شهید و چند تن هم مجروح شدند.

پس از دستگیری تعدادی از تظاهرکنندگان، تجمع و درگیری پایان یافت و اوضاع به حال عادی بازگشت. ضمناً از دستگیرشدگان تعدادی بمب دست‌ساز و آتش‌زا به دست آمد.⁽¹⁾

اقدامات مسلحانه افراد گروه‌های ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مختلف کشور، 4 شهید و 2 مجروح برجای گذاشت. 2 تن از عاملان این حوادث نیز کشته شدند.

سرنشینان مسلح 3 خودرو شخصی با چند نوع اسلحه به ساختمان ستاد 3 منطقه 4 کمیته انقلاب اسلامی تهران حمله کردند. در این حادثه 2 پاسدار به نام‌های علی‌اصغر رمضانی و حمید یوسفی به شهادت رسیدند، مهاجمان نیز از محل حادثه گریختند.⁽²⁾

در تبریز، 2 نفر از نیروهای سپاه پاسداران در محله قره‌باغی‌های این شهر هدف سوءقصد چند فرد مسلح قرار گرفتند و درنتیجه یکی از آنان به نام رحیم ابراهیم‌پور شهید و دیگری نیز مجروح شد.⁽³⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، سوءقصد به یکی از دبیران متعهد شهر موجب مجروح‌شدن وی از ناحیه دست شد.⁽⁴⁾

حجت‌الاسلام شیخ رضا محمدی مرندی امام‌جمعه شهرستان مرند، پس از نماز مغرب و عشا هنگام بازگشت به منزل، با پرتاب 2 نارنجک هدف سوءقصد قرار گرفت، اما باوجود اصابت ترکش‌ها به خودروِ وی آسیبی به او نرسید. مهاجمان پس از این اقدام متواری شدند.⁽⁵⁾

در کرمانشاه، 2 نفر از اعضای اصلی سازمان مجاهدین خلق در این شهر که قصد ترور یکی از شخصیت‌های متعهد شهر را داشتند، با هوشیاری نیروهای سپاه پاسداران شناسایی شدند. از این افراد که در درگیری با پاسداران، کشته شدند، یک کلت کالیبر45 با تعدادی فشنگ به دست آمد. در این درگیری یک پاسدار به نام ممتاز غیرتمند به شهادت رسید.⁽⁶⁾

در جریان کشف 2 خانه تیمی در تهران یک پاسدار شهید و 4 نفر از ساکنان این خانه‌ها دستگیر شدند.

به‌دنبال کشف یک خانه تیمی در خیابان نصر (گیشا)، افراد سازمان مجاهدین خلق با نیروهای کمیته انقلاب اسلامی منطقه 2 تهران درگیر شدند. در این درگیری یکی از پاسداران

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 172، 18/6/1360، صص 7 و 8، تهران - خبرگزاری پارس، 17/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 173، 19/6/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 18/6/1360.

3) سند شماره 53642 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن3، مرکز فرماندهی) به وزارت کشور، 17/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3، تبریز.

4) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص4.

5) روزنامه جمهوری اسلامی، 21/6/1360، ص3.

6) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

این منطقه به نام عباس یزدان‌پناه به شهادت رسید و ساکنان خانه تیمی نیز گریختند. در بازرسی از این محل تعدادی اسناد سازمانی به دست آمد.⁽¹⁾

در درگیری دیگری که هنگام کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در خیابان خواجه نصیر تهران رخ داد، 3 نفر از اعضای این سازمان که در چند ترور در تهران دست داشتند، دستگیر شدند و نفر چهارم که سیانور خورده بود به بیمارستان منتقل شد و از مرگ نجات یافت.⁽²⁾

انفجار 3 بمب در سنندج، خوی و یزد خساراتی به بار آورد.

حدود ساعت 21، یک بمب در چهارراه مردوخ شهر سنندج منفجر شد. در این انفجار که براثر عمل‌کردن یک مین با چاشنی الکتریکی رخ داد، شیشه مغازه‌ها و منازل مسکونی اطراف شکست، اما به کسی آسیب نرسید. با پیگیری نیروهای سپاه 3 نفر از عاملان انفجار شناسایی و دستگیر شدند.⁽³⁾

همچنین براثر انفجار بمبی دست‌ساز در دکه روزنامه اطلاعات واقع در چهارراه مرکزی شهرستان خوی، اجناس موجود در این دکه طعمه حریق شد و شیشه ساختمان‌های اطراف شکست. این انفجار تلفات جانی نداشت.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری در یزد، یک بمب دست‌ساز به‌سمت ساختمان کمیته مبارزه با گران‌فروشی و احتکار این شهر پرتاب شد که انفجار آن خسارت اندکی به بار آورد. عامل حادثه نیز گریخت.⁽⁵⁾

امروز 4 تن از اعضای گروه‌های مسلح غیرقانونی در تهران، شناسایی و دستگیر شدند و یک هوادار سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بیله‌سوار پس از اظهار ندامت، آزاد شد.

نیروهای کمیته منطقه 2 هنگام عبور از اتوبان پارک وی، به 3 نفر که اقدام به متوقف‌ساختن خودروهای مردم و تفتیش آنها می‌کردند، مشکوک شده، به آنان نزدیک شدند. در همین هنگام این افراد که متوجه حضور نیروهای کمیته شده بودند، اقدام به تیراندازی و پرتاب یک نارنجک کردند. با تیراندازی متقابل مأموران کمیته یک نفر از آنان مجروح شد و سپس هر 3 نفر دستگیر شدند. در این حادثه یک عابر نیز مجروح شد.⁽⁶⁾

در منطقه نارمک نیز یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق که دو روز پیش با

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 173، 19/6/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 18/6/1360.

2) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، صص 3 و 4.

3) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص13؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 217، 18/6/1360، ص6؛ و - سند شماره 34821 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا کردستان به وزارت کشور، 18/6/1360، سند تک‌برگی.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 173، 19/6/1360، ص7، ارومیه - خبرگزاری پارس، 18/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

5) روزنامه کیهان، 18/6/1360، ص3.

6) همان، ص14.

پرتاب بمب دست‌ساز یک اتوبوس شرکت واحد اتوبوس‌رانی را در میدان رسالت به آتش کشیده بود، شناسایی و دستگیر شد.⁽¹⁾

امروز همچنین در بیله‌سوار استان آذربایجان‌شرقی، یکی از هواداران این سازمان که با تلاش نیروهای سپاه پاسداران دستگیر شده بود، با اظهار ندامت از عملکرد خود در حضور جمع کثیری از مردم و پس از دادن تعهد آزاد شد.⁽²⁾

امام خمینی در دیدار آیت‌الله خامنه‌ای دبیرکل و اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی با ایشان، ضمن اشاره به مصائب دوران انقلاب و دستاوردها و نتایج شهادت مسئولان نظام، بر لزوم حفاظت از مقامات کشور و شخصیت‌ها تأکید کردند.

ایشان در این دیدار با اشاره به حوادثی مانند واقعه 17 شهریور و کشتار مردم تهران در میدان شهدا، حادثه انفجار در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی و شهادت آیت‌الله بهشتی و حادثه انفجار دفتر دادستانی و شهادت آیت‌الله قدوسی، این اقدامات را منشأ برکات برای نظام و نشانه یأس دشمنان انقلاب دانستند.

امام خمینی سپس بر ضرورت حفاظت از اماکن مهم و شخصیت‌ها تأکید کردند و گفتند: «اینهایی که به‌طور بچه‌گانه دارند عمل می‌کنند، اینها دیگر کارشان، همه‌چیز تمام شد. اما وقتی کارشان تمام شده و مأیوس از همه‌جا شده‌اند، مثل همان گربه ای که به شیر می‌پرد، وقتی مأیوس شد[ند]، همان کار را می‌کنند. الآن اینها دارند کارهای مأیوسانه می‌کنند و می‌بینند که خودشان چیزی نیستند. می‌گویند: خوب حالا که ما نیستیم، اینها هم نباشند. چنانچه من به آقای رفسنجانی این را مکرر گفته‌ام که شما باید - این یکی از مسائل مهم است، مجلس الآن یکی از مسائل مهم است و حتماً بدانید هدف است مجلس، از اول هم بوده، مجلس هدف است - و شما باید آنجا را، یک اشخاصی که می‌خواهند حفاظت آنجا را بکنند، یک اشخاص باشند که صددرصد بشناسید اینها را؛ بدانید که اینها که می‌خواهند حفاظت کنند، چه اشخاصی هستند. یک‌وقت همان که آدم را می‌خواهد حفاظت کند، همان است که فاجعه به بار می‌آورد. درهرصورت، درعین‌حالی که هر قضیه ای انجام گرفت و انجام بگیرد به نفع اسلام و به نفع ملت مسلمان ماست، لکن ما هریک از شما را لازم داریم. [وجود] هریک از شما لازم است برای این مملکت. رفتن هریک از شما فاجعه است. آنها که رفتند فاجعه بود، بهره‌برداری هم شد. ماها هم برویم، همین است، لکن باید ما نگذاریم این‌طور بشود.»⁽³⁾

1) همان، ص3.

2) همان، ص14.

3) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، ص203.

رئیس‌جمهور پاکستان از توقف مأموریت هیئت صلح کنفرانس اسلامی برای پایان‌دادن به منازعه ایران و عراق خبر داد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه از اسلام‌آباد، ضیاءالحق رئیس‌جمهور پاکستان، که دو بار از تهران و بغداد بازدید کرده است، درمورد مأموریت هیئت صلح کنفرانس اسلامی برای ایجاد آتش‌بس در جنگ ایران و عراق به خبرنگاران گفت: مأموریت این هیئت متوقف شده است، اما کشورهای عضو با یکدیگر در تماس بوده و درحال‌حاضر سرگرم بررسی نظریات مشخصی دراین‌باره هستند.

D795

گفتنی است ریاست این هیئت را سکوتوره رئیس‌جمهور گینه، به عهده دارد و اعضای دیگر آن را رهبران 8 کشور مسلمان؛ ازجمله ضیاءالحق رئیس‌جمهور پاکستان، تشکیل می‌دهند.⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 172، 18/6/1360، ص3، اسلام‌آباد - خبرگزاری فرانسه، 17/6/1360.

روزشمار جنگ چهارشنبه 18 شهریور 1360 10 ذیقعده 1401 9 سپتامبر 1981

ارتش عراق بار دیگر شهرهای دزفول و آبادان را گلوله‌باران کرد.

مناطق مسکونی شهر دزفول امروز هدف اصابت 7 گلوله توپخانه ارتش عراق قرار گرفت. براثر انفجارهای ایجادشده، 5 نفر از اهالی شهر به شهادت رسیدند و 11 نفر نیز مجروح شدند. همچنین چند منزل مسکونی دچار آتش‌سوزی شد و تخریب گردید. یک تعمیرگاه خودرو نیز در آتش سوخت.⁽¹⁾

توپخانه‌های دشمن شهر آبادان را هم زیر آتش گرفتند. در این حملات بخشی از ساختمان بیمارستان شهر دچار حریق شد و آسیب دید. آتش با حضور نیروهای آتش‌نشانی مهار شد.⁽²⁾

تبادل آتش میان نیروهای خودی و دشمن امروز در جبهه بازی‌دراز ادامه داشت. همچنین نیروهای سپاه یک پل تدارکاتی عراق را منفجر کردند و مواضع دشمن در شمال‌غرب سرپل ذهاب نیز گلوله‌باران شد.

درپی عقب‌نشینی روز گذشته نیروهای خودی از ارتفاع 1150 به ارتفاع 1153 و اصلاح خط پدافندی در ارتفاعات بازی‌دراز منطقه سرپل ذهاب، امروز نیروهای خودی با تبادل آتش توپخانه و خمپاره به‌شدت با دشمن درگیر بودند.

ادامه پشتیبانی توپخانه از نیروها برای جلوگیری از پاتک‌های بعدی دشمن به‌دلیل کمبود مهمات با مشکلاتی مواجه بود. در محور داربلوط در همین منطقه عملیاتی نیز، درگیری به شکل تبادل آتش ادامه داشت.⁽³⁾

از سوی دیگر، نیروهای سپاه پاسداران پس از نفوذ به قسمت‌های اشغال‌شده منطقه عمومی عین‌خوش در استان ایلام، با کارگذاشتن بمب، یک پل تدارکاتی نیروهای عراقی را در این محور منفجر کردند. نیروهای خودی پس از این اقدام به سلامت به پایگاه خود بازگشتند.⁽⁴⁾

1) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 417590 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استانداری خوزستان، 18/6/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 5068 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی دزفول به فرمانداری شهرستان دزفول، 21/6/1360، سند تک‌برگی.

3) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص15؛ و - سند شماره 53717 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 19/6/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص15؛ و - سند شماره 53728 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 21/6/1360، سند تک‌برگی.

همچنین با اجرای هماهنگ آتش توپخانه‌های خودی بر روی محل تجمع نیروهای عراقی در روستای دستک در شمال‌غربی سرپل ذهاب در استان کرمانشاه، 18 نفر از افراد دشمن کشته و 27 نفر نیز مجروح شدند. علاوه‌برآن، 2 توپ دوربرد و 2 انبار مهمات نیز منهدم گردید.⁽¹⁾

معارضین عراقی امروز در منطقه دربندیخان و در محور سرسنگ - مرنی برضد ارتش عراق دست به اقداماتی زدند.

به گزارش رادیو کردستان عراق، نیروهای کرد مسلمان عراقی با اجرای عملیاتی در منطقه دربندیخان واقع در استان سلیمانیه عراق، یک پل ارتباطی منطقه به ارتفاعات بمو را با بمب منهدم کردند.⁽²⁾

نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) نیز اعلام کردند با اجرای کمین در مسیر حرکت یک ستون نظامی عراق در جاده سرسنگ - مرنی (واقع در مناطق کردنشین شمال عراق)، با آنان درگیر شده‌اند. در این درگیری 20 نفر از نظامیان عراقی کشته و تعدادی مجروح شدند و 2 کامیون و یک جیپ فرماندهی عراق منهدم شد.

از بارزانی‌ها نیز 5 نفر کشته شدند.⁽³⁾

روابط عمومی سپاه پاسداران اهواز اعلام کرد: ساعت 18:30 امروز، بمبی قوی در محل عبور لوله‌های نفت و گاز در زیر یک پل فلزی در جاده امیدیه - ماهشهر، منفجر شد و درنتیجه آتش‌سوزی وسیعی رخ داد. سرانجام آتش با بستن شیر لوله‌های نفت و گاز و پس از 6 ساعت تلاش، مهار و خاموش شد.⁽⁴⁾

یک شبکه رادیویی متعلق به گروه‌های مسلح ضدانقلاب وابسته به عراق⁽⁵⁾در منطقه خوزستان، مسئولیت این اقدام را به عهده گرفت.⁽⁶⁾

صدام حسین با هدف ماندگارکردن آثار حمله به ایران - که از آن با نام "نبرد آزادی‌بخش قادسیه" یاد می‌کند - تصمیم گرفته است قرارگاه‌های تیپ‌ها و لشکرهای داخل خاک عراق را که ارتش عراق از آنجا حمله به ایران را فرماندهی کرد، به موزه تبدیل کند. نامه‌ای که دراین‌باره، با امضای طارق حمد العبدالله جانشین دفتر ریاست‌جمهوری عراق با طبقه‌بندی "به‌کلی سِری" به وزارت دفاع این کشور ابلاغ شده است، از دیدگاه صدام درباره آینده تهاجم

1) سند شماره 5142 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه جنگی اباذر به فرماندهی عملیات منطقه جنگی غرب (اباذر)، 30/6/1360، ص1؛ و - سند شماره 279788 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنگی سرپل ذهاب به رکن2 تیپ3، 2/7/1360، ص1.

2) سند شماره 005152 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه غرب (اباذر) به فرماندهی عملیات منطقه غرب (اباذر)، 1/7/1360، ص2.

3) سند شماره 138407 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (عملیات - ستاد ویژه)، 25/6/1360، سند تک‌برگی.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص4، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران اهواز.

5) نام این شبکه رادیویی "رادیو صوت المنافلین العرب"است.

6) سند شماره 132669 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه خرمشهر، 26/6/1360، ص2.

به ایران، رویای الحاق بخشی از خاک ایران به عراق و سقوط جمهوری اسلامی حکایت دارد.

متن نامه چنین است: «بدین‌وسیله مقرر گردید که قرارگاه‌های لشکرها و تیپ‌ها که در خاک عراق قرار دارند و رزمندگان صدام حسین از این اماکن جهت آزادساختن زمین و آبی که دشمن نژادپرست فارسی اشغال کرده بود، یورش خود را آغاز کردند، به‌عنوان موزه‌های تاریخی و ثابت و به نشانه نبردها درآیند و در آینده هم مهمانان ما و دیگران از آنها بازدید کنند و بدانند که شراره نبرد آزادی‌بخش قادسیه صدام از این مواضع شروع شده و عصر بیداری آزادی‌بخش جهان عرب را نوید داد.

همچنین لازم است کلیه مستلزمات مقتضی، جهت این امر تهیه و با وزارت فرهنگ و اطلاعات و یا هر ارگان ذی‌ربط دیگری هماهنگی به عمل آید.»⁽¹⁾

براثر برخورد تراکتور با مین در جنوب ارومیه، یک نفر کشته و یک نفر مجروح شد. افراد حزب دمکرات نیز 3 خودرو را ربودند.

امروز در نزدیکی روستای دزگیر در 15 کیلومتری جنوب ارومیه (منتهی به زیوه)، یک تراکتور با مینی که عوامل وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند برخورد کرد و 2 سرنشین آن که از روستائیان منطقه بودند، مجروح شدند. یکی از مجروحان پس از انتقال به بیمارستان هلال‌احمر ارومیه به شهادت رسید.⁽²⁾

افراد حزب دمکرات نیز 3 خودرو را در محدوده شهر قروه در استان کردستان، ربودند. ساعت 12:30 امروز، 12 نفر از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان در روستای علی‌آباد در شمال‌غربی قروه، یک وانت‌بار را سرقت کردند. افراد این حزب در اقدام دیگری، یک دستگاه وانت‌بار را در نزدیکی شهر قروه متوقف و پس از ضرب‌وجرح راننده آن، خودرو را با خود بردند. گروه دیگری از افراد این حزب نیز یک جیپ لندرور شرکت راه‌سازی را در روستای گنجه در جنوب شهر قروه ربودند.⁽³⁾

در 2 عملیات جداگانه، 6 روستا و یک ارتفاع در مناطق غرب کشور پاک‌سازی شد. در این عملیات‌ها 3 نفر از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب کشته و چند تن زخمی شدند، یک نفر هم دستگیر شد.

نیروهای سپاه پاسداران با اجرای عملیاتی در غرب و شمال‌غربی باختران، 5 روستای دره‌ویان بالا و دره‌ویان پایین، ماراب، الک، الکه کهن و کوه گرگان در غرب کامیاران را پاک‌سازی کردند. در این عملیات یک نفر از افراد گروه‌های مسلح زخمی و دستگیر شد، اما به نیروهای خودی آسیب نرسید.

1) سند شماره 250498 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ریاست دفتر رئیس‌جمهوری به وزارت دفاع (دفتر ویژه)، 18/6/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 173، 19/6/1360، صص 6 و 7، ارومیه - خبرگزاری پارس، 18/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص13.

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، صص 4 و 5، به نقل از روابط عمومی سپاه پاسداران سنندج.

در عملیات دیگری، روستای دگاگا از توابع بخش نگل در محور سنندج - مریوان، با تلاش نیروهای ارتش، سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد پاک‌سازی شد. در این عملیات 3 تن از افراد ضدانقلاب کشته و چند نفر نیز مجروح شدند.⁽¹⁾

امروز نیز مانند چند روز گذشته، نقاطی از شهر تهران عرصه تجمع و تظاهرات مسلحانه و البته بی‌نتیجه گروه‌های چندنفره از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق(منافقین) بود که با ایجاد راه‌بندان، آتش‌زدن لاستیک و دادن شعار علیه مسئولان نظام سعی در به‌اغتشاش‌کشاندن شهر داشتند.

در برخی نقاط؛ ازجمله نارمک، چهارراه لشکر، چهارراه قصر، خیابان فلسطین و خیابان ولی‌عصر مردم و نیروهای کمیته و سپاه با این افراد درگیر شدند که درنتیجه 6 پاسدار⁽²⁾و یک عابر شهید و 25 نفر هم زخمی شدند. در این درگیری‌ها بیش از 60 نفر از تظاهرکنندگان که عده‌ای از آنان از شهرهای مختلف آمده و مسلح به ژ3، یوزی، نارنجک جنگی، مواد آتش‌زا و اسیدی و سلاح‌های سرد نظیر چاقو، تیغ موکت‌بری و قمه بودند، دستگیر شدند.

خبرگزاری پارس از این درگیری‌ها گزارش داد: «خبرنگار ما از نارمک گزارش داده که نیروهای بسیج و پاسداران یک مینی‌بوس حامل [تعدادی] دختر و پسر جوان را که به آنها مشکوک شده بودند، متوقف کرده و مشغول بازرسی از آنها شدند که در این هنگام یک خودرو با 4 سرنشین مسلح به سلاح یوزی با شلیک تیر هوایی توجه مأموران را جلب کردند و از سوی دیگر، عده‌ای درحدود 40 الی 50 نفر از راه رسیده و با مغشوش‌ساختن جو، ... [علیه امام خمینی شعار] دادند که 3 تن از برادران بسیج جهت مقابله با آنها وارد عملیات شدند و سپس مأموران کمیته منطقه 5 و کمیته منطقه‌11 به‌همراه برادران بسیج اقدام کردند، یکی از برادران بسیج به نام رضا حاتمی 16 ساله به ضرب چهار گلوله مجروح شد و در راه بیمارستان به شهادت رسید.» در این منطقه بیش از 15 دختر و پسر دستگیر شدند که از آنها 2 قبضه ژ3 و 15 بطری کوکتل مولوتف به دست آمد.

ساعت 5 بعدازظهر نیز در میدان توحید، 70، 80 تظاهرکننده با دادن شعارهایی درگیری را آغاز کردند که این درگیری نیم‌ساعت طول کشید.

1) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص13.

2) شهیدان این درگیری عبارت‌اند از: هادی شعبان‌پور، غلامرضا مقصودیان، ابوالفضل حاج‌رضایی، رضا حاتمی، حمید طهماسبی، ابوالقاسم صدقی و محمد پور سفیدجانی. واحد بسیج مستضعفین سپاه پاسداران با صدور اطلاعیه‌ای تعداد دستگیرشدگان درگیری‌های امروز را حدود یک‌صد تن اعلام کرد. (روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص13)

در خیابان ولی‌عصر هم، درگیری از ساعت 16:30 آغاز شد و در جریان آن چندین نفر کشته یا مجروح شدند. در نخستین دقایق درگیری یک موتورسوار براثر اصابت گلوله به سرش به شهادت رسید و یک نفر مجروح شد. حادثه دلخراش شهادت موتورسوار مردم را به‌شدت متأثر کرده بود و آنها می‌خواستند به مهاجمان - که در چند نقطه از خیابان ولی‌عصر و ساختمان‌های اطراف آن موضع گرفته بودند - حمله کنند، اما پاسداران مانع از این کار شدند. تیراندازی و درگیری در این محل 45 دقیقه ادامه داشت. در این درگیری‌ها تعدادی اسلحه ژ3، یوزی، نارنجک جنگی و سه‌راهی از منافقین به دست آمد.

D801

مجروحان و شهیدان حادثه امروز تهران، به بیمارستان‌های امام خمینی، مصطفی خمینی، سجاد و فیروزگر انتقال یافتند.⁽¹⁾

روزنامه اطلاعات نیز در گزارشی از درگیری‌های امروز تهران آورده است: «ساعت 15:20 دقیقه چهارشنبه، گروهی حدود 60 نفر که برخی سلطنت‌طلب و اعضای گروهک‌های پیکار و مجاهدین نیز در میان آنها دیده می‌شدند درحالی‌که علیه نظام جمهوری اسلامی و مقامات مسئول مملکتی شعار می‌دادند از میدان ولی‌عصر به‌طرف شمال آن خیابان راه‌پیمایی کردند. راه‌پیمایان مقابل فروشگاه قدس، راه را بر یک اتوبوس شرکت واحد بستند و پس از پیاده‌کردن مسافران آن، اتوبوس را با مواد آتش‌زا به آتش کشیدند. مأموران گشت کمیته‌های مرکزی، منطقه 3 و ستاد 6 منطقه 9 به محل آشوب رسیدند و زمانی‌که قصد داشتند از اتومبیل‌های خود پیاده شوند از بین راه‌پیمایان با اسلحه کمری و یوزی به‌طرف آنان شلیک شد و پاسداران نیز متقابلاً به تیراندازی هوایی پرداختند. این تیراندازی‌ها منجر به شهادت یکی از پاسداران بسیج مستضعفین شد. تظاهرکنندگان سپس چند کوکتل مولوتف به‌طرف جایگاه فروش بنزین خیابان ولی‌عصر (جنب فروشگاه قدس) پرتاب کردند، اما این مواد آتش‌زا قبل از آنکه حادثه‌ای به بار آورد توسط مردم حاضر در صحنه خاموش شد.

تظاهرکنندگان که چندین نفر از آنها دستگیر شده بودند، پس از آتش‌زدن لاستیک‌های کهنه اتومبیل در وسط خیابان و ایجاد راه‌بندان، متفرق شدند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 173، 19/6/1360، صص 9 و 10، تهران - خبرگزاری پارس، 18/6/1360.

گزارش دیگری از نارمک حاکی است که هم‌زمان با درگیری در خیابان ولی‌عصر، حدود 20 دختر و زن به ساختمان مخابرات نارمک حمله کردند، اما با همکاری مردم و حضور پاسداران [این حمله] ناموفق ماند و حدود 10 نفر از آشوبگران همراه مقادیر زیادی سرکه، فلفل، کوکتل مولوتف و اشیاء برنده و سلاح سرد بازداشت شدند.

در حین درگیری از داخل دو اتومبیل مستقر در خیابان به‌سوی پاسداران کانون توحیدی "طه" تیراندازی شد و یک پاسدار عضو بسیج منطقه 5 تهران به شهادت رسید. یک پاسدار ستاد کمیته منطقه 11 نیز مجروح شد.

ساعت 5 بعدازظهر نیز گروهی از هواداران مجاهدین خلق به همراهی سلطنت‌طلبان، درحالی‌که شعارهایی علیه مقامات مسئول مملکتی می‌دادند، در خیابان‌های آذربایجان، شیروخورشید، کمالی، مخصوص و میدان قزوین راه‌پیمایی کردند. راه‌پیمایان در مسیر خود اتومبیل‌های عبوری را متوقف می‌کردند و روی بدنه اتومبیل‌ها شعارهایی علیه نظام جمهوری اسلامی می‌نوشتند. در این مناطق نیز آشوبگران با ایجاد راه‌بندان، عبورومرور اتومبیل‌ها را مختل کردند و لاستیک‌های کهنه اتومبیل را در وسط خیابان به آتش کشیدند. گزارش‌های به‌دست‌آمده از این درگیری‌ها حاکی است که مردم حزب‌اللهی برای متفرق‌کردن آشوبگران وارد عمل شدند و ضمن درگیری با مجاهدین خلق و همدستان آنها، چند تن از آنان را دستگیر و تحویل پاسداران دادند. براساس این گزارش‌ها پاسداران نیز برای متفرق‌کردن آشوبگران از تیراندازی هوایی و گاز اشک‌آور استفاده کردند که ناگهان ازسوی آشوبگران به‌سوی پاسداران تیراندازی شد و 2 نفر از پاسداران کمیته منطقه 12 و سپاه منطقه 2 تهران شهید شدند و یک دختر 12 ساله به‌همراه 8 تن دیگر از رهگذران هدف گلوله مجاهدین قرار گرفتند و جراحاتی برداشتند. این درگیری‌ها تا ساعت 18 و 20 دقیقه ادامه داشت و طی آن چندین نفر با سلاح سرد و گرم و مواد آتش‌زا دستگیر شدند. سخنگوی کمیته منطقه 8 تهران به خبرنگار ما [روزنامه اطلاعات] گفت: م.س. با نام مستعار سعید که مسئول و تنظیم‌کننده راه‌پیمایی مجاهدین خلق در غرب تهران بود و عضویت شاخه نظامی آن سازمان را نیز داشت، درحالی‌که با نارنجک به‌طرف اتومبیل پاسداران گشتی کمیته حمله برده بود، به ضرب گلوله پاسداران کشته شد.

این سخنگو افزود: در بازجویی که از چند تن از دستگیرشدگان عضو شاخه نظامی مجاهدین خلق به عمل آمد، اعتراف کردند که برای روز چهارشنبه برنامه وسیعی داشتند تا تهران و برخی از شهرستان‌ها را به آشوب بکشند. آنها همچنین اعلام کردند که از شیراز و اصفهان نیز عده‌ای از اعضا و هواداران به تهران اعزام شده بودند تا با سلاح گرم به مراکز مهم در تهران حمله کنند.

این سخنگو گفت: اصناف و اهالی منطقه برای دستگیری عناصر آشوبگر فعالیت ارزنده‌ای داشتند و با کمک آنان ما موفق شدیم گروهی را دستگیر کنیم.»⁽¹⁾

درپی این حوادث، سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با انتشار اطلاعیه‌ای در پاریس، ضمن مقایسه تجمع و تظاهرات هواداران این سازمان با حرکت‌های مردمی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی مدعی شد مبارزه سازمان علیه نظام جمهوری اسلامی وارد مرحله جدیدی شده است.⁽²⁾

مسعود رجوی نیز در مصاحبه با خبرگزاری یونایتدپرس گفت: هدف سازمان آن است که با کشاندن مردم به خیابان‌ها و شروع اعتصاب‌ها و تظاهرات عمومی حکومت را سرنگون کند. وی افزود: قدم اول، ازبین‌بردن جو ترس و وحشت کنونی در ایران است و تظاهرات اخیر تهران نشان می‌دهد که جو وحشت و ترور درهم شکسته است.⁽³⁾

رسانه‌های غربی با انعکاس اخبار درگیری‌های امروز تهران و با الهام‌گرفتن از بیانیه سازمان مجاهدین خلق در پاریس، کوشیدند تا این اقدام سازمان را مشابه تظاهرات مردم ایران در ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی جلوه دهند.

خبرگزاری فرانسه در گزارشی جانب‌دارانه، هدف از حضور مسلحانه هواداران سازمان در خیابان‌ها را "کسب حمایت مردم" و مقابله با آنان را "سرکوب وحشیانه" خواند. در بخشی از گزارش این خبرگزاری آمده است: «نیرویی که مجاهدین خلق در اولین تظاهرات با چهره نپوشیده خود در تهران به کار بردند، بیانگر این مطلب است که این سازمان مترقی اسلامی درپی کسب حمایت مردمی برای عمل خویش است. این سازمان که هم‌اکنون غیرقانونی است برای اولین‌بار جرئت کرد که در قلب تهران در خیابان ولی‌عصر و همچنین میدانی به همین نام، شروع به تظاهرات کند. درحدود 20 تا 30 دختر جوانی که توسط کماندوهای مسلح حمایت می‌شدند مردم را دعوت کردند تا به آنان بپیوندند و این درحالی بود که شعارهایی ازقبیل "این ماه خون است، ماه سقوط خمینی است" سرداده بودند.

پاسداران 5 تا 10 دقیقه بعد به محل آمده و به عکس‌العمل‌های سریع ... دست زدند. علاوه‌بر این تظاهرات که در مرکز تهران و خیابان شریعتی صورت گرفت، سه فقره دیگر از این نوع نیز در جنوب‌غربی تهران به وقوع پیوست.»⁽⁴⁾

این خبرگزاری در گزارش دیگری ادعا کرد: بیشتر مجروحان این درگیری‌ها پاسداران انقلاب بوده‌اند و این امر به‌وضوح از آمادگی افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق برای ایجاد اغتشاش در سطح شهر حکایت می‌کند.⁽⁵⁾

رادیو لندن نیز این تظاهرات را نشانه فعال‌بودن سازمان دانست و گفت: «جنگ‌های خیابانی که روز چهارشنبه در تهران آغاز شد، به‌دنبال تظاهراتی بود که به‌دقت برنامه‌ریزی شده بود، در این

1) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، ص8، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 20/6/1360.

3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 24 و 25، 3/8/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 23/6/1360، ص16.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 174، 20/6/1360، ص7، تهران - خبرگزاری فرانسه، 19/6/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 173، 19/6/1360، صص 11 و 12، تهران - فرانس پرس، 18/6/1360.

تظاهرات هواداران سازمان مجاهدین خلق جزوه‌هایی را توزیع کردند که در آن رژیم مورد حمله قرار گرفت و حتی آنها شعارهای ضدخمینی را فریاد کردند. تظاهرکنندگان ازطرف چریک‌های جوانی محافظت می‌شدند که طبق گفته شهود عینی لباس‌هایی نظیر لباس پاسداران به تن داشتند. قبل از رسیدن پاسداران بمب‌های بنزینی پرتاب شد و گلوله‌هایی به هوا شلیک گردید. رسیدن پاسداران آغاز شلیک گلوله‌هایی بود که هدف دقیق آنها روشن نبود و درواقع هیچ‌کس به‌درستی نمی‌دانست که چه کسی را هدف گلوله قرار می‌دهد. این آخرین تاکتیک‌ها نشان می‌دهد مجاهدین خلق هنوز زنده و فعال‌اند. هدف "شورای مقاومت ملی" که توسط مسعود رجوی رهبر مجاهدین خلق و ابوالحسن بنی‌صدر تشکیل شده است، برانداختن رژیم خمینی است.»⁽¹⁾

روزنامه‌های تایمز (چاپ لندن) و لومتن (چاپ فرانسه) نیز به بازتاب تظاهرات امروز هواداران سازمان مجاهدین خلق پرداختند.

تایمز در گزارش خود درواقع به‌نوعی آخرین بیانیه سازمان را تکرار کرده و نوشته است: «از قرائن چنین برمی‌آید که مبارزه میان سازمان چریکی مجاهدین خلق و رژیم بنیادگرایان مذهبی به مرحله جدیدی وارد شده است. براساس این گزارش، مجاهدین اکنون در خیابان‌های تهران به تظاهرات کوچک و برق‌آسا در گروه‌های کوچک دست می‌زنند، اما به‌مجرد ظهور پاسدارها افراد آن در خیابان‌های فرعی از هم متفرق می‌شوند.»⁽²⁾

این روزنامه در قسمت دیگری از گزارش خود آورده است: «مجاهدین خلق تصمیم گرفته‌اند تا هر روز تظاهرات کوچکی در خیابان‌ها به راه اندازند و به‌تدریج آنها را وسعت دهند، درست با همان شیوه که قبلاً برای سقوط شاه عمل می‌کردند.»⁽³⁾

روزنامه لومتن نیز در گزارش کوتاهی درمورد این درگیری، با بیان اینکه مسئولان جمهوری اسلامی ایران حاضر نیستند در مقابل سازمان مجاهدین خلق عقب‌نشینی کنند، نوشته است: «تاکتیک مجاهدین در این تظاهرات این است که نهضتی توده‌ای، علیه مقامات همانند زمان شاه به وجود آورند.»⁽⁴⁾

در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران، سنندج، شیراز، تبریز و زنجان 4 تن شهید و 8 نفر نیز مجروح شدند.

سه فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق یک کارگر حمام به نام غلامحسین قربانی را در خیابان 46 متری نارمک، با شلیک 3 گلوله کلت به شهادت رساندند. وی چندی قبل ازطرف برخی افراد این سازمان تهدید شده بود.⁽⁵⁾

در حادثه دیگری، 3 فرد مسلح با نارنجک و بمب دست‌ساز به اتومبیل گشتی مأموران انتظامی در خیابان سید جمال‌الدین اسدآبادی تهران، حمله و 2 مأمور را مجروح کردند. در این حادثه یکی

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، ص2 ضمیمه، رادیو لندن، 21/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 173، 19/6/1360، ص7 ضمیمه، رادیو لندن، 18/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 174، 20/6/1360، ص8، لندن - خبرگزاری پارس، 19/6/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، صص 8 - 6، خبرگزاری پارس، 21/6/1360.

5) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360 ص23.

از مهاجمان با تیراندازی متقابل مأموران کشته شد، ولی 2 نفر دیگر متواری شدند.⁽¹⁾

در سنندج نیز سرپرست آموزش‌وپرورش استان کردستان که همراه راننده و محافظانش درحال عبور از خیابان طالقانی این شهر بود، هدف رگبار مسلسل فردی مسلح قرار گرفت و مجروح شد. در این حادثه راننده وی به نام نبی حاج خسروی براثر اصابت گلوله به شهادت رسید و سرباز محافظ نیز مجروح شد. ضارب پس از این اقدام با سرقت مسلحانه یک خودرو از محل گریخت.⁽²⁾-⁽³⁾

در شیراز، یکی از درجه‌داران ارتش به نام مهدی شقاقیان جمعی پشتیبانی منطقه 2 شیراز، مقابل منزلش ترور شد و به شهادت رسید.

همچنین به گزارش سپاه پاسداران منطقه 3 کشوری، دو موتورسوار مسلح با مراجعه به منزل یکی از اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی این شهر با شلیک گلوله کلت 45 میلی‌متری او را به شهادت رساندند.⁽⁴⁾

یکی از اعضای جهاد سازندگی در خیابان امام خمینی شهر تبریز هم هدف سوءقصد قرار گرفت و از ناحیه سر به‌شدت مجروح شد. مهاجمان که دو موتورسوار مسلح بودند، پس از این اقدام گریختند.⁽⁵⁾

در شهر زنجان، 2 فرد مسلح با مسلسل به خانه یکی از افراد متعهد شهر حمله کردند. در این حادثه همسر و 2 دختر این فرد مجروح و به بیمارستان منتقل شدند.⁽⁶⁾

دو مورد پرتاب نارنجک در تهران و همدان خساراتی به بار آورد. در لنگرود نیز یک بمب کشف و خنثی شد.

در تهران، دو موتورسوار مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق یک نارنجک جنگی را به‌سوی یک مغازه خواربارفروشی در خیابان آذربایجان، پرتاب کردند که براثر انفجار 6 تن از مشتریان مغازه مجروح شدند.⁽⁷⁾

در حادثه مشابهی در همدان، براثر پرتاب نارنجک به‌طرف مغازه یکی از افراد متعهد شهر، 7 تن ازجمله یک کودک 8 ساله زخمی شدند. عاملان حادثه بلافاصله از محل گریختند.⁽⁸⁾

همچنین بمبی که در روستای اطاق‌ور از توابع لنگرود کارگذاشته شده بود، با هشیاری نیروهای سپاه پاسداران کشف و خنثی شد. چند نفر دراین‌رابطه دستگیر شدند.⁽⁹⁾

1) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

2) ضارب شهید خسروی در حادثه انفجار بمب که خود در یک خانه تیمی درحال ساخت آن بود، کشته شد. (روزشمار 30/6/1360)

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص5؛ و - سند شماره 34822 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به وزارت کشور، 18/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23؛ و - روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص3.

4) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23؛ و - سند شماره 53732 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه9 (شیراز) به فرماندهی ستاد مرکز، 21/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

6) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

7) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23؛ و - روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص3.

8) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

9) سند شماره 174078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه3 به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 18/6/1360، ص1.

6 تن از افراد فعال شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)؛ ازجمله یکی از عوامل ترور شهید حسن آیت نماینده مردم تهران در مجلس، و 10 نفر از هواداران این سازمان در تهران، بابل، آستانه اشرفیه و شیراز دستگیر شدند.

یکی از افراد شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق که در ترور شهید آیت نقش داشت، با تلاش نیروهای منطقه 5 کمیته انقلاب اسلامی در منطقه خاک‌سفید در شرق تهران، دستگیر شد. از این فرد یک قبضه اسلحه ژ3 و یک ماسک ضدگاز به دست آمد.⁽¹⁾

نیروهای سپاه پاسداران بابل نیز با اجرای عملیاتی توانستند اعضای یک تیم ترور وابسته به سازمان مجاهدین خلق در این شهر را به دام بیندازند. در درگیری ایجادشده یکی از اعضای این تیم کشته و یک نفر هم زخمی شد و 2 نفر دیگر دستگیر شدند. از این افراد 2 سلاح کمری به دست آمد.

همچنین در عملیات دیگری در دو روستا از توابع بابل، 10 نفر از هواداران فعال سازمان شناسایی و دستگیر شدند. یکی از این افراد در درگیری زخمی شد.⁽²⁾

امروز همچنین در آستانه اشرفیه، یکی از اعضای فعال این سازمان که از چندی قبل تحت تعقیب بود، به‌همت نیروهای سپاه پاسداران این شهر دستگیر شد.⁽³⁾

درپی کشف یک خانه تیمی در شیراز، یکی از اعضای اصلی سازمان مجاهدین خلق در گچساران دستگیر شد.⁽⁴⁾

یک انبار مهمات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در رشت کشف شد. امروز همچنین یکی از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق، سلاح‌های خود را تحویل نیروهای سپاه پاسداران گرگان داد.

به‌دنبال اطلاع‌رسانی مردم، یک انبار مهمات و تجهیزات سازمان مجاهدین خلق در جنگل‌های اطراف شهر رشت کشف شد.

از این انبار 9 قبضه انواع اسلحه، 3400 عدد انواع فشنگ، 5 نارنجک جنگی، 3 بمب دست‌ساز قوی، 48 سرنیزه به‌همراه وسایل نظامی دیگر و تعدادی پتو و مقداری مواد غذایی به دست آمد.⁽⁵⁾

در گرگان هم یکی از وابستگان سازمان چریک‌های فدایی خلق (شاخه اکثریت) با مراجعه به سپاه پاسداران، یک کلت رولور با 39 فشنگ و یک قبضه ژ3 را تحویل داد.⁽⁶⁾

1) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص4.

2) سند شماره 174076 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی)، 20/6/1360، سند تک‌برگی.

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 217، 18/6/1360، ص2.

4) سند شماره 133896 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی گچساران به فرماندهی مرکز، 20/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3 و 14.

6) سند شماره 174078 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص4.

حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی ارتش از کشف یک شبکه براندازی که به‌طور مستقیم زیر نظر سازمان سیا فعالیت می‌کرده است و شناسایی و دستگیری تعدادی از اعضای اصلی آن خبر داد.

حجت‌الاسلام محمد محمدی ری‌شهری درباره این اقدام به خبرنگاران گفت: «بعد از کودتای نافرجام 18/4/59⁽¹⁾افرادی که دراین‌رابطه فعالیت می‌کردند تحت نظر بودند و به‌دنبال شکست این کودتا یک شبکه دیگری تشکیل شد که زیر نظر مستقیم امریکا طرح براندازی نظیر همان کودتای نوژه را داشت، این شبکه در ارتباط مستقیم با سازمان سیا و در رابطه مستقیم با فراریان رژیم سابق تشکیل شده بود و ازنظر خودشان فعالیت گسترده‌ای داشت، این نکته قابل‌توجه است که امریکا برخلاف قرارداد گروگان‌ها [که] تعهد کرده بود دیگر در مسائل ایران دخالت نکند، ولی مدارکی که دررابطه‌با این توطئه نافرجام به دست آمده، دخالت مستقیم امریکا را در این مسئله تأیید می‌کند و نشان می‌دهد که امریکا مستقیماً در مسائل ایران دخالت کرده و شبکه براندازی به راه انداخته است، البته مردم از اول می‌دانستند، ولی او عملاً نیز نشان داد که به تعهدات خودش پایبند نیست و در مقایسه طرح کودتای نافرجام که در تاریخ 18/4/59 قرار بود انجام شود با برنامه این دفعه آنها تفاوت‌هایی وجود دارد که قابل‌توجه است یکی آنکه در بار اول تعدادی از نظامیان حدود 100 نفر را فریب داده و با خودشان هماهنگ کرده بودند ولی این دفعه نتوانستند از افراد شاغل استفاده کنند.

ارتش عملاً هم خودش را در جنگ نشان داد که وفادار به نظام است و با مخالفین رژیم و در رأس آنها امریکا مخالف هستند، این است که این دفعه در این جریان فقط از نظامیان پاک‌سازی‌شده و اخراجی و برکنارشده استفاده شده است، ولی در سطح کلی بااینکه حدود 8 یا 9 ماه است که فعالیت کرده و عضوگیری می‌کنند برای انجام این عمل دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی کشور توانستند کلیه آنها را کنترل کنند و از تمام فعالیت‌های آنها در این مدت اطلاع دارند که توطئه‌گران با تمام تلاش خود موفق نشدند از افراد شاغل استفاده کنند.

دومین نکته قابل‌توجه این است که کلیه عوامل ضدانقلاب و مخالفین جمهوری اسلامی به یک نقطه مشترک رسیده‌اند که در سال گذشته یک عده سلطنت‌طلب بودند که می‌گفتند برای بازگشت بختیار و اعاده رژیم سلطنتی این کار را انجام داده‌اند، ولی در طی این مدت؛ یعنی 13 ماهی که از جریان گذشته، همه عوامل ضدانقلاب به این نتیجه رسیده‌اند راهی جز امریکا ندارند.

الآن طبق مدارکی که در دست است هم سازمان مجاهدین خلق و هم طرف‌داران بنی‌صدر هم گروه‌های دیگر به این نتیجه رسیده‌اند که باید ازطرف همین نظامیان فراری، کودتایی انجام دهند و

1) منظور کودتای نافرجام نقاب است که قرار بود از محل پایگاه هوایی شهید محمد نوژه در همدان آغاز شود.

نظام جمهوری را به خیال خودشان از بین ببرند. مسئله دیگر این است که اکثر قریب به اتفاق عوامل اصلی این توطئه شناسایی و دستگیر شده‌اند، به‌عکس توطئه قبلی که اکثر عوامل آن فرار کردند.»

وی درمورد جزئیات این طرح گفت: «طرحی با کمک مصر، اسرائیل و دخالت مستقیم امریکا بوده است و طرحی شبیه به این طرح کودتای نوژه بوده است و تقریباً رهبری آن را یک سرهنگ پاک‌سازی‌شده ارتش به عهده داشته است که طرف‌داران بختیار و اویسی در ادامه ماجرای طبس و کودتای نافرجام نوژه و نیز دررابطه‌با گروهی به نام پارس به چنین کاری دست زده‌اند، البته این دفعه در مرحله نقشه و طرح بودند که بعد از 8 ماه تلاش و پیگیری دستگیر شدند. به‌طور مثال، مدرکی از یکی از افراد دستگیرشده به نام سروان امید طهماسب اخراجی ارتش به دست آمد که طرح انفجار کمیته‌هاست و چند بار این شخص نیز به خارج از کشور سفر کرده که تماماً زیر نظر بوده است.»⁽¹⁾

نشریه تایم (چاپ اروپا) در مقاله‌ای به موضوع میزان مقبولیت بنی‌صدر و قدرت نفوذ سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در میان عموم مردم پرداخته و عامل اصلی موفقیت بنی‌صدر در اولین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری را تظاهر وی در نزدیکی به امام خمینی دانسته است. نویسنده مقاله با ابراز تردید درمورد ادعاهای سازمان مجاهدین خلق، این سازمان را باوجود برخورداری از ساختار تشکیلاتی و قدرت اجرای عملیات‌های تروریستی، فاقد پایگاه مردمی خوانده است.

در قسمتی از این مقاله آمده است: «مقتدرترین مخالف منفرد آیت‌الله‌ها بنی‌صدر است. وی به‌خاطر آنکه با اقدامات ملاها درمورد تحمیل یک حکومت مذهبی مخالفت نمود، از ریاست‌جمهوری ایران عزل شد، اما بنی‌صدر هیچ‌گاه از یک پایگاه قدرت شخصی برخوردار نبوده است، 75% آرایی که وی در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 1980 به دست آورد ناشی‌از تطابق بسیار وی با [امام] خمینی بود. شاید بنی‌صدر با اتکا به رجوی درمورد فرار از ایران و به‌دنبال آن اتحاد با رهبر مجاهدین، استقلال خود را به مخاطره انداخته باشد، اگرچه خودش این نظریه را رد می‌کند. وی به جردن بن فانت رئیس دفتر تایم در پاریس، گفت: در هر مبارزه‌ای انسان به دیگران مدیون می‌باشد. من به مجاهدین مدیونم، آنها به من مدیون هستند. من ازسوی مردم به ریاست‌جمهوری برگزیده شدم و آنان اعتمادشان را از من سلب نکرده‌اند. درواقع من در موقعیتی قرار دارم که معرف تمام جبهه‌های مخالفی هستم که خواستار آزادی و استقلال می‌باشند.»

نویسنده در ادامه، به تحلیل جایگاه سازمان مجاهدین خلق در میان مردم براساس نظر کارشناسان مسائل سیاسی و منابع اطلاعاتی غرب پرداخته و نوشته است: «روح‌الله ک. رمضانی یک ناظر ایرانی در دانشگاه ویرجینیا اظهار می‌دارد که [امام] خمینی هنوز هم کنترل شدیدی بر مردم مخصوصاً طبقات پایین‌تر دارد. کارشناسان فرانسوی، که از نخستین کسانی بودند که

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 173، 19/6/1360، صص 9 - 7، تهران - خبرگزاری پارس، 18/6/1360.

سقوط شاه را پیش‌بینی نمودند، اظهار می‌دارند که مجاهدین شاید از دست دولت [امام] خمینی بیش از آنچه مایل به اظهار آن می‌باشند سختی کشیده باشند. برخی منابع اطلاعاتی غربی در اینکه مجاهدین، اگرچه خوب سازمان یافته‌اند، به آن اندازه که ادعا می‌کنند طرف‌دار داشته باشند، تردید دارند. یک تحلیل‌گر می‌گوید جنبش آنها مردمی نیست. ایدئولوژی آنها ازسوی توده‌ها درک نمی‌شوند. آنان قادر به اجرای عملیات ترور هستند، لیکن به‌هنگامی‌که [امام] خمینی از صحنه دور شود قادر به حکومت بر ایران نخواهند بود. فرار ناگهانی رجوی از ایران ممکن است در خاتمه به هدف وی لطمه وارد سازد. رمضانی می‌گوید نمی‌توان در پاریس نشست و یک ضدانقلاب را رهبری کرد.

منابع اطلاعاتی امریکایی نیز معتقدند که مجاهدین به قدر کافی از پشتیبانی مردم برخوردار نیستند که پیروز شوند. یک کارشناس می‌گوید آنان می‌توانند آشکارا دست به ترور و انهدام بزنند، لیکن هیچ روشن نیست که آیا از رهبری و برنامه جایگزینی برای ارائه برخوردار می‌باشند. واشنگتن در هیچ حادثه‌ای خیال بیهوده قدرت نفوذ خود در ماجراهای ایران را در سر ندارد. به گفته یک مقام دولتی، ما به ایران به‌عنوان سپری در مقابل توسعه‌طلبی شوروی علاقه‌مندیم.»⁽¹⁾

درپی ترورهای روزهای اخیر به‌ویژه انفجار دفتر دادستانی و شهادت آیت‌الله قدوسی دادستان کل انقلاب، یک بار دیگر موضوع تشکیل یک سازمان قوی اطلاعاتی مورد توجه مسئولان سیاسی و امنیتی کشور قرار گرفت.⁽²⁾

آیت‌الله ربانی املشی دادستان کل کشور⁽³⁾در مصاحبه‌ای مطبوعاتی درمورد ضرورت تشکیل یک سازمان اطلاعاتی گفت:

«باید مملکت سازمان اطلاعاتی داشته باشد و اگر ما سازمان اطلاعاتی نداشته باشیم، هرقدر هم که قوی باشیم از این‌گونه غافلگیری‌ها وجود خواهد داشت و می‌بینیم که رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر کشور را ترور می‌کنند و هفتاد و چند نفر را با یک بمب از بین می‌برند. به‌خاطر چه؟ به‌خاطر اینکه یک سازمان اطلاعاتی نداریم و اگر یک سازمان اطلاعاتی داشتیم می‌توانستیم به‌راحتی ریشه این عمل زشت را بگیریم. بجاست که بگویم با جناب آقای

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 86، 31/6/1360، صص 12 و 13، مجله تایم، اروپا، 23/6/1360.

2) آقای هاشمی رفسنجانی در یادداشت‌های خود دراین‌باره نوشته است: «اول وقت ... گزارش‌ها را خواندم. اوضاع خوب است، هیئت دولت با انسجام مشغول کار شده و ارگان‌ها خود مسلط‌اند، [اما] ترور شهید رجایی و شهید باهنر، مردم را عصبانی کرده و فشار برای حفاظت و اطلاعات زیاد است.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران، (کارنامه و خاطرات سال 1360) به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ نهم1386، ص229)

3) در این دوران در قوه قضائیه، سید حسین موسوی تبریزی دادستان کل انقلاب و آیت‌الله ربانی املشی دادستان کل کشور بودند.

نخست‌وزیر در همین مورد مذاکره‌ای داشتیم و همچنین در مصاحبه ایشان شنیدم که تصمیم

دارند، این کار را در حد امکان انجام دهند و امید است که به‌زودی در کشور یک سازمان اطلاعاتی به وجود آید. ضمناً برای امنیت بیشتر در کشور یک توصیه به نیروهای انتظامی دارم و آن این است که نیروهای انتظامی بر هوشیاری و انضباط خودشان بیفزاید.»⁽¹⁾

وی همچنین درباره لزوم توجه بیشتر به حفاظت از مسئولان کشور گفت: «باید مسئولین انتظامی کارشان را منظم کنند و آموزش کافی به مسئولین حفاظتی بدهند و وسایل حفاظت را برای مسئولین حفاظت فراهم کنند و مسئله مهم‌تر از همه اینها این است که خود مسئولین و مقامات مسئول بیش از همه به فکر حفاظت خود باشند. وی گفت: در این موقعیت حساس بر همه مسئولین مملکتی واجب و تکلیف است که از جان خود حفاظت کنند.»⁽²⁾

روزنامه اخبار الخلیج (چاپ بحرین) در مقاله‌ای با عنوان "آیا ادامه اقامت بنی‌صدر در پاریس به‌مثابه آخرین مرحله تیرگی روابط ایران و فرانسه خواهد بود" روابط ایران و فرانسه را بررسی کرده است.

در این مقاله ضمن اشاره به عواملی که موجب سردی روابط دو کشور شده است، از فرار بنی‌صدر و رجوی به فرانسه و اقدام این کشور به اعطای پناهندگی سیاسی به آنها به‌منزله آخرین عامل تشدید اختلافات دو کشور یاد شده و ریشه اصلی تشنج در روابط ایران و فرانسه ارتباط رو به گسترش این کشور با عراق و منافع فرانسه در منطقه اعلام شده است. در بخشی از این مقاله آمده است:

«درواقع دگرگونی روابط بین فرانسه و ایران به چند عامل که آخرین آنها ورود بنی‌صدر به پاریس می‌باشد بستگی دارد و برای اینکه این عوامل برایمان آشکار شود کمی به گذشته برمی‌گردیم و اوضاع را بررسی می‌نماییم:

اولاً: از آغاز ماه فوریه گذشته، فرانسه ارسال هواپیماهای میراژ اف1 را به عراق آغاز کرد. درواقع در آغاز همان ماه 4 هواپیما از کل 60 هواپیمای خریداری‌شده وارد عراق شد. طبیعی است که این تصمیم فرانسه عکس‌العمل وسیعی در ایران به وجود آورد.

ثانیاً: رشد همکاری هسته‌ای بین فرانسه و عراق قبل از بمباران رآکتورهای هسته‌ای در ژوئن گذشته و آمادگی فرانسه برای ساختن مجدد آن، همان‌گونه‌که برخی از مقامات فرانسوی ازجمله کلود شسون وزیر امور خارجه فرانسه، اظهار نمودند.

ثالثاً: فرانسه احساس کرد که ایران به‌علت عوامل کثیری در انزوا به سر می‌برد؛ ازجمله خودداری ایران از قبول ابتکار صلح بین‌المللی و اسلامی برای پایان‌دادن به جنگ با عراق و سرکوب گروه‌های لیبرال و ملی داخل ایران.

1) روزنامه اطلاعات، 18/6/1360، ص2.

2) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص2.

رابعاً: فرانسه احساس کرد که اگر به نزدیکی خود با ایران ادامه دهد منافعش در جهان عرب

به‌ویژه کشورهای خلیج [فارس] با خطر روبه‌رو خواهد شد. کافی است بدانیم که 80% نفت فرانسه تنها از جهان عرب وارد می‌شود و ارزش یک قراردادی که فرانسه برای مدرنیزه‌تر کردن نیروی دریایی عربستان با آن کشور به امضا رسانید بالغ‌بر چهارده میلیارد دلار بوده است.

در پایان این سؤال باقی می‌ماند که اگر فرانسوی‌ها بنی‌صدر را از سرزمین خود اخراج نکنند به روابط دو کشور چه [ضربه‌ای] وارد خواهد آمد و آیا ادامه اقامت بنی‌صدر در پاریس به‌مثابه آخرین مرحله تیرگی روابط فی‌مابین فرانسه و ایران خواهد بود؟»⁽¹⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 78، 12/6/1360، صص 10 - 8، اخبار الخلیج (بحرین).

روزشمار جنگ پنجشنبه 19 شهریور 1360 11 ذیقعده 1401 10 سپتامبر 1981

تلاش ارتش عراق برای حمله به کاروان کشتی تجاری ایران ناکام ماند.

امروز عراق 7 موشک به‌سمت یک کاروان کشتی تجاری که با حمایت نیروی دریایی و نیروی هوایی درحال حرکت از بندرعباس به بندر امام خمینی بود، شلیک کرد، اما هیچ‌کدام از موشک‌ها به کشتی‌ها اصابت نکرد.

به گزارش ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، درپی بی‌نتیجه ماندن این حمله موشکی، به درخواست نیروی دریایی عراق 4 جنگنده عراقی برای حمله به کشتی‌ها به پرواز درآمدند، اما با اقدام به موقع یک هواپیمای اف14 خودی، این عملیات دشمن نیز خنثی شد.

هنگام شلیک موشک‌ها، یکی از کشتی‌ها از مسیر کاروان خارج شده و به گل نشسته بود، که با کمک نیروهای فنی این کشتی به مسیر حرکت کاروان بازگشت.⁽¹⁾

در ادامه اقدامات نیروهای جمهوری اسلامی ایران برای پاک‌سازی مناطق شمال‌غرب کشور از وجود گروه‌های مسلح ضدانقلاب، امروز نیروهای سپاه پاسداران ارومیه و افراد حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) با اجرای عملیاتی مشترک، شهر مرزی اشنویه در استان آذربایجان‌غربی را که در چند ماه گذشته در تصرف و کنترل احزاب مسلح غیرقانونی به‌ویژه حزب دمکرات کردستان ایران بود، آزاد کردند و نیروهای خودی کنترل کامل شهر را به دست گرفتند.⁽²⁾

در پاک‌سازی این شهر، 70 نفر از افراد حزب دمکرات کردستان ایران کشته، بیش از 100 نفر مجروح و 40 نفر نیز اسیر شدند. از نیروهای سپاه پاسداران نیز 9 نفر شهید و 15 تن زخمی شدند.⁽³⁾

نیروهای خودی در چند روز گذشته با پاک‌سازی مناطق مرزی شمال‌غرب کشور تا نزدیک اشنویه پیشروی کرده بودند و ضمن درگیری با افراد حزب دمکرات کردستان ایران سنگرها و مواضع آنها را در ارتفاعات مشرف به این شهر تصرف کرده و در آنجا مستقر شده بودند.⁽⁴⁾

1) سند شماره 138372 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 22/6/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 053701 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ارومیه به تهران (فرماندهی سپاه)، 19/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 154034 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به ژاجا (مرکز فرماندهی)، 21/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، ص17، اهم اخبار، 20/6/1360.

4) سند شماره 53704 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز (فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 19/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 053661 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 17/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53676 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ارومیه به تهران (فرماندهی سپاه)، 19/6/1360، سند تک‌برگی.

پس از تسلط نیروهای خودی بر شهر اشنویه، حزب دمکرات کردستان به ازدست‌دادن این شهر اعتراف کرد، اما رادیو صدای کردستان (ارگان تبلیغی حزب دمکرات) با پخش خبری به نقل از مسئولان این حزب، مدعی شد که افراد این حزب در شهر نجنگیده‌اند، بلکه قبلاً شهر را ترک کرده‌اند و این اقدام به‌منزله شکست آنان نیست.⁽¹⁾

درپی آزاد‌سازی شهر اشنویه سپاه پاسداران ارومیه در نامه‌ای به امام خمینی این دستاورد را تبریک گفت. در بخشی از این نامه آمده است:

D814

«درپی عملیات قهرمانانه نیروهای اسلام در چند روز گذشته که از سلماس آغاز شده بود، هم‌اکنون کلیه مناطق صومای برادوست، سرو، ترگور، مرگور، دره قاسملو، کلاشین و اشنویه در دست نیروهای اسلام است.»⁽²⁾

پس از استقرار نیروهای جمهوری اسلامی در اشنویه و پاک‌سازی مناطق اطراف آن، استانداری آذربایجان‌غربی با صدور بیانیه‌ای خطاب به مردم مناطق کردنشین استان، ضمن یادآوری و تشریح ستم‌هایی که در مدت سلطه گروه‌های مسلح ضدانقلاب بر مردم این منطقه شده است، سیاست جمهوری اسلامی ایران را "سرکوب رهبران این گروه‌ها" اعلام کرد. در این بیانیه همچنین از افراد رده‌های پایین حزب و هواداران آن خواسته شده قبل از دستگیری، داوطلبانه اسلحه خود را به نیروهای نظامی و انتظامی تحویل دهند، تا در امان باشند.⁽³⁾

در اقدامات تروریستی امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 3 نفر شهید و 6 نفر مجروح شدند. یکی از عاملان این ترورها کشته و یک نفر نیز دستگیر شد.

یک تیم ترور دونفره در بندرعباس یکی از افراد وابسته به سپاه پاسداران به نام باقر پیشداد را مقابل منزلش با شلیک چند گلوله به شهادت رساندند. مهاجمان پس از این اقدام گریختند.⁽⁴⁾

در یکی از روستاهای بندر انزلی هم یکی از نیروهای بسیج سپاه پاسداران به نام اسماعیل دلبر 16 ساله به‌دست یک فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق ترور و شهید شد. وی که عضو انجمن اسلامی روستای سامان فرغازیان بود، در کتابخانه این انجمن، با اسلحه کلت

1) سند شماره 138377 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 ( م - 132) به سماجا3 (م - 132)، 22/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، ص14 ضمیمه، رادیو صدای کردستان، 20/6/1360.

2) سند شماره 435056 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران ارومیه به فرماندهی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، 19/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص2.

3) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص2.

4) همان، ص3.

از ناحیه گردن و سمت چپ و راست قفسه سینه هدف قرار گرفت و پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید. ضارب نیز متواری شد.⁽¹⁾

امروز همچنین در زنجان، دو فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق با کمین در مسیر یکی از افراد سپاه پاسداران قصد ترور وی را داشتند، اما پیش از آنکه موفق به این کار شوند، این پاسدار که متوجه شده بود خود را از روی موتور پایین انداخت و یک تیر به پایش اصابت کرد. وی بلافاصله با تیراندازی متقابل یکی از دو مهاجم را که مسلسل یوزی در دست داشت، هدف قرار داد و او را از پا درآورد.

مهاجم دیگر هم که مسلح به یک کلت کالیبر45 بود، پس از شلیک چند تیر به‌سمت این پاسدار قصد فرار داشت، اما مردم محل که متوجه درگیری شده بودند، او را تعقیب و دستگیر کردند و تحویل نیروهای سپاه پاسداران دادند.⁽²⁾

دو نفر از افراد این سازمان با شلیک 6 گلوله یکی از اعضای جهاد سازندگی بجنورد را هدف سوءقصد قرار دادند و او را به شهادت رساندند. این افراد سپس با پرتاب نارنجک 4 نفر دیگر را هم مجروح کردند. ضاربان که قصد فرار داشتند با واکنش مردم و نیروهای انتظامی مواجه شدند و درنتیجه یکی از آنان دستگیر شد. از این شخص 2 کلت و تعدادی مدارک سازمانی به دست آمد.⁽³⁾

در محمودآباد نیز فردی مسلح به‌سوی یکی از افراد متعهد این شهر، تیراندازی و وی را مجروح کرد. مهاجم پس از این اقدام گریخت.⁽⁴⁾

با هشیاری مأموران نظامی و انتظامی 6 تن از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب ازجمله سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و راه کارگر در تهران، سراوان و مشهد شناسایی و دستگیر شدند. علاوه‌براین به‌دنبال کشف 10 خانه تیمی در آباده و برازجان 7 تن دستگیر شدند. در تهران هم تعدادی اسلحه و مهمات کشف و ضبط شد.

سه سرنشین مسلح یک خودرو در خیابان شیروخورشید، به‌سوی پاسداران کمیته منطقه 12 تهران تیراندازی کردند.

به‌دنبال واکنش و تیراندازی متقابل پاسداران، مهاجمان اقدام به فرار کردند، اما با رسیدن نیروهای کمکی از ستاد مرکزی و ستاد یک منطقه 11 و تعقیب مهاجمان، این 3 نفر که چند اسلحه و مقداری مهمات به‌همراه داشتند، دستگیر شدند.⁽⁵⁾

در منطقه سراوان رشت نیز در یک عملیات تعقیب‌وگریز یکی از افراد فعال وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب که مسئول آموزش نظامی این گروه در استان گیلان بود، با تلاش نیروهای سپاه پاسداران دستگیر شد. این شخص در ترور مردم و افراد متعهد در کردستان نیز دست داشت.⁽⁶⁾

یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق که برای شرکت در انتخابات مجلس از لاهیجان

1) سند شماره 174076 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی)، 20/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 53705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 19/6/1360، ص2.

2) سند شماره 53722 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد خبری زنجان به مرکز فرماندهی سپاه، 21/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

3) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 53749 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه4 به فرماندهی ستاد مرکزی، 22/6/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 174076 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

5) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

6) روزنامه کیهان، 23/6/1360، صص 3 و 14.

کاندید شده بود، با هشیاری نیروهای سپاه پاسداران مشهد شناسایی و دستگیر شد.⁽¹⁾

علاوه‌براین، یک عضو کادر مرکزی سازمان کمونیستی راه کارگر و کاندیدای این سازمان در انتخابات مجلس شورای اسلامی از رشت، با تلاش پاسداران سپاه در تهران، شناسایی و دستگیر شد.⁽²⁾

در شهرستان آباده از توابع استان فارس نیز درپی کشف 7 خانه تیمی یکی از افراد گروه‌های چپ دستگیر شد. از این خانه‌ها تعدادی مدارک و اسناد کشف و ضبط شد.⁽³⁾

همچنین به‌دنبال کشف 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق و آرمان مستضعفین در برازجان، 6 نفر دستگیر شدند. از این خانه‌ها تعدادی مدارک درون‌گروهی، 2 اسلحه برنو و یک کلت کمری به دست آمد.⁽⁴⁾

امروز در تهران از یک خودرو که در خیابان دکتر شریعتی پارک شده و ظاهراً متعلق به شاخه نظامی یکی از گروه‌های مسلح بود، 2 اسلحه ژ3، 9 پلاک اتومبیل، 2 نارنجک جنگی و 7 خشاب ژ3 کشف شد.⁽⁵⁾

درپی تحولاتی که با پیروزی نیروهای خودی در عملیات رجایی و باهنر و آزادسازی بخش‌هایی از زمین‌های شمال رودخانه کرخه‌کور در جبهه‌های جنگ رخ داد و با گذشت کمتر از یک هفته از اظهارات سفیر عراق در هندوستان مبنی‌بر اینکه اگر جمهوری اسلامی پشت میز مذاکره با رژیم این کشور ننشیند، عراق زمین‌های بیشتری از خاک ایران را اشغال خواهد کرد، امروز صدام حسین مدعی شد قصد ندارد مناطقی بیش از آنچه تاکنون از خاک ایران اشغال کرده است، به تصرف خود درآورد!

خبرگزاری پارس با اعلام این خبر به نقل از خبرگزاری رویتر، افزود: صدام در مصاحبه با رادیو مونت کارلو یک بار دیگر بر مخالفت عراق با قرارداد 1975 الجزایر و شناسایی اروندرود به‌منزله خط مرزی ایران و عراق تأکید کرد.

D816

به گزارش خبرگزاری پارس: «صدام حسین در مصاحبه با رادیو مونت کارلو درمورد جنگ ایران و عراق گفت: عراق مصمم است که حقوق خود را به دست آورد، لکن قصد ندارد که زمین‌هایی بیشتر از آنچه که تاکنون از خاک ایران اشغال کرده است به تصرف درآورد. وی گفت ما از روز اول جنگ، به‌وضوح قصد خود را بر احقاق حقوق خود بنا نهاده‌ایم. وی همچنین درباره حقوق مورد

1) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3.

2) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص14.

3) سند شماره 133911 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 9 (شیراز)، به تهران (فرماندهی و اطلاعات سپاه)، 25/6/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص4.

5) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

نظر عراق گفت منظور وی از حقوق عراق بازگرداندن سیطره کامل عراق بر آبراه شط‌العرب [اروندرود] است که مطابق قرارداد 1975(الجزایر) بین دو کشور تقسیم شده است و عراق از ابتدای جنگ مخالفت خود را با آن ابراز داشته است.»

در پایان این گزارش نیز آمده است: «صدام این موضوع را که یکی از اهداف عراق سرنگونی حکومت ایران و تصرف تهران است تکذیب کرد، اما گفت از زمان شروع جنگ، عراق اجازه نداده است که جنگ به داخل خاک این کشور کشیده شود. وی ادعای ایرانی‌ها مبنی‌بر بازپس‌گرفتن زمین‌ها را رد کرد و گفت وضعیت نظامی از هفته اول جنگ تاکنون تغییری نکرده است.»⁽¹⁾

روزنامه آلمانی فرانکفورتر الگماینه در گزارشی تحلیلی به تأثیر اقدامات تروریستی سازمان مجاهدین خلق(منافقین) بر اوضاع داخلی ایران پرداخته و مدعی شده است که هرچند با ترورهای اخیر از تعداد شخصیت‌های حزبی جمهوری اسلامی کاسته شده، اما رهبر انقلاب ایران همچنان از حمایت‌های مردمی برخوردار است.

در بخشی از این گزارش که از رادیو صدای آلمان (کلن) پخش شد، با اشاره به انفجارهای دفتر حزب جمهوری اسلامی و ساختمان نخست‌وزیری و نیز ترور دادستان کل انقلاب آمده است: «اکنون این سؤال مطرح می‌شود که پس از سوءقصدهای اخیر تا چه حد اوضاع حکومت ایران ثابت است. در بین گروه‌های مخالف، هم در جناح چپ و هم در جناح سلطنت‌طلبان امید و آرزوهای زیادی تقویت شده است، ولی درحال‌حاضر، شواهد و قرائن دلیلی بر این تعویض قدرت در دید کوتاه‌مدت را ارائه نمی‌کند.

براثر انفجار و سوءقصدهای ماه‌های گذشته اگرچه تاحدودی از تعداد شخصیت‌های حزبی جمهوری اسلامی کاسته شده، ولی هنوز به‌اندازه کافی علمای دینی در این حزب وجود دارند که از آن حمایت کنند. مضاف بر آن سوءقصدها و بمب‌گذاری‌های اخیر در ایران بر روی مردم ایران تأثیراتی متفاوت گذاشته است. حمله و هجوم نیروهای طرف‌دار مجاهدین خلق نتوانسته است مردم تهران را یکپارچه در مقاومت علیه حکومت مذهبیون بسیج کند.»

این روزنامه در بخش پایانی مقاله خود با اشاره به ناکامی سازمان مجاهدین خلق در جلب حمایت مردم افزوده است: «عبارات و جملات زیبا و گرفته‌شده از قرآن که مجاهدین برای تحقق سوسیالیسم به کار می‌گیرند، تنها توانسته است اقلیت کوچکی از مردم ایران را برای مبارزه علیه قدرتمندان حاکم فعال سازد. هنوز تئوری مارکسیسم - لنینیسم برای جنبش پیکار و فدائیان خلق که قسمت اکثریت آن به حزب کمونیست توده ملحق شده از جذابیت خاصی برخوردار است. تنها اقلیتی از فدائیان خلق هستند که به سازمان مجاهدین خلق پیوسته و آنها را در مبارزه، مورد حمایت قرار می‌دهند.»⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 174، 20/6/1360، ص3، بیروت - رویتر، 19/6/1360.

2) همان، صص 6 و 7 ضمیمه، رادیو صدای آلمان (کلن)، 19/6/1360.

ابوالحسن بنی‌صدر امروز نیز در مصاحبه با یک نشریه اسپانیایی، مدعی شد که به‌زودی، پیروزمندانه به ایران باز خواهد گشت، اما قبل از آن باید نهضت‌های مقاومت کنترل شهرها را به دست بگیرند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه از مادرید، وی با دعوت از گروه‌های مخالف نظام جمهوری اسلامی برای راه‌اندازی یک جنگ داخلی با هدف براندازی نظام گفت: تنها راه برای پایان‌دادن به نظام کنونی، جنگ داخلی است و چنانچه خمینی همچنان به حکومت ادامه دهد، کشور به‌سوی سقوط پیش خواهد رفت. بنی‌صدر بار دیگر تأکید کرد با توسل به خشونت باید امام خمینی را سرنگون کرد.⁽¹⁾

این خبرگزاری همچنین در خبر دیگری با اشاره به اقدام بنی‌صدر به صدور بیانیه‌ای به مناسبت سالگرد رحلت آیت‌الله طالقانی امام‌جمعه تهران، گفت بنی‌صدر بار دیگر ملت ایران را تشویق کرد که برای سرنگونی نظام جمهوری اسلامی ایران اقدام کنند.⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، ص8، مادرید - خبرگزاری فرانسه، 20/6/1360؛ و - همان، ص26 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 20/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 174، 20/6/1360، ص7، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 19/6/1360.

روزشمار جنگ جمعه 20 شهریور 1360 12 ذیقعده 1401 11 سپتامبر 1981

امام خمینی امروز در حکمی محسن رضایی مسئول اطلاعات و عضو شورای‌عالی سپاه را به سمت فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب کرد. متن حکم به این شرح است:

«بسم الله الرحمن الرحیم

جناب آقای محسن رضایی، شما را به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب می‌نمایم تا با تعهد و مسئولیت کامل وظایف محوله را انجام داده و در هماهنگی با سایر نیروهای مسلح جدیت نمایید.

D819

بدیهی است کلیه پاسداران با تبعیت از فرماندهی در حفظ استقلال و انتظام کوشا می‌باشند. توفیقات جناب‌عالی را در این امر خواستارم.

روح‌الله الموسوی الخمینی 20/6/1360»⁽¹⁾

شورای‌عالی دفاع عصر امروز، به ریاست آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و عضو شورای موقت ریاست‌جمهوری و با حضور اعضا تشکیل جلسه داد.⁽²⁾

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره)) جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، ص224؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، ص15، اهم اخبار، 20/6/1360.

2) افراد حاضر در این جلسه عبارت بودند از: حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی عضو شورای موقت ریاست‌جمهوری و رئیس مجلس شورای اسلامی (رئیس جلسه)، آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس دیوان‌عالی کشور و عضو شورای موقت ریاست‌جمهوری، آیت‌الله مهدوی کنی نخست‌وزیر، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، سرهنگ نامجو وزیر دفاع و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، تیمسار فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، کلاهدوز قائم‌مقام فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، میرحسین موسوی وزیر امور خارجه و کمال خرازی مسئول ستاد تبلیغات جنگ. علاوه‌بر این افراد، حجت‌الاسلام سید احمد خمینی نیز در جلسه امروز حضور داشت.

در این جلسه اوضاع جبهه‌های جنگ، عملیات‌های چند روز اخیر نیروهای خودی در جبهه‌های مختلف؛ ازجمله کرخه‌کور، بازی‌دراز، غرب تپه‌های الله‌اکبر و تأثیر این عملیات‌ها در سطح بین‌المللی و نیز نیازهای ارتش و سپاه مورد بحث و بررسی قرار گرفت. علاوه‌براین در نشست امروز سرهنگ محمدحسن معینی‌پور به‌عنوان فرمانده نیروی هوایی ارتش و سرهنگ جواد فکوری به سمت مشاور جانشین ستاد مشترک ارتش معرفی شدند.⁽¹⁾

پس از پایان این جلسه آقای هاشمی رفسنجانی درخصوص مباحث مطرح‌شده در جلسه شورای‌عالی دفاع گفت: «در جلسه امشب آقای فلاحی که اخیراً از جبهه‌های جنوب و غرب بازدید کرده بودند، گزارشی از وضع جبهه‌ها و پیشرفت‌های رزمندگان اسلام مطرح کردند. همچنین نیازمندی‌های ارتش مورد بحث و بررسی قرار گرفت.» وی افزود: «وزیر امور خارجه پیرامون تأثیر پیروزی‌های اخیر رزمندگان ما در سطح بین‌المللی و جهان توضیحاتی داد و همچنین آقایان نامجو و کلاهدوز که وضع جبهه‌ها را از نزدیک بررسی کرده بودند، نظرات خود و فرماندهان لشکرها را بازگو کردند. در جلسه تصمیماتی درمورد نیروی هوایی و برنامه‌های آینده شورای‌عالی دفاع [نیز] اتخاذ شد.»

رئیس مجلس شورای اسلامی درخصوص حضور حجت‌الاسلام سید احمد خمینی در جلسه شورای‌عالی دفاع گفت: «ایشان برای شنیدن گزارش وضع جبهه‌ها در جلسه حاضر شدند و نظرات خاصی هم درمورد ارتش داشتند که مطرح شد.»

وی درباره وضع جبهه‌های جنگ خاطرنشان کرد: «به‌طورکلی ارتش و سپاه پس از دو سه هفته رکود، از تحرک و حرکتی که پیش آمد بسیار خوشحال هستند و خیلی روحیه خوبی دارند و آنان از ما می‌خواهند که برای راکدنشدن جبهه‌ها به آنان کمک کنیم.»⁽²⁾

در ادامه ارسال کمک‌های مردمی و اعزام نیروهای داوطلب به جبهه‌های جنگ، امروز ازسوی مردم تویسرکان چند محموله مواد غذایی و سایر اقلام مورد نیاز رزمندگان به جبهه‌ها ارسال شد.

این محموله شامل 2 تن انگور، 3 تن سیب، 400 کیلو قند، 100 کیلو شکر، 10 شیشه آبلیمو، 100 کیلو ماست، 7 عدد پیف‌پاف، 4 کلمن و تعدادی گونی بود.

علاوه‌براین، اهالی منطقه قصرالدشت شیراز هم 6 کامیون حامل انگور، خربزه، سیب‌زمینی و پیاز به جبهه‌ها فرستادند.⁽³⁾

این درحالی است که روز گذشته 70 نفر از نیروهای سپاه پاسداران قروه⁽⁴⁾و تعدادی از کارکنان شهربانی شیراز و همدان در میان بدرقة پرشور مردم این شهرها به جبهه‌های نبرد حق علیه باطل عزیمت کردند.⁽⁵⁾

از سوی دیگر، 27 عراقی با خانواده‌هایشان از مرز تمرچین وارد پیرانشهر شدند و از مسئولان ایرانی تقاضای پناهندگی کردند.⁽⁶⁾

1) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص229.

2) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص24.

3) روزنامه جمهوری اسلامی، 21/6/1360، ص4.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص5.

5) وزنامه جمهوری اسلامی، 21/6/1360، ص4.

6) سند شماره 53703 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 19/6/1360، سند تک‌برگی.

حمله افراد حزب دمکرات کردستان به پایگاه ژاندارمری سنته واقع در 37 کیلومتری محور سقز به دیواندره، ناکام ماند.

مهاجمان پس از تصرف ارتفاعات مشرف به این پایگاه، در ساعات پایانی شب با استفاده از سلاح‌های سنگین و سبک به آنجا هجوم بردند و با نیروهای پایگاه درگیر شدند. در این درگیری که حدود 5 ساعت طول کشید، 2 سرباز ژاندارمری به نام‌های رحیم محمدی و اسد مکلفی شهید و 5 نفر؛ ازجمله فرمانده پایگاه، یک درجه‌دار و 3 سرباز دیگر هم مجروح شدند.

افراد حزب دمکرات که به‌دلیل مقاومت نیروهای این پایگاه موفق به تصرف آنجا نشدند، با دادن 10 کشته⁽¹⁾و چندین مجروح مجبور به عقب‌نشینی شدند. جسد 3 نفر از دمکرات‌ها در منطقه باقی ماند، اما مهاجمان سایر جنازه‌ها و زخمی‌ها را از منطقه خارج کردند. همچنین از این افراد 2 اسلحه ژ3، یک اسلحه کلاشینکف و مقداری مهمات برجای ماند.⁽²⁾

رادیو صدای کردستان (ارگان خبری - تبلیغاتی حزب دمکرات)، با اعلام خبر حمله به این پایگاه تلفات این حزب را 7 کشته و 3 زخمی اعلام کرد.⁽³⁾

نیروهای سپاه پاسداران مهاباد چند تن از افراد گروه‌های ضدانقلاب در شمال‌غرب کشور را دستگیر و تعدادی اسلحه و مهمات کشف کردند.

با اجرای عملیات پاک‌سازی در روستای هیجان واقع در جنوب‌غربی سقز، یکی از افراد حزب دمکرات کشته شد و 3 نفر نیز دستگیر شدند.⁽⁴⁾

در مهاباد نیز به‌دنبال گزارش مردم از ارتباط افراد یک منزل با گروه‌های مسلح ضدانقلاب، نیروهای سپاه پاسداران به محل مراجعه و صاحب این خانه را دستگیر کردند. از این منزل تعدادی اسلحه و مقداری مهمات به این شرح به دست آمد: یک قبضه اسلحه ژ3 با 343 فشنگ؛ یک کلت کالیبر32 با 50 فشنگ؛ 8 عدد خشاب؛ 187 عدد فشنگ ام یک؛ تعدادی وسایل نگهداری اسلحه؛ 106هزار تومان وجه نقد به‌همراه مدارکی از گروه‌های ضدانقلاب.⁽⁵⁾

رادیو بی‌بی‌سی ضمن انعکاس موفقیت نیروهای خودی در آزادسازی بخش‌هایی از مناطق تحت تصرف گروه‌ها و احزاب مسلح ضدانقلاب، به ویژه در آذربایجان‌غربی (در حدفاصل

1) در گزارش‌های اولیه ژاندارمری تعداد کشته‌های حزب دمکرات 3 نفر (اجساد برجای‌مانده در منطقه) اعلام شد، اما با بررسی‌های بعدی مشخص شد که حداقل 10 نفر از مهاجمان کشته شده‌اند.

2) سند شماره 34823 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاون انتظامی شاجا به وزارت کشور، 21/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 34825 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به وزارت کشور، 21/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 320752 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن3) به استاندار استان کردستان، 25/6/1360،سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 320751 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری کردستان (رکن3) به استاندار استان کردستان، 21/6/1360، صص 1 و 2.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 179، 25/6/1360، صص 15 و 16 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 24/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص15.

5) سند شماره 53748 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهاباد به فرماندهی سپاه مرکز، 22/6/1360، صص 1 و 2.

سلماس تا اشنویه)، این اخبار را ضدونقیض خواند و سعی کرد از اهمیت آن بکاهد.

در قسمتی از مطلب رادیو بی‌بی‌سی آمده است: «گزارش‌هایی که در چند روز اخیر از استان‌های آذربایجان‌غربی و کردستان ایران دریافت شده حاکی‌از عملیات تهاجمی تازه سپاه پاسداران برعلیه مواضع چریک‌های متعلق به حزب دمکرات کردستان است. ریچارد اوپن هایمر از بخش شرقی بی‌بی‌سی با جمع‌آوری این گزارش‌ها که گاهی ضدونقیض نیز هست، وضع در دو استان باختری ایران را این‌طور توصیف می‌کند: بنا به گزارش خبرگزاری رسمی پارس، نیروهای دولتی ایران دیروز در عملیات پاک‌سازی مناطق آذربایجان‌غربی موفق به عقب‌راندن شورشیان کرد از شش دهکده در بین بیجار - دهگلان به سنندج شدند. شهر اشنویه نیز [که] به گفته خبرگزاری پارس، چند ماه در اشغال نیروهای ضدانقلابی بود، دیروز به‌وسیله پاسداران و نیروهای کرد وفادار به دولت آزاد شد. خبر بازپس گرفته‌شدن شهر اشنویه که در نزدیکی نقطة تلاقی مرزهای ایران و ترکیه و عراق قرار دارد، پس از گزارش دو روز پیش همین خبرگزاری انتشار می‌یابد که طی آن تصرف مجدد بلندی‌های آق‌بلاغ مشرف به شهر اشنویه اعلام شده بود.

از سوی دیگر، رادیوی مخفی نیروهای کرد نیز دو روز پیش گزارشی درباره نبرد چندروزه در حوالی اشنویه پخش کرده بود. این رادیو مدعی شد که در این برخوردها بیش از یک‌صد تن از پاسداران انقلاب کشته شده‌اند. رادیو مخفی حزب دمکرات کردستان همچنین یکی از جناح‌های کرد را به رهبری بارزانی خیانتکار معرفی کرد [و] به‌خاطر همکاری با نیروهای دولتی محکوم شمرد.»⁽¹⁾

ساعت 13:45 امروز، آیت‌الله سید اسدالله مدنی نماینده امام و امام‌جمعه تبریز، پس از اتمام خطبه‌های نماز جمعه⁽²⁾و درحال اقامه نماز هدف سوءقصد یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قرار گرفت و به شهادت رسید.

یکی از محافظان امام‌جمعه تبریز حادثه را چنین شرح داد: پس از اتمام خطبه‌های نماز جمعه، رئیس دادگاه مدنی تبریز درحال بیان نکاتی خطاب به نیروهای شهربانی - که قصد عزیمت به جبهه را داشتند - بود. آیت‌الله مدنی با استفاده از این فرصت مشغول اقامه نماز نافله شد. در همین هنگام جوانی از صف سوم نمازگزاران خود را نزدیک امام‌جمعه تبریز رساند، محافظان جلوی او را گرفتند، اما او ناگهان دست آقای مدنی را گرفت و به‌سوی خود کشید و او را در آغوش گرفت؛ در لحظاتی که مردم و مأموران درحال کشمکش با مهاجم

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، صص 6 و 7 ضمیمه، رادیو بی‌بی‌سی، 20/6/1360.

2) گزارش اجمالی روزنامه کیهان از خطبه‌های نماز جمعه این هفته تبریز در ضمیمه گزارش آمده است.

بودند، ناگهان 2 نارنجک جنگی که این فرد در زیر لباس خود جاسازی کرده بود، با صدای

مهیبی منفجر شد. براثر این انفجار بدن مهاجم متلاشی شد و آقای مدنی و چند نفری که اطراف او بودند به‌شدت آسیب دیدند. بی‌درنگ امام‌جمعه و عده‌ای از مجروحان به بیمارستان تبریز انتقال یافتند، اما شدت جراحات به حدی بود که معالجات مؤثر واقع نشد و ایشان به شهادت رسید.

D823

در این حادثه علاوه‌بر آیت‌الله مدنی 6 نفر از نمازگزاران شهید و 38 نفر نیز مجروح شدند که 26 نفر آنان سرپایی معالجه و بقیه بستری شدند.

درپی شهادت آیت‌الله مدنی در استان آذربایجان‌شرقی سه روز عزای عمومی اعلام شد.⁽¹⁾-⁽²⁾

پس از این واقعه آیت‌الله مشکینی با حکم امام خمینی به‌عنوان امام‌جمعه موقت تبریز منصوب شد و به‌منظور ابراز همدردی با مردم آذربایجان و شرکت در مراسم تشییع پیکر شهیدان این حادثه به تبریز رفت.⁽³⁾

در جریان اقدامات امروز افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در تهران 2 نفر شهید شدند و یک کودک مجروح شد، 2 اتوبوس شرکت واحد نیز به آتش کشیده شد. علاوه‌براین یک بمب هم کشف و خنثی گردید.

سرنشینان مسلح یک خودرو به‌سمت واحد گشت کمیته انقلاب اسلامی منطقه 2 تهران در خیابان نمازی (منشعب از خیابان ستارخان)، تیراندازی کردند. در این حادثه یکی از پاسداران

1) به‌مناسبت شهادت آیت‌الله مدنی روز شنبه 21/6/1360 در شهر تبریز ادارات دولتی تعطیل بود. مراسم تشییع پیکر شهیدان این حادثه روز 21 شهریور 1360 با حضور گسترده و کم‌نظیر مردم تبریز برگزار شد و پس از آن پیکر شهید مدنی به قم منتقل شده و در روز 22 شهریور به‌همراه پیکر آقای شهاب‌الدین اشراقی (داماد امام خمینی که براثر سکته مغزی فوت کرده بود) با حضور گسترده مردم و علمای قم تشییع و در مسجد بالا سر حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد.

2) سند شماره 133894 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی تبریز به فرماندهی مرکز، 20/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص15.

3) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص15.

به نام حمید حیدری در همان لحظه به شهادت رسید و یک پاسدار دیگر نیز پس از انتقال به

بیمارستان شهید شد. ضاربان نیز گریختند.

در حادثه دیگری سرنشینان یک خودرو در خیابان آذربایجان به‌سمت یک پاسدار کمیته تیراندازی کردند، اما تیر به یک کودک اصابت و او را مجروح کرد. مهاجمان بی‌درنگ از محل حادثه دور شدند.

همچنین در تیراندازی افراد ناشناس به یکی از قرارگاه‌های بسیج سپاه پاسداران در محله پیچ شمیران، به کسی آسیب نرسید و عاملان تیراندازی نیز فرار کردند.

در حادثه مشابهی در دهکده المپیک در شمال‌غرب تهران، 4 سرنشین مسلح یک خودرو شخصی پس از تیراندازی به‌سمت ساختمان کمیته این منطقه، گریختند. در این حادثه کسی آسیب ندید.

در منطقه نارمک هم براثر پرتاب بمب دست‌ساز به داخل مغازه بستنی‌فروشی یکی از افراد متعهد این محل، خسارت اندکی به بار آمد و عامل حادثه نیز متواری شد.

یک بمب قوی نیز که داخل سطل زباله در خیابان کوی نصر (گیشا) کار گذاشته شده بود، کشف و خنثی شد.⁽¹⁾

علاوه‌بر این اقدامات، تعدادی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در 3 نقطه تهران با حمله به اتوبوس‌های شرکت واحد اقدام به آتش‌زدن آنها کردند.

در این حوادث دو اتوبوس در خیابان آیت‌الله کاشانی و خیابان دوم ژوئن (بین یوسف‌آباد و کارگر شمالی) آتش گرفت و به‌کلی سوخت، اما تلاش 3 نفر از افراد این سازمان برای به‌آتش‌کشیدن یک اتوبوس دیگر در میدان گمرک، به نتیجه نرسید و این 3 مهاجم با همکاری مردم و مأموران کمیته راه‌آهن و کمیته منطقه 12 دستگیر شدند.⁽²⁾

همچنین سرنشینان یک اتومبیل شخصی در انتهای خیابان افریقا، ضمن تیراندازی هوایی و دادن شعار علیه امام خمینی، مردم را به شرکت در تظاهرات هواداران سازمان مجاهدین خلق فراخواندند. این افراد بلافاصله پس از این اقدام، گریختند.⁽³⁾

در ترورهای امروز شهرستان‌ها، یک نفر در رشت و یک نفر هم در یکی از روستاهای رودسر مجروح شد. امروز همچنین در 4 مورد پرتاب بمب و نارنجک در شهرهای یزد، اراک، اهواز و مشهد خساراتی به بار آمد.

یکی از افراد متعهد رشت به نام حسن پناهی هدف سوءقصد عناصر مسلح سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت و براثر اصابت گلوله کلت به سرش به شهادت رسید. جنازه وی پس از مراسم نماز جمعه با حضور مردم شهر تشییع شد.⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، صص3 و 4، تهران - خبرگزاری پارس، 21/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص14.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 21/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3.

در روستای بی‌بالان در رودسر استان گیلان، یکی از افراد وابسته به این سازمان با اسلحه

کلاشینکف، به‌سمت یک عضو بسیج این شهرستان تیراندازی کرد که درنتیجه این فرد مجروح شد و ضارب نیز گریخت.⁽¹⁾

از سوی دیگر، در مهاباد، پیکر یک بسیجی به نام غلامعلی کیانی‌نژاد که چندی پیش افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق او را گروگان گرفته بودند، در چهارراه آزادی این شهر پیدا شد. روی جسد وی - که پس از شکنجه به شهادت رسیده بود - نامه‌ای با این مضمون قرار داشت: این اقدام به‌تلافی اعدام‌شدن یکی از افراد وابسته به این سازمان با حکم دادگاه انقلاب اسلامی، انجام شده است.⁽²⁾

علاوه‌براین امروز افراد مسلح ضدانقلاب در چند شهر هم اقدام به پرتاب بمب دست‌ساز و نارنجک کردند؛ ازجمله:

در یزد بمبی دست‌ساز به دفتر حزب جمهوری اسلامی این شهر پرتاب شد که، خسارتی درپی نداشت.⁽³⁾

در حادثه مشابهی در اراک هم یک بمب به‌سمت کانون انجمن اسلامی دانش‌آموزان، پرتاب شد که انفجار آن خسارت اندکی به بار آورد و مهاجم نیز گریخت.⁽⁴⁾

در اهواز نیز براثر پرتاب نارنجک به‌طرف چادر تبلیغات سپاه پاسداران در خیابان شریعتی این شهر، به چادر و لوازم تبلیغاتی درون آن خسارت‌هایی وارد شد، اما کسی آسیب ندید. مهاجمان هم فرار کردند.⁽⁵⁾

در مشهد، بمبی دست‌ساز به منزل یکی از شهیدان شهر پرتاب شد، اما عمل نکرد. عاملان پرتاب بمب نیز متواری شدند.⁽⁶⁾

یک خانه تیمی در آستارا کشف و یک اتومبیل مسروقه نیز در تهران شناسایی شد. علاوه‌براین یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق نیز خود را به نیروهای بسیج معرفی کرد.

با اطلاعات به‌دست‌آمده از یکی از اعضای تیم‌های ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در آستارا، یک خانه تیمی در این شهر کشف شد. از این خانه مقداری مواد منفجره مانند تی.ان.تی، باروت، دینامیت، چاشنی‌های انفجاری، تیر کلت و اسنادی ازجمله برگه‌های حکم مأموریت سپاه پاسداران و مُهرِ دادستانی به دست آمد.⁽⁷⁾

در تهران نیز یک اتومبیل مسروقه با پلاک جعلی کشف شد و از داخل آن یک اسلحه ژ3 با مهماتش به دست آمد. قرائن موجود حاکی‌از آن است که گروه‌های ضدانقلاب از این خودرو در عملیات‌های نظامی به‌ویژه ترور استفاده و سپس آن را در کنار خیابان رها کرده‌اند.⁽⁸⁾

امروز همچنین یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) با مراجعه به ستاد بسیج ناحیه 10 مرکزی منطقه‌7 تهران، اسلحه خود را تحویل داد.⁽⁹⁾

1) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص3.

2) سند شماره 53749 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه4 به فرماندهی ستاد مرکزی، 22/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 417553 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به فرماندهی ستاد مرکزی، 22/6/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3.

5) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص4.

6) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص3.

7) سند شماره 174485 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس - فرماندهی) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ستاد مرکزی - فرماندهی)، 20/6/1360، ص1.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 21/6/1360.

9) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص23.

تعدادی از اعضای شاخه‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق و یک عضو حزب توده در نیشابور، مشهد و لار دستگیر شدند. 27 نفر از هواداران سابق سازمان مجاهدین هم در مراسم نماز جمعه لاهیجان، عملکرد این سازمان را محکوم کردند.

به‌دنبال کشف یک شبکه مرتبط با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در نیشابور، 8 تن از اعضای این شبکه دستگیر شدند. از این افراد تعدادی تجهیزات نظامی و اقلام تبلیغاتی مربوط به سازمان کشف شد که بخشی از آنها مسروقه بود.⁽¹⁾

در مشهد نیز یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق کشف شد و 6 نفر (3 دختر و 3 پسر) دستگیر شدند.⁽²⁾

در بخش اوز شهرستان لار در استان فارس نیز 3 نفر از اعضای این سازمان و یک نفر از افراد حزب توده که یک اسلحه خفیف به‌همراه داشت، دستگیر شدند.⁽³⁾

در همین حال، 27 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با شرکت در مراسم نماز جمعه شهر لاهیجان از مواضع گذشته خود در حمایت از سازمان ابراز ندامت کردند. این عده نخست یک سرود دسته‌جمعی اجرا کردند و سپس 5 نفر از آنان به نمایندگی از بقیه برای مردم صحبت کردند که بسیار مورد استقبال قرار گرفت.⁽⁴⁾

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی در بخشی از خطبه‌های نماز جمعه امروز تهران با اشاره به اقدام سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در نفوذ دادن عناصر سازمان در بدنه اجرایی نظام جمهوری اسلامی درطول دو سال و نیم گذشته، ترور مسئولان توسط این عناصر نفوذی را به پایان رسیدن امیدهای آنها برای در دست گرفتن قدرت دانسته و دراین‌باره گفت: «افراد که اینها در نخست‌وزیری یا دادستانی داشتند به این آسانی به‌خاطر کشتن یک نفر (که به‌سرعت جایش پر می‌شود و دیدید چطور پر شد و مردم را منسجم‌تر کرد) از دست دادند. کار اینها به جایی رسیده [جاسوسی را که] چند سال خرجش کرده‌اند ... از دست می‌دهند. این چیز کمی نیست. این یأس است. این نشان می‌دهد که "ما دیگر چیزی نداریم، نمی‌توانیم در خیابان کاری کنیم، نمی‌توانیم در جنگ کاری کنیم، کاری از دستمان برنمی‌آید، شما که آنجا [نفوذ کرده‌اید] روحیه‌ای به ما بدهید که ما در بیرون بتوانیم به نیروها بگوییم هستیم، همه‌جا هستیم." البته من همین‌جا عرض می‌کنم دو سال و نیم است که این نیروها با ظاهر و قیافه‌های خوب به دستگاه‌ها آمدند و خدمت کردند. بنای ما هم این بود که از این‌گونه افراد استفاده کنیم. طبیعتاً می‌توانستند افرادی را در بین ما بکارند. در دوره‌ای که بنی‌صدر حاکم بر کشور بود هرچه خواسته [از عوامل خودش] گذاشته. در ارتش هم بود و هرجایی که می‌خواسته [عوامل خود را] گذاشته بود. پس این ضعف

1) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3.

2) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص2.

3) سند شماره 53732 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه 9 (سپاه شیراز) به فرماندهی ستاد مرکز، 21/6/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص14.

حکومت نیست. ممکن است افرادی با قیافه‌های موجه از دو سال پیش برای چنین روزی در میان ما مانده باشند. اگر نگذاشته باشند احمق‌اند و آنها این‌قدر احمق نبودند. هدف داشتند. ما آن‌موقع مثل امروز حساسیت نداشتیم. این حساسیت چند ماه پیش پیدا شد. ممکن است ما از این به‌بعد هم [چند حادثه از این دست] داشته باشیم، اما جریان زودگذری است، چون دارند از بهترین سرمایه‌ها و از جیب می‌خورند.»

D827

امام‌جمعه موقت تهران همچنین با اشاره به اقدام اخیر سازمان در به خیابان کشاندن باقیمانده هواداران خود که باعث دستگیری بسیاری از آنان شد، درباره بازتاب این حرکت در درون سازمان افزود: «خسارت دیگری که این روزها مجاهدین خوردند توطئه‌ای بود که دو سه روز در تهران با حرکت خیابانی به‌عنوان یک تلاش مذبوحانه صورت دادند و جالب بود که [نشان می‌داد] سازمان از داخل پاشیده است و به‌طور متفرق باهم تماس دارند. موج اعتراض [نیروهاشان] بلند است که: شما گفتید که جامعه با ما است، کارتان را شروع کنید جامعه به دنبالتان می‌آید و امروز جامعه با ما نیست، به اینها گفتند: این‌طور نیست، شما اشتباه می‌کنید، هشتاد درصد جامعه با شما هستند. این حرف‌ها را کسانی که در این روز [گذشته] بازداشت شده‌اند، گفته‌اند. به اینها گفته‌اند که هشتاد درصد جامعه با شماست، اما ساکت‌اند شما باید این محیط رعب را بشکنید.

بقایای موجودی‌شان را جمع کرده‌اند، بیست تا در این میدان، دوتا در آن خیابان، با کوکتل مولوتف و نارنجک و سه‌راهی، پشت سرشان هم یک ماشین دزدی مسلح - که حمایتشان کند - آمدند تا رعب را در خیابان بشکنند! پنج دقیقه در خیابان داد و بی‌داد کردند، بسیجی‌ها ... از هر ده نفر، هشت نفرشان را گرفتند و (مثلاً) دوتاشان فرار کردند. از نیروهای حسابی هم بین اینها بودند؛ یعنی برای اینکه رعب را بشکنند بهترین نیروهایشان را به خیابان‌ها کشاندند. ... آن بنی‌صدر نادان از آنجا می‌گوید هنوز هشتاد درصد مردم با من هستند. با این حرکت‌های جدید (به‌خیال خودشان رعب‌شکن) اعتمادشان را بین بچه‌های خودشان هم از دست داده‌اند. البته معنایش این نیست که [این حرکت] تمام شده است؛ تروریسم مرض مزمنی است که باید طی زمان طولانی معالجه شود.»⁽¹⁾

1) اکبر هاشمی رفسنجانی، خطبه‌های نمازجمعه 1360، جلد 1، زیر نظر محسن هاشمی رفسنجانی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب با همکاری سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، چاپ اول، بهار 1376، صص266 - 263.

درپی اقدام تبلیغاتی مسعود رجوی در صدور دو پیام جداگانه خطاب به "رهبران کشورهای عربی" و "ملت عرب" و ادعای صلح‌طلبی در جنگ تحمیلی، رادیو بغداد با پیروی از رویکرد جدید دولت عراق در حمایت از سازمان مجاهدین خلق(منافقین)، در یکی از بخش‌های خبری - تحلیلی امروز خود به موضوع "ارسال پیام رجوی به امت عرب" پرداخت و مدعی شد وی مواضعی صلح‌جویانه درمورد جنگ ایران و عراق دارد. یک نشریه لبنانی نیز فاش کرد که یک مقام فلسطینی (هانی‌الحسن) رابط بین رجوی و رژیم عراق بوده است.

رادیو بغداد در قسمتی از تحلیل خود آورده است: «آقای مسعود رجوی برای امت عرب پیام فرستاد. ایشان از امت عرب درخواست کردند که مردم ایران را در مبارزه علیه رژیم [امام] خمینی یاری دهند. رهبر سازمان مجاهدین خلق ایران توجه امت عرب را به خواسته‌های خلقی ایران جلب کردند و تأکید نمودند که علی‌رغم کوشش‌های رژیم، مردم ایران مساعی خود را بر اتحاد و برادری با امت عرب پایه نهاده‌اند.

رهبر سازمان مجاهدین خلق ایران همچنین، در یک پیام دیگر از رهبران کشورهای عربی و اسلامی در سراسر دنیا تقاضا کردند که مواضع خود را در راه خواسته‌های مردم ایران و آزادگردیدن این مملکت اسلامی مشخص سازند و [امام] خمینی را محکوم کنند. آقای مسعود رجوی که برای آزادساختن ایران رهبران کشورهای اسلامی را دعوت به یاری‌دادن به پیکار خلقی علیه رژیم می‌کردند، متذکر شدند که رژیم از یک‌طرف روز قدس برگزار می‌نماید و از طرف دیگر در خفا با صهیونیست‌های جهانی، دشمن امت عرب و خلق‌های مسلمان دنیا متحد شده و قراردادهای سازش‌کارانه امضا می‌کند.

رهبر سازمان مجاهدین خلق ضمن محکوم‌کردن ادامه جنگ تحمیلی بین دو کشور اسلامی عراق و ایران خواستار پایان‌گرفتن این جنگ خانمان‌سوز شده و اعلام داشتند که سازمان مجاهدین خلق براساس احترام به حاکمیت دو طرف و عدم دخالت در امور داخلی ازجانب هریک از دو کشور از روابط حسن هم‌جواری استقبال می‌کنند.»⁽¹⁾

از سوی دیگر، روزنامه لبنانی النهار العربی و الدولی نیز در آخرین شماره خود به نقل از منابع دیپلماتیک عرب، اعلام کرده است که هانی الحسن عضو کمیته مرکزی فتح، مسئول انتقال پیام میان مسعود رجوی و مقامات عراقی بوده است. این روزنامه نوشته است: منابع دیپلماتیک عرب فاش ساختند که هانی الحسن عضو کمیته مرکزی فتح، نامه‌ای ازسوی مسعود رجوی برای رهبران عراق برده است. این روزنامه افزوده است که رهبران عراق نیز پاسخ این نامه را توسط هانی الحسن برای رجوی فرستاده‌اند.⁽²⁾

23/6/1360، ص14، بیروت - خبرگزاری پارس، 21/6/1360؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 24 و 25، 3/8/1360، ص23، روزنامه لبنانی النهار العربی.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، ص24 ضمیمه، رادیو بغداد، 20/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 177،

درپی تجمع و تظاهرات چند روز گذشته عده‌ای از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در چند نقطه تهران که به دستگیری تعدادی از آنان انجامید، رادیو صدای کردستان (ارگان خبری - تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان ایران) در گزارشی تحلیلی، این اقدام را نشانه پیشرفت اقدامات سازمان دانست و با اعلام حمایت حزب دمکرات از این حرکت، آن را تظاهرات توده‌ای مردم قلمداد کرد. در قسمتی از گزارش این رادیو آمده است:

«ایجاد چنین شیوه‌ای از تظاهرات خود نشانه پیشرفت مبارزات انقلابیون ایران است، اما از آن مهم‌تر این واقعیت است که این تظاهرات، تلفیق مبارزه مسلحانه با تظاهرات توده‌های این مردم است که به‌خصوص می‌تواند هم مبارزه مسلحانه را آشکار ساخته و آن را به میان توده‌های مردم ببرد و درنتیجه مبارزه را از چارچوب یک سازمان خارج کند و هم مبارزه مسلحانه کنونی را در داخل شهرها از حالت دفاعی خارج کرده و به جنگ تهاجمی تبدیل نماید. بی‌گمان اگر این تجربه لااقل در تهران و شهرهای بزرگ به پیروزی رسد، رژیم را با خطر بزرگی مواجه خواهد ساخت.

مسلم است که مبازره‌ای این چنین بایستی سازمان داده شود [و] آماده گردد و به‌ویژه امکان پیروزی آن در شهرهای بزرگ کردستان مانند کرمانشاه و سنندج بسیار است. درنتیجه مبارزه مسلحانه داخل شهرها و مخصوصاً مبارزات خیابانی هم نظامی و هم سیاسی است.»⁽¹⁾

نشریه امریکایی نیوزویک در شماره اخیر خود ضمن بررسی فعالیت‌های سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به موضوع همکاری این سازمان با بنی‌صدر پرداخته و به نقل از تحلیل‌گران سیاسی امریکا، این همکاری را یک اقدام تاکتیکی خواند. این نشریه نوشته است: «برخی از هواداران مسعود رجوی اینک نارضایتی خود را از فرار او از کشور ابراز می‌دارند. تحلیل‌گران واشنگتن معتقدند که اتحاد مجاهدین با بنی‌صدر کاملاً جنبه تاکتیکی دارد و تردید دارند که چپ‌گرایان اسلامی بتوانند شریک قدرت رئیس‌جمهوری پیشین باشند.»⁽²⁾

در ادامه کمک‌های مالی و تسلیحاتی کشورهای مختلف به عراق، امروز رسانه‌های خبری از امضای موافقت‌نامه‌های جداگانه‌ای میان برزیل، اردن و یک کمپانی کانادایی با عراق خبر دادند.

به گزارش رادیو امان، مطبوعات برزیل از امضای موافقت‌نامه‌ای به مبلغ 93 میلیون دلار درزمینه فروش سلاح‌های نظامی و تجهیزات مهندسی (ازجمله لودر)، بین برزیل و عراق خبر دادند. براساس این خبر، سخنگوی وزارت امور خارجه برزیل اعلام کرده است که کشورش به تمام

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، صص 13 و 14 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 20/6/1360.

2) همان، ص5 ضمیمه، 20/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، ص5، رادیو اسرائیل، 21/6/1360.

موافقت‌نامه‌های فروش اسلحه به عراق که بین دو کشور به امضا رسیده است، احترام می‌گذارد.⁽¹⁾

روزنامه الحوادث (چاپ انگلیس) هم، درمورد تقویت همکاری ترابری بین عراق و اردن پس از امضای یک توافقنامه میان صدام حسین و شاه حسین نوشت: براساس این موافقت‌نامه، اتکای عراق به بندر عقبه اردن بیش از گذشته شده است و برای اجرای این قرارداد و تقویت همکاری ترابری دو کشور، گروه صنعتی مان از آلمان‌غربی، که متخصص ساخت کامیون‌های باربری می‌باشد، با اعتباری به مبلغ 270 میلیون مارک شرکت ترابری زمینی عراق - اردن را به 400 کامیون مجهز کرده است تا در بزرگراه بین‌المللی‌ای که بندر عقبه اردن را به عراق متصل می‌کند، به‌کارگرفته شوند.⁽²⁾

خبرگزاری فرانسه نیز از مونترال کانادا، گزارش داد که یک کمپانی در این کشور، توافقی به ارزش 5/17میلیون دلار کانادایی برای ساختن قطعات یدکی لوکوموتیوهای دیزلی - برقی با عراق به امضا رسانده است. تحویل اولین سری این قطعات از پاییز سال جاری آغاز خواهد شد. این کمپانی همچنین متعهد شده است لوکوموتیوهایی را که در سال 1975 (6 سال قبل) به عراق فروخته است، تعمیر و نگهداری کند.⁽³⁾

ضمیمه گزارش730: گزارش روزنامه کیهان از سخنان آیت‌الله مدنی در خطبه‌های نمازجمعه این هفته تبریز

روزنامه کیهان در گزارشی از خطبه‌های نماز جمعه این هفته تبریز آورده است:

«آیت‌الله مدنی امام‌جمعه شهید تبریز در خطبه اول نماز مردم را دعوت به تقوا کرد و گفت: انسان گاهی دانسته و یا ندانسته با یک جمله و یک کلمه در قتل هزاران نفر شریک می‌شود. چطور که بنی‌صدر بدبخت که با یک کلمه دعوت مردم به استقامت، آن دیوانه‌ها را دیوانه‌تر کرد و دیدیم که به چه مقدار جنایات مرتکب شدند و می‌شوند.

وی افزود: اسلام را پیغمبر اکرم(ص) با تواضع و اخلاق حسنه پی‌ریزی کرد که مولای متقیان علی علیه‌السلام نیز آن را تعقیب کرد و اگر منافقین زمان به جلوی چرخ پیشرفت اسلام سنگ نمی‌انداختند، حالا تمام مردم جهان مسلمان بودند.

امام‌جمعه تبریز سپس منیت و خودبینی ابوجهل را در مقابل رسول اکرم(ص) یادآور شد و افزود: ابوجهل نیز پیغمبر اکرم(ص) را از من و تو، بهتر می‌شناخت، چنانچه بنی‌صدر بدبخت نیز، امام و رهبر انقلاب را از من و شما بهتر می‌شناخت، ولی منیت و کبرش و تکبرش مانع از اطاعت از امام شد و همان منیتش سبب شد که پناهنده میتران صهیونیزم شود و حالا چطور این جوانان گمراه به هوش نمی‌آیند، من تعجب می‌کنم. کسی که تا دیروز خود را مخالف امپریالیسم قلمداد می‌کرد و خود را با مبارزه با امپریالیسم نشان می‌داد (منظورم رجوی بدبخت است) امروز خود به عاملین صهیونیزم بین‌المللی پناهنده شده است و نیرنگ‌بازی خود را کاملاً با این عملش نشان داده است.

امام‌جمعه تبریز سپس در خطبه دوم دررابطه‌با ترورهایی که در تبریز صورت گرفته به مأمورین اطلاعات و آگاهی و شهربانی اخطار کرد که جنایتکاران را تعقیب کنند و اگر کار نکنند چگونگی مطلب با مردم در میان گذاشته خواهد شد.

وی سپس از آیت‌الله طالقانی تجلیل کرد و به رجوی حمله کرد که درحالی‌که "پدر طالقانی" می‌گفت به فرانسه پناهنده شد. آیت‌الله مدنی در ادامه خطبه دوم از جوانان خواست که به آغوش اسلام بازگردند و توبه کنند.»⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، ص16، بخش عربی رادیو امان، 21/6/1360.

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 91، 12/7/1360، ص60، مجله الحوادث (چاپ انگلیس).

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 175، 21/6/1360، ص3، مونترال - خبرگزاری فرانسه، 20/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 21/6/1360، ص15.

روزشمار جنگ شنبه 21 شهریور 1360 13 ذیقعده 1401 12 سپتامبر 1981

ساعت 10:15 صبح امروز، 6 هواپیمای عراقی تأسیسات نیشکر هفت‌تپه (واقع در 35 کیلومتری شمال اهواز) را بمباران کردند که بمب‌ها در اطراف کارخانه قند به زمین اصابت کرد. از 24 بمب 250 کیلویی رهاشده در این منطقه، 8 بمب منفجر شد، اما بقیه آنها عمل نکرد. براثر انفجار، یک دختر و یک پسر 6 و 10 ساله به شهادت رسیدند و 10 نفر از افراد عرب‌زبان بومی منطقه نیز مجروح شدند.⁽¹⁾

امروز همچنین واحد حفاظت شرکت نفت آغاجاری مقداری مواد منفجره را که افراد وابسته به سرویس‌های اطلاعاتی کشور عراق زیر لوله‌های نفتی منطقه مارون کار گذاشته بودند، کشف و واحد تخریب سپاه پاسداران خوزستان آنها را خنثی کرد. این مواد شامل 10 کیلو باروت، 2 کیلو کلرات پتاسیم، 2 کیلو گوگرد، 3 لوله دینامیت و 50 عدد سه‌راهی بود که در چند بسته، آماده انفجار شده بود.⁽²⁾

با پیشنهاد شورای‌عالی دفاع، سرهنگ محمدحسن معین‌پور به فرماندهی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.⁽³⁾

متن نامه پیشنهادی و موافقت‌نامه امام با آن به این شرح است:

«پیشگاه مبارک رهبر کبیر انقلاب اسلامی و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی و فرمانده کل

1) سند شماره 53719 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات سپاه اهواز به اطلاعات عملیات مرکز، 21/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 005069 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته ستاد عملیات سپاه خوزستان (واحد اطلاعات عملیات) به فرماندهی مرکز، شماره 344، 22/6/1360، ص5؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، ص2، اهواز - خبرگزاری پارس، 21/6/1360.

2) سند شماره 419491 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار خوزستان به وزارت کشور (اداره کل انتظامی)، 2/7/1360، ص2.

3) شورای‌عالی دفاع در جلسه روز گذشته خود که در مجلس شورای اسلامی تشکیل شد، سرهنگ معین‌پور را به سمت فرماندهی نیروی هوایی و سرهنگ فکوری (فرمانده قبلی نیروی هوایی) را به‌عنوان مشاور جانشین ستاد مشترک ارتش تعیین کرد. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران، (کارنامه و خاطرات سال 1360) به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم، 1386، ص232)

نیروهای مسلح به استحضار می‌رساند به موجب بند 3 اصل 110 قانون اساسی که مقرر می‌دارد

تعیین فرماندهان عالی نیروهای سه‌گانه به پیشنهاد شورای‌عالی دفاع از اختیارات رهبری است، شورای‌عالی دفاع ملی با بررسی همه‌جانبه پیشنهاد می‌نماید تغییر مشاغل و انتصاب افسران نیروی هوایی به شرح زیر انجام گیرد:

سرهنگ خلبان جواد فکوری، فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در محل ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران محل سرلشکری.

سرهنگ موقت کنترلر شکاری (محمدحسن معین‌پور) جانشین فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در محل فرمانده نیروی معروض در محل سپهبدی.

جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران

بسمه‌تعالی

با تقدیر از خدمات سرهنگ خلبان ستاد جواد فکوری - ایده‌الله - و امید آنکه در آینده همچون گذشته به خدمت خود ادامه دهد، با مراتب فوق موافقت می‌شود.

روح‌الله الموسوی الخمینی»⁽¹⁾

تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، ص228.

به گزارش منابع اطلاعاتی غرب کشور، در جریان یک درگیری شدید بین ارتش عراق با نیروهای حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) و افراد اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها) در نزدیکی شهر حلبچه در استان سلیمانیه عراق، 21 نظامی عراقی کشته و 7 نفر مجروح شدند. همچنین، 15 نفر از نیروهای اتحادیه میهنی و 4 نفر از بارزانی‌ها نیز کشته شدند.⁽²⁾

خبرگزاری فرانسه در گزارشی عملیات ده روز قبل ایران در جبهه الله‌اکبر در شمال‌غرب سوسنگرد⁽³⁾را برداشتن یک گام به‌سمت بستان و آزادسازی این شهر دانست.

خبرنگار این خبرگزاری - که از جبهه الله‌اکبر بازدید کرده - در گزارشی وضعیت این منطقه را این‌گونه ترسیم نموده است: «براثر حمله ده روز قبل ایران در سوسنگرد نیروهای این کشور تا 20 کیلومتری مرز عراق پیش رفته‌اند. ناظران نظامی معتقدند اگر این نفوذ نیروهای ایرانی در خط جبهه عراق در سراسر جبهه جنگ صورت گیرد، از اهمیت استراتژیک خاصی برخوردار خواهد بود.»

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15 تهران: مؤسسه

2) سند شماره 144840 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خلاصه اطلاعاتی ستاد سپاه پاسداران غرب (اطلاعات عملیات)، شماره 24، 31/6/1360، ص3.

3) در این عملیات که به عملیات "تپه سبز" موسوم شد، نیروهای ایرانی توانستند تپه سبز را که عراق از آن برای دیدبانی استفاده می‌کرد، به تصرف درآورند. دراختیارداشتن این ارتفاع در عملیات طریق‌القدس که به آزادسازی بستان انجامید، نقش کلیدی داشت.

این خبرنگار در ادامه افزوده است: «نیروهای ایرانی اگر 4 کیلومتر دیگر پیشروی کنند، ضمن کوتاه‌کردن دست عراق از سوسنگرد و بستان، جبهه عراق را مورد تهدید قرار خواهند داد. براساس

اظهارات فرمانده لشکر92 پیاده ایران، طی حمله اخیر 200 سرباز عراقی به هلاکت رسیده‌اند و تمام آنها به طریق اسلامی دفن شده‌اند. وی که در سنگر خود به پرسش خبرنگاران پاسخ می‌گفت، اظهارات بیانیه ارتش عراق مبنی‌بر کشته‌شدن 3 هزار سرباز ایرانی طی حمله اخیر را دروغ‌پردازی نامید.»

در ادامه این گزارش آمده است: «در جبهه فوق حدود 15 تانک عراقی منهدم‌شده، دیده شده است. در جبهه فوق همچنین جاده‌ای دیده می‌شود که عراقی‌ها آن را ساخته‌اند، یکی از افسران ایرانی دراین‌باره اظهار داشت، هنگامی‌که جنگ تمام شود از عراقی‌ها تشکر خواهد شد. از سوی دیگر، چندین تانک چیفتن ایران به‌سوی شرق و غرب، که احتمال حمله از آن جناح‌ها بیشتر است، درحال استقرار دیده می‌شود. درحقیقت، ناحیه‌ای که بازپس گرفته شده است، شبیه به منطقه‌ای محاط‌شده به‌وسیله خط جبهه عراق است.

سربازان و افسران ایرانی بسیار خوش‌بین به پیروزی نهایی دیده شده‌اند، ولی نسبت به مقدار پیشروی اختلاف عقیده وجود دارد، زیرا افسری اظهار داشته است:"ما به بغداد خواهیم رفت و صدام حسین را به‌خاطر جنایاتش مجازات خواهیم کرد"، ولی سربازی به خبرنگاران گفت:"ما تنها تا مرز پیشروی خواهیم کرد.»⁽¹⁾

در اقدامات تروریستی گروه‌های ضدانقلاب در سردشت، پیرانشهر و محور سقز - دیواندره، چند نفر شهید و عده‌ای نیز مجروح شدند. درگیری نیروهای خودی با افراد حزب دمکرات در حوالی کامیاران، تسلیم‌شدن شماری از افراد وابسته به حزب

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 177، 23/6/1360، صص 3 و 4، اهواز - خبرگزاری فرانسه، 22/6/1360.

دمکرات و کشف یک محموله مهمات متعلق به گروه رزگاری از دیگر اخبار مهم مربوط به مناطق شمال‌غرب کشور می‌باشد.

عناصر وابسته به احزاب مسلح در نزدیکی بیمارستان امام خمینی سردشت، یک نارنجک به‌سوی 2 پاسدار پرتاب کردند. براثر انفجار این نارنجک 3 نفر، ازجمله یک پسر 14 ساله، یک دختر 7 ساله و یکی از این دو پاسدار به شهادت رسیدند و چند نفر نیز زخمی شدند. با پیگیری نیروهای سپاه 3 نفر دراین‌رابطه دستگیر شدند.⁽¹⁾

درپیرانشهر هم انفجار یک نارنجک تله‌شده در خیابان استقلال سبب مجروح‌شدن یک پیرمرد شد.⁽²⁾

همچنین درپی حمله ناکام روز گذشته افراد حزب دمکرات به پایگاه ژاندارمری سنته (در محور سقز - دیواندره) ساعت 22:40 امروز، بار دیگر چته‌های این حزب با استفاده از سلاح‌های سنگین و سبک به پایگاه مذکور حمله کردند، اما با واکنش و مقاومت نیروهای پایگاه، تلفاتی را متحمل و مجبور به فرار شدند.⁽³⁾از سوی دیگر، در ادامه پاک‌سازی مناطق غرب و شمال‌غرب کامیاران، نیروهای سپاه پاسداران روانسر با عوامل وابسته به حزب دمکرات در ارتفاعات گرگان و زرنه در شمال‌شرقی این شهر درگیر شدند. در این درگیری 5 نفر از دمکرات‌ها کشته و تعدادی از آنها مجروح شدند، از نیروهای خودی نیز یک نفر از

نیروهای سپاه اعزامی از ورامین به شهادت رسید و 2 نفر هم زخمی شدند.⁽⁴⁾

علاوه‌براین امروز 4 نفر از افراد حزب دمکرات که 2 نفر از آنان مسلح بودند، خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی کردند.

در همین حال، نیروهای سپاه پاسداران پاوه نیز مقدار زیادی مهمات را که بار 7 قاطر و متعلق به گروه رزگاری بود، مصادره کردند.⁽⁵⁾

سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز هم سعی در به‌آشوب‌کشاندن و ایجاد اغتشاش در تهران داشت، اما با حضور مردم و نیروهای سپاه پاسداران و کمیته انقلاب اسلامی این اقدام عناصر سازمان ناکام ماند.

D836

به گزارش روزنامه اطلاعات، در درگیری‌های مسلحانه‌ای که بین نیروهای سازمان مجاهدین خلق و پاسداران انقلاب رخ داد، 2 پاسدار، 3 مرد و یک پیرزن شهید و 2 نفر از هواداران سازمان کشته و بیشتر هواداران و اعضای سازمان که مسلح به انواع سلاح‌های سرد و گرم بودند، دستگیر شدند.⁽⁶⁾

ساعت 16:30 امروز، گروهی از هواداران و اعضای سازمان که به انواع اسلحه‌های کمری، مسلسل یوزی، مواد آتش‌زا و مواد منفجره، چاقو، دشنه، تیغ موکت‌بری و اسید مسلح بودند، در مناطق جنوبی تهران ازجمله خیابان‌های کمالی، مخصوص، خوش، میدان راه‌آهن، خیابان خرمشهر، سینا، میدان قزوین، خیابان کاخ جوانان شوش و نواب اجتماع و با آتش‌زدن لاستیک در وسط خیابان راه‌بندان ایجاد کردند. مردم برای متفرق‌ساختن تظاهرکنندگان با آنان درگیر شدند. در این درگیری‌ها یک عابر و یک عضو بسیج محلی به شهادت رسیدند و یک نفر از مهاجمان نیز کشته شد.

با رسیدن پاسداران و تیراندازی مهاجمان به‌سمت

1) روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص4.

2) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3.

3) روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص13؛ و - سند شماره 34826 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا رکن3 (مرکز فرماندهی) به نخست‌وزیری، 21/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3.

4) سند شماره 53734 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی سپاه)، 22/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص22؛ و - سند شماره 53781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی سپاه)، 24/6/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 53727 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکز، 21/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) در منابع موجود آمار دقیقی از تعداد شهدا و مجروحان داده نشده است، اما براساس برخی آمارهای پراکنده در این حوادث حداقل 6 تن شهید و 19 نفر مجروح شده و بالغ‌بر 30 نفر نیز دستگیر شدند.

آنان، درگیری‌ها شدت گرفت؛ براثر تیراندازی‌ها 2 پاسدار و 14

تن از مردم مجروح شدند. در ادامة درگیری‌ها، 20 نفر از تظاهرکنندگان که مقادیر زیادی مواد آتش‌زا، اسید، مواد منفجره، تیغ موکت‌بری و چاقو همراه داشتند، دستگیر شدند.

سخنگوی کمیته منطقه 8 تهران به نقل از مردم و شاهدان عینی که در درگیری‌ها حضور داشته‌اند، گفت: «تظاهرکنندگان از داخل چند اتومبیل پارک‌شده در اطراف محل درگیری اسلحه کمری و یوزی و مواد آتش‌زا دریافت می‌کردند و در زمان دستگیرشدن اسلحه‌هایشان را به اطراف پرتاب می‌کردند.»⁽¹⁾

تجمعات مشابهی نیز در چند نقطه دیگر تهران؛ ازجمله چهارراه استانبول، یوسف‌آباد، پیچ شمیران و میدان فردوسی برگزار شد.

در خیابان جمهوری چهارراه استانبول، گروهی از هواداران سازمان مجاهدین خلق با همراهی افرادی از سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و سازمان پیکار به قصد ایجاد آشوب و درگیری اجتماع کرده بودند که 9 نفر از آنان ازجمله 2 دختر با کمک مردم دستگیر شدند. در جریان این راه‌پیمایی یک پیرمرد هدف گلوله تظاهرکنندگان قرار گرفت و شهید شد و 3 عابر نیز براثر اصابت گلوله مجروح شدند.

در پیچ شمیران (تقاطع خیابان‌های انقلاب و شریعتی) نیز حدود 30 نفر از این افراد درحالی‌که عکس‌های بنی‌صدر و رجوی را در دست داشتند با دادن شعار علیه امام و مسئولان کشور به راه‌پیمایی پرداختند، اما هنگامی‌که با اجتماع مردم مواجه شدند، متواری گشتند. این افراد دقایقی بعد از مسیرهای فرعی خود را به میدان فردوسی رساندند و در آنجا تجمع کردند. تظاهرکنندگان درحالی‌که قصد حمله به کمیته منطقه 9 تهران را داشتند با اجتماع دوباره مردم مواجه و با آنان درگیر شدند.

در این مکان، نیروهای کمیته برای متفرق‌کردن تظاهرکنندگان اقدام به استفاده از گاز اشک‌آور و تیراندازی هوایی کردند، اما براثر تیراندازی عناصر سازمان، 2 عابر و یک پاسدار شهید و عده‌ای مجروح شدند. درگیری‌ها با دستگیری تعدادی از این افراد خاتمه یافت.⁽²⁾

خبرگزاری فرانسه با انعکاس اخبار مربوط به اجتماع و تظاهرات هواداران سازمان مجاهدین خلق در چند نقطه ازجمله میدان راه‌آهن تهران اعلام کرد که در تظاهرات امروز، مجاهدین خلق که عکس‌هایی از بنی‌صدر و رجوی را حمل می‌کردند، شیشه‌های یک ساختمان دولتی را شکستند و لاستیک چند اتومبیل را پاره کردند. تظاهرکنندگان ضمن دادن شعارهایی نظیر "جنبش ما مردمی است"، از مردم می‌خواستند به آنان ملحق شوند. این افراد همچنین اقدام به پرتاب کوکتل مولوتف و تیراندازی هوایی کردند. در بخش دیگری از این گزارش آمده است: «این تظاهرات درحالی‌که 20 نفر از مجاهدین خلق که توسط چند مرد مسلح احاطه شده بودند و پیشاپیش یک اتومبیل که در آن نیز افراد مسلح جا گرفته بودند، آغاز شد.»

1) روزنامه اطلاعات، 22/6/1360، ص2.

2) همان؛ و - سند شماره 53720 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اداره امور اجتماعی شاجا به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 21/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 22/6/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص2.

خبرگزاری فرانسه در پایان گزارش خود افزوده است: پاسداران و اعضای کمیته‌های انقلاب

با شلیک گلوله هواداران مجاهدین خلق را در مقابل ایستگاه راه‌آهن متفرق کردند و با موتورسیکلت به تعقیب آنان پرداختند.⁽¹⁾

درگیری با نیروهای کمیته و سپاه، ترور مسئول بسیج سپاه پاسداران کرج و پرتاب نارنجک به‌سمت دفتر حزب جمهوری اسلامی منطقه7 ازجمله اقدامات امروز افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در تهران و کرج بود. امروز همچنین نیروهای سپاه پاسداران و کمیته مرکزی انقلاب موفق به کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در تهران و یکی از پایگاه‌های سازمان چریک‌های فدایی خلق در کرج شدند. در دو نقطه از تهران نیز چندین قبضه اسلحه کشف شد.

صبح امروز، سرنشینان مسلح یک خودرو در بزرگ‌راه افریقا، اتومبیل گشت کمیته انقلاب اسلامی را به رگبار بستند. براثر اصابت گلوله شیشه‌های خودرو شکست. با واکنش و تیراندازی متقابل نیروهای کمیته، 3 نفر از مهاجمان که 12 تا 16 ساله بودند، تسلیم شدند، اما راننده که تیر خورده بود موفق به فرار شد. از داخل اتومبیل مهاجمان 3 اسلحه ژ3، یک کلاشینکف و یک نارنجک جنگی به دست آمد.

یکی از دستگیرشدگان که دانش‌آموز و عضو سازمان مجاهدین خلق بود، در بازجویی‌ها گفت: «با تلفن به ما اطلاع دادند که برای انجام عملیات نظامی در داخل اتومبیلی در خیابان دکتر شریعتی اسلحه قرار داده شده است. ما پس از برداشتن اسلحه‌ها پاسداران را به رگبار بستیم.» با اعترافات این فرد چند قبضه اسلحه دیگر که در محل پنهان شده بود، کشف شد.⁽²⁾

در حادثه مشابه دیگری نیروهای گشتی کمیته مرکزی در بزرگ‌راه مدرس تهران به سرنشینان یک اتومبیل پیکان مشکوک شدند و تصمیم به متوقف‌کردن خودرو گرفتند، اما سرنشینان اتومبیل با اسلحه یوزی به‌سوی پاسداران کمیته تیراندازی کردند که براثر تیراندازی متقابل، یکی از آنان کشته و دیگری مجروح و دستگیر شد.⁽³⁾

در شهرک کرج نو واقع در شمال‌شرقی کرج نیز مسئول بسیج سپاه پاسداران این منطقه به نام احمد فروغی، به دست 4 تن از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق ترور شد و به شهادت رسید. پس از این حادثه نیروهای سپاه به تعقیب مهاجمان پرداخته و با آنان درگیر شدند، در این حادثه یک نفر از افراد سازمان کشته و 3 نفر دیگر دستگیر شدند.⁽⁴⁾

امروز همچنین نیروهای سپاه پاسداران یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های سازمان چریک‌های فدایی خلق شاخه اشرف دهقان را در کرج کشف و 5 نفر از اعضای این سازمان را دستگیر کردند. از این پایگاه 3 مسلسل یوزی با 6 خشاب، یک اسلحه کمری و مقداری فشنگ،

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، صص 5 و 6، تهران - خبرگزاری فرانسه، 21/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص15.

3) روزنامه اطلاعات، 22/6/1360،ص 2؛ و - روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص14.

4) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3.

2 نارنجک، 3 اتومبیل، یک موتورسیکلت، یک دوربین و مقادیر زیادی اسناد جعلی مانند

شناسنامه، گواهینامه، رونوشت شناسنامه و یک‌صد و ده هزار تومان وجه نقد که برای رهن خانه‌های تیمی از آن استفاده می‌شد، به دست آمد.

در تحقیقات اولیه مشخص شد افراد دستگیرشده در این پایگاه، عامل سرقت 4 میلیون و 800 هزار تومان وجه نقد از بانک سپه کرج بودند. در جریان این سرقت 2 تن از محافظان بانک شهید و یک عابر نیز از ناحیه چشم مجروح شده بود.⁽¹⁾

براثر انفجار یک نارنجک جنگی که ساعت 6 صبح، به‌سوی دفتر حزب جمهوری اسلامی منطقه 7 در خیابان جوادیه در جنوب تهران پرتاب شد، قسمتی از این دفتر تخریب شد و شیشه‌های این ساختمان و چند ساختمان مجاور به‌کلی فروریخت. عاملان این حادثه که دو موتورسوار بودند، گریختند.⁽²⁾

در حوزه استحفاظی کمیته منطقه 13 تهران هم یک موتورسوار درحال حرکت، یک نارنجک جنگی به‌سوی مغاره یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کرد و متواری شد.⁽³⁾

پاسداران کمیته مرکزی انقلاب اسلامی یکی از خانه‌های تیمی سازمان مجاهدین خلق را در چهارراه لشکر تهران، کشف و هر 3 عضو آن را دستگیر کردند. 2 تن از این افراد که در حین دستگیری اقدام به مقاومت مسلحانه کرده بودند، مجروح شدند. از این خانه، کروکی منازل چند تن از نیروهای نهادهای انقلابی برای اجرای عملیات ترور و مقداری مهمات به دست آمد.⁽⁴⁾

علاوه‌براین امروز در خیابان صمدیه لباف، از داخل یک اتومبیل 7 عدد خمپاره کشف شد و در خیابان سی متری جی نیز از یک نفر یک قبضه اسلحه ژ3 با 5 خشاب فشنگ به دست آمد.⁽⁵⁾

در اقدامات تروریستی افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در قائم‌شهر یک نفر به شهادت رسید. ترور حجت‌الاسلام اژه‌ای در اصفهان و یک پاسدار در رامسر نیز ناکام ماند.

علیرضا نظری سرایدار یک مدرسه که از اعضای بسیج قائم‌شهر بود، شب‌هنگام، در منزلش به‌دست افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق ترور شد و به شهادت رسید. وی ساعت 2 بامداد و پس از اتمام مأموریت پاسداری از مسجد محل، برای استراحت به منزلش بازگشت، دقایقی بعد ضارب که از قبل در کمین این فرد بود، وارد منزل شد و با شلیک 3 گلوله به سر وی، او را به شهادت رساند. افراد سازمان پیش از این وی را تهدید کرده بودند.⁽⁶⁾

از سوی دیگر، خبرگزاری پارس در گزارشی اعلام کرد: حمله چند فرد مسلح به منزل حجت‌الاسلام اژه‌ای یکی از روحانیون سرشناس اصفهان و عضو حزب جمهوری اسلامی با واکنش سریع محافظانش خنثی شد. در این حادثه، شماری از مهاجمان دستگیر و بقیه با تیراندازی نیروهای سپاه متواری شدند.⁽⁷⁾

1) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص15.

2) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 22/6/1360، ص2.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 21/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 22/6/1360، ص2.

5) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص3.

6) روزنامه اطلاعات، 21/6/1360، ص2.

7) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص3.

در رامسر نیز 2 فرد مسلح اقدام به تیراندازی به‌سوی یک پاسدار کردند که با واکنش به‌موقع

و اقدام متقابل وی، یکی از این دو نفر مجروح و هر دوی آنان درحالی‌که اسلحه و یک نارنجک همراه داشتند دستگیر شدند.⁽¹⁾

به‌دنبال کشف 3 خانه تیمی در کرمانشاه، زاهدان و گنبد و یک محل اختفای اسلحه و مهمات در اصفهان، تعدادی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق و یک نفر از چریک‌های فدایی خلق دستگیر شدند و چندین قبضه اسلحه و مقادیری مهمات و تجهیزات نیز کشف شد. آتش‌زدن دفتر حزب جمهوری اسلامی در ماهشهر و ناکام‌ماندن بمب‌گذاری در دفتر این حزب در زنجان از دیگر حوادث مهم امروز بود.

نیروهای سپاه پاسداران به‌دنبال شناسایی یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در خیابان شریعتی کرمانشاه، آنجا را به محاصره درآوردند، ولی افراد داخل خانه اقدام به تیراندازی و مقاومت کردند. با تیراندازی متقابل پاسداران یک نفر از افراد سازمان خودکشی کرد و 3 نفر دیگر دستگیر شدند. در این درگیری یک پاسدار به نام علی شفیعی نیز به شهادت رسید.⁽²⁾

در زاهدان با کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق، چند سرباز فراری جمعی لشکر زرهی زاهدان در این مکان دستگیر شدند و از آنها یک کلت و یک دستگاه ماشین تکثیر به دست آمد. این افراد مشخصات تعدادی از پرسنل متعهد لشکر زرهی زاهدان را برای اجرای ترور دراختیار افراد سازمان قرار داده بودند.⁽³⁾

درپی کشف تعدادی اسلحه در یک مغازه تعویض روغن در خیابان جی اصفهان، 2 نفر از افراد سازمان شناسایی و دستگیر شدند و از آنان 5 اسلحه ژ3، 2 مسلسل یوزی، 138 فشنگ ژ3، 42 فشنگ یوزی، 100 عدد چاشنی، 3 کیلو باروت، 98 فشنگ از انواع گوناگون و تعدادی فرم سپاه و بلوز و شلوار ارتشی به دست آمد.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری دو نفر از افراد ضدانقلاب دفتر حزب جمهوری اسلامی ماهشهر را با بنزین به آتش کشیدند. در این حادثه اموال موجود در این دفتر در آتش سوخت و خسارت جزئی به ساختمان وارد شد. درپی وقوع این حادثه، رادیو بغداد به نقل از جبهه عربی آزادی‌بخش الاحواز (وابسته به رژیم عراق) ادعا کرد که در این اقدام قسمتی از ساختمان تخریب شده است و 2 ماشین منهدم و 3 نفر کشته و 7 تن زخمی شده‌اند.⁽⁵⁾

در گنبد، یک خانه تیمی متعلق به سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) به‌همت واحد عملیات سپاه کشف و یک نفر از افراد این سازمان دستگیر شد. از این خانه تعدادی نشریه و مدارک سازمانی نیز به دست آمد.

در همین شهر، یکی از افراد وابسته به چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) 3 قبضه اسلحه ژ3

1) سند شماره 174041 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس)، به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی، 23/6/1360، ص1.

2) روزنامه اطلاعات، 23/6/1360، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص15؛ و - سند شماره 152522 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 115، 24/6/1360، ص5.

3) سند شماره 52731 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه6 (کرمان) به فرماندهی سپاه مرکز، 21/6/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 133893 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه اصفهان به اطلاعات سپاه تهران، 22/6/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 132669 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه خرمشهر، 26/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 344741 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 24/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص13.

را که در بیابان‌های اطراف پنهان کرده بود به سپاه پاسداران تحویل داد.⁽¹⁾

امروز، 3 نفر از هواداران فعال فراری سازمان چریک‌های فدایی خلق نیز با تلاش نیروهای سپاه پاسداران منطقه 3 کشور (گیلان و مازندران) دستگیر شدند.⁽²⁾

در زنجان هم یک بمب ساعتی حاوی حدود 1500 گرم تی.ان.تی. که در طبقه زیرین دفتر حزب جمهوری اسلامی این شهر در یک مغازه کار گذاشته بود، با هشیاری صاحب مغازه کشف شد. نیروهای سپاه بلافاصله با حضور در محل این بمب را قبل از انفجار خنثی کردند.⁽³⁾

درپی شهادت آیت‌الله مدنی نماینده امام و امام‌جمعه تبریز، امام خمینی پیامی خطاب به مردم ایران صادر کردند. در قسمتی از این پیام ضمن تجلیل از شخصیت اخلاقی و معنوی شهید مدنی، درخصوص نقش سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در این اقدام آمده است: «با شهیدنمودن یک تن دیگر از ذریة رسول‌الله و اولاد روحانی و جسمانی شهید بزرگ امیرالمؤمنین، سند جنایات منحرفان و منافقان به ثبت رسید. سید بزرگوار و عالم عادل عالی‌قدر و معلم اخلاق و معنویات، حجت‌الاسلام‌والمسلمین، شهید عظیم‌الشأن، مرحوم حاج سید اسدالله مدنی - رضوان‌الله‌علیه - همچون جد بزرگوارش در محراب عبادت به‌دست منافقی شقی به شهادت رسید. اگر با به‌شهادت‌رسیدن مولای متقیان، اسلام محو و مسلمانان نابود شدند، شهادت امثال فرزند عزیزش شهید مدنی هم آرزوی منافقان را برآورده خواهد کرد. اگر خوارج سیاه‌بخت از شهادت ولی‌الله‌الاعظم طرفی بستند و به حکومت رسیدند، این گروهک‌های خائن نیز به آمال خبیث خود - که سقوط حکومت اسلام و برقراری حکومت امریکایی است - می‌رسند. آنان لعنت خدا و رسول و ننگ ابدی را برای خود و اینان عذاب ابدی خدا و نفرت و لعنت قادر متعال و امت اسلام را برای خود، هم‌پیمانان و اربابان خونخوار خویش، به بار آوردند. ملت بزرگ و روحانیون معظم چون صفی مرصوص ایستاده‌اند که هر پرچمی از دست توانای سرداری بیفتد، سردار دیگری آن را برداشته و به میدان آید و با قدرت بیشتر در حفظ پرچم اسلامی به کوشش برخیزد. شهید مدنی با شهادت مظلومانة خود، ضدانقلاب و منافقین ضداسلام را به‌کلی منزوی کرد. این چهرة نورانی اسلامی عمری را در تهذیب نفس و خدمت به اسلام و تربیت مسلمانان و مجاهده در راه حق علیه باطل گذراند و از چهره‌های کم‌نظیری بود که به حد وافر از علم و عمل و تقوا و تعهد و زهد و خودسازی برخوردار بود. به‌شهادت‌رساندن چنین شخصیتی به تمام معنا اسلامی، همراه با تنی چند از فرزندان اسلام و یاران باوفای انقلاب اسلامی در میعادگاه نماز جمعه و در حضور جماعت مسلمین، جز عناد با اسلام و کمربستن به محو آثار شریعت و تعطیل جمعه و جماعت مسلمین توجیهی ندارد. اگر تا امروز برای جنایت‌ها و شرارت‌های خود بهانه‌های بی‌پایه‌ای می‌تراشیدند، در شهادت عالم متقی که جز دربارة خدمت به اسلام و مسلمانان نمی‌اندیشید، بهانه‌ای جز انتقام از اسلام و ملت شریف نمی‌توانند بتراشند.

1) سند شماره 174072 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (فرماندهی) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی)، 22/6/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 174073 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (فرماندهی) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی)، 21/6/1360، ص2.

3) روزنامه جمهوری اسلامی، 22/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص14.

انتقام از اسلام، که آن را اساس سقوط دستگاه‌های جبار و شکست ابرقدرت‌ها در ایران و پس از آن در

منطقه می‌بینند، و از ملت قدرتمند که پشت بر آنان نموده و کاخ‌های آمال و آرزوی آنان را درهم کوبیده و تمامی آنان را از صحنه تا ابد بیرون رانده است، می‌گیرند. مردم رزمندة ایران و خصوص مردم غیرتمند آذربایجان که چنین روحانی متعهد و عالم عالی‌قدری را از دست داده‌اند و حریف شکست‌خوردة خود را می‌شناسند با عزمی جزم و اراده‌های خلل‌ناپذیر انتقام خود را از آنان می‌گیرند.»⁽¹⁾

سخنگوی موقت دولت در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی، مواضع دولت را درباره موضوعات مهم جاری کشور، ازجمله آخرین وضعیت گروه‌های مسلح ضدانقلاب و ترور مقامات و شخصیت‌ها، تشکیل سازمان اطلاعاتی و... بیان کرد و سپس به پرسش‌های خبرنگاران داخلی و خارجی پاسخ داد.

بهزاد نبوی درمورد اقدام دولت جدید آیت‌الله مهدوی کنی برای تشکیل سازمان اطلاعاتی و امنیتی کشور گفت: «تشکیل یک سازمان اطلاعاتی قوی یکی از مسائل مهم جامعه امروز ماست، ولی مسئله‌ای که دراین‌رابطه مردم باید بدان توجه کنند این است که تشکیل چنین سازمانی به‌آسانی امکان‌پذیر نیست، چراکه این سازمان نیاز به افرادی صددرصد مطمئن، قابل‌اعتماد، پرتوان و باتجربه دارد که پیداکردن چنین افرادی آسان نیست، زیرا برای این کار نمی‌توان تنها به ایمان و یا تنها به تجربه افراد اکتفا کرد و عضو این سازمان باید هر دو خصیصه را باهم داشته باشد. مثلاً درمورد ساواک رژیم گذشته که مراحل انحلال آن پس از پیروزی انقلاب مرحله‌به‌مرحله انجام شد، افراد آن باتجربه بودند، اما تجربه‌شان در خدمت مردم و انقلاب نبود و به‌ناچار باید منحل می‌شد که به‌وسیله خود مردم منحل شد، اما جو زمان بعد از انقلاب طوری بود که مردم گمان می‌کردند دیگر نیازی به یک سازمان اطلاعاتی ندارند و هر سازمان اطلاعاتی، ساواک را در ذهنشان مجسم می‌کرد. دشمنان انقلاب هم برای اینکه ما را از تشکیل چنین سازمانی که به ضررشان بود، منصرف کنند. پشت‌سرهم شایعه‌سازی می‌کردند که مثلاً ساواک درست کرده‌اند و غیره، این جو شاید تاحدود یک سال و نیم پس از انقلاب ادامه داشت، تا اینکه برادران متعهد به‌تدریج در نهادهای مختلف شروع به تشکیل ادارات اطلاعاتی کردند که زیاد جدی نبود و دنبال نشد. بعد هم شورای انقلاب، قانونی برای تشکیل سازمان اطلاعاتی تصویب کرد که آن هم اجرا نشد، اما اخیراً طرحی تهیه و به مجلس تقدیم شده که اگر ان‌شاءالله تصویب شد، به‌زودی یک سازمان اطلاعاتی یکپارچه و اسلامی و مردمی تشکیل خواهد شد. سازمانی که مسلماً مثل ساواک نخواهد بود و ازنظر وسعت هم شباهتی به آن نخواهد داشت.

در این سازمان اطلاعاتی اسلامی مردم نقش چشم‌ها را باید داشته باشند که نظارت عمومی بر جامعه داشته باشند و براساس امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر با سازمان همکاری نمایند.»

1) صحیفه امام، پیشین، صص 227 - 225.

سخنگوی موقت دولت در ادامه افزود: «البته این بدان معنا نیست که ما اکنون فاقد سازمان

اطلاعاتی هستیم، زیرا تمام این خانه‌های تیمی که کشف می‌شوند و یا افرادی که دستگیر می‌گردند، همه ازطریق سازمانی که اطلاعات واصله ازطرف مردم را ارزیابی می‌کند، شناسایی می‌شوند و اینکه اکنون سازمان چریک‌های اقلیت و پیکار به‌کلی از توان افتاده‌اند و دیگر خبری از آنها نیست و یا به سازمان مجاهدین خلق نیز ضربه‌های اساسی وارد شده، به‌خاطر وجود همین سازمان اطلاعاتی است، اما مردم نباید انتظار داشته باشند که به‌محض تشکیل سازمان اطلاعاتی دیگر اتفاق نیفتد، چون افراد آن به تجربه نیاز دارند، حتی افراد ساواک هم پس از سال‌ها فعالیت هنوز تجربه کامل را برای مبارزه با مخالفان خود نداشته[اند].»

بهزاد نبوی در پاسخ به پرسشی درخصوص اقدامات انجام‌شده برای مقابله با شماری از هواداران سازمان مجاهدین خلق که در برخی خیابان‌ها به‌صورت مسلحانه راه‌پیمایی می‌کنند، اظهار کرد: «راه‌پیمایی اسمش را نگذارید، همچنان که گفتیم مجاهدین خلق روش‌های خاصی برای به‌اصطلاح مقابله با نظام جمهوری اسلامی اتخاذ کرده‌اند؛ ازجمله ترور، آتش‌سوزی و تخریب و عمدتاً از این نوع اعمال، اما در هفته‌های اخیر ظاهراً روش‌های جدیدی نیز به کار گرفته‌اند. یکی از این روش‌ها استفاده از عوامل نفوذی بود که مثلاً در [حوادث انفجار دفتر] نخست‌وزیری و دادستانی نمونه‌اش را دیدیم که البته نشان می‌دهد که اینها واقعاً دارند از مایه می‌خورند، زیرا وجود این افراد نفوذکرده می‌توانست در درازمدت مؤثر باشد، درحالی که دارند اکنون از وجود آنها استفاده می‌کنند و این نشان‌دهنده وضع خراب آنها است. روش دیگری که اتخاذ کرده‌اند و تقریباً از ده روز پیش شروع شده است این است که به هواداران و میلیشیا دستور می‌دهند که مثلاً ساعت 5/4 بعدازظهر، در پنج نقطه و در هر نقطه بیست نفر سر ساعت معینی حاضر باشند و چند نفر مسلح نیز آنها را پوشش می‌دهند و یک تیم کوکتل‌انداز هم دارند که به آنها دستور می‌دهند پیراهن رزرو با خود بیاورند و ده دقیقه تظاهرات می‌کنند و سپس متفرق می‌شوند. همچنین به آنها گفته شده که پس از متفرق‌شدن کنار خیابان بایستید و بگویید:"تاکسی مستقیم". تحلیلی که برای این جوان‌ها هم کرده‌اند جالب است، به آنها گفته‌اند روزنامه‌ها و رادیو تلویزیون تحریم است، آنها به‌هیچ‌وجه تلویزیون نگاه نمی‌کنند حتی یک نماز جمعه را هم نمی‌بینند. روزنامه هم نمی‌خوانند و درنتیجه به آنها می‌گویند که آخرین نظرسنجی نشان داده است که 80 درصد مردم با ما هستند. مثل زمان شاه بیایید شعار ضدرژیم بدهید و مردم به شما ملحق می‌شوند. البته، قابل‌تذکر است که زمان شاه هم آنها نبودند که شعار ضدرژیم می‌دادند. روز چهارشنبه در هفت هشت نقطه شهر تظاهراتی بوده از همین جوان‌های ناآگاه که حدود 100 نفرشان نیز دستگیر شده‌اند. این یک چنین برنامه‌ایست و اسمش را هم راه‌پیمایی نگذارید. اینها البته قصد دارند حرکت‌های بزرگ‌تری هم بکنند که اوج کارشان همان 25 و 30 خرداد بود که با

یورش مردمی خنثی شد و در یک روز نیز 100 نفر از آدم‌هایشان را نیز از دست داده‌اند. برای

آنها کم نیست. فعلاً مسئله برای دستگاه‌های اطلاعاتی مطرح است و اگر لازم باشد مردم در جریان قرار می‌گیرند تا در صحنه حاضر شوند. در این روزها نیز در اکثر این تظاهرات، مردم آنها را خفه کرده و جلوشان را گرفتند و دستگیری این 100 نفر نیز نشان‌دهنده همین موضوع است.»

سخنگوی موقت دولت همچنین درمورد نقش عناصر نفوذی سازمان مجاهدین خلق در انفجارهای دفتر حزب جمهوری اسلامی، نخست‌وزیری و دادستانی و چگونگی نفوذ این افراد در دستگاه‌های دولتی و نهادهای انقلابی ایران گفت: «مسئله‌ای که دراین‌رابطه مطرح است، وجود عوامل نفوذی در همه ارگان‌ها مثل حزب، نخست‌وزیری و دادستانی است. اکنون خیلی‌ها مراجعه می‌کنند و می‌گویند چطور هنوز عوامل نفوذی در نهادها و ارگان‌های دولتی وجود دارد، ولی اینها باید بدانند که این مسئله به‌خاطر ویژگی‌های خاص انقلاب ماست. مثلاً بعد از پیروزی انقلاب، در همان روزهایی که هنوز دولت شکل نگرفته بود و همه کارها به دست کمیته‌ها بود، خود من در کمیته مرکزی کار می‌کردم و آنجا می‌دیدم که چگونه عوامل مختلف به داخل کمیته نفوذ می‌کنند. مثلاً شخصی که از لای نرده‌ها موفق می‌شد خودش را به داخل محوطه کمیته بیندازد، به‌دلیل آنکه کسی دیگری را نمی‌شناخت، پس از چند روز موفق می‌شد بازوبند انتظامات را بگیرد و در محوطه تردد کند و پس از آن نیز به دفتر راه می‌یافت و پس از چندی یک عضو باسابقه کمیته می‌شد. تازه اگر هم شناسایی می‌شد و از کمیته بیرونش می‌کردند، به‌خاطر سابقه‌ای که در کمیته پیدا کرده بود، از نهادها و ارگان‌های انقلابی دیگر سر در می‌آورد.»

وی افزود: «البته، این عناصر از حمایت دولت موقت و بعد هم بنی‌صدر برخوردار بودند و همان‌طورکه می‌دیدیم در هر جایی که می‌خواستند پاک‌سازی انجام دهند با مخالفت دولت موقت و دارودسته بنی‌صدر و غیره روبه‌رو می‌شدند.»⁽¹⁾

رادیو بی‌بی‌سی و مجله امریکایی نیوزویک با اشاره به کاهش صدور نفت و کم‌شدن درآمدهای ارزی ایران به بررسی وضعیت اقتصادی این کشور پرداختند.

بی‌بی‌سی در گزارشی تحلیلی مدعی شد با امتناع برخی مشتریان نفت ایران از خرید نفت به‌بهانه بالابودن قیمت، فروش نفت ایران از مرحله بد وارد مرحله بدتر شده است و درصورت ادامه این وضعیت ایران دچار ورشکستگی خواهد شد. در قسمتی از این گزارش آمده است:

«ارقامی که اخیراً توسط بانک مرکزی ایران انتشار یافته است، نشان می‌دهد که واردات ایران در ماه، سر به بیش از یک میلیارد دلار می‌زند، درحالی‌که درآمد نفت که درواقع تنها منبع ارز خارجی کشور است به‌سختی به نیمی از رقم هزینه دولتی می‌رسد. در ماه گذشته، رقم درآمد نفت ایران تقریباً به صفر رسید، زیرا اغلب مشتریان بین‌المللی نفت به‌دلیل آنکه می‌گویند قیمت نفت ایران

1) روزنامه کیهان، 22/6/1360، صص 4 و 14.

بالاست از خریدن آن خودداری می‌کنند. ایران هنوز حدود نیم‌میلیون بشکه در روز نفت صادر می‌کند، اما اکنون

این معامله نفت بیشتر با کشورهای اروپای شرقی و ترکیه و هندوستان و به طریق پایاپای است. اگر ایران اقدام فوری جهت بهبود وضع اقتصادی خود انجام ندهد کشور تا یک سال دیگر به ورطه ورشکستگی کشیده می‌شود. به‌دلیل وضع سیاسی و نیز نتایج نظامی، کاستن از مقدار واردات غیرممکن است. مواد غذایی، مواد خام و تجهیزات نظامی واردات ایران را تشکیل می‌دهد و تجهیزات نظامی، که از بازارهای سیاه بین‌المللی تهیه می‌شود، برای جنگ با عراق ضروری است. از هر طرف که نگاه کنیم ایران با مشکلاتی احاطه شده است که ظاهراً غیرقابل حل است. بااین‌همه، به نظر نمی‌رسد که هیچ‌یک از این مشکلات به‌تنهایی، یعنی مجاهدین به‌تنهایی؛ ناآرامی در میان اقلیت‌های قومی؛ وضع تیره‌وتار اقتصادی به‌تنهایی برای ازپای‌درآوردن رژیم در آینده نزدیک کافی باشد.»⁽¹⁾

مجله امریکایی نیوزویک هم در مقاله‌ای به تعامل ایران و شرکت‌های چندملیتی نفتی پرداخته و دلیل کاهش درآمد نفتی ایران را لغو قراردادهای نفتی منعقدشده با این شرکت‌ها، پس از پیروزی انقلاب عنوان کرده است. به نوشته این نشریه: «ایران همه موافقت‌نامه‌هایی را که قبل از انقلاب اسلامی در سال 1979، با شرکت‌های چندملیتی نفتی منعقد نموده، رسماً لغو کرده است. این اولین اقدام قانونی برای جامه عمل پوشاندن به اخراج تولیدکنندگان خارجی نفت بعد از سقوط شاه است. از آن زمان، شرکت خدمات نفتی ایران که کنسرسیومی است متشکل از چهارده شرکت بین‌المللی نفت ازجمله بریتیش پترولیوم، موبیل، گلف و اکسون، قانوناً درحالت فراموشی به سر برده است. این گروه در سال 1973، به‌منظور اداره اکثر حوزه‌های نفتی و خریداری تولیدات آنها برپا شد، ولی در سال 1979، از کار ایستاد. از آن هنگام تاکنون، تهران در اداره صنایع نفتی خود کوشش نموده، اما چندان موفق نبوده است. سطح تولید به‌سرعت از حدود 5 میلیون بشکه در روز قبل از انقلاب به 500 هزار بشکه درحال‌حاضر سقوط کرده است. اکنون تصمیم رسمی نسبت به لغو عهدنامه سال 1973 بازگشت به سطح تولید بالاتر را مشکل‌تر می‌نماید. لاری گلد استین کارشناس اقتصادی در نیویورک، می‌گوید برای ادامه حیات، ایران مجبور است که سطح تولید خود را تا 5/2 میلیون بشکه در روز بالا برد، اما با ابطال این قراردادها اوضاع را بر خود سخت‌تر کرده است.» نیوزویک در پایان مدعی شده است: «در آینده، هیچ شرکت نفتی ایران را به‌عنوان یک منبع تهیه باثبات نفت قبول نخواهد داشت.»⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 176، 22/6/1360، ص3 ضمیمه، رادیو لندن، 21/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 181، 27/6/1360، ص5، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 26/6/1360.

روزشمار جنگ یکشنبه 22 شهریور 1360 14 ذیقعده 1401 13 سپتامبر 1981

ارتش عراق امروز با گلوله‌های خمپاره و توپ تأسیسات اقتصادی و بخشی از مناطق مسکونی شهر آبادان و حوالی پاوه را هدف قرار داد.

در حملات امروز عراق به شهر آبادان یک مخزن نفت دچار حریق شد. همچنین، براثر اصابت گلوله خمپاره به 2 منزل مسکونی در کوی بازرگانی این شهر 2 نفر شهید و چند تن مجروح شدند و خساراتی نیز به بار آمد.⁽¹⁾

روستای خانقاه در 3 کیلومتری جنوب پاوه، نیز امروز هدف حملات توپخانه‌ای عراق قرار گرفت که براثر آن یک خانه مسکونی آسیب دید و 56 رأس گوسفند و بز اهالی روستا تلف شد.⁽²⁾

درحالی‌که مناطق مسکونی ایران تقریباً هر روز زیر آتش سلاح‌های سبک و سنگین ارتش عراق قرار دارند، ارسال کمک‌های نظامی و تسلیحاتی کشورهای عربی به عراق همچنان دنبال می‌شود.

در این راستا امروز 37 کامیون حامل مهمات و تجهیزات نظامی ازطریق مرز عُرعُر در عربستان، 17 دستگاه کامیون نظامی ایفا حامل مهمات سبک و سنگین از مرز الوراء در اردن و 12 خودرو حامل مهمات از مرز کویت وارد عراق شدند.⁽³⁾گفتنی است سه روز پیش نیز 24 خودرو حامل مهمات و تجهیزات از مرز اردن و 8 خودرو ازطریق کویت وارد عراق شده بود.⁽⁴⁾علاوه‌براین در روز سه‌شنبه (17/6/1360) هم 46 کامیون نظامی حامل انواع مهمات و تعدادی موشک‌انداز کاتیوشا ازطریق مرز اردن به عراق ارسال گردیده بود.⁽⁵⁾

خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی با عنوان "جنگ یک‌ساله ایران و عراق" به نقل از میانجیگران سازمان کنفرانس اسلامی تأکید کرد: «ایران معتقد است تا خروج آخرین سرباز عراقی از قلمرو ایران هیچ‌گونه مذاکرات صلحی امکان‌پذیر نخواهد بود.»

شرایط ایران و عراق برای پایان‌دادن به جنگ، تأکید بر حاکمیت بلامنازع رژیم عراق بر

1) سند شماره 417609 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استاندار استان خوزستان، 23/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص4.

2) سند شماره 32718 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندار پاوه و اورامانات به استاندار استان کرمانشاهان، 23/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 145009 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، قرارگاه مقدم نزاجا غرب (رکن2) (کرمانشاه)، شماره 116، 27/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 138402 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 24/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 138367 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 23/6/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 145009 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 138373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 22/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 138435 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 21/6/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 152408 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 18/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5220 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 8، 12/8/1360، ص3؛ و - سند شماره 152522 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، قرارگاه مقدم نزاجا غرب (رکن2)، شماره 115، 24/6/1360، ص4.

اوضاع داخلی این کشور و تأثیر جنگ در کاهش صادرات نفت دو کشور به‌ویژه عراق از موضوعاتی است که در این گزارش به آن پرداخته شده است. در بخشی از این مطلب آمده است: «اولاف پالمه، نماینده سازمان ملل که ریاست یکی از چهار هیئت صلح - به‌منظور پایان‌دادن به جنگ عراق علیه ایران را به عهده داشت، ماه آوریل گذشته گفت هر دو کشور معتقدند که جنگ در جبهه‌ها به پیروزی هیچ‌یک از طرفین نخواهد انجامید. از سوی دیگر نیز ثابت شده که تلاش‌های دیپلماتیک جهت پایان‌دادن به این جنگ مثمر ثمر واقع نخواهد بود.

پالمه، یاسر عرفات و میانجیگران کنفرانس اسلامی و کشورهای غیرمتعهد اظهار داشته‌اند که ایران معتقد است تا خروج آخرین سرباز عراقی از قلمرو ایران هیچ‌گونه مذاکرات صلحی امکان‌پذیر نخواهد بود. در همین حال، عراق قول داده است تا زمانی‌که ایران، حاکمیت عراق بر گذرگاه آبی 200 کیلومتری شط‌العرب [اروندرود] را به رسمیت نشناسد به جنگ ادامه خواهد داد.

تحلیل‌گران و دیپلمات‌های خاورمیانه که سال گذشته ادامه جنگ را تنها برای مدت یک هفته پیش‌بینی کرده بودند، اکنون بر این عقیده‌اند تا بروز تغییری در رهبری یکی از دو کشور متخاصم، این جنگ ادامه خواهد یافت. عراقی‌هایی که از بیروت عبور می‌کردند، گفتند سرازیرشدن آزاد پول به این کشور آن‌هم به این ترتیب تا‌کنون سابقه نداشته است و تصریح کردند این امر به‌خاطر راضی نگاه‌داشتن مردم عراق از رهبر این کشور علی‌رغم طفره‌رفتن از استقرار صلح صورت می‌گیرد. یک عراقی که خواست نامش فاش نشود، گفت هر خانواده‌ای که پسر خود را در جنگ از دست می‌دهد پول و خانه جدید دریافت می‌کند. یکی دیگر از اتباع عراق گفت دولت شدیداً مراقب است که هیچ‌گونه کمبودی به وجود نیاید و اکثریت اقلام مورد نیاز ازطریق بنادر پادشاهی اردن وارد بغداد می‌شود.

در ایران اثرات جنگ بیشتر مشهود می‌شود. [به گفته] یک ایرانی که اخیراً به بیروت آمده است، اکنون در ایران کمبودهایی به چشم می‌خورد که دولت آن را ناشی‌از جنگ می‌داند. این کمبودها بیشتر شامل مواد غذایی، مرغ، تخم‌مرغ و دیگر مواد خام می‌شود. وی گفت تأمین بنزین همچنان به‌سختی صورت می‌گیرد و کپسول گاز برای مصارف خانگی نیز پیدا نمی‌شود.»

آسوشیتدپرس در بخشی دیگری از گزارش خود ضمن بررسی وضعیت صدور نفت دو کشور و مشکلات موجود دراین‌زمینه که به‌شدت تحت‌تأثیر اوضاع جنگی دو کشور و منطقه است، آورده است: «در دهه 1970، نفت برای هر دو کشور ایران و عراق منبع عمده درآمد به شمار می‌رفت. ایران قبل از انقلاب اسلامی در این کشور روزانه بین 5 تا 6 میلیون بشکه نفت تولید می‌کرد. کمی قبل از بروز جنگ، ایران حدود 5/1 میلیون بشکه نفت در روز تولید می‌کرد، درحالی‌که تولید عراق روزانه 5/3 میلیون بشکه بود. این جنگ بر صادرات هر دو کشور تأثیر گذارد، لکن عراق به‌خاطر موقعیت بهتر ذخایر ارزی‌اش و جمعیت 13 میلیونی آن

در مقایسه با 36 میلیون جمعیت ایران در وضعیت بهتری قرار دارد.

یک تحلیل‌گر نفتی خاورمیانه که خواست نامش فاش نشود گفت تولید نفت ایران ظرف هفته‌های اخیر بالغ‌بر 2/1 میلیون بشکه در روز بوده که 800 هزار بشکه آن صادر شده است. وی افزود عراق نیز در چند هفته گذشته یک میلیون بشکه نفت تولید کرده که 800 هزار بشکه آن برای صادرات بوده است. ... در روزهای نخست جنگ، ترمینال‌های نفتی عراق دراثر حملات ایران نابود شد و اکنون عراق برای صدور نفت خود تنها به خط لوله‌هایی که از ترکیه و سوریه می‌گذرد متکی است. ناظران نفتی می‌گویند علی‌رغم حملات مکرر عراق به بندر خارک، ایران همچنان برای صدور نفت از این ترمینال و همچنین بندر کوچک‌تر لاوان استفاده می‌کند.»⁽¹⁾

کمین افراد چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) به پیشمرگان مسلمان کرد در محله شریف‌آباد شهر سنندج، اعدام یکی از اکراد مسلمان طرف‌دار جمهوری اسلامی به‌دست عناصر حزب دمکرات و تسلیم‌شدن یکی از افراد وابسته به این حزب ازجمله وقایع امروز مناطق غرب کشور می‌باشد.

درپی درگیری میان پیشمرگان مسلمان کرد و افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب که با حمله چریک‌های فدایی خلق به پایگاه پیشمرگان در محله شریف‌آباد سنندج آغاز شد، یک گروه شش‌نفره به قصد کمک به افراد پایگاه با خودرو عازم این محل شدند، اما در میانه راه در محله شریف‌آباد به کمین افراد چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) افتادند. مهاجمان از پشت سر با استفاده از سلاح‌های ژ3، کلاشینکف و نارنجک دستی نیروهای خودی را هدف قرار داده و 4 نفر از آنان به نام‌های بابا محمد شیخی، علی منافری، محمد رحیمی و احمد فقیه سلیمانی را شهید و 2 نفر دیگر را زخمی کردند. در این حادثه یک نفر از چریک‌های فدایی خلق زخمی و 2 تن از آنها کشته شدند. سایر مهاجمان هم اجساد این افراد را از منطقه خارج کرده و از محل حادثه گریختند.⁽²⁾

امروز همچنین، عناصر حزب دمکرات یکی از افراد کرد مسلمان طرف‌دار نظام جمهوری اسلامی ایران به نام عبدالرحمن سعیدی را که مدتی قبل دستگیر و زندانی کرده بودند، اعدام کردند.

رادیو حزب دمکرات با اعلام این خبر مدعی شد که این فرد قصد فرار از زندان را داشته که به ضرب گلوله کشته شده است.⁽³⁾

از سوی دیگر، یکی از افراد وابسته به حزب دمکرات درحالی‌که یک اسلحه ژ3 و 6 خشاب به‌همراه داشت، خود را در منطقه خراجیان واقع در 11 کیلومتری شمال روانسر، به نیروهای سپاه تسلیم کرد.⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 177، 23/6/1360، صص 6 - 4، بیروت - آسوشیتدپرس، 22/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 53838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 26/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 29/6/1360، ص11.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 183، 29/6/1360، صص 11 و 12 ضمیمه، رادیو صدای کردستان، 28/6/1360.

4) سند شماره 53734 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی سپاه)، 22/6/1360، سند تک‌برگی.

در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بابلسر و مشهد 2 نفر شهید شدند و یک نفر نیز در بندر انزلی مجروح شد. علاوه‌براین، براثر دومورد پرتاب بمب در الیگودرز و شیراز، خساراتی به بار آمد.

به گزارش خبرگزاری پارس، دو تن از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب عصر امروز با حمله به ماشین شیلات در خیابان دکتر شریعتی بابلسر، پس از پیاده‌کردن راننده ماشین سرنشین دیگر خودرو را که یک کارگر ساده شیلات بود، با شلیک 3 تیر به شهادت رساندند. مهاجمان سپس با استفاده از این ماشین از محل حادثه دور شدند. آنان دقایقی بعد ماشین را در کوچه خلوتی رها کردند.⁽¹⁾

در مشهد نیز دو موتورسوار مسلح که قصد ترور صاحب یک مغازه الکتریکی را داشتند، به مغازه وی مراجعه کردند. مهاجمان وقتی متوجه عدم حضور صاحب مغازه شدند شاگرد وی به نام مراد کمالی کوهساری را با شلیک گلوله به شهادت رساندند.⁽²⁾

در بندر انزلی هم یکی از افراد متعهد شهر هنگام رفتن به محل کار خود در خیابان سپه، هدف سوءقصد دو نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت و براثر اصابت گلوله کلت به فک و سینه‌اش مجروح شد. این شخص پس از انتقال به بیمارستان به‌دلیل شدت جراحات برای ادامه درمان به تهران انتقال یافت.⁽³⁾درپی تحقیقات نیروهای سپاه پاسداران 2 نفر دررابطه‌با این حادثه دستگیر شدند.⁽⁴⁾

همچنین یک بمب دست‌ساز به‌سمت روابط عمومی سپاه پاسداران الیگودرز در خیابان امام خمینی پرتاب شد که پس از برخورد با یک مانع در بیرون ساختمان منفجر شد و به دو ساختمان مجاور خسارت جزئی وارد کرد.⁽⁵⁾

در شیراز هم نیمه‌های شب یک بمب دست‌ساز قوی به داخل یک مغازه لوکس‌فروشی در سه‌راه زند پرتاب شد. براثر انفجار بمب، مغازه دچار حریق شد و کلیه اجناس آن در آتش سوخت. عاملان حادثه نیز متواری شدند.⁽⁶⁾

در جریان کشف 6 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در شهرهای مختلف کشور 3 نفر از افراد وابسته به این سازمان کشته و چند نفر نیز دستگیر شدند.

درپی شناسایی یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در شهر رامسر، نیروهای سپاه پاسداران و بسیج که این محل را محاصره کرده بودند، به‌دلیل مقاومت ساکنان با آنان درگیر شدند. در این حادثه 2 نفر از افراد سازمان کشته و چند نفر نیز دستگیر شدند. از این خانه 3 اسلحه ژ3 به‌همراه 200 فشنگ، یک کلت و 3 نارنجک جنگی به دست آمد.⁽⁷⁾

1) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 174041 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی، 23/6/1360، ص2.

2) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص3.

3) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 174041 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 1 و 2.

4) روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص4.

5) سند شماره 328643 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان (روابط عمومی) به هنگ ژاندارمری خرم‌آباد، 22/6/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 53815 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه 9 (شیراز) به تهران (فرماندهی و اطلاعات)، 25/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3.

7) سند شماره 174041 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

همچنین به‌دنبال کشف یک خانه تیمی در شهرستان فسا، یکی از اعضای آن درحال فرار، هدف اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد.⁽¹⁾

در بابلسر نیز با همکاری مردم 3 خانه تیمی گروه‌های مسلح ضدانقلاب کشف شد. براساس اطلاعات به‌دست‌آمده و پیگیری‌های بعدی تعدادی از وابستگان به این گروه‌ها دستگیر شدند.⁽²⁾

امروز یک خانه تیمی هم در رودسر کشف شد. از این مکان یک عدد نارنجک و 170 فشنگ کلاشینکف به دست آمد.⁽³⁾

در بندر ترکمن هم یک نفر از افراد وابسته به گروه‌های معارض که در اقدام نظامی علیه پاسگاه منطقه گومیش‌تپه مشارکت داشت، دستگیر شد.⁽⁴⁾

آیت‌الله منتظری در مراسم تشییع پیکر 20 تن از شهیدان جنگ تحمیلی در نجف‌آباد استان اصفهان⁽⁵⁾، در سخنانی ضمن اشاره به جایگاه شهیدان جنگ، مطالبی را درمورد قدرت‌طلبی رهبران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در زندان‌های شاه و سوءاستفاده آنان از احساسات جوانان و ترغیب آنها به ایستادن در مقابل انقلاب مطرح کرد.

D851

وی در ابتدای سخنان خود درمورد شهیدان دفاع مقدس گفت: «چون یک مرتبه 20 نفر از این شهر شهید شدند و من هم در این منطقه بوده‌ام، بر خود لازم دیدم که برای تسلیت به خانواده آن عزیزان به اینجا بیایم. ... در جبهه غرب، مجموعاً 20 نفر از نجف‌آباد و نزدیک 70 نفر از استان همدان و جاهای دیگر شهید شدند، اما بر دشمن نیز ضربات سنگینی وارد ساختند. من به رهبر انقلاب، امت مسلمان و خانواده شهدا تسلیت عرض می‌کنم. ما نباید به حال شهدا گریه کنیم، چون آنها به سعادت ابدی رسیده‌اند، ولی ما اگر خون آنها را پلی برای رسیدن به مقام و قدرت قرار دهیم بدبخت هستیم.»

1) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3؛ و - مرکز خبری روابط عمومی سپاه پاسداران، بولتن خبری، شماره 218، 21/6/1360، ص2.

2) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3.

3) همان.

4) سند شماره 174041 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

5) این افراد در جریان عملیات نیروهای خودی در ارتفاعات بازی‌دراز در چند روز گذشته به شهادت رسیده بودند.

آیت‌الله منتظری سپس درخصوص عملکرد رهبران سازمان مجاهدین خلق به‌ویژه مسعود رجوی و موسی خیابانی در قبل و بعد از انقلاب توضیحاتی داد و افزود: «من بارها به آنها که منحرف شده‌اند تذکر داده‌ام که رهبران شما کسانی هستند که شما را بازیچه قدرت‌طلبی خود قرار داده‌اند و از احساسات شما سوءاستفاده می‌کنند. موقعی که در زمان رژیم شاه مدفون در زندان بودیم، در شب 4 آبان 57، رژیم خواست که به زندانیان آوانسی بدهد، لذا بندهای زندان را باز گذاشت تا زندانیان بتوانند همدیگر را ببینند. در آن شب، مسعود خان (رجوی) و موسی خان (خیابانی) پیش ما آمدند. مسعود آمد پیش من و موسی رفت پیش آقای لاهوتی و مدت دو ساعت با ما حرف زدند.

موسی همان حرف‌هایی را به آقای لاهوتی گفت که مسعود به من گفت. آنها گفتند حالا که رژیم شاه دارد به‌دست آقای خمینی سقوط می‌کند خمینی کسی را ندارد که حکومت تشکیل دهد و این تنها ما هستیم که لیاقت تشکیل حکومت داریم. شما این مطلب را به آقای خمینی برسانید. اینها از اول در فکر رسیدن به قدرت بودند، لذا جوانان ما را فریب دادند حتی نگذاشتند که جوانان ما کتاب بخوانند و یا به رادیو تلویزیون گوش دهند و آنها را فریب دادند. من آن‌گونه که از شهادت فرزندم و دیگر عزیزان متأثرم از کشتن این جوانان منحرف‌شده نیز متأثرم، ولی چه باید کرد؟ اینها دراثر انحراف، رودرروی انقلاب ایستاده‌اند. حضرت علی دلش خون بود از اینکه عده‌ای مسلمان تروریست شدند و رودرروی او ایستادند و سرانجام او را نیز شهید کردند. خداوند در قرآن می‌فرماید: ای پیامبر با کفار و منافقین جهاد کن و با خشونت با آنها رفتار کن.»

وی در ادامه اضافه کرد: «اگر انقلاب مردم و رهبری امام نبود، مسعود و امثال او از زندان آزاد نمی‌شدند و یا در زندان می‌پوسیدند. اینها بعد از انقلاب اسلحه‌ها و پول‌های مردم را دزدیدند و در کردستان با دمکرات‌ها و کمونیست‌ها همکاری کردند و نه در اشغال سفارت امریکا و نه در جنگ به ما کمک کردند. اینها که قبل از انقلاب برای رسیدن به قدرت این‌همه از امام تعریف کردند، اکنون که فرار کرده و به فرانسه رفته‌اند به امام اهانت می‌کنند. آیا این نفاق نیست؟

در حوادث زندان با مرحوم طالقانی مخالفت می‌کردند و با کمونیست‌ها بودند. در زندان دل آقای طالقانی از آنها خون بود. ای جوانان عزیز، شما چگونه اسلام راستین را تشخیص می‌دهید، اما یک پیرمرد هشتادساله که عمری در خدمت اسلام بوده همچون رهبر انقلاب، اسلام را تشخیص نمی‌دهند؟ آیا محمد منتظری بیشتر خدمت کرد یا مسعود رجوی؟ من دیگر نمی‌خواهم بگویم که در خانه‌های تیمی چه می‌گذرد و چه بی‌عفتی‌ها. اینها پلی هستند برای کمونیسم. رجوی در ایران دیگر جایی ندارد. بنی‌صدر آن‌وقت که در ایران بود هیچ غلطی نکرد. البته، فکر نکنید که امریکا اینهایی را که آبرویی ندارند به روی کار بیاورد، ولی استفاده خود را از آنها می‌کند.»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 22/6/1360، ص16.

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و عضو شورای موقت ریاست‌جمهوری ایران به‌همراه سرهنگ موسی نامجو وزیر دفاع و محسن رفیق دوست (مسئول لجستیک سپاه) در رأس هیئتی سی‌نفره از نمایندگان مجلس و وزارت امور خارجه و سپاه پاسداران به‌منظور دیداری دوستانه عازم کره شمالی و مالزی شد.⁽¹⁾

خبرگزاری فرانسه با اعلام خبر سفر هیئت ایرانی از قول ناظران ژاپن اعلام کرد هدف از سفر این هیئت دریافت کمک‌های اقتصادی و نظامی از کره شمالی در مقابل تحویل منظم نفت به این کشور است. (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص238؛ و- خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 179، 25/6/1360، توکیو - خبرگزاری فرانسه، 24/6/1360)

-⁽²⁾

D853

وی قبل از عزیمت به کره شمالی در مصاحبه‌ای مطبوعاتی درمورد دلایل سفر خود گفت: «کره شمالی بارها صداقت خود را نسبت به انقلاب اسلامی ما نشان داده و بارها از اینجانب برای سفر به آن کشور دعوت کرده، ولی به‌علت گرفتاری‌های موجود تاکنون نتوانسته بودم

1) آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب عبور از بحران یکی از اهداف مهم این سفر را انعقاد معاهدات نظامی و خرید تجهیزات نظامی از کره شمالی عنوان کرده است.

2) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص233.

موفق به سفر به آن کشور شوم، ولی درحال‌حاضر به‌علت تعطیلی چندروزه مجلس این فرصت برایم پیش آمد تا دیداری از این کشور دوست، داشته باشم.»⁽¹⁾

لازم به ذکر است چند جنگنده شکاری، هواپیمای این هیئت را تا مرزهای خارجی ایران اسکورت کردند.⁽²⁾

1) روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص3.

2) عبور از بحران، پیشین، ص233.

روزشمار جنگ دوشنبه 23 شهریور 1360 15 ذیقعده 1401 14 سپتامبر 1981

ارتش عراق امروز در دو نوبت در ساعت‌های 9:30 صبح و 12:30، شهر اهواز را هدف گلوله‌های توپخانه دوربرد خود قرار داد. در این حملات 20 گلوله به نقاط گوناگون شهر اصابت کرد و براثر آن 6 نفر به شهادت رسیدند و 17 نفر نیز مجروح شدند. چند خانه مسکونی هم تخریب و به 10 اتومبیل خساراتی وارد شد.⁽¹⁾

شهر آبادان نیز امروز زیر آتش توپ‌های ارتش عراق قرار داشت. براثر گلوله‌باران این شهر به چند واحد مسکونی خساراتی وارد شد و عده‌ای از مردم نیز مجروح شدند.⁽²⁾

افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در ادامه اقدامات خرابکارانه خود در مناطق غرب و شمال‌غرب کشور، امروز علاوه‌بر حمله به نیروهای سپاه در حوالی کامیاران، پادگان سردشت را هم هدف حمله قرار دادند.

در جریان حمله شماری از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب به نیروهای سپاه پاسداران در محور گوره‌دره - سرشیلانه در شمال‌غربی کامیاران در استان کردستان، یک پاسدار به شهادت رسید و 3 نفر از مهاجمان کشته و چند نفر نیز زخمی شدند. در این درگیری یک اسلحه برنو از مهاجمان به دست آمد.⁽³⁾

از سوی دیگر، تعدادی از افراد مسلح وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی با استفاده از سلاح‌های سنگین و سبک، پادگان سردشت را هدف قرار دادند در این حمله که با آتش متقابل نیروهای پادگان مواجه شد، یک سرباز مجروح گردید.⁽⁴⁾

یک خودرو جیپ در مسیر جاده سروآباد - سنندج براثر برخورد با مینی که عوامل گروه‌های مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، منهدم شد. در این حادثه 2 نفر از پیشمرگان مسلمان کرد شهید و 4 نفر دیگر نیز به‌شدت مجروح شدند.⁽⁵⁾

1) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص15؛ و - سند 417601 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 23/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 23/6/1360، ص2.

2) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص15؛ و - روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3.

3) روزنامه اطلاعات، 29/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 53838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 26/6/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 53769 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (فرماندهی) به نزاجا، 24/6/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 67162 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به سپاه پاسداران، 23/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 154035 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به سپاه پاسداران، 25/6/1360، سند تک‌برگی.

عملیات چریکی موفقیت‌آمیز علیه مواضع گروه‌های مسلح غیرقانونی در جاده بوکان - میاندوآب و پاک‌سازی دو روستا در جنوب‌غربی دیواندره از اقدامات امروز نیروهای سپاه پاسداران در مناطق شمال‌غرب کشور بود.

نیروهای سپاه پاسداران میاندوآب در یک عملیات چریکی به مواضع گروه‌های مسلح غیرقانونی در حوالی روستای ساری‌قمیش واقع در کیلومتر 27 جاده بوکان - میاندوآب، حمله کردند. در این عملیات پنج‌ساعته که با حمایت توپخانه ارتش اجرا شد، 15 نفر از افراد ضدانقلاب کشته و تعدادی نیز مجروح شدند. در این اقدامات به نیروهای خودی آسیبی نرسید.⁽¹⁾

در عملیات دیگری نیروهای سپاه روستاهای افراسیاب و درکه در جنوب‌غربی دیواندره را پاک‌سازی کردند. پس از ورود نیروهای خودی به این روستاها، افراد گروه‌های غیرقانونی درحالی‌که مقداری از تجهیزات خود را به‌جای گذاشته بودند، متواری شدند.⁽²⁾

همچنین یک نفر از نیروهای وابسته به گروه رزگاری با تحویل اسلحه‌اش خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی و تسلیم کرد.⁽³⁾

پرتاب نارنجک توسط افراد گروه‌های مسلح در کرمانشاه 2 مجروح برجای گذاشت. اقدام تروریستی عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در آمل، ناکام ماند. یک بمب در بهبهان کشف و خنثی شد. 3 تن از هواداران سازمان مجاهدین خلق تعدادی اسلحه و مهمات را از پادگان هوابرد شیراز سرقت کردند.

براثر انفجار یک نارنجک جنگی که دو موتورسوار به‌سمت یک کتاب‌فروشی در خیابان شیروخورشید شهر کرمانشاه پرتاب کردند، دو عابر ازجمله یک پسربچه مجروح شدند؛ شیشه‌های این مکان و چند مغازه اطراف شکست و به یک خودرو نیز خساراتی وارد شد. عاملان این حادثه بی‌درنگ از محل دور شدند.⁽⁴⁾

در آمل هم 3 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق قصد حمله به مغازه یکی از افراد متعهد شهر را داشتند که با هوشیاری مردم یک نفر از آنان دستگیر شد و 2 نفر دیگر گریختند. از فرد دستگیرشده 3 بمب دست‌ساز به دست آمد.⁽⁵⁾

در بهبهان نیز یک بمب که در کنار دیوار ساختمان بسیج کار گذاشته شده بود، کشف و خنثی شد.⁽⁶⁾

در همین حال، سپاه پاسداران شیراز در گزارشی اعلام کرد که یکی از فرماندهان آتشبار گردان158 هوابرد شیراز که قرار بود با این گردان عازم جبهه‌های جنوب شود، با همکاری یک دژبان و معاون اسلحه‌خانه گردان - که از هواداران سازمان مجاهدین خلق بودند - به‌وسیله یک اتومبیل لندرور تعدادی اسلحه از پادگان خارج کرده و به مکان نامعلومی برده‌اند.

براساس این گزارش، اسلحه و مهمات سرقت‌شده به این شرح است: 23 قبضه اسلحه ژ3 با 10000 فشنگ، 2 آر.پی.جی. با 17 گلوله، 5 تیربار با 450 فشنگ، 10 نارنجک و 30 نارنجک تفنگی.⁽⁷⁾

1) روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص4.

2) روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص13؛ و - روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص2.

3) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه غرب، 29/8/1360، ص21.

4) سند شماره 480988 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار کرمانشاهان به وزارت کشور (اداره کل انتظامی)، 30/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 21734 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاه، 30/6/1360، ص2.

5) سند شماره 174070 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران ستاد مرکزی، 25/6/1360، ص1.

6) سند شماره 419478 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به وزارت کشور (اداره کل امور سیاسی)، 6/7/1360، سند تک‌برگی.

7) سند شماره 53785 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه9 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 24/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53784 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه9 (شیراز) به فرماندهی سپاه مرکز، 24/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53772 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 24/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 185، 31/6/1360، صص 4 و 5، شیراز - خبرگزاری پارس، 30/6/1360.

امروز علاوه‌بر کشف چند خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق(منافقین) و سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در رامسر، انزلی و تهران و دستگیری تعدادی از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق در کازرون و خرم‌آباد، شماری از هواداران این سازمان در صومعه‌سرا خود را معرفی کردند و یک نفر از چریک‌های فدایی خلق نیز در بروجرد چند قبضه اسلحه را تحویل نیروهای سپاه داد.

در رامسر با اطلاع‌رسانی مردم یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق کشف شد. نیروهای پاسدار ابتدا این مکان را محاصره و از ساکنان آن خواستند خود را تسلیم کنند، اما آنان اقدام به تیراندازی کردند که در تیراندازی متقابل 2 نفر از فعالان سازمان کشته و 4 نفر نیز دستگیر شدند. از این خانه 3 اسلحه ژ3، یک کلت، 3 نارنجک جنگی و مقدار زیادی فشنگ ژ3 و کلت به دست آمد. در این درگیری 2 پاسدار نیز مجروح شدند. در تحقیقات بعدی مشخص شد که 2 فرد کشته شده از افراد فعال در ترورها، بمب‌گذاری‌ها و آتش‌سوزی‌های منطقه بوده‌اند.⁽¹⁾

در بندر انزلی، با همکاری مردم و پیگیری‌های سپاه پاسداران 2 خانه تیمی در خیابان طالقانی این شهر کشف و 8 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. از این خانه‌ها تعدادی فشنگ کالیبر50 و اسناد و مدارک و گزارش‌های درون‌گروهی سازمان و نیز کروکی نقاط حساس و منازل افراد متعهد شهر و چند پاسدار به دست آمد.⁽²⁾

همچنین با تلاش چندروزه نیروهای کمیته منطقه 5 نارمک، یک خانه تیمی سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در تهرانپارس کشف شد و 3 نفر در این مکان دستگیر شدند. از این مکان کروکی و نشانی سفیر کویت، رئیس شهربانی و چند روحانی که اعضای این خانه آنها را شناسایی کرده بودند، به دست آمد.

علاوه‌براین در این محل چند مهر جعلی مربوط به حزب جمهوری اسلامی، ادارات گوناگون دولتی و انجمن‌های اسلامی؛ سایر وسایل جعل؛ برگه معاینه اتومبیل و کارت پایان خدمت نیز کشف شد.⁽³⁾

از سوی دیگر، در کازرون، با کمک مردم 3 نفر از اعضای فعال سازمان مجاهدین که از قبل تحت تعقیب بودند دستگیر و تحویل سپاه پاسداران این شهر شدند.⁽⁴⁾

در خرم‌آباد هم یک تیم متشکل از تعدادی دختر و پسر که در چندین عملیات پرتاب بمب آتش‌زا مشارکت کرده و قصد ترور چند تن از مسئولان شهری را نیز داشتند، دستگیر شدند.⁽⁵⁾

در صومعه‌سرا 9 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق خود را به سپاه پاسداران این شهر معرفی و از رفتارهای گذشته خود در حمایت از سازمان ابراز ندامت کردند.⁽⁶⁾

علاوه‌براین، یک نفر از افراد وابسته به سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) هم در بروجرد با مراجعه به نیروهای سپاه پاسداران چند قبضه اسلحه و مهمات مربوط به آنها را تحویل داد.⁽⁷⁾

1) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص15.

2) همان.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 178، 24/6/1360، ص2، تهران - خبرگزاری پارس، 23/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص15.

5) همان.

6) همان، ص13.

7) همان، ص14.

انور سادات رئیس‌جمهور مصر، در یک نطق تلویزیونی اصلاح‌گرایان مصری را به تلاش برای ایجاد یک حکومت مشابه جمهوری اسلامی ایران متهم و آنان را به مرگ تهدید کرد.

خبرگزاری پارس با اعلام این خبر افزود: «سادات در بخشی از این نطق که 180 دقیقه به طول انجامید، تأکید کرد بی‌رحمانه - به قول خودش - با "مسلمانان افراطی" روبه‌رو خواهد شد. وی همچنین به‌طور صریح اعلام کرد مخالفان وی که رهبران آنان در زندان به سر می‌برند خواهان حکومتی نظیر حکومت جمهوری اسلامی ایران هستند و ممکن است که مسلح نیز بوده باشند. وی گفت ظرف سه سال گذشته، مراکز اسلامی در میان جوانان نفوذ زیادی به دست آورده‌اند.

سادات ضمن آنکه پیوسته سعی داشت با تکرار این مسئله که مسلمانان مخالف ممکن است مسلح باشند، از این بهانه استفاده نموده و گفت من گردن هرکس را که مسلح باشد خواهم زد و با مقاومت مخالفان، با شدیدترین وجهی روبه‌رو می‌شوم و هیچ رحم و شفقتی نشان نخواهم داد.»

در پایان گزارش این خبرگزاری آمده است: «یادآوری می‌شود که روزنامه الاهرام (چاپ قاهره) در شماره اخیر خود گزارش داد سازمان‌های اطلاعاتی رژیم حاکم مصر دو طرح که جهت سرنگونی سادات در نظر گرفته شده بود را خنثی کرده‌اند.»⁽¹⁾

1) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 179، 25/6/1360، صص 12 و 13، قاهره - یونایتدپرس، 24/6/1360.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 24 شهریور 1360 16 ذیقعده 1401 15 سپتامبر 1981

با نزدیک‌شدن به اولین سالگرد جنگ و تصمیم شورای‌عالی دفاع مبنی‌بر تعیین "هفته جنگ"، ستاد برگزاری مراسم سالگرد جنگ با صدور اطلاعیه‌ای ضمن نام‌گذاری روزهای این هفته سرلوحه برنامه‌های این ستاد را اعلام کرد. در قسمتی از این اطلاعیه آمده است: «بدین‌وسیله برنامه هفته سالگرد جنگ تحمیلی جهت اطلاع امت شهیدپرورمان بدین شرح اعلام می‌گردد:

شروع هفته جنگ (28 شهریور تا 3 مهر) با شرکت در نماز روز جمعه و اعلام تکبیر سراسری در شب شنبه و سردادن ندای دشمن‌شکن الله‌اکبر از ساعت 9 الی 9:10 می‌باشد. (روز جمعه ساعت 21)

شنبه 28 شهریور: روز تجلیل از مجروحین و معلولین جنگ و خانواده شهدا با دیدار از بیمارستان‌ها و خانواده شهدا.

یکشنبه 29 شهریور: روز حمایت معنوی از جنگ (اعلام روزه سراسری به یاد برادران در جبهه و دعا در مساجد برای پیروزی رزمندگان اسلام).

دوشنبه 30 شهریور: روز وحدت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران (سخنرانی و انجام نماز وحدت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در سراسر کشور.)

سه‌شنبه 31 شهریور: روز رژه نیروهای مسلح و اجرای مراسم سالروز جنگ تحمیلی.

چهارشنبه 1 مهرماه: روز اعلام حمایت اقتصادی از جنگ و اجرای مراسم مخصوص در بازگشایی مدارس.

پنجشنبه 2 مهر: روز تجلیل از شهیدان و دیدار از لاله‌زار شهدا.

جمعه 3 مهر: حرکت جمعی به‌طرف محل نماز جمعه و سخنرانی، دیدار از مهاجرین جنگ.»⁽¹⁾

به مناسبت فرارسیدن اولین سالگرد جنگ، همه اعضای هیئت دولت یک هفته از حقوق خود را برای کمک به جنگ‌زدگان اختصاص دادند.⁽²⁾

1) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، 25/6/1360، ص1.

2) روزنامه کیهان، 25/6/1360،ص 15.

یک فروند از جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران سکوی نفتی العمیه عراق را بمباران کرد و قسمتی از این سکو براثر اصابت موشک آسیب دید.⁽¹⁾

یک برج دیدبانی گارد ساحلی عراق با تأیید خبر حمله هواپیماهای ایرانی اعلام کرد: «دراثر این حمله ارتباط مخابراتی دو سکوی العمیه و البکر با یکدیگر و منطقه ام‌القصر (کنترل شبکه) برای مدتی قطع شد.»⁽²⁾

در همین حال، برج دیدبانی عراق در منطقه رأس‌البیشه نیز گزارش داد: «دو فروند هواپیمای جنگنده عراقی که جهت پشتیبانی واحدهای دریایی خود عازم اسکله البکر بودند، اشتباهاً مورد اصابت پدافند هوایی ارتش این کشور در منطقه قرار گرفته و یکی از آنها به احتمال بسیار قوی سقوط کرده است.»⁽³⁾

از آغاز جنگ تحمیلی بالغ‌بر یک میلیون و 600 هزار نفر از مردم روستاها، شهرها و مناطق مرزی ایران آواره شده‌اند.

سرپرست روابط عمومی بنیاد امور جنگ‌زدگان در مصاحبه‌ای با اعلام این خبر افزود: «تعداد یک میلیون و 200 هزار نفر تاکنون سرشماری شده و پیش‌بینی می‌شود تعداد کل مهاجرین جنگی بالغ‌بر یک میلیون و 600 هزار نفر باشد. بخشی از این تعداد در 200 اردوگاه در 20 استان کشور اسکان داده شده‌اند و تعدادی نیز در اردوگاه‌های کوچک مناطق مختلف به سر می‌برند.»⁽⁴⁾

درپی قطعی‌شدن اجرای عملیات در زمین‌های اشغالی شرق رودخانه کارون و شمال آبادان با هدف شکستن محاصره این شهر، افزایش میزان شناسایی‌های نیروهای خودی سبب حساسیت بیشتر ارتش عراق به تحرکات نیروهای ایرانی شده است. بر همین اساس، عراق در محور (جبهه) دارخوین در شمال آبادان با اتخاذ تصمیماتی ازجمله واردکردن واحد نظامی جدید، افزودن بر استعداد آتش برد کوتاه در این منطقه و ترمیم برخی خاکریزها اقدام به تقویت خط پدافندی خود کرده است.

در گزارش واحد اطلاعات - عملیات سپاه پاسداران خوزستان با اشاره به تحرکات نظامی ارتش عراق در این محور آمده است که نیروهای دشمن با آوردن یک گروهان مکانیزه به استعداد 13 دستگاه نفربر پی.ام.پی، ترمیم میدان مین، تقویت خاکریز، افزایش تعداد قبضه‌های خمپاره‌اندازهای 60 و 82 میلی‌متری، ثبت تیر روی مواضع نیروهای ایرانی، ایجاد سنگر دیدبانی مرتفع و انتقال مهمات، منطقه را تقویت کرده‌اند.⁽⁵⁾

1) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص2.

2) سند شماره 138400 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 ( م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 25/6/1360، سند تک‌برگی.

3) همان.

4) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص2.

5) سند شماره 021708 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته از واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی عملیات مرکز، شماره 347، 25/6/1360، ص3.

علاوه‌براین، گزارش دیگری نیز درمورد افزایش تردد خودروهای ارتش عراق در منطقه شرق کارون در روزهای اخیر مخابره شده است.⁽¹⁾

گزارش منابع خودی از نتیجه اطلاعات جمع‌آوری‌شده درمورد تقویت خطوط دفاعی نیروهای عراقی در مقابل محور دارخوین حاکی است: «رفت‌وآمد خودروهای دشمن در بخش اشغال‌شده جاده اهواز - خرمشهر زیاد بوده و اکثر خودروهای دشمن به‌طرف مواضع غرب کارون می‌آیند.»⁽²⁾

از سوی دیگر هم‌زمان با تقویت قوای نظامی عراق در شرق کارون، عصر امروز 26 خودرو ایفا حامل مهمات سبک و سنگین و تجهیزات نظامی از مرز کشور عربستان وارد عراق شد.⁽³⁾

به‌دنبال آزادسازی شهر اشنویه، چند محور منتهی به این شهر ازجمله محور نقده - اشنویه و جلدیان - اشنویه آزاد و یک روستا نیز پاک‌سازی شد. در حمله به یکی از مقرهای ضدانقلاب 7 تن از افراد گروه‌ها کشته شدند.

در جریان آزادسازی محورهای منتهی به اشنویه پس از آزادسازی این شهر، نیروهای خودی جاده نقده - اشنویه را که از حدود یک سال قبل تحت کنترل حزب دمکرات و کومه‌له بود، آزاد و پاک‌سازی کردند. این نیروها با تصرف و استقرار روی ارتفاعات مشرف به روستای جبرئیل‌آباد (5/7 کیلومتری غرب اشنویه) جاده نقده - اشنویه را که توسط گروه‌های مسلح مین‌گذاری شده بود، تأمین کردند.⁽⁴⁾

در عملیات مشترک دیگری که نیروهای سپاه پاسداران و ارتش برای پاک‌سازی جاده جلدیان - اشنویه اجرا کردند، این مسیر پس از چند ماه آزاد شد و نیروهای خودی با موفقیت در اشنویه مستقر شدند. در این عملیات 4 نفر از پاسداران سپاه به شهادت رسیدند و عده‌ای نیز مجروح شدند.⁽⁵⁾

به گزارش روزنامه کیهان، اجرای عملیات پاک‌سازی محورهای منتهی به اشنویه با استقبال گرم اهالی این شهر و روستاهای اطراف مواجه شده است.⁽⁶⁾

امروز همچنین نیروهای خودی با اجرای عملیاتی یک روستا به نام "آغ‌بلاغ" را در 16 کیلومتری شمال اشنویه پاک‌سازی کردند. در این عملیات 20 قبضه اسلحه؛ ازجمله 2 تیربار، 5 قبضه اسلحه ژ3 و 13 اسلحه برنو و کلت کشف و ضبط شد.⁽⁷⁾علاوه‌براین، در منطقه میاندوآب نیز نیروهای سپاه پاسداران این شهر در یک عملیات چریکی به مواضع گروه‌های مسلح ضدانقلاب در حوالی روستای "کربلایی رضاخان" در 40 کیلومتری شمال‌شرقی مهاباد حمله کردند. در این عملیات که 6 ساعت طول کشید، 7 تن از افراد ضدانقلاب کشته شدند و یک اسلحه ژ3 نیز به دست آمد.⁽⁸⁾

1) سند شماره 021713 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، شماره 348، 26/6/1360، صص 2 و 3.

2) سند شماره 005118 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته از واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، شماره 349، 27/6/1360، ص3.

3) سند شماره 138396 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 25/6/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص14.

5) سند شماره 53799 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 25/6/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص14.

7) روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص4.

8) روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص4.

شماری از نیروهای سازمان مجاهدین خلق(منافقین) برای چهارمین‌بار در ده روز اخیر درقالب گروه‌های بیست تا سی نفره در چند نقطه از تهران تجمع کرده، با هدف به‌آشوب‌کشاندن شهر مبادرت به تیراندازی، آتش‌زدن اتوبوس‌های شرکت واحد و مغازه‌های مردم کردند.

این اقدام در مناطقی ازجمله خیابان دکتر فاطمی، میدان ولی‌عصر، خیابان ولی‌عصر (مقابل فروشگاه قدس)، خیابان جمهوری، چهارراه جمهوری، خیابان انقلاب، وحیدیه، سه‌راه تلفن‌خانه نارمک، سی‌متری نیروی هوایی، خیابان بهبودی، خیابان شادمان و خیابان ویلا (شهید نجات‌الهی) انجام شد. تظاهرکنندگان درحالی‌که عکس‌هایی از رجوی و بنی‌صدر را در دست داشتند و علیه امام خمینی و مسئولان جمهوری اسلامی ایران شعار می‌دادند با حمایت عده‌ای از افراد مسلح چند اتوبوس شرکت واحد را به آتش کشیدند.

هواداران سازمان از ابتدای خیابان دکتر فاطمی راه‌پیمایی خود را آغاز و در مقابل فروشگاه قدس در خیابان ولی‌عصر تجمع کردند. این افراد پس از آتش‌زدن یک اتوبوس قصد داشتند به این فروشگاه حمله کنند که تعدادی از مردم مانع آنان شدند و درگیری آغاز شد. با حضور نیروهای سپاه و کمیته درگیری شدت یافت. براثر تیراندازی‌ها 2 پاسدار شهید⁽¹⁾و شماری از تظاهرکنندگان دستگیر شدند.

در تقاطع خیابان جمهوری و کارگر نیز عده‌ای از این افراد ضمن آتش‌زدن چند لاستیک در وسط خیابان و ایجاد راه‌بندان، با متوقف‌کردن اتومبیل‌های سواری روی بدنه آنها شعارهایی علیه دولت می‌نوشتند. درپی این اقدام، پاسداران با همکاری مردم برای متفرق‌کردن آنان وارد عمل شدند و با پرتاب چند گاز اشک‌آور و تیراندازی هوایی، تظاهرکنندگان را از آن منطقه دور کردند. در این درگیری‌ها عده‌ای مجروح شدند و یک نفر از اعضای شاخه نظامی سازمان هنگامی‌که قصد داشت با یک نارنجک جنگی به اتومبیل گشتی سپاه حمله کند، کشته شد. پاسداران کمیته ستاد 6 منطقه 9 نیز 15 نفر از تظاهرکنندگان را دستگیر کردند. دراین‌میان، به چند مغازه خسارت‌هایی وارد شد. در ساعت 17:20 نیز حدود 20 دختر از هواداران سازمان مجاهدین خلق درحالی‌که عکس‌هایی از رهبران سازمان را در دست داشتند با حمایت چند موتورسوار در خیابان کریم‌خان به‌سمت میدان ولی‌عصر حرکت کردند. آنان در مسیر خود یک اتوبوس را آتش زدند. سرانجام، با حضور نیروهای کمیته و سپاه این افراد متفرق و چند نفر از آنان دستگیر شدند.⁽²⁾

1) در درگیری‌های روز جاری در مناطق گوناگون تهران، 5 پاسدار به نام‌های مهرداد روانمهر، سید علی سید ناصری، حمید سمیعی، منافی‌زاده و حسن بیگی از سپاه و کمیته شهید شدند. (روزنامه کیهان، 26/6/1360، صص1 و 4)

2) همان، ص2؛ و - روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3.

علاوه‌براین، حدود 20 نفر که از حمایت 30 فرد مسلح برخوردار بودند و چند دختر که بمب‌های آتش‌زا و نارنجک همراه داشتند و خارج از گروه تظاهرکنندگان حرکت می‌کردند،⁽¹⁾در خیابان‌های بهبودی و شادمان دست به تظاهرات مسلحانه زدند. این افراد با اقدام به‌موقع پاسداران و مردم دستگیر یا متواری شدند. در درگیری‌های منطقه وحیدیه تهران نیز چند مغازه که به افراد متعهد تعلق داشت، آتش زده شد. با حضور نیروهای کمیته و سپاه تعدادی از عاملان این حوادث دستگیر شدند.⁽²⁾

همچنین درارتباط‌با تجمعات روز جاری، 3 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق که با خودرو درحال رساندن اسلحه و تدارکات به یک واحد نظامی سازمان در خیابان امیرآباد بودند، توسط نیروهای کمیته منطقه 5 در خیابان رسالت متوقف شدند. سرنشینان اتومبیل قصد فرار داشتند که با تیراندازی مأموران یک نفر از آنان مجروح و سپس هر 3 نفرشان دستگیر شدند.⁽³⁾

اقدام امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تجمع در برخی مناطق تهران و تلاش برای به‌آشوب‌کشیدن شهر در رسانه‌های خارجی انعکاس یافت.

رادیو لندن با ادعای "مؤثربودن اقدام سازمان در ایجاد جنگ روانی و تضعیف روحیه پاسداران"در گفتاری جانب‌دارانه اعلام کرد: «یکی از شدیدترین درگیری‌ها که حتی رادیو تهران نیز خبر آن را منتشر ساخت در خیابان ولی‌عصر یکی از عمده‌ترین خیابان‌های تهران و در اوج ساعات پر رفت‌وآمد بعدازظهر روی داد. در این رویداد گروهی از جوانان مسلح مخالف رژیم پس از متوقف‌ساختن یک اتوبوس مسافری شهری مسافران را وادار به خروج از اتوبوس نمودند و سپس اتوبوس را برای سد معبر وسط خیابان قرار داده و به آتش کشیدند. در عرض چند دقیقه، پاسداران و افراد مسلح دولتی خود را از پاسگاه‌های انتظامی اطراف به محل حادثه رسانیدند و با تیراندازی طرفین، درگیری مسلحانه آغاز گردید و حداقل 30 مرد و زن جوان دستگیر گردیدند. طبق گزارش‌های رسمی، تنها 2 نفر از پاسداران و یک تن از هواداران مجاهدین در این برخوردها کشته شده‌اند، ولی گزارش‌های تعداد زیادی از شاهدان عینی حاکی‌از آن است که حداقل 10 نفر کشته و تعداد بیشتری زخمی شده‌اند. ناظران مزبور می‌گویند که تنها در جریان یک حادثه 8 نفر کشته شده‌اند.

رادیو تحت کنترل دولت که طی هفته گذشته از تظاهرات و جنگ‌های خیابانی که از ده روز پیش آغاز شده کوچک‌ترین ذکری به میان نیاورده بود، اکنون ظاهراً تصمیم گرفته است که به حوادث مزبور اشاره نماید. رادیو تهران نیز بعد از پخش گزارش مربوط به آتش‌زدن اتوبوس

1) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 179، 25/6/1360، ص8، تهران - خبرگزاری فرانسه، 24/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 179، 25/6/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 24/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3.

3) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3.

در خیابان ولی‌عصر افزود که درگیری‌های مشابهی در چندین نقطه دیگر تهران نیز روی داده است که توسط مردم خنثی گردیده است.»⁽¹⁾

رادیو صدای کردستان (ارگان تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان ایران) نیز از منظری متفاوت به این موضوع پرداخته است. این رادیو با استناد به گزارش‌های رسانه‌های غربی - که مدعی پیوستن مردم به تظاهرکنندگان شده‌اند - ضمن رهنمودهایی به سازمان مجاهدین خلق، برای جلوگیری از شکست این اقدام سازمان خواستار پیوند عملیات‌های حزب دمکرات در مناطق شمال‌غربی کشور با اقدامات داخل شهری سازمان مجاهدین خلق شده است. در قسمتی از مطلب رادیو کردستان آمده است:

«از گزارشات خبرگزاری‌های خارجی این حقیقت آشکار شد که توده‌های مردم با همه توان خود از مجاهدین حمایت می‌کنند، بدین‌ترتیب رژیم جمهوری اسلامی پایگاه اجتماعی خود را کاملاً از دست داده است ...

تجربه بسیاری از ممالک در سی سال گذشته نشان داده است که اگر جنگ مسلحانه داخل شهری با جنگ مسلحانه خارج از شهر تلفیق نگردد، امکان شکست آن بسیار زیاد است. به همین دلیل، صرف و تحلیل‌بردن همه نیروها و انرژی‌ها ازسوی نیروهای انقلابی در داخل شهرها کار صحیحی نیست. درحالی‌که باید نیروها صرف ایجاد جنگ‌های پارتیرانی در مناطقی از ایران شود که شرایط مناسب اجتماعی، سیاسی - جغرافیایی در آن وجود دارد.»⁽²⁾

در ترورهای انجام‌شده به‌دست افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب یک کارگر و یک پاسدار در مشهد و یک بسیجی در اصفهان شهید و 3 نفر در شیراز و ایلام مجروح شدند.

ساعت 5:30 صبح، سید قاسم حسینی عضو شورای انجمن اسلامی کارخانه ایران ناسیونال و سرپرست واحد کارگران حزب جمهوری اسلامی مشهد درحالی‌که با یکی از همکاران خود عازم محل کار بود در خیابان عدل خمینی توسط دو موتورسوار مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق هدف سوءقصد قرار گرفت و به شهادت رسید، همکار وی نیز مجروح شد. مهاجمان به‌دلیل خلوت‌بودن خیابان بی‌درنگ از محل دور شدند. افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قبلاً این کارگر را تهدید کرده بودند.⁽³⁾

در حادثه دیگری، دو موتورسوار مسلح در خیابان نخریسی مشهد، یک پاسدار کمیته انقلاب اسلامی شهرک طرق به نام سیدجعفر سعادت‌خواه را با شلیک چند گلوله به شهادت رساندند و گریختند. واحد گشت کمیته انقلاب اسلامی که به‌سرعت خود را به محل حادثه رسانده بود،

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 180، 26/6/1360، صص 4 و 5 ضمیمه، رادیو لندن، 25/6/1360.

2) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 23، 29/6/1360، ص40، رادیو کردستان.

3) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص4.

با کنترل منطقه موفق به شناسایی و دستگیری ضاربان شد.⁽¹⁾

همچنین یکی از افراد بسیج سپاه پاسداران خوزستان در خیابان سجادشهر اصفهان به‌دست افراد وابسته به گروه‌های مسلح ترور شد و براثر شدت جراحات در بیمارستان به شهادت رسید.⁽²⁾

در شیراز هم، امام‌جماعت مسجد الرجاء در مقابل منزلش در خیابان قصرالدشت این شهر به‌دست افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق ترور شد. مهاجمان پس از مراجعه به منزل این روحانی، با شلیک چند گلوله وی و دختر 11 ساله‌اش را مجروح کردند و گریختند.⁽³⁾

در ایلام نیز یکی از مأموران شهربانی این شهر که مشغول نگهبانی بود، هدف سوءقصد فردی مسلح قرار گرفت و براثر اصابت تیر به کتفش زخمی شد.⁽⁴⁾

در چند مورد پرتاب بمب در شهرهای مختلف کشور خسارت‌هایی به اموال مردم وارد شد و عده‌ای نیز درارتباط‌با این حوادث دستگیر شدند.

عوامل وابسته به گروه‌های مسلح مخالف نظام بمب دست‌سازی را به منزل مسئول حزب جمهوری اسلامی تربت حیدریه پرتاب کردند که سبب واردآمدن خسارت‌هایی به ساختمان شد، اما کسی آسیب ندید.⁽⁵⁾

در سنندج نیز یک بمب ساعتی زیر خودرو فرمانده واحد اطلاعات و تحقیقات سپاه پاسداران این شهر - که در 800 متری ساختمان این واحد پارک شده بود - منفجر شد و درنتیجه اتومبیل منهدم شد، اما به کسی آسیبی نرسید.⁽⁶⁾

در قوچان هم دو بمب دست‌ساز به منزل افراد متعهد این شهر پرتاب شد که خسارتی درپی نداشت.⁽⁷⁾

افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در کردکوی استان مازندران یک بمب دست‌ساز را به منزل یکی از پاسداران سپاه پرتاب کردند. دررابطه‌با این اقدام 4 نفر دستگیر شدند.⁽⁸⁾

در اراک 2 بمب دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد پرتاب شد که یکی از آنها منفجر شد، اما تلفات و خسارتی به بار نیامد.⁽⁹⁾

تعدادی از عوامل سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در اصفهان، آمل و گرگان دستگیر شدند. روابط عمومی سپاه پاسداران مشهد نیز از دستگیری شماری از عوامل گروه‌های مسلح مخالف نظام در بیست روز گذشته خبر داد. علاوه‌براین امروز یک نفر از چریک‌های فدایی خلق در

1) روزنامه کیهان،26/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/6/1360، ص4.

2) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص3.

3) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 133911 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی و اطلاعات سپاه پاسداران منطقه 9 (شیراز) به فرماندهی و اطلاعات سپاه تهران، 25/6/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه کیهان، 28/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 29/6/1360، ص11.

5) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص3.

6) سند شماره 339870 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان کردستان به استاندار استان کردستان، 24/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به سپاه مرکز، 26/6/1360، سند تک‌برگی.

7) سند شماره 53767 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مشهد به فرماندهی سپاه مرکز، 24/6/1360، سند تک‌برگی.

8) سند شماره 174070 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران ستاد مرکزی، 25/6/1360، ص1.

9) روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص3.

بندر ترکمن چند قبضه اسلحه و مهمات تحویل نیروهای سپاه داد.

درپی گزارش‌های مردمی درمورد وجود یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در خیابان ولی‌عصر شهر اصفهان، نیروهای سپاه با اجرای یک عملیات سریع، 5 نفر از افراد سازمان را در این منزل دستگیر کردند.⁽¹⁾

امروز همچنین نیروهای سپاه پاسداران در آمل، یکی از هواداران سازمان مجاهدین خلق را درحالی‌که قصد داشت یک بمب دست‌ساز را به بازار روز این شهر پرتاب کند، دستگیر کردند.⁽²⁾

یکی از هواداران فعال این سازمان نیز با هوشیاری پاسداران سپاه گرگان در کردکوی شناسایی و دستگیر شد. این شخص پس از دستگیری با خوردن کپسول سیانور خودکشی کرد.⁽³⁾

روابط عمومی سپاه پاسداران مشهد نیز اعلام کرد که در بیست روز گذشته، نیروهای سپاه با همکاری کمیته‌های انقلاب اسلامی، بسیجیان سپاه پاسداران و همیاری گسترده مردم در معرفی افراد و مکان‌های مشکوک، 115 تن از اعضا و افراد وابسته به گروه‌های معارض ازجمله سازمان مجاهدین خلق، فدائیان خلق (اقلیت)، پیکار، راه کارگر، آرمان، اتحاد و مبارزان کمونیست را در خانه‌های تیمی و برخی از آنان را حین اجرای عملیات دستگیر کردند. از این افراد چندین اسلحه یوزی و کلت، تعدادی نارنجک، بمب دست‌ساز، بمب‌های آتش‌زا و تعداد زیادی اسناد و مدارک سازمانی و تشکیلاتی به دست آمد.⁽⁴⁾

در بندر ترکمن هم یکی از نمایندگان سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) با مراجعه به سپاه پاسداران 2 موشک‌انداز بازوکا و مقداری مهمات و خرج مربوط به آنها را تحویل داد.⁽⁵⁾

هم‌زمان با حضور وزیر امور خارجه ایران در اجلاس "سران جبهه پایداری" در پایتخت لیبی⁽⁶⁾، خبرگزاری این کشور با انتشار خبری مبنی‌بر حمایت کشورهای لیبی و سوریه از ایران در جنگ، در مصاحبه‌ای با بهزاد نبوی وزیر مشاور و سخنگوی دولت، دیدگاه دولت ایران را درباره آینده جنگ و برخی موضوعات داخلی و روابط خارجی این کشور جویا شد.

1) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص4.

2) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص2.

3) همان، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/6/1360، ص4.

4) روزنامه کیهان، 25/6/1360، ص13.

5) سند شماره 174070 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

6) با دعوت رسمی عبدالعاطی العبیدی دبیرکل کمیته مردمی روابط خارجی لیبی، میرحسین موسوی وزیر امور خارجه ایران، در رأس هیئتی در اجلاس رهبران جبهه پایداری به‌عنوان ناظر حضور یافت. در این اجلاس، سران کشورهای لیبی، سوریه، الجزایر، یمن جنوبی و سازمان آزادی‌بخش فلسطین شرکت داشتند. هر 5 عضو این جبهه حمایتشان را از انقلاب اسلامی ایران اعلام کردند. سوریه و لیبی از ایران در جنگ با عراق نیز حمایت کردند. (روزنامه کیهان، 24/6/1360، ص3؛و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 179، 25/6/1360، ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 24/6/1360)

بهزاد نبوی با مقایسه وضعیت جبهه‌ها در دوره بنی‌صدر و پس از آن، اقدامات نیروهای سپاه و ارتش را موفقیت‌آمیز دانست و با اشاره به تحولات ایجادشده در ارتش پس از حذف بنی‌صدر، دستاورد نیروهای جمهوری اسلامی در مناطق تحت اشغال گروه‌های مسلح معارض در کردستان و آذربایجان‌غربی را امیدوارکننده خواند.

قسمتی از این گفت‌وگو به موضوع جنگ با عراق و مبارزه با گروه‌های معارض در غرب و شمال‌غرب کشور اختصاص دارد که به این شرح است:

«س: در جنگ ایران و عراق عامل تازه‌ای بروز کرده است و آیا پیش‌بینی می‌کنید که این جنگ به‌زودی پایان گیرد؟

ج: البته پیروزی‌هایی که به‌دست می‌آوریم واقعاً ناشی‌از ایمان ملت ما است وگرنه ما با امکاناتی که داریم خیلی سخت باید بتوانیم این جنگ را ادامه دهیم. یک سال جنگ برای کشوری مثل ما که خود تولیدکننده سلاح نیست و نه ابرقدرت شرق و نه ابرقدرت غرب هیچ‌کدام اسلحه دراختیار ما قرار نمی‌دهند، واقعاً یکی دیگر از معجزات انقلاب اسلامی است، ولی علی‌رغم این مسائل ما چند ماهی است، یعنی از سه چهار ماه جنگ که گذشته به این طرف، دشمن را در مواضع خود تثبیت کرده‌ایم و اجازه پیشروی به او نداده‌ایم و مرتب حمله با ما بوده است. آنها در ابتدای جنگ خیلی سریع پیشروی کردند. البته، به‌دلیل عدم آمادگی ما و به‌دلیل بی‌کفایتی بنی‌صدر فرمانده کل قوای وقت، که هرگز ما آن‌موقع نتوانستیم این مسئله را عنوان کنیم، چون نمی‌خواستیم که وحدت و یگانگی‌مان در جبهه‌های جنگ بر هم خورد، ولی واقعاً او آن‌قدر بی‌کفایت بود که هیچ نوع آمادگی برای جنگ نداشت. نیروهای ما در روزهای اول عقب‌نشینی‌های 60 کیلومتری می‌کردند. در آن 60 کیلومترها که در زیر فرماندهی آقای بنی‌صدر عقب‌نشینی شده بود، الآن برادران ارتشی و پاسدار ما کیلومترکیلومتر پیشروی می‌کنند، چون ازنظر تجهیزات و اسلحه و مهمات در آن سطحی نیستیم که با آتش وسیع و عظیم بتوانیم دشمن [را] مضمحل کنیم، به همین جهت نیاز به زمان داریم. ...

س: در امر پاک‌سازی کردستان، در خلال هفته گذشته، نیروهای انقلاب اسلامی ایران به پیروزی‌های اساسی دست یافته‌اند، ممکن است بفرمایید که اوضاع در آن منطقه چگونه است؟

ج: خوشبختانه ما پس از اینکه از شر بنی‌صدر راحت شدیم، توانستیم در ارتش تحولات خیلی اساسی ایجاد کنیم. در نیروهای هوایی، نیروی زمینی و در کردستان و غرب کشور و این عظمت و اصالت پایگاه توده‌ای دارد که می‌تواند در آنِ واحد با صدام و در کردستان و آذربایجان‌غربی جنگ را ادامه دهد و روزانه پیشرفت‌های جدیدی هم نصیبش شود.

علی‌رغم تمام اینها ما در کردستان به این سرعت و شدت پیش می‌رویم. با فرماندهی جدید

و قوی که در منطقه هست، ما امیدواریم به کمک دولت و استانداران قوی که باز در منطقه داریم، به‌زودی و به‌طور کامل کردستان - چه شهر و چه ده - پاک شود و درحال‌حاضر حاکمیت کامل ما با انقلاب اسلامی در کردستان است. ...»⁽¹⁾

در بخش دیگری از این مصاحبه موضوع رابطه ایران با سازمان آزادی‌بخش فلسطین مطرح شد. باتوجه‌به ایجاد موج نسبتاً گسترده‌ای از اخبار و تحلیل‌های رسانه‌های خارجی مبنی‌بر دیدار هانی الحسن از مسئولان بلندپایه ساف و مشاور یاسر عرفات با مسعود رجوی در پاریس و تیره‌شدن روابط ایران با این سازمان، خبرنگار لیبیایی موضع رسمی دولت ایران را دراین‌باره جویا شد و پرسید: «در خبرها بود که هانی الحسن در پاریس، با مسعود رجوی ملاقات کرده است. وسایل ارتباطی جمعی دشمن از این موضوع سوءاستفاده کرده تا روابط میان ایران و سازمان مقاومت فلسطین را تیره سازند. نظر رسمی ایران درباره این ملاقات چیست و آیا درست است که ملاقات در چهارچوب آرام‌کردن اوضاع داخلی و با آگاهی دولت ایران صورت گرفته است؟

ج: البته ما اطلاع داریم که سازمان آزادی‌بخش فلسطین رسماً این خبر را تکذیب کرده است و سفیر آنها در ایران هم این خبر را تکذیب کرده، ولی خبرگزاری فرانسه با اصرار اعلام کرده که باوجود این تکذیب ما دیدیم که این ملاقات صورت گرفته است. البته، اگر چنین ملاقاتی صورت گرفته باشد، ازنظر ما مردود است و ما از سازمان آزادی‌بخش فلسطین گله خواهیم کرد، چراکه این را یک اقدام غیردوستانه می‌شود تلقی کرد، ولی تا اینجا که سازمان آزادی‌بخش اعلام کرده است، هیچ نوع ملاقاتی ازجانب سازمان آزادی‌بخش فلسطین با این عناصر فراری و تحت تعقیب در ایران صورت نگرفته و هیچ نوع پیشنهادی هم ازطرف دولت ایران برای مذاکره با اینها نشده و نیازی هم نیست.»⁽²⁾

درپی انتشار اخباری مبنی‌بر دیدار هانی الحسن مسئول کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین و سفیر سابق این سازمان در ایران با مسعود رجوی در پاریس، هفته‌نامه لبنانی المجاهد در شماره اخیر خود، چنین اقدامی را توهین آشکار به مسلمانان ایران و فلسطین دانست و از رهبران این سازمان فلسطینی خواست رفتارشان را اصلاح کنند.

به گزارش خبرگزاری پارس از بیروت، در قسمتی از مطلب این نشریه آمده است: «ما از برادران مقاومت فلسطین می‌خواهیم تا خود را از مسائلی که ایجاد شبهه در مواضع مقاومت می‌کند، دور کنند. دخالت ورزیدن آنها در مسئله افغانستان و قبول توافق بین ایران و امریکا

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 87، 2/7/1360، صص 65 - 63، مصاحبه خبرگزاری لیبی با نبوی، 24/6/1360.

2) همان، ص66.

جهت حل مسئله گروگان‌های جاسوس و جانب‌داری تبلیغاتی و سیاسی از رژیم عراق تجاوزگر و اخیراً پذیرفتن منافقین جهت تمرین آموزش‌های نظامی در اردوگاه‌های فلسطین بیش‌ازپیش در معرض سؤال قرار گرفته است.»

المجاهد در ادامه نوشته است: «ما هرگز شعار یاسر عرفات را مبنی‌بر اینکه ما دو انقلاب نداریم، بلکه یک انقلاب و یک رهبر داریم و آن امام خمینی است را فراموش نمی‌کنیم.»

نویسنده مقاله همچنین خطاب به هانی الحسن افزوده است: «شما، کسی که اولین سفیر فلسطین در تهران بودید، درواقع وفای اندکی نسبت به انقلاب و مردم مسلمان ایران از خود نشان دادید.»⁽¹⁾

گزارش خبرنگار نشریه انگلیسی فایننشال تایمز که به‌تازگی از جبهه‌های جنگ ایران و عراق و از شهرهای اهواز و آبادان دیدن کرده است، در شماره اخیر این نشریه به چاپ رسیده است. تری باوی خبرنگار و نویسنده مقاله، با اشاره به تطبیق زندگی عادی مردم اهواز با اوضاع جنگی، از توقف پیشروی اولیه و عقب رانده‌شدن تدریجی ارتش عراق از مناطق اشغال‌شده ایران و همچنین روحیه خوب نظامیان ایران خبر داده است. در بخشی از این گزارش آمده است:

«شش کودک که روز گذشته در کنار یکی از خیابان‌های اهواز مرکز استان جنگ‌زده

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 180، 26/6/1360، صص 14 و 15، بیروت - خبرگزاری پارس، 24/6/1360.

خوزستان ایران، به بازی مشغول بودند، براثر اصابت گلوله یک توپ 152 میلی‌متری که از [توپ] هویتزر در 40 کیلومتری شهر شلیک گردید، کشته شدند. این کودکان جزء تازه‌ترین قربانیان جنگ خلیج [فارس] که تقریباً از یک سال پیش بین ایران و عراق جریان دارد، می‌باشند.

با انفجار این گلوله‌ها، زنانی که از روستاهای مجاور برای فروش ماست و میوه تازه به شهر آمده بودند به‌سمت پناهگاهی هجوم بردند. آنان با جمع‌کردن کالاها و لباس‌های سیاهشان، درحالی‌که دشنام‌هایی به زبان عربی نثار رهبر عراق می‌کردند پا به فرار گذاشتند. یکی از این زنان گفت:"او چرا باید ما را این‌طور بکشد؟ ما سرباز نیستیم. ما فقط عرب‌های بیچاره هستیم."

انسان با سیری در سطح استان هم از وجود روحیه خوب و هم از سازمان بسیار گسترش‌یافته مدافعان آن به حیرت می‌افتد. سرهنگ دوم جواد حسیبی فرمانده تیپ سوم لشکر92 ایران، اظهار داشت:"ما به اینجا آمده‌ایم که پیروز شویم. ما نیروهای عراقی را نابود خواهیم کرد. وی ضمن اشاره به شهر کوچک بستان که 20 کیلومتر از مرز فاصله دارد، گفت:"شاید طول بکشد، ولی مطمئن باشید که ما پیروز خواهیم شد.

در هشت ماه گذشته، نیروهای ایرانی در منطقه غرب اهواز و اطراف شهر بسیار جنگ‌زده

سوسنگرد با زحمات بسیار زمین‌هایی به دست آورده‌اند. طی یک رشته عملیات تهاجمی در هفت ماه گذشته - که آخرین عملیات آن 10 روز پیش صورت گرفت - نیروهای عراقی حدود 40 کیلومتر عقب رانده شده‌اند.

هنگامی‌که سوار بر یک نفربر زرهی پهنه دشت را برای رفتن به قسمت‌های مقدم جبهه طی می‌کردیم، خمپاره‌های عراقی در نزدیکی‌مان به زمین می‌خورد. سرتاسر خط مقدم جبهه ایران را بوی مواد منفجره فراگرفته بود. افراد این خط را بیشتر پاسداران انقلاب تشکیل می‌دهند و سربازان عادی کمی عقب‌تر با توپخانه، تانک و خمپاره‌انداز از آنها پشتیبانی می‌نمایند. در دشت‌های آن طرف‌تر تعداد قابل‌ملاحظه‌ای از تانک‌های ایران پشت سنگرهای تدافعی قرار گرفته و آماده پیشروی‌های بعدی می‌باشند.

تانک‌های عراقی منهدم‌شده تی54 و تی62 ساخت شوروی در همه‌جا به میزان بسیار یافت می‌گردد. یکی از افسران گفت که در جریان آخرین حمله به‌طرف بستان تعداد 173 تانک منهدم، 200 سرباز کشته و 56 تن نیز به اسارت گرفته شدند.

افسران برای بازتر بودن دست خود به‌منظور ادامه جنگ، به نظر می‌رسید که بی‌تابی می‌کنند و احساس اینکه درحال‌حاضر ملاحظات سیاسی ممکن است کندی در امر جنگ را برحق جلوه دهد، در میانشان دیده نمی‌شد.

پس از گذشت یک سال از بمباران و کم‌توجهی غیرقابل اجتناب ناشی‌از جنگ، واضح است که خسارات زیادی به بار آمده، لیکن آبادان شهر منهدم‌شده‌ای نیست.»⁽¹⁾

مسعود رجوی در مصاحبه‌ای با مجله افریقا و آسیا مطالبی را درباره ارتش جمهوری اسلامی ایران بیان کرد. وی با اشاره به طرح انحلال ارتش توسط سازمان مجاهدین خلق در اوایل انقلاب، فرماندهان فعلی ارتش را مرتجع خواند و مدعی شد سازمان مجاهدین خلق از حمایت "پرسنل پیشرو مردمی ارتش" (!) برخوردار است، رجوی در تبیین این ادعا حمایت ارتش را به خلبان مخصوص شاه که وی و بنی‌صدر را به فرانسه برد، خلاصه کرد و از پیوند ناگسستنی سازمان با ارتش سخن گفت.

سرکرده سازمان مجاهدین خلق(منافقین) نفر اول این سازمان در پاسخ به این سؤال که «این روزها از افسران سلطنت‌طلب خیلی صحبت می‌شود. آیا آنها قادرند تا یک کودتا را فراهم سازند و آیا شما با عملی ازطرف ارتش به نفع خودتان موافقید؟» اظهار کرد: «شما می‌دانید که اولین موضع ما در مقابل خمینی درمورد حذف رابطه‌های پایه‌ریزی‌شده ازطرف شاه در ارتش

1) وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 88، 5/7/1360، صص 9 - 7، از فایننشال تایمز (لندن)، 24/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 179، 25/6/1360، صص 4 - 2 ضمیمه، رادیو لندن، 24/6/1360.

می‌بود. من این مطلب را در نطقی که 2 هفته بعد از انقلاب در دانشگاه تهران داشتم، ابراز داشتم. فردای آن روز، خمینی بدون اینکه اسمی از من ببرد به من حمله کرد و گفت آنهایی که چنین چیزی را می‌خواهند، قصد دارند که کشور را در مقابل تعرض کشورهای خارجی بدون ارتش ببینند. مع‌ذالک، ما درمورد خواسته انقلابی خود پافشاری کردیم و خمینی و بازرگان، خود را مجبور دیدند تا به حد مینیمم عمل کرده و تمام ژنرال‌های شاه را بیرون کنند. درنتیجه، ارتش شاه در رأس، از بین رفته است و در عوض یک عده ارتجاعی مخالف‌اند، حتی اگر نمایانگر شاه در ارتش باشند. در داخل این هسته، هسته دیگری تربیت شده است که پرسنل آن پیشرو و خلقی می‌باشند. برای مثال، بایستی از افسران نام ببرم که مجاهد هستند و ما را به فرانسه آورده‌اند و هنوز اینجا می‌باشند، درنتیجه، جواب سؤال اول شما چنین خواهد بود، یک کودتای همانند کودتای پینوشه در کوتاه‌مدت غیرممکن است. این امر مستلزم 2 تا 4 سال برای آماده‌کردن می‌باشد.

درمورد بخش دوم سؤال شما، جواب مجاهدین این است که ما پیوندی ناگسستنی با پرسنل خلقی و پیشرو در ارتش داریم.»⁽¹⁾

1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 24 و 25، 3/8/1360، صص 27 – 23، مجله (افریقا و آسیا) و واشنگتن پست؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 180، 26/6/1360، صص 19 - 17، پاریس - خبرگزاری پارس، 24/6/1360.

روزشمار جنگ چهارشنبه 25 شهریور 1360 17 ذیقعده 1401 16 سپتامبر 1981

ستاد عملیات جنوب مستقر در پادگان گلف (اهواز)، امروز طرح عملیاتی حمزه (حضرت ثامن‌الائمه(ع))⁽¹⁾را با هدف شکستن محاصره آبادان و آزادسازی زمین‌های اشغالی شرق رودخانه کارون به محورهای عملیاتی و واحدهای سپاه ابلاغ کرد.⁽²⁾

براساس این طرح، لشکر77 خراسان و نیروهای سپاه پاسداران باید از دو محور اصلی فیاضیه و دارخوین به‌طور گسترده و در سه محور فرعی ایستگاه12، ایستگاه7 و جاده ماهشهر - آبادان به‌صورت تک محدود وارد عمل شوند و با حمله به مواضع نیروهای عراقی در ساحل شرقی کارون تا جاده ماهشهر - آبادان،⁽³⁾* ضمن بستن پل‌های روی رودخانه کارون، که جاده مواصلاتی و عقبه نزدیک ارتش عراق است، نیروهای دشمن را محاصره و منهدم و این منطقه را آزاد کنند.⁽⁴⁾

دراین‌خصوص ستاد سپاه پاسداران در جنوب امروز گزارشی از پیشرفت اقدامات مربوط به این عملیات را به فرماندهی سپاه در تهران ارسال کرد.⁽⁵⁾بخش‌هایی از این گزارش که بیانگر آخرین وضعیت منطقه و میزان آمادگی نیروهای خودی است، به این شرح می‌باشد: «طی چند جلسه که در

1) در مراحل اولیه، نام این طرح، "طرح عملیاتی حمزه(ع)" بود و ده روز مانده به اجرای عملیات، بنا به پیشنهاد فرماندهان ارتش نام آن به "حضرت ثامن‌الائمه(ع)" تغییر یافت. (سند شماره 005110 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی سپاه مرکز، 25/6/1360، صص4 - 1)

2) سپاه پاسداران تا قبل از عملیات ثامن‌الائمه(ع) به "طرح‌نویسی" چندان اهمیت نمی‌داد و طرح‌های نوشته‌شده به‌صورت ابتدایی تنظیم و ابلاغ می‌شد، اما این‌بار ستاد عملیات جنوب طرح را به محورهای عملیاتی تحت امر خود ابلاغ کرد. (سند شماره 021707 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب - عملیات به فرماندهی لشکر77 خراسان، 25/6/1360، صص3 - 1)

3) منطقه تحت اشغال دشمن زمینی به وسعت 130 کیلومتر مربع در شرق رودخانه کارون بود که 10 تا 11 کیلومتر عمق و حدود 13 کیلومتر در امتداد کارون و 5/1 کیلومتر در جنوب جاده آبادان - ماهشهر عرض داشت. (مطابق شکل کالک).

4) سند شماره 021707 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب - عملیات به فرماندهی لشکر77 خراسان، 25/6/1360، صص 3 - 1.

5) خلاصه‌ای از روند شکل‌گیری طرح عملیات ثامن‌الائمه(ع) در ضمیمه گزارش آمده است.

قرارگاه لشکر77 در ماهشهر با فرمانده و جانشین لشکر77 ارتش و عملیات خوزستان برگزار شده، پس از بررسی چندین طرح، [به‌منزله] آخرین راهکار قرار شده [است] که تیپ3 لشکر77 پس از ادغام با نیروهای سپاه ازسمت دارخوین - سلمانیه و تیپ2 لشکر77 پس از ادغام با نیروهای سپاه از کناره کارون تا جاده اهواز - آبادان (ایستگاه 12) و تیپ1 لشکر77 پس از ادغام با نیروهای سپاه از حدفاصل ایستگاه 12 تا ایستگاه 7 و طرفین جاده ماهشهر وارد عمل شوند.»

در این گزارش درباره سازمان رزم ارتش و سپاه تا این تاریخ نیز آمده است: «به‌رغم سازمان رزمی که لشکر77 ارتش در طرح آفندی ثامن‌الائمه(ع) ارائه کرده است، سازمان رزم موجود براساس محورهای عملیاتی به این ترتیب است:

الف) تیپ3 که از منطقه دارخوین وارد عمل خواهد شد، دارای 2 گردان پیاده می‌باشد و استعداد هر گردان حدود 320 نیرو وارد عمل خواهد کرد که در مقابل، نیروهای سپاه عبارت‌اند از: 300 نفر در خط پدافندی فعلی و 4 گردان 280 نفره که در عمل شرکت خواهد کرد و یک گردان 280 نفره که احتیاط مستقل سپاه می‌باشد که مجموعاً در این محور، سپاه حدود 1800 نفر نیرو خواهد داشت و در کنار آن، ارتش 650 نفر و به‌همراه آن 2 گروهان تانک.

ب) تیپ2 که از منطقه فیاضیه وارد عمل خواهد شد دارای 3 گردان پیاده به شماره‌های 129 و 153 و 122 می‌باشد که فقط گردان 122 را وارد عمل می‌کند و مأموریت 2 گردان دیگر هم پدافند تعیین شده و استعداد گردان 122 نیز 450 نفر اعلام شده است. در مقابل، سپاه علاوه‌بر خط پدافندی و پاسگاه‌های کنار کارون، 4 گردان 280 نفره وارد عمل خواهد کرد و یک گردان نیز در احتیاط مستقل سپاه خواهد بود که مجموعاً سپاه حدود 1400 نفر نیرو در این محور وارد عمل خواهد کرد.

ج) تیپ1 که هنوز مأموریت مشخصی ندارد و فعلاً فقط خاکریزهای اول و دوم عراق را اشغال خواهد کرد، هنوز مشخص نکرده چه تعداد نیروهای پیاده وارد عمل خواهد نمود، ولی سپاه غیر از مواضع پدافندی، 3 گردان 280 نفره وارد عمل خواهد کرد که مجموعاً حدود 1200 نفر خواهد شد.

د) احتیاط کلی نیرو در خوزستان حدود 2 گردان پیاده که یک گردان آن نیروهای اعزامی از کرمان می‌باشند و گردان دوم، از مجموع نیروهای بسیج خوزستان خواهد بود و هر دو نیرو البته کارایی کافی ندارند؛ احتیاط کل طرح خواهد بود به استعداد حدود 500 نفر.»⁽¹⁾

1) نسبت نیروی پیاده سپاه به ارتش تا زمان آغاز عملیات، حدود 2 به 1 باقی ماند؛ بدین‌ترتیب که ارتش با 3 تیپ به استعداد 9 گردان و سپاه به استعداد حداقل 16 گردان وارد عمل شد. (عملیات ثامن‌الائمه (شکست محاصره آبادان)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، چاپ دوم، 1387، ص12)

ستاد سپاه پاسداران در جنوب در ادامه گزارش خود درمورد کمبود تجهیزات و امکانات آورده است:

«الف) امکانات مهندسی: از آنجا که تجربه نشان داده [است] که جنگ در دشت باز احتیاج به ازدیاد موانع مصنوعی دارد، امکانات ماشین‌آلات سنگین از اهمیت بسزایی برخوردار است، به‌خصوص که در کناره کارون در سرتاسر جبهه لازم است خاکریز احداث شود. لذا، باید تا آخرین حد جهت بسیج این امکانات تلاش نمود.

ب) مهمات: ارتش ازلحاظ مهمات توپخانه به‌خصوص 155 م.م. که توپخانه کلی لشکر است، با کمبود شدید مواجه است؛ لذا، کمبود آن را باید با جایگزین‌کردن خمپاره‌انداز جبران نمود. بدین جهت شدیداً به اقلام مهمات خمپاره 60 م.م، 81 م.م، و مهمات آر.پی.جی7 و مهمات تیربار کلاشینکف نیاز می‌باشد.

ارتش بار مبنای هر آر.پی.جی. را در طول سه روز، 6 گلوله پیش‌بینی کرده است که اصلاً قابل‌ذکر نیست و زمینه مهمات موجود در تدارکات خوزستان به‌طورکلی برای هر آر.پی.جی7 حدود 25 الی 30 گلوله می‌باشد که در عملیات قبلی، هر روز این مقدار مصرف شده است. ضمن سفارش به برادران رزمنده درمورد صرفه‌جویی، باید نسبت به تأمین آن اقدام نمایید.

ج) آمبولانس: با توجه داشتن به گستردگی این طرح، [در] انتقال مجروحین، برای جلوگیری از بالارفتن تلفات، آمبولانس نقش عمده‌ای دارد و با ضایعاتی که در عمل خواهیم داشت احتیاج شدید به جیپ آهو برای حمل مجروح از داخل جبهه به خط اول پشت جبهه می‌باشد.

د) پزشک: از حیث پزشک نیز کمبود وجود دارد و برای بیمارستان‌های صحرایی لازم است پزشک کافی تأمین شود.»

در بخش دیگری از این گزارش درمورد پیشرفت مباحث مربوط به طرح مانور نیز آمده است:

«هنوز طرح جزءبه‌جزء تیپ‌ها تهیه نشده است و راهکارها در سطح گردان و گروهان ارتش مورد بررسی قرار نگرفته است.»⁽¹⁾

از آنجا که در این عملیات سپاه پاسداران برای اولین‌بار با حداقل 16 گردان (در حد 2 لشکر) وارد عملیات می‌شود، برای تجهیز نیروهای تک‌ور با توافق‌های انجام‌شده بین فرماندهان سپاه و ارتش، مقرر شد تجهیز 10 گردان از نیروهای سپاه پاسداران به اسلحه‌های انفرادی و قبضه‌ها و مهمات آتش پشتیبانی نزدیک به لشکر77 خراسان واگذار گردد.⁽²⁾

تعدادی از نمایندگان جنبش‌های آزادی‌بخش از کشورهای مختلف صبح امروز، وارد شهر دزفول شدند و از محله‌هایی که براثر بمباران‌ها و موشک‌باران‌های ارتش عراق ویران شده‌اند، بازدید کردند.

این افراد پس از اقامه نماز ظهر و عصر در مقر سپاه دزفول، از پایگاه چهارم شکاری و مزار شهیدان جنگ در گورستان شهیدآباد نیز دیدن کردند.

همچنین در جریان این بازدید، بیانیه واحد نهضت‌های آزادی‌بخش سپاه که در آن ضمن تأکید بر ادامه جنگ از نهضت‌های آزادی‌بخش حمایت شده است، قرائت شد.⁽³⁾

1) سند شماره 005110 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی سپاه مرکز، 25/6/1360، صص 4 - 1.

2) سند شماره 5112 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی لشکر77 (رکن4)، 26/6/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 021707 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص4.

در دو عملیات جداگانه، دو روستا در جنوب‌شرقی اشنویه و یک روستا در شرق دیواندره پاک‌سازی و شماری از افراد حزب دمکرات کشته، تعدادی مجروح و عده‌ای نیز دستگیر شدند.

در یکی از این عملیات‌ها مناطق نالوس و صفرآباد واقع در 9 کیلومتری جنوب‌شرقی شهر مرزی اشنویه در استان آذربایجان‌غربی پاک‌سازی شدند. در این عملیات، 25 نفر از افراد حزب دمکرات مجروح، چند نفر اسیر و تعدادی نیز کشته شدند. از نیروهای خودی نیز 3 پاسدار و 2 تن از پیشمرگان مسلمان کرد به شهادت رسیدند.⁽¹⁾

در عملیات دیگری، روستای غیاث‌آباد در 20 کیلومتری شرق دیواندره در استان کردستان پاک‌سازی شد و 3 نفر نیز دستگیر شدند.⁽²⁾

هرچند تاکتیک جدید سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در برپایی تظاهرات و تجمع هواداران این سازمان درقالب گروه‌های چندنفره و تحت حمایت تیم‌های مسلح در مناطقی از تهران موجب بالارفتن میزان ضربه‌پذیری سازمان و دستگیری تعداد قابل‌توجهی از اعضا و هواداران آن شده است، رادیو صدای کردستان (ارگان تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان) در گزارشی تحلیلی ضمن بزرگ‌نمایی این اقدام کوشید همسو با تحلیل سازمان این اقدام مجاهدین خلق را مشابه حرکت عمومی مردم در ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب جلوه دهد. این رادیو مدعی شد که بسیاری از نیروهای سپاه پاسداران و کمیته‌های انقلاب اسلامی به‌دلیل ترس درصدد فرار از محل خدمت خود هستند و سقوط جمهوری اسلامی نزدیک شده است.

در بخشی از این گزارش آمده است: «تظاهرات چند روز اخیر در تهران که به شهرهای بزرگ دیگر نیز سرایت کرده است رژیم را وحشت‌زده کرده است. روزی نیست که در چند نقطه تهران و شهرهای دیگر دختران و پسران فداکار به تظاهرات نپردازند. اکنون دیگر پیشمرگان کردستان تنها نیستند؛ هزاران پیشمرگ جانباز در سراسر ایران به قیام برخاسته‌اند.

سازمان مجاهدین خلق که سازمان‌دهنده این تظاهرات انقلابی است، دختران و پسران تظاهرکننده خود را بی‌دفاع رها نکرده است. هربار چندین نفر میلیشیای مسلح از تظاهرکنندگان محافظت می‌کنند و تاکنون ضربات مهلکی بر پاسداران وارد ساخته‌اند. به‌راستی چنین کار قهرمانانة مجاهدین قابل‌تقدیر است. رژیم از این شیوه تظاهرات هراسان گردیده است. ترس رژیم از این است که درست همچون زمان شاه این تظاهرات کوچک به تظاهرات گسترده و عظیمی تبدیل شود و کم‌کم ترس مردم کوچه بازار ریخته شود و آنها نیز در تظاهرات شرکت نمایند. درآن‌صورت، رژیم توانایی مقابله با توده‌های مردم را نخواهد داشت. روزی نیست که از 20 تا 100 تن از پاسداران در شهرهای مختلف ایران کشته شوند. از این شمار هم بیشتر هر روز در جبهه جنگ خوزستان و یا در کردستان به هلاکت می‌رسند.»⁽³⁾

1) همان، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 29/6/1360، ص11.

2) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص14.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 180، 26/6/1360، صص 16 - 14 ضمیمه، رادیو صدای کردستان، 25/6/1360.

تحرکات امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای آشفته جلوه‌دادن اوضاع پایتخت محدود به چند اقدام پراکنده بود که بی‌حاصل ماند.

چند نفر از نیروهای وابسته به این سازمان امروز یک بمب دست‌ساز را به‌سوی یک اتوبوس شرکت واحد پرتاب کردند. براثر انفجار این بمب خسارت جزئی به اتوبوس وارد شد، اما به مسافران آسیبی نرسید. عاملان حادثه بی‌درنگ از محل گریختند.⁽¹⁾

در خیابان ستارخان نیز، سرنشینان یک اتومبیل پیکان با تیراندازی هوایی و دادن شعار سعی در ایجاد رعب و وحشت در بین مردم داشتند، با حضور نیروهای کمیته در منطقه و به کمک مردم یکی از این افراد درحالی‌که یک اسلحه ژ3 با خود حمل می‌کرد، دستگیر شد و سایر سرنشینان خودرو نیز متواری گشتند.⁽²⁾

علاوه‌براین، چند جوان مسلح که به نظر می‌رسید وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب هستند، در خیابان گلریز تهران با تهدید اسلحه یک اتومبیل شخصی را متوقف کردند و پس از پیاده‌کردن راننده، خودرو را ربودند.⁽³⁾

تعدادی از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق با شلیک چند گلوله به مغازه یکی از افراد متعهد تهران خسارت‌هایی به این مکان وارد کردند و گریختند.⁽⁴⁾

در اقدامات خرابکارانه امروز افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در شهرهای مشهد، یزد و مسجدسلیمان خسارت‌هایی به بار آمد.

عناصر سازمان مجاهدین خلق یک بمب دست‌ساز را به داخل منزل خانمی که خبرگزاری پارس از وی با عنوان همسر شهید نواب صفوی نام برده است، پرتاب کردند. براثر انفجار بمب خسارت‌هایی به این ساختمان که در کوی امیرآباد خیابان خواجه‌ربیع شهر مشهد واقع شده است، وارد شد.⁽⁵⁾

در یزد هم اتومبیل لندرور بنیاد شهید که در مقابل حسینیه ارگ پارک شده بود به‌دست افراد گروه‌های ضدانقلاب به آتش کشیده شد. یک بمب دست‌ساز نیز به داخل این اتومبیل پرتاب شد که عمل نکرد.⁽⁶⁾

در مسجدسلیمان، فردی که درحال حمل یک بمب بود، براثر انفجار بمب مجروح و پای وی قطع شد.⁽⁷⁾

1) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص4.

2) همان، ص15.

3) همان، ص4.

4) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص3.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 180، 26/6/1360، ص3، مشهد - خبرگزاری پارس، 25/6/1360.

6) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص3.

7) سند شماره 34829 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا، 25/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 417602 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان (اهواز) به استاندار خوزستان، 26/6/1360، سند تک‌برگی.

شماری از نیروها و هواداران فعال سازمان مجاهدین خلق(منافقین) و یک نفر از گروه پیکار در چند شهر کشور شناسایی و دستگیر شدند. در رشت هم در پنج روز گذشته 22 نفر دستگیر شدند. همچنین در سه ماه گذشته، 250 تن از هواداران سازمان مجاهدین خلق در رودسر و روستاهای اطراف با مراجعه به مراکز سپاه و بسیج از مواضع گذشته‌شان در حمایت از سازمان اظهار ندامت کردند.

در تربت حیدریه، 6 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در یک خانه تیمی دستگیر شدند. با اعترافات این افراد، مقداری مواد منفجره شامل 51 لول دینامیت، تعدادی تی.ان.تی، تعدادی بمب دست‌ساز و همچنین کروکی و نقشه منزل امام‌جمعه، فرمانده سپاه پاسداران و یکی از افراد متعهد شهر و نیز کروکی ساختمان سپاه پاسداران - برای اجرای عملیات‌های خرابکارانه و ایجاد انفجار - کشف شد.⁽¹⁾

در تبریز، نیروهای کمیته مرکزی شهر هنگام گشت‌زنی، 2 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق را که از قبل تحت تعقیب بودند، شناسایی و دستگیر کردند. یکی از این دو نفر باوجود دستور ایست نیروهای کمیته، اقدام به فرار کرد که با تیراندازی مأموران از ناحیه پا مجروح شد.⁽²⁾

در قزوین، با همکاری اطلاعاتی مردم یکی از افراد اصلی و مسئول گروه امداد سازمان در این شهر دستگیر شد.⁽³⁾

یکی از هواداران سازمان پیکار هم در آستانه اشرفیه شناسایی و دستگیر شد. این فرد در بازجویی یک نفر دیگر از همکارانش را نیز معرفی کرد.⁽⁴⁾

به گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران رشت، در پنج روز گذشته، 22 تن از عوامل فعال سازمان مجاهدین خلق با همکاری مردم شناسایی و دستگیر شدند. از این افراد تعداد زیادی اسناد، رمز و یادداشت‌های دست‌نویس و دستور‌العمل ترور افراد متعهد به دست آمده است.⁽⁵⁾

در همین حال، خبرگزاری پارس نیز در گزارشی اعلام کرد: در سه ماه گذشته، 250 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در رودسر و روستاهای اطراف آن با مراجعه به مراکز بسیج و سپاه ضمن محکوم‌کردن مواضع سازمان، روی‌گردانی خود را از این سازمان اعلام کردند.⁽⁶⁾

همچنین یکی از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در گنبد، با مراجعه به سپاه پاسداران 2 اسلحه ام1، یک برنو، یک قبضه ژ3، 4 کلت، یک دوربین چشمی، 55 فشنگ مسلسل یوزی و 15 فشنگ کالیبر38 تحویل داد.⁽⁷⁾

1) روزنامه اطلاعات، 26/6/1360، ص4.

2) همان.

3) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص3.

4) سند شماره 174079 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی، 26/6/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه اطلاعات، 29/6/1360، ص11؛ و - روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص3.

6) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص3.

7) سند شماره 174070 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران مرکز، 25/6/1360، ص2.

حجت‌الاسلام سید محمود دعایی رئیس هیئت ایرانی شرکت‌کننده در سی‌وهفتمین گردهمایی اتحادیه بین‌المجالس در هاوانا (پایتخت کوبا)، در نطق خود با اشاره به فهرستی از اقدامات مداخله‌جویانه و خرابکارانه رژیم عراق در مناطق مرزی قبل از آغاز رسمی حمله نظامی به ایران، حضور ارتش عراق در بخش‌هایی از خاک ایران را مهم‌ترین دلیل متجاوزبودن آن کشور خواند.

مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده در این نطق، که در روز دوم اجلاس ایراد شد، چنین بود: نقض مکرر حریم هوایی ایران، حضور افسران فراری ارتش شاه در بغداد، خرابکاری و انفجارهای متعدد در مناطق نفتی خوزستان و پایبند نبودن به مفاد قرارداد 1975 الجزایر.

حجت‌الاسلام سید محمود دعایی در بخشی از سخنان خود گفت: «مایلم ازطرف هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نکاتی را یادآور شوم تا مردم جهان از واقعیت تجاوز آشکار عراق آگاه گردند. در 17 سپتامبر 1980، دولت عراق درپی اقدام‌های تجاوزکارانه قبلی علیه جمهوری اسلامی که فهرست‌وار شرح داده می‌شود به ایران حمله‌ور شد. اقدام‌های تجاوزکارانه عراق قبل از حمله به این شرح است:

افزایش پروازهای شناسایی بر فراز ایران به‌ویژه بر فراز قرارگاه‌های مرزی، تأسیسات و صنعت نفت.

نقض حریم هوایی ایران به‌وسیله هواپیماهای نظامی عراق و بمباران نواحی مسکونی در ایران که به شهادت شماری غیرنظامیان بی‌گناه منجر شد.

حمله و اشغال قرارگاه‌های مرزی ایران.

گسیل جاسوسان و گروه‌های خرابکار به ایران، منفجرکردن لوله‌های نفتی و بمب‌گذاری در نواحی مسکونی.

پناه‌دادن به ژنرال‌های فراری و عوامل ساواک در بغداد و دیگر شهرهای مرزی و توطئه برای مستقرکردن عوامل وابسته به رژیم‌های خارجی و طرح توطئه برای نابودی جمهوری اسلامی ایران.

تأسیس یک ایستگاه رادیویی مخفی برای تبلیغات علیه جمهوری اسلامی ایران.

بعد از این تجاوزات عدیده دیگر که شرح آنها در اینجا به زمان بس طولانی نیاز دارد، عراق موافقت‌نامه سال 1975 الجزایر و پروتکل‌های ضمیمه آن را کان‌لم‌یکن اعلام کرد. اولین بند ماده 6 معاهده ایران و عراق می‌گوید:"درصورت بروز اختلاف درمورد تفسیر و یا اجرای معاهده کنونی، 3 پروتکل و ضمائم آن، این اختلاف باید برطبق ماده 3 و

باتوجه‌به حفظ امنیت کامل در امتداد خط مرزی ایران و عراق آن‌طورکه در مواد 1 و 2 گفته شده حل گردد."

در معاهده فوق، مکمل مورخ 25 دسامبر 1975، روش حل‌وفصل اختلافات ازطریق گفت‌وگوهای دوجانبه مستقیم، مساعی جمیله دولت، یک دولت ثالث دوست، حکمیت دادگاه داوری پیش‌بینی شده است. دولت عراق به‌طور یک‌جانبه معاهده را فسخ کرد. اسناد و مدارک موجود نشان می‌دهد که دولت عراق مدت‌ها قبل از حمله، خود را برای تجاوز گسترده آماده کرده بود و تماس‌های دیپلماتیک و مانورهای آنها این ادعا را ثابت می‌کند. نمایندگان محترم می‌توانند برای روشن‌شدن، این کتابچه را که بعد از پایان جلسه نسخه‌ای از آن را تقدیم خواهم کرد، مطالعه فرمایند. در 23 سپتامبر 1980، 10 لشکر عراقی، ایران را اشغال کرده و نیروهای هوایی عراق 8 فرودگاه در داخل ایران را بمباران کرد. ایران برای جلوگیری از ادامه تجاوز عراق ناچار به پاسخ شد و درنتیجه یک فرودگاه نظامی را در نزدیکی بغداد بمباران کرد. جمهوری اسلامی ایران برطبق اصول عالیه اسلامی هرگز به نواحی غیرنظامی حمله نکرده و یا این نواحی را بمباران نکرده است.

D881

به‌رغم این واقعیت که عراق نواحی مسکونی، مدارس، مساجد، کلیساها، بیمارستان‌ها را در سرتاسر ایران بمباران کرد، اما ایران هرگز به چنین اقدام‌هایی دست نزده است.

آواره‌شدن ده میلیون نفر، کشتار کودکان معصوم، زنان و سالمندان، وجدان جهانیان را برانگیخته است. سازمان‌های بین‌المللی مانند صلیب‌سرخ، هلال‌احمر و نمایندگان و سفیران کشورهای مختلف جهان در تهران، از نزدیک شاهد این حقایق بوده‌اند. اگر کنفرانس اجازه دهد، ما همچنین فیلمی دراین‌مورد برای نمایندگان محترم به نمایش می‌گذاریم و مهم‌ترین دلیلی که ادعای ما را ثابت می‌کند، حضور رژیم عراق در داخل سرزمین ایران است و همه رسانه‌های بین‌المللی به‌طورکلی در آغاز تجاوز عراق و در ادامه این تجاوز شاهدی بر این امرند.»⁽¹⁾

1) . روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص15.

حجت‌الاسلام دعایی همچنین با اشاره به گزارش دبیرکل در سخنرانی افتتاحیه این اجلاس که در آن به رد پیشنهاد صلح ازسوی ایران اشاره شده بود، افزود: «در گزارش دبیرکل گفته شده است کنفرانس اسلامی، کشورهای غیرمتعهد و آقای عرفات، آقای اولاف پالمه نماینده سازمان ملل، در همه زمینه‌های اختلاف میان دو کشور پادرمیانی کردند و میانجیگری آنها پذیرفته نشد. این ادعا ما را شگفت‌زده کرده است، چراکه ما کراراً گفته‌ایم آماده‌ایم براساس اصول و موافقت‌نامه‌های پذیرفته‌شده به‌وسیله مردم اقدام کنیم. چطور می‌توانیم بپذیریم که نیروهای اشغالگران در خاک ما بمانند و ما میانجیگری را بپذیریم؟ چه کشوری یک چنین آمادگی از خود ابراز می‌دارد؟ چه کشوری آماده است حقوق طبیعی شناخته‌شده خود را کنار بگذارد؟ باور ما این است که عراق با حمله به ایران بزرگ‌ترین ضربه را به تمایلات امت مسلمان وارد کرده است.»⁽¹⁾

عصمت کتانی معاون وزیر امور خارجه عراق در یک قرعه‌کشی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به سمت ریاست سی‌وششمین اجلاس این مجمع برگزیده شد.

در جریان رأی‌گیری برای انتخاب رئیس اجلاس سی‌وششم مجمع عمومی، کتانی و نماینده بنگلادش هرکدام به‌طورمساوی 77 رأی نمایندگان کشورهای حاضر در اجلاس را به دست آوردند؛ بنابراین، طبق مقررات مجمع، انتخاب به نتیجه قرعه‌کشی موکول شد.⁽²⁾

به گزارش رادیو صدای امریکا، انتخاب کتانی برای بسیاری از نمایندگان حیرت‌آور بود و کمتر کسی معتقد بود که وی بتواند آرای کافی را به دست آورد. به‌ویژه، به این دلیل که کشور متبوع وی؛ یعنی عراق درحال‌حاضر بخش‌هایی از خاک ایران را که یکی از اعضای سازمان ملل می‌باشد، به اشغال خود درآورده است.

این رادیو در ادامه گزارش خود ضمن بازتاب سخنان نماینده عراق در اولین نشست مطبوعاتی‌اش پس از این انتخاب، به‌نقل از وی آورده است: «این حقیقت که عراق ریاست کنونی سازمان کنفرانس اسلامی را به عهده دارد، این حقیقت که عراق میزبان کنفرانس آینده سران کشورهای غیرمتعهد خواهد بود و سرانجام این حقیقت که سخت‌کوشی بسیاری از نمایندگان برای جلوگیری از انتخاب او به مقام ریاست مجمع عمومی نافرجام ماند، نمونه‌های بارزی از موقعیت و اعتبار دولت عراق و مواضع آن کشور در جامعه بین‌المللی است.»⁽³⁾

1) همان.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 180، 26/6/1360، صص 12 و 13، نیویورک - خبرگزاری فرانسه، 25/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 181، 27/6/1360، ص1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 26/6/1360.

سرهنگ معمر قذافی رهبر لیبی، در دیدار با میرحسین موسوی وزیر امور خارجه ایران، تجاوز عراق به ایران را محکوم کرد.

قذافی در این دیدار که در حاشیه اجلاس کشورهای عضو جبهه پایداری در طرابلس و با حضور وزیر امور خارجه این کشور و کاردار ایران انجام شد، گفت: «با تأسف بسیار دیدم که یک کشور عربی مسلمان به سرزمین‌های یک کشور اسلامی و انقلابی تجاوز کرد، زیرا تجاوز رژیم عراق به ایران جز خدمت به دشمن مشترک مسلمانان و جز خدمت به اسرائیل و امریکا نتیجه دیگری نداشت.»

قذافی سپس تأکید کرد: «ما در کنار شما هستیم و از شما به‌طور مادی و معنوی حمایت می‌کنیم.»⁽¹⁾

D883

ضمیمه گزارش779: خلاصه‌ای از روند شکل‌گیری طرح عملیات ثامن‌الائمه(ع)

سردار سرلشکر دکتر غلامعلی رشید گوشه‌هایی از روند شکل‌گیری طرح عملیات ثامن‌الائمه را این‌گونه تشریح می‌کند:

«بعد از [عملیات] الله‌اکبر آمدیم برای شرق کارون طرح نوشتیم. طرحی نوشته شد که آقا رحیم [صفوی] اسم حمزه را رویش گذاشت و حتی آن مطرح شد. هنوز بنی‌صدر بود. شهید صیاد هم از ارتش اخراج شد و آمد در [پادگان] گلف، [صیاد] گفت نمی‌شود یک کار بزرگی مثلاً ما انجام بدهیم که به اینها - منظورش بنی‌صدر و اینها - ثابت کنیم ما می‌توانیم به دشمن حمله کنیم تا این نداهای مثلاً ناامیدکننده که از داخل ارتش بلند شده که ما نمی‌توانیم حمله گسترده یک جایی انجام بدهیم و مثلاً ما پیشنهاد می‌دهیم فقط سپاه هم عمل بکند. حالا عجیب بود که او هم در آن شرایط موافق بود که من یادم هست، من خودم پیشنهاد همین شرق کارون را دادم و گفتم این به توان ما می‌خورد؛ مثلاً ما اینجا حمله کنیم که گفت خیلی خب. آقای رضایی هم بود، آقا رحیم هم بود، شهید [حسن] باقری هم بود، من هم بودم. نشستیم بحث کردیم. گفته شد، آقای صیاد [شیرازی] پس شما بروید تهران با آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای صحبت کنید که به‌عنوان نماینده امام در شورای‌عالی دفاع اگر موافقت کرد ما عمل بکنیم، بعد به صیاد گفتیم برو بگو که ممکن است در حد دو هزار نفر شهید بدهیم اما موفق می‌شویم شرق کارون و آبادان را که امام هم رویش عنایت دارد از محاصره نجات بدهیم. بعد حتی نشستیم گفتیم اگر امکانش باشد مثلاً این نوع سلاح‌ها برای ما تأمین بشود. من یادم هست آن‌موقع می‌گفتند سلاح40 میلی‌متری اگر به ما بدهند، سلاح‌هایی که دست ژاندارمری بود، اینها برای شکستن سنگرها و مقاومت عراقی‌ها کنار آر.پی.جی. خیلی خوب است. نشستیم فکر کردیم،

1) روزنامه اطلاعات، 25/6/1360، ص16.

اما از تلفاتش کمی خوف داشتیم و چون ما خودمان هم کمی تنها بودیم می‌دانستیم نیروی پیاده می‌خواهد تا با این عراقی‌ها بجنگد. بنده خدا صیاد رفت تهران و مسئله را مطرح کرد. من صیاد را در همین ستاد مرکزی سپاه که بعداً وزارت اطلاعات شد، دیدم، داشت وضو می‌گرفت، پرسیدم چی شد؟ مطرح کردی؟ گفت: آره رفتم مطرح کردم، اما آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای نپذیرفت گفت نه! سپاه نباید تنها عمل بکند باید مشترک با ارتش عمل کنید، به صلاح نیست.

توصیه در این حد بود که به صلاح نیست. پرسیدم پس شما چی گفتید؟ گفت من مطرح کردم هم جمع‌بندی، هم مسائل را گفتم و [آیت‌الله خامنه‌ای] گفتند که به مصلحت نیست، ما باید مشترک با ارتش عمل بکنیم. ... تا بنی‌صدر از مسیر خارج شد و از ایران رفت. ما باز بلافاصله این را طرح کردیم. ... فرمانده نیروی زمینی هم که ظهیرنژاد بود در جلسه جلو آیت‌الله خامنه‌ای گفته بود، مسئول هماهنگی این عملیات با لشکر77 و آقای رحیم صفوی شما که مسئول ستاد عملیات جنوب هستی برو این عملیات را با لشکر77 هماهنگ کن. آقا رحیم هم طرح را آورد در لشکر77 توضیح داد که طرح ما سپاهی‌ها این است.»⁽¹⁾

1) تاریخ شفاهی سردار سرلشکر دکتر غلامعلی رشید، (منتشر نشده)، 23/6/1388.

روزشمار جنگ پنجشنبه 26 شهریور 1360 18 ذیقعده 1401 17 سپتامبر 1981

به‌منظور تصرف خاکریز اصلی خط مقدم دشمن از روستای دغاغله تا دهلاویه و درپی آن تصرف روستای دهلاویه در غرب سوسنگرد، عملیاتی با نام "شهید آیت‌الله مدنی" (دهلاویه) طراحی و به نیروهای مشترک سپاه و ارتش و نیروهای شهید چمران ابلاغ شد. براساس مانور طراحی‌شده، مقرر گردید عملیات در 5 محور بدین شرح انجام گیرد:

محور 1: در این محور 2 گروه نه‌نفره از سپاه و 2 گروه از ارتش مأموریت یافتند از شمال روستای سویدانی خاکریز عراق را در این منطقه تصرف و پاک‌سازی کنند. در ادامه نیز 3 گروه از سپاه و 3 گروه از ارتش باید پاک‌سازی نیروهای دشمن از وسط خاکریز سویدانی مگاصیص را انجام دهند و پس از اجرای مأموریت، از منطقه تصرف‌شده تا شرق روستای مگاصیص را پدافند کنند.⁽¹⁾

محور 2: در این محور 3 گروه از سپاه و 3 گروه از ارتش باید ضمن تصرف بخشی از خاکریز عراق، در منطقه تصرف‌شده گسترش یافته و بعد از پاک‌سازی موانع دشمن، به‌سمت جنوب روستای دغاغله و جنوب روستای سویدانی پدافند کنند.⁽²⁾

محور 3: در این محور مقرر شد 4 گروه از سپاه و 4 گروه از ارتش هم‌زمان با آغاز عملیات نیروهای محور 1 در سویدانی، وارد عمل شوند و قسمتی از خاکریز دغاغله - دهلاویه را تصرف و پاک‌سازی کنند.

1) براساس پیش‌بینی اولیه، در محورهای 1، 2 و 3 هر گروه به استعداد 9 نفر شامل یک آر.پی.جی‌زن با سه کمک، یک تیربارچی با دو کمک، یک نفر حامل مهمات اضافه و یک فرمانده گروه بود و در محورهای مگاصیص (ادامه محور 1)، محور 4 و 5 هر گروه شامل 13 نفر بود و علاوه‌بر استعداد ذکرشده برای محورهای قبلی، یک آر.پی.جی‌زن دیگر با 2 کمک نیز در گروه حضور داشت. بیش از 50 درصد این افراد سابقه حضور در جبهه و شرکت در عملیات داشتند. (سند شماره 4837 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات شهید مدنی در سوسنگرد، 27/6/1360، صص22 - 1؛ و - سند شماره 4845 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیات حضرت حجت(عج)، 1/6/1360، صص 9 - 1؛ و - سند شماره 5116 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: آخرین توصیه‌های قبل از عملیات، 26/6/1360، صص 8 - 1)

2) سند شماره 4845 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیات حضرت حجت(عج)، 1/6/1360، صص 9 - 1.

به عبارت دیگر، عملیات در این سه محور باید به‌طور هم‌زمان اجرا شود و نیروهای هر سه محور مأموریت یافتند بخش‌هایی از خاکریز اصلی دشمن در حدفاصل دغاغله - دهلاویه را تصرف کنند.

محور 4: در این محور 3 گروه از سپاه و 4 گروه از ارتش و 2 گروه از ژاندارمری باید پس از آغاز درگیری‌ها در سه محور قبلی، عملیات خود را آغاز کرده و بعد از ورود به خاکریزهای دشمن و گسترش به‌سمت چپ و راست، تا 200 متر جلوتر خود را پاک‌سازی کنند. همچنین نیروهای مذکور باید پس از پاک‌سازی میدان مین و موانع سیم‌خاردار توسط نیروهای تخریب، ادامه خاکریز را به تصرف درآورند.⁽¹⁾

در طرح آتش عملیات نیز پیش‌بینی شد پس از آغاز درگیری در سویدانی، به‌مدت 10 تا 15 دقیقه آتش تهیه به‌وسیله توپ، کاتیوشا و تیر مستقیم تانک روی منطقه دغاغله تا وسط خاکریز دغاغله - سویدانی اجرا شود، سپس نیروهای محور چهارم وارد خاکریز عراقی‌ها شوند و به‌طور هم‌زمان در روستای مگاصیص و رمله نیز تانک‌ها با شلیک تیر مستقیم، بر شدت آتش بیفزایند. همچنین مقرر شد با پیشروی نیروهای خودی، آتش با راهنمایی دیدبان‌ها به‌تدریج به عمق منطقه دشمن هدایت شود.

محور 5: استعداد نیروهای این محور 4 گروه از ژاندارمری و 6 گروه از ستاد شهید دکتر چمران می‌باشد که قرار شد پس از اجرای آتش تهیه، مأموریت خود را آغاز کنند و پس از اقدام نیروهای تخریب به پاک‌سازی معبر، وارد خاکریز عراقی‌ها شوند و بخش دیگری از خاکریز دشمن را تصرف کنند. این نیروها همچنین مأموریت یافتند تا یک کیلومتر جلوتر از خاکریز را نیز پاک‌سازی کنند و پس از آن به پشت خاکریز اصلی بازگردند.

فرماندهی این محور باتوجه‌به ترکیب نیروها به گروه شهید چمران واگذار شد. همچنین مقرر گردید پس از اتمام مأموریت محورهای پنج‌گانه؛ یعنی تصرف و پاک‌سازی خاکریز اصلی دشمن، گردان زرهی ارتش از سه نقطه مشخص‌شده وارد منطقه شود و پس از اتخاذ آرایش پدافندی، خود را برای مقابله با پاتک عراق آماده کند.

گفتنی است فرماندهی محورهای اول تا چهارم به نیروهای سپاه و فرماندهی نیروهای پشتیبان نزدیک به هر محور نیز به ارتش محول شد. همچنین فرماندهی عملیات تا تصرف خاکریز دشمن به مسئول عملیات سپاه پاسداران و پس از سقوط خاکریز عراقی‌ها و ورود گردان سواره زرهی ارتش (نیروهای پدافندکننده) به منطقه تصرف‌شده، به فرمانده تیپ ارتش واگذار شد.⁽²⁾

در ادامه حملات هوایی و توپخانه‌ای ارتش عراق به مناطق مسکونی و شهرهای مرکزی کشور، امروز نیز شهر آبادان بمباران شد و بخشی از شهر پاوه آماج گلوله‌باران عراق قرار گرفت.

امروز یک هواپیمای عراقی بخشی از تأسیسات نفتی شهر آبادان را بمباران کرد که براثر

1) همان؛ و - سند شماره 5117 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جزء به جزء دستور عملیاتی شهید مدنی، شماره 1، 26/6/1360، صص 4 - 1.

2) سند شماره 4845 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

انفجار حاصل از آن، 2 مخزن نفت طعمه حریق شد و خساراتی به بار آمد.⁽¹⁾ساعت 16:30 روز گذشته نیز یک هواپیمای عراقی بخش‌هایی از شهر آبادان ازجمله هتل کاروانسرا را بمباران کرد که براثر آن آشپزخانه هتل تخریب و 2 خانه مجاور این مکان نیز دچار حریق شد. در این حادثه 3 نفر شهید و 11 تن مجروح شدند.⁽²⁾

علاوه‌براین، بخشی از شرق شهر پاوه نیز امروز هدف توپ‌های دوربرد ارتش عراق قرار گرفت. در این حمله، تعدادی از مردم زخمی شدند و خساراتی وارد شد.⁽³⁾

از سوی دیگر، امروز با بدرقه مردم شهرهای ارسنجان (در استان فارس)، رامهرمز، شهرضا و مسجدسلیمان 660 نفر از نیروهای داوطلب مردمی که در بسیج آموزش دیده بودند عازم جبهه‌های جنگ شدند.⁽⁴⁾

جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران در مصاحبه‌ای مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی آخرین وضعیت جبهه‌های جنگ و عملیات‌های اخیر سپاه و ارتش در خوزستان و مناطق تحت اشغال عراق را تشریح کرد و به مقایسه وضعیت فعلی نیرو و توان دو طرف درگیری با آغاز جنگ پرداخت.

اهم سخنان تیمسار ولی‌الله فلاحی چنین است:

«ارتش جمهوری اسلامی ظاهراً جنگ را از اول مهرماه سال 59 آغاز کرد، حال آنکه عراق عملاً از روز 12 شهریور، نیروی زمینی خود را علیه کشور اسلامی ما وارد عمل کرد و در مهرماه بود که تعرض هوایی، دریایی و زمینی خود را به‌طور هماهنگ آغاز نمود. ارتش عراق تا پایان مهرماه 59 بود که توانست پیشرفت‌هایی در خاک ایران داشته باشد و از آن به بعد راه پیشرفت مزدوران عراقی توسط ملت ایران سد و به‌تدریج با تجارب لازم و مشارکت مردم، نیروهای عراقی ناچار به عقب‌نشینی شدند و امروز چیزی حدود 50 درصد از زمین‌های اشغالی بازپس گرفته شده است.⁽⁵⁾

عراق در ابتدای جنگ جمعاً با 59 تا 60 تیپ رزمی با آموزش و تمرینات تاکتیکی و انضباط ظاهری وارد خاک ایران شد. حال اینکه ما در مقابل، فقط 6 تیپ زرهی داشتیم که 3 تیپ آن در خوزستان و 3 تیپ دیگر در ایلام و کرمانشاهان بود. عراق با 2500 تانک به جنگ ما آمد و در مقابل ما فقط دارای 60 تانک بودیم. لازم است یادآوری کنیم در آن زمان ما در محاصره اقتصادی بودیم و

1) سند شماره 005129 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری سپاه شوش، شماره 6، 29/6/1360، ص5؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 181، 27/6/1360، ص3، آبادان - خبرگزاری پارس، 26/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 180، 26/6/1360، ص2، آبادان - خبرگزاری پارس، 25/6/1360؛ و - سند شماره 53830 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اهواز به تهران (فرماندهی سپاه)، 26/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 417603 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استانداری خوزستان، 26/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 53838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 26/6/1360، سند تک‌برگی.

4) روزنامه جمهوری اسلامی، 28/6/1360، ص4.

5) آزادسازی 50 درصد از زمین‌های اشغالی مورد توافق همه مسئولان نظامی و سیاسی نبود؛ دراین‌خصوص فؤاد کریمی نماینده مردم اهواز در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس این آمار را اشتباه خواند و گفت: «باتوجه‌به حاکم‌بودن جنگ بر کشور، فقط باید در حد مصلحت برخی مسائل به مردم گفته شود، این امر نباید سبب ارائه آمارهای نادرست به مردم گردد.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص5)

ارتش نیز در کردستان درگیر مبارزه با ضدانقلاب بود. در مهرماه سال گذشته، توان مانور نیروهای عراقی 10 برابر توان ما بود که امروز این توان مانور ازنظر کمیت برابر و ازنظر کیفیت قابل مقیاس نیست. ما ازنظر توپخانه تقریباً به حد برابری رسیده‌ایم و ازنظر تانک نیز تلاش می‌کنیم تا برابر شویم.»

جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش سپس به تعداد اسرای عراقی اشاره کرد و گفت: «4442 نفر اسیر عراقی درحال‌حاضر در ایران است که صلیب‌سرخ از این آمار با اطلاع است. ضمناً تعداد قابل‌ملاحظه‌ای پناهنده سیاسی از عراق در خاک وطن اسلامی ما هست که گروهی نظامی و گروهی غیرنظامی می‌باشند.»

وی درمورد ادعای دروغ عراق درباره تعداد شهیدان و اسیران نیروهای خودی و عملیات‌های روزهای اخیر ایران در جبهه‌های جنوب خاطرنشان کرد: «ادعای دیگر عراق این است که ما در عملیات تعرضی ارتفاعات قراویز، بازی‌دراز، غرب سوسنگرد و شمال کرخه‌کور شهیدانی حدود 2 هزار و اسیرانی حدود 5 هزار یا بالعکس داشته‌ایم. در اینجا باید گفت که تعداد شهدای ما تقریباً از روز 10 شهریور در این مناطق چیزی حدود نصف کشته‌های عراقی و مجروحین ما نیز از مجروحین عراقی کمتر است. در عملیات قراویز [در منطقه دشت ذهاب] ما در همان خطی که بوده‌ایم هستیم. در بازی‌دراز ارتفاع 1150 و داربلوط و شیرین‌آب را بازپس گرفتیم و در منطقه جابر حمدان [در شمال‌غربی سوسنگرد] چیزی به عمق 4 کیلومتر و به عرض 8 تا 10 کیلومتر پیش رفتیم. در غرب سوسنگرد در امتداد رودخانه کرخه، زمینی را به عمق 2 کیلومتر و به عرض تقریبی 10 کیلومتر بازپس گرفتیم. در شمال کرخه‌کور عراقی‌ها را به‌کلی از شمال کرخه به جنوب کرخه راندیم و مناطق کرخه اصلی و کرخه‌کور به‌کلی از وجود عناصر صدام پاک شد.»

D888

وی افزود: «ارتش عراق شهرهای آبادان، دزفول و اهواز را به‌طور متوالی زیر آتش توپخانه دارد و این امر بدان دلیل است که به مردم عراق ثابت کند که این شهر در محاصره اوست. ما نیز در اطراف شهر بصره آتش توپخانه داریم و سربازخانه‌ها، مراکز برق، صنایع نظامی این شهر را با آتش توپخانه خود مورد هدف قرار می‌دهیم. البته ممکن است به‌علت خطای ضریب توپخانه یک گلوله هم به حاشیه شهر و احیاناً به مناطق مسکونی اصابت کند. ولی وجدان اسلامی به ما دیکته می‌کند که مسائل را دقیقاً در نظر داشته باشیم و ناآگاهانه عمل ننماییم.»

تیمسار فلاحی درمورد عملیات نیروهای نظامی گفت: «نیروهای رزمی ایران تا به امروز، با تمام قوا در مقابل

دشمن ایستاده و نخواهند گذاشت او کوچک‌ترین حرکتی نماید. ما هم‌اکنون در آب‌های خلیج‌فارس حاکمیت داریم و هر حرکتی را به‌خوبی کنترل می‌کنیم. پایگاه‌های ام‌القصر و فاو در عراق دراثر آتش رزمندگان اسلام غیرقابل استفاده است. نیروی هوایی ما فعال و هدفش دفاع از آسمان میهن اسلامی است. در اوایل جنگ چند نفوذ به تهران و اصفهان ازسوی نیروی هوایی عراق شد که با عکس‌العمل شدید و سریع دفاع هوایی ما روبه‌رو شد. البته گاهی اعلام خطر هوایی می‌شود که این موضوع در رادارها ملاحظه شد که بلافاصله اعلام می‌شود. مدت‌هاست که شهرهای کرمانشاه، اهواز، دزفول و سایر مناطق مورد حمله و تهاجم نیروی هوایی عراق قرار نمی‌گیرند. این بدان معنا نیست که رژیم بعث عراق دست از جنایاتش برداشته باشد، بلکه توانایی آن را ندارد وگرنه عراق اگر توان نوترونی، میکروبی و یا شیمیایی داشته باشد مطمئناً علیه ملت ایران به کار خواهد برد.» وی اضافه کرد: «درحال‌حاضر، نیروی هوایی ما علاوه‌بر پاسداری از تمامیت ارضی کشور، هواپیماهای حامل حجاج را در آسمان اسکورت می‌کنند تا آنها به سلامت به مقصد برسند. همچنین نیروی دریایی ما فعال است. منتها هرچه در منطقه به‌دنبال حریف خود می‌گردد آثاری از او مشاهده نمی‌کند یا عراق چیزی از ابزار جنگی دریایی ندارد و یا اگر دارد آنها را از ترس پنهان کرده است.»

تیمسار فلاحی ادامه داد: «درحال‌حاضر، از مرز دالامپرداغ تا فاو در خلیج‌فارس بین ایران و عراق از جنوب پیشرفتگی شیلر شروع و تا باختر خلیج‌فارس ادامه دارد. ارتش متجاوز عراق از باویسی تا جنوب سومار در منطقه موسیان، در منطقه جنوب‌غربی اهواز، در منطقه خونین‌شهر و در قسمتی از شمال شهر آبادان حضور دارند. از جنوب پیشرفتگی شیلر تا شمال نوسود جنگ به داخل خاک عراق کشیده شده است. در منطقه نوسود تا شمال قیطول تا شیلر دیگر عراقی در خاک ما وجود ندارد. فعلاً عراق از شمال ازگله و باویسی تا جنوب سومار به عمق 15 تا 20 کیلومتر را در اشغال دارد. عراقی‌ها روزی تا حمیدیه اهواز و از طرف دیگر تا چند کیلومتری اهواز پیشروی کرده بودند، که دراثر ازخودگذشتگی رزمندگان مسلمان توانستیم تا 50 درصد از زمین‌های اشغالی در دست مزدوران عراقی را از آنها پس بگیریم.»

تیمسار فلاحی در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران مبنی‌بر نحوه تأمین اسلحه برای کشور گفت: «درحال‌حاضر منابع زیادی هستند که اسلحه دراختیار ما می‌گذارند، اما خوشبختانه یکی از منابع تأمین اسلحه ما خود ارتش عراق است که غنائم جنگی را از آنها گرفته و علیه خودشان به کار می‌بریم. مقداری هم از دوستان خریداری می‌کنیم که این دوستان صداقتشان به ما ثابت شده است. مقداری هم اسلحه از کشورهایی خریداری می‌شود که این‌گونه کشورها مقاصد استعماری لااقل تا به امروز نداشته‌اند. از کشورهایی چون اسرائیل و امریکا هرگز تاکنون چیزی نخریده‌ایم و نخواهیم خرید. منتها ممکن است یک مصنوع امریکا در بازار به‌صورت دست چهارم یا پنجم

خریداری شود که البته نه بازار امریکا و نه دولت امریکا هیچ‌کدام در آن دخالت ندارند.»

جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش درباره حملات و هماهنگی نیروهای ارتش و سپاه پاسداران گفت: «ارتش و سپاه دو نیروی جدا از هم نیست. شاید در اَشکال فقط لباس‌هایشان باهم فرق داشته باشد وگرنه درعمل یکی هستند. راه آنها یکی است و هیچ دلیلی ندارد که ناهماهنگی در کارشان باشد. ناهماهنگی‌های موجود به‌تدریج کاهش پیدا کرده و امروز به صفر رسیده است.» وی سپس به روحیه نیروهای ارتش اشاره کرد و گفت: «روحیه و آمادگی در ارتش نشانه‌هایی دارد که ما آن را به‌وضوح می‌بینیم. در بعضی از جبهه‌ها به‌سختی می‌توان رزمنده ارتشی را کنترل کرد، چراکه می‌خواهد با ایمانی که دارد حتی تا قلب دشمن پیش رود. لازم است بگویم به آن صورت که عراق دادگاه‌های نظامی زمان جنگ دارد ما نداریم. اخیراً در عراق عده‌ای ارتشی در جبهه‌ها اعدام شده‌اند و علت آن عقب‌نشینی نیروهای عراقی بوده است. حال اینکه ما در طول مدت 12 ماه جنگ، حتی یک نفر را هم به‌دلیل فرار از جنگ در دادگاه زمان جنگ محاکمه و محکوم به اعدام نکرده‌ایم.»⁽¹⁾

حدود یک سال پس از آغاز هجوم سراسری عراق به ایران، سپاه سوم ارتش آن کشور، به درخواست دانشگاه بررسی مطالعات نظامی عالی البکر در گزارشی با طبقه‌بندی به‌کلی سری، روند اقدامات نیروهای مسلح ایران در جلوگیری از پیشروی قوای عراقی، اصلاح روش جنگ و بازپس‌گیری تدریجی برخی از نقاط اشغال‌شده ایران را تجزیه‌وتحلیل کرد.

این گزارش نشان می‌دهد که ارتش عراق عملکرد نیروهای مسلح ایران را در یک سال گذشته به‌خوبی تحلیل کرده و مبتنی‌بر آن سعی دارد میزان آسیب‌پذیری یگان‌های خود را دربرابر حملات ایران کاهش دهد.

در سومین بند از بندهای پنج‌گانه اصلی⁽²⁾

استفاده از بالگرد مسلح به سلاح ضدتانک.

روش استفاده دشمن (ایران) از توپخانه.

روش حملات دشمن (ایران) و نحوه مقابله با آن (تاکتیک).

مقابله با تانک‌ها و تشکیلات دفاعی ضدتانک در سطح لشکرها.

تقویت روش‌های آموزش و هدایت نیروهای احتیاط برای جبران کمبودها و خسارت‌ها.

این گزارش که تحت عنوان "روش حملات دشمن و نحوه مقابله با آن" تهیه شده است، اقدامات بازدارنده ایران (عملیات‌های زمینی) در یک سال جنگ به سه مرحله تقسیم‌بندی شده است:

الف) به‌کارگیری شیوه‌های دفاعی در ماه‌های اولیه جنگ. ب) جلوگیری از پیشروی ارتش

1) روزنامه کیهان، 26/6/1360، ص2.

2) محورهای پنج‌گانه این گزارش عبارت‌اند از:

عراق ازطریق بهره‌برداری از آتش توپ و سلاح‌های ضدتانک، استفاده از آب و اجرای عملیات‌های محدود. ج) اجرای عملیات‌های سریع در ماه‌های منتهی به پایان اولین سال جنگ.

در ادامه این بند به‌طور جزئی‌تر به ویژگی‌های این سه مرحله و دلایل به‌کارگیری هریک از آنها اشاره شده است. در پایان نیز نتایج کلی و نقاط قوت اقدامات دفاعی ایران، که به موفقیت نیروهای مسلح این کشور انجامیده، و از سوی دیگر نقاط ضعف عملکرد ارتش عراق تحلیل شده است.⁽¹⁾-⁽²⁾

حزب دمکرات کردستان 5 نفر از نیروهای سپاه و بسیج را که در اسارت این حزب بودند، تیرباران کرد. رادیو صدای کردستان (ارگان خبری تبلیغاتی حزب) در گزارشی مدعی شد تیرباران این افراد به‌تلافی کشته‌شدن 5 تن از افراد حزب انجام گرفته است. اسامی این شهیدان چنین است:

1. ابراهیم جمالی اهل آغاجاری. 2. محمد موحدی اهل تهران. 3. علیرضا حاج اسفندیاری. 4. محمدرضا نادیان. 5. غلامرضا (علیرضا) اسلامی.⁽³⁾

از سوی دیگر، امروز در عملیات پاک‌سازی روستایی از توابع بانه با همکاری نیروهای سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد، یکی از افراد حزب دمکرات کشته شد و چند تن از آنها مجروح شدند. در این عملیات یک پیشمرگ کرد نیز مجروح شد.⁽⁴⁾

در اقدامات تروریستی و خرابکارانه امروز گروه‌های مسلح ضدانقلاب در شهرهای مختلف کشور 5 نفر شهید و 6 تن مجروح شدند، 2 تن از عوامل یکی از ترورها نیز دستگیر شدند.

ساعت 8:30 صبح امروز، دو موتورسوار به خانه‌ای در خیابان سر پیچ جاده قم، کوی برادران واقع در شهر ری، یک نارنجک جنگی پرتاب کردند و بلافاصله از محل گریختند. براثر انفجار این نارنجک 4 نفر از اعضای این خانواده به نام‌های سید حمیدرضا فیروزآبادی⁽⁵⁾* 15 ساله، سید عباس سید 28 ساله، سیده بتول سید 22 ساله و سید جواد سید (پدر خانواده) به شهادت رسیدند و 2 نفر دیگر مجروح شدند. یکی از این شهیدان دبیر آموزش‌وپرورش و 2 تن دیگر از اعضای جهاد سازندگی بودند.⁽⁶⁾

1) در این گزارش دیدگاه مقامات ارشد نظامی ارتش عراق درباره تدابیر و تلاش نیروهای ایرانی در یک سال اول جنگ، قبل از شروع عملیات‌های بزرگ دوره آزادسازی (ثامن‌الائمه، طریق‌القدس، فتح‌المبین و بیت‌المقدس) مطرح شده است. از آنجایی که این گزارش در عالی‌ترین سطح در ارتش عراق تهیه شده و علاوه‌بر آن به بخش‌هایی از واقعیت‌های صحنه نبرد از دیدگاه دشمن پرداخته و وضعیت کلی جنگ در یک سال گذشته را ترسیم می‌کند، مشروح آن در ضمیمه این گزارش آمده است.

2) سند شماره 35205 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه سوم ارتش عراق به دانشگاه بررسی و مطالعات نظامی عالی البکر، 26/6/1360.

3) سند شماره 139349 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2) گروه اطلاعات به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 7/8/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 181، 27/6/1360، ص14، ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 26/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 28/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/6/1360، ص4.

5) * در سندی نام شهید سید حمید سید آمده است.

6) همان.

در یزد هم یکی از افراد متعهد شهر به نام محمدحسین متوسل‌الحسینی در مقابل گرمابه‌اش واقع در محله نهادان، با شلیک دو گلوله خفیف کالیبر22 به شهادت رسید. ضاربان پس از شلیک گلوله یک چاقو نیز در سینه وی فرو کردند.⁽¹⁾

در رشت نیز چند فرد مسلح با حمله به انجمن اسلامی یکی از روستاهای اطراف این شهر 2 نفر را مجروح کردند. با سر رسیدن نیروهای کمیته و به کمک مردم 2 تن از مهاجمان دستگیر شدند.⁽²⁾

در دو حادثه جداگانة دیگر در همین شهر، یک پاسدار کمیته و یکی از افراد متعهد هدف حمله قرار گرفتند و مجروح شدند. هر دو مهاجم پس از این اقدام از محل حادثه گریختند.⁽³⁾

یکی از پاسداران سپاه نیز در خرم‌آباد ترور و مجروح شد. ضارب هم فرار کرد.⁽⁴⁾

با تلاش نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران تصرف شد. همچنین یک بمب قوی در اهواز کشف و خنثی گردید.

نیروهای سپاه پاسداران یک خانه تیمی را که مرکز عملیات نظامی سازمان مجاهدین خلق بود در منطقه افسریه واقع در جنوب‌شرقی تهران تصرف کردند. در درگیری نیروهای سپاه با افراد ساکن در این خانه و براثر تیراندازی متقابل، 2 نفر از اعضای فعال این سازمان کشته و 2 تن مجروح و سپس دستگیر شدند.

خبرنگار روزنامه اطلاعات که هنگام درگیری در محل حضور داشته، دراین‌باره چنین گزارش داده است:

«پاسداران دادستانی انقلاب با همکاری پاسداران کمیته منطقه 11 تهران با اطلاع قبلی خانه تیمی تروریستی سازمان مجاهدین خلق را محاصره کردند و در ساعت 2:30 بامداد، عملیات آغاز شد. فرمانده عملیات با بلندگوی دستی از اعضای خانه تیمی که 2 دختر و 2 پسر مسلح بودند، خواست خود را تسلیم کنند، ولی آنها پس از پرتاب نارنجک با اسلحه یوزی به‌سوی پاسداران تیراندازی کردند. پاسداران نیز متقابلاً به‌سوی تروریست‌ها آتش گشودند. عملیات با پرتاب نارنجک جنگی و گاز اشک‌آور از دو سو به اوج خود رسید. مهاجمین تروریست که خود را در خطر می‌دیدند، مقادیری از اسناد و مدارک موجود در خانه را به آتش کشیدند. سرانجام عملیات در ساعت 7 بامداد امروز، خاتمه یافت و خانه تیمی به دست پاسداران افتاد. در داخل خانه، پاسداران با جنازه 2 تروریست (یک پسر و دختر) روبه‌رو شدند. 2 تروریست دیگر (دختر و پسر) که مجروح شده بودند توسط پاسداران به بیمارستان انتقال یافتند.»

از این خانه تیمی، علاوه‌بر مدارکی حاکی‌از طرح بمب‌گذاری در کمیته مرکزی انقلاب اسلامی و کروکی آن و طرح ترور چند نفر از مسئولان و پاسداران، مقدار فراوانی مواد منفجره

1) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص3.

2) روزنامه کیهان، 30/6/1360 ص3.

3) سند شماره 174079 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ستاد مرکزی)، 29/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53858 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ستاد مرکزی)، 29/6/1360، صص1 و 2.

4) سند شماره 328441 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاون سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 30/6/1360، سند تک‌برگی.

از نوع تی.ان.تی. و تعداد زیادی خرج پلاستیکی، اسلحه یوزی، فشنگ یوزی و کلاشینکف، گاز اشک‌آور و 30 عدد نارنجک جنگی نیز کشف شد. علاوه‌براین، تعدادی مهر جعلی ادارات دولتی و شناسنامه جعلی، یک دستگاه چاپ، یک دستگاه بی‌سیم مخابراتی، چند دست لباس و وسایل نظامی و مدارک دیگری هم از این محل به دست آمد.⁽¹⁾

در اهواز نیز یک بمب قوی حاوی تی.ان.تی. که درون یک دیگ در پشت دیوار مسجد حجت در منطقه زیتون کارگری این شهر کار گذاشته شده بود، با هوشیاری مردم کشف و با تلاش مأموران خنثی شد. دراین‌خصوص 12 نفر دستگیر شدند.⁽²⁾

در درگیری و تیراندازی بین نیروهای کمیته انقلاب اسلامی و افراد مسلح ضدانقلاب در تبریز و بابل یک پاسدار شهید و یک نفر هم زخمی شد. یک مغازه لوازم خانگی در مشهد براثر انفجار ناشی‌از پرتاب بمب دست‌ساز خسارت دید. همچنین تعدادی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در صومعه‌سرا و قائم‌شهر دستگیر شدند.

پاسداران کمیته منطقه 5 تبریز به فردی مشکوک و در حین بازرسی بدنی متوجه شدند وی مسلح است، اما این فرد از دست مأموران گریخت و به داخل منزلی که در آن باز بود، رفت. پس از محاصره خانه ازسوی نیروهای کمیته و اخطار آنان به فرد مسلح برای تسلیم‌شدن، شخص مذکور به‌سوی مأموران تیراندازی کرد. براثر اصابت گلوله، یک پاسدار به نام رسول وحیدتقی‌نیا شهید و یک نفر مجروح شد. با تیراندازی متقابل مأموران این شخص که از اعضای سازمان مجاهدین خلق بود کشته شد. از این شخص یک کلت کمری، وسایل کوهنوردی، اعلامیه و نشریات گروه‌های ضدانقلاب به دست آمد.⁽³⁾

در بابل نیز مأموران کمیته در حین گشت‌زنی به یک اتومبیل سرقتی که 3 سرنشین داشت، برخوردند و آن را تعقیب کردند. سرنشینان خودرو به داخل یک بیشه در اطراف قائم‌شهر گریختند. به‌دنبال محاصره محل و تیراندازی متقابل یکی از سرنشینان خودرو کشته و دیگری مجروح و سپس دستگیر شد، نفر سوم نیز فرار کرد. از فرد دستگیرشده یک اسلحه یوزی با دو خشاب و یک نارنجک به دست آمد.⁽⁴⁾

در قائم‌شهر هم نیروهای سپاه پاسداران یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق را دستگیر کردند، اما وی اقدام به فرار کرد که با شلیک تیر، از ناحیه پا زخمی و بار دیگر دستگیر شد.⁽⁵⁾

در صومعه‌سرا نیز 5 نفر از افراد وابسته به این سازمان در روستاهای اطراف شهر دستگیر شدند.⁽⁶⁾

در مشهد افراد وابسته به گروه‌های مسلح یک بمب دست‌ساز به مغازه لوازم خانگی یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند که براثر انفجار آن یکی از شیشه‌های بزرگ مغازه فروریخت و چند اجاق گاز و دیگر لوازم خانگی آسیب دید.⁽⁷⁾

1) روزنامه کیهان، 28/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 26/6/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 182، 28/6/1360، ص7، 27/6/1360.

3) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص15.

4) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص15؛ و - سند شماره 43966 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی)، 28/6/1360، ص1.

5) سند شماره 43866 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ستاد مرکزی)، 27/6/1360، ص1.

6) همان.

7) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 29/6/1360، ص4.

پیش‌بینی سقوط نظام جمهوری اسلامی ایران حداکثر تا سه ماه آینده و تلاش برای جلب نظر دولت‌های غربی وجه مشترک مصاحبه امروز مسعود رجوی و ابوالحسن بنی‌صدر با روزنامه انگلیسی‌زبان ایندین اکسپرس (چاپ دهلی‌نو) است.

بنی‌صدر در این گفت‌وگو با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران یک، دو یا سه ماه دیگر بیشتر دوام نخواهد آورد و وضعیت کنونی جامعه ایران احتمالاً از دوره شاه بدتر است، مدعی شد که 90 درصد از ارتش حامی اوست.⁽¹⁾رجوی نیز در مصاحبه خود پیش‌بینی کرد اگر همه‌چیز طبق برنامه پیش رود، رهبر جمهوری اسلامی ایران باید تا نوامبر (آبان‌ماه) سال جاری سقوط کند.

قسمتی از گزارش این روزنامه - که امروز انتشار یافت - چنین است: «رجوی و بنی‌صدر جهت استقرار استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی به تشکیل یک شورای مقاومت ملی مبادرت ورزیده‌اند، تمامی گروه‌ها به‌غیراز حزب انقلابی [امام] خمینی، توده و فدائیان که رجوی آنان را غیرمیهن‌پرست خوانده در این شورا عضویت دارند. وی [رجوی] اضافه کرد این شورا به‌مثابه یک دولت در تبعید است که موقتاً بنی‌صدر رئیس‌جمهوری و خودش نخست‌وزیر آن می‌باشند. وی به دلایل امنیتی از ذکر نام دیگر اعضای کابینه خودداری کرد، لکن شواهد موجود نشان می‌دهد که وی با تمامی حوادث که در ایران می‌گذرد در ارتباط نزدیک است.»⁽²⁾

رجوی در ادامه این گفت‌وگو با بیان اینکه با وساطت اروپایی‌ها ازجمله رئیس‌جمهور فعلی فرانسه از اعدام در زندان شاه رهایی یافته، بر حسن رابطه خود با غربی‌ها از سالیان قبل تأکید کرد؛ به نوشته ایندین اکسپرس:«[رجوی] گفت این اشتباه است که می‌گویند او توسط پادگورنی رئیس‌جمهوری شوروی از مرگ نجات یافته، این دروغی است که ازسوی غرب انتشار یافته و به‌منظور کاهش محبوبیت او و اینکه برچسب کمونیست به آن بزنند صورت گرفته است. رجوی در پایان گفت با دخالت میتران، ژان پل سارتر، اندره مالرو، نوکس و افراد دیگری که طرف‌دار او بودند حکم اعدامم در زمان شاه مخلوع به حبس ابد تقلیل یافت.»⁽³⁾

گفتنی است پیش‌بینی رجوی و بنی‌صدر درباره سقوط جمهوری اسلامی ایران در چند نشریه و خبرگزاری فرانسوی نیز انعکاس یافت.⁽⁴⁾

پایان‌یافتن جنگ ایران و عراق، دادن اطمینان‌خاطر به امریکا مبنی‌بر حفظ منافع غرب در ایران درصورت سقوط جمهوری اسلامی و اوضاع داخلی ایران پس از سقوط احتمالی نظام جمهوری اسلامی، عمده‌ترین موضوعاتی است که مسعود رجوی در مصاحبه با روزنامه واشنگتن پست، از نشریات معتبر امریکا بیان کرد.

رادیو صدای امریکا در گزارشی بخش‌هایی از این مصاحبه را چنین انعکاس داد: «رجوی با

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 183، 29/6/1360، صص 19 - 14، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 28/6/1360، به نقل از روزنامه ایندین اکسپرس.

2) همان، صص19 - 17، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 28/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 182، 28/6/1360، ص11، دهلی‌نو - خبرگزاری فرانسه، 27/6/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 181، 27/6/1360، ص7، دهلی‌نو - خبرگزاری فرانسه، 26/6/1360.

اطمینان‌خاطر ادعا می‌کند که هیچ گروه دیگری نیست که جای آنها را بگیرد، البته راهی که بتوان صحت این ادعا را ثابت کرد، وجود ندارد. ولی رجوی هیچ شک و تردیدی ندارد که به‌زودی راهی ایران می‌شود که به اداره ایران آینده کمک کند. البته رجوی در تشریح اینکه ایران در کنترل مجاهدین چگونه اداره خواهد شد، محتاط است. بااینکه بنی‌صدر بود که با اکثریت آرا به ریاست‌جمهوری رسید و شهرت بیشتری هم از رجوی دارد، ولی رهبر مجاهدین با اطمینان‌خاطر [از] فردی صحبت می‌کند که در کنترل او است.»

این رادیو در ادامه درباره تحلیل رجوی از جنگ ایران و عراق اعلام کرد: «رجوی معتقد است که جنگ با عراق پس از سقوط رژیم [امام] خمینی ازطریق مذاکره قابل‌حل است، گرچه رجوی حمله عراق به ایران را محکوم کرده، ولی به این نکته تأکید دارد که علت و دلیل حمله عراق به ایران تحریکات [امام] خمینی بود که می‌خواست انقلابش را به عراق نیز صادر کند و شیعه‌های عراق را برعلیه دولت سنی‌شان برانگیزد. به گفته رجوی دولت جدید ایران به رهبری بنی‌صدر و او تعهد می‌کند که در امور عراق مداخله نکند و سپس ازطریق مذاکره موارد اختلاف بر سر راه آبراه شط‌العرب [اروندرود] را حل می‌کند.»

رادیو امریکا سپس به نقل از رجوی درباره اوضاع داخلی ایران پس از سقوط نظام جمهوری اسلامی و اداره کشور به‌دست سازمان مجاهدین خلق گفت: «واشنگتن پست می‌نویسد به گفته رجوی این اشتباه محض است که امریکا تصور کند ایران بدون [امام] خمینی مواجه با جنگ خونین داخلی خواهد شد که راه را برای مداخله شوروی باز می‌کند. رجوی در این مصاحبه تأکید کرده پس از [امام] خمینی یقیناً نه جنگ داخلی و نه خون و خونریزی روی خواهد داد، زیرا سقوط [امام] خمینی از هیچ روی موجب خلع قدرت نمی‌شود و باعث کودتای نظامی هم نخواهد شد، زیرا به گفته رجوی ارتش دیگر چون زمان شاه نیست و بسیاری از افسران و نفرات نظامی تمایلات مردمی داشته و به جانب مجاهدین گرایش دارند. به‌علاوه به گفته رجوی، هرج‌ومرج و آشوب رژیم [امام] خمینی قابلیت ارتش در اقدام واحد و یکپارچه را از بین برده است. در عوض مجاهدین خلق قدرت را به دست می‌گیرند؛ زیرا به ادعای رجوی، آنها تنها گروهی هستند که از حمایت گسترده برخوردارند و دارای سازمان سیاسی و نظامی منظم بوده و هدف‌های روشن و واضح دارند. به گفته رجوی سازمان‌های دیگری هم هستند، ولی هیچ‌یک از محبوبیت مردمی مجاهدین برخوردار نیستند.»

این رادیو در پایان گزارش خود درمورد تعداد اعضا و طرف‌داران سازمان مجاهدین خلق افزود: «بااینکه رجوی حاضر نیست تعداد چریک‌های مسلح مجاهد را اعلام کند، ولی مدعی است که سازمان مجاهدین میلیون‌ها نفر حامی و طرف‌دار دارد. منابع فرانسوی چریک‌های مجاهد را بین 20 تا 25 هزار نفر تخمین می‌زنند و حامیان و طرف‌داران را حدود نیم میلیون نفر می‌دانند.»⁽¹⁾

1) همان، صص4 - 2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 26/6/1360.

خبرنگار خبرگزاری فرانسه که برای بازدید از جبهه‌های ایران به این کشور سفر کرده است، در گزارشی به ترسیم وضعیت شهر آبادان پرداخت.

روزنامه امریکایی واشنگتن پست در گزارشی به نقل از خبرگزاری فرانسه دراین‌باره آورده است: «منابع گوناگون از افزایش دامنه بمباران‌ها طی ده روز گذشته خبر می‌دهند و می‌گویند که سه روز پیش یک بیمارستان نیز هدف گلوله‌های عراقی‌ها قرار گرفت. [خبرنگار] خبرگزاری فرانسه مشاهدات خود را از شهر آبادان به شرح زیر گزارش کرده است: آبادان در گرمای روز خالی و بی‌روح است و به‌دشواری می‌توان گفت از ساکنان آن که تا پیش از جنگ به 500 هزار تن می‌رسید چه تعدادی در آنجا باقی مانده‌اند. یک مقام ایرانی می‌گوید که جمعیت شهر اینک 35 هزار نفر است که بسیاری از آنها را افراد بسیار تنگ‌دست تشکیل می‌دهند. سربازان و افراد بسیار جوان پاسدار همراه با هم از آبادان دفاع می‌کنند. پاسدارانی که در جنگ‌های خوزستان و اطراف آبادان شرکت داشته‌اند، در هر چهارراهی و در کنار هر راهی که به شهر منتهی می‌شود گشت می‌زنند. مقر فرماندهی نظامی ایران در ساختمان یک بانک قرار دارد که از بمباران‌ها در امان مانده است. در اطراف آبادان مخازن نفت به‌شدت آسیب دیده و به محوطه پالایشگاه و تأسیسات آن نیز زیان بسیار زیادی [وارد] آمده است.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش792: گزارش سپاه سوم ارتش عراق درمورد روند اقدامات نیروهای مسلح ایران برای جلوگیری از پیشروی قوای عراق در یک سال گذشته

بند سوم گزارش سپاه سوم ارتش عراق درباره اقدامات (عملیات‌های) زمینی ایران که حاکی‌از توجه ویژه دشمن به تحلیل نبرد و عملکرد نیروهای مسلح ایران در یک سال گذشته می‌باشد درعین‌حال به گوشه‌هایی از موفقیت نیروهای ایرانی اشاره دارد، در این بند آمده است:

«روش حملات دشمن [ایران] و نحوه مقابله با آن (تاکتیک)

به‌طورکلی می‌توان روش تهاجمی دشمن [ایران] را به سه مرحله زیر تقسیم نمود:

1. مرحله اول (ماه‌های اولیه جنگ):

الف) بعد از پایان تعرض یگان‌های خودی و رسیدن به اهداف نهایی یا اهدافی که به آن نرسیده و توقف پیش آمد، دشمن اوضاع خود را سروسامان داده و با بازسازی یگان‌های خود، تهاجم و تعارض خود را که دارای مشخصات ذیل بود آغاز نمود:

اول: استفاده وسیع از ادوات زرهی.

دوم: استفاده فراوان از نیروی هوایی.

سوم: استفاده بسیار زیاد و به‌طور سنگین از توپخانه.

چهارم: تبعیت از روش حملات گسترده و اعتماد بر نیروهای نظامی.

ب) مشخصات مرحله تعرضی فوق

اول: عدم استفاده صحیح دشمن از رسته زرهی و ضعف آشکار آموزش و توانایی آن با مقایسه رسته زرهی خودی.

دوم: ضعف فراوان در به‌کارگیری هواپیماهای جنگنده و کم مؤثر بودن آن بر روی یگان‌های خودی، بروز نقش عالی پدافند هوایی ما به‌طوری‌که قدرت جنگنده‌های دشمن را محدود ساخته و خسارات عظیمی بر آنها وارد کرد.

سوم: شایستگی در به‌کارگیری هلیکوپترها و قدرت توانایی رزمی آنها جهت انجام مأموریت در کلیه وضعیت‌ها.

چهارم: در این مرحله سطح عالی آموزش دشمن [ایران] در دقت تیر، سرعت پاسخ‌گویی، طراحی صحیح و

1) همان، صص4 و 5 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 26/6/1360.

دیدبانی شایسته آشکار گردید. لیکن ازطرفی ضعف آن در توانایی نابودی یا فلج‌ساختن توپخانه‌های ما، دیده شده است درصورتی‌که توپ‌های دشمن دوربردتر و سنگین‌تر از توپ‌های ما می‌باشند.

پنجم: عدم پیروزی دشمن در تهاجمات گسترده خویش و به‌دست‌نیاوردن هیچ‌گونه موفقیتی معلول موارد [علل] ذیل می‌باشد:

عدم طرح و برنامه‌ریزی صحیح.

ضعف روحی و معنوی یگان‌های نظامی.

کمبود اطلاعاتی دشمن از نیروهای خودی.

ضعف آشکار در آموزش رسته زرهی.

برخورداری یگان‌های ما از روحیه عالی و خوب.

مرحله دوم

الف) پس از شکست دشمن در تحقق پیروزی در تعرض گسترده خویش به‌وسیله یگان‌های نظامی و نابودی مقداری از یگان‌های خود، روش جدیدی را در این مرحله که مشخصات آن به شرح زیر می‌باشد، اتخاذ نمود:

اول: دشمن براساس شیوه نفوذ تدریجی، یک منطقه کوچک را توسط نیروهای پیاده اشغال می‌نماید تا اینکه قادر شود حضور خود را در هر مکانی که یگان‌های ما بدان نرسیدند به اثبات برساند. هدف دشمن از انجام این عمل ایجاد محل‌هایی جهت مراقبت و دیدبانی [جاپا] بوده تا مناطقی که تهاجم بدان‌ها ازسوی ما مشکل می‌باشد مورد تهدید قرار دهد. درصورتی‌که آن محل‌ها هدف مناسبی را جهت صرف کوشش و عدم هدردادن نیروهای خودی تشکیل نمی‌دهد.⁽¹⁾از سوی دیگر، دشمن سعی می‌کند که ما را به اعزام نیروها به آن محل‌ها جهت مراقبت و یا مقابله مجبور سازد.

دوم: اعتماد و اتکا بر نیروهای پیاده و پاسداران و عشایر داوطلب.

سوم: استفاده فراوان و متمرکز از انواع سلاح‌های ضدتانک.

چهارم: اتکای دشمن بر آتش مستمر توپخانه خویش جهت تضعیف روحیه یگان‌های خودی.

پنجم: بالابردن سطح قدرت رزمی هلیکوپترها و بی‌باکی آنها در تهدید جناح‌های یگان‌ها، راه‌های ارتباطی، ربودن غیرنظامیان و نظامیان خودی و خصوصاً یگان‌های جداشده [دورافتاده] که تأثیر زیادی را به‌همراه داشت.

ششم: استفاده خوب از طغیان آب و مجبورنمودن یگان‌های ما به عقب‌نشینی و محدودنمودن مانور و بی‌حرکت‌ساختن قسمت اعظمی از آنها و سرگرم‌کردن این یگان‌ها به سدکردن آب و احداث سیل‌بندها که کلیه این ممانعت‌ها در مدت زمانی صورت گرفته که دشمن [ایران] حضور مستمر خود را در منطقه ثابت کرده و سازمان واحدهای نظامی را تجدید و پاسداران و عشایر را آموزش داده بود.

ب) مشخصات این مرحله

اول: این مرحله به طرح‌ریزی مناسب و خوب در انتخاب محل جای پا و استفاده خوب از روش‌های نفوذ تدریجی توسط نیروهای پیاده و پاسداران و هلیکوپترها متمایز می‌گردد.

دوم: صبر و پایداری دربرابر تهاجمات نیروهای خودی و موفقیت در حفظ کانون‌های نفوذ [جای‌پا] احتمالی.

سوم: تفکیک یگان‌های خودی به‌علت نیاز مستمر ما به یگان‌های دیگر.

چهارم: محدودساختن عمل رستة زرهی ما با انجام کارهای زیر:

انتخاب بهترین مناطق جدید توسط دشمن به‌نحوی‌که به‌کارگیری رسته زرهی را مشکل و انجام مانورهای آن را محدود می‌نماید.

استفاده بسیار و مناسب از سلاح‌های ضدتانک.

پایداری و بی‌باکی نیروهای پیاده دشمن در مقابل یگان‌های زرهی خودی.

ضعف آموزشی نیروهای پیاده خودی.

1) یعنی آن هدف را مورد حمله قرار دهیم به شرط اینکه نیروهای خود به هدر نرود - مترجم.

پنجم: دور نگه‌داشتن ادوات زرهی [دشمن] از صحنه نبرد در طول این مرحله.

ششم: استفاده کمتر از نیروی هوایی.

هفتم: موفقیت در واردنمودن ضربات روحی به نیروهای خودی به‌علت تأثیر روانی ناشی‌از آتش توپخانه.

3. مرحله سوم (ماه‌های اخیر جنگ):

الف) پس از موفقیت دشمن در ایجاد کانون‌های نفوذی [جای پا] و بی‌تحرک ساختن بخش عظیمی از یگان‌های ما با استفاده از طغیان آب و مجبورساختن آنان به گسترش وسیع، به‌منظور مورد تهدید قرار دادن جناح‌ها و جاده‌های ارتباطی آن یگان‌ها که درنتیجه دشمن مشغول تجدید سازمان بخش عظیمی از یگان‌های خویش و تکمیل آموزش و مسلح‌نمودن پاسداران و داوطلبان و عشایر و افزایش اطلاعات و کسب تجربه و اطلاعات مفصل راجع به یگان‌های ما شده، به تعرض جدیدی که دارای مشخصات ذیل می‌باشد مبادرت نمود:

اول: دقت در طرح‌ریزی و اجرا.

دوم: جرئت و سرعت و داشتن حالت سیل‌آسا در اجرا.

سوم: اعتماد به تمام معنی و همه‌جانبه بر نیروهای پیاده، پاسداران خمینی و داوطلبان.

چهارم: کسب و تأمین اطلاعات دقیق و مفصل.

پنجم: استفاده از هواپیماهای شناسایی.

ششم: استفاده فراوان از توپخانه.

هفتم: استفاده زیاد و بسیار خوب از سلاح‌های ضدتانک.

هشتم: انجام خوب مانور توسط یگان‌ها و امکان سازماندهی سریع آنان جهت اجرا و سپس بازگرداندن آنها.

نهم: استفاده کمتر از یگان‌های زرهی جهت تأمین پشتیبانی.

دهم: پیشروی به شیوه خزیدن [در] خاکریزها.

ب) مشخصات مرحله فوق:

اول: موفقیت در انتخاب اهداف جهت تأمین پیروزی (علی‌رغم برتری ما) که دارای شرایط ذیل می‌باشد:

اهداف جداشده [دورافتاده]

اهدافی که استفاده از ادوات زرهی را در آن مشکل می‌نماید به‌علت طبیعت زمین آن یا طغیان آب و به‌طورکلی مناطقی که انجام مانور در آن محدود می‌باشد.

مناطقی که طبیعت زمین آن پوشش کافی برای تمرکز نیروهای پیاده دشمن را تأمین نماید.

دوم: اصرار بر موفقیت و تسریع در امر وارد عمل شدن و اجرا.

سوم: اتکای دشمن بر شیوه تعرض طرح‌ریزی و بررسی‌شده زیر و به‌طور مرحله‌ای:

جمع‌آوری اطلاعات راجع به هدف مورد نظر توسط گروه‌های گشتی و شناسایی هوایی و یا ازطریق اسرا و حملات برآوردی.

آتش مستمر توپخانه بر روی هدف مورد نظر [انتخاب‌شده] به‌منظور تأثیر روحی و رام‌کردن هدف.

نزدیکی جستن به هدف شیوه خزیدن [در] خاکریزها و یا شیوه نفوذ تدریجی جهت به‌دست‌آوردن کنترل زمین ممنوعه و فاصله بین نقطه شروع و هدف مورد نظر.

اجرای عملیات غافلگیرانه از محل‌های غیرمترقبه.

رسیدن به جناح‌ها یا عمق مواضع پدافندی به شیوه نفوذ در آن و سپس نمایان‌کردن خود در پشت خط پدافندی و یا در عمق جناح‌های مواضع پدافندی.

آغاز حمله با اجرای آتش تهیه بسیار متمرکز و استفاده حداکثر از برد آن جهت حضور مستقیم نیروهای دشمن در داخل مواضع پدافندی پس از قطع آتش و رسیدن به قرارگاه‌ها به‌منظور فلج‌نمودن مدافعان در خط.

تأمین برتری حجم نیروهای پیاده که احیاناً به 5/1 برابر نیز می‌رسند.

تحمل خسارات جهت تحقق پیروزی آرمان خود.

تحکیم و تقویت سریع مواضع اشغال‌شده به‌خصوص تقویت آن توسط تانک‌ها و سلاح‌های ضدتانک.

چهارم: اتکا بر خمپاره‌اندازها و تفنگ‌های 106 م.م. و موشک‌اندازهای سبک به‌علت کمبود مهمات و

سلاح‌های سنگین.

پنجم: دور نگه‌داشتن هواپیماهای جنگنده خود از صحنه نبرد زمینی.

ششم: در طول بخش اول این مرحله با نیروهای زیاد به اهداف کوچکی تعرض می‌نمود، سپس تعرض خود را گسترش داده و شامل حوزه یک تیپ شده و پس از آن دو تیپ را در یک منطقه عملیاتی مورد تعرض قرار می‌داد. لازم به تذکر است که در این مدت اتکای دشمن فقط بر نیروهای پیاده بود.

هفتم: دشمن در این مرحله یگان‌های نظامی را با پاسداران خمینی و داوطلبان نیروهای عشایری شرکت داد [ادغام کرد].

هشتم: مرکز تلاش اصلی دشمن در یک منطقه مانند منطقه عملیاتی لشکر9 زرهی [بود] به‌همراه پرکردن و مشغول‌ساختن محورهای دیگر و توانایی تمرکز یگان‌ها و انجام مانور بدون آنکه ما قادر به محدودنمودن حوزه عمل آنها به‌منظور جبران نقاط ضعف در جناح‌ها و جاده‌های ارتباطی [باشیم].

نتایجی که دشمن در طول تعرض خود به دست آورد (تقریباً یک سال):

بعد از یک سال جنگ، دشمن توانسته است که کلیه یگان‌های لشکر9 زرهی را از مواضع خود به مسافت 3 الی 10 کیلومتر به عقب براند و مواضع خود را در این منطقه فقط تحکیم نماید.

دشمن توانست در تهاجمات غافلگیرانه خویش تعداد کثیری از افراد ما را به اسارت گرفته و قسمتی از خودروهای زرهی و سلاح‌های ما را به چنگ آورد.

در خلال تک‌های غافلگیرانه خود در این منطقه، لشکر9 زرهی را در تنگنا قرار داد.

دشمن توانست در طی 4 ماه گذشته سبقت عمل را از ما سلب نماید.

دشمن در حوزه‌های لشکر دیگر، جای پایی برای خود باز نمود، لیکن اهمیت چندانی ندارد.

نمی‌توان نتایجی را که دشمن به دست آورده از خسارات وارده بر آن و نیز تجاربی را که یگان‌های ما فراگرفته و در مراحل اخیر قادر به رفع و جبران نواقص خود شده‌اند، جدا دانست. لیکن تاکنون نقاط منفی دیگری وجود دارد که جهت تأمین پایداری و ایستادگی مطلوب [مورد نظر]، بایستی برطرف گردد.

دلایلی که باعث پیروزی دشمن گردیده است:

الف) نقاط قوت دشمن (مثبت):

اول: اتکا بر نیروهای پیاده خویش و ایجاد وضعیت‌های مناسب و جوسازی جهت انجام عملیات.

دوم: طرح‌ریزی بسیار خوب و فراهم‌نمودن عواملی که پیروزی را پیش از اجرا تضمین می‌نماید.

سوم: جرئت و بی‌باکی جنگجویان [پیاده] و شتاب آنها برای حمله.

چهارم: پذیرش تلفات سنگین جهت کسب نتایج محدود به‌منظور بالابردن روحیه یگان‌های نظامی خود.

پنجم: کسب اطلاعات دقیق درمورد یگان‌ها و مواضع پدافندی خودی.

ششم: کمک‌گرفتن از عوارض طبیعی منطقه انتخاب‌شده جهت اجرای عملیات تعرض.

ب) نقاط ضعف ما [عراق]:

اول: پایان‌یافتن عملیات آفندی اثر قابل‌توجهی بر روحیه معنوی ما گذاشت.

دوم: کمبود یگان‌ها به‌علت گستردگی جبهه و خطوط ارتباطی و به‌ویژه نیروهای پیاده که ما را مجبور نمودند تا واحدهای زرهی را به تصرف منطقه مأمور نماییم.

سوم: ضعف آموزشی نیروهای پیاده و فرماندهان تازه‌کار و نیز عدم مقاومت و پایداری نیروهای پیاده.

چهارم: دوری مناطق عملیاتی انجام مانور را مشکل می‌نمود.

پنجم: کمبود نیروهای احتیاط.

ششم: طولانی‌شدن مدت جنگ که خود بر معنویات و روحیه سربازان تأثیراتی دارد، عدم توانایی تبدیل یگان‌ها جهت تجدید سازمان و دادن فرصت استراحت به‌علت کمی تعداد و نیاز بدان‌ها به‌منظور اشغال هر نقطه.

هفتم: عدم قطع تماس ما با دشمن حتی برای یک مدت معین، به‌منظور تحول نبرد از آفند به پدافند و انتخاب محل‌های مناسب برای دفاع.

هشتم: سهل‌انگاری یگان‌های خودی در امر تحکیم و کنترل زمین ممنوعه و به‌کاربردن شیوه‌های دفاعی.

نهم: تلاش فراوانی که جهت مقابله با طغیان آب و آب‌گرفتگی مناطق ازسوی دشمن مصرف شده است.

دهم: عدم انتقال اطلاعات دقیق و مفصل راجع به دشمن و ضعف اطلاعات تاکتیکی و استراتژیکی ما.

یازدهم: مبالغه در ذکر ارقام قوای دشمن و عدم درک صحیح حجم تعرض آن.

دوازدهم: عدم به‌کارگیری قرارگاه جایگزین در سطح یگان‌ها و یگان‌های فرعی [گردان و گروهان].

سیزدهم: عدم توانایی به‌دست‌گرفتن سبقت عمل از دشمن به دلایلی که در فوق ذکر گردید حتی تاکنون.

روش‌های مقابله با تهاجمات دشمن:

11. باید پیش از مقابله با تهاجمات دشمن به فکر جلوگیری از سرعت و ابتکارعمل وی بود و آن به‌وسیله افزایش تعداد یگان‌های احتیاط لشکر که جهت تعرض آماده گشته‌اند، امکان‌پذیر است.»⁽¹⁾

1) سند شماره 35205 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

روزشمار جنگ جمعه 27 شهریور 1360 19 ذیقعده 1401 18 سپتامبر 1981

درپی ابلاغ طرح مانور عملیات شهید مدنی⁽¹⁾و کسب آمادگی لازم، این عملیات با هدف تصرف خاکریز اصلی خط مقدم نیروهای عراق از روستای دغاغله تا دهلاویه و همچنین آزادسازی روستای دهلاویه (در 13 کیلومتری شمال‌غرب سوسنگرد) و استقرار در آن، از ساعت 4:30 صبح امروز، در غرب سوسنگرد و در جنوب جاده سوسنگرد - بستان (از دهلاویه تا دغاغله) آغاز شد.⁽²⁾

در این عملیات، 500 نیروی رزمی شامل 160 نفر از ارتش، 180 نفر از سپاه پاسداران، 80 نفر از ستاد جنگ‌های نامنظم و 80 نفر از ژاندارمری شرکت داشتند. همچنین یک گردان پیاده از ارتش به‌عنوان نیروی احتیاط و یک گردان زرهی برای پشتیبانی عملیات و پدافند از منطقه تصرف‌شده در نظر گرفته شد.⁽³⁾

در محور سویدانی، نیروهای عمل‌کننده در ساعت 2 بامداد حرکت خود را از غرب چولانه به‌سمت مواضع عراقی‌ها آغاز و با عبور از موانع موجود، 200 متر در عمق منطقه دشمن نفوذ کردند و آماده درگیری و پیشروی شدند. با اعلام آمادگی نیروها برای درگیرشدن با دشمن، عملیات در محور دهلاویه نیز در ساعت 4:30 بامداد آغاز شد. بلافاصله پس از آغاز درگیری در محور سویدانی، واحدهای توپخانه و تانک ارتش بر روی مواضع دشمن به اجرای آتش پرداختند. یک ساعت بعد، همه خاکریزهای خط مقدم دشمن از دغاغله تا سویدانی و رمله و دحیمی و خاکریز غرب دغاغله سقوط کرد. پس از آن،

1) این عملیات با عنوان "طرح عملیاتی توفیق" طراحی و برنامه‌ریزی شد، اما پس از شهادت شهید محراب آیت‌الله سید اسدالله مدنی نماینده امام و امام‌جمعه تبریز، به "عملیات شهید مدنی" تغییر نام یافت. (سند شماره 5067 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: قرارگاه عملیاتی لشکر از 16 زرهی (رکن3) به تیمسار فرماندهی نزاجا معاونت عملیات و اطلاعات مد عملیات، 21/6/1360، سند تک‌برگی)

2) سند شماره 53820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (اطلاعات عملیات) به فرماندهی مرکز (اطلاعات عملیات)، 27/6/1360 سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5061 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی لشکر16 زرهی، 20/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 105058 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 26/6/1360، صص 4 - 1؛ و - سند شماره 004838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات سوسنگرد (شهید مدنی)، 27/6/1360، صص 27 - 1؛ و - ابوالقاسم حبیبی، دشت آزادگان در جنگ، (اطلس راهنما - 4)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1381، ص85.

3) سند شماره 4835 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی سوسنگرد اهواز، نزاجا، 18/5/1360.

نیروهای خودی پیشروی خود را به‌سوی خاکریز دوم و سوم در محور دغاغله ادامه دادند⁽¹⁾و به‌سمت چپ خاکریز (سمت رودخانه العباس) گسترش یافتند و تا ساعت 7 صبح، خاکریز دوم و سوم را نیز به تصرف درآوردند. درپی این اقدام، روستاهای سویدانی، رمله، دحیمی، مگاصیص و دغاغله نیز آزاد شد.⁽²⁾

از سوی دیگر، درگیری‌ها در محور غرب دهلاویه همچنان ادامه داشت؛ با فشار نیروهای خودی بخشی از واحدهای پیاده دشمن از صحنه نبرد گریختند. ساعت 9 صبح، عراق اولین پاتک خود را در غرب دهلاویه در سمت رودخانه العباس (شط عباس) که نقطه آسیب‌پذیر نیروهای خودی بود، آغاز کرد، اما این پاتک با مقاومت رزمندگان دفع شد.⁽³⁾

دشمن بار دیگر با آرایش تانک‌ها، توان خود را روی خاکریز رودخانه العباس متمرکز کرد و این درگیری‌ها تا ساعت 11 صبح ادامه یافت. درنهایت دشمن توانست با فشار شدید روی نیروهای خودی، روستاهای مگاصیص و دغاغله و قسمتی از خاکریز سویدانی - دغاغله را پس بگیرد.⁽⁴⁾بااین‌حال مقاومت رزمندگان سبب شد که عراق از بازپس‌گیری همه مناطق ازدست‌رفته و بازگشت به مواضع قبل از عملیات باز بماند.⁽⁵⁾

بدین‌ترتیب، با اجرای این عملیات خط روستاهای دهلاویه، دحیمی، رمله و سویدانی تثبیت شد⁽⁶⁾و نیروهای خودی موفق شدند در سراسر این جبهه درگیری حدود 5/2 کیلومتر در عمق منطقه دشمن نفوذ و زمینی به مساحت 10 تا 15 کیلومتر مربع را آزاد کنند.⁽⁷⁾

در این عملیات، 500 نفر از نیروهای دشمن کشته یا مجروح و 167 نفر اسیر شدند. همچنین 5 تانک و نفربر دشمن منهدم شد و 3 تانک، 3 تیربار، 4 آر.پی.جی و تعداد فراوانی سلاح سبک به دست آمد.⁽⁸⁾

در طول عملیات، هواپیماهای نیروی هوایی ارتش و بالگردهای هوانیروز در چند نوبت به مواضع نیروهای عراقی حمله کردند.⁽⁹⁾

هواپیماهای عراقی نیز از ساعت 11 صبح تا 15:30، در پنج نوبت سوسنگرد و حومه آن را بمباران کردند که خسارت عمده‌ای به بار نیاورد. در همین حال، ستاد مشترک ارتش در اطلاعیه شماره 643 اعلام کرد در طول روز جاری، 7 هواپیمای نظامی عراق که بر فراز آسمان جبهه غرب سوسنگرد و شهرهای استان خوزستان ظاهر شده بودند، براثر آتش سلاح‌های پدافند هوایی نیروهای خودی سرنگون شده‌اند.⁽¹⁰⁾*⁽¹¹⁾

1) نیروهای عراقی در محور دغاغله علاوه‌بر خاکریز اول، دو خاکریز دیگر نیز داشتند.

2) سند شماره 53819 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (اطلاعات عملیات) به فرماندهی مرکز (اطلاعات عملیات)، 27/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - دشت آزادگان در جنگ، پیشین.

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 322، 28/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 53816 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی مرکز، 27/6/1360، سند تک‌برگی.

4) دشت آزادگان در جنگ، پیشین، ص86؛ و - سند شماره 53821 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی مرکز، 27/6/1360، سند تک‌برگی.

5) دشت آزادگان در جنگ، پیشین، ص86.

6) سند شماره 5140 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سوسنگرد به خوزستان (عملیات)، 30/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53870 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به ستاد مرکزی سپاه (فرماندهی)، 29/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5126 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان، شماره 351، 29/6/1360، ص2.

7) سند شماره 005121 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان، شماره 350، 28/6/1360، ص2.

8) سند شماره 5648 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه‌ریزی عملیات منطقه8 به فرماندهی منطقه8، 10/9/1360، ص8؛ و - سند شماره 53817 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی مرکز، 27/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - دشت آزادگان در جنگ، پیشین، ص86.

9) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص15.

10) * خبرگزاری فرانسه سقوط هواپیماهای عراقی را در این روز، نشانه ازسرگیری عملیات‌های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران دانست. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش ویژه، شماره 185، 31/6/1360، ص24، تهران - خبرگزاری فرانسه 30/6/1360)

11) همان.

در ادامه حملات عراق به شهرهای ایران امروز شهر شادگان هدف 4 گلوله توپ ارتش عراق قرار گرفت که براثر آن 4 نفر از اهالی شهر مجروح شدند و به یک خانه مسکونی، 2 مغازه و 4 اتومبیل خسارت وارد شد.⁽¹⁾علاوه‌براین، جنگنده‌های عراقی قسمت‌هایی از پالایشگاه آبادان و جزیره مینو را به‌وسیله بمب‌های خوشه‌ای بمباران کردند. این حمله خساراتی را درپی داشت.⁽²⁾

D904

نیروهای ارتش و سپاه با همکاری افراد حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها) در یک عملیات نظامی، بخشی از جاده سیدصادق به پنجوین را در استان سلیمانیه عراق تصرف کردند.⁽³⁾

در این عملیات 52 نفر از نیروهای ارتش عراق کشته و تعداد فراوانی زخمی شدند. جنازه کشته‌ها در محل درگیری باقی ماند. از نیروهای خودی نیز 30 نفر (1 نفر از ارتش، 1 نفر از سپاه و 28 نفر از بارزانی‌ها) شهید و 29 نفر (2 نفر از سپاه و 27 نفر از بارزانی‌ها) زخمی شدند.⁽⁴⁾همچنین 2 بالگرد عراقی براثر آتش سلاح‌های نیروهای خودی سقوط کرد.⁽⁵⁾

درپی اجرای این عملیات ناصر کاظمی قائم‌مقام سپاه پاسداران کردستان، در گفت‌وگویی با روزنامه کیهان اعلام کرد: «نیروهای ما با نفوذ به داخل خاک عراق، جنگ را به 16 تا 20 کیلومتری عمق خاک عراق کشانیده و درحال‌حاضر کنترل جاده تدارکاتی سیدصادق و پنجوین دراختیار نیروهای رزمنده است و نیروهای ما علاوه‌بر قطع تدارکات دشمن، به‌وسیله آتش توپخانه ارتش جمهوری اسلامی ایران، هرگونه نقل‌وانتقال ستون‌های دشمن را در فواصل زیادی تحت کنترل خود قرار دادند.»⁽⁶⁾

در چند اقدام تیراندازی و ترور در مشهد، قزوین، پره‌سر گیلان و بندرانزلی 7 نفر شهید و 6 نفر مجروح شدند. دو مورد پرتاب بمب هم بی‌نتیجه ماند.

در مشهد، دو موتورسوار مسلح با اسلحه کلاشینکف بازدیدکنندگان نمایشگاهی را که به مناسبت هفته جنگ در دبستان طبرسی واقع در خیابان ششم گاز این شهر بر پا شده بود، به رگبار بستند. در این حادثه، 5 نفر ازجمله رمضانعلی احمدنژاد عضو جهاد سازندگی، محمد

1) سند شماره 417663 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از کمیته مرکزی انقلاب اسلامی خوزستان به دفتر سیاسی استانداری خوزستان، 28/6/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 28/6/1360، ص19.

2) سند شماره 005118 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به فرماندهی مرکز، شماره 349، 27/6/1360، ص4.

3) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه غرب، 29/6/1360، ص22.

4) همان؛ و - سند شماره 53829 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 27/6/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 054845 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه7 به فرماندهی مرکز، 7/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 144840 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خلاصه اطلاعاتی، ستاد سپاه پاسداران غرب (اطلاعات عملیات)، شماره 24، 31/6/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 54881 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 30/6/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص14.

صادقی‌نژاد لطف‌آبادی و سید حسین جاوید، یک شخص مجهول‌الهویه و یک دختربچه 8 ساله به شهادت رسیدند و 4 نفر دیگر شامل یک مرد و 2 پسربچه 10 و 12 ساله مجروح شدند. مهاجمان پس از تیراندازی از محل حادثه گریختند.⁽¹⁾

در حادثه دیگری در این شهر، دو موتورسوار یک بمب دست‌ساز به‌طرف ساختمان فرهنگی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در خیابان امام خمینی پرتاب کردند که براثر برخورد با دیوار ساختمان منفجر شد، اما خسارتی ایجاد نکرد. مهاجمان نیز متواری شدند.⁽²⁾

در قزوین هم یک پاسدار به نام سید علی حصاری هدف حمله دو فرد مسلح قرار گرفت و براثر اصابت سه گلوله کلت کالیبر45 به شهادت رسید. یکی از ضاربان با تلاش مردم دستگیر و تحویل سپاه پاسداران شد. این فرد با خوردن کپسول سیانور خودکشی کرد.⁽³⁾

در پره‌سر از توابع هشتپر طوالش در استان گیلان، افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب به 2 نفر تیراندازی کردند. در این حادثه یک پاسدار به نام مسلم جوادی شهید و یک بسیجی مجروح شد. مهاجمان نیز گریختند.⁽⁴⁾

همچنین خبرنگار روزنامه جمهوری اسلامی در بندر انزلی، هنگام خروج از منزل هدف حمله یک فرد مسلح قرار گرفت و براثر اصابت چند گلوله به سر و دست مجروح شد که بی‌درنگ به بیمارستان انتقال یافت.⁽⁵⁾

در رامهرمز استان خوزستان هم یک بمب قوی به داخل منزل یکی از نیروهای سپاه پاسداران پرتاب شد، اما قبل از انفجار با تلاش صاحب‌خانه خنثی شد.⁽⁶⁾

دو تن از هواداران سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) با مراجعه به سپاه پاسداران لنگرود، 2 کلت رولور و کالیبر45 تحویل دادند.⁽⁷⁾

همچنین 2 تن از هواداران سازمان مجاهدین خلق در فومن و یک تن در بندر انزلی و 2 نفر هم در لنگرود در مراسم نماز جمعه حضور یافتند و با اظهار ندامت از عملکرد قبلی خود، از اقدامات سازمان اعلام برائت کردند.⁽⁸⁾

درپی تظاهرات هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در محوطه کالج شهر دنور کانادا، تعدادی از هواداران انقلاب اسلامی ایران با تظاهرکنندگان درگیر شدند. در این ماجرا، 2 نفر زخمی و 14 نفر دستگیر شدند.

خبرگزاری پارس به نقل از خبرگزاری یونایتدپرس اعلام کرده است: دستگیرشدگان که از هواداران جمهوری اسلامی ایران هستند متهم به برهم‌زدن یک اجتماع قانونی شده‌اند.⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 183، 29/6/1360، ص4، مشهد - خبرگزاری پارس، 28/6/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 30/6/1360، ص4.

2) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص3.

3) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص3.

4) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 43966 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی)، 28/6/1360، ص1.

5) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 43966 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

6) روزنامه اطلاعات، 29/6/1360، ص11؛ و - روزنامه کیهان، 28/6/1360، ص3.

7) سند شماره 43866 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی، 27/6/1360، ص1.

8) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص14؛ و - سند شماره 43866 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

9) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 185، 31/6/1360، صص 13 و 14، دنور - یونایتدپرس، 30/6/1360.

در آستانه اولین سالگرد حمله عراق به ایران امام خمینی درپیامی خطاب به مردم، به بررسی علل وقوع جنگ و ابعاد آن، انگیزه عراق از این اقدام و حمایت قدرت‌های بزرگ از صدام پرداختند. در این پیام، امام از مردم خواستند از آوارگان جنگ حمایت کنند و از نیروهای مسلح و رزمندگان نیز خواستند جنگ را سرلوحه همه امور قرار داده و با استمرار عملیات‌ها، ارتش عراق را از خاک ایران بیرون برانند.

در بخشی از پیام امام که سید احمد خمینی در مراسم نماز جمعه این هفته در دانشگاه تهران قرائت کرد، آمده است:

«یک سال از جنگ صدام تکریتی امریکایی با اسلام عزیز می‌گذرد. یک سال از هجوم بعث کافر عراق به سرزمین اسلام و جمهوری اسلامی ایران گذشت. اکنون در آستانة هفته جنگ و بررسی ابعاد مختلف آن، از انگیزه‌ها و پیامدها و دست‌های جنایتکاری که از آستین حزب بعث کافر عراق و صدام عفلقی پیداست، تا ثمرات تلخ و شیرینی که در مقابلة حق و باطل و اسلام و کفر به بار آورده است، سخن می‌باشد، ... آنچه تاکنون از انگیزه صدام بعثی و حزب بعث عراق بر روشن‌بینان نباید مخفی باشد آن است که ابرقدرتان جنایتکار و خصوصاً امریکا در این انقلاب به این نتیجه رسیده‌اند که انقلاب اسلامی ملت ایران با سایر انقلاب‌های غیرالهی تاریخ فرق اساسی دارد و رمز پیروزی شگفت‌انگیز آن را پس از تجزیه‌وتحلیل، در اسلام راستین یافتند. چنانچه رمز وحدت کلمه و نهضت همة اقشار ملت را نیز در اسلام بزرگ احساس کردند و خطر عظیم صدور انقلاب و پرتو حق در جهان اسلام بلکه در جهان مستضعفان آنان را در وحشت انداخت؛ وحشتی که در آن کوتاه‌شدن دست جنایتکارشان از کشورهای اسلامی بلکه از کشورهای مظلوم تحت سلطه را در پهناور گیتی به عیان می‌دیدند و شیاطین کارشناس آنان زنگ خطر سقوط امپراتوری جهانی‌شان را به صدا درآوردند. لذا از انقلاب هرچه گذشت بر توطئه‌هایشان برای سقوط اسلام، این رمز الهی برچیده‌شدن دستگاه‌های ستمگران و چپاولچیان، افزایش پیدا کرد و در بین حکومت‌های منطقه، حکومتی را که صددرصد با اسلام مخالف و در سرکوبی آن مصمم است جز بعث عراق و شخص صدام نیافتند و او را با وعده فتح و پیروزی و امید چیره‌شدن بر اسلام با بهانه‌ای ابلهانه به این دام انداختند و بحمدالله برخلاف میلشان ماهیت زشت او که برای مسلمانان عراق واضح و الحاد و کفر او به فتوای فقیه وقت ثابت شده بود، برای سایر مسلمانان نیز واضح گردید. صدام اکنون پس از یک سال شرارت و جنایت و خسارات فراوان و به‌هدردادن نیروهای فراوان انسانی و مادی از ملت مظلوم ایران و عراق و آن‌همه تشبث به قدرت‌ها و حکام منطقه، دیوانه‌وار به کشتار ملت و ارتشیان عراق کمر بسته است و از آنان که به الحاد او تن در نمی‌دهند انتقام می‌گیرد و زندگی نکبت‌بارش را مأیوسانه می‌گذراند.

انگیزة او و دوستانش سرکوبی اسلام به نفع ابرقدرت‌ها و انگیزة ملت و قوای مسلح اسلامی ایران دفاع از اسلام و قرآن کریم به نفع ملت‌های اسلامی و مستضعفان جهان است. حزب بعث خبیث عراق با انگیزة شیطانی خود در سراشیبی سقوط به‌سوی عذاب الیم الهی می‌غلتد، ولی ملت و ارتش و پاسداران و بسیج قوای مسلح نظامی و انتظامی و مردم ایران، با احدی الحسنیین؛ پیروزی یا شهادت و وصول به لقاءالله، قلة سعادت را می‌پیمایند.

... تأسف ما در این جنگ تحمیلی آن است که قدرت‌هایی که باید صرف برانداختن اسرائیل و نجات بیت‌المقدس بزرگ شود با تبانی شیاطین بزرگ و صهیونیسم جهانی و بین حزب بعث عراق، صرف هجوم برضد مخالف سرسخت اسرائیل و امریکا شد و می‌شود.

ما اکنون نیز تکرار می‌کنیم که تا ملت‌های اسلام و مستضعفان جهان برضد مستکبران جهانی و بچه‌های آنان خصوصاً اسرائیل غاصب قیام نکنند، دست جنایتکار آنان از کشورهای اسلامی کوتاه نخواهد شد و این غدة سرطانی از بیت‌المقدس و لبنان اخراج نخواهد گردید و امثال صدام و سادات به جنایات خود ادامه خواهند داد و مصر و عراق را به تباهی خواهند کشید. چاره برای دفع این ستمکاران، پناه به اسلام و گرایش متعهدانه به قرآن کریم و در زیر پرچم توحید با وحدت و انسجام به‌پا خاستن است. ...

اکنون بر ملت شریف و مبارز ایران است که در مقابل تمام توطئه‌ها و شرارت‌ها بایستد و همان‌طورکه با قیام و انقلاب خود دست قدرت‌های بزرگ و تفاله‌های آنان را از ایران قطع کردند، برای ادامه انقلاب اسلامی خود و برای اقامة عدل الهی از هیچ قدرتی و شرارتی هراس به خود راه ندهند و بر قوای مسلح اسلامی، از ارتش، سپاه، بسیج و سایر قوای نظامی و انتظامی تا نیروهای مردمی در جبهه و پشت جبهه است که چون سیلی خروشان مزدوران جبهه را از کشور اسلامی‌شان برانند و ایران عزیز را از این خس و خاشاک‌ها پاک نمایند و بدانند که نیروی ایمان پیروز است و بر ملت قهرمان است که با پشتیبانی بی‌دریغ خود از قوای انتظامی و سپاه پاسداران، این گروهک‌های ورشکسته را که در خیابان‌ها به شرارت می‌پردازند دستگیر کرده و به محاکم صالحه تحویل دهند و بر محاکم انقلاب است که برطبق فرمان الهی با آنان رفتار نمایند و بی‌کم‌وکاست حکم قرآن کریم را اجرا نمایند و به خواست خداوند فتنه را بخوابانند و از تجاوز و افراط خودداری کنند.

از ملت عزیز و خصوص دست‌اندرکاران و قوای مسلح می‌خواهم که هیچ امری آنان را از جنگ تحمیلی اغفال نکند و جنگ را سرلوحة همة امور قرار دهند که دست‌های خیانتکار برای انصراف آنان از جنگ در کار است و به آوارگان مظلوم جنگی تأکید می‌کنم که صبر و شکیبایی را از دست ندهند و مطمئن باشند که خسارات جنگی با خواست خداوند به دست ملت و دولت جبران خواهد شد و از ملت و دولت تقاضا دارم که نسبت به حوائج آوارگان جنگی از هیچ کوشش دریغ ننمایند.»⁽¹⁾

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 241 - 238.

در آستانه اولین سالگرد جنگ، خبرگزاری فرانسه و رادیو مسکو در تفاسیری به بررسی جنگ یک‌ساله ایران و عراق پرداختند.

در برنامه خبرگزاری فرانسه حمله به مرزهای ایران و ادعاهای ارضی عراق، اعلام لغو یک‌طرفه قرارداد 1975 الجزایر ازجانب صدام، به‌نتیجه‌نرسیدن تلاش‌های میانجیگران، خسارت‌های جنگ و بمباران تأسیسات نفتی و اقتصادی دو کشور مورد توجه قرار گرفته است.

قسمتی از این تفسیر چنین است: «جنگ عراق و ایران یک سال بعد از شروعش در جبهه‌ای به طول 500 کیلومتر تبدیل به جنگی موضعی در خوزستان و کرمانشاه شده است که در آن حملات و ضد حملات محدودی صورت می‌گیرد. علاوه‌براین، به نظر می‌رسد کوشش‌های دیپلماتیک برای پایان‌دادن به این جنگ از بین رفته باشد. ...

حمله سی‌ویکم شهریور سال گذشته عراق به ایران هرچند که موجب نگرانی در جهان شد، ولی در آن زمان چنین تصور می‌شد که این جنگی برق‌آسا خواهد بود. در آن روز قبل از نفوذ نیروی زمینی عراق به خوزستان نیروی هوایی آن کشور اقدام به بمباران تأسیسات نظامی ازجمله فرودگاه مهرآباد کرد. عراق که در این تهاجم از یک حمله غافلگیرانه سود می‌برد قبلاً دست به یک رشته عملیات چریکی در مرز دو کشور زده بود که شدیداً مورد اعتراض رژیم آیت‌الله خمینی قرار گرفته بود.

ازنظر بغداد که رسماً از ادعای ارضی خود در خوزستان دفاع می‌کند، تهران باید حقوق عراق در آن منطقه مخصوصاً درمورد اروندرود را به رسمیت بشناسد. مقامات ایرانی درمورد مسئله آب‌های مرزی متوسل به توافقنامه 1975 الجزایر مابین ایران و عراق می‌شوند. عراق چند روز قبل از تهاجم خود به ایران به‌طور یک‌جانبه قرارداد فوق را لغو کرد و این درحالی است که در قرارداد مذکور برای اختلافات یک روش حکمیت پیش‌بینی شده است.

تاکنون هیچ‌یک از کوشش‌های میانجیگری ازسوی دبیرکل سازمان ملل، کنفرانس اسلامی و کشورهای غیرمتعهد به نتیجه نرسیده و هیچ‌یک نتوانسته آشتی‌ناپذیری مقامات ایرانی را از بین ببرند، در نظر مقامات ایرانی بدون عقب‌نشینی نیروهای عراقی از ایران صلح به دست نمی‌آید. ... دوم مهرماه 1359؛ یعنی دو روز بعد از شروع جنگ، یاسر عرفات رئیس کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین برای رفع دشمنی دو کشور به بغداد و تهران سفر کرد. بعد از آن نیز عرفات به کوشش‌های خود خاتمه نداد. سازمان آزادی‌بخش فلسطین همچنین در هیئت حسن‌نیت کشورهای اسلامی و هم در هیئت غیرمتعهدها شرکت کرد.

از سوی دیگر، کشورهای عربی از شکافی که بین آنها به‌خاطر جنگ عراق و ایران به وجود آمده است، نمی‌تواند چشم‌پوشی کنند. در این جنگ اردن به پشتیبانی از عراق و سوریه به حمایت از ایران برخاست.

جنگ فوق همچنین موجب رودررویی دو کشور عضو جنبش غیرمتعهدها شده است. بدین مناسبت فیدل کاسترو رئیس کنونی جنبش غیرمتعهد، اولین کسی بود که دراین‌مورد عکس‌العمل نشان داد. به‌محض بروز جنگ، وزیر امور خارجه کوبا به بغداد و تهران سفر کرد. خانم ایندیرا گاندی نخست‌وزیر هند، نیز بدین مناسبت اظهار داشت به‌وسیله جنگ عراق و ایران اقتصاد تمام جنوب آسیا عمیقاً تحت‌تأثیر قرار گرفته است.

به‌علت عدم وجود ارقام دقیق ازسوی عراق و ایران تخمین نتایج اقتصادی جنگ فوق بسیار مشکل است. به‌دنبال شروع جنگ و انهدام تأسیسات نفتی، تولید نفت هردو کشور قطع شد، ولی کمی بعد ایران و عراق به مقدار کمتری شروع به تولید و صدور نفت کردند. به‌طوری‌که اکنون صادرات ایران 2/1 میلیون بشکه در روز و صادرات روزانه عراق 9/0 میلیون بشکه برآورد می‌شود.

از سوی دیگر، تخمین تلفات انسانی همان‌قدر مشکل است که برآورد خسارات مالی. براساس اظهارات منابع آگاه در تهران، ارزش خسارات وارده بر ایران احتمالاً بالغ‌بر سی میلیارد دلار می‌شود که علاوه‌براین، روزانه احتمالاً درحدود شش میلیون دلار مخارج تسلیحاتی دارد.

طبق تنها آمار رسمی ایران 4442 عراقی در ایران اسیر و 1500 تن ایرانی در عراق در اسارت به سر می‌برند.»⁽¹⁾

رادیو مسکو نیز در برنامه‌ای به بررسی جنگ ایران و عراق پرداخت و نتیجه وقوع جنگ را حضور نظامی امریکا و انگلستان در خلیج‌فارس دانست. در بخشی از تحلیل رادیو مسکو آمده است:

«امپریالیست‌ها تصمیم گرفته‌اند از تیره‌شدن مناسبات میان دو کشور واقع در خلیج‌فارس برای تثبیت حضور نظامی خویش در این منطقه استفاده کنند. پنتاگون در همان هفته‌های اول انجام عملیات جنگی به‌بهانه تأمین دفاع بیشتر به‌اصطلاح منافع حیاتی امریکا، واحدهای اضافی از نیروی دریایی خود را به منطقه خلیج‌فارس فرستاد.

دولت خانم تاچر بلافاصله پس از آغاز عملیات جنگی اعلام کرد که دو ناو جنگی از‌جمله ناوشکن کوچک کونتری را برای کمک به متحدین خود می‌فرستد. وی خاطرنشان ساخت مصمم است در آینده نزدیک چهار ناو دیگر را به این منطقه بفرستد.»⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 182، 28/6/1360، صص 5 - 3، 27/6/1360.

2) همان، ص6، رادیو مسکو، 27/6/1360.

روزشمار جنگ شنبه 28 شهریور 1360 20 ذیقعده 1401 19 سپتامبر 1981

درپی اجرای عملیات شهید مدنی در غرب سوسنگرد، امروز نیروهای عراقی کوشیدند مواضع ازدست‌رفته خود را، به‌ویژه در محور سویدانی پس بگیرند، اما رزمندگان ایران با تحکیم و تثبیت مواضع خود پاتک‌های دشمن را خنثی و چند تانک عراق را منهدم کردند. به همین دلیل وضعیت خط نسبت به روز گذشته تغییری نکرد.⁽¹⁾در همین حال، 17 نفر از عراقی‌ها که خود را در روستاهای این منطقه مخفی کرده بودند، به اسارت درآمدند.⁽²⁾

امروز همچنین یک گروه گشتی - رزمی متشکل از نیروهای سپاه پاسداران عملیات ضدکمین در مسیر نیروهای کمین عراقی در منطقه نهر شادگان اجرا کردند. در این عملیات، یک تیم کمین عراق به دام افتاد که 6 نفر از آنان کشته شدند و یک افسر استخبارات و یک سرباز به اسارت درآمدند. 2 نفر باقیمانده از این تیم نیز گریختند.⁽³⁾

به‌دنبال نام‌گذاری هفته جاری به‌عنوان هفته جنگ ازجانب شورای‌عالی دفاع، روزنامه اطلاعات امروز در مقاله‌ای به انتقاد از فضای عمومی جامعه و حاکم‌نبودن حال‌وهوای جنگ بر کشور پرداخت و این وضعیت را معلول وجود التهابات سیاسی ناشی‌از اقدامات بنی‌صدر و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و از سوی دیگر بی‌تفاوتی اقشاری از جامعه، به‌ویژه برخی جریانات سیاسی داخلی و پاره‌ای رفتارهای اجتماعی متفاوت با اوضاع یک کشور درگیر جنگ دانست.

در قسمتی از این مقاله به ترسیم بخشی از وضعیت فعلی پشت جبهه‌ها پرداخته شده و آمده است: «ما بعضاً در یک سال چندان از جنگ غافل بوده‌ایم؛ یعنی غافلمان کرده بودند که اینک محتاج برگزاری هفته جنگ شده‌ایم. آن که می‌جنگد هر روزش روز جنگ است و هر هفته‌اش هفته جنگ.

تأسف بر حال ما است که در پشت جبهه چنین غافلگیرمان کردند و مسئله اصلی را در

1) سند شماره 83886 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (اطلاعات عملیات) به فرماندهی مرکز، 28/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53884 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (اطلاعات عملیات) به فرماندهی و اطلاعات عملیات مرکز، 28/6/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 021722 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی جنوب در ماهشهر، 28/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53885 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (اطلاعات عملیات) به فرماندهی مرکز (اطلاعات)، 28/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 53855 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اهواز به تهران (اطلاعات و فرماندهی)، 31/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 021740 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به اطلاعات عملیات مرکز، شماره 353، 31/6/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 187، 2/7/1360، ص17، تهران - خبرگزاری پارس، 1/7/1360.

این یک سال که گذشت با هزار و یک ترفند از فرعی‌ترین مسائل زندگی‌مان نیز پایین‌تر و دورتر بردند و تا آنجا غافل و سرگرم و درگیر ماندیم که به هفته جنگ یعنی اعلام خبر جنگ محتاج شدیم.

هرگاه یکی از رزمندگان جبهه‌ها به مناسبتی راهی تهران می‌شد و قدم در خیابان‌های این دیار می‌گذاشت ناگهان در بهت و حیرت و خشم فرومی‌رفت و می‌پرسید مگر اینجا نمی‌دانند جنگ است؟ مگر اینها نمی‌دانند در خوزستان چه خبر است؟

او که از جبهه می‌آید نمی‌تواند این توجیه را بپذیرد که کارهای ما و صف‌بندی‌های ما همه ضرورت است و گریزناپذیر و بلااشکال. زیرا اولاً غالب کارخانه‌ها و مؤسسات تولیدی می‌گویند امروز دو برابر گذشته‌ها تولید می‌کنیم، ولی متأسفانه احتکارها و سودجویی‌ها و تبلیغات کاذب مبنی‌بر قحطی فلان کالا و فلان محصول و کمبود مصنوعی به همین منظور ایجادکردن از یک طرف و حرص و هراس و هجوم برای خرید و روی‌هم‌انباشتن و نتیجتاً مصرف مضاعف از طرف دیگر، باعث این مصیبت‌ها و نابرابری‌ها می‌شود. ثانیاً ازقضا آنها که محتاج‌ترند و محروم‌تر کمتر در صف‌اند، کمتر اسیراند و بیشتر دررابطه‌با جبهه‌ها. ثالثاً بحث اصلی بر سر این نیست که آن که واقعاً محتاج است برای رفع حاجت ضروری در صف هم بایستد.

بچه‌ها دائماً از این واقعیت تلخ می‌نالیدند و می‌نالند که در جبهه، جنگی به عظمت جنگ‌های تاریخ در جریان است و پشت جبهه (جز در میان همان قشرهای محروم و حزب‌الهی) انگار هیچ خبری نیست! می‌آیند و می‌روند و می‌خندند و بعضاً آراسته و پیراسته‌تر می‌گردند و فحش مترقی هم می‌دهند و جنجال 14 اسفند و امثال آن را نیز برپا می‌کنند. در قیافه‌ها نگرانی برای جنگ و سرنوشت آن مشهود نیست. از تصور شکست رنجی احساس نمی‌کنند و به این نمی‌اندیشند که اگر مسئله اصلی؛ یعنی جنگ حل‌نشده بماند یا به ضرر ما سیر کند حتی بر سر خودشان چه‌ها خواهد آمد و در شهر و دیارشان چه‌ها خواهد شد.

پس می‌بینیم که گرچه توده‌های محروم و مستضعف و مؤمن، انبوه کسانی که در نمازهای جمعه صف می‌بندند و آنها که به‌نحوی با جبهه‌ها و رزمندگان جبهه ارتباطی دارند جنگ را از هر جهت تغذیه می‌کنند، حمایت می‌کنند و به‌مثابه مرحله‌ای از مراحل انقلاب پیش می‌برند، اما جو عمومی و فضای زندگی شهرها چنان‌که باید حال‌وهوای جنگ را ندارند. ... وضع مطلوب آن است که تمام یک ملت، جنگ‌زده باشند. به عبارت دیگر جنگ را مثل یا مشابه یک جنگ‌زده احساس کنند.

هفته جنگ تمهیدی است برای وصول چنین مطلوب و مقصودی. میزان موفقیت ما در این هفته بستگی به این دارد که تا چه اندازه بتوانیم احساس جنگ و جنگ‌زده را به اعماق روح و جان مردم منتقل کنیم.»⁽¹⁾

1) روزنامه اطلاعات، 28/6/1360، صص 1 و 2.

هم‌زمان با فرارسیدن هفته جنگ، ارتش عراق با صدور اطلاعیه‌ای، مرخصی همه نیروهای خود را لغو کرد و به یگان‌های مستقر در جبهه‌های جنوبی خوزستان از اروند تا فاو دستور آماده‌باش داد.⁽¹⁾

از سوی دیگر، فریاد الله‌اکبر نیروهای مستقر در خط اول جبهه‌ها که براساس اعلام ستاد هفته جنگ هم‌زمان با مردم سراسر کشور رأس ساعت 21 دیشب سر داده شد، موجب هراس دشمن از احتمال حمله رزمندگان شد و درنتیجه ارتش عراق در بسیاری از مناطق عملیاتی به اجرای آتش پرحجم توپ و تانک و آتش سبک در خط پرداخت. در این حملات آتشباری عراق که در برخی جبهه‌ها تا 3 ساعت به طول انجامید، خسارت عمده‌ای به نیروها و تجهیزات خودی وارد نشد.⁽²⁾

جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران در مصاحبه با روزنامه کیهان، وضعیت جبهه‌های غرب و جنوب کشور، مناطق پاک‌سازی‌شده، آخرین دستاوردهای عملیات شهید مدنی در غرب سوسنگرد و جبهه‌های غرب اهواز را تشریح کرد.

سرتیپ فلاحی در بخشی از سخنان خود درمورد وضعیت فعلی کردستان گفت: «پاک‌سازی این منطقه از عناصر ضدانقلاب ادامه دارد. به‌علاوه موفق شدیم یک سری عملیات برون‌مرزی نیز در این منطقه انجام دهیم. از جنوب شیلر تا شمال نوسود نیروهای ما مقداری درحدود 2 تا 3 کیلومتر در داخل خاک عراق‌اند و از منطقه نوسود تا شمال باویسی و ازگله در خاک خودمان هستیم و عراق نیز در خاک خود، وضعیت ما تا شمال ازگله تثبیت است. امکان پیشروی تدریجی به داخل خاک عراق وجود دارد.»

وی درباره آخرین وضعیت جبهه‌های جنگ با عراق ازجمله جبهه‌های میانی و جنوب افزود: «در این مناطق مبادله آتش ادامه دارد. از روز 17 شهریور که ارتفاع 1150 را توانستیم بگیریم وضع تثبیت شده و تلاش برای ادامه عملیات در کل هفته وجود دارد. در این منطقه از شمال باویسی تا جنوب سومار، عراقی‌ها در خاک ما حضور دارند، زمین‌های مسلط دراختیار ماست. نفوذ عراقی‌ها در خاک ما عمق زیادی ندارند. از جنوب سومار تا شمال مهران، خودمان در مرز حضور داریم و از مرزهای تعیین‌شده در قرارداد 1975 اگر بپذیریم، جلوتر هستیم. در منطقه مهران، عراق در دشت مهران در خاک ما حضور دارد. آنجا هم فعلاً مبادله آتش ادامه دارد و درصدد کاهش توان رزمی دشمن هستیم. منطقه دهلران به‌طورکلی پاک‌سازی شده و دراختیار ماست. از منطقه عمومی موسیان به‌طرف جنوب، عراق در خاک ما حضور دارد. در منطقه عمومی عین‌خوش، که مقابل دزفول و شوش است، جبهه تقریباً ساکن داریم. فعالیت

1) سند شماره 138334 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 ( م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی) 30/6/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 288975 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات سرپل به ستاد عملیات منطقه7، 29/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 198636 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از محور دشت عباس به سپاه دزفول، 27/6/1360، سند تک‌برگی.

به‌صورت عملیات شناسایی با رزم، جمع‌آوری اطلاعات، خنثی‌کردن مواضع متجاوز و یک سری عملیات ایذایی و تخریبی ادامه دارد و جبهه در این منطقه فعال است.

در منطقه عمومی سوسنگرد و ارتفاعات شاهسون و جابر حمدان که به منطقه عمومی بستان و سوسنگرد موسوم است، ظرف چندین روز اخیر یعنی 11 شهریور به بعد، تلاش و توفیق چشمگیری داشتیم. عراقی‌ها در عملیات روز دهم کرخه‌نور و روز یازدهم جابر حمدان و در عملیات روز 27 [شهریور] دیروز حداکثر تلاش و آتش توپخانه و هوایی و حداکثر احتیاط‌های متحرک و ضربتی‌اش را به این منطقه منتقل کرد که شاید بتواند آنچه را که ما بازپس گرفته‌ایم او مجدداً از ما بگیرد و به این وسیله ثابت کند که قادر به نگهداری زمین ازدست داده‌شده هست که خوشبختانه نیروهای رزمنده ما از همه اقشار واقعاً حماسه آفریدند. کمااینکه در بازپس‌گرفتن سویدانی و دغاغله و خاکریزهای متوالی عراقی در غرب سوسنگرد که از دهلاویه تا نزدیکی‌های پل الوان؛ یعنی از رودخانه کرخه که به‌طرف بستان می‌رفت تا رودخانه نیسان که شمال هویزه است که از نوع تقریباً مستحکم بود [رزمندگان موفق عمل کردند.]

از دیروز ساعت 8:5 تا این لحظه که باهم صحبت می‌کنیم یعنی [ساعت] 7 بعدازظهر روز شنبه 28 شهریور، عراق 5 بار ضدحمله گسترده به این منطقه کرده و چندین هواپیمای میگ در ارتفاع بسیار پایین عملیات عراقی‌ها را پشتیبانی کردند و به‌نظر من هرچه آتش داشتند از بستان تا هویزه عراقی‌ها در این منطقه روی قهرمانان ما ریختند، ولی آخر وقت امروز به من اطلاع دادند که در طرف شمال که جنوب رودخانه کرخه باشد، وضع تثبیت و تحکیم شده. در مرکز جبهه که وضع از پیش تثبیت شده بود و در منطقه جنوبی که نزدیکی‌های رودخانه نیسان است وضع درحال تحکیم است و امید می‌رود ظرف امشب وضع تثبیت بشود. در حملات متقابل امروز نیروهای ما تاکنون 18 اسیر از عراقی‌ها گرفتند و این علاوه‌بر 139 اسیری است که دیروز [27/6/1360] گرفتند. همچنین رزمندگان ما 9 تانک عراقی را منهدم کردند. به‌علاوه عراق در این ضدحمله‌ها چون موفقیت به دست نیاورد، با تلفات زیاد عقب‌نشینی کرد.»

سرتیپ فلاحی همچنین درباره اوضاع نامساعد شهر اهواز به‌دلیل دسترسی توپخانه‌های عراق به این شهر و تصمیمات و اقدامات آینده نیروهای مسلح در منطقه عمومی اهواز گفت: «به‌دنبال پیروزی‌های اخیر، ما تنها یک حرکت دیگر پیش رو داریم که از شمال رودخانه کرخه به بستان برسیم و در جنوب رودخانه هم به‌کلی تا هورالهویزه و هورالعظیم را پاک‌سازی کنیم و به مرز برسیم که البته نمی‌توانم بگویم این حرکت کی صورت خواهد گرفت. در جبهه اهواز به‌دلیل آب‌گرفتگی بین نیروهای ما و نیروهای عراقی فعالیت به‌صورت تعرض وجود ندارد و متأسفانه ما تاکنون نتوانستیم عراقی‌ها را آن‌قدر از اهواز دور کنیم که آتش توپخانه آنها بر سر این شهر نباشد و از این نظر واقعاً شرمنده‌ایم و ما مدت‌هاست مشغول تلاش دراین‌زمینه

هستیم. ما هرگز نمی‌توانیم ادعا کنیم که آتش توپخانه را از روی شهر آبادان دور کنیم زیرا آبادان چسبیده به اروندرود است و اروندرود هم مرز است.»

سرتیپ فلاحی افزود: «درحال‌حاضر، عراقی‌ها در نزدیک‌ترین نقطه در 30 کیلومتری جنوب‌غربی اهواز هستند که برد توپخانه آنها حدود 45 تا 50 کیلومتر است و ما باید حدود 20 کیلومتر اینها را به عقب برانیم تا آتش توپخانه از روی شهر اهواز دور شود.»

سرتیپ فلاحی درمورد سایر جبهه‌ها نیز اظهار کرد که فعالیت در این جبهه‌ها به‌صورت مبادله آتش بوده و عملیات به‌منظور کاهش توان رزمی متجاوز وجود دارد.⁽¹⁾

با افزایش میزان فرار و تسلیم‌شدن نظامیان عراقی، فرماندهی نیروهای مسلح عراق برای حل این معضل تدابیری تنبیهی اتخاذ کرد. فرماندهی کل ارتش عراق در ابلاغیه‌ای اعلام کرد: بازماندگان افراد نظامی که برخلاف دستورهای صادرشده مبنی‌بر مقاومت عقب‌نشینی می‌کنند و دراین‌حال، از پشت سر هدف گلوله قرار می‌گیرند و کشته می‌شوند، از مزایای اعطایی دولت محروم خواهند شد.⁽²⁾

سازمان استخبارات عراق نیز در یک دستورالعمل محرمانه به همه شعبه‌های خود در سراسر این کشور، به‌خصوص در مناطق جنگی اعلام کرد که نیروهای ارتش اعم از افسران، درجه‌داران و سربازان که در جبهه‌ها سستی و از تیراندازی یا پیشروی به‌طرف نیروهای نظامی ایران خودداری می‌کنند یا از جبهه می‌گریزند، بی‌درنگ محاکمه و محکوم به اعدام شوند.⁽³⁾

در ادامه کمک‌های نظامی و تسلیحاتی کشورهای منطقه به عراق، امروز نیز 19 خودرو حامل مهمات از اردن و 31 کامیون حامل سلاح‌های سنگین از کویت به عراق ارسال شد. خودروهای اعزامی از کویت، حامل اولین محموله از تجهیزات نظامی تخلیه‌شده از سه کشتی روسی هستند که در سه روز گذشته وارد یکی از بندرهای کویت شده‌اند. بار این کشتی‌ها به‌تدریج درحال تخلیه و آماده حمل به عراق است.⁽⁴⁾علاوه‌براین، روز گذشته نیز 49 خودرو حامل تجهیزات و قطعات نظامی از مرزهای اردن و عربستان به پادگان التاجی در حومه بغداد ارسال شد.⁽⁵⁾

در درگیری بین نیروهای ارتش ترکیه و تعدادی از اکراد مسلمان عراقی در منطقه‌ای مرزی در داخل خاک ترکیه، 2 سرباز ترکیه کشته و 3 نفر مجروح شدند و یکی از نیروهای کرد نیز به اسارت درآمد.

1) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص15.

2) سند شماره 35209 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانده کل نیروهای مسلح، 28/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 144820 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا - رکن2 (گروه اطلاعات) به سماجا - رکن2 (مدیریت عملیات)، 31/6/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 145007 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، قرارگاه مقدم نزاجا غرب (رکن2)، شماره 118، 4/7/1360، صص 4 و 5؛ و - سند شماره 138422 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سپاه پاسداران، 28/6/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 53883 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نهاجا مرکز فرماندهی، 28/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 145008 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 117، 30/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 138395 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (رکن فرماندهی)، 26/6/1360، سند تک‌برگی.

امروز یک گروه از اکراد مسلمان عراقی که قصد داشتند با عبور از منطقه مرزی سِرو در استان آذربایجان‌غربی وارد خاک ترکیه شوند و ازطریق این منطقه کوهستانی عملیاتی را در منطقه اربیل عراق اجرا کنند، به کمین نیروهای ارتش ترکیه برخورد کرده و با آنان درگیر شدند. پس از چند ساعت درگیری،⁽¹⁾کردهای عراقی در 3 گروه، از راه‌های مختلف عقب‌نشینی کردند و به‌سمت مرز ایران بازگشتند.⁽²⁾

مقامات ارتش ترکیه بی‌درنگ به انتشار خبر این حادثه پرداختند که در رسانه‌های غربی ازجمله خبرگزاری آسوشیتدپرس، یونایتدپرس، رادیو امریکا و بی‌بی‌سی انعکاس یافت.⁽³⁾اما این رسانه‌ها در اقدامی مغرضانه دلیل درگیری را تعقیب‌شدن تعدادی از عشایر کرد ایرانی ازسوی سربازان ارتش ایران اعلام و واقعه را چنین منعکس کردند: یک گروه مسلح ازطریق مرز ایران قصد پناهندگی به ترکیه را داشتند که ژاندارم‌های گشتی ترکیه در مرز مانع ورود آنها شدند و براثر زدوخوردی که بین آنها رخ داد، 2 سرباز ترکیه کشته و 3 سرباز زخمی و از افراد مسلح نیز یک تن زخمی و یک تن دیگر سالم دستگیر شدند.⁽⁴⁾

خبرگزاری یونایتدپرس نیز به نقل از مقامات ترکیه اعلام کرد که 3 بالگرد و یک واحد کماندویی ازطرف ارتش به محل وقوع حادثه اعزام شده‌اند.⁽⁵⁾

یک خودرو سپاه پاسداران که حامل تعدادی از نیروهای پایگاه هلتوشان (واقع در 18 کیلومتری شمال کامیاران) بود، در محور کامیاران - سنندج هدف حمله عناصر ضدانقلاب قرار گرفت. تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی که لباس سپاه و ارتش به تن داشتند، در گردنه مروارید در 12 کیلومتری شمال جاده کامیاران به سنندج، جاده را مسدود و به سرنشینان خودرو جیپ سپاه تیراندازی کردند. براثر اصابت گلوله، یک سرباز ژاندارمری به نام عبدالحسین همتیان شهید شد و 2 سرباز و 3 پاسدار که داخل خودرو بودند، مجروح شدند.

براثر تیراندازی مهاجمان به سایر خودروها نیز یک سرباز وظیفه دیگر به نام غلامرضا علیخانی شهید و یک درجه‌دار که سوار یک مینی‌بوس بود، مجروح شد. در این حادثه مهاجمان 3 نظامی و 2 پیشمرگ مسلمان و چند مسافر را نیز گروگان گرفتند.⁽⁶⁾

1) در چند سند ازجمله گزارش اکراد عراقی، تعداد کشته‌های ارتش ترکیه تا 7 نفر و حتی بیشتر اعلام شد، اما مقامات ترکیه آن را تأیید نکردند. (سند شماره 436500 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد نهضت آزادی‌بخش اسلامی - ستاد مرکزی به ستاد کل، 8/7/1360، صص2 - 1)

2) سند شماره 436497 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد نهضت‌های آزادی‌بخش اسلامی (ستاد مرکزی) به فرماندهی کل سپاه پاسداران، 2/7/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 156594 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش مرزی ترکیه (عملکرد لشکر اسلامی در مرز ترکیه)، 2/8/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 054745 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (عملیات) به نزاجا (عملیات)، 6/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 49244 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مدیریت عملیات)، 2/7/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 049243 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات ستاد مرکزی به اطلاعات ستاد منطقه5، 2/7/1360، سند تک‌برگی.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره186، 1/7/1360، صص 10 و 11، خبرگزاری پارس به نقل از رادیو دوبی، امریکا و بی‌بی‌سی، 31/6/1360؛ و -خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 185، 31/6/1360، ص25، آنکارا - آسوشیتدپرس، 30/6/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، آنکارا - یونایتدپرس، 29/6/1360، ص17.

6) سند شماره 257613 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 30/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53860 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مرکز فرماندهی)، 29/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص22.

در ترورهای امروز افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در 7 شهر کشور، 5 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند.

امروز در استان مازندران یکی از اعضای مجلس خبرگان که امام‌جماعت مسجد آذربایجانی‌های گرگان بود، بعد از اقامه نماز عشا و پس از خروج از مسجد، در خیابان امام خمینی این شهر هدف قرار گرفت و مجروح شد. در این اقدام تروریستی یک طلبه به نام سید کریم سیدحسینی که همراه وی بود، براثر اصابت گلوله به شهادت رسید.⁽¹⁾

در شیراز، مهدی فیروزی عضو سابق شورای فرماندهی سپاه پاسداران این شهر، هنگام عزیمت به محل کار خود، در جاده عادل‌آباد هدف حمله دو موتورسوار مسلح قرار گرفت. وی پس از انتقال به بیمارستان سعدی به شهادت رسید.⁽²⁾

مسئول کمیته امداد امام خمینی بخش شفت شهرستان رشت نیز به نام کاسگل زبانبر هدف سوءقصد افراد مسلح قرار گرفت و به شهادت رسید.⁽³⁾

در خرم‌آباد هم دو موتورسوار مسلح با شلیک چند گلوله یکی از جوانان متعهد شهر به نام عظیم مرادی را هنگام مراجعت به منزل به شهادت رساندند. مردم بلافاصله به تعقیب مهاجمان پرداختند و مانع فرار آنان شدند. درنهایت یکی از ضاربان در درگیری با مردم کشته و دیگری زخمی و تحویل نیروهای سپاه پاسداران داده شد.⁽⁴⁾

به گزارش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اصفهان، چند تن از اعضای بسیج منطقه 8 این شهر، پس از کسب اطلاعاتی مبنی‌بر مخفی‌شدن یک فرد مسلح در یکی از باغ‌های خیابان رباط، این مکان را محاصره کردند، اما شخص تحت تعقیب با استفاده از تاریکی شب روی یکی از درخت‌های باغ پنهان شد و در یک فرصت مناسب، به‌سوی افراد بسیج تیراندازی کرد. در این حادثه یکی از افراد بسیج سپاه پاسداران به نام مصطفی کیانی به شهادت رسید و فرد ضارب هم گریخت.⁽⁵⁾

همچنین یک پاسدار در بلوار آپارتمان‌های 600 دستگاه مشهد هدف حمله دو فرد مسلح قرار گرفت و مجروح شد. مهاجمان پس از این اقدام، از محل متواری گردیدند.⁽⁶⁾

در منطقه رضوانشهر از توابع هشتپر طوالش استان گیلان نیز یک پاسدار که درحال اجرای مأموریت گشت بود، به‌دست چند فرد مسلح ترور و مجروح شد.⁽⁷⁾

در درگیری شدید بین نیروهای گشت سپاه پاسداران مشهد و دو تن از اعضای مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، یکی از این افراد مجروح و دستگیر شد و دیگری گریخت. این درگیری هنگامی رخ داد که نیروهای گشت سپاه در میدان سعدی مشهد به دو فرد که یک گونی را حمل می‌کردند مشکوک و به‌قصد بازرسی به آنان نزدیک شدند، اما این افراد که متوجه موضوع شده

1) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص1؛ و - سند شماره 43966 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مرکز فرماندهی)، 28/6/1360، صص 1 و 2.

2) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص3.

3) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص3.

4) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص3؛ و - سند شماره 328441 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاون سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 30/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 224، 31/6/1360، ص5.

5) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص.

6) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص3.

7) سند شماره 54863 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه3 به ستاد مرکزی (فرماندهی)، 30/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 174485 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (فرماندهی)، 30/6/1360، ص2.

بودند، فرار کردند و نیروهای سپاه به تعقیب آنان پرداختند. در این تعقیب‌وگریز این دو نفر در خیابان مدرس در زمینی که گودبرداری شده بود، سنگر گرفتند و شروع به تیراندازی کردند. با تیراندازی متقابل پاسداران یکی از مهاجمان مجروح شد و دیگری هم فرار کرد. از فرد دستگیرشده یک اسلحه کلاشینکف، 20 فشنگ و یک خشاب خالی به دست آمد.⁽¹⁾

در حادثه دیگری در چهارراه شهدای این شهر، نیروهای گشت سپاه پاسداران به فردی مشکوک شدند که وی به‌محض مشاهده پاسداران با به‌جاگذاشتن یک نارنجک، به‌وسیله تاکسی متواری شد.⁽²⁾

چند تن از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بعد از آتش‌زدن یک اتوبوس در تهران و تلاش برای ایجاد انفجار در مرکز بسیج مسجدسلیمان دستگیر شدند. همچنین انفجار یک بمب در سنندج خسارت‌هایی به بار آورد.

D918

دو نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق که یک اتوبوس شرکت واحد اتوبوس‌رانی را در فلکه آشتیانی در شرق تهران به آتش کشیدند، با تلاش نیروهای کمیته محل و کمک مردم دستگیر شدند. حادثه به این ترتیب بود. هنگامی‌که راننده، اتوبوس را برای تحویل به همکار شیفت بعدازظهر در این محل پارک کرده بود، یکی از مهاجمان با پاشیدن پودر آتش‌زا به اتوبوس آن را آتش زد. وی درحالی‌که قسمتی از لباسش در آتش می‌سوخت، با کمک فرد دیگر کوشید به‌وسیله موتور از محل حادثه بگریزد، اما با حضور مردم و رسیدن نیروهای کمیته، هر 2 نفر دستگیر شدند.⁽³⁾

امروز در مسجدسلیمان نیز یکی از افراد سازمان مجاهدین خلق که قصد داشت مرکز بسیج این شهر را منفجر کند، قبل از این اقدام، به‌دلیل انفجار بمب در دستش مجروح و دستگیر شد.

وی در بازجویی‌های اولیه اعتراف کرد که دقایقی قبل در مرکز جهاد سازندگی اهواز نیز بمبی را کار گذاشته است که بلافاصله این بمب توسط نیروهای سپاه کشف و خنثی شد. با اعترافات این شخص، 6 نفر دیگر از افراد وابسته به سازمان شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁴⁾

علاوه‌براین، در سنندج نیز یک بمب نسبتاً قوی در زیر

1) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص4.

2) همان، ص15.

3) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص4.

4) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص15.

اتومبیل روابط عمومی سپاه پاسداران کردستان که در مقابل در ورودی نمایشگاه عکس سپاه پاسداران در خیابان امام خمینی این شهر پارک بود، کار گذاشته شده بود. براثر انفجار این بمب ماشین به‌کلی در آتش سوخت.

بعد از این انفجار، نیروهای سپاه به بررسی اطراف محل انفجار پرداختند و موفق شدند 2 بمب ساعتی قوی دیگر را که در نزدیکی محل انفجار اول کار گذاشته شده بود و دقایقی بعد منفجر می‌شد، کشف و خنثی کنند. درصورت وقوع دو انفجار بعدی، به‌دلیل تجمع نیروها، تلفات انسانی بسیاری به بار می‌آمد.⁽¹⁾

اقدامات خرابکارانه افراد وابسته به گروه‌های مسلح مخالف نظام در شهرهای گوناگون شامل تیراندازی و پرتاب انواع بمب به منازل و مغازه‌های افراد طرف‌دار انقلاب و یک مرکز فرهنگی خساراتی به بار آورد.

در شهر ازنا در استان لرستان، نیمه‌شب یک بمب دستی به مغازه یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که براثر انفجار آن، 2 نفر مجروح شدند و خسارت‌های مالی اندکی به بار آمد.⁽²⁾

در حادثه مشابهی در نهاوند، ساعتی پس از نیمه‌شب، یک نارنجک جنگی به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که انفجار آن تلفات جانی نداشت، ولی خساراتی به شیشه‌ها و در و پنجره‌های ساختمان وارد کرد.⁽³⁾

در نیشابور نیز دو موتورسوار بمب دست‌سازی را به درون یک مغازه طلافروشی پرتاب کردند و بلافاصله از محل گریختند. انفجار این بمب خساراتی به بار آورد.⁽⁴⁾

در کرمان هم چند فرد مسلح به‌سوی ساختمان کمیته امداد تیراندازی کردند و بلافاصله متواری شدند. خسارت‌های واردشده به این مکان اندک بود.⁽⁵⁾

همچنین افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در شهرکرد در نخستین ساعت‌های بامداد، دکه کتاب‌فروشی سپاه پاسداران این شهر را به آتش کشیدند. در این حادثه بخش عمده‌ای از کتاب‌ها و محصولات فرهنگی موجود در این دکه، ازجمله تعداد زیادی قرآن و کتاب‌های ادعیه و مذهبی به‌طور کامل در آتش سوخت.⁽⁶⁾

با تلاش نیروهای سپاه پاسداران تعدادی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اصفهان و صومعه‌سرا دستگیر شدند.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اصفهان اعلام کرد که با همکاری گسترده مردم در چند روز گذشته، ده‌ها تن از افراد سازمان مجاهدین خلق دستگیر شده‌اند و از آنان 7 سلاح ژ3،

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 31/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، ص9، سنندج - خبرگزاری پارس، 29/6/1360؛ و - سند شماره 339500 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 29/6/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 328441 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/6/1360، ص4.

4) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص3.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، ص8، کرمان - خبرگزاری پارس، 29/6/1360.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 183، 29/6/1360، ص5، شهرکرد - خبرگزاری پارس، 28/6/1360.

5 اسلحه یوزی، 4 قبضه کلت، 2 اسلحه برنو، 1 اسلحه ام3، 31 نارنجک جنگی و تعداد فراوانی فشنگ، انواع باروت، چاشنی، خرج خمپاره، تی.ان.تی. و انواع سلاح‌های سرد شامل کارد، تیغ موکت‌بری، خنجر و قداره به دست آمده است.⁽¹⁾

سپاه پاسداران صومعه‌سرا نیز اعلام کرد در چند روز گذشته 4 تن از افراد این سازمان شناسایی و دستگیر شده‌اند و از منازل این افراد تعدادی اسناد و مدارک و مقداری مهمات به دست آمده است.⁽²⁾

نیروهای کمیته انقلاب اسلامی اهواز، دو خانه تیمی چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را کشف و چندتن از اعضای این سازمان‌ها را دستگیر کردند.

با کشف یک خانه تیمی متعلق به چریک‌های فدایی خلق، 3 نفر دستگیر شدند و تعدادی مدارک و اسناد، نشریه و کتاب‌های مارکسیستی، یک کارتن بزرگ محتوی چاشنی الکتریکی، کابل‌های انفجاری و تعدادی فتیله کندسوز به دست آمد. در خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق نیز 2 نفر دستگیر شدند و از آنان یک اسلحه یوزی و 2 نارنجک به دست آمد. علاوه‌براین، دو دفترچه شامل اسامی افراد متعهد شهر اهواز و نقشه ترور آنان کشف شد.⁽³⁾

درپی تظاهرات مسلحانه روزهای اخیر تعدادی از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که به شهادت و مجروح‌شدن شماری از مردم و نیروهای انقلاب و تخریب برخی اماکن دولتی و شخصی انجامید، سید حسین موسوی تبریزی دادستان کل انقلاب، در مصاحبه‌ای تلویزیونی موضع دادستانی کل انقلاب را در برخورد قاطع با این اقدامات اعلام کرد.

وی در بخشی از سخنان خود گفت: «مردم وقتی می‌بینند رجایی را که از جانشان بیشتر دوست می‌داشتند کشته و آتش گرفته، تنها شعاری که داد می‌زنند این است که ما می‌آییم خودمان محافظت می‌کنیم و با ضدانقلاب مواجه می‌شویم و شعار می‌دهند "حاکم شرع قرآن القصاص القصاص" یکی از دستگیرشده‌ها که کوکتل پرت کرده و اتوبوس آتش زده می‌گوید من از آبادان آمده‌ام و جنگ‌زده‌ام و اینجا ازطرف دولت به من خانه داده‌اند. به او گفتم عوض اینکه صدام خانه‌ات را خراب کرده، بروی دربرابر صدام دفاع کنی آمدی با نظام جمهوری که با دشمن شما درحال جنگ است می‌جنگی؟! این‌جور چیزها را نباید اغماض کرد. ما این نظام را می‌خواهیم و باید حفظ بشود. ما دربرابر خدا و شهدا مسئولیت داریم؛ شهدای 17 شهریور و جاهای دیگر که فریاد می‌زدند استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی. باید حکومت، حکومت الله‌اکبر باشد. مردم از ما می‌خواهند. ما که نمی‌خواهیم یک عنوان داشته باشیم. ما دربرابر این خرابکاری‌ها که مسلحانه و یا با کوکتل و

1) روزنامه اطلاعات، 29/6/1360، ص11.

2) همان.

3) همان، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص15.

سه‌راهی بیایند بیرون یا عده‌ای این کار را بکنند و عده‌ای هم کارچاق‌کن آنها باشند، ما نمی‌توانیم دربرابر آنها دست روی دست بگذاریم. دربرابر اینها مسئولیت داریم. ما به‌خاطر عنوان اینجا نیامده‌ایم. مأمورین انتظامی باید دربرابر اینها با کمال قاطعیت بایستند. ...»⁽¹⁾

آقایان محمدی گیلانی حاکم شرع دادگاه انقلاب و سید اسدالله لاجوردی دادستان انقلاب مرکز، در یک مصاحبه مطبوعاتی به سؤال‌های خبرنگاران درباره حوادث اخیر تهران و چند شهر دیگر ازجمله تظاهرات اعضا و وابستگان سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، نحوه تعیین تکلیف دستگیرشدگان، تصمیم قاطع نظام برای ایجاد امنیت در کشور و همچنین شرایط لازم برای پذیرش توبه افراد سازمان و... پاسخ دادند. بخش‌هایی از این مصاحبه که در روزنامه کیهان درج شده است، چنین است:

«در ابتدای این مصاحبه یکی از خبرنگاران پرسید: پس از انفجارهای اخیر، مردم مسلمان و انقلابی ایران با ارسال نامه و طومار و برپایی تظاهرات خواستار قاطعیت بیشتر در مقابل ضدانقلاب شده‌اند، دادستانی برای پاسخ‌گویی به این خواست چه اقدامی تاکنون انجام داده و در آینده چه برنامه‌ای دارد؟

لاجوردی [دادستان انقلاب مرکز پاسخ داد:] وظیفه دادستانی کشف و شناسایی عوامل مزدوری است که در جمهوری اسلامی ایران مشغول توطئه هستند و تمام تلاش و کوشش خود را در این جهت مبذول می‌دارد تا عوامل مخرب را شناسایی و دستگیر کند و بحمدالله تاکنون بسیار موفق بوده است. دراین‌رابطه تعداد کثیری از خانه‌های تیمی و رهبران عملیات و فرماندهان عملیات و سرگروه‌ها و سراکیپ‌ها را شناسایی و دستگیر کرده و به دادگاه سپرده و دادگاه هم حکم عدل اسلامی را درباره‌شان اجرا کرده است.

[از وی سؤال شد:] اخیراً در بعضی از نقاط تهران مشاهده شده است که منافقین مسلحانه تظاهرات می‌کنند که این امر باعث عدم امنیت در سطح جامعه شده است. برای پیشگیری شدیدتر و قاطعانه‌تر با این افراد فریب‌خورده چه اقداماتی به عمل آورده‌اید؟

[لاجوردی پاسخ داد:] دادگاه‌ها و دادستانی‌های انقلاب مصمم هستند که جلو هر نوع عدم آرامش و سلب امنیت را بگیرند و امنیت حقیقی را به مردم بازگردانند و کسی که کوچک‌ترین عمل مسلحانه‌ای بخواهد انجام دهد، با شدیدترین کیفر مواجه خواهد شد. من صریحاً به پدر و مادرها هشدار می‌دهم شدیداً مراقب فرزندانشان باشند. ما می‌دانیم که این بچه‌ها فریب می‌خورند همچنان‌که وقتی‌که در دادگاه می‌آیند یک روز بعد از دستگیری از کلیه مواضع خود اظهار ندامت می‌کنند. ولی دیگر این ندامت‌ها سودی ندارد. اگر کسی برادر پاسداری را هدف گلوله قرار داد و قصد سرنگونی جمهوری اسلامی را دارد دیگر راه بازگشتی برای او باقی

1) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص4.

نیست ... ما قاطعانه دربرابر این نوع حرکت‌های ضدانقلابی خواهیم ایستاد. ...»

آقای محمدی گیلانی نیز در پاسخ به سؤالی درباره شرایط پذیرش توبه افراد سازمان گفت: «توبه در اسلام از ضروریات شمرده شده است. پذیرفتن توبه و شروط توبه‌کننده هم در اخلاق و هم در فقه مطرح شده است. آنهایی که گرفتار می‌شوند و در دادگاه متهم می‌شوند به نص قرآن کریم محارب هستند. بعد از دستگیری توبه آنان پذیرفته نمی‌شود و قبل از آنکه دادستانی و حکومت به این جنایتکاران برسد اگر توبه کنند، توبه‌شان پذیرفته است اما محارب بعد از دستگیرشدن توبه‌اش پذیرفته نمی‌شود و کیفر همان کیفری است که قرآن بیان می‌کند. ... راه توبه برای آنها باز است اگر دست به اسلحه نبرده باشند (آنهایی که در خیابان تظاهرات مسلحانه کرده باشند که محارب هستند) و در غیر حالت مسلحانه دستگیر شده باشند. ... اگر توبه کنند که یقین داشته باشیم که درست برگشته‌اند این توبه پذیرفته است. اینهایی که اسیر می‌شوند و برای دادگاه آورده می‌شوند بعد از این‌همه جنایات و ظلم‌ها که دادگاه تشخیص داد، پذیرفتن توبه اینها خیلی کار مشکلی است مگر اینکه حاکم شرع علم پیدا کند.

اسلام اجازه می‌دهد که اینها را که در خیابان تظاهرات مسلحانه می‌کنند، دستگیر شوند و در کنار دیوار همان‌جا آنها را گلوله بزنند. ازنظر اصول فقهی لازم نیست به محاکم صالحه بیاورند برای اینکه محارب بودند. این را می‌گویم که بدانند که حکم قرآن و اسلام این است ولی همان‌طورکه امام هم فرمودند اینها را باید به محاکم صالحه تحویل دهند.»

در بخش دیگری از مصاحبه آقای لاجوردی درباره ادعای برخی دستگیرشدگان مبنی‌بر اینکه چنانچه با گروه خود همکاری نکنند تهدید به مرگ می‌شوند، افزود: «ما حتی موردی داشتیم که یکی از این آقایان هوادار توبه کرده بود. وقتی سازمان متوجه می‌شود که او توبه کرد دو بار به او تذکر می‌دهند و بار سوم اعدامش می‌کنند. ما در بازپرسی‌هایی که به عمل آوردیم اکثراً این ادعا را می‌کنند که اگر ما بخواهیم توبه کنیم مورد تهدید قرار گرفته‌ایم اما باید این برادران بدانند که کسانی‌که توبه کنند و به آغوش ملت برگردند جمعیت مردم ایران پشتیبان آنها خواهند بود. ... من‌جمله سپاه پاسداران و کمیته و سایر ارگان‌ها و دادستانی همچنان‌که دادستانی حافظ جان و مال مردم ایران است و باید باشد و حافظ جان برادرانی که توبه می‌کنند نیز خواهد بود. ...

[از وی سؤال شد:] مصاحبه تلویزیونی با افراد فریب‌خورده و گروهک‌ها که اثرات چشمگیری در جامعه داشته آیا باز هم این مصاحبه‌ها ادامه پیدا خواهد کرد؟

[لاجوردی پاسخ داد:] قطعاً این‌چنین است. کسانی که دراین‌رابطه دستگیر شدند هرگاه مرا می‌بینند بالاتفاق خواستار مصاحبه هستند الآن تعداد کثیری هستند که مصرانه داوطلب هستند و حتی مصاحبه‌های دسته‌جمعی تقاضا کردند و در هریک از بندها می‌رویم اولین سؤال این است که چرا نیامدید با ما مصاحبه کنید و اکثراً استفاده‌هایی که آنها از بچه‌های مردم کردند

همیشه از غفلت آنها استفاده کردند کسی که به خانه آقای ربانی املشی حمله کرده بود وقتی دستگیر شد و از او سؤال شد که انگیزه‌ات چه بود بااینکه حدوداً آدم 28 ساله‌ای است می‌گفت کوچک‌ترین انگیزه‌ای ندارم و نمی‌دانم چرا این بدون دلیل شرکت کرده بود و هرچه تلاش کرد انگیزه‌ای پیدا کند نتوانست. شما ببینید اینها از چه عناصری استفاده می‌کنند و این بچه‌های معصوم مردم را چگونه فریب می‌دهند از بچه‌های 14، 15 ساله به‌عنوان یک آلت جرم از آنها استفاده کردند و این طفلک‌های پاک و بی‌گناه را آلوده کردند.»⁽¹⁾

سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اطلاعیه‌ای که با امضای شورای ملی مقاومت در پاریس منتشر شد، از حامیان و هواداران خود در داخل کشور خواست تظاهرات سراسری راه بیندازند.

خبرگزاری فرانسه با انتشار این خبر که در برخی رسانه‌های خارجی ازجمله رادیو امریکا و رادیو قاهره نیز انعکاس یافت، افزود: سازمان مجاهدین خلق در هفته گذشته نیز از مردم ایران دعوت کرده بود که دست به اعتصاب بزنند.⁽²⁾

افزون‌براین، رادیو مجاهد (ارگان تبلیغاتی سازمان) در بخش‌های متعدد خبری خود در اقدامی کاملاً تبلیغاتی به بزرگ‌نمایی تظاهرات پراکنده تعداد معدودی از هواداران سازمان که تحت حمایت تیم‌های مسلح در برخی نقاط تهران و چند شهر دیگر انجام شد، پرداخت و در چند نوبت آن را تکرار کرد. در یکی از این گزارش‌ها که در آن سعی شده این اقدام، مردمی جلوه داده شود، آمده است: «در هفته گذشته خیابان‌ها و میادین تهران و بسیاری دیگر از شهرها به‌ویژه شهرهای شمالی شاهد تظاهرات روزانه مردم برعلیه رژیم ... بودند. این تظاهرات جو رعب و وحشتی که ... [رژیم] قصد داشت بر میهن ما مستولی شود شکسته است.»⁽³⁾

آقای هاشمی رفسنجانی که در رأس یک هیئت سی‌نفره به‌منظور ملاقات با سران کره شمالی به این کشور سفر کرده بود، امروز در ادامة سفر خود برای یک دیدار رسمی سه‌روزه وارد مالزی شد و با سید نصیر اسماعیل رئیس مجلس مالزی، دیدار و گفت‌وگو کرد.⁽⁴⁾

در این دیدار، رئیس مجلس شورای اسلامی پس از سخنان همتای مالزیایی خود، مطالبی را درباره تجاوز ارتش عراق به خاک ایران، ضرورت تنبیه و برخورد با متجاوز براساس احکام اسلامی و حمایت اغلب کشورهای عربی از عراق بیان کرد.

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در بخشی از صحبت‌های خود گفت: «وقتی‌که عراق به ما تجاوز کرد ما از کشورهای اسلامی یک توقع داشتیم و آن این بود که یا به وظیفه اسلامی عمل کنند و یا به وظیفه قانون بین‌المللی. اسلام با صراحت می‌گوید متجاوز باید به‌وسیله مسلمان‌های

1) همان، ص3.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 183، 29/6/1360، ص6، پاریس - فرانس پرس، 28/6/1360؛ و - همان (ضمیمه)، رادیو امریکا به نقل از خبرگزاری فرانسه، 28/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، ص21 (ضمیمه)، بخش عربی رادیو قاهره، 29/6/136.

3) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 24 و 25، 3/8/1360 صص 34 - 30، گفتار رادیو مجاهد.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 181، 27/6/1360، ص13، کوالالامپور - فرانس پرس، 26/6/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، ص19 (ضمیمه)، بخش عربی رادیو لندن، 29/6/1360.

دیگر تحت فشار قرار گیرد و کشته بشود تا به امر خدا برگردد و واضح است که عراق در خاک ماست، البته عراق مطالبی را عنوان می‌کند که همه آنها دروغ است. آنچه مسلم است این است که عراق تجاوز کرده و هنوز هم در خاک ماست و ما به هرکس که به ایران آمد گفتیم به شما وکالت می‌دهیم بروید و تحقیق کنید، اگر ما متجاوز بودیم ما را محکوم کنید و خسارت جنگ را از ما بگیرید و اگر عراق متجاوز است عراق را محکوم کنید و خسارت جنگ را از عراق بگیرید. به الجزایر کمیسیون صلح نیز که نماینده شما هم در آنجا بود همین نکات را گفتیم.» وی خطاب به رئیس مجلس مالزی افزود: «اشاره کردید که دو کشور مسلمان با هم می‌جنگند، شما اگر در منزل خودتان یکی از بچه‌هایتان به بچه دیگر ظلم کند آیا مساوی است هر دو بچه را با هم نصیحت کنید؟ اگر این‌جوری بکنید شما به ظالم همیشه امتیاز و به متجاوز مدال داده‌اید. ما می‌گوییم شما مسلمانید طبق قانون قرآن و حکم قرآن با متجاوز حرف بزنید جلو متجاوز را بگیرید و این درست نیست که ما وقتی یک مسلمان به مسلمان دیگر تجاوز کرد ظالم و مظلوم را باهم نصیحت بکنیم. ما کشورهای اسلامی باید به قوانین اسلامی عمل کنیم و هرجا مسلمانی به مسلمان دیگری تجاوز کرد دسته‌جمعی برویم و دست متجاوز را بشکنیم اگر این کار را بکنیم در هیچ جای دنیای اسلام جنگ نمی‌شود. در خانواده اگر بچه متجاوز را تنبیه بکنند دیگر متجاوز تشویق نمی‌شود، ولی اگر با ظالم و مظلوم مساوی برخورد کنند دیگری هم تشویق می‌شود ما البته اینجا نیامده‌ایم که از شما بخواهیم موضع خاصی بگیرید، ممکن است شما معذوراتی داشته باشید، اما چون از من سؤال کردید باید بگویم موضع ما کاملاً روشن هست ما مظلومیم. زمین ما تصرف شده و هزاران نفر از ما کشته شده‌اند. البته عراق هم کشته داده، اما مقصر خودش است، زیرا به خانه ما تجاوز کرده است ما مقصر نیستیم و ما تنها دفاع کردیم.»

D924

آقای هاشمی رفسنجانی ادامه داد: «در این جنگ نیروهای زیادی از دو کشور مسلمان که بایستی با اسرائیل می‌جنگیدند از بین رفته‌اند. عراق مسبب و مقصر این جنگ است و این برای ما یک مقداری غصه و رنج دارد که مسلمان‌ها بنشینند و از ما بخواهند با عراق کنار بیاییم. اگر ما این کار را کردیم آیا

آن‌وقت حکم اسلام عمل شده است. اگر درحالی‌که آنها در خاک ما هستند ما آتش‌بس را بپذیریم چه خواهد شد؟ بعداً چه کسی اینها را بیرون می‌کند؟ و فردا اگر خواستیم اینها را بیرون بکنیم می‌گویید شما جنگ را شروع کردید. اگر دزد به خانه شما آمد آیا صبر می‌کنید تا دزد در خانه بماند و بعداً می‌آیید با او قرارداد می‌بندید؟ جواب دزد در خانه است باید بیرون برود و چون به امر خدا از کشور اسلامی‌مان دفاع می‌کنیم خودمان را مظلوم و برای دفاع محق می‌دانیم و خدا را قادر می‌دانیم که از ما دفاع بکند و تابه‌حال هم ثمره آن را دیده‌ایم. این جنگ اگرچه خسارات زیادی به ما وارد کرده، اما ملت ما را چون فولاد آبدیده کرده است. مردم ما از این جنگ تجربه‌ای آموخته‌اند که دیگر از امریکا و شوروی هم نمی‌ترسند.»

رئیس مجلس شورای اسلامی افزود: «غیر از دو سه کشور کمک‌های کمی به ما کردند و آن هم کمک مجانی نبود. ما با مشکلاتی که بعد از انقلاب داشتیم نشان دادیم که آسیب‌ناپذیریم ما این جنگ را با پیروزی به پایان می‌رسانیم و خداوند نصرتش همین است. ما به‌عنوان یک مسلمان غیر از امر به معروف و نهی از منکر کاری نمی‌توانیم بکنیم. موضع خودمان را هم گفته‌ایم و همین حالا خدمت شما عرض می‌کنم؛ شما به‌عنوان عضو کمیسیون صلح ازطرف من، که رئیس مجلس ایران هستم، وکیل هستید هر کمیسیونی را که مایلید تعیین کنید تا تحقیق کرده و متجاوز را ولو ما باشیم تنبیه کند و خسارت را برای مظلوم بگیرد. ما هیچ چیز دیگری نمی‌خواهیم.»⁽¹⁾

درپی انتخاب عصمت کتانی معاون وزارت امور خارجه عراق به ریاست سی‌وششمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد،⁽²⁾متن یادداشت اعتراض‌آمیز وزارت امور خارجه ایران به انتخاب وی، درقالب سند رسمی در این سازمان منتشر شد.

قسمتی از متن این یادداشت چنین است: «دست‌یافتن نامزدی عراق به ریاست مجمع عمومی سازمان ملل متحد یک شکست جدی برای این سازمان و نیز برای اصولی که سازمان ملل متحد براساس آنها استقرار گردیده به شمار می‌رود. جمهوری اسلامی ایران نهایت کوشش خود را به کار برد تا توجه دول عضو سازمان ملل متحد را به این امر خطیر جلب نماید که ممکن‌ساختن دسترسی دولتی که با ارتکاب تجاوز بی‌شرمانه و علنی علیه یک عضو دیگر ملل متحد اصول عدم توسل به زور در روابط بین‌المللی و احترام به تمامیت ارضی دولت‌ها را نقض نموده و بی‌اعتنایی مطلق خود را نسبت به تمام اصول دیگر مندرج در منشور اثبات کرده است، به ریاست مجمع عمومی ملل متحد سابقه خطرناکی به شمار می‌رود. مضافاً به اینکه این اصول علت وجودی خود سازمان ملل متحد می‌باشد.

1) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص16.

2) به روزشمار 25/6/1360 مراجعه شود.

اکنون یک سال از تاریخی که عراق با سوءاستفاده از اشتغالات بعد از انقلاب در جمهوری اسلامی ایران، جنگ تجاوزکارانه‌ای را علیه کشور ما آغاز نموده و با نقض فاحش تمام اصول منشور قسمت‌هایی از استان‌های جنوبی و غربی ایران را به اشغال درآورده می‌گذرد.

در این تردیدی نیست که دست‌یافتن عراق به ریاست مجمع عمومی همان اصولی را که این سازمان بر آنها استوار گردیده، دستخوش تزلزل ساخته است. آنچه پیش آمده، جلوه‌ای از این واقعیت است که اصول منشور ملل متحد حتی در خود سازمانی که علت وجودی آن اجرای منشور است، دیگر جایی ندارد، اما این امر در اراده قاطع ملت ایران به ادامه جنگ آزادی‌بخش خود علیه متجاوزین حتی تا محو کامل آخرین آثار تجاوز از سرزمین خویش تزلزلی ایجاد نخواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران وظیفه خود می‌داند توجه تمام دول عضو ملل متحد را به عواقب وخیم اخلاقی و سیاسی دست‌یافتن یک چنین دولت تجاوزکاری مانند عراق به ریاست مجمع عمومی و آثار آن برای آینده این سازمان جلب نموده و بدین‌وسیله اعلام نماید که به‌هیچ‌وجه خود را در عواقب چنین وضعی سهیم نمی‌داند.»⁽¹⁾

شیوه زندگی و فعالیت‌های روزانه مردم تهران به‌گونه‌ای است که این شهر را بی‌شباهت به پایتخت یک کشور درحال جنگ و درگیر مسائل داخلی کرده و آثار جنگ در آن نمود چندانی ندارد. این مطلب بخشی از گزارش خبرگزاری فرانسه است که در آن به بررسی وضعیت اقتصادی و امنیتی تهران پرداخته است. در این گزارش وضعیت برخی خیابان‌های تهران، جیره‌بندی ارزاق عمومی و تفاوت قیمت کالاهای سهمیه‌بندی‌شده با قیمت آن در بازار آزاد و ... آمده است:

«تهران با جمعیت انبوه آن، با پیاده‌روهای پر از اجناس و دست‌فروش آن و درگیری‌های مختلف در طول روز، به هر چیزی می‌ماند بجز پایتخت یک کشور درحال جنگ. دوازده ماه پس از شروع جنگ عراق و ایران، خاموشی خیابان‌ها هرچند هیچ‌گاه به‌طور رسمی لغو نشده است، لیکن عملاً تبدیل به خاطره‌ای از گذشته شده است. تنها تعداد معدودی از اتومبیل‌ها که چراغ خود را آبی‌رنگ کرده‌اند، یادآور حمله عراقی‌ها به فرودگاه مهرآباد تهران است.

امروز در خیابان‌های اصلی پایتخت و به‌خصوص خیابان ولی‌عصر دست‌فروشان گوناگون به عرضه انواع اجناس مشغول‌اند و به‌خصوص کالاهای قاچاق و سیگارهای امریکایی می‌فروشند. لیکن این خیابان طی دو هفته گذشته تغییر چهره داده است. این خیابان در روزهای اخیر صحنه درگیری‌های مجاهدین خلق و پاسداران انقلاب شده است. در کنار میدان ولی‌عصر می‌توان اعضای کمیته را که هفت‌تیری در زیر پیراهن خود پنهان کرده‌اند، تشخیص داد.

برخی از مجله‌های تهران این روزها بیش از آنکه سخن از جنگ ایران و عراق بگویند، نشان از مبارزه دولت علیه مخالفان دارند. درواقع این روزها تدابیر امنیتی در تهران افزایش

1) مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، جنگ ایران و عراق در اسناد سازمان ملل، ترجمه محمدعلی خرمی، جلد 1، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1387، صص 88 و 89؛ و - روزنامه اطلاعات، 29/6/1360، ص1.

یافته است. کنترل افراد در خیابان‌ها و گشتن آنها و حفاظت از محل پاسداران و کمیته‌ها و بازدید اتومبیل‌ها بیشتر شده است.

برای تهرانی‌ها "جنگ تحمیلی عراق و ایران" حضور خود را تنها ازطریق اعلامیه‌های نظامی که از رادیو و تلویزیون و مطبوعات پخش می‌شود محسوس می‌گرداند. اثر دیگر جنگ بر تهران اختصاص بخشی از قبرستان بهشت زهرا(س) به سربازان کشته‌شده در جنگ است. برای این کشته‌شدگان دیشب تهرانی‌ها ندای "الله‌اکبر" سر دادند. اثر دیگر جنگ بر جمعیت 7 میلیونی تهران، جیره‌بندی بنزین است. کوپن‌های بنزین در بانک‌ها به چند ریال خریده می‌شود، درحالی‌که در بازار آزاد 700 ریال قیمت دارد. قیمت بنزین نیز سه برابر شده است، روغن، شکر، مواد پاک‌کننده، صابون و سیگار نیز جیره‌بندی است. قیمت این محصولات در بازار آزاد چندین برابر شده است.»⁽¹⁾

این خبرگزاری در گزارش دیگری تأثیر جنگ بر وضعیت اقتصاد و معیشت مردم و به‌تبع آن سهمیه‌بندی اقلام پرمصرف جامعه، که چند نرخی شدن این اجناس در بازار کوپنی و آزاد پیامد آن است و تدبیر دولت برای تأمین کالاهای اساسی را بررسی کرده است. در بخشی از این گزارش که قیمت چند کالا و تفاوت نرخ آزاد و دولتی آن مطرح شده، آمده است:

«یک فرد ایرانی برای تغذیه و گرم‌کردن خود از دو نوع امکان می‌تواند برخوردار شود: استفاده از بازار رسمی که اجناس آن ارزان‌تر ولی جیره‌بندی‌شده است، استفاده از بازارهای سیاه که بعضی از اجناس آن یافت نمی‌شود. درمورد برنج که یکی از غذاهای اصلی ایرانی‌ها است، نرخ رسمی یک کیلو برنج تایلندی 70 ریال می‌باشد، درحالی‌که یک کیلو برنج شمال که ازنظر ایرانی‌ها ارجحیت نیز دارد 220 تا 250 ریال تمام می‌شود.

وجود دو بازار رسمی و بازاری که به‌موازات آن وجود دارد در کنار یکدیگر برای مقامات ایرانی خالی از اشکال نیست، به‌طوری‌که این مقامات مایل‌اند بازار آزاد را از بین ببرند. از طرفی فرماندار گیلان خارج‌کردن بیش از 50 کیلوگرم برنج توسط هر نفر از این استان را ممنوع کرد و از سوی دیگر، محمد سلامتی وزیر کشاورزی روز پنجشنبه اعلام کرد که دولت و کمیته بسیج اقتصادی، برنج گیلان و مازندران را خریداری خواهد کرد. برنج مازندران هر کیلو 150 ریال و برنج گیلان هر کیلو 155 تا 170 ریال خریداری خواهد شد.

یکی دیگر از مواد مهم غذایی در ایران گوشت و خصوصاً گوشت گوسفند است. فاصله بین نرخ رسمی و نرخ آزاد این فراورده، از یک به سه تغییر می‌کند. نرخ گوشت گرم گوسفند که به‌طور مخفیانه ذبح می‌شود از این مبلغ نیز بالاتر است.

نرخ رسمی یک کیلو گوشت گوساله 400 ریال است، درحالی‌که همین گوشت کیلویی 1500 ریال در بازار آزاد به فروش می‌رسد. از طرفی مدیرکل سازمان گوشت اخیراً به روزنامه

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، صص 14 و 15، تهران - خبرگزاری فرانسه، 28/6/1360.

کیهان گفت: 90 درصد گوشت مصرفی ایران از خارج وارد می‌شود. وی افزود: روزانه 650 تن گوشت در ایران توزیع می‌شود که 250 تن آن را سازمان گوشت به توزیع می‌رساند.

روغن نباتی جامد و قند نیز از سایر اغذیه‌های پایه‌ای ایران به شمار می‌روند که به‌وسیله کوپن جیره‌بندی شده‌اند. نرخ این دو فراورده به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای در بازار آزاد افزایش یافته به‌طوری‌که قیمت یک کیلو قند از 30 ریال به 200 ریال و حتی 240 ریال رسیده است. قیمت روغن بااینکه رسماً تغییری نکرده ولی درعمل در عرض یک سال دو برابر شده است.

در ایران همچنین یافتن شیر، مرغ و ماهی که ایرانی‌ها زیاد مصرف نمی‌کنند نیز مشکل است.

با نزدیک‌شدن زمستان که تا اندازه‌ای در تهران شدت نیز دارد، یک مسئله دیگر یعنی مسئله گرم‌کردن نیز مطرح می‌شود. ازطرفی جنگ ایران و عراق باعث شده که فراورده‌های نفتی گران شود. خبرگزاری پارس اخیراً به نقل از مقامات بانک مرکزی خاطرنشان کرد که قیمت فراورده‌های نفتی و مشتقات آن در مقایسه با ماه اوت سال 1981، 43 درصد افزایش یافته است.

قیمت فراورده‌های دیگر سوختی نیز از چند وقت پیش، افزایش یافته و فراهم‌کردن کپسول گاز هم بسیار مشکل است.

از سوی دیگر، ذغال در ایران کمیاب و گران شده است، به گفته رئیس صنف فروشندگان ذغال مصرف ذغال در تهران بزرگ سالانه 15000 تن می‌باشد. از سوی دیگر، مقامات ایرانی این مقدار را برای سال جاری به 6000 تن تقلیل داده و تابه‌حال 4000 تن ذغال عرضه کرده‌اند. بر تمام این فراورده‌ها باید نفت را نیز که جیره‌بندی شده است، افزود. کوپن‌های دولتی نفت را می‌توان در بانک‌ها با چند ریال خریداری کرد، ولی در بازار سیاه هرکدام حداقل 700 ریال به فروش می‌رسند.»

خبرگزاری فرانسه در ادامه نوشته است: «قیمت اتومبیل در بازار آزاد به‌طوری بالا رفته که اتومبیل کارکرده بیش از یک اتومبیل نو به فروش می‌رود. پیکان که رایج‌ترین اتومبیل ایران است، به‌هنگام خروج از کارخانه 550000 ریال قیمت دارد درحالی‌که در بازار آزاد این رقم به 1200000 ریال می‌رسد.

خریدوفروش اتومبیل، مانند خریدوفروش سکه‌های طلا، که قیمت آن در ایران کاملاً مستقل از نرخ‌های بین‌المللی است، به‌صورت نوعی سرمایه‌گذاری درآمده است.⁽¹⁾در ایران قیمت وسایلی ازقبیل ویدئو، تلویزیون، یخچال، قالی و غیره نیز بعد از انقلاب چهار برابر شده است.

نرخ سیگار قاچاق امریکایی وینستون نیز دربرابر اوضاع غیرمنتظره اقتصادی و سیاسی ایران حساسیت نشان می‌دهد به‌طوری‌که یک ماه پیش یک بسته سیگار وینستون 150 ریال بود و امروز 250 ریال است.»

1) منظور از خریدوفروش اتومبیل برای استفاده از آن به‌عنوان یک وسیله نقلیه نیست، بلکه مانند خریدوفروش طلا برای کسب درآمد است. (مترجم)

این خبرگزاری در پایان آورده است: «اگر حجت‌الاسلام صادق خلخالی همان‌طوری‌که شرکت دخانیات از وی تقاضا کرده به جنگ قاچاقچیان سیگار برود، این قاچاق در سطح کشور از بین خواهد رفت.»⁽¹⁾

مجله ایت دیز (چاپ لندن) در مقاله‌ای ضمن بررسی وضعیت گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران، به کافی‌نبودن قدرت این گروه‌ها، نداشتن پایگاه مردمی و عدم وحدتشان در براندازی نظام اشاره کرد. نویسنده مقاله معتقد است باوجود حداقل 20 گروه مخالف هنوز کسی که بتواند با وجهه مردمی امام خمینی برابری کند پیدا نشده است. قسمتی از مقدمه این مقاله چنین است: «در آخرین احتساب، دست‌کم تعداد 20 گروه مخالف وجود داشتند. آنان معرف هرگونه گرایش سیاسی که تصور آن می‌رود می‌باشند؛ از مارکسیست - لنینیست‌های طرف‌دار آلبانی گرفته تا تجزیه‌طلبان کرد، اما مشکوک به نظر می‌رسد که این گروه‌های گوناگون به همان صورت که زمانی شاه را سرنگون کردند، علیه حکومت مذهبی [آیت‌الله] خمینی دست اتحاد به یکدیگر بدهند. تابه‌حال، هنوز در ایران کسی ظهور نکرده است که با وجهه مردمی [آیت‌الله] خمینی برابری کند. حتی نزدیک‌ترین رقیب وی؛ یعنی ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور پیشین نیز دربرابر سایه آیت‌الله خمینی کوچک می‌باشد.»

این نشریه در ادامه از میان مهم‌ترین گروه‌های مخالف، ابتدا مواضع، موقعیت و اقدامات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را این‌گونه بررسی کرده است: «رهبران مجاهدین که همچنان درحال گریز، ابتدا از پلیس شاه و بعدها از رژیم [آیت‌الله] خمینی هستند، درمورد تاکتیک‌های چریکی قوی، ولی ازجهت ایدئولوژی سیاسی ضعیف می‌باشند. مسعود رجوی رهبر مجاهدین که با بنی‌صدر به پاریس گریخت اظهار داشت: اندیشه "اسلام رادیکال مجاهدین" بر مبنای ایده توحید (یک جامعه اسلامی متحد) استوار است. وی گفت برخی از مردم آن را سوسیالیزم می‌خوانند، ولی ما آن را اسلام می‌نامیم. ... علی‌رغم ادعاهای رجوی مبنی‌بر اینکه بازداشت‌های گروهی اخیر، معدودی از رهبران مجاهدین را به دام انداخته است، اما درهرصورت این امر موجب شده است که آنان بر شدت مبارزه خود بیفزایند. ناظران سیاسی می‌گویند حمله به محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و محمد[جواد] باهنر نخست‌وزیر با بمب، به‌دنبال انفجار مشابهی که چندی قبل به کشته‌شدن 74 تن از سیاستمداران برجسته حزب جمهوری اسلامی منجر شد، باقیمانده‌های معدود رژیم بنیادگرای[آیت‌الله] خمینی را سخت به وحشت انداخته است.

توانایی مجاهدین در اینکه علی‌رغم محافظین بسیار ملاها، دشمنان خود را یکی پس از دیگری از میان بردارند، حاکی‌از آن است که آنان در پاسداران شبه‌نظامی انقلاب و نیروهای مسلح کشور رخنه کرده‌اند.»

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 183، 29/6/1360، صص 13 - 10، تهران - خبرگزاری فرانسه، 28/6/1360.

در ادامه مقاله، به‌ترتیب وضعیت سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت)، گروه پیکار در راه آزادی طبقه کارگر و حزب توده، تشریح شده است:

« فداییان (اقلیت)

تنها در ایران آشفته است که تعداد "اقلیت" یک حزب می‌تواند بر تعداد "اکثریت" همان حزب فزونی داشته باشد. درمورد سازمان مارکسیستی - لنینیستی فداییان خلق که پس از انقلاب منشعب شد، وضع بدین منوال است. فداییان (اکثریت)، به مفهوم اکثریت در کمیته رهبری چریک‌ها، تصمیم به حمایت از دولت بنیادگرا گرفت، لیکن از آن پس دسته منشعب‌شده اقلیت به خرابکاری و جنگ‌های چریکی علیه رژیم دست می‌زند. این عملیات چریکی به‌ویژه در خوزستان و شمال‌غرب - که اقلیت از تجزیه‌طلبان کرد حمایت می‌کند - صورت می‌گیرد.

ناظران سیاسی تهران اظهار داشتند که به‌دنبال انشعاب در سازمان فداییان، اکثر طرف‌داران آن به اقلیت پیوستند. رهبران این دسته در دوران حکومت شاه آموزش‌های خود را در یمن جنوبی فراگرفته‌اند، لیکن به شورای مقاومت ملی بنی‌صدر و رجوی نپیوسته‌اند. منابع دیپلماتیک اظهار می‌دارند که مجاهدین و فداییان (اقلیت) در مناطق نزدیک به دریای خزر علیه بنیادگرایان دست به عملیات مشترک چریکی زده‌اند.

گروه پیکار [در راه آزادی طبقه کارگر]

جبهه مخالف ایران، هم قبل و هم بعد از انقلاب، با اختلافات طولانی و تفرقه‌ها دست‌به‌گریبان بوده است. پیکار سازمانی است مارکسیستی - لنینیستی با تعداد اعضایی نامعلوم که از مجاهدین منشعب شده است.

مجاهدین در اوایل دهه 1970، کار خود را به‌عنوان یک گروه اسلامی ضدسلطنت آغاز نمودند. بعدها دسته‌ای اسلام را رد کرده و کوشیدند این سازمان را به مارکسیسم - لنینیسم بکشانند. مبارزه‌ای که به‌دنبال آن بر سر قدرت صورت گرفت، چنان سبعانه بود که گفته می‌شود یکی از مجاهدین اسلامی به‌دست مخالفان مارکسیست - لنینیستی خود زنده زنده در آتش سوخته است.

پیکار مسئولیت چندین بمب‌گذاری در تهران را به عهده گرفته است. ناظران سیاسی در اینکه آیا این گروه در مبارزه علیه [آیت‌الله] خمینی به مجاهدین و یا به همین خاطر به فداییان خواهند پیوست، اظهار تردید می‌کنند. یک تحلیل‌گر ایران معاصر اظهار داشت: تمام این گروه‌ها همان مدتی را که صرف حمله به یکدیگر به‌عنوان "بورژوای کوچک" می‌کنند صرف محکوم‌نمودن [آیت‌الله] خمینی می‌نمایند.

[حزب] توده

انقلاب ایران علی‌رغم برچسب اسلامی آن بیشتر ناسیونالیسی بوده است تا مذهبی. شاه غرب‌زده تنها قربانی آن نبود؛ چراکه حزب کمونیست توده ایران نیز به کنار گذاشته شد. کمونیست‌های باسابقه توده با ارتکاب یک سلسله اشتباهات بد سیاسی تمام طرف‌دارانی را که طی قریب به 30 سال مبارزه مخفیانه با سلطنت پهلوی به‌زحمت جمع کرده بودند، از دست دادند. تصمیم حزب توده مبنی‌بر حمایت از دولت [آیت‌الله] خمینی بهتان‌های فوری چپ‌گرایان جوان را که کمونیست‌ها با سختی بسیار آنها را به‌سوی خود کشانده بودند، باعث شد. در خارج و داخل ایران اعتقاد بسیاری بر این بود که پشتیبانی از رژیم به دستور کرملین صورت می‌گیرد. باوجودی که هیچ‌گونه سندی دال‌بر ارتباط توده و مسکو مشاهده نشده است، ناظران سیاسی چنین اظهار عقیده می‌کنند که این حزب با چسبیدن به [آیت‌الله] خمینی تداوم خصومت ایران با امریکا را می‌تواند تضمین نماید.»

در پایان مطلب این مجله، وضعیت سایر گروه‌های ضدانقلاب با عنوان جعلی "اقلیت‌های قومی" بررسی شده است: «کردها، عرب‌ها، بلوچ‌ها و ترک‌های آذربایجان مدت‌ها از قرارداشتن تحت حکومت تهران، ناراحت بوده و در رژیم شاه به‌طور شدیدی سرکوب شده‌اند. هنگامی‌که سلطنت منقرض شد، این اقلیت‌ها - به‌ویژه کردها - برای خودمختاری منطقه‌ای فشار آوردند. [آیت‌الله] خمینی صریحاً با خواسته‌هایشان مخالفت کرد و ارتش را به کردستان اعزام نمود. از آن پس آتش جنگ در این منطقه شعله‌ور بوده است. مسعود رجوی اخیراً به ایت دیز گفت: حزب دمکرات کردستان گروه پیشرو تجزیه‌طلب کرد، به شورای ملی مقاومت پیوسته است. احتمال آن می‌رود که یک جنگ داخلی از کردستان به‌سمت جنوب کشانده شود.

سرنوشت اعراب خوزستان به جنگ خلیج [فارس] بستگی دارد. صدام حسین رئیس‌جمهور عراق در نخستین روزهای جنگ اظهار داشته بود که در نظر دارد خوزستان، غنی‌ترین استان نفت‌خیز ایران را به یک جمهوری کوچک عربی مبدل سازد، لیکن به نظر می‌رسد که سازمان اطلاعات بغداد نسبت به حمایت اعراب [ایرانی] از حمله عراق دچار قضاوت اشتباه شده است.»⁽¹⁾

نشریه رویدادها و تحلیل سپاه پاسداران در آخرین شماره خود در مطلبی تحلیلی با عنوان "امریکا، رجوی، بنی‌صدر" با نگاهی اجمالی به نحوه رفتار دولت امریکا با چهره‌های سیاسی ایران در ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب تا چند ماه گذشته، نتیجه گرفته است امریکایی‌ها که بنی‌صدر را بهترین گزینه برای تحقق اهداف خود می‌دانستند، پس از حوادث اخیر ایران به‌ویژه بعد از فرار بنی‌صدر با رجوی رفته‌رفته متقاعد شده‌اند که رجوی به دلایلی نسبت به بنی‌صدر ارجحیت دارد.

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 90، 9/7/1360، صص 18 - 14، به نقل از مجله ایت‌دیز (چاپ انگلستان)، 28/6/1360.

این نشریه در قسمتی از مطلب خود آورده است: «وقتی بنی‌صدر کار را بدان‌جا کشاند که هیچ راهی جز درگیری با امام پیش رویش نبوده، به‌عنوان یک امریکایی جهت ایجاد روابط ساده‌تر و برخورداری از امکانات گسترده امریکا راهی پاریس شد.

در فرانسه برخورد بین او و بختیار چیز دور از تصوری نبود درصورتی‌که هر دوی آنها مهره‌ای از یک شبکه هستند ولی از آنجا که ... طرح امریکا برای ایجاد بحران در ایران درصورتی می‌توانست تضمینی پیدا کند که بنی‌صدر در تهران می‌ماند، پس ازنظر امریکا دیگر او مهره درجه اول محسوب نشده و بهای گذشته را ندارد.

همواره مشاهده شده که هرگاه امریکا شگرد تازه‌ای را علیه انقلاب اسلامی به کار می‌گیرد، سایر امکاناتش اعم از چهره‌های وابسته و ... را به تناسب آن عمل جدید مهره‌چینی می‌کند و هنگامی‌که طرحش به بن‌بست رسید هرکدام از مزدوران او سعی می‌کند به طریقی خود را برای شروع حرکت جدید بهترین فرد جلوه داده و سایر رقبا را شکست‌خورده و یا عامل و مطیع خود نشان دهند.

امریکا آن‌قدر فشار نمی‌آورد که او را از دست بدهد و برای همین امریکا تقاضای بنی‌صدر را برای پناهندگی بی‌جواب نمی‌گذارد. بنی‌صدر در مصاحبه با آسوشیتدپرس فاش می‌کند که با مقامات رسمی وزارت خارجه تماس گرفته و تأیید آنها را برای مهاجرت یک تبعیدی سیاسی دریافت داشته است [تا] حمایت امریکا از خود را به رخ رقبا بکشد که عمل وی باعث به‌زحمت‌انداختن امریکا شده و سخنگوی وزارت خارجه امریکا (استوکن) را مجبور به تکذیب کرده و همین سبب پرداخت جریمه بیشتری می‌گردد. این جریمه فقط شامل بنی‌صدر بود و برعکس او رجوی که نه‌تنها جریمه نگردید، بلکه تشویق هم شد؛ امروز بنی‌صدر چیزی ندارد که به بازی گرفته شود. اما در کنار کوبیدن بنی‌صدر، رجوی از هر طرف مورد تشویق قرار می‌گیرد. رادیو صدای آزاد (هواداران رژیم پهلوی) در 24 مرداد 1360 می‌گوید رجوی برای هماهنگ‌کردن مبارزات مسلحانه شاخه نظامی سازمان به ایران باز خواهد گشت. قبلاً هم بی‌بی‌سی گفته بود این دلسوزی‌ها برای رجوی و سازمانش ازطرفی امید سلطنت‌طلبان را به منافقین نشان می‌دهد و از طرف دیگر، ترقی منافقین را که از پیوند با لیبرال‌ها نیز گذشته و پیشگامانه به مرحله همکاری با سلطنت‌طلب‌ها نزدیک می‌شوند. حرکت مجاهدین درحال‌حاضر طوری است که ریگان را نیز امیدوار کرده. وی اخیراً گفته است دیگر سربازان امریکایی را مانند ویتنام به جنگ نمی‌فرستد و از مبارزات ملت‌ها حمایت خواهد کرد؛ یعنی جنگ مستقیم با ایران را نفی می‌کند و می‌گوید دربرابر انقلاب اسلامی از امثال منافقین حمایت خواهد کرد.

درست در همین احوالات که به منافقین پروبال داده می‌شود، بنی‌صدر مورد خطاب قرار گرفته و توبیخ می‌گردد. ... کریستین ساینس مانیتور در 22 مرداد می‌نویسد: "میتران گفت که

رهبری مجاهدین خلق در موقعیت بهتری از رئیس‌جمهور پیشین قرار دارد که بتواند مخالفان داخلی ایران را به جانب خود جلب کند. وسیله عمده در دست آقای رجوی، سازمان منظم و مسلح اوست، چیزی که بنی‌صدر فاقد آن است."...

و رادیو اسرائیل در 26 مرداد اعلام می‌کند: "این رجوی است که برگ برنده را در دست دارد نه بنی‌صدر.»⁽¹⁾

1) دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 23، 29/6/1360، صص 70 - 68.

روزشمار جنگ یکشنبه 29 شهریور 1360 21 ذیقعده 1401 20 سپتامبر 1981

آیت‌الله سید جلال‌الدین طاهری نماینده امام و امام‌جمعه اصفهان، در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس به تشریح برخی مسائل مربوط به وقوع جنگ و به‌ویژه عملکرد بنی‌صدر در زمان تصدی مسئولیت فرماندهی کل قوا پرداخت. وی با بیان اینکه بنی‌صدر از چند ماه قبل از آغاز جنگ، از حمله عراق به ایران اطلاع داشته است، ناهماهنگی بین ارتش و سپاه و تجهیزنشدن نیروهای مردمی و سپاه به دستور بنی‌صدر را از مهم‌ترین مسائل دوران مسئولیت وی دانست.

D935

امام‌جمعه اصفهان دراین‌خصوص به خبرگزاری پارس گفت: «البته ما در آغاز جنگ مسائلی داشتیم ازجمله اینکه بنی‌صدر از حمله عراق اطلاع داشت، ولی جلوی آن را نگرفت و دراین‌رابطه سه ماه قبل از جنگ، نقل‌وانتقالات مرزی انجام می‌شد و سپاه و ارتش آن را به او اطلاع داده بودند، ولی او جلوگیری نکرده بود و ما در ملاقاتی که به فرمان امام با بنی‌صدر داشتیم که امام فرموده بودند بروید ایشان را ببینید و محکم هم صحبت کنید در معیت حضرت آیت‌الله منتظری رفتیم و سؤال کردم که مگر به شما اطلاع نداده بودند که این نقل‌وانتقالات می‌شود، گفت فرض کنید داده بودند و در پاسخ این سؤال که به‌عنوان فرمانده کل چرا اقدام به پیشگیری نکردید که به قول خودتان 80 تا 90 کیلومتر در خاک ما وارد نشوند، گفت من نقشه جنگ را از یک سازمان جاسوسی به مبلغ دویست هزار دلار خریدم و پیش امام بردم. امام فرمودند هیچ غلطی نمی‌توانند بکنند و چون این مسئله را با امام در میان گذاشتیم، فرمودند این دروغ محض است و چنین چیزی

نبوده است و همین نشان‌دهنده این است که خیانتی ازطرف بنی‌صدر در مسئله جنگ بوده است. از دیگر مسائل زمان فرماندهی کل قوای ایشان عدم هماهنگی بین ارتش و سپاه بود که با عزل ایشان از فرماندهی کل قوا ازطرف امام خمینی مدظله، الحمدلله اوضاع به‌کلی تغییر کرد و هم‌اکنون در تمامی جبهه‌ها وحدت و هماهنگی حکم‌فرماست. دراین‌زمینه، در زمان فرماندهی بنی‌صدر برادران سپاهی به ما می‌گفتند که ما می‌رفتیم مهمات مطالبه می‌کردیم می‌گفتند صریحاً دستور آمده که ما به شما مهمات ندهیم، زیرا می‌گویند که شما مرد جنگ نیستید، رموز جنگی را بلد نیستید و از ما حتی یک فشنگ دریغ می‌داشتند و ما هم این مسائل را به امام منتقل می‌کردیم و امام هم متعاقب این اخباری که ما منتقل می‌کردیم و اخباری که آقایان دیگر منتقل می‌کردند دستورات می‌دادند، اما چون به‌هرحال یک عنصر خائن در رأس کار بود، آن‌طورکه شایدوباید کارها اجرا نمی‌شد.»⁽¹⁾

کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم شهرهای گوناگون به جبهه‌های غرب و جنوب امروز نیز ادامه داشت. همچنین یک تیم پزشکی و یک گروه از اعضای بسیج به مناطق جنگی اعزام شدند.

امروز ازطرف کارکنان نواحی چهارگانه و اداره‌های مناطق بیست‌گانه آموزش‌وپرورش اصفهان و کانون بازنشستگان این استان، مبلغ 83.076.000 ریال به حساب مربوط به جبهه‌های جنگ واریز شد. همچنین 40 تخته پتو، مقداری آبلیمو، کمپوت، حبوبات و برنج به جبهه‌ها ارسال شد.⁽²⁾

علاوه‌براین، نیروهای بسیج و سپاه میبد نیز یک کامیون حامل 3 تن رب انار، 30 کارتن انار، 400 کیلو قند، 200 کیلو نان خشک، 150 کیلو برنج و 3 کارتن پودر لباسشویی و مقداری لباس را برای کمک به رزمندگان به جبهه آبادان فرستادند.⁽³⁾

از بابل هم یک تریلی حامل کمک‌های مردمی شامل 8498 کیلو برنج و مقداری نی و چوب برای پوشش سنگر نیروهای خودی به جبهه‌های ایلام ارسال شد.⁽⁴⁾

یک کاروان از هدایای مردم مشهد نیز برای توزیع بین رزمندگان جبهه‌های کردستان به سردشت، بانه و سقز فرستاده شد.⁽⁵⁾

علاوه‌بر کمک‌های نقدی و جنسی مردم، امروز گروهی از اعضای بسیج و سپاه پاسداران بجستان در استان خراسان پس از گذراندن دوره رزمی راهی جبهه‌ها شدند. همچنین از سازمان منطقه‌ای بهداری استان یزد نیز یک گروه پزشکی شامل جراح عمومی، متخصص بیهوشی و تکنسین اتاق عمل به خوزستان اعزام گردیدند.⁽⁶⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، ص11، اصفهان - خبرگزاری پارس، 29/6/1360.

2) روزنامه جمهوری اسلامی، 30/6/1360، ص4.

3) همان.

4) روزنامه جمهوری اسلامی، 28/6/1360، ص11.

5) همان.

6) روزنامه جمهوری اسلامی، 30/6/1360، ص4.

نیروهای خودی با اجرای سه عملیات موفقیت‌آمیز توانستند 3 روستا از توابع اشنویه، منطقه دره‌خان در محور ارومیه به اشنویه و روستایی در شرق دیواندره را پاک‌سازی کنند. امروز همچنین در سنندج یک پیشمرگ مسلمان کرد ترور و یک فرد حامل بمب دستگیر شد.

در ادامه پاک‌سازی منطقه اشنویه در استان آذربایجان‌غربی، امروز نیز سه روستای آرنا (در 5/9 کیلومتری شمال‌غربی نقده)، گرجی و سه‌گردکان از توابع شهرستان اشنویه پاک‌سازی شدند. پس از آزادسازی این مناطق، درحالی‌که یکی از نیروهای سپاه پاسداران مشغول سخنرانی برای اهالی یکی از این روستاها بود، افراد ضدانقلاب از تپه‌های اطراف یک خمپاره به‌سمت روستا شلیک کردند. در این حادثه، 5 نفر از نیروهای سپاه و 4 تن از اهالی روستا زخمی شدند. نیروهای خودی بلافاصله به تعقیب مهاجمان پرداختند و در درگیری ایجادشده یکی از خودروهای افراد ضدانقلاب منهدم شد و چند نفر هم کشته یا مجروح شدند.⁽¹⁾

امروز همچنین در یک عملیات ازپیش طراحی‌شده، منطقه دره خان منشعب از دره قاسملو در محور ارومیه به اشنویه - که یکی از مراکز حزب دمکرات به شمار می‌رفت - پاک‌سازی شد. در این عملیات دوساعته، 6 نفر از افراد این حزب کشته شدند و بقیه آنها با به‌جاگذاشتن چند اسلحه و مقداری مهمات ازجمله 2 کلت، یک اسلحه برنو، 2500 نوع فشنگ و... گریختند. در این عملیات به نیروهای خودی آسیب نرسید.⁽²⁾

روستای قلعه ریحانه در 8 کیلومتری شرق دیواندره نیز با همکاری نیروهای سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد پاک‌سازی شد و چند نفر از افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب دستگیر شدند.⁽³⁾

در همین حال امروز یکی از پیشمرگان مسلمان کرد در خیابان 17 شهریور شهر سنندج، هدف گلوله افراد مسلح وابسته به گروه‌های غیرقانونی منطقه کردستان قرار گرفت و از ناحیه فک مجروح شد. ضاربان پس از ربودن اسلحه این فرد، گریختند.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری در این شهر، یکی از اعضای گروه‌های مسلح ضدانقلاب که درحال حمل یک بمب بود، با هشیاری نیروهای سپاه شناسایی و دستگیر شد.⁽⁵⁾

در اولین دقایق بامداد امروز، گروهی از افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به ساختمان واحد بسیج سپاه پاسداران قائم‌شهر که در خیابان ساری، در نزدیکی و در حدفاصل ساختمان کمیته و شهربانی قرار داشت، حمله کردند.⁽⁶⁾در این حادثه، 6 نفر از نیروهای پایگاه

1) روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص15؛ و - سند شماره 53865 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 29/6/1360، سند تک‌برگی.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 185، 31/6/1360، ص3، ارومیه - خبرگزاری پارس، 30/6/1360.

3) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص1.

4) روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 31/6/1360؛ و - سند شماره 257616 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 31/6/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 257616 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) مقر بسیج در طبقه پنجم ساختمانی در یکی از خیابان‌های مرکزی شهر واقع شده بود و در طبقات دیگر این ساختمان یک مغازه نوارفروشی و اداره جنگل‌داری و در طبقه همکف نیز یک فروشگاه و چلوکبابی قرار داشت.

به شهادت رسیدند و تعدادی مجروح شدند.

در این اقدام ازپیش طراحی‌شده، مهاجمان با همکاری نگهبان و یکی دیگر از عوامل نفوذی سازمان در بسیج، به‌آرامی وارد ساختمان شدند و با شلیک چند گلوله معاون مسئول بسیج و چند نفر دیگر از اعضای شورای مرکزی بسیج را به شهادت رساندند. این افراد سپس یک نارنجک به داخل خوابگاه ساختمان بسیج پرتاب کردند که براثر انفجار آن، چند تن دیگر از نیروهای بسیج به شهادت رسیدند و تعدادی نیز مجروح شدند.⁽¹⁾پس از این اقدام، مهاجمان که 6 نفر بودند، به‌همراه 2 فرد نفوذی گریختند. در این حادثه علی رضایی فرمانده عملیات سپاه پل‌سفید، منصور کرزین از سپاه پاسداران و معاون بسیج، جعفر نوروزیان از سپاه پاسداران و سرپرست بسیج، روح‌الله مولایی از سپاه پاسداران، علی علی‌پور و مصطفی داداشی عضو بسیج به شهادت رسیدند.

هم‌زمان با این عملیات و در اقدامی هماهنگ‌شده، گروه دیگری از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق به‌سمت ساختمان کمیته انقلاب اسلامی شهر که در 300 متری ساختمان بسیج قرار داشت، تیراندازی کردند تا توجه نیروهای کمیته را به خود جلب کنند و مهاجمان فرصت کافی برای حمله به ساختمان بسیج را داشته باشند. درپی این حادثه، فرمانداری قائم‌شهر سه روز عزای عمومی اعلام کرد و شهر امروز تعطیل بود.⁽²⁾

حجت‌الاسلام موحدی مسئول کمیته انقلاب اسلامی قائم‌شهر در تبیین چگونگی وقوع این حادثه، تیراندازی افراد سازمان به‌سمت کمیته را اقدامی ازپیش طراحی‌شده خواند و افزود افراد سازمان قصد داشتند با ایجاد یک درگیری ساختگی نیروهای کمیته و شهربانی را گمراه کنند. خبرگزاری پارس در گزارشی توضیحات مسئول کمیته انقلاب اسلامی قائم‌شهر را چنین منعکس کرد: «حجت‌الاسلام موحدی مسئول کمیته انقلاب اسلامی قائم‌شهر درباره چگونگی این ماجرا گفت: هم‌زمان با انجام این عملیات

ضدانسانی، کمیته ازسوی گروهی دیگر از تروریست‌ها با نارنجک و تیراندازی‌های مکرر مورد حمله واقع شد که بلاشک این عمل جهت سرگرم‌نمودن پاسداران کمیته بوده است. از طرف دیگر، لحظاتی پس از وقوع حادثه از فرمانداری با دفتر اطلاعات بسیج تماس تلفنی برقرار می‌شود که یک نفر از آن‌سوی بسیج می‌گوید افراد روابط عمومی سپاه پاسداران تیراندازی هوایی می‌کنند. مسئول کمیته قائم‌شهر افزود: زمانی‌که پاسداران این کمیته به‌قصد تعقیب مهاجمین سوار بر اتومبیل می‌شوند، اتومبیل به‌علت نقص فنی حرکت نمی‌کند. وی خرابی اتومبیل را نیز بخش دیگری از این عملیات

1) گفتنی است مهاجمان برای اجرای این عملیات، فرصت کافی داشتند، طوری‌که بعد از تیراندازی به افراد بسیج، با استفاده از نور چراغ قوه چند نفر دیگر از اعضای بسیج را شناسایی کردند و به آنان تیر خلاص زدند. افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق در ماه گذشته نیز، در اقدامی مشابه شبانه به پایگاه بسیج روستای لسمجان از توابع لاهیجان در استان گیلان حمله کرده و 8 بسیجی را به شهادت رسانده بودند. (ر.ک روزشمار 8/5/1360)

2) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص3؛ و - سند شماره 54743 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه قائم‌شهر به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 3/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 53842 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 30/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 54862 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه ساری به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 30/6/1360، صص 3 - 1؛ و - روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص2.

دانست و گفت: از شما خبرنگار خبرگزاری می‌خواهم که قلم‌هایتان را تیزتر کرده و به گوش

مسئولین برسانید در این جریانات دست عوامل نفوذی کاملاً مشهود است، ازاین‌رو لازم است که تصفیه در سطح وسیعی در ارگان‌های اداری و نهادهای انقلابی انجام شود. وی افزود: درثانی، کم‌لطفی افراد شهربانی قائم‌شهر باوجود تعداد پرسنل زیادی که دارد نسبت به این جریانات و دیگر مسائل انقلاب در وقوع این حوادث مشهود است. ثالثاً، کمیته از دارابودن امکانات کافی از همه نظر محروم‌اند.» خبرگزاری پارس در ادامه این گزارش افزوده است: «مسئله دیگری که قابل‌توجه می‌تواند باشد، شهیدان این ماجرا و مسئولیت و تعهد و نقش آنها در بسیج است، به‌طوری‌که شهید منصور کرزین که در اسلحه‌خانه خوابیده و در را از پشت قفل کرده بود، در خواب با شلیک 14 تیر از اسلحه کلاشینکف به شهادت می‌رسد.»⁽¹⁾-⁽²⁾

اقدامات خرابکارانه امروز افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در تهران 2 شهید و چند مجروح بر جای گذاشت. امروز همچنین اقدام چند فرد مسلح برای دستبرد به یکی از شعبه‌های بانک صادرات در خیابان نوبخت تهران ناکام ماند.

در حمله مسلحانه سرنشینان یک خودرو به نمایشگاه عکسی که به مناسبت اولین سالگرد جنگ در خیابان مطهری تهران برپا شده بود یک پاسدار به نام غلامرضا یوسفیان به شهادت رسید.

مهاجمان پس از این اقدام، به کوچه کنار نمایشگاه رفتند و در آنجا براثر تیراندازی متقابل آنان و نیروهای سپاه و بسیج، یکی دیگر از اعضای سپاه به نام مسعود عیسی‌وند شهید شد و چند پاسدار و عابر ازجمله یک پسربچه 12 ساله مجروح شدند. در این درگیری، یکی از مهاجمان دستگیر شد.⁽³⁾

در خیابان جیحون در غرب تهران نیز یک فرد مسلح وابسته به گروه‌های ضدانقلاب به‌وسیله کلت به‌سوی 2 نفر از افراد بسیج که مقابل در ورودی مسجد ایستاده بودند، تیراندازی و آنها را مجروح کرد. در تیراندازی متقابل، ضارب هدف قرار گرفت و کشته شد.⁽⁴⁾

ساعت یک بعدازظهر امروز، 3 سرنشین یک خودرو - که چند روز قبل در اقدامی مسلحانه ربوده شده بود - به‌قصد سرقت وارد شعبه مذکور شدند و از مأمور محافظ بانک خواستند که اسلحه خود را روی زمین بگذارد، اما این مأمور با تیراندازی به‌سمت سارقان، یک نفر از آنها را مجروح کرد. دراین‌میان، یکی از کارمندان بانک به نام جهانگیر شیرانی اسلحه سارق مجروح را

1) خبرگزاری پارس در گزارشی اعلام کرد: در مراسم تشییع شهیدان این حادثه، مردم چند فرد مشکوک را دستگیر کردند و تحویل مأموران دادند. از این افراد تعدادی نارنجک و اسلحه کمری به دست آمد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، صص 10 - 8، ساری - خبرگزاری پارس، 31/6/1360)

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، صص 10- 8، ساری - خبرگزاری پارس، 31/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، ص8، تهران - خبرگزاری پارس، 29/6/1360؛ و - سند شماره 53845 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از بی‌سیم ولی‌عصر به ستاد مرکزی (فرمانده)، 29/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران، نشریه خبرنامه، شماره 224، 31/6/1360، ص5.

4) سند شماره 53845 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

برداشت و به تعقیب مهاجمان که سوار بر خودرو درحال فرار بودند، پرداخت، اما هدف گلوله آنان

قرار گرفت و به شهادت رسید. سارقان در هنگام فرار در فاصله کمی از بانک با یک خودرو دیگر تصادف کردند، ولی بلافاصله جلو یک تاکسی را گرفتند و به‌وسیله آن از محل حادثه گریختند. در بازرسی از خودرو این افراد، یک کلت کمری، یک نارنجک و 3 خشاب پر به دست آمد.⁽¹⁾

یکی از خانه‌های امن سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران که محل تسلیح تیم‌های ترور سازمان در سطح شهر بود، کشف شد و علاوه‌بر دستگیری عده‌ای از اعضای این سازمان تعداد زیادی اسلحه و مهمات از این مکان به دست آمد. گزارش روزنامه اطلاعات دراین‌باره چنین است:

«گروه ضربت کمیته ستاد یک منطقه 11 تهران درپی تعقیب و مراقبت از یک خانه تیمی واقع در خیابان مولوی، خیابان تهران شرق موفق شدند 3 نفر از اعضای تروریستی شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق را هنگام حمل اسلحه و فشنگ به خانه تیمی، بدون هیچ‌گونه تیراندازی و درگیری دستگیر کنند.

به‌دنبال دستگیری این 3 تن، پاسداران برای بازرسی وارد منزل مزبور شدند و از داخل خانه، 33 قبضه اسلحه ژ3 و مقادیر زیادی فشنگ ژ3 که درحدود 3 هزار فشنگ نواری و بسته‌بندی‌شده بود، به دست پاسداران افتاد.

پاسداران بعد از انتقال دستگیرشدگان به کمیته، متوجه دو نفر دیگر شدند. این افراد که قصد داشتند وارد خانه تیمی شوند با پاسداران مواجه گشتند و به‌سوی پاسداران تیراندازی کردند و پاسداران نیز متقابلاً به‌سوی آنها تیراندازی کردند. این دو نفر پس از ساعتی تیراندازی از منطقه متواری شدند و پاسداران برای دستگیری آنها به تلاش و تعقیب پرداختند و موفق شدند آنها را در حوالی خیابان تهران‌نو دستگیر کنند. در بازجویی اولیه دستگیرشدگان اعتراف کردند که روز پنجشنبه 2/7/1360 قصد داشتند با استفاده از یک اتومبیل تویوتا حجت‌الاسلام گلپایگانی امام‌جماعت مسجد یوسف‌آباد را ترور کنند.

پاسداران به‌دنبال آدرس داده شده، اتومبیل تویوتای مزبور را نیز در خیابان عباس‌آباد کشف کردند و از داخل آن 3 قبضه اسلحه ژ3 به دست آوردند. همچنین به‌دنبال اعتراف این عده از داخل صندوق عقب یک اتومبیل پیکانِ پارک‌شده در خیابان تهرانپارس، حدود 15 قبضه اسلحه ژ3 و مقادیر زیادی فشنگ و خشاب پر مربوط به اسلحه ژ3 و تعدادی نمره اتومبیل دست‌ساز و جعلی کشف کردند. دراین‌رابطه نیز 2 نفر دیگر از اعضای کادر مرکزی شاخه نظامی سازمان دستگیر شدند. همچنین متهمین اعتراف کردند که به دستور سازمان در تدارک یک عملیات وسیع شامل تخریب و ترور و بمب‌گذاری در اماکن اخذ رأی در روز انتخابات ریاست‌جمهوری و انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی در سطح شهر تهران بودند.»⁽²⁾

1) روزنامه اطلاعات، 30/6/1360، ص10.

2) همان، ص4.

یکی از کارکنان ارتش در شیراز ترور و مجروح شد. همچنین دو اقدام به ترور در کرمان و بندر دیلم ناکام ماند.

در شیراز یکی از اعضای دایره سیاسی - عقیدتی تیپ55 هوابرد ارتش هنگامی‌که از منزل عازم محل کار خود بود، در بین فلکه هنگ و چهارراه هوابرد هدف حمله یک فرد مسلح قرار گرفت و براثر اصابت گلوله به پهلویش مجروح شد. ضارب نیز گریخت.⁽¹⁾

در کرمان نیز سرنشینان مسلح یک خودرو و یک موتورسیکلت به‌سوی منزل امام‌جمعه این شهر تیراندازی کردند. با واکنش محافظان، مهاجمان متواری شدند. در این تیراندازی به کسی آسیب نرسید.⁽²⁾

در بندر دیلم هم یک پاسدار هدف حمله 2 فرد مسلح قرار گرفت، اما با واکنش سریع این پاسدار هیچ‌یک از گلوله‌ها به وی اصابت نکرد. مهاجمان بی‌درنگ محل حادثه را ترک کردند.⁽³⁾

براثر دو مورد پرتاب بمب در مشهد و فومن، خساراتی به بار آمد و یک انبار برنج آتش گرفت. 2 بمب نیز در مشهد کشف و خنثی شد.

دو دختر از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) یک بمب دست‌ساز را به‌سوی مغازه یکی از افراد متعهد مشهد واقع در خیابان امام رضا(ع) پرتاب کردند. براثر انفجار این بمب، چند شیشه مغازه شکست و خسارت اندکی به بار آمد. مردم که شاهد این اقدام بودند، مهاجمان را دستگیر کردند و به نیروهای کمیته تحویل دادند.⁽⁴⁾

علاوه‌براین، در این شهر 2 بمب مجهز به چاشنی الکتریکی مقابل ساختمان بخش فرهنگی سپاه پاسداران کار گذاشته شده بود که با هشیاری مردم کشف و توسط مأموران خنثی شد.⁽⁵⁾

در خَرفَه کل بخش شفت شهرستان فومن نیز افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب با پرتاب یک بمب قوی دست‌ساز، انبار برنجی را به آتش کشیدند که خسارات عمده‌ای به بار آورد. دراین‌خصوص 5 نفر دستگیر شدند.⁽⁶⁾

تاکتیک جدید سازمان مجاهدین خلق (منافقین) مبنی‌بر کشاندن هواداران خود به خیابان‌ها و تلاش برای جلب نظر مردم و پیوستن آنان به این سازمان که با سردادن شعار علیه مسئولان نظام، تیراندازی و آتش‌زدن لاستیک و اتوبوس همراه بود و در دو هفته گذشته در نقاطی از تهران اجرا شده بود، این‌بار در مقیاسی کوچک‌تر در شهرهای گرگان، بابل و بندر انزلی به اجرا درآمد.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص8، شیراز - خبرگزاری پارس، 31/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص3.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 185، 31/6/1360، ص5، کرمان - خبرگزاری پارس، 29/6/1360.

3) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص3.

4) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 1/7/1360، ص4.

5) روزنامه اطلاعات، 30/6/1360، ص4.

6) همان؛ و - روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص15.

بعدازظهر امروز، حدود 20 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در خیابان شالیکوبی شهر گرگان تجمع کردند و علیه نظام جمهوری اسلامی ایران شعار سر دادند. این افراد پس از نزدیک‌شدن یک خودروِ فرمانداری، یک گلوله گاز اشک‌آور به‌سمت آن شلیک کردند و متواری شدند.

با حضور نیروهای سپاه پاسداران در محل و همکاری بسیار مؤثر مردم، پس از یک عملیات تعقیب‌وگریز، 15 نفر از این افراد دستگیر شدند و از آنان یک اسلحه ژ3 با 3 خشاب و یک اسلحه یوزی با خشاب پر کشف و ضبط شد.⁽¹⁾

در حادثه مشابهی در بابل، 5 نفر از افراد سازمان در یکی از خیابان‌های این شهر تجمع و راه‌پیمایی کردند. این افراد دو پلاکارد در دست داشتند و مردم را به پیوستن به سازمان و قیام علیه جمهوری اسلامی دعوت می‌کردند.

در همان دقایق نخست، مردم 4 تن از این افراد را دستگیر کردند و به نیروهای سپاه و کمیته تحویل دادند، اما نفر پنجم گریخت. از دستگیرشدگان، 10 بمب آتش‌زا و ظرف‌های یک لیتری بنزین به دست آمد.⁽²⁾

در بندر انزلی هم 4 تن از عناصر سازمان دقایقی در یکی از خیابان‌های شهر حضور یافتند و پس از شلیک تیر هوایی و ایجاد رعب و وحشت متواری شدند. ساعاتی بعد واحد عملیات سپاه هر 4 نفر را که مردم شناسایی‌شان کرده بودند، دستگیر کردند. از این افراد 2 اسلحه ژ3، 480 فشنگ و 2 نارنجک به دست آمد.⁽³⁾

در دو عملیات تعقیب‌وگریز در تهران و تبریز یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) کشته شد و 3 نفر مجروح و سپس دستگیر شدند.

نیروهای گشت کمیته انقلاب اسلامی تهران پس از آنکه به 3 سرنشین یک اتومبیل فیات مشکوک شدند، به آنان فرمان ایست دادند، اما این افراد به‌سرعت فرار کردند. نیروهای کمیته به تعقیب آنان پرداختند و در خیابان منوچهری با پنچرکردن لاستیک خودرو، آن را متوقف کردند. سرنشینان اتومبیل بلافاصله از خودرو پیاده شدند و با تیراندازی به‌سمت نیروهای کمیته قصد فرار داشتند، اما براثر تیراندازی متقابل مأموران هر 3 نفر مجروح و دستگیر شدند. از این افراد 3 اسلحه ژ3، 6 خشاب، 24 فشنگ و 2 بمب دست‌ساز کشف و ضبط شد.⁽⁴⁾

در تبریز نیز ساعت 7 بامداد، نیروهای گشت کمیته مرکزی، مسئول روابط اجتماعی و امور مالی سازمان مجاهدین خلق در این شهر را که درحال رانندگی بود، شناسایی و تعقیب کردند. وی که متوجه موضوع شده بود، اقدام به فرار و تیراندازی به‌سوی پاسداران کرد، اما در تیراندازی متقابل کشته شد. از این فرد یک کلت کمری به دست آمد.⁽⁵⁾

1) روزنامه جمهوری اسلامی، 1/7/1360، ص4؛ و - سند شماره 53858 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 29/6/1360، ص1؛ و - روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، ص11.

2) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 174485 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 30/6/1360، صص 2 و 3؛ و - روزنامه اطلاعات، 1/7/1360، ص14؛ و - سند شماره 54863 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه3 به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 30/6/1360، ص2.

3) سند شماره 174485 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 54863 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

4) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص2.

5) همان، ص14؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/6/1360، ص4.

وزارت کشور با صدور اطلاعیه‌ای، اسامی 5 کاندیدی که شورای نگهبان صلاحیت آنها را برای رقابت در سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ایران تأیید کرده است، اعلام کرد.

D943

اسامی این افراد که از میان 45 داوطلب برگزیده شده‌اند، چنین است:

آیت‌الله سید علی خامنه‌ای

سید علی‌اکبر پرورش

سید رضا زواره‌ای

حسن غفوری‌فرد

محمدرضا مهدوی‌کنی

طبق این اطلاعیه، مقرر شد افراد واجد شرایط رأی‌دادن روز جمعه، 10 مهر 1360، با مراجعه به نزدیک‌ترین شعبه اخذ رأی محل سکونت خود به نامزد مورد نظر خود رأی دهند.⁽¹⁾

اعظم طالقانی با چاپ مقاله‌ای با عنوان "دیدگاه‌های آیت‌الله طالقانی درمورد سازمان مجاهدین خلق" در نشریه هاجر (ارگان خبری - تبلیغاتی جامعه زنان انقلاب اسلامی) مواضع پدرش را درباره سازمان مجاهدین خلق و اعضای کادر مرکزی آن در دو دوره پیش و پس از انقلاب، اعلام کرد.

روزنامه کیهان با درج این خبر به نقل از خبرگزاری پارس، مقاله اعظم طالقانی فرزند آیت‌الله طالقانی و مدیرمسئول نشریه هاجر را چنین منعکس کرده است:

«بارها به‌صورت شفاهی و کتبی در سخنرانی‌ها و به‌صورت نامه تاکنون راجع به سازمان مجاهدین خلق سؤال نمودید و اینجانب هم تا آنجا که توانستم پاسخ گفته‌ام و هم‌اکنون چند روزی است که نظر پدر و اینجانب را راجع به مجاهدین خلق بیش از گذشته سؤال می‌کنند. این‌بار لازم دیدم که به مناسبت سالگرد رحلت پدر آنچه را که به خاطر دارم و مشاهده نموده‌ام، به‌طور خلاصه بیان کنم. آخرین روزی که از زندان آزاد شدم در حین خداحافظی پدر

1) روزنامه کیهان، 29/6/1360، ص14.

گفت که به مجاهدین بگو من کتاب‌ها و جزوات شما را خوانده‌ام، مطالبی دارد که اسلامی نیست و نمی‌توانم بپذیرم و نمی‌توانم شما را تأیید کنم. پس از آزادشدن پدر از زندان بار دیگر سؤال نمودم که نظر شما راجع به مجاهدین چیست؟ پاسخ داد که نمی‌توانم تأیید کنم و در هر دو بار روی نوشته‌ها و جزوات تأکید کرد، به‌طور مثال می‌گفت در اسلام مالکیت فردی محترم است و اینها مالکیت را رد می‌کنند. اینها اقتصاد را زیربنا می‌دانند و در اسلام معرفت و آگاهی پایه و اساس است و همچنین در [کتاب] "شناخت"،⁽¹⁾تئوری‌های مارکس را با اسلام آمیخته است، بعد نیز ساعت‌ها با کادر مرکزی درباره طرز تفکرشان بحث می‌کرد و تلاش داشت که آنها را از انحراف باز دارد. موضع‌گیری‌های بعد از انقلاب آنها در مقابل نظام جمهوری اسلامی او را نگران کرده بود. روزی به‌تنهایی قدم می‌زد و ناراحت بود علت را سؤال کردم، گفت: آخر اینها که با کمونیست[ها] ائتلاف دارند. گفتم: منظور کیست؟ گفت: مجاهدین. در شبی که قرار بود ساختمان مجاهدین در خیابان مصدق [ولی‌عصر] گرفته شود، یکی از این افراد کادر مرکزی نزد او آمد و او با پرخاش در حضور عده‌ای گفت: با کمونیست‌ها ائتلاف کردید، نتیجه‌اش را ببینید و آنها اصرار داشتند پیامی بدهد، ولی او نپذیرفت. درمجموع پدر تلاش می‌کرد که اینها را به راه بیاورد و جلوِ انحراف و موضع‌گیری انحرافی را بگیرد و این مطلب را چند بار به ما گفته بود و می‌گفت کادر مرکزی صداقت را از دست داده‌اند و با نفاق برخورد می‌کنند. در حضور من می‌گویند هرچه شما بگویید و در خفا کار خودشان را می‌کنند.

درمورد سعادتی⁽²⁾می‌گفت: غوره نشده مویز شدند. خیال کردند می‌توانند از دشمن اطلاعات بگیرند و عملی کردند که به‌هیچ‌وجه قابل‌توجیه نیست. اینها قبل از اینکه خودشان بفهمند، می‌خواهند سر سفیر شوروی را کلاه بگذارند و اطلاعات راجع به امریکا بگیرند، درصورتی‌که آنها زرنگ‌تر از آن هستند که اینها بتوانند سر آنها را کلاه بگذارند.»⁽³⁾

باوجود عملیات‌های موفقیت‌آمیز اخیر نیروهای ایران در جبهه‌های جنوبی⁽⁴⁾** که موجب عقب‌راندن گام‌به‌گام ارتش عراق از بخشی از سرزمین‌های اشغالی ایران شد، روزنامه واشنگتن پست (از نشریات تأثیرگذار و نزدیک به محافل سیاسی قدرتمند امریکا) در مقاله‌ای جنگ را

1) شناخت نام کتابی است که در آن مباحث ایدئولوژیکی مورد نظر سازمان مجاهدین خلق مطرح شده است.

2) از اعضای کادر مرکزی سازمان که به‌جرم جاسوسی در سر قرار با یک دیپلمات بلندپایه شوروی دستگیر شد.

3) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص14.

4) در شهریور سال جاری، چند عملیات موفق در مناطق جنوبی ایران اجرا شد که از آن جمله می‌توان به عملیات شهید رجایی و باهنر در شمال رودخانه کرخه‌کور (10 شهریور 1360)، عملیات نصر در غرب تپه‌های الله‌اکبر (11 شهریور 1360) و عملیات شهید مدنی در دهلاویه - غرب سوسنگرد (26 شهریور 1360) اشاره کرد.

فاقد هرگونه دستاورد و صرفاً یک زدوخورد سیاسی بین امام خمینی و صدام دانست.

در قسمت‌هایی از این مقاله که رادیو امریکا آن را نقل کرده، آمده است: «جنگ دو ملت اکنون آشکارا به زدوخورد سیاسی میان دو نفر یعنی آیت‌الله خمینی و پرزیدنت صدام حسین مبدل شده است و میان ارتش‌های دو کشور چندان برخوردی وجود ندارد. مسئولان دستگاه‌های تبلیغات ایران و عراق چنان در گزارش‌های خود غلو می‌کنند و به آنها آب‌وتاب می‌دهند که شنونده یا خواننده خیال می‌کند جنگ بسیار شدید است، درحالی‌که این‌طور نیست.

اخیراً در یک روز عادی، ایران از یک پیروزی بزرگ در نزدیکی سوسنگرد دم زد و درست در همان زمان خبرگزاری عراق گزارش کرد که صدام حسین از صف مقدم جبهه نیروهای عراق در حوالی سرپل [ذهاب] دیدن کرد و ضمناً رادیو بغداد از پیروزی‌های عراقی‌ها در کلیه جبهه‌ها صحبت کرد. ...

صدام حسین فکر می‌کرد با تصرف خرمشهر و آبادان فوراً بر شط‌العرب [اروندرود] مسلط می‌شود و ایران مجبور می‌شود معاهده سال 1354 را که شاه نیرومند ایران به عراق قبولانده بود، لغو کند اما این حساب غلط از آب درآمد و عراق توانست خرمشهر را بگیرد و آبادان سقوط نکرد. هرچند که آبادان ویرانه شد و آسمان آن هنوز از دود سیاه ناشی‌از آتش‌سوزی‌های پالایشگاه نفت پوشیده است.

زیان مالی که به دو کشور وارد شده بسیار سنگین است و جمعاً صد هزار میلیون دلار شده است که این رقم تقریباً معادل 10 سال بودجه کشور ایران است که نیمی از این زیان به ایران و تقریباً نیمی از آن به عراق وارد شده است. این زیان‌ها و خسارات به‌صورت ویرانی تأسیسات نفت، کاهش شدید صادرات نفت، ته‌کشیدن ذخایر ارز خارجی و انهدام تجهیزات نظامی است. تازه خسارات دیگری که به خانه و زندگی مردم و تأسیسات عمومی وارد شده، به حساب نیامده است.

صدام حسین جنگ ایران و عراق را به جنگ قادسیه تشبیه کرده است که در آن جنگ، اعراب برای صدور اسلام به ایران در قرن هفتم میلادی به ایران حمله کردند و بر آن قسمت از ایران که عراق امروز را تشکیل می‌داد مسلط شدند. اکنون صدام حسین نمی‌تواند اعتراف کند که اعراب دیگر نمی‌توانند با یک قادسیه دیگر ایرانیان را شکست بدهند و اگر نیروهای عراق عقب‌نشینی کنند، حکومت صدام حسین به پایان می‌رسد. [آیت‌الله] خمینی و جمهوری اسلامی هم که مرگ و شهادت را برای شیعیان مهم‌ترین هدف می‌دانند نمی‌توانند، درحالی‌که نیروهای عراق بخش بزرگی از خاک ایران را اشغال کرده‌اند با عراق صلح کنند.

عراقی‌ها که از کمک مالی اعراب برخوردارند و وضع داخلی آنها خراب نیست منتظرند که با سقوط رژیم [آیت‌الله] خمینی جنگ به پایان برسد.

اما تحلیل‌گران می‌گویند که جنگ ایران و عراق یک جنگ شرقی است و نمی‌توان با

معیارها و مقیاس‌ها و ضوابط غربی این جنگ را تجزیه‌وتحلیل کرد. سرنوشت جنگ ایران را عوامل اقتصادی و نظامی تعیین نمی‌کند، سرسختی و دوام زعمای دو قوم نیز به همان اندازه در سرنوشت جنگ این دو همسایه اثر خواهد گذاشت.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 184، 30/6/1360، صص 3 - 1 (ضمیمه)، رادیو صدای امریکا، 29/6/1360.

روزشمار جنگ دوشنبه 30 شهریور 1360 22 ذیقعده 1401 21 سپتامبر 1981

درپی اجرای عملیات موفقیت‌آمیز شهید مدنی در غرب سوسنگرد، که به تثبیت خط روستاهای دهلاویه، دحیمی، رمله و سویدانی و نیز آزادسازی زمینی به وسعت 10 تا 15 کیلومتر انجامید،⁽¹⁾ارتش عراق ساعت 14 امروز با بهره‌گیری از تیپ30 زرهی و پس از اجرای آتش تهیه سنگین در این منطقه و در محور دهلاویه و سویدانی، اقدام به حمله و پیشروی کرد، اما با مقاومت شدید نیروهای خودی مواجه شد⁽²⁾

در این درگیری که تا شب ادامه داشت، دشمن با دادن تلفاتی بالغ‌بر 50 کشته و تعدادی زخمی مجبور به عقب‌نشینی شد. علاوه‌براین، 12 نفر از نیروهای دشمن اسیر شدند و 4 تانک عراقی نیز منهدم شد. از نیروهای خودی هم 2 پاسدار شهید و 18 نفر مجروح شدند.⁽³⁾

از سوی دیگر، روند پناهنده‌شدن نظامیان عراقی به جمهوری اسلامی ایران همچنان ادامه دارد.

در محور مذکور، ساعت 21، 4 نفر از نظامیان عراقی شامل 2 ستوان‌یار و 2 سرباز جمعی گروهان سوم گردان تانک المثنی از تیپ30 لشکر6 زرهی که همگی خدمه تانک بودند، در منطقه سویدانی خود را تسلیم نیروهای ایرانی کردند.⁽⁴⁾

یک سرباز عراقی دیگر نیز در جبهه سوسنگرد خود را تسلیم کرد.⁽⁵⁾

در روزهای گذشته نیز 5 نفر از مردم عراق با عبور از مرز بانه وارد ایران شدند و خود را به نیروهای ایرانی معرفی کردند.⁽⁶⁾

1) عملیات شهید مدنی در روز 27 شهریور (سه روز قبل) اجرا شد.

2) سند شماره 154427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی لشکر92 زرهی، شماره 192، 6/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 53855 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اهواز به تهران (اطلاعات و فرماندهی)، 31/6/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 021740 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات سپاه خوزستان به اطلاعات عملیات مرکز، شماره 353، 31/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 021730 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سوسنگرد به ستاد جنوب، 30/6/1360، سند تک‌برگی؛ و -سند شماره 192149 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد هماهنگی جنگ‌های نامنظم (شهید دکتر چمران) به فرماندهی لشکر16 زرهی، 31/6/1360، ص1.

4) سند شماره 005155 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به طرح و برنامه‌ریزی مرکز، شماره 355، 2/7/1360، ص5؛ و - سند شماره 154427 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 2 و 3؛ و - روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص2.

5) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص14.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 181، 27/6/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 26/6/1360.

با هماهنگی نیروهای سپاه و ارتش، از ساعت 2 بامداد، عملیاتی در محور عنکوش در غرب رودخانه کرخه و جنوب‌غربی شهرستان شوش اجرا شد، اما به‌دلیل هشیاری، آمادگی و آتش شدید دشمن، رزمندگان موفق به نفوذ در مواضع آنان نشدند و پس از سه ساعت درگیری مجبور به عقب‌نشینی و استقرار در مواضع قبلی خود شدند.⁽¹⁾

در این عملیات، 6 نفر از نیروهای خودی (4 پاسدار و 2 ارتشی) شهید⁽²⁾و 56 تن (46 نفر از سپاه و 10 نفر از نیروهای ارتش) زخمی شدند. 5 نفر از نیروهایی که در خطوط مقدم عراقی‌ها نفوذ کرده بودند نیز مفقود شدند.⁽³⁾

یک جنگنده میگ عراقی در آسمان آبادان هدف آتش پدافند هوایی ایران قرار گرفت و در آن‌سوی اروندرود در خاک عراق سقوط کرد.⁽⁴⁾

براساس اطلاعیه شماره 465 ستاد مشترک ارتش، 2 فروند میگ عراقی قصد بمباران آبادان را داشتند که یکی از آنها هدف قرار گرفت و دیگری آسمان منطقه را ترک کرد.⁽⁵⁾

همچنین، درپی تشدید فعالیت‌های هوایی ارتش عراق و اجرای پروازهای شناسایی، فرمانده کل سپاه پاسداران به پدافند هوایی استان‌های خوزستان، آذربایجان‌غربی، آذربایجان‌شرقی، کرمانشاه و ایلام درباره احتمال حمله هوایی عراق در روزهای 30 و 31 شهریور و اول مهر - که مقارن با سالگرد حمله عراق به ایران است - هشدار داد.⁽⁶⁾

به مناسبت هفته جنگ و اولین سالگرد حمله عراق به ایران، کارکنان ادارات کشاورزی و تعاون روستایی بروجرد و کارکنان مرکز خدمات کشاورزی این شهرستان از یک تا 5 روز حقوق شهریورماه خود را برای کمک به مناطق جنگی اختصاص دادند.

علاوه‌براین، همه مدیران و رؤسای ادارات و سازمان‌های مستقل و دولتی استان سمنان نیز تصمیم گرفتند تا پایان جنگ یک روز از حقوق ماهیانه خود را برای کمک به جبهه‌ها اختصاص دهند.⁽⁷⁾

تعدادی از واحدهای کارگری نیز کمک‌هایی را بدین شرح به جبهه‌های جنگ ارسال کردند: کارگران شرکت آکام فلز یک آمبولانس با تجهیزات کامل، مقداری برنج، لباس مردانه، کفش

1) سند شماره 021731 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات دزفول به عملیات جنوب، 30/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 198421 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عنکوش (گزارش عملیات محدود در شوش)، 30/6/1360، صص 1 و 2.

2) علاوه‌بر این 6 نفر، 4 تن دیگر از مجروحان نیز در روزهای بعد در بیمارستان به شهادت رسیدند. (سند شماره 005222 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات - عملیات خوزستان به فرمانده سپاه خوزستان، 13/7/1360، ص1)

3) سند شماره 5137 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات شوش به اطلاعات عملیات خوزستان، 30/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 021740 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص11؛ و - سند شماره 53855 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص35، 31/6/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 187، 1/7/1360، ص16؛ و - روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، ص4.

6) سند شماره 53831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز فرماندهی ستاد مرکزی سپاه (واحد طرح و برنامه ریزی عملیات) به سپاه مناطق آذربایجان‌شرقی، آذربایجان‌غربی،کرمانشاه، ایلام و اهواز، 26/6/1360، سند تک‌برگی.

7) روزنامه جمهوری اسلامی، 31/6/1360، صص 4 و 9؛ و - روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص2.

زنانه و مردانه و مبلغ 400,023,1 ریال به مناطق جنگی و مردم جنگ‌زده هدیه کردند؛ کارکنان

شرکت بوتان مبلغ 721,076,3 ریال؛ کارکنان جهاد سازندگی 351 تخته پتو، 73 عدد کلمن و 2 عدد یخدان و کارکنان جهاد سازندگی کرج 100 عدد بشکه 220 لیتری و 20 دست لباس کار برای تعمیرکاران به جبهه‌ها ارسال کردند.⁽¹⁾

در همین حال در سومین روز از هفته جنگ، تعدادی از نیروهای داوطلب مردمی درقالب گروه های بسیج از شهرهای تبریز، محلات و الشتر (در استان لرستان)، پس از گذراندن دوره‌های آموزش نظامی عازم جبهه‌های جنگ شدند.⁽²⁾

وزارت بهداری آمار مجروحانی را که از آغاز جنگ تاکنون در بیمارستان‌های 8 استان کشور بستری شده و تعدادی از آنان به‌دلیل مؤثر واقع نشدن معالجات به شهادت رسیدند، اعلام کرد. به گزارش خبرگزاری پارس آمار مذکور به این شرح است: -⁽³⁾

D950

روزنامه انگلیسی تایمز در گزارشی به بررسی جنگ یک‌ساله ایران و عراق پرداخت. دردست‌گرفتن ابتکارعمل در جنگ توسط ایران و ضرورت لحاظ‌کردن شرط خروج نیروهای عراقی از خاک ایران در پیشنهادهای صلح برای متقاعدکردن جمهوری اسلامی به پذیرش آن موضوعاتی است که در این گزارش مورد توجه قرار گرفته است.

رادیو لندن بخش‌هایی از مطلب روزنامه تایمز را این‌طور نقل کرد: «تایمز معتقد است که سربازان ایرانی حملات و تجاوزات عراقی‌ها را خنثی کرده و هم‌اکنون ابتکارعمل را به دست

1) روزنامه اطلاعات، 31/6/1360، ص11.

2) روزنامه جمهوری اسلامی، 31/6/1360، ص4.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 185، 31/6/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 30/6/1360.

گرفته‌اند. حس وطن‌پرستی مردم هنوز نیز در حکم نیرویی تواناست که به گفته تایمز، علی‌رغم وجود اعتقادات مختلف سیاسی می‌تواند عاملی مؤثر در بیرون‌راندن عراقی‌ها باشد. تایمز چنین

ادامه می‌دهد: هرگونه پیشنهاد صلح میان دو کشور که امکان موفقیت در آن باشد باید بر خروج کامل نیروهای عراقی از خاک ایران دلالت کند. همچنین محتوای این پیشنهاد باید منعکس‌کننده خواست طرفین مبنی‌بر عدم فعالیت‌های خرابکارانه دو کشور علیه یکدیگر باشد. ... برای یک دولت منطقی در ایران که از کمک میانجی‌های بی‌طرف بهره‌مند باشد، نباید چندان دشوار باشد که پرزیدنت صدام را راضی به خروج نیروهای عراقی از خاک ایران بنماید، بدون آنکه دراین‌رابطه از وجهه و حیثیت عراق کاسته گردد.»⁽¹⁾

در درگیری نیروهای خودی با افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در روستای گلکان و محور بانه - سردشت، شماری از این افراد کشته شدند، امروز همچنین نیروهای سپاه روستای میرآباد را پاک‌سازی کردند.

در یک درگیری که بین نیروهای سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد با افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی در روستای گلکان در 14 کیلومتری محور دیواندره - سقز، رخ داد، یک نفر از افراد ضدانقلاب کشته شد و 3 نفر نیز زخمی شدند. در این درگیری نیروهای سپاه آسیبی ندیدند.⁽²⁾

نیروهای سپاه در عملیات دیگری، روستای میرآباد در 15 کیلومتری شمال‌غربی نقده را پاک‌سازی کردند.⁽³⁾

در محور بانه - سردشت نیز خودرو حامل افراد مسلح ضدانقلاب به‌وسیله یک فروند بالگرد ارتش هدف قرار گرفت و منهدم شد و سرنشینان آن نیز کشته شدند.⁽⁴⁾

در انفجار مهیبی که در یک خانه تیمی در محله عباس‌آباد شهر سنندج رخ داد، 3 نفر از افراد نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که از عاملان ترورها و انفجارهای این شهر بودند، کشته شدند.

به گزارش سپاه پاسداران، پس از وقوع انفجار، نیروهای سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد بی‌درنگ به محل حادثه رفتند و پس از بررسی آنجا متوجه شدند، این افراد مشغول ساخت بمب بوده‌اند که براثر انفجار کشته شده‌اند. به‌دلیل شدت انفجار اجساد هر 3 نفر متلاشی شده بود، طوری‌که یکی از آنان قابل‌شناسایی نبود. براساس مدارک به‌دست‌آمده، کشته‌شدگان، عاملان ترور شهید حجت‌الاسلام حسین باقری معاون دادستانی سپاه سنندج و شهید حاج نبی خسروی راننده مدیرکل آموزش‌وپرورش استان کردستان بودند.

از این خانه تیمی چند قبضه اسلحه و مقداری مهمات ازجمله یک اسلحه ژ3 (متعلق به شهید حسین باقری)، یک اسلحه ژ3 (متعلق

1) همان، ص2 (ضمیمه)، رادیو لندن، 30/6/1360.

2) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص12؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 189، 3/7/1360، ص22، سنندج - سپاه دیواندره.

3) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص3.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص8، سنندج - خبرگزاری پارس، 31/6/1360؛ و - روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص14.

به یکی از پیشمرگان مسلمان کرد که چندی قبل افراد این خانه وی را خلع سلاح کرده بودند)، یک مسلسل یوزی، 4 نارنجک جنگی و مقداری

مهمات و تجهیزات نظامی دیگر به دست آمد.

طبق مدارک موجود، این افراد با سازمان کومه‌له هم ارتباط داشتند. در این حادثه خسارت بسیاری به منزل مجاور این خانه وارد و یک زن نیز زخمی شد. در تحقیقات بعدی نیز 3 نفر دستگیر شدند.⁽¹⁾

ترور یکی از افراد متعهد و کشف یک خانه تیمی از حوادث امروز شهر تهران بود.

بعدازظهر امروز، دو موتورسوار مسلح یک کفاش به نام تقی فتاح‌بخش را که فردی متعهد و طرف‌دار انقلاب اسلامی بود، در خیابان نصرت تهران با اسلحه کلت هدف قرار دادند و به شهادت رساندند. ضاربان پس از این اقدام بی‌درنگ گریختند.⁽²⁾

تهران - خبرگزاری پارس، 30/6/1360.

امروز همچنین پاسداران کمیته یک خانه تیمی را در خیابان زرتشت تهران شناسایی کردند و برای بازرسی به آنجا اعزام شدند. مأموران پس از محاصره این مکان با بلندگوی دستی از ساکنان خانه خواستند بدون درگیری خود را تسلیم کنند، اما آنان با مسلسل یوزی و اسلحه کمری به‌سوی پاسداران تیراندازی کردند. یکی از افراد این خانه ازطریق پشت‌بام خود را به منزل همسایه رساند و از آنجا با تیراندازی به‌سوی نیروهای کمیته، 2 تن از پاسداران را مجروح کرد. درنهایت، پس از مدتی تیراندازی، یکی از این افراد کشته و دیگری مجروح و دستگیر شد. در بازرسی از این مکان یک مسلسل یوزی، چند کلت کمری کالیبر45، تعداد زیادی انواع فشنگ، مواد منفجره و آتش‌زا و تعداد فراوانی نشریه و اعلامیه‌های سازمان به دست آمد.⁽³⁾

امروز نیز افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) اقداماتی را درقالب ترور، تیراندازی و پرتاب بمب در شهرهای مختلف کشور انجام دادند.

دو فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق به‌قصد ترور آیت‌الله شیخ ابوالحسن شیرازی امام‌جمعه مشهد به‌سمت منزل وی تیراندازی کردند. با واکنش محافظان او که از نیروهای سپاه پاسداران بودند، یک نفر از مهاجمان کشته و دیگری درحالی‌که زخمی شده بود متواری گشت. از فرد کشته‌شده یک اسلحه ژ3 به دست آمد.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری در این شهر، 3 فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق که در نزدیکی منزل علیرضا مولوی عضو ستاد سوخت‌رسانی شوراهای محلی شهر و رابط بازرگانی شورای منطقه 10 این شهر کمین کرده بودند، او را با مسلسل یوزی به رگبار بسته و با شلیک 7 گلوله به شهادت رساندند. سپس دو نفر از آنان اتومبیل پیکان این فرد را به سرقت بردند و نفر سوم با موتورسیکلت از محل گریخت.⁽⁵⁾

1) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص13؛ و - سند شماره 54865 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 به تهران (فرماندهی سپاه)، 31/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 257558 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه7 به فرماندهی ستاد مرکزی، 30/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 2/7/1360، ص18.

2) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص4؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 1/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 185، 31/6/1360، ص6،

3) روزنامه اطلاعات، 31/6/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 188، 2/7/1360، ص14، تهران؛ و - روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص2؛ و - روزنامه اطلاعات، 2/7/1360، ص2.

4) روزنامه اطلاعات، 1/7/1360، ص4.

5) همان؛ و - روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص3.

همچنین، سه فرد مسلح با استفاده از یک اتومبیل بنز مسروقه پس از حمله به مغازه خواربارفروشی فردی متعهد در شهر مشهد، یکی از ساختمان‌های سپاه پاسداران را به رگبار

بستند. این افراد که لباس پاسداران را به تن کرده و صورت‌هایشان را پوشانده بودند، پس از تیراندازی به این ساختمان متواری شدند. این اقدام تلفات جانی نداشت.⁽¹⁾

در تایباد، سرنشینان یک موتور درحالی‌که صورت‌هایشان را پوشانده بودند، با اسلحه کلاشینکف به‌سمت 2 پاسدار تیراندازی کردند. در این حادثه یکی از پاسداران به نام عباس ملکی به شهادت رسید و دیگری زخمی شد، مهاجمان نیز گریختند. با پیگیری این واقعه، یک خانه تیمی کشف شد و 5 نفر دستگیر شدند. از این مکان یک مسلسل یوزی و تعدادی فشنگ، یک تفنگ خفیف، یک اسلحه خودکار، یک نارنجک، یک ماشین تایپ و تعداد زیادی اعلامیه مربوط به سازمان مجاهدین خلق به دست آمد.⁽²⁾

در قوچان، چند تن از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدنظام پس از پرتاب یک بمب دست‌ساز به داخل ساختمان انجمن اسلامی شهر در یک خیابان اقدام به تیراندازی هوایی کردند و سپس گریختند.⁽³⁾

در اصفهان فردی که لباسی شبیه پاسداران به تن داشت، هدف حمله دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و از ناحیه گردن مجروح شد، ضاربان نیز متواری شدند.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری، شهردار زنجان هنگامی‌که با اتومبیل درحال عبور از میدان انقلاب این شهر بود، هدف سوءقصد عوامل مسلح گروه‌های معارض قرار گرفت، اما آسیبی ندید و گلوله‌ها به ماشین وی اصابت کرد⁽⁵⁾

در بابلسر نیز به یکی از افراد متعهد شهر سوءقصد شد، اما وی به‌دلیل دستپاچگی مهاجمان آسیبی ندید. یکی از مهاجمان دستگیر و دیگری متواری شد.⁽⁶⁾

در بابل هم یک نارنجک و یک بمب دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد شهر در خیابان دارالشفا پرتاب شد که انفجار آنها خسارتی درپی نداشت.⁽⁷⁾

در درگیری بین نیروهای سپاه و افراد سازمان مجاهدین خلق در رشت و خرم‌آباد، 2 نفر از افراد سازمان کشته و یک نفر مجروح شد.

امروز یکی از افراد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، با شلیک گلوله ماشین گشت سپاه پاسداران را در محله حسین‌آباد رشت هدف قرار داد. در این حادثه یک پاسدار سپاه مجروح شد. ضارب که قصد فرار داشت براثر تیراندازی متقابل مأموران کشته شد.⁽⁸⁾

در خرم‌آباد نیز در عملیاتی که با همکاری سپاه و مردم در کوه‌های اطراف شهر اجرا شد، یک نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح کشته و یک نفر دیگر مجروح و دستگیر شد.⁽⁹⁾

1) همان.

2) سند شماره 049236 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مشهد به فرماندهی سپاه مرکز، 1/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص36، تایباد - خبرگزاری پارس، 31/6/1360.

3) سند شماره 049236 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، ص11.

5) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص3.

6) . سند شماره 54861 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 به فرماندهی ستاد مرکز، 31/6/1360، ص2.

7) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص3؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/6/1360، ص4.

8) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 5/7/1360، ص3.

9) سند شماره 328441 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاون سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 30/6/1360، سند تک‌برگی.

امروز یک بمب بسیار قوی نیم‌ساعت قبل از انفجار در خیابان طالقانی شهر شیراز، کشف و به‌کمک مأموران شهربانی خنثی شد.

این بمب که در یک بسته کتاب و با استفاده از 3 عدد بمب دست‌ساز با باروت سیاه، باطری و تله قطع فشار از نوع شیمیایی و با قدرت تخریبی بسیار، جاسازی شده بود، در محلی پر رفت‌وآمد قرار گرفته بود که یکی از عابران به آن مشکوک شد و مأموران را از وجود آن مطلع کرد.⁽¹⁾

در میدان انقلاب شهر اصفهان نیز مردم بمبی را که در داخل یک ساک قرار داده شده بود، کشف و مأموران را از وجود آن مطلع کردند. با تلاش نیروهای سپاه بمب خنثی شد.⁽²⁾

چند خانه تیمی در ملایر، آستارا، لنگرود، اراک، رشت و اصفهان کشف شد و تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات و مواد منفجره از این اماکن به دست آمد، 14 نفر نیز دستگیر شدند.

در ملایر، با کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، یک نفر از افراد سازمان دستگیر شد. از این مکان 2 اسلحه ژ3، یک کلت کالیبر45، 3 بمب دست‌ساز، تعداد زیادی فشنگ ژ3 و رولور، مقدار فراوانی وسایل اولیه ساخت بمب، جزوه‌های آموزشی ساخت بمب‌های دستی و فرستنده رادیو و کتاب‌ها و نشریات سازمانی به دست آمد.⁽³⁾

در آستارا نیز یک خانه تیمی کشف شد؛ این خانه متعلق به یکی از افراد اصلی سازمان در این شهر بود که در ترور شهید مرحبا معاون دادسرای انقلاب اسلامی آستارا، نقش داشت. از این مکان یک قالب مواد منفجره، مقداری فتیله انفجاری، چاشنی الکتریکی، یک بمب دستی، تعدادی فشنگ و مهمات اسلحه‌های گوناگون، تعدادی کتاب آموزش نظامی و کتاب‌ها و نشریات سازمانی متعدد دیگر به دست آمد.⁽⁴⁾

همچنین در لنگرود، از منزل یک نفر 2 کلت و مقادیری مهمات به دست آمد صاحب‌خانه نیز دستگیر شد.⁽⁵⁾

در اراک هم افراد سپاه پاسداران این شهر از داخل یک منزل 2 بی‌سیم با برد یک کیلومتر کشف کردند.⁽⁶⁾

در رشت نیز از یک خانه تیمی 40 بمب دست‌ساز به‌همراه مقادیر فراوانی دارو به دست آمد.⁽⁷⁾

در اصفهان هم 2 خانه تیمی کشف شد و 5 نفر از هواداران سازمان در این دو مکان دستگیر شدند. 7 نفر دیگر هم در سطح این شهر شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁸⁾

1) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 31/6/1360، ص4.

2) روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، ص11.

3) همان.

4) همان؛ و - سند شماره 54863 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه3 به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 30/6/1360، ص1؛ و - روزنامه اطلاعات، 1/7/1360، ص4.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص36، لنگرود - خبرگزاری پارس، 31/6/1360؛ و - سند شماره 54861 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 185، 31/6/1360، ص6، اراک - خبرگزاری پارس، 30/6/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص36، رشت - خبرگزاری پارس، 31/6/1360.

8) روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، ص11.

شماری از افراد فعال وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، پیکار و پیشگام در خلخال، رودسر و خمینی‌شهر دستگیر شدند. در همین حال 10 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در صومعه‌سرا با اظهار ندامت و سپردن تعهد از زندان آزاد شدند.

در شهر خلخال و بخش گیوی اردبیل، 5 نفر از اعضای سازمان‌های پیکار و پیشگام و 3 نفر از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق شناسایی و بازداشت شدند.⁽¹⁾

در شهرستان رودسر نیز 2 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در حین پخش اعلامیه شناسایی و دستگیر شدند.⁽²⁾

از سوی دیگر امروز در صومعه‌سرا (از توابع استان گیلان) 10 نفر از هواداران این سازمان با اظهار ندامت و دادن تعهد از زندان آزاد شدند و یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) که کاندیدای این سازمان در انتخابات مجلس شورای اسلامی بود، خود را به سپاه پاسداران این شهر معرفی کرد.⁽³⁾

سپاه پاسداران خمینی‌شهر نیز امروز در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: در دو ماه گذشته، 7 خانه تیمی و 2 باغ که مرکز فعالیت‌های تشکیلاتی سازمان مجاهدین خلق بود، کشف شد و 51 نفر از اعضا و هواداران این سازمان دستگیر شدند. هنگام کشف این خانه‌ها، علاوه‌بر دستگیری رهبر غیربومی سازمان در این شهر، تعداد زیادی کتاب و نشریه کشف و ضبط شد.⁽⁴⁾

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، در آخرین روز سفر به مالزی با شرکت در نشستی خبری به پرسش‌های خبرنگاران درباره دلایل سفر به کره شمالی و مالزی، برگزاری اجلاس غیرمتعهدها در بغداد، میانجیگری مالزی میان ایران و عراق و شایعه خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی پاسخ گفت.

رئیس مجلس شورای اسلامی با رد احتمال شرکت ایران در اجلاس آتی غیرمتعهدها در بغداد، خواستار تشکیل یک دادگاه بین‌المللی برای تعیین و معرفی متجاوز در جنگ ایران و عراق شد. وی همچنین ضمن تکذیب خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی، از نقش ارتش در جنگ تمجید کرد.

روزنامه کیهان بخش‌هایی از این نشست خبری را در شماره امروز خود درج کرده است: «سؤال: چرا به جمهوری دمکراتیک خلق کره مسافرت کردید؟

جواب: آن کشور اولین کشوری بود که بعد از انقلاب موضع خوبی نسبت به جمهوری اسلامی ایران داشت، مخصوصاً دررابطه‌با جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، بهترین موضع‌گیری‌ها را به عمل آورد و ما از آنها راضی هستیم. مقامات آن کشور دو سال بود که از

1) روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص3.

2) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص3.

3) سند شماره 54863 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2؛ و - سند شماره 174485 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی، 30/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 54863 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

4) روزنامه اطلاعات، 31/6/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 31/6/1360، ص4.

ما دعوت برای چنین سفری به عمل آورده بودند و ما می‌خواستیم از نزدیک کشور کمونیستی کره؛ وضع مردم و نقاط ضعف و قوت سیستم آن را ببینیم.

سؤال: آیا به کنفرانس غیرمتعهدها در بغداد نماینده‌ای خواهید فرستاد؟

جواب: خیر. تا رژیم صدام در عراق هست، در هیچ کنفرانسی در بغداد شرکت نمی‌کنیم، زیرا این رژیم جنگ خانمان‌سوز را علیه ما شروع کرد و باعث کشتار هزاران مسلمان در دو کشور عراق و ایران شد و ثروت کشور عراق، خرج ابزار جنگی علیه ایران گردید.

D956

سؤال: آیا آمدن شما به مالزی برای این است که می‌خواهید دولت این کشور نقشی در میانجیگری بین ایران و عراق بازی کند؟

جواب: خیر. ما چنین نظری نداشتیم، ولی رئیس مجلس شما این مسئله را مطرح کرد، زیرا دولت شما در یکی از کنفرانس‌های تشکیل‌شده برای صلح، نماینده‌ای دارد. البته، ما مایلیم این جنگ هرچه زودتر تمام شود، اما می‌گوییم که جنگ را صدام شروع کرده و در خاک ما آمده است. دشمن باید بدون قیدوشرط از خاک ما خارج شود و ما هم درحال دفاع از خود هستیم و با یک دزد مذاکره نمی‌کنیم، صدام باید بیرون برود و به جنایاتش رسیدگی بشود. به همین دلیل، من از مسئولین شما نخواستم که دراین‌رابطه کاری انجام دهند، بلکه باید یک دادگاه اسلامی و جهانی به این مسئله رسیدگی کند و ببیند متجاوز چه کسی است و او را محکوم نماید. این را هم اضافه کنم که ما خیلی زود عراق را از کشورمان خارج خواهیم کرد و امروز خبرهای خوبی دراین‌مورد شنیدیم.

سؤال: بنی‌صدر گفته است که دولت ایران نمی‌خواهد جنگ تمام شود، چون اگر ارتش فارغ شود برای رژیم خطرناک است.

جواب: بنی‌صدر همین دروغ‌ها را گفت که مردم او را از کشور بیرون کردند. ارتش ما یکی از افتخارات ماست که قاطعانه درحال دفاع از کشور است. ما امیدواریم که این ارتش از جنگ فارغ شود و در سازندگی شرکت کند. اگر

ارتش ما آن‌طور بود، الآن هم نمی‌جنگید. بدنه ارتش ما از جوانان مسلمان ایران تشکیل شده، از فرزندان کشاورزان و کارگران که حتی در زمان شاه نیز علیه مردم نجنگیدند و به فرمان امام خمینی از پادگان‌ها خارج شدند. بنی‌صدر آن روزها به دروغ می‌گفت که ارتش طرف‌دار من است و اگر من بروم ارتش اقدام به شورش می‌کند، ولی دیدیم دروغ بود و شما مطمئن باشید که ارتش ایران از مردم ایران جدا نیست. بنی‌صدر 9 ماه وقت ارتش ما را تلف کرد، ولی از روزی که او فرار کرده ما ضربات کاری به دشمن زده‌ایم و یکی از آنها دیروز بود که 50 تانک عراقی را سالم به غنیمت گرفتیم.

سؤال: آیا از اسرائیل اسلحه‌ای خریداری کردید؟

جواب: هرگز. ما نیازی به خرید اسلحه از اسرائیل نداریم. ما روز جهانی قدس را اعلام کرده‌ایم و تمام توان خود را علیه اسرائیل به کار خواهیم گرفت. مطمئن باشید اگر روزی بنا باشد از اسرائیل اسلحه بخریم زودتر از آن با عراق صلح خواهیم کرد! ما اصولاً نیازی به خرید اسلحه نداریم. به اندازه زیاد اسلحه دراختیار داریم و ازنظر مهمات نیز هیچ کمبودی نداریم، چون در کشور ما تولید می‌شود و اگر هم نیازی به خریدن آنها باشد آن‌قدر کشورهای اروپایی وجود دارند که برای فروش با یکدیگر رقابت می‌کنند.»⁽¹⁾

صالح رفعت عضو کمیته سیاسی جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین، در دیدار با هیئت ایرانی شرکت‌کننده در نشست بین‌المجالس در کوبا ضمن محکوم‌کردن حمله عراق به ایران، خواستار خروج بدون قیدوشرط عراق از خاک ایران شد و بر پذیرش انقلاب اسلامی به‌عنوان یک راهبرد اصولی تأکید کرد.

وی در این دیدار با اشاره به حمایت این جبهه از انقلاب اسلامی گفت: «جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین همیشه پشتیبان انقلاب اسلامی بوده و هست. ما انقلاب اسلامی ایران را بزرگ‌ترین ضربه برای ازبین‌بردن امپریالیسم در منطقه می‌دانیم.»

صالح رفعت خواستار خروج بدون قیدوشرط متجاوز شد و این جنگ را بزرگ‌ترین خدمت به امریکا و ارتجاع منطقه خواند و افزود: «به‌منظور همین موضع‌گیری ما بود که دفتر ما در عراق بسته شد و تعدادی از اعضای دفتر دستگیر و زندانی شدند که عده‌ای از آنها هنوز هم در زندان عراقی‌ها به سر می‌برند.»

وی در ادامه خاطرنشان کرد: «ما حمایت از انقلاب اسلامی ایران را به‌عنوان یک استراتژی اصولی پذیرفته‌ایم و به‌دلیل حمایتش در داخل جبهه آزادی‌بخش فلسطین دچار مشکلات شده‌ایم. ما به‌عنوان یک جبهه از جبهه‌های مشترک سازمان آزادی‌بخش فلسطین هیچ‌گاه رضایت نمی‌دادیم که سازمان آزادی‌بخش فلسطین به‌عنوان یک واسطه بین متجاوز و مورد تجاوز

1) روزنامه کیهان، 30/6/1360، ص14.

واقع‌شده دخالت کنند. خصوصاً ما معتقد بودیم که متجاوز را باید محکوم کرد. ما از سازمان آزادی‌بخش فلسطین خواستیم شما از ایران حمایت کنید، ولی خودخواهی‌های شخصی که در داخل سازمان آزادی‌بخش هست، نگذاشت که پیشنهاد ما طرح و تصویب شود.»⁽¹⁾

درپی دستگیری تعدادی از دانشجویان ایرانی در هند، کاردار جمهوری اسلامی ایران با معاون وزیر امور خارجه آن کشور دیدار و ضمن اعتراض به این اقدام پلیس هند خواستار مداخله مقامات هندی دراین‌باره و آزادی دانشجویان شد.

به گزارش روزنامه کیهان، کاردار ایران در این دیدار انگیزه دانشجویان دستگیرشده را اعتراض به چاپ چند آگهی با مضامینی علیه انقلاب اسلامی در چند روزنامه محلی ذکر کرد.

این روزنامه با اعلام این خبر افزود: به‌تازگی وزیر اوقاف عراق و چند مقام دیگر این کشور از چند شهر هندوستان بازدید کرده‌اند و به گفته منابع آگاه، براساس برنامه‌ریزی آنان آگهی‌های سفارشی سفارت عراق در دهلی‌نو با عنوان خبر در این نشریات چاپ شده است.

خبرگزاری جمهوری اسلامی نیز دراین‌باره گزارش داد: کاردار ایران در این دیدار اعلام کرد که پلیس پونا هیچ دلیلی برای دستگیری دانشجویان نداشته و فقط به‌بهانه بی‌انضباطی آنان چنین اقدامی کرده است و معاون وزیر امور خارجه هند نیز برای حل این مشکل قول مساعدت داده است.

با تلاش کاردار ایران و دخالت مقامات وزارت امور خارجه هند، 25 نفر از دانشجویان ایرانی آزاد شدند و مقامات پلیس وعده دادند در طول روز آینده سایر بازداشت‌شدگان را هم آزاد کنند.

در همین حال، امروز دانشجویان مسلمان با برپایی تظاهراتی در شهر دانشگاهی پونا، اقدام پلیس هند را محکوم کردند. در پایان این راه‌پیمایی قطعنامه‌ای مبنی‌بر هماهنگی و همکاری پلیس هند با گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران قرائت شد و سپس متن آن که به سه زبان چاپ شده بود، توزیع گردید.⁽²⁾

1) روزنامه جمهوری اسلامی، 31/6/1360، ص3.

2) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، صص 20 و 21، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 30/6/1360.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 31 شهریور 1360 23 ذیقعده 1401 22 سپتامبر 1981

ارتش عراق امروز شهرهای اهواز، آبادان و پاوه را هدف حملات هوایی و توپخانه‌ای خود قرار داد.

چهار جنگنده عراقی در ساعت 10 و سه هواپیمای دیگر در ساعت 11 صبح، حوالی اهواز را بمباران کردند که تلفات و خساراتی به بار نیاورد.⁽¹⁾

همچنین توپخانه سنگین ارتش عراق صبح و بعدازظهر امروز در چند نوبت، شهر اهواز را گلوله‌باران کرد. براثر این حملات 4 نفر از اهالی شهر شهید و 12 نفر هم مجروح شدند. علاوه‌براین، یک محله عرب‌نشین در حوالی کوت عبدالله در حومه اهواز نیز هدف گلوله‌های توپ ارتش عراق قرار گرفت و درنتیجه تعدادی از خانه‌های مردم تخریب شد و یک دختربچه ده‌ساله به نام حبیبه بیت لفته نیز به شهادت رسید.⁽²⁾

از سوی دیگر امروز آبادان هم زیر آتش توپخانه‌های ارتش عراق قرار داشت. براثر اصابت گلوله‌های توپ، چند نقطه شهر دچار آتش‌سوزی شد و به 2 منزل در خیابان احمدآباد و یک منزل در خیابان زابل خسارت‌هایی وارد آمد، همچنین یک نفر به شهادت رسید و چند نفر مجروح شدند.⁽³⁾

در جبهه غرب نیز پاوه هدف گلوله‌باران توپ‌های دوربرد دشمن قرار گرفت. اصابت 7 گلوله توپ به این شهر موجب تخریب یک منزل مسکونی شد، اما تلفات جانی درپی نداشت.⁽⁴⁾

امکان ملاقات خانواده اسیران عراقی با آنان در ایران فراهم شد.

فرمانده کل سپاه پاسداران با اعلام این خبر گفت: «براساس هماهنگی‌هایی که با وزارت امور خارجه انجام شده مقدمات و امکاناتی فراهم شده [که] خانواده‌های اسیران عراقی بتوانند با آنان دیدار کنند تا ببینند با اسرای آنها در ایران چگونه رفتار می‌شود و بعد هم از اسرای ما در عراق دیدن کنند و ببینند دولت عراق چگونه اسرای ما را زیر شکنجه و کتک وادار به دراختیارگذاشتن اطلاعات کرده است.» محسن رضایی افزود: «البته ممکن است دولت عراق با این درخواست

1) سند شماره 38493 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سپاه پاسداران، 1/7/1360، سند تک‌برگی.

2) روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص2.

3) همان؛ و - سند شماره 419494 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان (اهواز) به استاندار خوزستان، 1/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، ص4.

4) سند شماره 144840 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: خلاصه اطلاعاتی، شماره 24، ستاد پاسداران غرب (اطلاعات عملیات)، 31/6/1360، ص2؛ و - سند شماره 049240 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 1/7/1360، سند تک‌برگی.

مخالفت کند، ولی خانواده‌های اسرا باید بر درخواستشان پافشاری کنند تا بتوانند با آنان ملاقات نمایند.»⁽¹⁾

از سوی دیگر، امروز 130 نفر از اسیران عراقی که در روزهای 28 و 29 شهریور در جبهه‌های سوسنگرد و هویزه، به اسارت درآمده‌اند، با قطار وارد تهران شدند و به محل اقامت خود انتقال یافتند.

D962

نماینده ستاد مشترک ارتش در ایستگاه راه‌آهن خطاب به این افراد گفت: «شما از هم‌اکنون به‌عنوان برادران ما به شمار می‌آیید و ما این اطمینان را به خانواده‌هایتان می‌دهیم که شما در زیر سایه اسلام و در پناه جمهوری اسلامی ایران قرار خواهید گرفت.»⁽²⁾

رژیم عراق حدود 500 نفر از عراقی‌های ایرانی‌الاصل را، که عموماً از اکراد هستند، ازطریق منطقه مرزی جوانرود از این کشور اخراج کرد.

خبرگزاری پارس دراین‌باره گزارش داد: این خانواده‌ها که با کمپرسی تا نزدیکی مرز انتقال یافتند و سپس در این منطقه رها شدند، پس از حدود 24 ساعت راه‌پیمایی خود را به مرز رساندند و نیروهای سپاه پاسداران با کمک اهالی منطقه مرزی جوانرود آنان را به داخل ایران آوردند و اسکان دادند. گفتنی است چند کودک خردسال در راه‌پیمایی 24 ساعته این افراد تا مرز، جان خود را از دست دادند.⁽³⁾

هم‌زمان با افزایش تعداد پرواز هواپیماهای نظامی عراق، مسئولان عراقی چندین فروند بالگرد مجهز به موشک‌های ضدتانک از ایتالیا خریداری کردند.

معاون فرمانده نیروی هوایی ارتش عراق ادعا کرد تعداد پرواز هواپیماهای نظامی و خلبانان عراق نسبت به گذشته افزایش یافته و این نیرو می‌تواند بر همه جبهه‌های ایران مسلط باشد. خبرگزاری عراق نیز مدعی شد در چند روز اخیر هواپیماهای عراقی با فروریختن 1000 بمب

1) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص2.

2) همان، ص14؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 1/7/1360، ص2.

3) روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 188، 2/7/1360، ص23، کرمانشاه.

در آبادان، سوسنگرد و سرپل ذهاب هزاران نفر از نیروهای ایرانی را کشته‌اند.⁽¹⁾

در همین حال ستاد مشترک ارتش در گزارشی اعلام کرد: تعداد هواپیماهای نظامی عراق حتی پروازهای شبانه نسبت به گذشته افزایش یافته است. ساعت 11 امروز، یکی از چهار جنگنده عراقی که درحال گشت‌زنی در آسمان عراق بود، به‌اشتباه مواضع تیپ49 و برج‌های دیدبانی عراق در غرب اروند را هدف قرار داد و خساراتی را به بار آورد. این هواپیما با آتش سلاح‌های پدافند ضدهوایی عراق مواجه شد و ناچار منطقه را ترک کرد.⁽²⁾

گزارش دیگری از ستاد مشترک ارتش حاکی است: ارتش عراق پس از خرید تعدادی بالگرد سیکورسکی از کشور ایتالیا، 120 تن از خلبانان خود را برای گذراندن دوره آموزشی کار با این نوع بالگرد، که مجهز به 12 موشک ضدتانک می‌باشد، به ایتالیا اعزام کرده است.⁽³⁾

ارتش عراق متولدین سال 1955 احتیاط رزمی را برای خدمت در واحدهای زرهی به خدمت فراخواند.

به گزارش منابع اطلاعاتی ارتش جمهوری اسلامی ایران، تاریخ اعزام این افراد 10 آبان 1360 اعلام شده بود، اما به‌دلیل کمبود نیرو در رسته‌های زرهی ارتش عراق اعزام این افراد جلو افتاد.⁽⁴⁾

درحالی‌که مسئله کمبود نیرو یکی از معضلات پیش روی ارتش عراق است، سیر پناهندگی نظامیان عراق به ایران همچنان ادامه دارد، در این راستا امروز هم یک سرباز عراقی با عبور از خط مقدم خود را به نیروهای سپاه در جبهه کرخه‌کور معرفی کرد و پناهنده شد.⁽⁵⁾

در حمله گروه‌های مسلح ضدانقلاب به نیروهای جمهوری اسلامی در محور میاندوآب - مهاباد و پیرانشهر 2 نفر شهید شدند و یک پاسدار نیز مجروح شد. همچنین 6 روستا در مناطق کردنشین پاک‌سازی و تعدادی اسلحه کشف و ضبط شد.

در محور میاندوآب - مهاباد، نیروهای خودی در 10 کیلومتری میاندوآب هدف حمله افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی قرار گرفتند و با آنها درگیر شدند. در این درگیری دوساعته، یک افسر ارتش به نام ستوان ذوالفقاری به شهادت رسید.⁽⁶⁾

در پیرانشهر نیز عده‌ای از افراد ضدانقلاب شبانه به نیروهای سپاه پاسداران حمله کردند، اما با واکنش و تیراندازی متقابل نیروهای خودی از محل گریختند. در این حادثه یک پاسدار به نام سید حسن حسینی به شهادت رسید و یک پاسدار نیز زخمی شد.⁽⁷⁾

از سوی دیگر، خبرگزاری پارس در گزارشی اعلام کرد: در چهار روز اخیر، 6 روستا در محورهای سنندج - کامیاران و سنندج - دهگلان و قروه با تلاش نیروهای سپاه پاک‌سازی شده است. در این روستاها 5 کلت، یک اسلحه برنو، یک قبضه اسلحه ام1 و 20 اسلحه شکاری کشف و ضبط گردید.⁽⁸⁾

1) سند شماره 138499 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 1/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 182، 1/7/1360، ص7، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 31/6/1360.

2) سند شماره 138500 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 2/7/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 138483 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی) 31/6/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 138419 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 27/6/1360؟، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 53855 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اهواز به تهران (اطلاعات و فرماندهی)، 31/6/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 53848 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به فرماندهی ستاد مرکز، 31/6/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص12.

7) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص12؛ و - روزنامه کیهان، 5/7/1360، ص2.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 189، 3/7/1360، ص22، سنندج.

درحالی‌که با تلاش نیروهای مشترک سپاه پاسداران، ارتش و پیشمرگان مسلمان کرد، بخش عمده‌ای از مناطق کردنشین غرب کشور در استان‌های کردستان و آذربایجان‌غربی از وجود گروه‌های مسلح غیرقانونی پاک‌سازی شده و امکان ارائه خدمات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی در اغلب این مناطق مانند سایر نقاط کشور فراهم شده است، دفتر سیاسی حزب دمکرات کردستان در آستانه اول مهرماه و بازگشایی مدارس در سراسر کشور، در حرکتی کاملاً تبلیغاتی، نمایشی و درعین‌حال انفعالی با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد که تصمیم به بازگشایی مدارس و فرستادن نوجوانان کرد به کلاس‌های درس گرفته است!

حزب دمکرات در این اطلاعیه با بیان اینکه این حزب دمکرات است که مدارس را باز کرده است و مردم نیز باید فرزندان خود را به مدرسه بفرستند، مدعی شد که جمهوری اسلامی ایران می‌کوشد به‌جای توسعه بهداشت و افزایش آگاهی‌های مردم، آنها را در بی‌خبری و جهل نگه دارد و از تأمین امکانات بهداشتی برایشان شانه خالی کند. این ادعاها درحالی مطرح می‌شود که دولت جمهوری اسلامی ایران و وزارت آموزش‌وپرورش مسئولیت تأمین فضای آموزشی، کتاب‌های درسی، استخدام و به‌کارگیری کادر اداری و آموزشی را بر عهده دارند و تمهیدات لازم را برای بازگشایی مدارس به‌ویژه در مناطق کردنشین غرب کشور اندیشیده‌اند.⁽¹⁾

به‌دنبال درگیری سربازان ارتش ترکیه با تعدادی از اکراد عراقی در یکی از مناطق مرزی ترکیه و انعکاس این خبر در رسانه‌های غربی با عنوان درگیری سربازان ایران و ترکیه در مرز مشترک دو کشور، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس اعلام کرد: به‌احتمال‌قوی این درگیری را عده‌ای از افراد ضدانقلاب در حین فرار به‌منظور خدشه واردکردن به روابط بین دو کشور جمهوری اسلامی ایران و ترکیه به راه انداخته‌اند. وی افزود: «ما هنوز مشغول تحقیق و بررسی این مسئله هستیم و به‌محض روشن‌شدن قضیه، جریان را به اطلاع دولت ترکیه و مردم ایران خواهیم رساند.»⁽²⁾

در یک ترور در قائم‌شهر و 3 مورد درگیری بین پاسداران و عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و چریک‌های فدایی خلق در تبریز، لاهیجان و شیراز، یک معلم و یک پاسدار شهید و 4 نفر از مهاجمان کشته شدند.

5 تن از افراد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق یک معلم را ترور و به شهادت رساندند. ضاربان پس از این اقدام، به جنگل‌های اطراف گریختند، اما نیروهای سپاه آنها را دستگیر کردند.⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، صص 9 و 10 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 31/6/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 187، 1/7/1360، ص7.

3) سند شماره 54861 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 به فرماندهی ستاد مرکز، 31/6/1360، ص2.

در درگیری مسلحانه میان افراد یک تیم عملیات نظامی سازمان مجاهدین خلق و نیروهای سپاه پاسداران در خیابان سرلک تبریز، یک پاسدار به نام کاظم رفیعی به شهادت رسید و 2 نفر از اعضای این سازمان کشته شدند. از این افراد 2 کلت کمری به دست آمد.⁽¹⁾

در روستای لسمجان از توابع لاهیجان نیز درپی گزارش‌های مردمی، نیروهای سپاه پاسداران، برای دستگیری یکی از اعضای فعال سازمان چریک‌های فدایی خلق(اقلیت) به منزل این شخص مراجعه کردند، اما به‌محض رسیدن به آنجا، هدف حمله و تیراندازی قرار گرفتند. در تیراندازی متقابل فرد مذکور کشته شد. از این شخص، یک مسلسل سبک با 2 خشاب پر، یک دوربین شکاری با آرم ژاندارمری، طرح حمله به پایگاه مقاومت بسیج روستا، چند طرح ترور، گزارش کار روزانه و تعدادی اسناد و مدارک سازمانی به دست آمد.⁽²⁾

در شیراز نیز 2 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق به چادر نیروهای مقاومت بسیج مسجد شاه قیس، که به‌منظور جمع‌آوری هدایا و کمک‌های مردم به جبهه‌های جنگ برپا شده بود، حمله کردند. در این حادثه، اسلحه یکی از مهاجمان پس از شلیک دو گلوله گیر کرد و وی درحالی‌که قصد فرار داشت، هدف گلوله نیروهای بسیج قرار گرفت و کشته شد. نفر دوم نیز که سوار بر موتور بود، پس از پرتاب یک نارنجک به‌سمت نیروهای بسیج گریخت. در این درگیری به نیروهای بسیج آسیبی نرسید.⁽³⁾

گفتنی است در چند روز گذشته، هواداران سازمان مجاهدین خلق در شیراز با انتشار اعلامیه‌های دست‌نویس با عنوان "شورای ملی مقاومت" مسئولیت پرتاب چند بمب دستی و چند انفجار کوچک و بزرگ را بر عهده گرفتند. چند اعلامیه نیز ازطریق پست به سپاه پاسداران ارسال شد.⁽⁴⁾

29 تن از اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مختلف کشور شناسایی و دستگیر شدند.

در بندر انزلی، 4 فرد مسلح که قصد ترور 2 پاسدار را داشتند با واکنش به‌موقع یک رهگذر در اجرای عملیات خود ناکام ماندند و با اتومبیل از محل دور شدند. با پیگیری نیروهای سپاه پاسداران و ژاندارمری هر 4 مهاجم در منطقه حسن‌رود دستگیر شدند. از محل زندگی این افراد 2 سلاح ژ3، 400 فشنگ، 8 خشاب و 2 نارنجک به دست آمد.⁽⁵⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، 2 تن از افراد مؤثر سازمان مجاهدین خلق که رهبری عملیات‌های نظامی را در بندر انزلی به عهده داشتند، دستگیر شدند. از خانه تیمی این افراد مقادیری مواد منفجره و نارنجک کشف شد.⁽⁶⁾

همچنین با اجرای عملیاتی برنامه‌ریزی‌شده، 15 تن از افراد فعال این سازمان در

1) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص36، 31/6/1360.

2) سند شماره 436494 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 1/7/1360، ص1.

3) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص3.

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 218، 31/6/1360، ص3.

5) روزنامه اطلاعات، 1/7/1360، ص4.

6) سند شماره 54861 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

استان‌های گیلان و مازندران شناسایی و دستگیر شدند. 2 تن از آنان در ترور یکی از افراد متعهد منطقه به نام شهید یعقوب مشایخی و سایر آنها در عملیات‌های پرتاب بمب دست‌ساز شرکت داشتند.⁽¹⁾

علاوه‌براین امروز، 3 تن از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق در ایلام و 5 تن نیز در دره‌شهر شناسایی و دستگیر شدند. 2 تن از دستگیرشدگان در ایلام، از افراد اصلی سازمان در منطقه می‌باشند.⁽²⁾

دو بمب در مشهد کشف و خنثی شد. همچنین در اقدامات خرابکارانه افراد مسلح در همدان، یک نفر زخمی شد و خساراتی به بار آمد. از یک خانه تیمی در تهران نیز مقداری مهمات به دست آمد.

در مشهد، 2 نارنجک جنگی که در خیابان امام رضا(ع) به‌صورت تله تعبیه شده بود، کشف و با تلاش پاسداران کمیته خنثی شد. همچنین با اطلاع‌رسانی مردم یک بمب دست‌ساز که در یکی از کوچه‌های منتهی به میدان عدل خمینی این شهر کار گذاشته شده بود، کشف و خنثی گردید.⁽³⁾

براثر پرتاب یک بمب آتش‌زا به‌سوی چادر جمع‌آوری کمک برای جنگ‌زدگان متعلق به کمیته امداد امام خمینی همدان، یک عابر به‌طور سطحی زخمی شد و چادر مذکور آتش گرفت. نیروهای گشت شهربانی، پرتاب‌کننده این بمب را که یک دختر از وابستگان سازمان مجاهدین خلق بود، دستگیر کردند.⁽⁴⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، فردی ناشناس یک بمب دست‌ساز را به‌سوی کتاب‌فروشی 15 خرداد (عرضه‌کننده کتاب‌های مذهبی)، واقع در میدان دانشگاه پرتاب کرد. براثر انفجار بمب شیشه‌های کتاب‌فروشی شکست، عامل حادثه نیز گریخت.⁽⁵⁾

در تهران نیز پس از کشف یک خانه تیمی در خیابان نظام‌آباد، نیروهای کمیته این مکان را محاصره کردند. اما هنگامی‌که مأموران قصد بازرسی این خانه را داشتند، فرد حاضر در این مکان به‌سمت پاسداران تیراندازی کرد و دو طرف با یکدیگر درگیر شدند. در این درگیری، فرد مذکور گریخت و منزل به تصرف درآمد. از این مکان تعداد فراوانی فشنگ کلت و ژ3 به دست آمد.⁽⁶⁾

هم‌زمان با فرارسیدن سال تحصیلی جدید و بازگشایی مدارس کشور، امام خمینی درپیامی خطاب به دانش‌آموزان، معلمان و خانواده‌ها به موضوع اهمیت و نقش مدارس در تعلیم‌وتربیت نسل‌های آینده پرداختند و خواستار توجه همه آحاد جامعه به مقوله تربیت شدند.

1) همان، صص 1 و 2؛ و - روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص3.

2) روزنامه اطلاعات، 1/7/1360، ص4.

3) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص3.

4) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص3.

5) روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص3.

6) همان، ص14.

رهبر انقلاب اسلامی در ابتدای این پیام ضمن تأکید بر "نقش فرهنگ مستقل و غیروابسته در موجودیت و هویت جامعه" و یادآوری تلاش عده‌ای برای وابسته ساختن جامعه فرهنگی و دانشگاهی ایران به غرب یا شرق، به‌ویژه در دهه‌های گذشته، به نقش دانش‌آموزان، دانشجویان و همچنین معلمان و اساتید برای جلوگیری از نفوذ افراد منحرف و منافقین در محیط‌های آموزشی (مدارس و دانشگاه‌ها) اشاره کردند.

ایشان همچنین خانواده‌ها را به هشیاری درمورد فرزندانشان، به‌ویژه در محیط مدارس فراخوانده و افزودند:

«... امروز باید پدران و مادران مواظب رفتار فرزندان خویش باشند که درصورت مشاهده حرکات غیرعادی آنان را نصیحت نمایند تا گول منافقین و منحرفین را نخورند؛ که دراین‌صورت سعادت دنیوی و اخروی آنان تباه می‌گردد. مادران و پدران باید توجه داشته باشند که سنین دانش‌آموزی و دانشگاهی سال‌های شور و هیجان فرزندانشان می‌باشد و [با] اندک شعاری جذب گروه‌ها و منحرفین می‌شوند. و نیز جوانان دبیرستانی با هوشیاری کامل توجه داشته باشند که عمال اجنبی آنان را، حتی با اسم اسلام راستین به دام شرق و غرب نیندازند و توجه کنند آنان که از اسلام راستین دم می‌زنند خودشان از اسلام چه می‌دانند و از قوانین و احکام اسلام چه اطلاعی دارند و به اوامر و نواهی قرآن کریم و اسلام بزرگ تا چه اندازه پایبند هستند.

جوانان عزیز دبیرستانی و دانشگاهی توجه کنند که سران و سردمداران گروه‌ها که می‌خواهند با اسم اسلام پایه‌های آن را سست کنند و جوانان را به دام اندازند هیچ اطلاعی از اسلام و اهداف قوانین آن ندارند و با خواندن چند آیه از قرآن و چند جمله از نهج‌البلاغه و تفسیرهای جاهلانه و غلط نمی‌شود اسلام‌شناس شد. اینان با تفسیر انحرافی چند جمله و چند آیه، آیات و جملات صریح را که مخالفت واضح با مرام انحرافی و التقاطی آنان دارد انکار می‌نمایند.»⁽¹⁾

سخنگوی دولت و وزیر مشاور در امور اجرایی در مصاحبه با روزنامه اطلاعات درباره پیشروی سریع ارتش عراق در قسمت‌هایی از خاک ایران و مشکلات نیروهای مسلح در عقب‌راندن گام‌به‌گام آنان، وضعیت اقتصادی کشور قبل و بعد از جنگ، تصمیمات دولت برای بهبود وضعیت اقتصادی و ضرورت کنترل بازار در زمان جنگ ازطریق سهمیه‌بندی کالاهای اساسی مطالبی بیان کرد.

بهزاد نبوی ابتدا درباره پیروزی‌های اخیر ارتش، سپاه و نیروهای داوطلب مردمی در جبهه‌ها گفت: «ما در همین چند هفته اخیر پیروزی‌های زیادی به دست آورده‌ایم. در آغاز جنگ، دشمن تا 60 کیلومتر در خاک ما پیشروی داشته است، درحالی‌که ما او را در جبهه‌ها هربار 2 تا 4 کیلومتر عقب می‌رانیم. این

1) . مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 247 - 243.

مسئله به‌نظر برخی نشانه سکون و رکود در جبهه‌ها است درحالی‌که پیشروی تدریجی است.»

وی درمورد اقتصاد کشور پس از جنگ اظهار کرد: «ما درواقع پیش از جنگ هم کمبود ذخایر ارزی داشتیم. در شش‌ماهه اول سال گذشته، به‌طور متوسط صادرات نفت از روزی 800 هزار بشکه کمتر بود، درحالی‌که قبلاً روزی 2 میلیون بشکه نفت صادر می‌کردیم. مشکل دیگر ادامه توقیف ذخایر ارزی کشور بود.»

وزیر مشاور در امور اجرایی در ادامه با اشاره به اصلی‌ترین مشکلات اقتصادی قبل و بعد از جنگ افزود: «مردم باید بدانند دولت در مقابل این مشکلات ظرف یک سال اخیر چه کرده و چگونه موفق به مقابله با آنها شده است. این مسئله یک تلاش حماسی بود و ما توانستیم میزان صدور نفتمان را در چند ماه پایان سال گذشته از مرز یک میلیون بشکه در روز عبور دهیم. 4 میلیارد دلار از ذخایر ارزی خود در امریکا را به حساب دولت ایران منتقل کردیم، تولیدات صنعتی بالا رفت، سوخت منظم شد و وضع تولید گندم، برنج و پنبه بهبود در سطح عالی یافت، ما مشکلات وارداتی و بنادر را حل کردیم، درمورد سوخت به موفقیت‌های چشمگیری دست پیدا کردیم و در پاره‌ای موارد سوخت جانشین به کار بردیم. مثلاً در آموزش‌وپرورش آذربایجان‌غربی از بخاری ذغال‌سنگی و در کردستان از بخاری ذغالی استفاده شد.»

سخنگوی دولت همچنین درخصوص سهمیه‌بندی برخی کالاهای اساسی خاطرنشان کرد: «ما توانستیم در شرایط جنگی نان، گوشت، مرغ، تخم‌مرغ، قند و شکر، برنج، مواد پاک‌کننده و بسیاری کالاهای اساسی دیگر را سهمیه‌بندی کنیم و کنترل توزیع آن را به عهده بگیریم. در مقابل این موفقیت، حمله‌هایی به ما شد؛ مثلاً گفتند این یک کار کمونیستی است و می‌گفتند کوپونیسم یعنی همان کمونیسم! آنها می‌خواستند با این تبلیغات اقتصاد ما را نابود کنند تا ما نتوانیم به‌موقع با تورم مقابله کنیم. علت اینکه بعضاً برعلیه ستاد بسیج اقتصادی موضع‌گیری می‌شود، همین مسئله قطع دست واسطه‌ها و سودجویان است. درواقع واسطه‌ها روی دو قلم گندم و برنج حدود 5/23 میلیارد تومان از دست داده‌اند. با این اقدامات توانستیم نرخ تورم در سال 59 را در سطح 5/23 درصد نگاه داریم و در تیرماه 60 نرخ تورمی معادل 23 درصد نسبت به سال گذشته داشتیم که این برای یک کشور درحال جنگ معجزه است.»⁽¹⁾

درپی اقدام دولت امریکا مبنی‌بر مسدودکردن بخشی از حساب بانکی دولت ایران در آن کشور، به‌بهانه پس‌گرفتن اموال خود در تهران (لانه جاسوسی)، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با صدور اطلاعیه‌ای ضمن رد ادعاهای مسئولان امریکایی، یادآور شد موارد مورد ادعای امریکا در بیانیه الجزایر پیش‌بینی نشده است و این اقدام نقض آشکار تعهدات دولت امریکا

1) روزنامه اطلاعات، 31/6/1360، ص2.

است. قسمتی از بیانیه وزارت امور خارجه چنین است:

«امریکا به‌دنبال بهانه‌جویی‌ها و اشکال‌تراشی‌های متعدد برای استرداد بیش از 2 میلیارد دلار از سپرده‌های توقیف‌شده ایران که براساس بیانیه الجزایر قرار بود ظرف 6 ماه از امضای بیانیه صورت پذیرد و درنتیجه با بیش از چند هفته تأخیر انجام پذیرفت، اکنون نیر علی‌رغم نص صریح بیانیه الجزایر و تعهد آشکار امریکا مبنی‌بر تضمین تحرک و انتقال آزاد کلیه دارایی‌های ایران، رأساً دست به انسداد موجودی‌های دفتر حفاظت منافع ایران مستقر در سفارت الجزایر و نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد زده است. این عمل به‌بهانه ظاهری عدم تحویل لانه جاسوسی به سفارت سوئیس حافظ منافع امریکا در ایران و ادعاهای واهی مسدودبودن سپرده‌های لانه جاسوسی در ایران انجام گرفته. درحالی‌که هیچ‌یک از این دو مورد در بیانیه پیش‌بینی‌نشده و درنتیجه نقض آشکار تعهد این دولت می‌باشد.»⁽¹⁾

رادیو اسرائیل در گزارشی درخصوص مسدودشدن دارایی‌های ایران در امریکا اعلام کرد: «وکیل مدافع ایران در واشنگتن به این اقدام دولت امریکا به‌شدت اعتراض کرد و آن را نقض عهدنامه دو کشور درمورد آزادی 52 گروگان امریکایی [براساس قرارداد الجزایر] لقب داد، ولی یک سخنگوی رسمی امریکایی با رد این اتهامات گفت امریکا بیش از 9 میلیارد دلار سپرده‌های مسدودشده ایران را آزاد ساخته و نگهداری 2 میلیون دلار و ساختمان سفارت ایران در واشنگتن در مقابل عدم تخلیه و تحویل سفارت امریکا در تهران می‌باشد.»⁽²⁾

رادیو صدای امریکا نیز به نقل از سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا گفت: این اقدام دولت امریکا برخلاف مفاد قرارداد الجزایر نیست، بلکه عملی دربرابر تصمیم ایران مبنی‌بر تبدیل سفارت امریکا به موزه است. در قسمتی از گزارش این رادیو آمده است:

«هفته گذشته هنگامی‌که دفتر حافظ منافع جمهوری اسلامی ایران در سفارت الجزایر می‌خواست از حساب بانکی خود در واشنگتن که پیش از ماجرای گروگان‌گیری به بانک سپرده شده بود، برداشت کند، بانک از دادن پول خودداری کرد.

آلن روبنگ سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا، دراین‌مورد توضیح داد که قرارداد الجزایر در دی‌ماه گذشته که به آزادی گروگان‌ها منجر شد به مسئله امتناع ایران از پس‌دادن اموال سفارت امریکا در تهران ازجمله حساب‌های بانکی سفارت به امریکا ازطریق سفارت سوئیس در تهران ربطی ندارد. امریکا به‌عنوان یک عمل متقابل دربرابر ایران، اموال سفارت ایران ازجمله حساب‌های سفارت را به‌ویژه در وضعیتی که در اردیبهشت 1359 قرارداشت مسدود می‌کند؛ زیرا ایران هم با امریکا همین عمل را کرده است. روبنگ گفت امریکا با این اقدام نقض قول نکرده و سوءنیت نشان نداده است، زیرا یک ماه پیش، متجاوز از 200 میلیون دلار از دارایی ایران را به دولت ایران بازگرداند.»⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 188، 2/7/1360، صص 7 و 8.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 185، 31/6/1360، ص5 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 30/6/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 31/6/1360.

در آستانه اولین سالگرد جنگ تحمیلی، خبرگزاری پارس با استاندار آذربایجان‌غربی درباره حمله عراق به ایران و نتایج و آثار آن گفت‌وگو کرد. اصغر ابراهیمی در این مصاحبه ضمن اشاره به آثار اجتماعی و سیاسی جنگ، بعضی از اقدامات نیروهای عراقی قبل از حمله عراق به ایران را که زمینه‌ساز آغاز یک هجوم نظامی وسیع به ایران بود، چنین برشمرد: خرابکاری‌های متعدد در مناطق مرزی و تأسیسات نفتی؛ آموزش فراریان سیاسی، نظامی و ساواکی برای اجرای عملیات و ضربه‌زدن به نظام جمهوری اسلامی؛ واردکردن مقدار معتنابهی اسلحه و مواد منفجره؛ احداث و بهسازی بعضی جاده‌های مواصلاتی در مناطق مرزی داخل عراق؛ اخراج افراد ایرانی‌الاصل و ایجاد درگیری‌های پراکنده مرزی. وی که مدت‌ها در مناطق جنگی خوزستان حضور داشت، به خبرگزاری پارس گفت: «دولت بعثی عراق از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی در منطقه خونین‌شهر و جزیره مینو، هویزه، بستان، سوسنگرد و دهلران، اقدام به توزیع سلاح و مهمات و مواد منفجره و پخش مقداری امکانات مادی جهت تطمیع فئودال‌ها و سران عشایر وابسته و به‌کارگرفتن عناصر وابسته به آنها درجهت انفجار دکل‌های مخابرات و دستگاه‌های رادار، پل‌ها، لوله‌های نفت، واحدهای بهره‌برداری نفت و نقاط حساس دیگر کرد. دراین‌رابطه، دولت عراق در اطراف هورالعظیم و نزدیکی خونین‌شهر و موسیان اقدام به ایجاد پایگاه‌هایی کرد که فراریان سیاسی نظامی و ساواکی‌ها عده‌ای از سران مزدور عشایر را در آنجا آموزش‌های نظامی می‌داد و درجهت ضربه‌زدن به انقلاب اسلامی آنها را پشتیبانی می‌کرد. در دوره تصدی فرمانداری اهواز و فرمانداری دشت آزادگان به‌کمک برادران رزمنده سپاه و کمیته‌ها بیش از 1500 قبضه سلاح کلاشینکف و انواع و اقسام مین و مواد انفجاری خمیری و غیره از دست مزدورانی که آموزش دیده بودند گرفته شد و عناصر زیادی دراین‌رابطه دستگیر شدند. به‌موازات این اقدامات، دولت بعثی عراق از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی اقدام به احداث جاده‌های آسفالته مرزی به‌موازات مرز ایران و عراق به عمق 10 تا 30 کیلومتر در خاک عراق نمود و از این جاده‌ها، جاده‌های فرعی به پاسگاه‌های مرزی و نقاط استراتژی کشیده شد و زیر پوشش ارائه خدمات به روستاهای فقیر و محروم مرزی کشور عراق به‌بهانه آب‌رسانی و برق‌رسانی استحکامات نظامی، زاغه‌ها، سنگر‌ها و کانال‌های عظیمی که گاهی اوقات از زرباطیه تا مرز ایران و یا از شهرک علی‌غربی تا نقاط مرزی حساس نزدیک به موسیان و جاهای دیگر بودند، حفاری کردند که تانک‌ها و وسایل سنگین تانک‌بر کاملاً از درون این کانال‌ها عبور می‌کردند و به نزدیک مرز می‌رسیدند بدون اینکه مشاهده شوند. ما از نزدیک شاهد حرکت‌های نظامی و تأسیساتی دولت بعثی عراق بودیم و مراتب را به دولت جمهوری اسلامی ایران و به‌خصوص به مسئولین ارتش در آن موقع گزارش کردیم. متأسفانه آنها این مسائل را جدی نگرفته و درنتیجه در اردیبهشت‌ماه سال 1359، دولت بعثی عراق اقدام

به [اخراج] معاودین عراقی کرد که تعدادی حدود 40 هزار نفر از افراد مسلمان و متعهد را به‌جرم ایرانی‌الاصل بودن (تعداد زیادی از آنها تا چندین پشت در خاک عراق متولد شده بودند و اصلاً ایرانی نبودند) به وضع بسیار فجیعی با کمپرسی و با کامیون‌ها در مرزهای ایران رها کردند، به‌طوری‌که عده‌ای حتی از گرسنگی و تشنگی تلف شدند.»

ابراهیمی در ادامه گفت‌وگو با تشریح اولین حمله عراق به شهر مهران و پایداری رزمندگان، به نبرد نیروهای خودی در ارتفاعات میمک و کنجان‌چم و کوه نیل اشاره کرد و گفت: «در هر گوشه‌ای از ارتفاعات مناطق مذکور خون یکی از رشیدترین و عزیزترین فرزندان اسلام دیده می‌شود.»

وی ضمن تبیین صحنه‌هایی از جنگ در منطقه موسیان خاطرنشان کرد: «برادران رزمنده اسلام پیاده و با وانت‌بارها و اتومبیل‌های سواری به تعقیب تانک‌های دشمن پرداختند و خون سرخ خود را در راه اسلام فدا کردند و جنازه‌های این شهدا را از روی نفرتی که داشتند زیر تانک له کردند و با شعله‌افکن تانک سوزاندند، به‌طوری‌که شب بعد ما برای تخلیه جنازه‌ها به منطقه رفتیم بسیاری از جنازه‌ها چنان در سنگ‌ها و زمین فرورفته بود که قابل‌جمع‌آوری نبود و شهر را با بمب‌های خوشه‌ای بمباران کردند و این مردم هم‌وطنان عرب‌زبان ما بودند و این درحالی بود که صدام فریاد می‌زد من به‌خاطر منافع عرب‌ها مبارزه می‌کنم و قصدم آزادکردن خوزستان برای اعراب است.» وی افزود: «در مدت نه ماه جنگ تحمیلی عراق به ایران در استان ایلام رزمندگان دلیر اسلام بیش از 32 فروند هواپیمای میگ 19، 21 و 23 و توپولف عراقی را سرنگون کردند و در حملات مختلف چندین هزار نفر از نیروهای عراقی را زخمی کردند و به هلاکت رساندند و دراین‌رابطه باید از نقش عشایر که در کنار برادران ارتشی و سپاهی جنگیدند تقدیر به عمل آورد.»⁽¹⁾

نماینده مردم اهواز در مجلس شورای اسلامی، بی‌توجهی بنی‌صدر و برخی فرماندهان نظامی به اخبار مربوط به تحرکات نظامی عراق در مناطق مرزی مشترک با ایران در ماه‌های منتهی به آغاز جنگ و انجام‌نشدن اقدامات نظامی ضروری مانند احداث سنگر و میدان مین در برخی مناطق مرزی را از عوامل پیشروی عمده عراق در آغاز حمله به ایران اعلام کرد. فؤاد کریمی در مصاحبه با خبرگزاری پارس ضمن اشاره به این مطلب، از برخی نقایص در تصمیمات نظامی سخن گفت و خواستار پیگیری آنها ازجانب مسئولان مربوطه شد.

گزارش خبرگزاری پارس دراین‌باره چنین است:⁽²⁾

1) روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، صص 9 و 10.

2) این گزارش در نشریه گزارش‌های ویژه که دارای طبقه‌بندی محرمانه است و فقط در میان مسئولان توزیع می‌شود، درج شده است.

«[فؤاد کریمی گفت:] یک سال قبل از شروع جنگ، نقل‌وانتقالاتی در مرز به‌وسیله نیروهای عراقی صورت گرفت که جریان امر به اطلاع مسئولین می‌رسید. سه ماه قبل از شروع جنگ اطلاعات بسیار دقیقی ازطریق منابع مختلف اطلاعاتی به فرماندهی کل قوا که در آن زمان بنی‌صدر بود و نیز ستاد مشترک داده شد، اما بااین‌وجود، دو هفته قبل از شروع جنگ طی یک تلگراف محرمانه از لشکر92 زرهی خواسته می‌شود که به مرز عزیمت کنند و این امر صورت می‌گیرد و از طرف دیگر، عراق 8 لشکر به جنوب روانه کرد، که در اصول نظامی هر فرمانده می‌داند یک لشکر در مقابل 8 لشکر نمی‌تواند ایستادگی کند. ... علاوه‌برآن، هیچ‌گونه پیش‌بینی لازم ازقبیل مین‌گذاری مرزهای نفوذی ارتش عراق و سنگرکنی صورت نگرفت، که همه این مسائل سؤال‌برانگیز است که آیا در ابتدای جنگ خیانتی در کار بوده یا نه. آنچه مسلم است در بعضی جبهه‌ها مستقیماً خیانت به چشم می‌خورد، یعنی بعضی از واحدها فرماندهانشان همان اول جنگ خودشان را تسلیم نیروهای عراق کردند و واحدهای خود را به امان خدا سپردند. البته در بعضی جاها هم اهمال‌کاری‌هایی وجود داشت که ما نمایندگان مردم خوزستان در مجلس شورای اسلامی دراین‌زمینه تذکراتی به بنی‌صدر، فلاحی و ظهیرنژاد دادیم و گفتیم چرا سنگرکنی و مین‌گذاری در مرزها نشد، اما در مقابل این سؤالات و تذکرات هیچ پاسخی نشنیدیم. ... این ضعف‌ها و اهمال‌کاری‌ها سبب شد تا نیروهای دشمن در مدت سه روز مقدار 80 تا 100 کیلومتر در خاک ما پیشروی کند که این امر با محاسبات نظامی نمی‌خورد. ... ظهیرنژاد فرمانده نیروی زمینی به همه واحدها در تمام جبهه‌ها دستور عقب‌نشینی داد و وقتی‌که من با ظهیرنژاد صحبت کردم که چرا دستور عقب‌نشینی آن هم با چنین فاصله‌ای دادید، در پاسخ گفت: "من نگفتم 80 کیلومتر بلکه گفتم یک متر عقب‌نشینی کنید، اما اینها 80 کیلومتر عقب‌نشینی کردند." ... بعداً ظهیرنژاد در یک جلسه محرمانه مجلس صریحاً گفت من عقب‌نشینی کردم و زمین دادم برای اینکه زمان بگیرم.

D972

آقای کریمی [درمورد راهبرد عراق در حمله به ایران] گفت: در مرحله اول جنگ استراتژی تسخیر خوزستان بود، به‌طوری‌که در هفته‌های اول جنگ نیروهای صدامی بستان و سوسنگرد را می‌گیرند و پادگان حمیدیه را به محاصره درمی‌آورند و نیروهای ارتش جمهوری اسلامی طبق دستور تا پشت صفحه‌های فولی‌آباد عقب‌نشینی می‌کنند و نیروهای مستقر در پادگان حمیدیه، پادگان را با

تانک و انبار مهمات تخلیه می‌کنند و درعوض مردم به‌همراه سپاه پاسداران ضمن حفاظت از پادگان با ژ3 و آر.پی.جی7 به مقابله با نیروهای عراقی می‌پردازند و آنان را به‌طرف بستان فراری می‌دهند و چون فرماندهی نیروی زمینی، نیروی کمکی برای ما نفرستاد، نتیجتاً دشمن دوباره برگشت و خلاصه در همان هفته اول جنگ، در عمق بسیار وسیعی قسمتی از میهن اسلامی ما را اشغال کرد و بعد هم طبق استراتژی، دشمن بایستی به دو محور حمله‌ور می‌شد: یک محور تهران - دزفول و دزفول - اهواز؛ یعنی می‌خواست خوزستان را با قطع این محور به محاصره درآورد، اما چون نتوانست به‌ناچار هدفش را عوض کرد و هدفش شد اشغال خرمشهر و آبادان تا با ایجاد استحکاماتی امتیازاتی بگیرد که دراین‌میان خرمشهر به‌سادگی اشغال شد، اما آبادان نشد. حال آنکه آبادان به‌لحاظ جزیره بودنش اگر به دست صدام می‌افتاد جز ازطریق مذاکره و مصالحه نمی‌شد، عمل کرد.

باتوجه‌به این شرایط، آقای رشیدیان نماینده آبادان، به‌اتفاق عده دیگری خدمت امام رسیدند و حقایق را با ایشان در میان گذاشتند و امام هم ضمن فراخواندن فرماندهان نظامی دستور دادند که محاصره آبادان شکسته شود.

آقای کریمی در این گفت‌وگو درخصوص استراتژی بعدی صدام گفت: صدام به نیروهای خودش در جبهه‌ها دستور داد هر نقطه‌ای را که در اشغال دارند در آن استحکامات بنا کنند و از آنجا دفاع کنند و در این شرایط است که مشاهده می‌کنیم دشمن در خاک ما استحکامات بسیار قوی ایجاد کرد.

وی اضافه کرد: بنی‌صدر چندین‌بار گفت که ازطریق نظامی نمی‌توانیم جنگ را خاتمه دهیم و باید شرایط صدام را پذیرفت. در مقابل تنها حرفی که مسئولان ما در آن شرایط می‌زدند این بود که ما براساس قرارداد الجزایر صلح می‌کنیم در اینجا باید این سؤال را از مسئولین کرد که چرا قبل از شروع جنگ در مصاحبه‌هایتان می‌گفتید که ما قرارداد الجزایر را قبول نداریم؟ باید بگویم طبق قرارداد الجزایر باید بلندی‌های میمک به عراق داده می‌شد که در زمان شاه داده نشد، پس بنابراین مسئولین حرف قبلی خود را نفی کرده‌اند و این اظهار ضعف باوجود این خون‌ها که داده‌شده، قابل‌قبول نیست. اگر شما می‌خواستید بلندی‌های میمک را به عراق بدهید چرا قبل از شروع جنگ ندادید و دادن بلندی‌های میمک به معنای تسلیم‌شدن به خواسته‌های صدام است.»⁽¹⁾

افزایش حجم ترانزیت کالا به عراق، بالارفتن تولید کارخانه‌های اردنی، وجود تعداد فراوانی هواپیما در فرودگاه امان برای پرواز به مقصد عراق و درانتظارماندن حدود یک‌صد کشتی باری برای تخلیه محموله‌هایشان در بندر عقبه اردن، بخشی از آثار گسترش روابط عراق با اردن به‌عنوان یکی از حامیان اصلی رژیم بغداد پس از آغاز جنگ با ایران است.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، صص 5 - 3، اهواز - خبرگزاری پارس، 31/6/1360.

روزنامه فرانسوی لوموند در مقاله‌ای به بررسی روابط اقتصادی عراق و اردن و آثار گسترش روابط این دو کشور پرداخت.

به نوشته این روزنامه: «طی شش ماه اول سال جاری مسیحی، صادرات اردن به عراق بالغ‌بر 78 میلیون دلار شده است؛ یعنی بیش از تمام صادرات سال گذشته اردن به عراق، از سوی دیگر، در همین مدت سهمی که عراق به مراکز تجاری اردن واگذار کرده است، از 12 میلیون دلار به 30 میلیون دلار رسیده است. این عمل عامل تحرکی بود برای کارخانجات اردنی که قبل از جنگ با بیش از 40 درصد از قدرت تولید خود کار نمی‌کردند، اکنون کارخانجات اردنی با بیش از 70 درصد و گاهی تا 100 درصد قدرت تولید خود، مشغول به کار هستند. بندر عقبه تاحدودی جای بندر بصره، تنها بندر عراق که در زیر آتش نیروهای ایرانی قرار دارد، را گرفته است. طی هفت ماه اول سال جاری مسیحی، 3 میلیون تن کالا در بندر عقبه تخلیه شده است که یک میلیون و هفتصد و پنجاه هزار تن آنها متعلق به عراق بوده است.

از سوی دیگر، هزاران کامیون سنگین در مسیر این بندر اردنی و بغداد در رفت‌وآمد هستند، این امر نیز موجب سود شرکت‌های حمل‌ونقل اردنی است. یکی از شرکت‌های حمل‌ونقل معروف اردن در عرض یک سال، فعالیت خود را 200 درصد افزایش داده است.

از سوی دیگر، بغداد در سرمایه‌گذاری در چندین طرح صنعتی اردن شرکت خواهد کرد و شرکت‌های اردنی امید دارند تا در بازسازی عراق سهیم شوند.

علی‌رغم موارد فوق، نقاط تیره‌ای نیز مشاهده می‌شود. فرودگاه امان که تنها از آنجا به‌سوی بغداد پرواز وجود دارد، اشباع شده است. بندر عقبه نیز مملو از کشتی است، درحدود 100 فروند کشتی در اسکله این بندر که معمولاً بیش از 15 کشتی را پذیرا نیست، در انتظار به سر می‌برند و تخلیه آنها مدت زیادی طول می‌کشد. واردکنندگان اردنی نیز از این امر و همچنین مشکلات ترخیص کالا و کرایه زیاد برای حمل آنها به بغداد، شکوه دارند. گذشته از این موارد، تقاضای عراق برای محصولات اردنی ممکن است برای آن کشور اثرات تورمی داشته باشد. ...

مسئولین امان در تحکیم روابط اردن و عراق به‌دنبال شانسی برای رونق اقتصادی خود هستند که این امر طی اجلاس سران عرب در امان (نوامبر 1980) مورد حمایت هر دو کشور قرار گرفته بود.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 221، 6/8/1360، صص 11 - 9، تهران - خبرگزاری پارس، 5/8/1360.

بنی‌صدر در مصاحبه‌ای با روزنامه کویتی الانباء⁽¹⁾ضمن تهدید نظام جمهوری اسلامی به افزایش خشونت، گفت: «چون توسعه جنگ داخلی خطر دخالت امریکا و شوروی را در بر دارد، لذا ما با ترور و انفجار، عکس‌العمل خود را دربرابر رژیم نشان می‌دهیم و این حاکی‌از آگاهی مردم است.» وی همچنین افزود: «درصورتی‌که [امام] خمینی سیاست خود را عوض نکند بر خشونت خود خواهیم افزود.»

D975

بنی‌صدر درمورد جنگ هم بدون هیچ اشاره‌ای به موفقیت‌های نیروهای مسلح ایران پس از برکناری خود از سمت فرماندهی کل قوا و ریاست‌جمهوری⁽²⁾مدعی شد: «از وقتی من ریاست [جمهوری] را ترک کردم جنگ به حالت رکود درآمده و عملاً جنگی در کار نیست و این حالت ادامه خواهد یافت، زیرا صدام بدون کسب موفقیت عقب‌نشینی نخواهد کرد و دراین‌صورت رژیم [امام] خمینی سقوط خواهد کرد.»⁽³⁾

" تروریسم کور، دیدگاه‌ها و راه‌حل‌ها" عنوان سرمقاله‌ای است که روزنامه کیهان با درج آن به بررسی پدیده تروریسم و چگونگی مقابله اساسی با آن پرداخته است.

در بخش اول این مقاله دو دیدگاه مطرح شده است؛ نخستین دیدگاه صرفاً راه‌حل سیاسی را برای مقابله با این پدیده پیشنهاد می‌کند و دومین دیدگاه معتقد به حل مسئله فقط ازطریق نظامی است. در ادامه این بخش محدودیت‌ها و نواقص هریک از دیدگاه‌های فوق نیز بیان شده است.

در قسمت دوم مقاله نیز با بیان این نکته که رهبری اغلب ترورها و خرابکاری‌ها را سازمان مجاهدین خلق(منافقین) برعهده داشته، به بررسی 5 گروه و دسته در این سازمان (از کادر مرکزی تا هواداران) و نیز ویژگی هر گروه و نحوه مقابله با آن پرداخته شده است این مطالب تاحدی بیانگر حال‌وهوای حاکم بر افراد سازمان در سطوح مختلف می‌باشد.⁽⁴⁾

1) روزنامه الانباء با چاپ عکسی از بنی‌صدر تیتر اول امروز خود را به مصاحبه وی اختصاص داد و بخش‌هایی از آن را درج کرد.

2) زمان برکناری بنی‌صدر، سرآغاز عملیات‌های ایران است که از آن جمله می‌توان به 5 عملیات موفق شهید چمران (شمال کرخه‌کور، 5 مرداد 1360)، تپه بلتا (غرب دزفول، 12 مرداد 1360)؛ رجایی و باهنر (شمال کرخه‌کور، 10 شهریور 1360)؛ نصر یا تپه سبز (تپه‌های الله‌اکبر، 11 شهریور 1360) و شهید مدنی (غرب سوسنگرد 27 شهریور 1360) اشاره کرد.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 187، 2/7/1360، ص10، کویت - خبرگزاری پارس، 1/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، صص 18 و 19، کویت - آسوشیتدپرس، 31/6/1360.

4) روزنامه کیهان، 22/6/1360، صص 1 و 2؛ و - روزنامه کیهان، 29/6/1360، صص 1 و 2؛ و - روزنامه کیهان، 30/6/1360، صص 1 و 2؛ و - روزنامه کیهان، 31/6/1360، صص 1 و 2.

در این مطلب نتیجه درپیش‌گرفتن راه‌حل سیاسی، سازش‌کاری گام‌به‌گام با رهبران سازمان و اثر انتخاب راه‌حل نظامی محدودشدن راه جذب بخشی از هواداران سازمان که اسلحه به دست نگرفته‌اند، عنوان شده است. نویسنده مقاله معتقد است با افراد مختلف سازمان مجاهدین خلق باید براساس عملکرد آنان و جایگاهشان در طبقه‌بندی تشکیلاتی سازمان برخوردی متفاوت شود تا کسانی‌که مشی مسلحانه سازمان را قبول ندارند جذب شوند.⁽¹⁾

ضمیمه گزارش878: مشروح مقاله روزنامه کیهان باعنوان "تروریسم کور، دیدگاه‌ها و راه‌حل‌ها"

در بخشی از مطلب روزنامه کیهان درباره ترور و تروریسم چنین آمده است:

«درباره شیوه‌های برخورد با تروریسم دو نقطه‌نظر مطرح است:

اول دیدگاهی که صرفاً راه‌حل سیاسی با این پدیده را پیشنهاد می‌کند که ورود به آن منجر به سازش‌کاری گام‌به‌گام [خواهد شد] و نهایتاً عجز و ناتوانی را درمورد همه عوامل اصلی و پشتیبانی‌کننده تروریسم درپی خواهد داشت.⁽²⁾

راه‌حل دوم برای مقابله با تروریسم، راه‌حل صرف نظامی را ارائه می‌دهد که آن هم به‌دلیل طیف وسیع معتقدان انقلاب و نظام در داخل و خارج کشور و از سوی دیگر هواداران این جریانات باعث محدودشدن راه جذب بخشی از آنان خواهد شد که دست به اسلحه نبرده‌اند. ضمن آنکه برخی از جنبه‌های حل بنیادین مسئله نیز مورد غفلت قرار خواهد گرفت.⁽³⁾

بنابراین برخورد با پدیده تروریسم درحقیقت برخورد با کلیه عوامل و جریانات فوق است، لذا هرگونه برخوردی که با عوامل مستقیم تروریسم صورت می‌گیرد به همان نسبت شاید هم بیشتر می‌بایست سایر عوامل پشتیبان را هدف قرار دهد تا امکان بروز مجدد آن را در شکل‌ها و تاکتیک‌های متفاوت خنثی کند.»⁽⁴⁾

در ادامه مطلب این روزنامه، افراد سازمان مجاهدین خلق از بالاترین رده تشکیلاتی تا هواداران عادی به 5 گروه تقسیم‌بندی شده‌اند که پس از معرفی هر گروه، نحوه برخورد با آنان نیز بیان شده است. این پنج گروه عبارت‌اند از:

«دسته اول: رهبران سازمان که بخشی از آنان به خارج از کشور فرار کرده‌اند.

دسته دوم: اعضای فعال سازمان که تاکنون به رهبران سازمان وفادارند. این دسته رهبری شاخه‌های عملیاتی هواداران را عهده‌دار بوده و خود طبق اصول تشکیلاتی از برخورد مستقیم و ورود در صحنه عملیاتی امتناع می‌ورزند.

1) مشروح این مقاله طولانی که در 4 شماره روزنامه چاپ شد، در ضمیمه گزارش درج شده است.

2) روزنامه کیهان، 22/6/1360، صص 1 و 2.

3) روزنامه کیهان، 24/6/1360، صص 1 و 2.

4) روزنامه کیهان، 29/6/1360، صص 1 و 2.

دسته سوم: هوادارانی را تشکیل می‌دهد که درحال‌حاضر وظیفه انجام عملیات ترور و انفجار را بر عهده دارد. این دسته از نیروهای سازمان، به‌لحاظ شناخت‌های ایدئولوژیک - سیاسی ضعیف‌ترین نیرویی است که تاریخ جریانات سیاسی جهان به خود دیده است. دانش‌آموزان کم‌سن‌وسال بیشترین نیروی این دسته سازمانی را تشکیل می‌دهند.

دسته چهارم: اعضا و هواداران فعال و باتجربه و پخته سازمان هستند که از یک سال و نیم پیش تاکنون به‌تدریج و بدون سروصدا از سازمان جدا شده و اکنون یا درحال گذراندن دوران بحران‌زدگی‌های ذهنی هستند یا اینکه در سایر جریانات سیاسی مشغول فعالیت می‌باشند. این دسته از نیروهای سازمان ازنظر کمی و کیفی به‌مراتب قوی‌تر از کوکتل‌به‌دستان سازمان است.

دسته پنجم: نیروهایی را تشکیل می‌دهد که در شرایط فعلی جنگ مسلحانه را رد کرده، اما به‌لحاظ مسائل روانی و عاطفی از معرفی خود به ارگان‌های انقلابی امتناع می‌ورزند.

شیوه برخورد با دسته‌های فوق هم می‌بایست متناسب با موقعیت تشکیلاتی - عملیاتی آنان باشد. به‌طور مشخص با دسته اول یعنی رهبران خائن می‌بایست از موضع کاملاً انقلابی و منطبق با موازین اسلامی در باب قصاص برخورد شود، زیرا اگر اینها اکنون از چنگ عدالت بگریزند نه تاریخ آینده و نه نسل انقلابی آینده هیچ‌کدام خیانت آنها را نخواهد بخشید.

دسته دوم یعنی اعضای فعال سازمان و کسانی که هواداران کم‌سن‌وسال را با این تحلیل که حکومت امروز یا فردا سرنگون می‌شود، به خیابان‌ها سرازیر می‌کنند هم درصورت دستگیری و اثبات جرم ضدانقلابی مشمول سرنوشت دسته اول‌اند.⁽¹⁾

دسته سوم از نیروهای مجاهدین خلق کسانی هستند که درحال‌حاضر، آتش‌زدن مغازه‌ها و خانه‌های مردم، ترور پاسداران به هر وسیله ممکن، شناسایی خانه‌های مردم مسلمان و تعقیب افراد انقلابی را بر عهده داشته و ازسوی کادرهای اصلی سازمان رهبری می‌شوند. این دسته از نیروهای سازمان ازنظر شناخت‌های ایدئولوژیک - سیاسی ضعیف‌ترین و کم‌تجربه‌ترین نیرویی است که تاریخ جریانات سیاسی جهان به خود دیده است، چراکه می‌بینیم اینها (هواداران کم سن‌وسال) حتی کتاب‌ها و جزوات ایدئولوژیک - سیاسی مجاهدین خلق را نیز تاکنون نخوانده‌اند و اگر هم یکی از آنها از مسئول شاخه‌ای بخواهد که ازنظر مسائل ایدئولوژیک او را تعلیم‌وتربیت دهد پاسخ می‌شنود که ایدئولوژی یعنی که تو شلوغش کنی و نگذاری ارتجاع پیروز شود! اگر هوادار کمی از خود گستاخی نشان داده و بر پیشنهاد قبلی‌اش اصرار بورزد، بریده، خصلتی و بالاخره خائن محسوب خواهد شد. به این دسته از نیروهای سازمان می‌گویند میلیشیای قهرمان.

این دسته از نیروهای سازمان آن‌قدر ضعیف‌اند که به‌محض دستگیری و ورود در زندان و فاصله‌گرفتن از مدار مغناطیسی سازمان به خود آمده و به‌سرعت پشیمان می‌شوند. حتماً در چند شب پیش مصاحبه تلویزیونی دختر 16 ساله مجاهدین را دیده‌اید، او صریحاً گفت: "من اواخر سال 1358 به‌دلیل اینکه یکی از بستگانم هوادار مجاهدین بود به این سازمان علاقه‌مند شدم ... اما هرچه از مسئولم خواستم که مسائل ایدئولوژیک را به من بیاموزد طفره می‌رفت و بیست روز قبل هم در تظاهراتی که ازسوی افراد مسلح سازمان هدایت می‌شد شرکت کردم اما حالا که دستگیر شدم و رفتار پاسداران زندان را می‌بینم به این نتیجه رسیدم که سازمان مرا گول زده و اکنون پشیمانم."

دررابطه‌با چگونگی برخورد با این دسته از نیروهای سازمان مجاهدین خلق باید گفت که اینها بر دو بخش تقسیم می‌شوند: دسته‌ای که مستقیماً در ترورها و انفجارات منجر به قتل و کشتار دخالت دارند و دسته‌ای که قبل از انجام عملیات ماجراجویانه به‌دست مردم و نیروهای سپاه دستگیر می‌شوند. با کسانی که دستشان به خون مردم آلوده شده است باید برخوردی قاطع و منطبق با موازین اسلامی بشود. ...

برخورد با بخش دوم هواداران مجاهدین خلق و سایر نیروها یعنی کسانی‌که قبل از انجام عمل ضدانقلابی منجر به قتل و کشتار دستگیر می‌شوند و کسانی که خود را به ارگان‌های انقلابی معرفی می‌کنند باید حالت ارشادی داشته باشد. این بخش از هواداران دراثر تبلیغات مسئولان شاخه‌ها که به آنها می‌گویند اگر خودتان را معرفی کنید بلافاصله اعدام می‌شوید، از معرفی خود به ارگان‌های انقلابی خودداری می‌کنند و ممکن است همین تبلیغات روی آنها اثر گذاشته و دست به عملیات ماجراجویانه بزنند. درهرحال، اگر اینها در ترورها و انفجارات هیچ‌گونه نقشی نداشته باشند و تنها به‌دلیل ترس ناشی‌از تبلیغات سازمان از معرفی خود امتناع ورزیده‌اند، باید مورد عطوفت لازم قرار گرفته و در پناه امنیت به تفکر و اصلاح خطاهای سیاسی - ایدئولوژیک سابق بپردازند.»⁽²⁾

1) روزنامه کیهان، 30/6/1360، صص 1 و 2.

2) روزنامه کیهان، 31/6/1360، صص 1 و 2.

روزشمار جنگ چهارشنبه 1 مهر 1360 24 ذیقعده 1401 23 سپتامبر 1981

محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران در گفت‌وگویی اختصاصی با روزنامه کیهان، درباره جنگ یک‌ساله عراق و ایران، هدف عراق از حمله به ایران، وضعیت جبهه‌ها و آینده جنگ توضیحاتی داد. اظهارات فرمانده کل سپاه درواقع ترسیمی از آخرین وضعیت جبهه‌های جنگ در جنوب و شمال‌غرب کشور و وضعیت نیروهای دوطرف می‌باشد. فرمانده کل سپاه پس از طرح مباحثی درمورد نقش امریکا و کشورهای غربی در ترغیب عراق برای حمله نظامی به ایران، به اهداف عراق از راه‌اندازی جنگ و واکنش سایر کشورها دربرابر آن اشاره کرد و گفت: «هدف این بود که صدام خوزستان را ظرف سه روز بگیرد، زیرا عراق با 14 لشکر (شامل 12 لشکر نیروی زمینی؛ یک لشکر گارد ریاست‌جمهوری و یک لشکر مخصوص)، نیروی دریایی و نیروی هوایی خود بزرگ‌ترین قدرت نظامی منطقه خاورمیانه [غرب آسیا] بعد از انقلاب اسلامی محسوب می‌شد. امریکایی‌ها با این نیرو می‌خواستند در یک مدت کوتاه، خوزستان، یعنی گلوگاه اقتصادی ایران را بگیرند. جریان آن‌قدر تمام‌شده بود که حتی روسیه شوروی - بااینکه عامل اصلی این جنگ امریکا بود - وقتی دید کار تمام‌شده است مجبور به سکوت شد، یعنی تمام قدرت‌ها فکر می‌کردند کار ایران تمام است، حتی آنهایی که مخالف ذهنی هم بودند، سکوت کرده بودند تا بفهمند که عاقبت جنگ چیست، زیراکه با برآورد نیروهای کلاسیک احتمال قوی می‌دادند که این جنگ نابرابری است و پشت سر عراق نیروهای بسیار زیادی خوابیده و این بود که حدس می‌زدند کار ایران تمام‌شده است. هدف هم این بود که در مدت سه روز خوزستان به تصرف دربیاید و بعد سعی کنند که ایران را سر میز مذاکره بنشانند و با برگ برنده‌ای که دارند، یعنی اشغال خوزستان، ایران را از موضع ضعف به سازش بکشند تا ایران به صدور انقلابش نپردازد، مجبور به سازش با ابرقدرت‌ها بشود و مجبور بشود از این سیلی محکمی که به قول امام به گوش غرب و امریکا زده، عقب‌نشینی کند و مواضع لیبرالی و میانه‌روی که استراتژی امریکا هم همین بود، برود.»

محسن رضایی در ادامه، جنگ یک‌ساله را به سه مرحلة حمله عراق به ایران، مرحله توقف و مرحله حملات ایران برای آزادسازی زمین‌های اشغالی تقسیم کرد و افزود: «جنگ از زمانی‌که شروع شد، سه مرحله را پشت سر گذراند. مرحله اول زمانی بود که عراق تهاجم خود را آغاز کرده بود و ما قصد متوقف‌کردن عراق را داشتیم. این مرحله از ابتدای جنگ تا چند ماه طول کشید. در این مرحله عراق مرتب تهاجم می‌کرد و ما سعی داشتیم که عراق را متوقف کنیم. مرحله بعد از توقف، پیشروی عراق شروع شد. در این مرحله ما به فکر تهاجم افتادیم، تهاجم را در یک وهله با برتری وضعیت کلاسیک شروع کردیم؛ یعنی آمدیم تانک‌ها، توپخانه و لشکرهایمان را به کار گرفتیم و علیه عراق وارد صحنه شدیم. این تجربه را کردیم، ولی دیدیم که نابرابری بسیار زیاد است و عراق با نیروهای کلاسیکی که دارد خواسته‌اش این است که ما با این شیوه با او بجنگیم و دیدیم که ما نمی‌توانیم در بُعد صرفاً کلاسیک تجربه موفقی داشته باشیم. این مرحله هم طول کشید و حملات که ما کردیم گرچه در ابتدا حملات موفقی بود، اما در آخر دیدیم که نتوانست ما را به یک پیروزی چشمگیری برساند. از این به بعد، ما وارد

یک مرحله جدیدی شدیم و آن تکیه بر نیروهای مردمی درپیوند با تجارب کلاسیک بود. در این مرحله ما ترکیبی از مردم، بسیج، پاسداران، عشایر، نیروهای ارتش و ژاندارمری درست کردیم. این تجربه جدید تجربه بسیار بدیعی در کل دنیا بود و سابقه نداشت در جنگی که دشمن با قدرت کلاسیک وارد صحنه شده، ما فقط با مردممان و با تکیه بر نیروهای کلاسیک وارد صحنه شویم. همین شیوه باعث شد عراق در مراحلی چند کاملاً با شکست مواجه شود.»

وی همچنین درمورد جو ملتهب جامعه و برداشت‌های عمومی پس از حمله عراق و تأثیر سخنان امام در روحیه بخشی به رزمندگان و مردم و اصلاح نگرش برخی مسئولان نظامی کشور خاطرنشان کرد: «در مرحله اول جنگ، ابتدا ما فکر می‌کردیم تهاجم خیلی وسیع است. اردن، مصر و کشورهای خلیج [فارس] هم پشت سر حمله بودند. لحظات اول به فکر ما رسیده بود که اگر نتوانیم در مقابل تهاجم دفاع کنیم به کوه‌های خوزستان پناهنده بشویم و از آنجا بتوانیم جنگ را پیش ببریم، اما پیام امام در این موقعیت رهنمود بسیار توان‌بخشی بود که صادر شد. امام فرمودند که یک دزدی به مملکت رسول‌الله حمله کرده و این دزد را باید از بین برد. علی‌رغم آنکه آمادگی‌های سیستماتیک و کلاسیک نداشتیم، برادران سپاه، ارتش و بسیجی وارد جنگ‌های پارتیزانی با عراق شدند. من به یاد می‌آورم که در خوزستان برادری بود به نام شهید غیور اصلی که مسئول آموزش سپاه خوزستان بود، ایشان توانستند با 150 نفر، نیروهای عراقی را که با دورزدن سوسنگرد و بستان تا حمیدیه آمده بودند، ازطریق شبیخون‌هایی که زدند تا 70 کیلومتر به عقب برانند. این آغازی بود برای اینکه ما وارد جنگ‌های پارتیزانی و چریکی علیه عراق بشویم و عراق را متوقف کنیم و عراق به این ترتیب زمین‌گیر شد و ما در حقیقت با ایثارها و

خون‌هایی که دادیم عراق را متوقف کردیم، یعنی به تعبیری خون شهدا باعث سدشدن راه عراق شد و هیچ چیزی دیگر در مرحله اول جنگ مفهوم نداشت. درحقیقت، پیام امام و خون شهدا باعث شد که ما در مرحله اول جنگ بتوانیم عراق را زمین‌گیر بکنیم.»

محسن رضایی درمورد نسبت اندیشه جنگ کلاسیک و جنگ مردمی هم اظهار کرد: «مرحله دوم جنگ که مرحله جنگ کلاسیک بود، طبق آمادگی‌هایی که در چندماهه اول جنگ به دست آورده بودیم، امید داشتیم که ازطریق جنگ کلاسیک بتوانیم مسئله تجاوز عراق را حل کنیم، اما در این مرحله هم دیدیم که از این راه هم نمی‌توانیم مسئله را حل کرد و به‌دنبال آن جنگ جدیدی را آغاز کردیم و آن عبارت بود از جنگ‌های پارتیزانی مخلوط‌شده با جنگ‌های کلاسیک که هم‌اکنون ارتش عراق دراین‌مورد کاملاً درمانده شده است. اسرایی که بازداشت کردیم دقیقاً به این مسئله اعتراف کردند که ژنرال‌های عراقی وقتی در اتاق جنگ هستند همیشه می‌گویند که طبق این تبصره باید به فلان‌جا حمله کرد، طبق آن تبصره جنگی باید به فلان‌جا حمله کرد و تمام فکروذکر نیروهای رزمی عراق درحال‌حاضر، معیارهای جنگ کلاسیک است و در این مسئله مانده‌اند که نیروهای ایرانی در چه ساعتی از روز حمله می‌کنند. این مسئله برای عراقی‌ها اصلاً قابل‌تبیین و پیش‌بینی نیست که نیروهای ایرانی چطور می‌آیند و به کجا حمله می‌کنند. مثلاً یک عراقی در تانک خود نشسته است و می‌بیند که موتورسواری سریع به او نزدیک می‌شود و با آر.پی.جی7 تانک او را از بین می‌برد. موتورسوارهای ما که الآن با آر.پی.جی. شکار تانک می‌کنند، آن قوتی را که در دل عراقی‌ها نسبت به نیروهای تانک و زرهی خودشان بود از بین برده و الآن نیروهای عراقی کاملاً در یأس به سر می‌برند. در این مراحلی که تا اینجا بوده، نقش مردم ابعاد بسیار بالایی دارد. این نقش مردم چه در بعد شهادت و چه در بعد پشتیبانی از جبهه‌ها نشانگر این مسئله است که تا زمانی‌که مردم با قدرت در جبهه هستند و همان‌طورکه امام به ملت دستور داد که سرلوحه مسائل آنان جنگ باشد، ما هیچ نگرانی از مسئله جنگ نداریم.»

فرمانده کل سپاه در بخش دیگری از این گفت‌وگو به ترسیم آخرین وضعیت مناطق جنگی از شمال‌غرب تا مناطق جنوبی خوزستان پرداخت و یادآوری کرد: «از بالای مریوان تا نوسود منطقه‌ای است که ما در خاک عراق پیشرفت کردیم و در آنجا توانستیم زمین‌هایی را از عراق بگیریم و نیروهایی را در آن مستقر کنیم و راه‌های تدارکاتی عراق را زیر آتش توپخانه و حملات پارتیزانی قرار بدهیم. در منطقه نوسود تا شمال قیطول، عراق در خاک ایران حضور ندارد. از شمال ازگله و باویسی تا سومار، به عمق 15 تا 20 کیلومتر [دشمن] در خاک ایران حضور دارد.»

وی افزود: «عراقی‌ها که در اوایل جنگ تا حمیدیه آمده بودند، با مقاومت پاسداران و کمک هوانیروز تا منطقه طراح عقب نشستند. در منطقه غرب، عراقی‌ها به قسمت سرپل ذهاب، چم امام حسن و کوره‌موش آمدند که پس از درگیری با نیروهای رزمنده به منطقه قراویز و

بازی‌دراز عقب‌نشینی کردند و هم‌اکنون در جنوب نیز تپه‌های الله‌اکبر، دب حردان و طراح را ما از دست آنها گرفتیم. سومار در دست دشمن بود که ما بازپس گرفتیم. اشنویه که در دست ضدانقلاب بود و امید بزرگی برای عراق محسوب می‌شد، تسخیر شد و به دست نیروهای اسلام افتاد. در جبهه دزفول که دشمن به نزدیکی‌های دزفول رسیده بود، به دوسلک، کوت‌کاپن و رقابیه عقب رانده شده. مهران در دست عراق است، بستان، نفت‌شهر، قصرشیرین و خرمشهر هم در دست دشمن است. درمجموع، وضعیت نیروهای ما از زمانی‌که عراق مرتباً تهاجم می‌کرد و بعد مرحله‌ای که ما خود را تثبیت کردیم، از مرحله تثبیت به این طرف، مرتباً مناطقی را که عراق از ما گرفته بود، پس گرفتیم.»⁽¹⁾

هم‌زمان با حملات توپخانه‌ای ارتش عراق به شهرها و مناطق مسکونی ایران، محموله‌های کمک‌های تسلیحاتی و نظامی ازطریق کشورهای عرب منطقه به‌سوی عراق ارسال می‌شود.

ساعت 11 صبح امروز، دو نقطه از مناطق مسکونی شهر اهواز هدف اصابت توپ‌های ارتش عراق قرار گرفت و درنتیجه به چند واحد مسکونی، یک دبیرستان (دبیرستان منوچهری) و یک اتومبیل خساراتی وارد شد. در این حمله 6 نفر ازجمله یک نوزاد 22 روزه و یک پیرمرد که مشغول ماهی‌گیری در کنار رودخانه کارون بود، به شهادت رسیدند.⁽²⁾

از سوی دیگر در ادامه کمک‌های تسلیحاتی به عراق، امروز 27 خودرو و 14 کامیون نظامی حامل مهمات و تجهیزات نظامی از اردن وارد خاک عراق و راهی پادگان التاجی بغداد شدند.⁽³⁾سه روز پیش نیز، 29 خودرو چندین محموله از تجهیزات و قطعات نظامی را ازطریق عربستان به عراق منتقل کردند. هم‌زمان با ارسال این محموله، 19 کامیون حامل لاستیک خودروهای نظامی نیز از کشور اردن به پایگاه التاجی در بغداد فرستاده شد.⁽⁴⁾

امروز همچنین 6 نفر از نظامیان عراقی ازجمله یک ستوانیار جمعی گردان تانک المثنی از تیپ30 زرهی در دهلاویه در شمال‌غربی سوسنگرد؛⁽⁵⁾یک درجه‌دار و 2 سرباز در سردشت؛⁽⁶⁾یک سرباز در جبهه عباسیه⁽⁷⁾و یک سرباز جمعی گردان328 از تیپ419 پیاده در منطقه کرخه‌کور خود را به نیروهای ایرانی تسلیم کردند.⁽⁸⁾

نیروهای سپاه پاسداران با عبور از مرز در مریوان و نفوذ در عمق خاک عراق، با بستن راه‌های مواصلاتی، پایگاه نظامی کلوس را در شمال شهر حلبچه (در استان سلیمانیه عراق) محاصره کردند. در درگیری میان نیروهای دو طرف شمار فراوانی از نیروهای عراقی کشته و عده‌ای زخمی شدند. در این عملیات تعداد زیادی سلاح و مهمات به غنیمت گرفته شد.⁽⁹⁾

1) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص14.

2) روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص3؛ و - سند شماره 419493 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 1/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص34، اهواز.

3) سند شماره 138477 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی) 4/7/1360، سند تک‌برگی ؛ و - سند شماره 145008 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 117، 30/6/1360، ص4؛ و - سند شماره 138492 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 1/7/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 145007 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی قرارگاه مقدم نزاجا غرب (رکن2)، شماره 118، 4/7/1360، ص5؛ و - سند شماره 138480 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به (مرکز فرماندهی)، 31/6/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 005171 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به اطلاعات عملیات مرکز، شماره 357، 4/7/1360، ص7.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 188، 3/7/1360، صص 4 و 5، ارومیه - خبرگزاری پارس، 3/7/1360.

7) سند شماره 419393 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری خوزستان (رکن2) به استانداری خوزستان (سیاسی - انتظامی) 6/7/1360، سند تک‌برگی.

8) سند شماره 005171 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.

9) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 188، 2/7/1360، صص 23 - 22، سنندج - خبرگزاری پارس، 2/7/1360.

در بخش دیگری از این عملیات، نیروهای سپاه به شهربانی شهر شاندری⁽¹⁾و یک پایگاه نظامی حمله کردند. در این حملات 8 نفر کشته و 3 نفر اسیر شدند و براثر آتش توپخانه خودی خساراتی به پادگان این شهر وارد شد.⁽²⁾

روزنامه زود دویچه زایتونگ (چاپ آلمان‌غربی) به نقل از خبرگزاری آلمان در آنکارا خبر این عملیات را منتشر کرد.⁽³⁾

تهران - خبرگزاری پارس به نقل از روزنامه زود دویچه زایتونگ، 5/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 190، 5/7/1360، ص6، تهران - خبرگزاری پارس، 4/7/1360.

روزنامه فرانسوی لوموند به مناسبت اولین سالگرد هجوم عراق به ایران، درمقاله‌ای به بررسی دلایل عراق برای حمله به ایران؛ میزان پیشروی ارتش عراق در مرزهای شمالی، میانی و جنوبی؛ دست‌نیافتن عراق به پیروزی نظامی و سیاسی که در آغاز حمله وعده داده بود؛ دلایل ملایم‌شدن مواضع اخیر صدام درباره گفت‌وگوهای احتمالی صلح و شرط ایران در عقب‌نشینی عراق از سرزمین‌های اشغال‌شده قبل از هرگونه مذاکره پرداخت.

این روزنامه در شماره اخیر خود نوشت: «یک سال پیش در 22 سپتامبر (31 شهریور)، عراق به‌دنبال انتقاد از قرارداد الجزایر که خط مرزی با ایران را تصریح می‌کرد، این کشور را مورد حمله قرار داد. در آن هنگام بغداد تهران را متهم کرد که با نقض قرارداد الجزایر و مطالبه حاکمیت شط‌العرب [آبراهی که بنادر بصره و آبادان را به خلیج‌فارس مربوط می‌سازد]، دست به تحریک نظامی برعلیه این کشور زده است.»

لوموند در بخش دیگری از این مطلب آورده است: «جنگی که عراق در 22 سپتامبر گذشته برعلیه ایران آغاز کرد، درابتدا، به‌عنوان یک رفت‌وآمد ساده نظامی تلقی می‌شد، ولی از ماه نوامبر همان سال تبدیل به یک جنگ خونین و خطرناک با ضدحمله‌های محدود در پهنه‌ای به وسعت 500 کیلومتر گشت. در این جنگ 8 لشکر عراق در مرزی به طول 5 تا 50 کیلومتر مستقر شدند.

پس از یک سال نبرد، اوضاع جبهه‌ها را به ترتیب زیر می‌توان بررسی کرد:

در شمال شهر مریوان، عراقی‌ها قسمتی از خاک ایران را که درواقع یکی از مراکز استراتژیکی مشرف بر عملیات کردستان بود، به تصرف خود درآوردند و از آنجا به حمایت از مبارزین کردی که برعلیه حکومت تهران می‌جنگیدند، برخاستند.

در قصرشیرین که در همان ساعات اولیه آغاز نبرد سقوط کرد، عملاً هیچ‌گونه تغییری حاصل نشده است. عراقی‌ها این منطقه را که گذرگاهی به‌سوی بغداد می‌باشد، تبدیل به پایگاهی غیرقابل‌نفوذ نموده‌اند. اوضاع شهر مهران نیز که هم‌زمان با قصرشیرین به اشغال درآمده به همین منوال است.

در خوزستان، هرگونه تلاشی برای تصرف پایگاه استراتژیکی [هوایی] دزفول، عقیم مانده است.

1) در نقشه نام این شهر شاه‌نادری ثبت شده است.

2) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 189، 3/7/1360، ص21، سنندج.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 150، 6/7/1360، ص3،

در منطقه سوسنگرد که در پاییز گذشته، مجدداً به دست نیروهای ایرانی افتاد، حدود 4 کیلومتر به‌سوی شهر بستان پیشروی شد، به‌نحوی‌که تا مرز عراق تنها 20 کیلومتر باقی مانده است.

در حوضه نفت‌خیز خوزستان، عراقی‌ها خرمشهر اشغالی را شدیداً تحت کنترل خود دارند، درحالی‌که با وجود محاصره آبادان، از سه طرف سعی نکرده‌اند این شهر را به تصرف خود درآورند.⁽¹⁾آبادان که بیش از نیمی از آن به‌کلی ویران شده و از 500 هزار سکنه، تنها 30 هزار نفر باقی مانده‌اند، یکی از استحکامات شدید ایرانیان می‌باشد و به همین مناسبت نیز در روز بارها هدف توپخانه عراق قرار می‌گیرد. اهواز پایتخت خوزستان علی‌رغم بمباران‌های مداوم، خرابی‌های جزئی داشته است. جاده‌ای که اهواز را به آبادان متصل می‌سازد، توسط سربازان عراقی کنترل می‌شود، ولی بااین‌حال، ایرانیان توانسته اند در چندماهه اخیر از همین مسیر و با عبور از پل نظامی که بر روی رودخانه بهمنشیر مستقر می‌باشد، تجهیزات نظامی به آبادان ارسال نمایند.

به این ترتیب، پس از یک سال جنگ مداوم و لاینقطع که با حمله و عقب‌نشینی طرفین همراه بود، هیچ‌یک از دو جناح نتوانستند به یک پیروزی قطعی دست یابند. عراقی‌ها قادر نبودند از پیروزی‌های غافلگیرکننده‌ای که معمولاً یک کشور تجاوزگر به دست می‌آورد، بهره‌برداری نمایند و ایرانی‌ها نیز بااینکه در مقابل حملات عراق شدیداً مقاومت می‌کردند، در شرایطی به سر می‌بردند که نمی‌توانستند دشمن را از خاک خود بیرون رانند. انتخاب یکی از این دو به‌عنوان برنده نبردی که عملاً به دست فراموشی سپرده شده، بسیار دشوار است. برخلاف ویژگی ظاهری این نیرو، بیلان تلفات بسیار جدی و سنگین می‌باشد. کاهش تولیدات نفتی هر دو کشور به‌دنبال بمباران تأسیسات نفتی و از سوی دیگر، افزایش هزینه‌های خرید تسلیحات نظامی، مشکلات لاینحلی را برای طرفین ایجاد نموده است. عراق ازطریق دریافت کمک‌های عربستان سعودی و اردن بر این مشکلات فائق آمده است، درحالی که ایران به‌علت منزوی‌شدن در منطقه و عرصه بین‌المللی، جز اتکا به منابع اولیه خود جهت تغذیه مالی این

1) برخلاف ادعای نویسنده و اطلاعات اندک وی، تلاش چندبارة یک لشکر از ارتش عراق برای تصرف شهر آبادان که حتی موفق به عبور از رودخانه بهمنشیر در کوی ذوالفقاری شده و تا آستانه ورود به جزیره و شهر آبادان پیش رفته بود، با حماسه‌آفرینی نیروهای مردمی، سپاه پاسداران و یک گردان از ارتش جمهوری اسلامی ناکام ماند و نیروهای دشمن با تحمل تلفات بسیار مجبور به عقب‌نشینی از کوی ذوالفقاری شدند. در دوره محاصره آبادان تا قبل از عملیات ثامن‌الائمه(ع) و شکست محاصره آبادان، نیروهای خودی با اجرای حداقل 5 عملیات محدود (شامل عملیات سه‌راهی آبادان در 19 آذر 1359؛ عملیات توکل در 20 دی 1359؛ عملیات تپه‌های مدن در 25 اردیبهشت 1360؛ عملیات فرمانده کل قوا در 21 خرداد 1360 و عملیات شهید چمران در 4 مرداد 1360)، ضمن جلوگیری از تکمیل محاصره و تصرف شهر آبادان، ارتش عراق را در زمین‌های شرق رودخانه کارون زمین‌گیر کردند تا زمینه برای اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) و شکستن محاصره آبادان در 5 مهر 1360 فراهم شود. (برای کسب اطلاعات بیشتر به کتاب یازدهم ازمجموعة روزشمار جنگ ایران و عراق (هویزه، آخرین گام‌های اشغالگر) و کتاب اطلس آبادان در جنگ مراجعه شود.)

جنگ و برپایی اقتصاد آشفته‌اش چاره دیگری نخواهد داشت.

مع‌هذا، شکست بغداد درزمینه سیاسی ناگوار و غیرمترقبه می‌باشد، زیرا پرزیدنت صدام حسین نه‌تنها با عملیات 22 سپتامبر نتوانست رژیم [امام] خمینی را سرنگون سازد، بلکه از یک‌سو نیروهای ارتشی‌اش در شنزارهای خوزستان سرگردان شدند و از سوی دیگر، نیروی هوایی‌اش با تحمل خسارات فراوانی از همان ابتدای جنگ عملاً از صحنه نبرد خارج گردید.

صدام حسین که در ابتدای جنگ با افزایش ادعاهایش نسبت به حکومت تهران، شرایط صلح را پیچیده‌تر ساخته بود، اخیراً ضمن اتخاذ موضع ملایم‌تری اعلام نموده، درصورتی‌که [ایران] حاضر به مذاکره باشد، کشورش از تحکیم مواضع قبلی خود دست برخواهد داشت، وی علاوه‌بر شط‌العرب [اروندرود] ادعاهای ارضی غیرقابل‌قبول دیگری را ارائه کرده بود. به نظر نمی‌رسد که حتی امام خمینی نیز عجله‌ای در بیرون‌کشیدن صدام از منجلابی چون خوزستان داشته باشد. مع‌الوصف، به‌دنبال میانجیگری‌های فراوان دبیرکل سازمان ملل، کشورهای اسلامی و کشورهای غیرمتعهد، از پیشنهاد خود مبنی‌بر لزوم تنبیه تجاوزگر قبل از هرگونه مذاکره صرف‌نظر کرده است. امام همچنین خواستار عقب‌نشینی کامل نیروهای عراقی از سراسر خاک ایران قبل از انجام هرگونه مذاکره درزمینه صلح می‌باشد؛ پیشنهادی که قطعاً صدام آن را نخواهد پذیرفت مگر اینکه به شکست خود اعتراف نماید.»⁽¹⁾

براثر برخورد یک دستگاه مینی‌بوس شخصی با مین ضدتانک در اطراف نقده، 8 نفر از سرنشینان آن که از اهالی روستایی در اطراف نقده بودند، مجروح شدند. به گزارش سپاه پاسداران نقده، افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی این مین را در نزدیکی روستای حسن نوران در محور نقده - اشنویه کار گذاشته بودند که براثر برخورد مینی‌بوس با آن منفجر شد.⁽²⁾

سپاه پاسداران منطقه 7 کشوری در گزارشی از درگیری تعدادی از نیروهای کومه‌له در روستای شاهینی (واقع در24 کیلومتری شمال‌غربی کامیاران) با شماری از افراد حزب دمکرات خبر داد.

این درگیری باوجود توافقات قبلی و درپی محاصره منزل فرمانده یکی از گروه‌های حزب دمکرات ازجانب عوامل کومه‌له به وقوع پیوست، اما افراد کومه‌له موفق به دستگیری او نشدند. براساس توافق قبلی قرار بود در روستای شاهینی و روستاهای اطراف آن در شمال محور کامیاران - مریوان، افراد کومه‌له و در روستاهای کوره دره بالا، کوره دره پایین و تخته زنگی در جنوب این محور، عناصر حزب دمکرات مستقر شوند. درگیری این دو گروه به چند روستای منطقه ازجمله فارس‌آباد و گازرخانی در توابع کامیاران هم کشیده شد.⁽³⁾

1) اداره‌کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 100، 3/8/1360، صص 30 - 27، روزنامه لوموند (فرانسه).

2) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص15، ارومیه.

3) سند شماره 270439 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران منطقه7 (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (فرماندهی)، 5/8/1360، ص1؛ و - سند شماره 273049 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مرکز اطلاعات و بررسی‌های سیاسی منطقه7 به اداره مرکزی اطلاعات و بررسی‌های سیاسی، 13/7/1360، سند تک‌برگی.

به‌دنبال پاک‌سازی اشنویه و مناطق اطراف آن، بخشداری این شهر در اطلاعیه‌ای از همه کارمندان و کارگران به‌ویژه کارکنان بخشداری و شهرداری خواست برای ارائه خدمات اداری و رفاهی به شهروندان، خود را به فرمانداری نقده معرفی کنند. در قسمتی از این اطلاعیه آمده است:

«هم‌ا‌کنون نیروهای دولت جمهوری اسلامی که شما کارکنان نیز جزئی از آن می‌باشید، به کار خود جهت انجام خدمات و برآوردن نیازها و رفع مایحتاج ضروری مردم بی‌گناه و ستم‌دیده قبل و بعد از دوران آن توطئه‌های شوم همت گمارید. لذا از کلیه برادران و خواهران مسلمان کارمند و کارگر اشنویه خواهشمند است دراسرع‌وقت و تا حداکثر 8 مهر سال جاری خود را به فرمانداری (نقده) معرفی نمایند.»⁽¹⁾

درپی اقدام گروه‌های مسلح ضدانقلاب به اجرای عملیات کمین در برخی محورهای اصلی مناطق غرب و شمال‌غرب کشور، که به اسارت شماری از نیروهای ارتش، سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد انجامید، لشکر28 کردستان در نامه‌ای خطاب به استانداری کردستان خواستار رعایت ساعات مجاز تردد در جاده‌های استان ازسوی بنگاه‌های مسافربری استان شد.⁽²⁾در این نامه آمده است:

«باتوجه‌به گزارشات عدیده و تذکرات مکرر به پلیس راه سنندج و ستاد کامیاران و سایر یگان‌های مستقر در محورهای استان، باز گزارشاتی از مسئولین محورها مبنی‌بر عدم مراعات ساعت عبورومرور اتوکارهای مسافربری می‌رسد و مشاهده می‌گردد که اتوبوس‌های مسافربری ساعات حرکت خود را با ساعات عبور آزاد محورها هماهنگ نکرده و در ساعات منع عبورومرور حرکت می‌نمایند، درنتیجه، با حوادث درگیری و گروگان‌گیری مواجه می‌شوند و ارتش دراین‌زمینه تاکنون متحمل ضایعات و خسارات انسانی زیادی شده است. لذا، به‌منظور خاتمه‌دادن به این رویه و جلوگیری از گروگان‌گیری گروه‌های مسلح غیرقانونی در محورهای استان کردستان، مقرر فرمایند شرکت‌های اتوبوس‌رانی منطقه را به‌نحو مقتضی به تمکین از دستورات و تذکرات صادره لشکر وادار بنمایند و ترتیبی اتخاذ شود مراتب زیر دقیقاً مراعات شده و از وزارت کشور نیز خواسته شود که شرکت‌های مسافربری ساعات تردد خود را در محورهای استان کردستان با ساعات مجاز لشکر [بدین‌ترتیب] هماهنگ نمایند:

1) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص15.

2) باتوجه‌به نبود امنیت کافی در جاده‌های منطقه و اجرای کمین ازسوی گروه‌های مسلح غیرقانونی، علاوه‌بر وجود پایگاه‌های ثابت در مناطق حساس و مهم، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، ضمن برپایی پاسگاه‌های موقت، روزانه با اعزام گشت‌های تأمین متشکل از چند خودرو نظامی مسلح به تیربار در جاده‌ها، امنیت لازم را برقرار می‌کردند تا خودروهای عمومی و شخصی بتوانند به‌راحتی در سطح جاده‌های منطقه تردد کنند و قبل از تاریک‌شدن هوا با جمع‌آوری نیروهای گشت تأمین، در طول شب، عبورومرور در جاده‌ها عملاً قطع می‌شد.

ساعات حرکت اتوکارهای مسافربری شب [را] طوری تنظیم نمایند که بعد از ساعت 6 صبح به کامیاران برسند.

اتوکارهای روزرو طوری از مبدأ حرکت نمایند که قبل از ساعت 5 بعدازظهر درحال‌حاضر و در فصل زمستان قبل از ساعت 4 بعدازظهر، به سنندج وارد شوند.

اتوکارهای مسافربری از سنندج طوری حرکت نمایند که قبل از ساعت 5 بعد ازظهر درحال‌حاضر در فصل زمستان، قبل از ساعت 4 بعدازظهر، از منطقه کامیاران خارج شده باشند.

به شرکت‌های مسافربری ابلاغ گردد از دستورات صادره و تذکرات مسئولین محور تمکین نموده و درصورت تخلف و دادن گروگان، خودرو به‌مدت حداقل یک ماه توقیف و راننده و سایر خدمه خودرو تحویل مقامات قضایی داده شوند.»⁽¹⁾

گفتنی است استانداری کردستان نیز متن نامه را با امضای استاندار به بنگاه‌های مسافربری استان ابلاغ کرد.⁽²⁾

پرداخت مبلغ 10 میلیون و 985 هزار ریال برای تأمین هزینه‌های مربوط به سفر، اسکان، امور فرهنگی و کمک‌های بلاعوض، بخشی از خدمات مالی و رفاهی بنیاد امور جنگ‌زدگان استان تهران به مردم مناطق جنگ‌زده در سه‌ماهه گذشته می‌باشد.

به گزارش روزنامه کیهان، روابط عمومی کمیته اجرایی بنیاد امور جنگ‌زدگان استان تهران با اعلام این خبر آمار فعالیت‌ها و اقدامات این کمیته را به این شرح اعلام کرد: «طی این مدت تعداد 846 مورد معرفی‌نامه کمیته امداد امام؛ 6549 مورد معرفی‌نامه جهت اسکان در شهرستان؛ 462 مورد معرفی‌نامه جهت اسکان موقت در تهران و همچنین 1190 معرفی‌نامه جهت معرفی مصدومین و مجروحین مهاجر جنگی به بیمارستان، ازسوی کمیته اجرایی استان تهران صادر شده است.» این روزنامه در ادامه گزارش خود آورده است: «کمیته اجرایی استان تهران در سه‌ماهه تیر، مرداد و شهریور سال جاری، به‌منظور تأمین احتیاجات مالی هم‌وطنان جنگ‌زده، مبلغ 7595781 ریال وجه نقد به 3614 نفر از مهاجران جنگی پرداخت کرده است. همچنین، در طول این مدت، به 1662نفر از جنگ‌زدگانی که اتومبیل شخصی دارند، 51567 لیتر بنزین کوپن تحویل داده شده و برای کمک‌رسانی به جنگ‌زدگان نیز به 414 اتومبیل، 40219 لیتر بنزین کوپن تحویل داده شده است. در طول این مدت نیز 17375 نفر از هم‌وطنان مهاجر به دلایل گوناگون برای انجام‌دادن کارهایشان به کمیته اجرایی استان تهران مراجعه کرده‌اند که از این تعداد 6549 نفر از آنان به شهرستان‌های گوناگون کشور معرفی شده‌اند. گفتنی است که در سه‌ماهه تیر، مرداد و شهریور، کمیته اجرایی مبلغ 10 میلیون و 985 هزار ریال پرداختی داشته است.»⁽³⁾

1) سند شماره 339480 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 6/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 339479 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن3) به استانداری کردستان، 1/7/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 339482 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استاندار کردستان به بنگاه‌های کردستان، 7/7/1360، ص1.

3) روزنامه کیهان، 23/7/1360، ص14.

دو تن از نیروهای گروه مقاومت بسیج مسجد الجواد در میدان هفت‌تیر تهران، که درحال گشت‌زنی در خیابان‌های اطراف مسجد بودند، هدف سوءقصد قرار گرفتند. این دو نفر در کوچه تابنده به‌دلیل خرابی موتور توقف کرده بودند که یک خودرو به آنان نزدیک شد و یکی از سرنشینان مسلح خودرو آنان را به رگبار بست. در این حادثه یکی از نیروهای بسیج به نام جعفر کلهر شهید و دیگری مجروح شد. ضاربان نیز بلافاصله از محل حادثه گریختند.⁽¹⁾

در چند مورد تیراندازی و پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا در شهرهای مختلف کشور 2 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد. 2 بمب نیز در مشهد کشف و خنثی شد. امروز همچنین با کشف یک خانه تیمی در بجنورد تعدادی اسلحه و مهمات کشف شد، 7 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق(منافقین) نیز دستگیر شدند.

در نیشابور، 2 نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب، با مسلسل بخش فرهنگی ساختمان سپاه پاسداران را به رگبار بستند و گریختند. در این حادثه یکی از اعضای بسیج مجروح شد.⁽²⁾

در قوچان، 5 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق که 2 نفر از آنان دختر بودند، با بمب دست‌ساز به ساختمان انجمن اسلامی معلمان این شهر حمله و سپس اقدام به تیراندازی کردند که درنتیجه یک عابر مجروح شد. این افراد قبل از رسیدن مأموران انتظامی متواری شدند.⁽³⁾

در مشهد، چند نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق، مخزن سوخت موتورخانه سیستم حرارتی شهرک دکتر بهشتی (محل اسکان خانواده شهدا و جنگ‌زدگان) را به آتش کشیدند.⁽⁴⁾

در همدان، براثر پرتاب بمب دست‌ساز به مغازه یکی از افراد متعهد شهر در خیابان تختی، خساراتی به در و شیشه‌های مغازه وارد آمد.⁽⁵⁾

در بروجرد و تبریز نیز در دو حادثه مشابه براثر پرتاب بمب خسارت اندکی به منازل 2 تن از اهالی این شهرها وارد شد.⁽⁶⁾

امروز همچنین یک بمب الکترونیکی و یک بمب دست‌ساز که افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی در مقابل منزل 2 تن از روحانیون مشهد کار گذاشته بودند، کشف و خنثی شد.⁽⁷⁾

از سوی دیگر با کشف یک خانه مرتبط با گروه‌های مسلح ضدانقلاب در بجنورد، چند قبضه اسلحه و مهمات ازجمله 4 کلاشینکف، 7 برنو و تعدادی فشنگ از انواع گوناگون کشف شد و 2 نفر نیز دستگیر شدند.⁽⁸⁾

علاوه‌براین 7 نفر از اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق در لاهیجان و آستانه اشرفیه دستگیر شدند.⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 188، 2/7/1360، ص14، تهران؛ و - روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص16.

2) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص3؛ و - روزنامه خراسان، 5/7/1360، ص1.

3) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص3؛ و - روزنامه خراسان، 5/7/1360، ص4.

4) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص3.

5) همان.

6) سند شماره 328440 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاون سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 2/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص3.

7) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص4.

8) سند شماره 049236 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه مشهد به ف سپاه مرکز، 1/7/1360، سند تک‌برگی.

9) سند شماره 174486 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 1/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 174088 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 8/7/1360، ص2.

نشریه المجله (چاپ لندن) به نقل از زکی‌یمانی وزیر نفت عربستان سعودی، از موافقت این کشور با پیشنهاد عراق برای احداث خط لوله انتقال نفت به دریای سرخ ازطریق خاک عربستان خبر داد. این مطلب بازتاب گسترده‌ای در محافل سیاسی و رسانه‌ای جهان داشت.

رسانه‌های غربی به‌دلیل اهمیت اقتصادی این خبر، تبلیغات بسیاری برای آن کردند. درصورت تحقق این طرح، عراق با بهره‌برداری از این خط لوله نفتی، از تنگنای صادرات نفت از مسیر خلیج‌فارس خارج می‌شود و خلیج‌فارس و تنگه هرمز، که شاهرگ حیاتی صادرات نفت محسوب می‌شوند، اهمیتشان را نزد این کشور از دست می‌دهند.⁽¹⁾

رادیو صدای امریکا با انعکاس این خبر اعلام کرد: «احداث این خط لوله نفتی دومین اقدام درزمینه تغییر مسیر صدور نفت از مسیر خلیج‌فارس است. عربستان سعودی دو ماه پیش بهره‌برداری از خط لوله جدیدی را آغاز کرده است که روزانه 1850000 بشکه نفت این کشور را به دریای سرخ منتقل می‌کند و ظرفیت آن تا 7/3 میلیون بشکه قابل‌افزایش است.»

در ادامه این گزارش آمده است: «به گفته منابع آگاه، تغییر مسیر صدور نفت خلیج‌فارس باعث خواهد شد که کانال سوئز از اهمیت و رونق ویژه‌ای برخوردار گردد، زیرا عراق و عربستان برای صدور نفت خود به دریای مدیترانه و سپس بازارهای مصرف ناگزیر از این کانال استفاده بیشتری به عمل خواهند آورد.»⁽²⁾

نشریه امریکایی وال استریت ژورنال نیز این تصمیم عربستان را ازنظر راهبردی برای غرب بسیار مهم ارزیابی کرد و یادآور شد که اجرای این تصمیم به تقویت روابط عراق با عربستان و مصر کمک خواهد کرد و دراین‌میان مصر که متحد امریکا محسوب می‌شود، جایگاه ویژه‌ای خواهد یافت.⁽³⁾

محسن نوربخش رئیس‌کل بانک مرکزی، در مصاحبه‌ای کنترل تورم، ثابت نگه‌داشتن ذخایر ارزی کشور، تشکیل بسیج اقتصادی و اتخاذ سیاست‌های اقتصادی خاص زمان جنگ را ازجمله اقدامات دولت برای ازبین‌بردن شوک اقتصادی و کاهش عوارض جنگ برشمرد.

وی در این مصاحبه درخصوص وضعیت اقتصادی ایران در آغاز جنگ گفت: «درپی شرایطی [که] جنگ شروع شد، شوک اولیه‌ای که به سیستم اقتصادی ما وارد شد قابل‌ملاحظه بود. همچنین به‌علت عدم آمادگی دولت طبقه‌ای که تا حدی از انقلاب بیگانه بود، با هجوم خود به فروشگاه‌ها و احتکار کالاهای مصرفی و غیره، شوک اولیه را تشدید کرد و چون ما در حالتی بودیم که هیچ‌گونه امکان ذخیره‌سازی نداشتیم، صف‌های طویل مقابل واحدهای توزیع مایحتاج عمومی به وجود آمد و این در شرایطی بود که دولت شهید رجایی تازه تشکیل شده

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 100، 3/8/1360، صص 33 - 31، وال استریت ژورنال (چاپ امریکا)؛ و - روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، ص3.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 187، 2/7/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 1/7/1360.

3) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 100، 3/8/1360، صص 33 - 31، وال‌استریت ژورنال (چاپ امریکا)؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 4/7/1360، صص 8 - 6، تهران - خبرگزاری پارس، 3/7/1360.

بود؛ وزیر بازرگانی نداشتیم؛ بنی‌صدر از پذیرفتن وزیر اقتصاد و دارایی خودداری می‌کرد و من به‌عنوان نماینده شهید رجایی در وزارت اقتصاد و دارایی مسئولیت داشتم.»

نوربخش افزود: «در این مرحله بود که استقامت و روحیه انقلابی مردم به حد اعلا ظاهر شد. مردم انقلابی ما ایستادن در صف‌ها را تحریم کردند. اولین اقدام ما درزمینه مهار اقتصاد تشکیل بسیج اقتصادی بود. در چنین شرایطی اخبار جنگ هم اخبار مطلوبی نبود. بندر خرمشهر به‌عنوان یک بندر فعال کشور از دست ما خارج شد. پالایشگاه آبادان به‌عنوان فعال‌ترین واحد نفتی کشور از دست رفت. بندر امام خمینی در معرض تهدید قرار داشت و کمپانی‌های بین‌المللی بیمه از دریافت حق بیمه عادی برای بیمه‌کردن کشتی‌ها خودداری می‌کردند. اضافه بر این مسئله، بلوکه‌شدن ذخایر ارزی ما و خرید تجهیزات نظامی نیز از مسائل حادی بود که گریبان‌گیر ما شده بود. بودجه دولت 340 میلیارد ریال کسری داشت و فروش فرآورده‌های نفتی تقریباً متوقف شده بود.»

وی سپس به دستاوردهای دولت در دوره یک‌ساله جنگ اشاره و اظهار کرد: «باتوجه‌به شرایطی که ذکر شد، اهمیت یک سال مقاومت بدون دریافت کمک مالی و نظامی از قدرت‌های خارجی و به معنای واقعی روی پای خود ایستادن بیش‌ازپیش آشکار می‌شود.

در چنین شرایطی ما در کشورمان موفق شده‌ایم تورم را مهار کنیم. در این ماه نرخ تورم رقمی درحدود 23 درصد می‌باشد. تولیدات کشاورزی رشد قابل‌توجهی داشته است، به‌طوری‌که تاحدود زیادی از خرید گندم خارجی کاسته شده و درمورد تولید پنبه به خودکفایی رسیده‌ایم. تولید برنج نیز از مرز یک میلیون تن گذشته است.

این موفقیت‌ها هنگامی به دست می‌آید که ما هم از خارج توسط کشورهای وابسته به امریکا مورد هجوم قرار گرفته‌ایم و هم از داخل توسط گروهک‌های وابسته به امریکا، که سعی در به‌آشوب‌کشاندن مملکت دارند، مورد تهدید قرار گرفته‌ایم و این ثابت می‌کند که علی‌رغم این تهدیدات، روزبه‌روز ثبات کشور پایدارتر می‌شود.»

رئیس‌کل بانک مرکزی اضافه کرد: «درزمینه پولی و ارزی، ما بیش از شش ماه است که حجم پول در گردش را ثابت نگه داشته‌ایم، درصورتی‌که این حجم در شش‌ماهه دوم سال 59، روند صعودی داشته است. درزمینه ارزی باوجود اینکه میزان درآمد ارزی ما نسبت به قبل از انقلاب، که حدود 6 میلیون بشکه در روز تولید نفت داشته‌ایم، افزایش نداشته، ولیکن با اجرای سیاست دقیق بازرگانی و کنترل هزینه‌های ارزی و حذف واردات غیرضروری، توانسته‌ایم هزینه‌های ارزی را با درآمدهای ارزی متناسب کنیم و به این طریق ذخایر ارزی‌مان را ثابت نگه داریم. ازنظر کسری بودجه دولت، سعی خواهد شد که میزان پیش‌بینی‌شده در بودجه سال 1360 حفظ شود به‌علاوه دولت با تشکیل کمیسیون‌های مختلف اقتصادی برنامه‌های اصولی را

به مرحله اجرا خواهد گذاشت تا بتوانیم پابه‌پای رزم‌آوران اسلام در صحنه‌های اقتصادی نیز پیروزی‌های متمادی را به دست آوریم.»

نوربخش در پایان یادآور شد: «اقتصاد جنگی ما تا سرنگونی رژیم مزدور عراق منابع لازم را دراختیار مسئولین خواهد گذاشت و ازلحاظ مادی پشتوانه محکمی برای ادامه جنگ خواهد بود.»⁽¹⁾

در حمله مأموران پلیس عربستان سعودی به زائران ایرانی در مسجدالنبی، 20 نفر مجروح شدند که 12 تن از آنان به‌دلیل شدت جراحات بستری گردیدند.

خبرگزاری پارس دراین‌باره گزارش داد: «این حمله هنگامی صورت گرفت که زائران ایرانی به‌عنوان اعتراض به دستگیری دو تن از معلولین انقلاب در مسجدالنبی شروع به دادن تکبیر و شعار کردند. این مسئله مأمورین پادشاهی سعودی را به وحشت انداخت، به‌طوری‌که به زائران ایرانی حمله کرده و با ضرب‌وشتم آنان عکس‌العمل شدیدی از خود نشان دادند. یکی از مسئولین هلال‌احمر مدینه ضمن ابراز تأسف از این واقعه گفت این نخستین‌باری است که در مسجدالنبی به‌طور وحشیانه‌ای با زائران خانه خدا رفتار می‌شود. وی افزود بحمدالله، حال مجروحین رضایت‌بخش بوده و جای نگرانی نیست.»⁽²⁾

خبرنگار روزنامه کیهان نیز در گزارشی از این درگیری نوشت: «مقارن ساعت 5/1 بعد از نیمه‌شب، هنگامی‌که یکی از زائران زن ایرانی درحال بوسیدن ضریح مطهر حضرت محمد(ص) بود، توسط یکی از مأموران پلیس مسجدالنبی مورد ضرب‌وشتم قرار می‌گیرد و به‌دنبال آن شوهر این زن وارد معرکه شده و در درگیری که میان او و مأمور پلیس روی می‌دهد این مأمور مجروح می‌شود. لحظاتی پس از این درگیری، ده‌ها مأمور پلیس وارد حرم مطهر شده و زمانی‌که می‌خواهند این زائر ایرانی را دستگیر کنند، با اعتراض دیگر زوار روبه‌رو می‌شوند. در این هنگام، زائران ایرانی حاضر در حرم شعارهای الله‌اکبر سر می‌دهند و بنا به توصیه عده‌ای از زوار، از جمعیت خواسته می‌شود تا آرامش خود را حفظ کرده و بر روی زمین بنشینند. هنوز چند لحظه‌ای از وقوع این حادثه نگذشته بود که یک مأمور پلیس به یکی از معلولان انقلاب که در کنار ستون حرم ایستاده بود حمله‌ور شده و وی را به گوشه‌ای پرتاب می‌کند و ایرانیانی که تا آن لحظه سعی داشتند از ادامه درگیری جلوگیری نمایند، با دیدن این صحنه به پلیس مذکور اعتراض کرده و زدوخورد در سطح وسیعی میان زوار و پلیس درمی‌گیرد. بنا بر این گزارش، درگیری همچنان ادامه می‌یابد تا اینکه پلیس ناگهان عقب‌نشینی کرده و در کنار درب‌های مسجدالنبی مستقر می‌شود و ایرانیان سعی می‌کنند از مسجد خارج شوند، ولی زمانی‌که به بیرون حرم و محوطه جلو مسجد می‌رسند، ناگاه با حمله صدها پلیس مواجه شده و از هر سو مورد شدیدترین ضربات پلیس واقع می‌شوند.»⁽³⁾

1) روزنامه صبح آزادگان، 1/7/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 187، 2/7/1360، ص3، جدّه - خبرگزاری پارس، 1/7/1360.

3) روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص16.

روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال در مقاله‌ای با عنوان "توطئه‌گران"، وضعیت گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور را بررسی کرده است. این نشریه که جایگاه نسبتاً معتبری در محافل سرمایه‌داری امریکا دارد، با قلمی طنزگونه به بررسی سه گروه مخالف نظام جمهوری اسلامی ازجمله "نهضت ملی شاهپور بختیار"، "گروه ایران آزاد طرف‌دار سلطنت" به رهبری آزاده شفیق دختر اشرف پهلوی و "سازمان مجاهدین خلق" پرداخته، و در پایان قابلیت‌های سازمان مجاهدین خلق(منافقین) را بیشتر از دو گروه دیگر دانسته است.⁽¹⁾

در ابتدای این مقاله مفصل آمده است: «نزدیک به شصت گروه مخالف ایرانی در سرتاسر اروپا و نیز در ایالات متحده امریکا به فعالیت مشغول‌اند، اما فرانسه - پناهگاه سنتی و آشنای تبعیدیان ایران - بزرگ‌ترین و پرنفوذترین این گروه‌ها را در آغوش خود جای داده است. همه ضدانقلابیون در نارضایتی از جمهوری اسلامی آیت‌الله خمینی اتفاق‌نظر دارند و همگی امیدوارند که در براندازی رژیم وی نقشی داشته باشند. نفوذ گروه‌های تبعیدی در داخل ایران درحال‌حاضر محدود است. آنها در روزنامه‌های کوچکی که به زبان فارسی منتشر می‌سازند، به تجارت کلمات مطنطن و بی‌معنایی چون "انتقام"، "فریاد آزادی" و ترانه پیروزی" می‌پردازند و از تهدیدات نیروهای طرف‌دار [آیت‌الله] خمینی باد در غبغب خود می‌اندازند.

سه نهضت مهم از خمره تبعیدیان تراوش کرده است که عبارت‌اند از مجاهدین خلق، میانه‌روهای طرف‌دار بختیار و متحدان سلطنت‌طلب و نظامی تیمسار آریانا. هرکدام از این سه گروه خود را ناجی ایران می‌داند و هرچند که امکان دارد درنهایت نتوانند ماشین کاملاً سازمان‌یافته و سیاسی حزب حاکم جمهوری اسلامی را از صحنه حذف کنند، اما لااقل خوراک خوبی برای مطبوعات غربی فراهم آورده‌اند.»

در ادامه، نویسنده به بررسی عملکرد سازمان مجاهدین خلق پرداخته و درضمن آن به ادعاهای رجوی درباره عبور از دوره ترور به مرحله اعتصابات و تظاهرات‌های خیابانی و فراهم‌شدن زمینه برای سقوط نظام و پایان جنگ با عراق اشاره کرده و نوشته است:

«رجوی از ماه ژوئیه تا به امروز بیش از دویست بار با خبرنگاران خارجی مصاحبه کرده و دلیل این‌همه پرچانگی نیز روشن است. رهبر مجاهدین خلق امیدوار است که بتواند آیت‌الله خمینی را از سر راه بردارد. آیت‌الله خمینی در سال 1979 و درپی هدایت مبارزه عمومی مردم ایران از ستاد تبعیدی خود در پاریس، تمام حکومت ایران را در دست گرفت.

ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور مخلوع و غمگین ایران، با چهره‌ای جغدآسا و هیکلی پنگوئن‌مانند، همراه با رجوی در خانه کوچکی زندگی می‌کند و به نظر نمی‌رسد که شایستگی رهبریت ضدانقلاب ایران را داشته باشد. بنی‌صدر در حاشیه مصاحبه‌های روزانه خود با روزنامه‌نگاران، کتابی را به رشته نگارش درآورده است و انتظار روزی را می‌کشد که [آیت‌الله]

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 187، 2/7/1360، صص 5 - 3 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 1/7/1360.

خمینی از عملکردهای خود پشیمان گردد و او را بار دیگر به ریاست‌جمهوری کشور دعوت کند.

سازمان مجاهدین خلق، به احتمالی مهم‌ترین قدرتی است که با هدایت از خارج کشور می‌تواند فردای ایران را تحت‌الشعاع قرار دهد. مسعود رجوی که سی وچهار سال از عمرش می‌گذرد، ادعا می‌کند که بیش از صد هزار رزمنده فعال و حداقل ده میلیون هوادار را در داخل ایران رهبری می‌کند. این ادعاها، بی‌تردید با اغراق و گزافه‌گویی درآمیخته‌اند، اما به نظر می‌رسد که رژیم، نگرانی قابل‌ملاحظه‌ای از ناحیه مجاهدین خلق احساس می‌کند.

علی فاطمی یک امریکایی ایرانی‌الاصل که سرپرستی مرکز اسناد و مدارک ایران را در پاریس برعهده دارد، می‌گوید مجاهدین خلق در براندازی [آیت‌الله] خمینی نسبت به گروه‌های دیگر شانس بیشتری دارند، اما به‌دلیل ترکیب جوان و ناآزموده خود، در بلندمدت توانایی اداره کشور را نخواهد داشت.

آقای رجوی نشست‌های گفت‌وشنود خود را در داخل یک چادر آبی‌رنگ تشکیل می‌دهد و این چادر با چادری که آیت‌الله خمینی در خلال اقامت خود در فرانسه برپا کرده بود، تفاوت چندانی ندارد. رهبر تبعیدی مجاهدین در جریان مصاحبه‌های خود کوشش می‌کند تا تصویری بنیادگرایانه و نیمه مارکسیستی از سازمان خود ارائه دهد و درضمن یک مصاحبه دوساعته مرحله جدید مبارزات مجاهدین خلق را چنین تشریح می‌کند:" پس از پایان تاکتیک‌های به‌اصطلاح تروریستی و آغاز نبردهای خیابانی، چریک‌ها فضای تاریک و سیاه دیکتاتوری را در هم خواهند شکست و آن‌گاه به فاز اعتصابات، تظاهرات و راه‌پیمایی خواهند پرداخت و در عرض چند ماه، ملاها را از بین خواهند برد. با سقوط روحانیون، دولت جدید برای اتمام جنگ با عراق وارد مذاکره خواهد شد و انتخاباتی را برای تصویب قانون اساسی نوین و رئیس‌جمهور و پارلمان جدید برگزار خواهد کرد".»

در بخش پایانی مقاله دو گروه بختیار و سلطنت‌طلب بررسی شده‌اند. درباره بختیار و منابع مالی گروه او آمده است:

«امروزه بختیار در رأس سازمانی قرار دارد که به نهضت ملی مقاومت ایران معروف است. نهضت بختیار به قول یکی از دستیاران او نه به سلطنت‌طلبان وابستگی دارد و نه به جمهوری‌خواهان. نهضت ملی مقاومت ایران با اندوخته‌ای معادل بیست تا سی‌میلیون دلار، در میان گروه‌بندی‌های دیگر وضع مالی بسیار خوبی دارد. منابع تأمین این مبالغ در هاله‌ای از راز و ابهام باقی مانده است. برخی از تبعیدیان اعتقاد دارند که بودجه سازمان آقای بختیار از عراق تأمین می‌شود و شماری دیگر خانواده شاه را منبع مالی نهضت ملی مقاومت عنوان می‌کنند. مدیر مالی بختیار هم هیچ گامی در داخل این معما برنمی‌دارد و تنها به ذکر این نکته اکتفا می‌کند که گروه مبالغ هنگفتی ازجانب ایرانیان ناشناس دریافت می‌کند.

ستاد عملیاتی [نهضت بختیار] در یک محل پرشکوه واقع در بلوار راسپی استقرار یافته است. آنها اوقات خود را صرف برنامه‌ریزی‌های بی‌پایان و طرح پروژه‌های شهرسازی و ایجاد صنایع جدید و توسعه صنعت نفت برای ایران نو می‌کند.»⁽¹⁾

این روزنامه درمورد سلطنت‌طلبان هم نوشته است: «آزاده خواهرزاده شاه که در سی‌امین سال عمر خود زندگی می‌کند، می‌گوید:"ارتش از ضروریات ایران است، چراکه مردم به ثبات احتیاج دارند". آزاده در سال 1979 و اندکی پس از سرنگونی دایی‌اش محمدرضا پهلوی، یک گروه سلطنت‌طلب به نام "آزاد" پایه‌گذاری کرد.

آزاده و سلطنت‌طلبان دیگر، در چهارچوب یک سازمان شبه‌نظامی موسوم به آزادگان و به رهبری ژنرال 69 ساله - بهرام آریانا - فعالیت می‌کنند. این روزها تیمسار آریانا در خارج از پاریس به سر می‌برد. به گفته همکاران وی مشغول رتق‌وفتق امور مربوط به تأسیس ستاد نظامی آزادگان در استان‌های دورافتاده ایران است. آنها مدعی هستند که به‌زودی آریانا قیام عشایر، ارتشیان و هزاران تن از جیره‌خواران ایرانی را رهبری خواهد کرد. آزادگان برخلاف دیگر گروه‌های راستگرا، با ربودن ناوچه (تبرزین) عملاً وارد خط نظامی شده است.»⁽²⁾

در اولین سالگرد حمله ارتش عراق به ایران، تعداد زیادی از عراقی‌های مقیم لندن به‌همراه دانشجویان ایرانی و چند کشور مسلمان دیگر، در مقابل سفارت عراق در این شهر تظاهرات کردند و با سردادن شعارهایی اقدام حزب بعث در حمله نظامی به ایران و سرکوب مردم عراق را محکوم کردند. به گزارش خبرگزاری پارس، با گسترش تظاهرات، کارکنان سفارت عراق نیز در اقدامی متقابل دست به تظاهرات زدند، اما این حادثه به درگیری نینجامید.⁽³⁾

پس از سفر بی‌نتیجه اخیر هیئت حسن‌نیت سازمان کنفرانس اسلامی به تهران و بغداد (18 - 15 مرداد 1360) و توقف مذاکرات گروه‌های میانجی، امروز برخی مقامات سیاسی و رسانه‌ها، اظهارنظرهایی کردند که هرچند در جریان مذاکرات نیمه‌تمام چندان تأثیری نداشت، اما بیانگر دیدگاه یا مواضع آنان درخصوص جنگ ایران و عراق بود.

ضیاء‌الحق رئیس‌جمهوری پاکستان، در نشستی خبری در کویته مرکز ایالت بلوچستان پاکستان گفت: «هیئت صلح کشورهای اسلامی در انتظار برقراری ثبات و صلح در ایران است تا بتواند اقدامات خود را برای پایان‌دادن به جنگ ایران و عراق از سر بگیرد.» وی افزود: «هیئت مذکور جریان جنگ را پیگیری می‌کند و مصمم است این جنگ را پایان دهد.»⁽⁴⁾

این درحالی است که خبرگزاری فرانسه اعلام کرد: «آقاشاهی وزیر خارجه پاکستان، در

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 96، 23/7/1360، صص 18 - 13، وال‌استریت ژورنال (چاپ امریکا).

2) همان؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 154، 11/7/1360، صص 8 - 6، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 10/7/1360، روزنامه وال‌استریت ژورنال (چاپ امریکا).

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 4/7/1360، ص4، لندن - خبرگزاری پارس، 3/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 188، 3/7/1360، صص 3 و 4، اسلام‌آباد - خبرگزاری کویت، 2/7/1360.

مصاحبه‌ای با روزنامه کویتی الوطن (که از حکومت عراق حمایت می‌کند) گفت: هیئت حسن‌نیت اسلامی به‌دلیل بن‌بست موجود در اختلاف بین عراق و ایران قصد ندارد درحال‌حاضر مأموریت خود را دنبال کند، اما برای برقراری صلح، پاکستان در هر جلسه‌ای که در هر سطحی تشکیل شود شرکت خواهد کرد.»⁽¹⁾

خبرگزاری تاس نیز خبر داد: «آندره گرومیکو وزیر خارجه شوروی، در سخنان خود در مجمع عمومی سازمان ملل، با تأکید به راه‌های سیاسی برای حل‌وفصل اوضاع خطرناک منطقه خلیج‌فارس گفت جنگ ایران و عراق باید ازطریق سیاسی حل‌وفصل شود.»⁽²⁾

مسئولان ایرانی نیز همچنان بر موضع جمهوری اسلامی ایران در خروج بدون قیدوشرط عراق از مناطق اشغال‌شده ایران قبل از هرگونه مذاکره‌ای تأکید کردند، اما درعین‌حال، از مذاکراتی منطقی که منافع ایران را مدنظر داشته باشد، استقبال کردند. خبرگزاری آسوشیتدپرس درخصوص این موضع ایران گفت: «محمدرضا [مهدوی] کنی نخست‌وزیر ایران، امروز، از ملل اسلامی خواست برای فیصله جنگ ایران و عراق تلاش‌های میانجیگرانه خود را از سر بگیرند. نخست‌وزیر ایران همچنین هشدار داد که درصورت قطع‌نشدن تجاوز، ملت ایران تا آخرین نفس خواهد جنگید.»⁽³⁾

خبرگزاری یونایتدپرس هم اعلام کرد: «یک نماینده مجلس ایران به نام منوچهر متکی گفت جنگ می‌توانست ازطریق مذاکرات حل‌وفصل شود، اما صدام خواستار مذاکره نبود، زیرا عقیده داشت پیروزی نزدیک است و می‌تواند انقلاب اسلامی را نابود کند.»⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 187، 2/7/1360، ص4، کویت - خبرگزاری فرانسه، 1/7/1360.

2) روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص16.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 186، 1/7/1360، ص6، بیروت - آسوشیتدپرس، 31/6/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 190، 5/7/1360، ص5، بیروت - خبرگزاری یونایتدپرس، 3/7/1360.

روزشمار جنگ پنجشنبه 2 مهر 1360 25 ذیقعده 1401 24 سپتامبر 1981

پیش‌ازظهر امروز، جلسه مشترک فرماندهان سپاه و ارتش در یکی از مراکز سپاه پاسداران در تهران با هدف ایجاد هماهنگی بیشتر میان ارگان‌های نظامی، انتظامی و سپاه پاسداران تشکیل شد. گزارش خبرگزاری پارس از این جلسه چنین است: «[در این جلسه] سرتیپ فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، ناخدا افضلی فرمانده نیروی دریایی، سرهنگ معینی‌پور فرمانده نیروی هوایی، سرهنگ حجازی رئیس شهربانی کل کشور، حجت‌الاسلام صفائی رئیس اداره سیاسی ایدئولوژیک ارتش و برخی دیگر از فرماندهان نظامی و همچنین محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران، اعضای شورای فرماندهی سپاه و آیت‌الله محلاتی نماینده امام در این ارگان حضور داشتند.

D997

پس از پایان اجلاسیه مشترک فرماندهان ارتش و سپاه، محسن رضایی در گفت‌وگویی با خبرنگاران هدف از تشکیل این جلسه را چنین بیان کرد:

"امام در حکمی که برای من صادر کردند خواستار ایجاد هماهنگی هرچه بیشتر میان ارگان‌های مختلف نظامی، انتظامی و سپاه شده بودند، لذا سپاه برای ایجاد این هماهنگی از فرماندهان نظامی دعوت کرد تا در اجلاسیه مشترک شرکت کنند."

رضایی افزود:"در این جلسه مذاکرات بر سه محور اصلی دور می‌زد: اول، ایجاد هماهنگی، دوم اتمام جنگ به‌صورت پیروزمندانه و سریع

و سوم ایجاد هماهنگی جهت به‌نتیجه‌رساندن اهداف انقلاب اسلامی."

پس از پایان اظهارات محسن رضایی، سرتیپ فلاحی درمورد مسائل مطروحه در این جلسه گفت:"در این جلسه در معیت برادران سپاه، کارنامه یک‌ساله جنگ تحمیلی عراق علیه ایران بررسی شد و در این بررسی دروسی که از این عملیات آموختیم، تجاربی که به دست آوردیم، پیشرفت‌هایی که داشتیم و سرانجام ترکیب معقول و منطقی کارائی‌های سپاه و ارتش به‌منظور کوتاه‌کردن عمر شوم این جنگ مورد بحث و گفت‌وگو قرار گرفت و در این زمینه‌ها به نتایج مطلوبی رسیدیم ضمن اینکه مکرر بیان شده بود میان سپاه و ارتش تفاهم و پشتیبانی متقابل وجود دارد و درحال‌حاضر با مسئله‌ای به‌عنوان ناهماهنگی بین سپاه و ارتش روبه‌رو نیستیم." سرتیپ فلاحی افزود:"در این جلسه همچنین جهت سرکوب متجاوز و کاهش توان رزمی آن و سرانجام سقوط نظام منفور حکومت بعث عراق به توافق‌هایی رسیدیم."

پس از پایان دور اول گفت‌و‌گوهای سران ارتش و سپاه به امامت آیت‌الله محلاتی نماز وحدت برپا شد.»⁽¹⁾

امروز یک فروند میگ عراقی قصد بمباران شهر آبادان را داشت، اما پیش از آنکه موفق به اجرای مأموریت خود شود، یک جنگنده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران آن را تعقیب کرد و درنتیجه هواپیمای عراقی مجبور به فرار شد. این جنگنده عراقی هنگام فرار برای سرعتگیری بیشتر، بمب‌های خود را در بخش اشغال‌شده خرمشهر و روی مواضع عراقی‌ها فروریخت که تلفاتی را به آنها وارد کرد.⁽²⁾

از سوی دیگر، امروز چند فرد عراقی ازجمله 3 سرباز، خود را به نیروهای ایرانی معرفی و تسلیم کردند. 2 سرباز عراقی در جبهه آبادان و یک سرباز هم در یکی از جبهه‌های دشت آزادگان تسلیم نیروهای خودی شدند.⁽³⁾در مریوان و بانه نیز 8 عراقی ازجمله یک کارمند و یک معلم با عبور از مرز وارد ایران شده و تقاضای پناهندگی کردند.⁽⁴⁾

همچنین در ادامه ارسال تجهیزات نظامی از مرزهای زمینی همسایگان عرب عراق، امروز نیز 19 خودرو حامل مهمات و تجهیزات جنگی از اردن و 7 خودرو حاوی تسلیحات و قطعات جنگ‌افزار از کویت عازم پادگان التاجی عراق شد.⁽⁵⁾

هزینه‌های مربوط به بیمه و خسارات حدود 70 تا 80 کشتی باربری و محموله‌هایشان که در یک سال گذشته به‌دلیل آغاز جنگ در اروندرود، در بنادر خرمشهر و بصره محبوس مانده‌اند، بیش از صدها میلیون دلار به صندوق‌های بیمه لندن و دیگر مراکز اصلی بیمه سرازیر کرده است.

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 189، 3/7/1360، صص 14 و 15، تهران - خبرگزاری پارس، 3/7/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 4/7/1360، ص2.

2) همان، ص21، آبادان - خبرگزاری پارس، 3/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص2.

3) همان، ص17، تهران - خبرگزاری پارس، 3/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 188، 3/7/1360، ص4، اهواز - خبرگزاری پارس، 2/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 188، 3/7/1360، ص7، سنندج - خبرگزاری پارس، 2/7/1360.

5) سند شماره 138477 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (م - 132)، 4/7/1360، سند تک‌برگی.

رادیو بی‌بی‌سی با اعلام این خبر افزود: «ادعای خسارت درمورد خود کشتی‌ها حدود 200 میلیون دلار تخمین زده شده است درحالی‌که بعضی از کارشناسان بیمه رقم اخیر را دو برابر این پیش‌بینی می‌کنند. بیشتر کشتی‌های حبس‌شده در شط‌العرب [اروندرود] یا مستقیماً یا به‌طور غیرمستقیم نزد بیمه ایران در لندن بیمه شده‌اند و اولین خسارات پرداخت‌شده ازسوی کشتیرانی (هلن کلاپ) متعلق به یونان بوده است که در ماه ژوئیه گذشته 47 میلیون دلار پرداخت کرد. تعداد کشتی‌های حبس‌شده در صحنه جنگ، 70 تا 80 فروند تخمین زده شده است که اکثراً دارای محموله جامد است و در میان آنها نفتکش دیده نمی‌شود. کشتی‌ها متعلق به بریتانیا، هند و رومانی و چند کشور دیگر است که اکثراً کوچک و کهنه‌اند و ارزش فعلی آنها برای هر فروند حدود یک میلیون دلار پیش‌بینی می‌شود. درمورد خسارات وارده به محموله این کشتی‌ها یک کارشناس امور بیمه دریایی ارزش آن را حدود 10 میلیون دلار تخمین زده است. اگرچه تابه‌حال به هیچ کارشناس بیمه خارجی اجازه داده نشده است تا کشتی‌ها را از نزدیک مورد بازرسی قرار دهد.»⁽¹⁾

با تلاش نیروهای سپاه پاسداران در چند عملیات جداگانه دو مقر حزب دمکرات کردستان منهدم و دو روستا در حومه پیرانشهر پاک‌سازی شد. همچنین یک خودرو حامل افراد گروه‌های ضدانقلاب به کمین نیروهای سپاه دیواندره افتاد و منهدم گردید.

D999

نیروهای سپاه پاسداران بیجار با همکاری افراد سپاه پاسداران تکاب به یکی از مقرهای حزب دمکرات کردستان در کوپه قران در غرب تکاب، حمله و آن را منهدم کردند. در این عملیات یک نفر از افراد این حزب کشته و مقداری مهمات و 2 خودرو نیز به غنیمت گرفته شد.⁽²⁾

همچنین به گزارش سپاه پاسداران پیرانشهر، امروز دو روستا از توابع این شهر پاک‌سازی شد. در این عملیات 4 پاسدار مجروح و به بیمارستان‌های پیرانشهر و ارومیه انتقال یافتند.⁽³⁾

در عملیات دیگری نیروهای سپاه پاسداران منطقه جوانرود با نفوذ در خاک عراق، یکی از

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 188، 3/7/1360، ص3، لندن - خبرگزاری کویت،2/7/1360؛ و - همان، ص3 ضمیمه، رادیو بی‌بی‌سی، 2/7/1360.

2) سند شماره 270439 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران منطقه7 (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (فرماندهی)، 5/8/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص32، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 2/7/1360.

3) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص12.

مقرهای حزب دمکرات را محاصره و آن را منهدم کردند. در این عملیات فرمانده این پایگاه کشته شد، اما نیروهای خودی باآنکه در زیر آتش توپخانه عراق قرار داشتند، آسیبی ندیدند.⁽¹⁾

علاوه‌بر حوادث فوق، در دیواندره نیز درجریان عملیات کمین نیروهای سپاه پاسداران، یک خودرو لندرور که به گروه‌های مسلح غیرقانونی تعلق داشت، منهدم شد و 2 نفر از سرنشینان آن نیز زخمی شدند.⁽²⁾

در دو حادثه تعقیب‌وگریز و پرتاب بمب آتش‌زا در کرمانشاه تلفات و خساراتی به بار آمد. همچنین تعدادی از اعضای سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در این شهر دستگیر شدند.

درجریان تعقیب‌وگریز یکی از افراد مسلح وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در کرمانشاه و تیراندازی متقابل، یک دختربچه به نام هایده بیگی به ضرب گلولة فرد مسلح در آغوش پدرش به شهادت رسید. ضارب نیز مجروح و دستگیر شد.

در حادثه دیگری در این شهر، افراد ضدانقلاب یک مغازه پارچه‌فروشی را با بمب آتش‌زا به آتش کشیدند. در این حادثه صاحب مغازه زخمی و مقدار فراوانی پارچه طعمه حریق شد.⁽³⁾

از سوی دیگر، درپی دستگیری یکی از اعضای اصلی سازمان مجاهدین خلق در کرمانشاه، چند نفر از کادر این سازمان در غرب کشور ازجمله مسئول تدارکات سازمان، شناسایی و در سر قرار تشکیلاتی دستگیر شدند.

به گزارش سپاه پاسداران منطقه 7 کشوری (کرمانشاه - ایلام - کردستان)، بدین‌ترتیب قسمت عمده‌ای از تشکیلات سازمان مجاهدین خلق در کرمانشاه و اسلام‌آباد شناسایی و دستگیر شده‌اند و تنها عده کمی از آنها باقی مانده‌اند که فاقد کارایی سازمانی و عملیاتی هستند.⁽⁴⁾

تلاش افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای اجرای دو عملیات ترور در مازندران و اصفهان با هوشیاری نیروهای سپاه پاسداران ناکام ماند.

سه نفر از اعضای این سازمان پس از سرقت مسلحانه اتومبیلی در جاده کردکوی - بندر ترکمن، به قصد ترور دو نفر از افراد متعهد کردکوی به‌سمت این شهر حرکت کردند، با هوشیاری نیروهای سپاه پاسداران این افراد شناسایی شدند، اما بلافاصله اقدام به فرار کردند. به‌دنبال پیگیری نیروهای سپاه پاسداران و کمک‌های اهالی یکی از روستاهای اطراف، یک نفر از آنان که در ترورهای قبلی این شهر هم دست داشت، دستگیر شد.⁽⁵⁾

در اصفهان نیز یک تیم نظامی سازمان مجاهدین خلق با هدف ترور یکی از اعضای سابق این سازمان که همکاری خود را با آنان قطع کرده و به‌دلیل بیماری در بیمارستان بستری بود، به

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص17، تهران - خبرگزاری پارس، 3/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، صص 33 - 31، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 2/7/1360.

2) سند شماره 49252 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی)، 3/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص18، تهران - ستاد مرکزی سپاه، 5/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 190، 5/7/1360، ص9، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 4/7/1360.

4) سند شماره 270439 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص4.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص21، تهران - ستاد مرکزی سپاه، 4/7/1360؛ و - سند شماره 174489 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 2/7/1360، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص2.

این محل مراجعه کردند، اما با هوشیاری مأموران حفاظت مستقر در بیمارستان نتوانستند نقشه خود را عملی کنند و با مأموران درگیر شدند. در این ماجرا یکی از مهاجمان زخمی و دستگیر شد و نفر دوم فرار کرد، یکی از نیروهای سپاه نیز مجروح شد.⁽¹⁾

حدود 40 نفر از افراد و هواداران سازمان مجاهدین خلق(منافقین) ساعت 3 صبح، در اطراف ساختمان بسیج پره‌سر در هشتپر طوالش مستقر شده و سپس از 4 طرف به‌مدت نیم‌ساعت به‌سمت ساختمان تیراندازی کردند. با اقدام متقابل افراد درون ساختمان، یک نفر از مهاجمان که مسئول عملیات و عامل ترور شهردار این شهر بود، کشته شد. این افراد پس از آتش‌زدن چند مغازه و ماشین شهرداری گریختند.

از فرد کشته‌شده 2 نارنجک جنگی و یک کارد به دست آمد. در این حادثه به نیروهای بسیج آسیبی نرسید.⁽²⁾

تیراندازی به دفتر نمایندگی روزنامه کیهان و پرتاب انواع بمب ازجمله اقدامات افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای گوناگون کشور بود. امروز همچنین یک بمب هم در شیراز کشف و خنثی شد.

سرنشینان دو اتومبیل در خیابان ستارخان تهران، پس از ایجاد راه‌بندان با مسلسل، دفتر نمایندگی روزنامه کیهان در این خیابان را به رگبار بستند. در این حادثه شیشه‌های ساختمان شکست و به سقف آن نیز خسارت وارد شد، اما به کسی آسیب نرسید. مهاجمان پس از این اقدام گریختند.⁽³⁾

همچنین یک بمب دست‌ساز به داخل حیاط ساختمان بسیج شهرستان زابل پرتاب شد که انفجار آن خسارتی ایجاد نکرد.⁽⁴⁾

در همدان هم انفجار بمب دست‌سازی که به فضای پشت دبیرستان پروین اعتصامی این شهر پرتاب شده بود، خسارتی درپی نداشت.⁽⁵⁾

علاوه‌براین، در روستای بی‌بالان از توابع رودسر نیز هم‌زمان 3 بمب دست‌ساز به منزل 3 نفر از اهالی روستا پرتاب شد که فقط یکی از آنها منفجر شد، اما خسارتی ایجاد نکرد. مهاجمان در حین فرار مبادرت به تیراندازی پراکنده کردند.⁽⁶⁾

در شیراز هم بمب دست‌سازی در یک فروشگاه کار گذاشته شده بود که مسئولان فروشگاه آن را کشف و سپس مأموران شهربانی این بمب را خنثی کردند.⁽⁷⁾

1) سند شماره 119338 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اصفهان به تهران (اطلاعات)، 3/7/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 51825 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 به فرماندهی ستاد مرکز، 2/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 188، 2/7/1360، صص 21 و 22، رشت - سپاه هشتپر طوالش؛ و - سند شماره 174489 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

3) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص15.

4) سند شماره 049267 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه6 به فرماندهی مرکز، 4/7/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص3.

6) سند شماره 049259 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 4/7/1360، ص1.

7) روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص3.

از دو خانه تیمی کشف‌شده در تایباد و بندرعباس تعدادی اسلحه و مهمات به دست آمد و 9 نفر دستگیر شدند.

با کشف یک خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق در تایباد در استان خراسان، تعدادی اسلحه و مهمات ازجمله یک مسلسل یوزی، یک تفنگ خفیف، 2 اسلحه خودکار، 2 خشاب پر، یک نارنجک جنگی، 2 بمب دست‌ساز، مقداری مواد منفجره و یک ماشین تحریر و تعداد زیادی اعلامیة سازمان کشف و ضبط شد، همچنین 5 نفر دستگیر شدند. این خانه در جریان پیگیری و تحقیق درخصوص پرونده ترور شهید عباس ملکی که دو روز قبل در تایباد به شهادت رسیده بود، کشف شد.⁽¹⁾

یکی از خانه‌های تیمی چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) هم در بندرعباس کشف و 3 نفر از افراد حاضر در این خانه دستگیر شدند. در این مکان 5 کلت کمری، یک مسلسل یوزی و تعداد فراوانی اسناد و مدارک درون‌گروهی و مقدار یک‌صد گرم هروئین به دست آمد. چند ساعت بعد از تصرف این خانه، فردی به آنجا مراجعه کرد. فرد مذکور به‌محض آگاهی از حضور پاسداران در این مکان، بدون توجه به فرمان ایست، اقدام به فرار کرد، اما براثر تیراندازی مجروح و دستگیر شد.⁽²⁾

ایران روزانه 200 میلیون تومان به‌طور مستقیم و غیرمستقیم برای جنگ هزینه می‌کند.

حسن غفوری‌فرد وزیر نیرو، در یک گردهمایی که به‌مناسبت هفته جنگ امروز برگزار شد، در سخنانی درباره آثار جنگ در اقتصاد ایران گفت: «روزانه بیش از 60 میلیون تومان خرج جنگ، بیش از 30 میلیون تومان خرج مهاجران جنگی، حداقل 80 میلیون تومان تفاوت فروش نفت و بیش از 15 میلیون تومان جریمه دیرکرد تخلیه کشتی‌هایی که کالا به ایران حمل می‌کنند، می‌پردازیم و به‌طور متوسط روزانه 200 میلیون تومان خسارت براثر جنگ به ایران تحمیل می‌شود.»⁽³⁾

درپی رفتار خصمانه روز گذشته پلیس عربستان با تعدادی از زوار ایرانی در مسجدالنبی، که به زخمی‌شدن حداقل 20 نفر از آنان انجامید، عبدالمجید معادیخواه وزیر ارشاد اسلامی ایران، تلگرافی خطاب به وزیر حج و اوقاف عربستان سعودی مخابره کرد. در متن این پیام آمده است:

«با کمال تأسف خبر برخورد مأمورین انتظامی عربستان در حرم رسول‌الله را دریافت

1) روزنامه خراسان، 5/7/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص22، تهران - ستاد مرکزی سپاه، 4/7/1360.

2) سند شماره 049270 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه6 به فرماندهی مرکز، 4/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 188، 3/7/1360، ص3، اهواز - خبرگزاری پارس، 2/7/1360.

نمودیم. اخبار دیگر نیز حاکی‌از اعمال تضییقات خاصی در موارد دیگر⁽¹⁾با زائرین ایرانی است که جداً خلاف انتظار است. آرزوی ما این است که مسلمانان با الهام از فلسفه و روح حج و با تأسی از اصحاب بزرگوار رسول‌الله و "الذین معه اشدّاء علی الکفّار رحماء بینهم" با ید واحده‌ای در مقابل جهان‌خواران شرق و غرب و صهیونیسم اشغالگر پیروز شوند و از اعمالی که مسیر تفرقه درپی خواهد داشت، احتراز نمایند.»⁽²⁾

از سوی دیگر، بنا به درخواست مسئولان حج عربستان سعودی در جده، 3 تن از نمایندگان امام در مدینه به آن شهر رفتند و در ملاقات با وزیر حج عربستان همه مشکلاتی را که برای زوار ایرانی در این کشور پیش آمده است با وی در میان گذاشتند. وزیر حج عربستان سعودی ضمن یادداشتی قول داد که برای رفع آنها تلاش کند.⁽³⁾

یک شرکت فرانسوی که متخصص ساخت مجتمع‌های تکنیکی در صنایع نفت و گاز است، قراردادی به مبلغ 27 میلیون مارک با عراق منعقد کرد.

به گزارش خبرگزاری پارس، براساس این قرارداد که اولین قرارداد یک شرکت فرانسوی برای کار در منطقه جنگی بصره است، این شرکت یک تلمبه‌خانه انتقال نفت در بصره تأسیس خواهد کرد.⁽⁴⁾

تلاش محافل سیاسی و رسانه‌ای غربی برای القای برتری سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در مقایسه با بنی‌صدر و به حاشیه راندن رئیس‌جمهور عزل‌شده ایران که از چندی قبل آغاز شده، کماکان ادامه دارد.

امروز خبرگزاری آسوشیتدپرس در تبلیغی آشکار برای سازمان مجاهدین خلق اعلام کرد: بنی‌صدر توانایی آن را ندارد که قدرت را در ایران به دست بگیرد، اما گروه‌های مخالف چپ‌گرا به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق که مسلح هستند قادرند فضای ایران را ناآرام کنند.

این خبرگزاری با نقل این مطلب از فردی به نام بری رابین که وی را متخصص مطالعات

1) روزنامه کیهان دراین‌باره نوشته است: «مأموران عربستان سعودی سخت‌گیری‌های مفرطی را درباره حجاج ایرانی اعمال می‌کنند، آنها تاکنون 80 نفر از زائران ایرانی را از این کشور اخراج و عده‌ای را نیز بازداشت کرده‌اند؛ ازجمله 2 مأمور آگاهی ایران به هنگام تحویل یک دزد توسط پلیس مدینه بازداشت شدند و سپس یک مترجم ستاد مدینه که برای مذاکره درباره آزادی آنان به پلیس مراجعه کرده بود، بازداشت و زندانی شد. همچنین وسایل فیلم‌برداری گروه اعزامی رادیو تلویزیون ایران نیز در فرودگاه جده توقیف شد. گزارش‌های رسیده از عربستان حاکی است که اخیراً بلندگوهایی در کنار قبرستان بقیع نصب شده که به‌طور مرتب به ایرانیان دشنام می‌دهد که خود احتمالاً برخورد بین زوار ایرانی و پلیس عربستان را تشدید کرده است.» (روزنامه کیهان، 1/7/1360، ص14)

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 188، 3/7/1360، ص9، تهران - خبرگزاری پارس، 2/7/1360.

3) روزنامه کیهان، 2/7/1360، ص16.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 188، 3/7/1360، ص5، مارسی - خبرگزاری فرانسه، 2/7/1360.

غرب آسیا نامیده است، افزود: «رئیس‌جمهور برکنارشده ایرانی علیه سنت‌گرایان اسلامی شخص با ارزشی می‌باشد، ولی وی سیاستمدار ضعیفی است و قدرت را دوباره به دست نخواهد آورد. بری رابین گفت من فکر نمی‌کنم بنی‌صدر توانایی قبضه‌کردن قدرت را داشته باشد.

بری رابین که اخیراً با تعدادی از مخالفین ایرانی، بجز بنی‌صدر، در اروپا ملاقات کرده است اعلام داشت که موضع سیاسی بنی‌صدر بسیار ضعیف بود و وی پیش‌بینی نمی‌کند که او [بنی‌صدر] در آینده بتواند زمام امور را به دست بگیرد. بنی‌صدر از این منظر مهره باارزشی است که در بین بعضی از تجار و متخصصین داخلی طرف‌دارانی دارد، ولی وی به‌عنوان یک سیاستمدار مستقل موقعیتی ندارد. تا آنجا که به گروه‌های مخالف چپ‌گرا مربوط می‌شود، آنها تنها گروهی هستند که مسلح بوده و قادرند ناآرامی را ازطریق عملیات چریکی تا حدودی برقرار سازند، ولی درعین‌حال مادامی‌که آیت‌الله خمینی زنده است نمی‌توانند کنترل ایران را به دست گیرند.»⁽¹⁾

درگیری میان گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور موضوعی است که هفته‌نامه تایم در مقاله‌ای با عنوان "جنگ پناهندگان" به آن پرداخته است.

باتوجه‌به اطلاعاتی که در این بررسی درباره این گروه‌ها و روابط آنها بیان شده، در ادامه بخش‌هایی از این مطلب درج شده است: «نزدیک به 60 گروه مخالف رژیم [آیت‌الله] خمینی خارج از ایران وجود دارد که غالباً سلطنت‌طلب‌اند و موجودیت بعضی از آنها تنها بر روی کاغذ است. گروه‌های مزبور طیفی را می‌پوشانند که از گروه‌های چپ‌گرا شروع شده و به سلطنت‌طلبان تندرو ختم می‌شود و پایگاه بیش از یک‌سوم آنها در فرانسه است. شاپور بختیار آخرین نخست‌وزیر شاه و بهرام آریانا ژنرال ارشد وی، غلام اویسی قصاب تهران⁽²⁾و حالا بنی‌صدر رئیس‌جمهور سابق ایران و متحد تازه‌اش مسعود رجوی ازجمله کسانی هستند که در فرانسه به سر می‌برند.

اما درحال‌حاضر، لندن یکی از مراکز اصلی برای همه این گروه‌هاست؛ "اسپیکرز کورنر" هاید پارک لندن روزهای یکشنبه شاهد گردهمایی گروه‌های مختلف است که برای تبلیغ، ردوبدل اطلاعات و نیروبخشیدن به یکدیگر به این مکان می‌آیند. هر هفته در این مکان مبارزه سیاسی این گروه‌ها به‌صورتی کوچک‌شده انجام می‌یابد. گروه‌های دست‌چپی در بین خود به نزاع‌های بدنی می‌پردازند و سپس دسته‌جمعی برعلیه سلطنت‌طلبان دست به مبارزه زده و سلطنت‌طلبان نیز در مقابل به آزار آنها می‌پردازند.

بزرگ‌ترین و فعال‌ترین گروه در لندن مجاهدین خلق هستند. آنها ادعا دارند که مسلمانان سوسیالیستی هستند که هزار نفر عضو در لندن دارند. [گروه دیگر] فداییان مارکسیست - لنینیست

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 87، 2/7/1360، صص 47 و 48، به نقل از آسوشیتدپرس.

2) اشاره به کشتار مردم تهران در تظاهرات‌های قبل از انقلاب به دستور غلامعلی اویسی فرماندار نظامی تهران است.

هستند و قریب به 300 هوادار دارند. گروه پیکار و دیگر گروه‌ها که بسیار کوچک‌اند و بین 20 تا 30 عضو دارند و این گروه‌ها مائوئیست می‌باشند.

در مقایسه با گروه‌های دست‌چپی، جنبش وحدت ملی را که دست‌راستی است می‌توان نام برد. ولی از آن مهم‌تر درحال‌حاضر، دژبان است که نشریه‌ای نیز دارد که در ایران و اروپا پخش می‌شود. شوم‌ترین بخش از جنبش دست‌راستی‌ها شاخه ارتش جوان به نام ایران آزاد است که رهبری آن را دختر اشرف [پهلوی] در پاریس به‌عهده دارد: ایران آزاد از منابع مالی فراوانی که پیش از انقلاب از ایران به خارج انتقال یافته بهره‌مند است. ایران آزاد تحت عناوینی مانند خشم و انتقام در بسیاری از کشورهای اروپایی شعباتی دائر کرده است. جناح آزادگان در ماه اوت گذشته به رهبری دریادار سابق حبیب‌اللّهی عملیات ربودن یک ناوچه را به انجام رسانید.

علاوه‌بر این جناح‌های نظامی جنبش راست‌گرا، از آغاز انقلاب در سال 1978، حدود 2000 ایرانی از انگلیس پناهندگی سیاسی دریافت داشته‌اند. تاکنون حدود 90 هزار ایرانی برای زندگی به انگلیس آمده‌اند. اکثر دانشجویان مخالف رژیم از مجاهدین جانب‌داری می‌کنند. در لندن و سایر کشورها مجاهدین توسط انجمن دانشجویان مسلمان سازماندهی می‌شوند. انجمن دانشجویان مسلمان یک سازمان زیرزمینی است که فعالیت‌های طرف‌داران مجاهدین را سازماندهی می‌کند. در گردهمایی این انجمن معمولاً 500 هوادار شرکت دارند. به‌طورمثال، در ماه ژوئن گذشته یک اعتصاب غذا به‌مدت یک هفته در میدان ترافالکار توسط این انجمن ترتیب داده شد. مسعود رجوی رهبر مجاهدین، انجمن دانشجویان مسلمان را گروه طرف‌دار مجاهدین توصیف می‌کند. انجمن دانشجویان مسلمان معرف سازمان مجاهدین خلق در ایران و خارج است. مسعود رجوی رهبر مجاهدین بلافاصله پس از ورود به پاریس از هواداران مجاهدین خواست دفاتر دولت ایران در خارج را اشغال کنند. هدف رجوی از این اقدام جلب توجه افکار عمومی جهان غرب به موج کشتارها در ایران بود.

رجوی مدعی است که هواداران سازمان مجاهدین نه‌تنها در لندن بلکه در فرانسه، هلند، سوئد، نروژ، دانمارک، امریکا، بلژیک و آلمان‌غربی نیز علیه رژیم ایران دست به اقداماتی زده‌اند.»

در پایان مقاله، تایم ضمن جمع‌بندی رفتار این گروه‌ها به نقش دولت انگلیس در تنظیم روابط بین گروه‌ها اشاره کرده و آورده است: «کشف حقایق درمورد مهاجرین ایرانی و سیاست‌بازی‌های آنها مشکل به نظر می‌رسد. کلیه گروه‌های مخالف رژیم مدعی هستند که درجهت رسیدن به اهدافشان به توفیق‌هایی دست یافته‌اند. فی‌المثل آنها مدعی‌اند که به‌نحو موفقیت‌آمیزی در سایر گروه‌ها رخنه کرده‌اند و اینجاست که تشخیص واقعیت از تبلیغات کار بس مشکلی است. قدر مسلم این است که لندن برای اتحاد مخالفان رژیم ایران نقش مهمی را ایفا می‌کند و وقوع حوادث خشونت‌باری که ناشی‌از تحولات ایران خواهد بود در آینده اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 236، 21/8/1360، صص 13 - 9، تهران - خبرگزاری پارس، 20/8/1360.

روزشمار جنگ جمعه 3 مهر 136026 ذیقعده 1401 25 سپتامبر 1981

درحالی‌که دو روز تا آغاز عملیات ثامن‌الائمه(ع) باقی مانده است، همه فرماندهان تا رده دسته به منطقه عملیات و مأموریت‌هایشان کاملاً توجیه شده و درباره زمین منطقه شناخت نسبتاً کاملی پیدا کرده‌اند.

باتوجه‌به تأثیر مثبت توجیه‌شدن نیروها در اجرای موفقیت‌آمیز عملیات، علاوه‌بر توجیه فرماندهان به منطقة عملیات از روی عکس هوایی و نقشه، همه آنها تا پایان امروز، گردان به گردان تا رده فرمانده دسته به منطقه آمده و از روی خاکریزهای اول خودی، به منطقه توجیه شدند و محور عملیاتی مربوط به خود را شناسایی کردند. حسن باقری⁽¹⁾(غلامحسین افشردی) در تبیین وضعیت توجیه نیروها در محور دارخوین (یکی از محورهای اصلی عملیات) گفت: «با تجربیاتی که از حملات قبلی داشتیم و برخلاف روشی که عراق نسبت به نیروهایش عمل می‌کند و آنها را در بی‌خبری کامل می‌گذارد، سعی ما بر این است که [برای] طراحی و نکاتی را که حمله، ما به آنها رسیدیم برای همه فرماندهان تا رده 22 نفر توضیح داده و آنها را توجیه کنیم، در سطح محور دارخوین تعداد فرماندهان به بیش از 50 نفر می‌رسید و سعی ما در این بود که همه آنها از جزئیات طرح اطلاع داشته باشند و اظهارنظر بکنند و بدانند زمانی‌که حمله می‌کنند، کاملاً آگاهانه عمل می‌کنند، و به‌وسیله عکس‌های هوایی که تهیه شده بود کالک‌های به تعداد زیاد تهیه شده و حتی چون ممکن بود در حین عملیات در صحنه، یکی از فرماندهان شهید و یا خدای‌نکرده اسیر بشود به برادران تذکر داده بودیم که از نقشه‌ها حفاظت کامل به عمل بیاورند و درعین‌حال بتوانند در حین عملیات از نقشه‌ها استفاده کنند.»⁽²⁾-⁽³⁾

1) حسن باقری مسئول اطلاعات و جانشین معاون عملیات ستاد عملیات جنوب، فرماندهی جبهه شمالی عملیات (محور دارخوین) را در عملیات ثامن‌الائمه(ع) برعهده داشت.

2) رحیم صفوی فرمانده ستاد عملیات جنوب و فرمانده جبهه جنوبی عملیات (فیاضیه) درباره توجیه نیروهای عملیاتی گفت: «یک روز قبل از عملیات نیروها کاملاً نسبت به منطقه توجیه شده بودند. در محورها نیروها با یک حال بسیار خوب معنوی و یک شناسایی و توجیه بسیار خوب آماده عملیات بودند. نه‌تنها فرمانده گردان‌ها بلکه بقیه نیروها را روی خاکریز خط اول آورده بودند و گردان به گردان توجیه کرده بودند تا منطقه عملیاتی خود را بشناسند.» (سیدعلی بنی‌لوحی و هادی مرادپیری، نبردهای شرق کارون به روایت فرماندهان، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1379، ص188)

3) سند شماره 21761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش طرح عملیاتی، 5/7/1360، آبادان، دارخوین، ماهشهر، 7/7/1360، صص 3 و 4.

امروز در جلسه‌ای با حضور تیمسار قاسمعلی ظهیرنژاد فرمانده نیروی زمینی ارتش، رحیم صفوی مسئول ستاد عملیات سپاه در جنوب، حسن باقری مسئول اطلاعات ستاد عملیات جنوب و فرماندهان تیپ‌های عمل‌کننده در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، زمان اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) برای آزادسازی مناطق اشغال‌شده در شرق رودخانه کارون ساعت 1 بامداد روز 5 مهر 1360 تعیین شد.⁽¹⁾

فرماندهان سپاه با تجربیاتی که در یک سال گذشته در عملیات‌های محدود کسب کرده بودند و نیز با بررسی عملیات‌های یگان‌های ارتش در این مدت، بر عملیات شبانه تأکید داشتند؛ اما فرماندهان ارتش بااینکه عملیات‌های متعدد و ناموفقی را در روز پشت سر گذاشته بودند، با این استدلال که در تاریکی، نیروها نمی‌توانند خودی را از دشمن تشخیص دهند و یکدیگر را می‌زنند و بین آنها فاصله می‌افتد، پیشنهاد شروع عملیات در شب را نمی‌پذیرفتند. علاوه‌براین آنها چون در نبردهای کلاسیک چنین شیوه‌ای را تجربه نکرده بودند، عملیات منظم در شب را نامناسب می‌دانستند و فقط با شبیخون به دشمن، آن هم با نیرویی محدود درحد یکی، دو دسته موافق بودند. از سوی دیگر فرماندهان سپاه نیز با بیان دلایل متعدد و نمونه‌های موفق عملیات محدود که در شب اجرا شده بود، بر آغاز هجوم به دشمن در شب پافشاری می‌کردند. سرانجام پس از جلسات متعدد و بحث و بررسی‌های طولانی، فرماندهان ارتش اجرای عملیات در شب را پذیرفتند.⁽²⁾دلیل اصرار فرماندهان سپاه بر اجرای عملیات در تاریکی شب، علاوه‌بر تأکید بر مسائلی همچون غافلگیرکردن دشمن، وضعیت خاص زمین منطقه بود؛ چون منطقه عملیاتی ثامن‌الائمه(ع) دشت همواری است که حوزه دید بسیار وسیع دارد، ازاین‌رو اختفای تحرکات نظامی در طول روز و حتی در شب‌های مهتابی و نیمه‌مهتابی در آن میسر نیست.⁽³⁾

حسن باقری در نامه‌ای دست‌نویس خطاب به احمد غلامپور و معینیان (مسئول اطلاعات سپاه خوزستان) ضمن تأکید بر انجام آخرین هماهنگی‌های لازم در آستانه عملیات، حساسیت فرماندهان ارشد درمورد ضرورت رعایت مسائل حفاظتی عملیات را یادآور شد. متن این نامه که بیانگر بخشی از مسائل مربوط به عملیات ثامن‌الائمه(ع)، دو روز قبل از آغاز آن، می‌باشد، چنین است:

«برادر معینیان - غلامپور

سلام علیکم

بحمدالله کارها تاحدودی انجام شده، البته عمده مهمات [خمپاره] 81 و 60 میلی‌متری و آر.پی.جی7 واگذار نشده است. درمورد طرح [عملیات در محور شمالی] هم حدود 450 نفر به خاکریز اول و دوم عراق [در محور جنوب روستای محمدیه] حمله می‌کنند و حدود 700 نفر به خاکریز صلاح‌الدین [در محور نهر شادگان] حمله می‌کنند. ازلحاظ تدارکات نیز ترتیباتی داده شده که هم پشتیبانی تدارکاتی شود و هم حمل نفرات. ساعت حمله در جلسه‌ای که با فرماندهان تیپ‌ها و

1) سند شماره 169483 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات جنوب به فرماندهی سپاه مرکز، 3/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 49256 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به فرمانده سپاه مرکز، 3/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سید یعقوب حسینی و محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی در هشت سال دفاع مقدس، جلد3، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص263.

2) سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، عملیات ثامن‌الائمه مبداتحول در استراتژی نظامی ایران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، چاپ اول 1388، صص 308 و 309.

3) همان، ص295.

[تیمسار] ظهیرنژاد و برادر رحیم [صفوی] و من بود، یک نیمه‌شب 5/7/1360 تعیین شد. گروه بازجویی اسرا را اگر صلاح می‌دانی فردا بفرست و اگر [صلاح] نمی‌دانی پس‌فردا [بفرست]. صددرصد مسئله باید مخفی بماند، حتی در بین بچه‌های [پادگان] گلف، فقط خودتان چند نفر بدانید. یعنی کاملاً باید مخفی بماند، اگر [حتی] یک نفر از کادر اداری سپاه اینجا بیاید شما مسئول هستید.

مسئله آتش‌زدن کارون را خصوصی پیگیری کنید.⁽¹⁾به غلامپور بگویید که فقط پیک بفرستد سوسنگرد برای دکترها، ولی سعی شود قضیه لو نرود.

برادر مجتبی صبح برود ماهشهر، نقشه خاکریزهای منطقه آبادان را بگیرد و برای تکثیر به آبادان ببرد و پس از تکثیر با نظر رحیم به فرماندهان بدهد. به مجتبی بگو برود و تا پایان عملیات با رحیم باشد و تیم بازجویی [از اسرای عراقی] را هم خودش کنترل کند. البته نظر من این است که تیم بازجویی را پس‌فردا خبر کنی، ولی طوری‌که دیر نشود. درمورد بی‌سیم آن را فقط به شخص مسئول بی‌سیم بده و بگو که با مشکل‌ترین رمز به تهران بدهد و حفاظت را صددرصد رعایت کند و بقیه بی‌سیمچی‌ها هم نفهمند.

باز می‌گویم روی ساعت حمله حساسیت داشته باش، خیلی عادی رفتار کنید چون مطلب خیلی پخش شده به هیچ‌کسی در سپاه نگویید. فقط احمدپور از جریان با اطلاع است و قرار شده فقط به شخص [علی] شمخانی⁽²⁾بگوید. هیچ‌کسی دیگر خبر ندارد رادیو و تلویزیون را هم خودت یک طوری خبر کن که حساسیت ایجاد نشود.»⁽³⁾

در آستانه عملیات ثامن‌الائمه(ع) و درپی کسب اخباری ازطریق شنود مبنی‌بر نفوذ یک گروه گشتی - شناسایی دشمن از محور نهر شادگان برای به‌دست‌آوردن اطلاعات، نیروهای خودی با اجرای کمین در مسیر تردد این گروه موفق شدند افراد دشمن را به هلاکت رسانده و یک افسر اطلاعاتی عراقی را اسیر کنند.

نیروهای خودی پس از کسب اطلاع دقیق از جزئیات مسیر تردد و زمان ورود گروه گشتی - شناسایی عراق به منطقه، به‌گونه‌ای کمین خود را برپا کردند که تمامی 11 نفر نیروهای دشمن درون کمین قرار گرفتند و همه آنان بجز افسر اطلاعاتیِ همراه گروه براثر اصابت تیر کشته شدند. تنها مجروح این حادثه بلافاصله به بیمارستان منتقل شد و پس از درمان اولیه مورد بازجویی قرار گرفت. از اطلاعات به‌دست‌آمده از این افسر اطلاعاتی در جریان عملیات استفاده شد.⁽⁴⁾**⁽⁵⁾

1) درباره طرح آتش‌زدن کارون توضیحاتی در ضمیمه گزارش آمده است.

2) در این دوره علی شمخانی فرمانده سپاه پاسداران خوزستان بود.

3) سند شماره 32723 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از حسن باقری (مسئول اطلاعات ستاد عملیات جنوب) به معینیان (مسئول اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان)، 3/7/1360، صص 3 - 1.

4) * شرح این ماجرا به روایت علی اسحاقی مسئول اطلاعات محور دارخوین، در ضمیمه گزارش آمده است.

5) تاریخ شفاهی سردار علی اسحاقی (منتشرنشده)، 10/3/1391.

ارتش عراق مناطق مسکونی شهر آبادان را گلوله‌باران کرد. امروز همچنین یک کشتی باربری یونانی هدف اصابت یک موشک عراقی قرار گرفت.

براثر اصابت گلوله‌های خمپاره ارتش عراق به مناطق مسکونی شهر آبادان به 3 خانه و یک مغازه خسارت‌هایی وارد آمد و قسمتی از یک پمپ نفت در پالایشگاه این شهر نیز آتش گرفت که بلافاصله با تلاش مأموران آتش‌نشانی آبادان مهار شد.⁽¹⁾

از سوی دیگر، امروز ارتش عراق یک کشتی باربری یونانی را که حامل غلات بود، در نزدیکی بندر امام خمینی با موشک هدف قرار داد. خبرگزاری فرانسه با اعلام این خبر افزود: به گفته مقامات رسمی دریایی یونان، فرمانده کشتی اگیس براوری در گزارشی به وزیر کشتیرانی تجاری این کشور ادعا کرده است که کشتی‌اش در نزدیکی بندر امام خمینی مورد اصابت یک اژدر قرار گرفته است، اما خسارات واردشده به آن ناچیز بوده و تلفات جانی در بر نداشته است. براساس این گزارش، کشتی نامبرده حاوی غلات بوده و به‌طور عادی در مسیر خود حرکت می‌کرده است.⁽²⁾

توپخانه‌های ایران پایگاه هوایی الخلیج عراق واقع در منطقه ام‌القصر در دهانه خلیج‌فارس را زیر آتش گرفتند.

به گزارش ناحیه ژاندارمری خوزستان، در این اقدام به این پایگاه خسارات فراوانی وارد آمد و یک بالگرد، یک تانکر سوخت هواپیما و یک خودرو جیپ نظامی منهدم شد و یک بالگرد دیگر نیز خسارت دید. علاوه‌براین، 7 تن از نظامیان عراقی کشته و تعدادی نیز زخمی شدند.⁽³⁾

در حملات امروز افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب به یک روستا در حوالی تکاب و پایگاه سپاه پاسداران در جنوب‌شرقی صائین‌دژ 2 تن شهید و 3 نفر مجروح شدند. از سوی دیگر نیروهای خودی نیز علاوه‌بر مین‌گذاری در مسیر تردد عناصر حزب دمکرات، دو روستا را در استان کردستان پاک‌سازی کردند.

در حمله تعدادی از افراد حزب دمکرات کردستان به روستای یارمحمود در 4 کیلومتری شمال تکاب، 2 تن از روستائیان شهید و یک نفر مجروح شد. مهاجمان پس از به‌آتش‌کشیدن علوفه‌های سالانه روستا متواری شدند.⁽⁴⁾

همچنین حمله افراد مسلح وابسته به گروه‌های ضدانقلاب به پایگاه سپاه پاسداران در روستای هولاسو در جنوب‌شرقی صائین‌دژ، با مقاومت و تیراندازی متقابل نیروهای مستقر در پایگاه دفع شد و مهاجمان مجبور به فرار شدند. در این درگیری 2 پاسدار مجروح شدند.⁽⁵⁾

1) سند شماره 419390 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان (اهواز) به استاندار خوزستان، 4/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان، 10/7/1360، ص1.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 189، 4/7/1360، ص14، آتن - خبرگزاری فرانسه، 3/7/1360.

3) سند شماره 427547 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری خوزستان (رکن2) به استانداری خوزستان، 5/8/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 054847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی)، 7/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، ص37، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 4/7/1360.

5) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص12.

در مقابل، نیروهای جمهوری اسلامی نیز در دو عملیات جداگانه روستای نیاوران از توابع بخش دهگلان و روستای سلین از توابع اورامان واقع در شمال‌شرقی نودشه در استان کردستان را پاک‌سازی کردند.⁽¹⁾

همچنین نیروهای خودی در مسیر تردد عناصر حزب دمکرات کردستان در جاده بانه - سردشت، اقدام به مین‌گذاری کردند. با عبور افراد این حزب از این جاده مین‌ها منفجر و 4 نفر از آنها به‌شدت مجروح شدند.⁽²⁾

درپی بهره‌برداری تبلیغاتی رسانه‌های غربی از انتشار خبر درگیری نیروهای مرزی ترکیه با تعدادی از اکراد عراقی که قصد ورود به خاک عراق برای اجرای عملیات علیه رژیم بعثی را داشتند،⁽³⁾آقای هاشمی رفسنجانی امروز در پایان جلسه شورای‌عالی دفاع در پاسخ به سؤال خبرنگاران درمورد چگونگی این حادثه گفت: «این مسئله در جلسه امشب مطرح شد و قرار شد که فرمانده منطقه را در شورای‌عالی دفاع بخواهیم و دراین‌باره توضیحات بیشتری داده شود.» رئیس مجلس در ادامه افزود: «این مسئله آن‌قدرها هم مهم نبوده و حرکتی در تعقیب اشرار بوده است و بعضی‌ها از مرز ایران عبور کرده‌اند و درگیری پیش آمده و مسئله ریشه‌دار و حساب‌شده‌ای دررابطه‌با ایران و ترکیه نبوده و صرفاً یک حادثه بوده است، ولی آن مسئله خودش البته خط خاصی بوده که جنبه نظامی و تصفیه داشته که ترک‌ها فهمیده‌اند مسئله به آنها مربوط نبوده و فکر نمی‌کنم مسئله مهمی بیافرینند.»⁽⁴⁾

در اقدامات تروریستی امروز افراد مسلح وابسته به گروه‌های ضدانقلاب 6 نفر در تهران و 2 نفر هم در زاهدان شهید و 6 نفر هم مجروح شدند. همچنین 3 تن از عاملان این ترورها کشته و 4 نفر دیگر دستگیر شدند.

در منطقه کن واقع در شمال‌غرب تهران، 3 نفر از جوانان متعهد به نام‌های عباس علی‌اکبری، رضا الله‌داد و علی‌اکبر حسین‌بیگی که عضو بسیج این منطقه نیز بودند، هنگام عبور از بزرگ‌راه آیت‌الله کاشانی هدف سوءقصد چند نفر از افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق قرار گرفته و به شهادت رسیدند.

لحظاتی بعد، نیروهای انتظامی سر رسیده و با مهاجمان درگیر شدند که درنتیجه 3 نفر از ضاربان کشته و 4 نفر نیز دستگیر شدند.⁽⁵⁾

در حادثه مشابهی در همین شهر یک پاسدار کمیته به نام امیر دربندی و یکی از همراهان

1) سند شماره 021796 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد عملیات سپاه پاسداران پاوه به واحد عملیات سپاه پاسداران منطقه7، 13/7/1360، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص12.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 190، 5/7/1360، ص9، سنندج - خبرگزاری پارس، 4/7/1360؛ و - سند شماره 054847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص15.

3) خبر مربوط به این درگیری در روز 30/6/1360 آمده است.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 190، 4/7/1360، صص 1 و 2، تهران - خبرگزاری پارس، 4/7/1360.

5) همان، صص 14 و 15؛ و - روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص4.

وی به نام رضا رضایی که از اهالی متعهد منطقه شمیران بود، هنگام بازگشت از مراسم نمازجمعه در پارک وی هدف حمله چند فرد مسلح قرار گرفته، به شهادت رسیدند.⁽¹⁾

در خیابان شریعتی تهران نیز سرنشینان مسلح یک خودرو، به 2 نفر از نیروهای بسیج تیراندازی و آنها را مجروح کردند. در این حادثه یک زن به نام مریم آهنی براثر اصابت گلوله شهید شد.⁽²⁾

امروز همچنین در زاهدان، فردی مسلح عبدالعلی اکبری فرمانده سپاه پاسداران میرجاوه در سیستان و بلوچستان را که درحال اقامه نماز بود با اسلحه کلاشینکف به رگبار بست. در این حادثه اکبری و یکی از اعضای بسیج زاهدان شهید و 4 پاسدار هم مجروح شدند.

خبرگزاری پارس، به نقل از یک مقام سپاه پاسداران گزارش داد که ضارب پس از ارتکاب این عمل به پاکستان گریخته و طبق گزارش اطلاعات سپاه تحت حمایت خوانین منطقه در مرز ایران و پاکستان قرار گرفته است.⁽³⁾-⁽⁴⁾

در گرگان، یکی از عناصر فعال سازمان مجاهدین خلق که مدارک مهمی درمورد تشکیلات و اقدامات سازمان در این شهر به‌همراه داشت، شناسایی و دستگیر شد. این فرد در لحظه دستگیری قصد داشت با بلعیدن کپسول سیانور خودکشی کند، اما موفق به این کار نشد. درپی دستگیری این شخص، یکی دیگر از اعضای سازمان که با وی در ارتباط بود نیز شناسایی و دستگیر شد.⁽⁵⁾

براثر پرتاب 3 بمب دست‌ساز و آتش‌زا در همدان و مشهد خساراتی به بار آمد. امروز همچنین یک بمب در کرمانشاه کشف و خنثی شد.

امروز دو بمب دست‌ساز به فاصله چند ساعت به محوطه هنرستان دیباجی شهر همدان پرتاب شد. براثر انفجار آنها شیشه‌های چند کلاس شکست و خسارت‌هایی به انبار هنرستان وارد آمد.⁽⁶⁾

در مشهد نیز فردی از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) بمبی آتش‌زا به داخل منزل یکی از افراد متعهد شهر در خیابان احمدآباد پرتاب کرد. انفجار این بمب موجب آتش‌سوزی شد، اما بلافاصله صاحب‌خانه به کمک همسایگان آتش را خاموش کردند. این حادثه خسارت اندکی درپی داشت و یک نفر نیز دراین‌خصوص دستگیر شد.⁽⁷⁾

مأموران شهربانی کرمانشاه نیز یک بمب دست‌ساز را که آماده انفجار بود در پشت دیوار استانداری کشف و خنثی کردند.⁽⁸⁾

1) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص4.

2) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص4.

3) پیکر شهید اکبری که از نیروهای سپاه پاسداران مبارکه اصفهان بود پس از تشییع جنازه در زاهدان، به مبارکه منتقل و روز 5/7/1360 در این شهر به خاک سپرده شد.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، ص10، اصفهان - خبرگزاری پارس، 5/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص1.

5) سند شماره 49257 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 3/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص20، تهران - خبرگزاری پارس، 5/7/1360.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، صص 32 و 33، همدان - خبرگزاری پارس، 5/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص3.

7) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص3؛ و - روزنامه خراسان، 5/7/1360، ص8.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 190، 5/7/1360، ص9، کرمانشاه - خبرگزاری پارس، 4/7/1360.

در دو عملیات جداگانه یک انبار تدارکاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و یک مخفیگاه چریک‌های فدایی خلق کشف شد.

درپی یک اقدام اطلاعاتی و با دستگیری یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق و اعترافات وی، یکی از انبارهای مهم تدارکاتی این سازمان در ساری کشف و ضبط شد. از این انبار اقلامی ازجمله 23 اسلحه از انواع مختلف، 46052 فشنگ مختلف، 2 بی‌سیم، تعداد زیادی بمب‌های دست‌ساز آماده و نیمه‌آماده و 12 دستگاه تایپ و تکثیر و تعداد فراوانی تجهیزات نظامی به دست آمد.⁽¹⁾

در هشتپر طوالش نیز در عملیاتی یک مخفیگاه چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در جنگل‌های ماسال کشف شد. از این محل مقدار زیادی مهمات جنگی به دست آمد و یک نفر نیز دستگیر شد. با اعترافات این فرد چند نفر دیگر نیز شناسایی و دستگیر شدند.⁽²⁾

دادستان کل انقلاب ضمن شرکت در نماز جمعه این هفته شهرستان تبریز، از دستگیری تعدادی از اعضای تیم‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق و دیگر گروه‌های مسلح ضدانقلاب خبر داد.

D1013

حجت‌الاسلام سید حسین موسوی تبریزی در قسمتی از سخنانش گفت: «در هفته گذشته عده زیادی دستگیر شده‌اند که تعدادی از آنها محاکمه ... شدند و عده دیگرشان نیز به‌زودی محاکمه خواهند شد.»

وی افزود: خوشبختانه در میان دستگیرشدگان قاتل شهید آیت‌الله قاضی طباطبایی (رضوان‌الله علیه) و مسببین توطئه به جان آیت‌الله حاج سیدعلی خامنه‌ای امام‌جمعه تهران،⁽³⁾و آیت‌الله ربانی شیرازی و همچنین مسببین توطئه به جان آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس دیوان‌عالی کشور که چندی قبل مسیر اتومبیل وی را منفجر کرده بودند و نیز حمله‌کنندگان به مرکز سپاه پاسداران تهران هستند که ان‌شاءالله به‌زودی محاکمه و به جزای اعمالشان خواهند رسید.⁽⁴⁾

1) سند شماره 49255 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ساری به تهران (فرماندهی)، 3/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/7/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص20، تهران - خبرگزاری پارس، 5/7/1360.

2) سند شماره 049280 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، 5/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص13، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

3) چندی قبل در مسجد اباذر تهران، فردی با جاسازی مقداری مواد منفجره در یک ضبط صوت، قصد ترور آیت‌الله خامنه‌ای را داشت. این انفجار به مجروح‌شدن وی انجامید.

4) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص15.

براثر تیراندازی چند دیپلمات سفارت عراق در دهلی‌نو به‌سوی گروهی از دانشجویان ایرانی که مقابل ساختمان این سفارتخانه تحصن کرده بودند، 5 دانشجو و 3 پلیس هندی مجروح شدند.⁽¹⁾

این دانشجویان به مناسبت هفته جنگ با مجوز رسمی و با حضور نیروهای پلیس در نزدیکی ساختمان سفارت عراق تجمع کرده بودند که ناگهان، یک خودرو با پلاک سیاسی متعلق به سفارت عراق به آنها نزدیک شد و چند فرد مسلح از آن خارج شده و پس از شلیک چند تیر هوایی به‌سوی تحصن‌کنندگان تیراندازی کردند.⁽²⁾

درپی این اقدام، پلیس 4 نفر از مهاجمان را دستگیر کرد که از آنها 2 طپانچه و 2 خشاب به دست آمد. بقیه مهاجمان با خودرو سفارت از محل حادثه گریختند.⁽³⁾به گزارش خبرگزاری فرانسه، پلیس هند، تحقیقاتی را درخصوص هویت مهاجمان و رابطة آنها با سفارت عراق آغاز کرده است. منابع بیمارستانی نیز گفته‌اند 5 فرد ایرانی که با گلوله مجروح شده‌اند در بیمارستان بستری شده‌اند.⁽⁴⁾

خبرگزاری یونایتدپرس نیز گزارش داد: درپی تحقیقات به‌عمل‌آمده، سخنگوی دولت هند به خبرنگاران گفت وزارت امور خارجه هند با احضار فاضل الزواری سفیر عراق در هندوستان، به وی تذکر داد که رفتار 5 دیپلمات سفارت عراق پذیرفتنی نیست. سخنگوی دولت هند یادآور شده است که این تذکر باید به‌منزله درخواستی برای فراخواندن این دیپلمات‌ها به عراق به حساب آید. یونایتدپرس در پایان گزارش خود افزود: دیپلمات‌های دستگیرشده عراقی پس از انجام تحقیقات آزاد شدند.⁽⁵⁾

وزارت امور خارجه ایران نیز با صدور اطلاعیه‌ای ضمن محکوم‌کردن اقدام دیپلمات‌های عراقی، این حادثه را تبانی حکومت عراق و سازمان مجاهدین خلق برای تحت فشار قرار دادن دانشجویان مسلمان ایرانی و نمایندگی‌های جمهوری اسلامی در خارج از کشور دانست.⁽⁶⁾

خبر حمله پلیس عربستان به زوار ایرانی در مدینه در رسانه‌های خارجی انعکاس یافت.

خبرگزاری آسوشیتدپرس امروز با انتشار خبر برخورد پلیس عربستان با زائران ایرانی که در مسجدالنبی به دستگیری 2 تن از معلولان اعتراض کرده بودند، درمورد دلایل اصلی این رفتار دولت سعودی با زوار ایرانی گفت: «دولت پادشاهی سعودی بسیار تمایل دارد در جریان مراسم حج که در آن درحدود نیم میلیون نفر از مسلمانان سراسر جهان شرکت دارند، حتی‌الامکان از تداخل سیاست با مذهب جلوگیری به عمل آورد و به همین جهت، مأمورین خصوصاً مواظبت زیادی از زائران ایرانی به عمل می‌آورند. دولت پادشاهی سعودی به مانند دیگر کشورهای محافظه‌کار واقع در جنوب خلیج‌فارس با درنظرگرفتن احتمال صدور انقلاب

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 5/7/1360، ص1، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 4/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 150، 6/7/1360، ص1، دهلی‌نو - خبرگزاری یونایتدپرس، 5/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 189، 4/7/1360، صص 3 و 4، دهلی‌نو - آسوشیتدپرس، 3/7/1360؛ و - همان، ص4، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس.

3) همان، ص4 ضمیمه، رادیو لندن، 3/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 4/7/1360، ص15، دهلی‌نو - خبرگزاری فرانسه، 3/7/1360.

5) روزنامه صبح آزادگان، 6/7/1360، ص3.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 190، 4/7/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 4/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص14.

مراقبت بیشتری نسبت به اوضاع خود به خرج می‌دهند. دو سال پیش از این در ایام زیارت، گروهی از مسلمانان متعصب و مسلح پس از اشغال صحن حرم مکه به‌مدت دو هفته با سربازان سعودی جنگیدند. این عده تحت فرماندهی چند تبعه عربستان و متشکل از مسلمانان دست‌کم شش کشور عرب بودند. در جریان این درگیری 117 تن از آنان و 127 نفر از سربازان عربستان و 26 تن از زائران، کشته شدند. خانواده حاکم‌بر عربستان که وهابی مذهب است تا پیش از انقلاب ایران به رهبری آیت‌الله خمینی، به شیعیان مقیم عربستان وقعی نمی‌نهادند، لکن پس از انقلاب ایران شاهد درگیری شیعیان مقیم عربستان در بسیاری از شهرهای شرق عربستان که منطقه نفتی آن کشور است، هستند.»⁽¹⁾

وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه با مجله امریکایی نیوزویک به تبیین برخی موضوعات مربوط به روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران ازجمله "صدور انقلاب" و "رابطه با امریکا" پرداخت.

بخش‌هایی از سخنان میرحسین موسوی که واحد مرکزی خبر خلاصه‌ای از آن را به نقل از خبرگزاری یونایتدپرس منتشر کرده، چنین است: «میرحسین موسوی در مصاحبه با نیوزویک گفت حکومت اسلامی شتاب خواهد گرفت. وی یادآور شد قانون اساسی ایران آشکارا می‌گوید ما حق مداخله در امور دیگران را نداریم و ما بر این اصل پایبند خواهیم بود، اما انقلاب ما تنها یک تجلی جنبش عمومی و یا یک رنسانس است که جهان اسلامی را در برگرفته است.

وی در پاسخ مربوط به شرکت احتمالی [عوامل] خارجی در موج بمب‌گذاری‌ها و سوءقصدها در ایران گفت ارتباط مشخص میان بنی‌صدر و رجوی رهبر مجاهدین خلق که مانند بنی‌صدر به حال پناهندگی سیاسی در فرانسه به سر می‌برد وجود دارد. موسوی گفت تا زمانی‌که تعادل قدرت میان ایران و امریکا به دست نیاید، روابط دیپلماتیک میان دو کشور برقرار نخواهد شد.

وی به نقل از امام خمینی گفت روابط میان دو کشور روابط گرگ و میش است. روشن است که چه کسی در این رابطه بازنده است و تا زمانی‌که تغییرات ریشه‌ای در امریکا درجهت ازمیان‌بردن ماهیت تجاوزکارانه آن به وجود نیاید، روابطی میان دو کشور وجود نخواهد داشت. اما این بدان معنی نیست که ما با مردم امریکا مخالفیم.»⁽²⁾

ضمیمه گزارش912: توضیحاتی درخصوص طرح آتش‌زدن کارون در صبح روز اول عملیات ثامن‌الائمه(ع)

ازجمله تدابیر فرماندهان در طرح مانور عملیات ثامن‌الائمه(ع)، انتقال حجم زیادی نفت سیاه به رودخانه کارون و آتش‌زدن آن در محدوده تحت کنترل عراقی‌ها در صبح روز اول عملیات بود. هدف از اجرای این طرح ایجاد اختلال در پشتیبانی نیروهای دشمن ازطریق دو پل قصبه و حفار و قطع ارتباط بین نیروهای عراقی در غرب و شرق رودخانه کارون بود. براساس این تدبیر، مقرر شد با همکاری شرکت نفت و دیگر ارگان‌های ذی‌ربط از اوایل شب از چند کیلومتر بالاتر در شمال منطقه عملیات با استفاده از لوله‌های انتقال نفت، حجم زیادی نفت سیاه به رودخانه کارون سرازیر شود و ساعت 5 صبح این نفت‌ها آتش زده شود. آتش و دود پرحجمی که با این کار

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 189، 4/7/1360، ص6، بیروت - آسوشیتدپرس، 3/7/1360.

2) روزنامه اطلاعات، 4/8/1360، ص2.

در زیر و اطراف دو پل قصبه و حفار ایجاد می‌شد، علاوه‌بر قطع راه تدارکاتی دشمن، موجب می‌شد آنها با مشکل دیدبانی مواجه شده و نتوانند صبح روز عملیات نیروهای ایرانی در این‌سوی رودخانه را زیر آتش بگیرند. به‌این‌منظور، با احداث لوله، نفت سیاه به300 متری حاشیه رودخانه منتقل و سپس با حفر کانال در فاصله میان لوله‌ها تا رودخانه امکان سرازیرشدن آن به داخل رودخانه فراهم شد.⁽¹⁾

علی اسحاقی مسئول اطلاعات محور دارخوین جزئیات این طرح را این‌گونه شرح داده است:

«یک مأموریت این بود که سطح کارون هم‌زمان با شب عملیات آغشته به نفت شود و آتش بگیرد. این هم یک طرح ویژه‌ای بود که به عهده سپاه دارخوین و انجام آن با تخریب کار مهندسی و رساندن لوله نفت به منطقه با بچه‌های شرکت نفت بود. حسن باقری هماهنگ کرده بود و خودش هم مسئول پیگیری زمان و شرایط استفاده از آن بود. نیروهای شرکت نفت حفاری کردند لوله عظیمی را آماده کردند و یک شب قبل از عملیات این نفت روی کارون آزاد بود، یک لایه نفت کاملاً روی کارون را تا نزدیک‌های آبادان گرفته بود. لوله از محمدیه می‌رفت و محمدیه تا جاده نزدیک‌ترین جا به رودخانه بود. از جایی که نفت وارد رودخانه می‌شد، تا پل حدود 3 کیلومتر فاصله بود. این مأموریت هم‌زمان با عملیات انجام شد. ما درضمن اینکه درحین عملیات کار می‌کردیم اطلاعات و اخبار آن‌طرف کارون را هم شنود می‌کردیم. ازجمله آتش‌گرفتن رودخانه، [وقتی نفت روی آب آتش گرفت]⁽²⁾عراقی‌ها می‌گفتند که رودخانه آتش گرفته، اما فرماندهانشان می‌گفتند یعنی چی؟ مگر امکان دارد که رودخانه آتش بگیرد؟ مگر دیوانه شده‌اید؟ و این‌طرف [شرق کارون] می‌گفتند شما بیایید ببینید اینجا چه خبر است؟ خیلی از عراقی‌ها هم در آب پریدند. اینها فکر می‌کردند مثلاً از زیر آب می‌توانند از آتش عبور کنند ولی نتوانستند چون سطح آب گرم و دما زیاد بود، آتش می‌گرفتند این عملیات ویژه اطلاعاتی را هم ما انجام دادیم.»⁽³⁾

همچنین جعفر اسدی از فرماندهان صحنه نبرد عملیات ثامن‌الائمه(ع) دراین‌باره می‌گوید: نفتی که در رودخانه کارون جاری شد از پالایشگاه آبادان پمپاژ شد و یکی از نیروهای شرکت نفت رفت توی تانک‌فارم و در نفت شنا کرد، آنجا شیرهایی که باید نفت را پمپاژ می‌کردند را باز کرد.⁽⁴⁾

ضمیمه گزارش913: مشروح عملیات کمین نیروهای خودی در مسیر تردد گروه گشتی شناسایی عراق به روایت علی اسحاقی (مسئول اطلاعات محور دارخوین)

علی اسحاقی مسئول اطلاعات محور دارخوین در زمان اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) درمورد چگونگی این ماجرا می‌گوید: «در حین اینکه بچه‌ها کار شنود انجام می‌دادند، متوجه شدیم که یک واحد نظامی از عراقی‌ها وارد منطقه شده و درحال نزدیک‌شدن به واحدهای نظامی ما است. تعقیب کردیم متوجه شدیم از چه منطقه‌ای دارد وارد می‌شود. خود من آمدم، رفتم آن منطقه را شناسایی کردم، چیزی حدود 8، 9 کیلومتر ما تو عمق هور [شادگان] می‌رفتیم تا نزدیک می‌شدیم به این محلی که عراقی‌ها می‌آمدند. یعنی ما تا سینه داخل باتلاق حرکت می‌کردیم، می‌رفتیم این منطقه را دور می‌زدیم، می‌رسیدیم به یک کانال خشکی بود که این کانال خشک به خط عراقی‌ها منتهی می‌شد. عراقی‌ها از خط خودشان که بالا می‌آمدند، وارد این کانال خشک می‌شدند و می‌رسیدند به جایی که از آنجا ما را مراقبت می‌کردند. ما چون عملیات خاک‌برداری و خاکریز و سنگر درست‌کردن و موضع درست‌کردن برای تانک و تقویت منطقه انجام می‌دادیم، عراقی‌ها حساس شده بودند. اینها هم مراقبت‌های ویژه خودشان را گذاشته بودند و منطقه را شناسایی می‌کردند.

گزارش پیشرفت آن واحد عراقی‌ها که می‌آمد جلو را من بردم به پایگاه منتظران شهادت در گلف و آخرین وضعیت اطلاعاتی منطقه را هم گزارش کردم. دو شب دیگر تا عملیات فاصله زمانی نداشتیم یعنی پس‌فردا باید عملیات ثامن‌الائمه(ع) انجام می‌گرفت. آقای [رحیم] صفوی و [حسن] باقری گفتند؛ آقای اسحاقی کاری که شما با شنود و هم با بچه‌های اطلاعاتتان انجام دادید، کار بسیار خوبی است و با این اطلاعات، ما هم اقناع می‌شویم. اما برای اینکه این اطلاعات صددرصد بشود برای ما، ای کاش ما یک اسیر داشتیم. گفتم خب اگر خدا بخواهد ما

1) سند شماره 21761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

2) دقایقی پس از بازکردن لوله‌های نفت و جاری‌شدن آن روی رود کارون به‌علت اصابت یک گلوله توپ نفت زودتر از زمان پیش‌بینی‌شده مشتعل شد.

3) تاریخ شفاهی سردار علی اسحاقی، (منتشرنشده)، 10/3/1391.

4) تاریخ شفاهی سردار سرلشکر دکتر محسن رضایی (منتشرنشده)، 20/9/1391.

فردا شاید یک اسیر برای شما بیاوریم. گفت: چه‌جوری می‌آورید؟ گفتم اگر خدا کمک کند ان‌شاءالله می‌آوریم. با شتاب برگشتیم منطقه. شهید [دکتر] بهشتی (رضوان‌الله علیه) آمده بودند در انرژی اتمی داشتند برای واحدهای عملیاتی سخنرانی می‌کردند و نیروها را برای عملیات تحریض می‌کردند. آمدیم آنجا با آقای خرازی صحبت کردم گفتم حاج حسین من می‌خواهم یک کاری امشب انجام بدهم که [موفقیت آن] به همت و تلاش شما بستگی دارد که چقدر ما را پشتیبانی بکنید. گفتم امشب می‌خواهم اسیر بیاورم. یک لحظه‌ای مکث کرد گفت آقای اسحاقی فردا عملیات است؛ یعنی فرداشب باید عملیات انجام بدهیم، شما امشب می‌خواهی اسیر بیاوری؟ اگر یک وقت خدای نکرده اسیر دادی چی؟ گفتم این فضل و کرم خداست ما توکل می‌کنیم به خدا. ما شناسایی‌هایمان را انجام داده‌ایم، کارهایمان را انجام داده‌ایم، فقط شما اجازه دهید ادوات ما را پشتیبانی آتش بکند و یک واحدی هم احتیاط باشد که اگر خدای‌ناکرده ما درگیر شدیم آن واحد وارد شود که ما یک وقت اسیر ندهیم. گفتم من با آقا رحیم و آقای حسن باقری هماهنگ کردم و آنها در جریان هستند که من می‌خواهم این کار را انجام بدهم [قبول کرد و] گفت، باشد. ما آمدیم تیم اطلاعات - عملیات ویژه‌مان را در همان محوری که عراقی‌ها برای شناسایی می‌آمدند و دیدبانی می‌کردند [وارد کردیم]. یک نهر بود خیلی عمق نداشت، یعنی اگر در آن تمام‌قد راه می‌رفتیم تا نیم‌تنه دیده می‌شدیم. در این نهر عراقی‌ها شب می‌آمدند، تا صبح می‌ماندند و طلوع صبح به خاکریز خودشان برمی‌گشتند. چون بچه‌ها منطقه را قبلاً رفته بودند و آنجا را خوب بلد بودند ما هماهنگ کردیم و بچه‌ها را بردیم و تمام اینها را در دشت باز با بوته استتار کردیم و به‌صورت زیگزاگ در نزدیک نهر خواباندیم. این واحد عراقی که می‌آمد اینجا، 800 متر با خاکریزشان فاصله داشتند. ما طول ستون عراقی‌ها که 11 نفر بودند و طول کمین خودمان را به‌نحوی محاسبه کردیم که آخرین نفر عراقی که وارد کمین شد، آن موقع همه یکباره اجرای آتش کنیم که حتی یک نفر اینها نتواند عکس‌العمل نشان بدهد و گفته بودم که تا آخرین نفر آنها وارد کمین نشده، تیراندازی نشود. خود من سرتیم مستقر بودم و دستور اجرای آتش را من می‌دادم. هماهنگی ادوات را هم انجام داده بودیم. تعدادی از بچه‌های اطلاعات و نیروهای عملیات در یک فاصله حدود 500 متری از منطقه محل این مأموریت، لابه‌لای کانال‌ها با [ماشین] جیپ مستقر کرده بودیم که اگر درگیری شد و ادامه پیدا کرد و ما احتیاج به کمک داشتیم، اینها سریع بیایند و بریزند در منطقه. یعنی ریسک قبول نکرده بودیم. به فضل و کرم خدا این مأموریت انجام گرفت این [عراقی‌ها] آمدند داخل کمین تیراندازی را شروع کردیم، رگبار سلاح روی اینها بلند شد، حتی دوتایشان که آر.پی.جی. حمل کرده بودند، آر.پی.جی‌ها به خودشان منفجر شد. به بچه‌ها گفته بودم آن نفر جلوی ستون دشمن حرکت می‌کند و نفرات اول را نزنید. کار محاسبه و درگیرشدن و تیراندازی کار خیلی سختی بود. علت اینکه گفته بودیم نفرات اول ستون را نزنید، نتیجه کار شنودمان بود. در شنود ما فهمیده بودیم که آن شب این [عراقی] ها افسر اطلاعاتشان را برای دیدبانی به منطقه می‌آورند. البته به دو نفر [اول و دوم] هم تیر خورد، ولی همان یکی که افسر اطلاعات [بود]، زنده ماند، تیر به شکمش خورده بود بقیه کشته شدند. در کمتر از 2 دقیقه کشته‌ها را به‌اضافه بچه‌های خودمان جمع کردیم. ما در این عملیات یک نفر زخمی دادیم. کشته‌های عراقی را انداختیم روی جیپ‌ها به‌اضافه افسر اطلاعاتی اسیر به انرژی اتمی آوردیم. بچه‌ها همه جمع بودند، سخنرانی آقای بهشتی تمام شده بود. ولوله و انرژی بسیار عجیبی بین بچه‌هایی که می‌خواستند عملیات انجام دهند، ایجاد شد. این اسیر را سریع از منطقه به اهواز، دفتر قرارگاه بردیم. آقا رحیم دستور دادند سریع به بیمارستان ببرید. آن‌قدر این اسیر اطلاعاتی برای حسن باقری و آقا رحیم مهم بود که خودشان به بیمارستان آمدند. رئیس بیمارستان را احضار کردند گفتند هرکاری می‌توانید بکنید که این اسیر زنده بماند. بالاخره زنده ماند و اطلاعاتی را که لازم بود، از او گرفتند. این کار فوق‌العاده ویژه در [دو] شب قبل از عملیات ثامن‌الائمه(ع) بود که توسط برادرهای اطلاعات و ابتکارعمل شنود انجام شد.»⁽¹⁾

1) تاریخ شفاهی سردار علی اسحاقی، (منتشرنشده)، 10/3/1391.

روزشمار جنگ شنبه 4 مهر 1360 27 ذیقعده 1401 26 سپتامبر 1981

در آستانه اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) طرح مانور این عملیات نهایی شد. براساس این طرح مقرر گردید عملیات ثامن‌الائمه(ع) در 4 جبهه اجرا شود.

الف) محور شمالی (دارخوین)

این محور یکی از دو محور اصلی عملیات است که در شمال منطقه عملیاتی قرار دارد. در این جبهه، نیروهای خودی باید از دو محور روستای محمدیه (از شمال) و نهر شادگان (از شرق) به دشمن حمله کرده و پس از الحاق با یکدیگر در محل تلاقی نهر شادگان و جاده اهواز - آبادان ضمن بستن عقبه نیروهای عراقی در شمال منطقه عملیاتی، به‌سوی هدف اصلی این محور یعنی پل قصبه (روی کارون) پیشروی کرده و آن را تصرف کنند. مهم‌ترین ویژگی محور شمالی این است که برخلاف سایر محورها که عملیات آنها به‌صورت جبهه ای و حمله مستقیم به خط دشمن می‌باشد، در این محور از مانور احاطه‌ای و دورانی از نهر شادگان استفاده شده و نیروهای اصلی دشمن در خطوط شمالی منطقة عملیات محاصره می‌شوند.⁽¹⁾

ب) محور جنوبی (فیاضیه)

این جبهه در جنوب منطقه عملیاتی و یکی از دو محور اصلی عملیات است. عملیات در جبهه فیاضیه از سه محور ساحل کارون، جاده اهواز - آبادان و محور بین جاده اهواز - آبادان و ساحل کارون با پیشروی به‌سمت شمال اجرا می‌شود. اصلی‌ترین مأموریت نیروها در این جبهه تصرف پل حفار (یکی از دو عقبه اصلی عراقی‌ها در شرق کارون) است و پس از آن باید با نیروهای جبهه شمالی الحاق کنند.

بدین‌ترتیب درصورت موفقیت نیروهای جبهه شمال و جنوب، دو عقبه اصلی عراق یعنی

1) تاریخ شفاهی سردار محمد ابوشهاب، (منتشرنشده)، 21/2/1391.

پل‌های قصبه و حفار در شرق کارون بسته خواهد شد. به‌عبارت دیگر هدف اصلی اجرای مانور و مهم‌ترین هدف نظامی عملیات تحقق می‌یابد، زیرا مقاومت دشمن در شرق کارون درهم شکسته و سازمان آنها از هم می‌پاشد.

ج) محور ذوالفقاری

نیروهای این محور شامل 5 گردان (4 گردان عمل‌کننده و یک گردان احتیاط)⁽¹⁾ضمن پوشش جناح راست جبهه فیاضیه، در محور ایستگاه 7 و ایستگاه 12 مأموریت انهدام خطوط دشمن در دو طرف جاده آبادان - اهواز و پیشروی به‌سمت شمال را برعهده دارند.

د) محور ماهشهر (جاده آبادان - ماهشهر)

نیروهای این محور که جبهه فرعی عملیات محسوب می‌شود، مأموریت دارند از شرق به غرب، به موازات جاده (ماهشهر - آبادان) با حمله به دشمن ضمن تلاش برای بازکردن این جاده، نیروهای عراقی را در این محور درگیر نگه دارند و مانع از تمرکز قوای دشمن در دو جبهه اصلی عملیات یعنی فیاضیه و دارخوین شوند.

براساس طرح نهایی مانور، محور‌های دارخوین و فیاضیه از اهمیت بسیاری برخوردارند، زیرا درصورتی‌که نیروهای عمل‌کننده در این دو جبهه موفق به پیشروی در محورهای محوله و تصرف دو پل قصبه و حفار شوند عقبه عراقی‌ها بسته شده و نیروهای دشمن محاصره می‌شوند.⁽²⁾

غلامعلی رشید جانشین فرمانده ستاد عملیات جنوب که فرماندهی جبهه ذوالفقاری در عملیات ثامن‌الائمه(ع) را برعهده دارد، در یادداشت‌های خود درباره اهمیت پل‌های روی کارون نوشته است: «مهم‌ترین گروهِ حمله، گروهی است که مأموریتش انهدام پل و استقراریافتن در کناره شرق کارون است که نباید به هیچ مأموریت دیگری بجز حفظ جان خودش بپردازد و کاری به کار انهدام وسیله یا غنائم و یا اسیر ندارد. این گروه باید غذایش را با خود ببرد - گروه اصلی‌ای که منطقه را باید نگه دارد و در آستانه شهادت است همین گروه است.»⁽³⁾

در طرح نهایی در سازمان رزم نیروهای سپاه و ارتش تغییرات اساسی ایجاد نشد. براین‌اساس، از ارتش لشکر77 با 3 تیپ و چند یگان تحت امر و از سپاه پاسداران نیز - که تضمین کرده بود برای عملیات 15 گردان نیرو آماده کند،⁽⁴⁾- 16 گردان (یعنی یک گردان بیشتر از آنچه تعهد کرده بود) آماده اجرای عملیات شدند. گفتنی است سپاه پاسداران با

1) تاریخ شفاهی سردار مرتضی قربانی، (منتشر نشده)، 9/9/1388.

2) ابوالقاسم حبیبی، آبادان در جنگ (اطلس راهنما - 6)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1382، صص117 - 114.

3) سند شماره 454470 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات ثامن‌الائمه، 5/7/1360، صص3 - 1.

4) سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1388، ص291؛ و - سید یعقوب حسینی و محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس (اشغال خرمشهر و شکستن حصر آبادان)، جلد3، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص250.

آمدن نیروهای جدید، تعدادی نیرو هم به‌عنوان احتیاط دراختیار گرفت که در برآوردهای اولیه لحاظ نشده بود.⁽¹⁾

درمجموع سازمان رزم خودی در عملیات ثامن‌الائمه (ع) بدین شرح است: ارتش با لشکر77 خراسان و یگان‌های تحت امر با 3 تیپ تقویت‌شده 1، 2، 3 شامل 8 گردان پیاده، 3 گردان تانک، 1 گردان سواره - زرهی؛ سپاه پاسداران با 16 گردان پیاده؛ ژاندارمری با 1 گردان (107) و نیروهای مردمی مستقر در منطقه.⁽²⁾

در طرح نهایی مانور، مدت اجرای آتش تهیه از 20 دقیقه (در طرح اولیه) به نصف کاهش یافت. مسئولان لشکر77 دلیل این امر را ایجاد امکان استفاده از اصل غافلگیری اعلام کردند.⁽³⁾

علاوه‌براین گزارش‌های موجود درخصوص اقدامات مهندسی و احداث معابر هم از آماده‌شدن معبرهای وصولی به خاکریز دشمن در آستانه عملیات حکایت دارد.⁽⁴⁾*

به‌منظور تأمین آتش پشتیبانی نیز 10 آتشبار (شامل قبضه‌های کاتیوشا و توپ‌های130، 155، 175 و 203 میلی‌متری)، 4 گردان کامل (شامل قبضه‌های توپ 105 و 155 میلی‌متری و کاتیوشا) و 4 گردان (منها) شامل (قبضه‌های توپ 105، 155 میلی‌متری و کاتیوشا) در منطقه استقرار یافتند تا با اجرای آتش، مواضع و نقاط تجمع یگان‌های دشمن در شرق و غرب کارون را در هم بکوبند.⁽⁵⁾*

هوانیروز هم مأموریت یافت با دو تیم هجومی عملیات گردان‌ها را به‌طور مداوم پشتیبانی کند. همچنین توپخانه پدافند هوایی تا آستانه عملیات، 64 قبضه توپ پدافند شامل قبضه‌های 5/14 میلی‌متری، 23 میلی‌متری، 57 میلی‌متری و شلیکا خودکششی برای مقابله با حمله هواپیماها و بالگردهای دشمن در منطقه مستقر کرد.

1) حسن باقری در جمع‌بندی عملیات در تاریخ 7 مهر 1360 در آبادان درباره نیروهای عملیاتی پای‌کار در محور دارخوین گفت: «ما علاوه‌بر 11 گروهان عملیاتی، 4 گروهان احتیاط فقط از سپاه پای‌کار آوردیم. ضمناً هر گروه 22 نفره، 3 گروه 3 نفره آر.پی.جی‌زن داشت و هر 71 نفر، 22 نفر برای تخلیه مجروح، اسیر و تدارکات داشتند که بی‌نظیر بود.» براین‌اساس، در عمل سپاه بیشتر از میزان تعهدشده، یعنی بالغ‌بر 18 گردان نیرو پای‌کار آورد. (سند شماره 21761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش طرح عملیاتی، 5/7/1360، آبادان، دارخوین، ماهشهر، 7/7/1360، صص 3 و 4؛ و - سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، عملیات ثامن‌الائمه، مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، چاپ اول 1388، ص294)

2) سند شماره 021753 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات ثامن‌الائمه، 5/7/1360، صص 6 - 1.

3) سند شماره 124742 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارشات نوبه‌ای اطلاعاتی، صادره از رکن2 ارتش، 1/7/1360، صص 5 - 1؛ و - سند شماره 021753 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) * معابر ایجادشده تا آستانه عملیات چنین بود: در دارخوین 6 معبر؛ در ذوالفقاریه (ایستگاه 7 و 12) 2 معبر و 3 شکاف وصولی؛ در فیاضیه 4 معبر و 2 شکاف وصولی؛ در جاده آبادان - ماهشهر نیز حداقل 4 معبر وصولی ایجاد شده بود. (ابوالقاسم حبیبی، آبادان در جنگ، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران، چاپ اول 1382، ص121)

5) ** براساس اطلاعات موجود، عراق یک لشکر تقویت‌شده در منطقه شرق کارون مستقر کرده بود. علاوه‌برآن یگان‌هایی از دشمن در غرب کارون تا خرمشهر برای احتیاط، در منطقه گسترش یافته بودند. اطلاعات بیشتر دراین‌باره در ضمیمه گزارش درج شده است.

به‌دنبال همکاری سپاه و ارتش در مراحل گوناگون طراحی عملیات، فرماندهان نظامی توافق کردند که در مرحله اجرا نیز فرماندهی و هدایت عملیات را به‌طور مشترک انجام دهند. بر این اساس، تیمسار قاسمعلی ظهیرنژاد فرمانده نیروی زمینی ارتش و یوسف کلاهدوز قائم‌مقام فرمانده کل سپاه پاسداران به‌همراه سرهنگ جوادی فرمانده لشکر77 ارتش در شادگان و در کنار جاده ماهشهر به آبادان در چادری که زیر نخل‌ها برپا شده بود و درواقع قرارگاه مرکزی فرماندهی عملیات ثامن‌الائمه(ع) محسوب می‌شد، مستقر شدند. ستاد عملیات جنوب نیز فرماندهان هریک از محورهای عملیات را این‌گونه تعیین کرد:

•

در جبهه دارخوین حسن باقری (مسئول اطلاعات ستاد عملیات جنوب) و سرهنگ دوم مهدی فرمنش (فرمانده تیپ3 لشکر77) فرماندهی عملیات و حسین خرازی و حجت‌الاسلام مصطفی ردانی‌پور نیز هدایت نیروها را در خط بر عهده دارند.

•

در جبهه فیاضیه فرماندهی برعهده رحیم صفوی فرمانده ستاد عملیات جنوب و سرهنگ منوچهر کهتری فرمانده تیپ2 لشکر77 خواهد بود و احمد کاظمی و یدالله کلهر عهده‌دار هدایت نیروها در خط می‌باشند.

در جبهه ذوالفقاری (ایستگاه‌های 7 و 12) فرماندهی عملیات را غلامعلی رشید جانشین فرمانده ستاد عملیات جنوب به‌همراه سرهنگ منوچهر امینیان فرمانده تیپ1 لشکر77 برعهده خواهند داشت و محمدجعفر اسدی و مرتضی قربانی نیز در صحنة نبرد در این محور حضور می‌یابند.

• در جبهه ماهشهر هم مسئولیت فرماندهی برعهده اسحاق عساکره بوده و فرمانده یگان ژاندارمری در این محور حضور خواهد داشت.⁽¹⁾

چنان‌که اشاره شد، برای فرماندهی و هدایت نیروهای در خط نیز هماهنگی‌هایی صورت گرفت. باتوجه‌به برتری استعداد نیروهای پیاده سپاه نسبت به ارتش و شناسایی‌های خوبی که آنها از زمین و منطقه انجام داده بودند، همه فرماندهان نیروهای پیاده از افراد سپاه پاسداران انتخاب شدند.⁽²⁾

البته محل قرارگاه فرماندهی سپاه با ارتش در این محور مانند عملیات‌های بعدی به‌صورت ادغامی نبود بلکه چندصد متری از هم فاصله داشتند و درصورت نیاز، فرماندهان پاره‌ای از تصمیم‌گیری‌های مشترک را باهم هماهنگ می‌کردند. اما افراد گردان‌ها با یکدیگر ادغام شده بودند. (برگرفته از تاریخ شفاهی سردار سرلشکر دکتر غلامعلی رشید، (منتشر نشده)، 23/6/1388)

-⁽³⁾

1) عملیات ثامن‌الائمه، مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، صص 310 و 311؛ و - سید علی بنی‌لوحی، هادی مرادپیری، محسن محمدی، نبردهای شرق کارون به روایت فرماندهان، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1379، ص183.

2) در جلسه جمع‌بندی عملیات در آبادان رحیم صفوی در گزارشی دراین‌خصوص گفت: «تمامی فرماندهان پیاده محورها را سپاه عهده‌دار بود و برادران ارتشی چندین مرتبه اعتراض کردند، چرا من که درجه سروان - ستوان دارم [را] فرمانده نگذاشته‌اید و از سپاه گذاشته‌اید، ولی به‌علت شناسایی که برادران در منطقه داشتند می‌توانستند هدایت عملیات را به‌خوبی به عهده بگیرند و درضمن فرمانده تیپ2 [سرهنگ کهتری] خود به من گفت بیشتر فرماندهان را از سپاه بگذارید.» بنادری فرمانده در خط ایستگاه 12 نیز دراین‌باره می‌گوید: «یکی از ویژگی‌های عملیات در این قسمت این بود که بیشتر فرماندهان نیروهای پیاده این منطقه و فرمانده گروهان از سپاه مشخص شده بودند.» (سند شماره 21761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص4 - 3 و 12»

3) عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، صص 13 و 103؛ و - سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش طرح عملیاتی، 5/7/1360، آبادان، دارخوین، ماهشهر، 7/7/1360، صص 3 و 4.

نکته حائز اهمیت در فرماندهی در خط، به‌کارگیری نیروهای باتجربه و قدیمی سپاه در کنار نیروهای رزمنده است که به کیفیت عمل و هدایت آنان بسیار کمک می‌کند، برای مثال براساس طرح مانور در جبهه دارخوین حدود 50 نفر از مسئولان سپاه پاسداران همراه بقیه نیروها وارد عمل خواهند شد. این امر سبب بالارفتن کیفیت عملکرد نیروهای عملیاتی و افزایش ضریب موفقیت نیروهای خودی می‌شود.⁽¹⁾چنین وضعیتی در جبهة فیاضیه و ایستگاه 7 و 12 نیز وجود دارد.⁽²⁾

چند ساعت قبل از آغاز عملیات ثامن‌الائمه(ع) دستوراتی به واحدها و یگان‌های عملیاتی ابلاغ شد.

فرمانده لشکر77 خراسان درمورد پشتیبانی آتش مواردی را به‌عنوان اصلاحیه طرح مانور عملیات ثامن‌الائمه(ع) به سه تیپ تابعه این لشکر و سپاه پاسداران جنوب ابلاغ کرد:

«1. مدت آتش تهیه به 10 دقیقه تقلیل یابد. (درصورت نیاز تکرار خواهد شد.)

2. نحوه تقاضا و اجرای آتش مورد بحث به شرح زیر هماهنگی گردد:

الف) آغاز تک [حمله] به‌صورت غافلگیرانه انجام، درصورت کشف تک در منطقه که برابر گزارش فرماندهان تیپ اعلام خواهد شد، توده آتش طرح‌ریزی‌شده بنا به‌دستور لشکر در سرتاسر منطقه اجرا خواهد شد.

ب) درصورت کشف تک در منطقه یک تیپ، مراتب درخواست آتش توسط فرمانده تیپ گزارش [شود]، بنا به‌دستور آتش‌های طرح‌ریزی‌شده منطقه تیپ و عمل کلی مؤثر در عملیات تیپ اجرا خواهد شد.

پ) در سایر موارد آتش بنا به درخواست دیدبان روی هدف‌های دیده‌شده برطبق روال معمول اجرا می‌گردد.»⁽³⁾

همچنین ازطرف سپاه پاسداران نیز به مسئولان محورهای عملیات اعلام شد گردان‌های خط‌شکن با تاریک‌شدن هوا و تا قبل از طلوع ماه و تابیدن مهتاب، مین‌های حدفاصل خط خودی و دشمن را خنثی کنند.⁽⁴⁾

در همین حال در محورهای عملیاتی، نیروها که از قبل تجهیز شده‌اند برای عملیات آماده می‌شوند؛ در محور شمالی عملیات عصر امروز، حسین خرازی و مصطفی ردانی‌پور به‌عنوان

1) نبردهای شرق کارون به روایت فرماندهان، پیشین، صص 185 و 186.

2) در این عملیات علاوه‌بر فرماندهان 4 محور عملیاتی، افرادی حضور داشتند که بسیاری از آنها به‌عنوان فرماندهان رده‌های مختلف سپاه پاسداران در طول جنگ ایران و عراق نقش‌آفرینی کردند برخی این افراد عبارت اند از: حسین خرازی، مصطفی ردانی‌پور، احمد کاظمی، محمدجعفر اسدی، یدالله کلهر، مرتضی قربانی، محمدرضا ابوشهاب، علی زاهدی، علی بنی‌لوحی، علی فضلی، سیف‌الله رهنما، مهدی کیانی، حسن بنادری، صبوری، حاجی‌پور، قاسم محمدی، مجید کویر‌زاده، عرب، قوچانی، مصطفی ربیعی، رضا حبیب‌اللّهی، علی آستانه و... (تاریخ شفاهی سردار مرتضی قربانی، جلسه هفتم، (منتشر نشده)، 9/9/1388)

3) سند شماره 005180 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مرکز عملیات لشکر پیاده77 (رکن3) به فرماندهی نزاجا (مدیریت عملیات)، 4/7/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 4837 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: به مسئولین محورها، شهریور 1360، ص1.

فرماندهان اصلی در صحنة نبرد و فرماندهان گردان‌ها به نیروهای شرکت‌کننده در عملیات معرفی شدند. چگونگی حرکت در مسیر، نحوة پاک‌سازی خطوط دشمن و سایر جزئیاتِ هماهنگی‌ها و ... نیز یک بار دیگر برای نیروها تشریح شد.⁽¹⁾

باتوجه‌به احتمال حمله عراق، از ساعت 20 امشب به همه نیروهای خودی مستقر در خط تا اطلاع ثانوی آماده‌باش صددرصد داده شد.⁽²⁾

ارتش عراق که به حمله نیروهای ایرانی در شرق رودخانه کارون حساس و هوشیار شده است، ساعاتی قبل از آغاز عملیات رزمندگان ایران به یگان‌های مستقر در این منطقه آماده‌باش داد. عراقی‌ها از مدتی قبل، براساس اطلاعات به‌دست‌آمده ازطریق استراق‌سمع و شنود مکالمات نیروهای ایرانی، اجرای عملیات در محدوده زمین‌های شرق کارون را محتمل می‌دانستند، براین‌اساس، فرمانده لشکر3 زرهی عراق در ابلاغیه‌ای به تیپ‌های مستقر در این منطقه، بر حساسیت اوضاع و احتمال حمله ایران تأکید کرد. علاوه‌براین امروز تیپ8 پیاده عراق نیز به گردان‌های تابعه خود هشدار داد: «براساس گزارشات واصله از مراکز استراق‌سمع، دشمن در نظر دارد به یکی از مناطق لشکر حمله کند. زمان حمله غیرمعلوم [است]. به نظر می‌رسد که دشمن به‌محض آماده‌شدن حمله می‌کند. افزایش گروه‌های کمین و گشتی و اجرای مراقبت شدید در کلیه یگان‌ها و واحدها جهت شکست دشمن درخواست می‌شود.»⁽³⁾گردان3 پیاده این تیپ نیز به گروهان‌ها و نیروهای در خط مقدم اعلام کرد: «نظر به تعداد اندک پیام‌های استراق‌سمع‌شده از دشمن و محدودبودن آن به دو مورد احتمال می‌رود که دشمن سکوت رادیویی را برقرار کرده است. مقتضی است ضمن هوشیاری کامل، مراقب جبهه و پهلوهای خود باشید.»⁽⁴⁾

سرانجام پس از مدت‌ها برنامه‌ریزی و فعالیت‌های فشرده برای آماده‌سازی مقدمات عملیات، زمان اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) با هدف شکستن محاصره آبادان و آزادسازی زمین‌های شرق رودخانه کارون فرارسید.

براساس طرح مانور و زمان‌بندی انجام‌شده از ساعت 21 امشب، حرکت گردان‌های خط‌شکن به‌سوی منطقه عملیاتی آغاز شد. طبق طرح عملیاتی و آخرین هماهنگی‌های انجام‌شده پیش‌بینی شده بود نیروها برای غافلگیری کامل دشمن، در نهایت سکوت و بدون جلب‌نظر آنان از محل تجمع خود به‌سمت خط حرکت و از معابر احداث‌شده در میدان‌های مین عبور کنند و پس از هماهنگی و دریافت رمز عملیات، یکباره به مواضع دشمن حمله کرده و خاکریزهای اول عراق را ترجیحاً بدون درگیری به تصرف درآورند.

1) تاریخ شفاهی سردار محمد ابوشهاب، (منتشر نشده)، 21/2/1391.

2) سند شماره 199494 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیاتی به کلیه مناطق، 4/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره1581 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 5/7/1360 صص8 - 1.

3) سند شماره 154249 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه مقدم تیپ8 به کلیه واحدها، 4/7/1360، صص 1 و 2.

4) سند شماره 156007 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از گردان3 تیپ8 پیاده به گروهان‌های تابعه، 4/7/1360، صص 1 و 2.

زمان شروع حرکت نیروها در محورهای چهارگانه به‌گونه‌ای تنظیم شده بود که رزمندگان در همه محورها حدود ساعت 24 به نقطه درگیری رسیده و پس از آخرین هماهنگی‌ها، آماده دریافت رمز عملیات در ساعت 1 بامداد شوند. به همین دلیل، ساعت شروع حرکت و نحوه پیشروی از نقطه رهایی در هریک از محورهای چهارگانه متفاوت بود، براین‌اساس، در برخی محورها نیروها از معابری که از شب قبل در میدان‌های مین باز شده بود، عبور کردند.⁽¹⁾

در جبهه ذوالفقاریه (محور جنوبی عملیات)، نیروها ازطریق کانال‌هایی که قبلاً به‌دست نیروهای خودی و عمود بر خط دشمن حفر شده بود، خود را به نزدیکی خط عراقی‌ها رساندند. براساس گزارش‌های رسیده به فرماندهی محورهای چهارگانه عملیات تا ساعت 24، مشکل خاصی در مسیر حرکت نیروهای خودی به وجود نیامده و همه امور به‌طور عادی و طبیعی پیش رفت.⁽²⁾

ارتش عراق شهرهای آبادان و پاوه را هدف حمله قرار داد. امروز همچنین در منطقه غرب سوسنگرد میان نیروهای خودی و مأموران گشتی ارتش عراق درگیری رخ داد.

مناطق مسکونی محله احمدآباد شهر آبادان امروز هدف خمپاره‌های ارتش عراق قرار گرفت و درنتیجه 3 نفر از اهالی شهر مجروح شدند و به 3 منزل مسکونی نیز خسارت وارد شد.⁽³⁾

علاوه‌براین امروز توپخانه عراق شهر پاوه را گلوله‌باران کرد. این حمله خسارات و تلفاتی برجای نگذاشت.⁽⁴⁾

از سوی دیگر، یک واحد گشتی رزمی از تیپ58 ذوالفقار ارتش در منطقه غرب سوسنگرد با نیروهای گشتی ارتش عراق درگیر شد. در این درگیری یک نفر از نیروهای دشمن کشته، یک نفر زخمی و یک تن نیز اسیر شد.⁽⁵⁾

در یک ماه گذشته، 765 خودرو حامل مهمات و جنگ‌افزارهای مختلف از راه‌های زمینی و ازطریق کشورهای همسایه عراق، وارد این کشور شده‌اند. به گزارش ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، از این تعداد خودرو، 339 دستگاه از عربستان سعودی، 295 دستگاه از

1) برای سهولت دسترسی گردان‌های خط‌شکن به خاکریز نیروهای عراقی، موانع مقابل خاکریز اول نیروهای عراقی شناسایی شده و تا شب قبل از عملیات نیروهای خودی موفق شده بودند در محورهای پیشروی هر گروهان، حداقل یک معبر ایجاد کنند. در پاک‌سازی این معابر - که در همه محورها ایجاد شده بود - تعداد فراوانی مین جمع‌آوری و خنثی شد. (دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 24 و 25، 3/8/1360، صص50 - 48؛ و - سید یعقوب حسینی و محمدجوادپور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت‌سال دفاع مقدس (اشغال خرمشهر و شکستن حصر آبادان)، جلد3، تهران: سازمان عقیدتی و سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول 1373، صص263 - 262)

2) عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص314.

3) سند شماره 419435 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 5/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان، 10/7/1360، ص1.

4) سند شماره 083064 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 5/7/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 145004 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای عملیاتی از قرارگاه مقدم نزاجا کرمانشاه (رکن3) به فرماندهی نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات - مدیریت عملیات)، 4/7/1360، ص2.

اردن و 131 دستگاه از کویت به عراق فرستاده شده است. گفتنی است غیراز این محموله‌ها، وسایل و امکانات دیگری مانند مواد دارویی، سوختی و... نیز ازطریق زمینی به این کشور ارسال شده است.⁽¹⁾

پس از سخنان چند روز پیش (31 شهریور) نماینده اهواز در مجلس شورای اسلامی درمورد اقدامات عراق در مناطق مرزی قبل از حمله به ایران، امروز محمد رشیدیان نماینده مردم آبادان هم در مصاحبه با خبرگزاری پارس مطالبی را درخصوص مسائل جنگ در طول یک سال گذشته و کوتاهی‌های برخی مسئولان نظامی کشور برای جلوگیری از هجوم عراق بیان کرد.

D1027

بی‌توجهی به تحرکات نظامی عراق، کنترل‌نکردن مرزها، اتخاذ تاکتیک‌های نامناسب نظامی پس از حمله ارتش عراق، خارج‌کردن توپ‌های ارتش از آبادان - که یکی از عوامل سقوط خرمشهر بود - و ناهماهنگی ارتش و سپاه از مهم‌ترین موضوعاتی بود که نماینده آبادان در این گفت‌وگو به آنها پرداخت.

رشیدیان با بیان اینکه دو ماه بعد از پیروزی انقلاب، دولت عراق تانک‌هایش را به مرزهای خوزستان و غرب کشور آورده بود، به مدارک جمع‌آوری‌شده توسط گروه تحقیق سپاه آبادان، اهواز و سوسنگرد، اشاره کرد و گفت: «من به‌اتفاق برادرکیاوش که در مجلس خبرگان [قانون اساسی] بودیم، این مدارک را ابتدا به آقای مدنی استاندار وقت و سپس به دولت موقت و حتی شورای انقلاب ارائه دادیم که به‌دلیل اوضاع آن روز توجهی به آن نشد.»

وی افزود: «در طول مرز هیچ‌گونه کنترلی نبود. رفت‌وآمد عراقی‌ها و جاسوسان عراقی به‌سادگی امکان‌پذیر بود. ژاندارمری که در طول این مرز پاسداری می‌داد حتی از امکانات اولیه نظامی برخوردار نبود. بنی‌صدر و عوامل او و یا عواملی که در ارتش بودند تا شهریورماه نمی‌گذاشتند دربرابر حمله عراقی‌ها حتی یک حالت تدافعی ابتدایی مانند خاکریزی و ایجاد سنگرهای خاکی به وجود آید. درحالی‌که هلیکوپترهای عراقی هر شب بالای پالایشگاه آبادان، خونین‌شهر و حتی اهواز می‌آمدند، مانور می‌دادند و عکس‌برداری می‌کردند و ضدهوایی وجود نداشت که اقلاً اینها را بترساند.»

رشیدیان سپس با یادآوری مراجعات مکرر نمایندگان مناطق جنگی به مسئولان و حمله عراق به شلمچه، به

1) سند شماره 138477 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی) 4/7/1360، سند تک‌برگی.

تشکیل جلسه غیرعلنی مجلس با حضور شهید رجایی و فرماندهان نظامی اشاره کرد و درمورد سخنان ظهیرنژاد در این جلسه گفت: «آقای ظهیرنژاد در این جلسه درمورد جنگ گفت من هیچ نگرانی ندارم زیر دست بنی‌صدر کار می‌کنم و با بنی‌صدر هیچ اختلافی ندارم. آقای ظهیرنژاد همچنین گفتند ما زمین را می‌دهیم و زمان را می‌گیریم. این همان تز بنی‌صدر بود به نام "تز اشکانی" و آن این است که بگذارند دشمن وارد خاک کشور شود و بعد به جانش بیفتند.»

نماینده مردم آبادان سپس با بیان اینکه ظهیرنژاد از دادن کاتیوشا به آبادان خودداری کرده است، اضافه کرد: «علاوه‌براین ظهیرنژاد در تلفنگرامی به سرهنگ قاسمی نوشته بود که کاتیوشا‌های آبادان و اهواز را از آن دو شهر خارج کن که سرهنگ قاسمی در پاسخ نوشته بود به مسئولیت خودم نمی‌فرستم. زیرا خروج آنها از آبادان و خوزستان مساوی با سقوط خوزستان است. بنابراین این آتشبارها را نخواهم فرستاد.»

رشیدیان در ادامه سخنانش به دیدار بنی‌صدر از خرمشهر اشاره کرد و ضمن بیان توضیحاتی درمورد سقوط خرمشهر و محاصره آبادان گفت: «7 شبانه‌روز روی آبادان آتش بود، ولی ما حتی یک شلیک هم به‌سوی عراقی‌ها نکردیم؛ چون آقایان بعد از سقوط خرمشهر توپخانه را از آبادان خارج کرده و به ماهشهر برده بودند و می‌گفتند، اگر شهر سقوط کند نباید توپخانه به‌دست دشمن بیفتد. همه مردمی که در متن جنگ بودند این را توطئه می‌دانند و این حرف من نیست و حرف نظامی‌ها و افسران و درجه‌دارانی است که عاشقانه در جبهه جنگ مبارزه می‌کردند.»

وی خاطرنشان کرد: «وقتی پرسیدیم چرا توپخانه را از آبادان خارج کردید و خرمشهر سقوط کرد، گفتند اشتباه کردیم. خارج‌کردن توپخانه از آبادان یکی از عوامل اصلی سقوط خرمشهر بود. ... 14 روز آبادان زیر آتش بود تا اینکه محاصره کامل شد. ما پیش امام رفتیم و حرف‌هایمان را زدیم و امام همه فرماندهان را خواستند و آنها در خدمت امام قول دادند که 5 گردان برای دفاع از آبادان بفرستند. بعد از گذشت چهل روز از شروع جنگ و سقوط خرمشهر و محاصره آبادان هنوز ارتش کاملاً با سلاح سنگین وارد مرحله عمل نشده بود و این دلیل دسیسه‌ها و خیانت‌های فرماندهان بالا و در رأسش آقای بنی‌صدر بود. این جریان ادامه داشت تا اینکه امام دستور شکستن محاصره آبادان را دادند.»⁽¹⁾

خبرگزاری فرانسه گزارش داد: «چهار هزار اسیر عراقی در بزرگ‌ترین اردوگاه اسیران جنگی ایران در پرندک که در انتظار صلح به سر می‌برند، از همان غذایی می‌خورند که افسران ایرانی می‌خورند.»

خبرنگار این خبرگزاری پس از بازدید از اردوگاه اسیران عراقی در ایران، وضعیت آنها را چنین ترسیم کرده است: «افسران ایرانی در مصاحبه با مطبوعات خارجی پذیرایی خوب از اسرای جنگی در این اردوگاه را متذکر شده و آن را یک اردوگاه نمونه توصیف کرده‌اند. به

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 190، 5/7/1360، صص 5 - 2، تهران - خبرگزاری پارس، 4/7/1360.

گفته این افسران در این اردوگاه اسرا همان غذا را می‌خورند که به فرماندهانشان داده می‌شود و بین مسلمانان دو کشور در این اردوگاه تفاهم و صمیمیت برقرار است.»

در ادامه این گزارش آمده است: «ولی سربازان عراقی که توانسته‌اند با مطبوعات خارجی آزادانه گفت‌وگو کنند درمورد این مسئله همچنان محتاط باقی مانده‌اند. این سربازان معتقدند بدون مطرح‌بودن سیاست دو رژیم به زندگی ادامه داده و ازنظر وسایل زندگی کمبودی ندارند. این سربازان در مصاحبه‌ها به این سؤال که آیا دورنمایی از یک صلح در آینده وجود دارد قناعت کرده و می‌گویند بجز ازطریق تلویزیون ایران که برنامه‌های آن نیز برایشان قابل‌درک نیست، خبری از جنگ ندارند. و 300 نفر از این سربازان در محوطه‌هایی که در آن خوابگاه، نمازخانه و وسایل بهداشتی وجود دارد زندگی می‌کنند و در اطراف این محوطه‌ها تدابیر امنیتی شدیداً اعمال می‌شود و تعدادی از نگهبانان مسئول پاسداری از در ورودی هستند.

در وسط این اردوگاه سربازان عراقی به بازی فوتبال می‌پردازند و یا با یکدیگر گفت‌وگو می‌کنند. این افراد برای جلوگیری از نور آفتاب چفیه یا حوله روی سر خود می‌اندازند. ... هیچ‌یک از این سربازان زخمی نیستند و به نظر می‌رسد که کاملاً سالم‌اند. سربازان عراقی مؤدبانه ولی با احتیاط با خارجی‌ها برخورد کرده و درحالی‌که مقامات ایرانی جدا از آنان هستند شروع به صحبت می‌کنند. ... یک سرباز کرد عراقی چگونگی دستگیری خود را تعریف می‌کند:" من شش ماه پیش در جبهه‌های غرب در نزدیکی مریوان اسیر شدم، ایرانی‌ها صبح زود به‌طور غافلگیرانه به ما حمله کردند و این نبرد پنج ساعت به طول انجامید. از نیروهای ما 180 نفر کشته و 80 نفر اسیر شدند." این سرباز کرد عراقی افزود نیروهای ایرانی در این حمله از سربازان، پاسداران و پیشمرگان کرد تشکیل شده بود. وی همچنین گفت ایرانی‌ها بعد از دستگیری با ما خوب رفتار کرده و بعد از چهار روز به اردوگاه پرندک منتقل شدیم. سرباز کرد عراقی همچنین خوب‌بودن اوضاع را تأیید کرد و گفت در انتظار صلح است تا بتواند با دختر یک‌ساله‌اش که در بغداد زندگی می‌کند دیدار تازه کند. وی گفت توسط صلیب‌سرخ عکس‌هایی نیز از دخترش دریافت کرده است. این سرباز مانند تعداد زیادی از سربازان، نه از رژیم تهران و نه از رژیم بغداد، از هیچ‌کدام انتقاد نکرد و گفت: بهتر است برای جنگ با رژیم اشغالگر قدس تمام مسلمانان متحد شوند. ... سایر سربازانی که با آنها مصاحبه شده خود را از رفتار ایرانی‌ها راضی نشان می‌دهند، ولی گاهی از کمی وفور غذا شکوه می‌کنند. ... فقط یک سرباز عراقی به زبان عربی گفت: "من هنوز طرف‌دار صدام حسین هستم و در این جنگ حق با اوست".»

خبرنگار این خبرگزاری در بخش دیگری از گزارش خود آورده است: «مسئولین اردوگاه گفتند مرکز فوق برای کمک‌های اولیه تعبیه شده و از کسانی که شدیداً مجروح هستند در تهران مراقبت به عمل می‌آید. این مسئولین افزودند سربازان عراقی به هیچ نوع کار اجباری گمارده

نمی‌شوند و صلیب‌سرخ می‌تواند بدون اطلاع قبلی هروقت که بخواهد از اردوگاه بازدید کند. یادآور می‌شود صلیب‌سرخ در هفته گذشته، چهار بار از این اردوگاه بازدید به عمل آورده است. مسئولین ایرانی اردوگاه همچنین گفتند مزایای این اردوگاه بیش از مزایایی است که در عهدنامه ژنو پیش‌بینی شده، به‌طوری‌که افسران عراقی ماهانه معادل 8 فرانک سوئیس دریافت می‌کنند. اسرای این اردوگاه می‌توانند با این مبلغ از یک فروشگاه مواد غذایی نوشابه یا تنقلات خریداری کنند. به این سربازان روزانه 5 عدد سیگار نیز داده می‌شود. یک مسئول اردوگاه گفت: اگر تدابیر امنیتی اردوگاه ضعیف است به‌دلیل این است که خطر فرار اسرا خیلی کم است.

این سربازان می‌دانند که اگر به عراق برگردند مجدداً به جبهه‌ها فرستاده می‌شوند و به همین دلیل ترجیح می‌دهند همین‌جا منتظر صلح بمانند.»⁽¹⁾

هم‌زمان با برگزاری هفته جنگ، موضوع مشارکت آحاد مردم در دفاع از کشور، بیش‌ازپیش مورد توجه قرار گرفته است، به این منظور تعدادی از واحدهای اداری، تولیدی و صنعتی اقدام به جمع‌آوری هدایای نقدی و جنسی برای کمک به جبهه‌ها کردند. هرچند این کمک‌ها تأمین‌کننده همه نیازهای رزمندگان در جبهه‌ها نمی‌باشند، اما دارای ارزش‌های معنوی و مادی ویژه‌ای است؛ این‌گونه اقدامات علاوه‌بر افزایش مشارکت مردم در جنگ و دفاع از کشور، در تقویت روحیه رزمندگان هم تأثیر فراوانی دارد.

به‌منظور کمک به رزمندگان در مناطق جنگی چندین کارخانه و شرکت تولیدی و صنعتی اقدام به افزایش تولید واحدهای خود کرده و بخشی از درآمد ماهیانه خود را به جبهه‌های جنگ اختصاص دادند و برخی نیز قسمتی از اقلام مورد نیاز جبهه‌ها را تأمین کردند.⁽²⁾

همچنین یکی از اتباع عربستان سعودی با مراجعه به سرکنسولگری ایران در بمبئی، 15300 ریال سعودی و یک قطعه طلا برای کمک به جبهه‌ها اهدا کرد.⁽³⁾

در لندن نیز یک فرد عراقی 5000 پوند انگلیسی ازطریق سفارت ایران برای جبهه‌ها ارسال کرد.⁽⁴⁾

به گزارش واحد مرکزی خبر، کارکنان کارخانه چیت‌سازی معادل یک میلیون و 635 هزار تومان پول نقد، یک آمبولانس، معادل 120 هزار تومان دمپایی، 20 عدد موکت، 30 عدل پارچه، 64 تخته قالیچه، یک کارخانه یخ‌سازی، 80 کیلو رب گوجه‌فرنگی و 13 لیتر خون برای کمک به رزمندگان اهدا کرده و یک روز حقوق هر ماه خود را نیز به جنگ‌زدگان و مناطق جنگی اختصاص دادند. همچنین کارکنان دفتر مرکزی شرکت سیمرغ و مرغ شمال یک روز

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 5/7/1360، صص 3 و 4، تهران - خبرگزاری فرانسه، 4/7/1360.

2) به‌دلیل تعدد این واحدهای اقتصادی، اطلاعیه ستاد برگزاری سالگرد جنگ که شامل اسامی و میزان کمک‌های این واحدها به جبهه‌ها است، در ضمیمه این گزارش درج شده است.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 148، 4/7/1360، ص3، بمبئی - خبرگزاری پارس، 3/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص11،تهران - خبرگزاری پارس، 5/7/1360.

حقوق خود را به مناسبت هفته جنگ به جنگ‌زدگان اهدا کردند. روابط عمومی وزارت بازرگانی نیز اعلام کرد: کارگران و کارمندان کارخانجات تأمین مواد اولیه شرکت سهامی فرش ایران واقع در کرج، به‌منظور بزرگداشت هفته جنگ 24 روز جیره غذایی خود را به مبلغ 391 هزار و 488 ریال به رزمندگان جبهه‌ها اختصاص دادند.⁽¹⁾

درگیری میان نیروهای خودی و افراد ضدانقلاب، انفجار مین، تسلیم‌شدن دو نفر از افراد حزب دمکرات و پاک‌سازی سه روستا از مهم‌ترین حوادث امروز در مناطق شمال‌غرب کشور بود.

امروز بین نیروهای مشترک جمهوری اسلامی ایران مستقر در پایگاه کوسه‌کهریز و افراد گروه‌های ضدانقلاب در محور نقده به مهاباد، درگیری شدیدی روی داد.

در این درگیری که از ساعت 17 شروع و تا ساعت 20 ادامه داشت، 3 نفر از افراد ضدانقلاب کشته و چند نفر نیز مجروح شدند. از نیروهای خودی هم یکی از افراد جمعی ژاندارمری آذربایجان‌غربی به نام ستوان دوم حداد رضایی به شهادت رسید و 2 تن از اعضای بسیج مجروح شدند. سرانجام پس از سه ساعت درگیری با رسیدن نیروهای کمکی، مهاجمان مسلح مجبور به فرار شدند.⁽²⁾

در همین حال براثر انفجار مینی که افراد گروه‌های ضدانقلاب در روستای نالوس⁽³⁾در جنوب‌شرقی اشنویه، کار گذاشته بودند یکی از اهالی این روستا، مجروح شد.⁽⁴⁾

امروز همچنین دو نفر از افراد حزب دمکرات کردستان با دردست‌داشتن سلاح انفرادی خود را تسلیم نیروهای سپاه پاوه کردند.⁽⁵⁾

از سوی دیگر با اجرای عملیات‌هایی جداگانه 3 روستا در مناطق کردنشین شمال‌غرب کشور پاک‌سازی شد و تعدادی سلاح، مهمات و تجهیزات نظامی به دست آمد.

نیروهای سپاه پاسداران پاوه در عملیاتی توانستند روستای سرنج از توابع اورامانات را پاک‌سازی کنند.⁽⁶⁾

همچنین در عملیات دیگری، روستای خورخوره در 35 کیلومتری محور دیواندره - سقز، پاک‌سازی شد. در این عملیات یک نفر از افراد حزب دمکرات کشته شد و بقیه نیز متواری شدند، تعدادی سلاح و مقداری مهمات نیز به دست آمد.⁽⁷⁾

علاوه‌براین نیروهای خودی امروز موفق به پاک سازی روستای شیخان در محور جلدیان - اشنویه شدند. در این عملیات یک بی‌سیم، یک ژ3، یک کلت، یک تانکر آب و یک خودرو به غنیمت گرفته شد.⁽⁸⁾

1) روزنامه کیهان، 4/7/1360، ص4.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 192، 6/7/1360، ص40، ارومیه - خبرگزاری پارس، 4/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص15.

3) این روستا در 25/6/1360 پاک‌سازی شده بود.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص37، ارومیه - خبرگزاری پارس، 5/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص14.

5) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص20؛ و - سند شماره 049276 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 5/7/1360، سند تک‌برگی.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، صص 33 و 34، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص15؛ و - سند شماره 270439 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران منطقه7 (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (فرماندهی)، 5/8/1360، ص2.

7) سند شماره 054847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی)، 7/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، ص38.

8) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص34؛ و - سند شماره 054847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

ترورهای امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در تهران و سبزوار 3 شهید و 2 مجروح برجای گذاشت.

یک پاسدار به نام یعقوب مهدی خانی هنگام رفتن به محل کار خود (شرکت خودروسازی زامیاد)، در منطقه قلعه حسن‌خان در غرب تهران، هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و به شهادت رسید. مهاجمان پس از این اقدام به‌دلیل شتاب‌زدگی موتورسیکلت را رها کردند و گریختند. با پیگیری‌های انجام‌شده منزل یکی از ضاربان کشف شد و از آنجا یک کلت کالیبر38 و تعدادی فشنگ به دست آمد.⁽¹⁾

در منطقه شمیران در شمال تهران نیز، سه سرنشین مسلح یک خودرو به‌سمت مشتریان یک ساندویچ‌فروشی در خیابان ولی‌عصر در حوالی خیابان پسیان، تیراندازی کردند که درنتیجه یکی از مشتریان به شهادت رسید و 2 نفر نیز مجروح شدند.⁽²⁾

در حادثه دیگری در سبزوار، یکی از کارمندان متعهد اداره راه این شهر به نام صفدر مختاری به‌دست افراد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق ترور و شهید شد.⁽³⁾

در جریان کشف و تصرف یک انبار بزرگ مهمات و یک مرکز عملیاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و کشف 2 خانه تیمی در لنگرود و بندر انزلی، بالغ‌بر 3 کامیون اسلحه، مهمات، مواد منفجره و تجهیزات نظامی به‌دست آمد و چند نفر دستگیر شدند. در قزوین هم 60 قبضه انواع اسلحه کشف شد.

پاسداران سپاه منطقه باغ فیض تهران یکی از خانه‌های تیمی سازمان مجاهدین خلق را که مرکز عملیات نظامی بوده و قبلاً شناسایی شده بود، محاصره کردند. پس از دقایقی تیراندازی، 3 نفر از افراد حاضر در این مکان درحالی‌که چند اسلحه یوزی، ژ3، کلت کمری و مواد منفجره به‌همراه داشتند، دستگیر شدند. هنگام انتقال این افراد به دادستانی، یکی از آنان با ربودن اسلحه مأمور محافظ به‌سوی پاسداران تیراندازی کرد. درنتیجه تیراندازی متقابل 2 نفر از متهمان کشته شدند و یک پاسدار نیز به شهادت رسید. نفر سوم در بازجویی مقدماتی به محل انبار مهمات سازمان اشاره کرد. بلافاصله مأموران این انبار را محاصره کردند، اما مقاومت ساکنان آن که 9 نفر بودند موجب درگیری شد. ساعتی بعد، این افراد پس از آتش‌زدن مدارک موجود، خود را تسلیم پاسداران کردند.

از این انبار حدود 3 کامیون اسلحه و مهمات و فشنگ ژ3، مقدار زیادی خرج مواد منفجره، باروت سیاه، تی.ان.تی، وسایل مخابراتی، نارنجک آتش‌زا و جنگی، لباس‌های ارتشی و تجهیزات نظامی دیگر کشف و ضبط شد.⁽⁴⁾

1) سند شماره 049273 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن3 - دایره امنیت) به مقام وزارت کشور، 5/7/1360، صص 1 و 2.

2) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص3.

3) همان.

4) روزنامه اطلاعات، 5/7/1360، ص4.

در لنگرود، واحد گشتِ عملیات سپاه پاسداران در یکی از خانه‌های تیمی سازمان مجاهدین خلق 3 نفر از عوامل ترور یکی از افراد متعهد این شهر را دستگیر کردند. از این خانه 2 کلت و چند جعبه فشنگ آن، تعدادی فشنگ ژ3 و مقداری باروت و مهمات نیز کشف شد.⁽¹⁾

در بندر انزلی هم نیروهای سپاه پاسداران پس از تعقیب تعدادی از اعضای سازمان مجاهدین خلق که در جاده حسن‌رود به انزلی راه‌بندان ساختگی ایجاد کرده بودند، 4 تن از آنان را دستگیر کردند. از محل اختفای این افراد 2 اسلحه ژ3 با 9 خشاب پر و 400 فشنگ دیگر و 2 نارنجک دستی کشف شد.⁽²⁾

در چند روز اخیر نیز، واحد عملیات سپاه پاسداران قزوین علاوه‌بر دستگیری چند فرد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب موفق به کشف 12 اسلحه ژ3، 4 اسلحه ام یک، 3 مسلسل کلاشینکف، یک اسلحه کارابین و 40 قبضه انواع اسلحه کمری شده است.⁽³⁾

42 نفر از عناصر فعال سازمان مجاهدین خلق(منافقین) و چند گروه مسلح مخالف جمهوری اسلامی در 10 شهر کشور شناسایی و دستگیر شدند. چند تن از عناصر سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) هم تعدادی اسلحه و مهمات به پاسداران تحویل دادند.

یک شبکه 9 نفره از اعضای سازمان مجاهدین خلق که مبادرت به پرتاب بمب دست‌ساز به منازل افراد متعهد در کلاچای در شرق رودسر، می‌کردند به‌همت نیروهای سپاه دستگیر شدند.

همچنین به گزارش ستاد مرکزی سپاه پاسداران، در شهرهای نیشابور، بجنورد، سبزوار، آستانه اشرفیه و لاهیجان 12 تن از اعضای گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق که از مدت‌ها قبل تحت تعقیب بودند، دستگیر شدند.⁽⁴⁾

در قائم‌شهر یکی از اعضای فعال این سازمان که شناسایی شده و تحت تعقیب قرار گرفته بود، هنگام دستگیری اقدام به فرار کرد، اما پس از درگیری با مأموران، مجروح و بازداشت شد.⁽⁵⁾

در صومعه‌سرا نیز 4 تن از هواداران فعال سازمان مجاهدین خلق که اقدام به شعارنویسی می‌کردند، دستگیر شدند.⁽⁶⁾

در گچساران، 3 نفر از افراد وابسته به سازمان مذکور هنگام خریدوفروش تعدادی اسلحه و مهمات دستگیر شدند.⁽⁷⁾

سپاه پاسداران تهران اعلام کرد که در هفته گذشته، 13 نفر از اعضا و افراد رده‌های مختلف سازمان مجاهدین خلق و سازمان پیکار شناسایی و با همکاری مردم دستگیر شده‌اند.⁽⁸⁾

همچنین چند نفر از افراد وابسته به سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) با مراجعه به سپاه پاسداران گنبد تعدادی اسلحه و مهمات شامل 3 تیربار ام.ژ3، 3 قبضه کلت، 10 نارنجک جنگی، یک تفنگ مخصوص پرتاب گاز اشک‌آور، 60 فشنگِ مسلسل یوزی، 100 فشنگ ژ3 و 20 فشنگ کلت کالیبر45 را تحویل دادند.⁽⁹⁾

1) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، صص 20 و 21.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص21؛ و - روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص2.

3) همان.

4) همان.

5) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص20.

6) سند شماره 049259 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 4/7/1360، ص1.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص20.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص14.

9) سند شماره 049259 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

حکم دادگاه انقلاب اسلامی ارتش در اصفهان درمورد 6 نفر از افرادی که در کودتای نافرجام نقاب دست داشتند اعلام شد. بخشی از این حکم به نقل از اطلاعیه دادسرای انقلاب اسلامی به این شرح است:

«1. الف.س. فرزند محمدحسن به‌اتهام شرکت فعال در توطئه کودتا و همکاری با توطئه‌گران ازجمله خرید یک‌صد قبضه اسلحه ژ3 و حمل یک میلیون و سیصد هزار تومان وجه نقد جهت تقسیم میان افراد مزدور، ترتیب ملاقات دادن افراد سرشاخه کودتا‌گران اصفهان با سران کودتا در تهران و تشکیل تیم نظامی به اعدام محکوم شد.

م. س.ک. فرزند اصغر اهل و ساکن اصفهان به‌اتهام تشکیل خانه تیمی جهت سرشاخه کودتا، جمع‌آوری افراد و آمادگی برای درهم‌ریختن نظم در روز کودتا و گرفتن سازمان‌های دولتی، قبول مسئولیت مستقیم حمله به رادیو و تلویزیون و تسخیر آن ازطریق پشت‌بام فروشگاه مقابل آن و گروگان‌گرفتن کارکنان جهت اجرای برنامه کودتا، محکوم به اعدام شد.

الف. غ. ن. فرزند درویش اهل و ساکن جوق‌آباد اصفهان [و] [شخص دیگری] معروف به اصغر غربتی به‌اتهام شرکت مستقیم در عملیات آمادگی برای توطئه و جمع‌آوری افراد و قبول‌نمودن دردست‌گرفتن قسمت‌هایی از شهر و حمله به مساجد و مردم مؤمن به انقلاب و شرکت در جلسات تیمی و دادن و گرفتن اخبار و دستورات سرشاخه‌ها به افراد، هرکدام با یک درجه تخفیف به حبس ابد محکوم شدند.

گ.ف. فرزند علی‌اکبر به‌اتهام همکاری با کودتا‌گران و مسافرت به فرانسه و تماس‌گرفتن با بختیار و بازگشتن به ایران و تماس با سرشاخه‌های تهران، اصفهان، شهرکرد و تحویل مقادیر زیادی پول جهت توزیع بین مزدوران، با یک درجه تخفیف به حبس ابد محکوم گردید.

س.ب. فرزند ابوالقاسم، اهل و ساکن شهرکرد، به‌اتهام مطلع‌بودن از فعالیت‌های مشکوک که به‌وسیله مادرش و افرادی دیگر در اردل انجام می‌گردیده و ناظر تقسیم پول و ندادن اطلاع اعمال ضدانقلاب توطئه به مقامات مسئول، باتوجه‌به عدم اثبات سوء‌نیت محکوم به 5 ماه زندان شد.»⁽¹⁾

رادیو صوت‌الجماهیر از تشکیل گروهی با نام "جبهه عربی آزادی‌بخش الاحواز" در عراق خبر داد.

اعضای این گروه با صدور بیانیه‌ای که از رادیو بغداد پخش شد، خود را از افراد عرب‌زبان اهواز معرفی کردند و بخشی از ادعاهای ارضی رژیم عراق مانند تجزیه خوزستان را - که هم قبل از حمله این کشور به ایران و هم پس از آن همواره مطرح می‌شد - با طرح مباحثی مانند وطن عربی تکرار کردند.

رادیو صوت‌الجماهیر به نقل از این بیانیه، نام دبیرکل این گروه و اسامی 10 نفر را به‌عنوان مشاوران وی اعلام کرد.

این گروه مسئولیت برخی انفجارهایی را که در لوله‌های نفتی مناطقی از خوزستان انجام‌شده بود و اغلب رادیو بغداد با بزرگ‌نمایی و تبلیغات فراوان آن را پوشش خبری می‌داد به عهده گرفت.⁽²⁾

1) روزنامه اطلاعات، 5/7/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 190، 5/7/1360، صص 10 و 11، اصفهان - خبرگزاری پارس، 4/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، ص11، تهران - خبرگزاری پارس، 5/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 234، 19/8/1360، صص 5 و 6، تهران - خبرگزاری پارس، 18/8/1360؛ و - سند شماره 318947 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد لشکر92 زرهی (رکن2)، 2/8/1360، سند تک‌برگی.

اقدام پلیس هند به آزادکردن عاملان (عراقی) تیراندازی به دانشجویان ایرانی تظاهرکننده مقابل سفارت عراق در دهلی‌نو⁽¹⁾موجب اعتراض مقامات وزارت امور خارجه ایران و دانشجویان شاغل به تحصیل در این کشور شد. امروز همچنین مسئولان هیئت‌های دیپلماتیک عراق و ایران به وزارت امور خارجه هندوستان احضار شدند.

درپی آزادشدن عوامل تیراندازی به تحصن‌کنندگان، کاردار ایران در هند خواستار اخراج این افراد از هندوستان شد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، آخوندزاده کاردار سفارت ایران، گفت: «ما به اقداماتی که دولت هند دراین‌رابطه انجام داده است، راضی نیستیم. 5 کاردار سفارت عراق باید اخراج یا طبق قوانین جنایی هند، محاکمه شوند.» وی افزود: «ده دیپلمات ایرانی مستقر در دهلی‌نو، نگران حمله احتمالی عراقی‌ها به خود می‌باشند و خواستار [اِعمال] تدابیر امنیتی گسترده‌تری شده‌اند.» آخوندزاده همچنین خاطرنشان کرد: «درصورت حمله‌های آتی به اتباع ایرانی، دولت هند را مسئول خواهیم دانست.»⁽²⁾

روابط عمومی وزارت امور خارجه ایران با صدور اطلاعیه‌ای اسامی مهاجمان را که شامل یک دیپلمات و 4 کارمند سفارت عراق می‌باشد چنین اعلام کرد:⁽³⁾1. ابراهیم خلیلی، وابسته سفارت. 2. علی جمال، کارمند قسمت مطبوعات. 3. اسحاق موسی، مترجم سفارت. 4. سیمار علی، کارمند دفتری سفارت. 5. راد کمال، کارمند دفتری سفارت.

در ادامه این اطلاعیه آمده است: «یکی از روزنامه‌ها به نام استیزمن به نقل از خبرنگاران خود که با پلیس تماس گرفته‌اند، نوشت پلیس هند در جست‌وجوی هویت سایر تروریست‌های متواری عراقی است و درصورتی‌که مسلم شود تروریست‌های فراری دیپلمات عراقی بوده‌اند، به‌جرم شروع اقدام به قتل و جرح مورد تعقیب قرار خواهند گرفت.»⁽⁴⁾

تعدادی از دانشجویان ایرانی عضو اتحادیه انجمن‌های اسلامی نیز در اعتراض به آزادشدن این افراد، در مقابل ساختمان وزارت امور خارجه و اطراف کاخ ریاست‌جمهوری هندوستان تحصن کردند.⁽⁵⁾در پایان این تحصن که تا ساعت 18 ادامه یافت، حاضران با انتشار قطعنامه‌ای، خواستار اخراج دیپلمات‌های عراقی مذکور شدند.⁽⁶⁾

خبرگزاری فرانسه در گزارش دیگری از احضار مسئولان هیئت‌های دیپلماتیک عراق و ایران به وزارت امور خارجه هند خبر داد. به گزارش این خبرگزاری، مقامات هندی در دیدارهایی جداگانه، به سفیر عراق متذکر شدند که اقدام دیپلمات‌های این کشور به‌هیچ‌وجه پذیرفتنی نیست و به کاردار

1) خبر مربوط به این حادثه در روزشمار 3/7/1360 آمده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، ص15، دهلی‌نو - خبرگزاری فرانسه.

3) اطلاعیه دیگر این وزارتخانه درخصوص برخی اقدامات خلاف عرف سیاسی دیپلمات‌های عراقی در خارج از این کشور در ضمیمه گزارش آمده است.

4) روزنامه اطلاعات، 4/7/1360، ص16؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 190، 4/7/1360، صص 11 و 12، خبرگزاری پارس، 4/7/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 5/7/1360، ص1، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 4/7/1360؛ و - همان، ص15، دهلی‌نو - خبرگزاری رویتر، 4/7/1360.

6) همان، ص13، دهلی‌نو - خبرگزاری پارس، 4/7/1360.

ایران نیز یادآوری کردند که اقدامات دانشجویان ایرانی باید مسالمت‌آمیز باشد. خبرگزاری فرانسه در پایان این گزارش افزود: «سفارت عراق دانشجویان ایرانی را به حمله با چوب و سنگ علیه پرسنل سفارت عراق متهم می‌کند، درحالی‌که سفارت ایران از هند خواستار شده است دیپلمات‌های عراقی را به‌عنوان عناصر نامطلوب راهی کشورشان کند.»⁽¹⁾

وزیر امور خارجه عراق در مجمع عمومی سازمان ملل ادعا کرد که کشورش همچنان برای پیداکردن یک راه‌حل عادلانه و شرافتمندانه جهت خاتمه‌دادن به جنگ آماده است. این درحالی است که او همچنان بر ادعای عراق مبنی‌بر حاکمیت بر اروندرود (یکی از بهانه‌های این کشور برای حمله به ایران) تأکید می‌کند.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، وزیر امور خارجه عراق شرایط عراق را برای پایان‌دادن به جنگ بیان نکرد، اما گفت: «این راه‌حل باید حقوق طرفین را تضمین کند، شرایط عادی را موجب شود و عنصر توسعه‌طلبی و تجاوز را از میان بردارد.»⁽²⁾

رادیو لندن هم در انعکاس سخنان وزیر امور خارجه عراق به نقل از سعدون حمادی به یکی از شرایط عراق اشاره و اعلام کرد: «ایران باید حاکمیت عراق بر شط‌العرب [اروندرود] را به رسمیت بشناسد.» این رادیو در ادامه افزود: «اما ایران نیز به‌نوبه خود با هرگونه گفت‌و‌گو پیش از خروج نیروهای عراقی از خاک ایران مخالفت ورزیده بود.»⁽³⁾

هادی نویره نخست‌وزیر تونس، در مصاحبه با نشریه المستقبل (چاپ پاریس) با انتقاد شدید از گروه‌ها و احزاب اسلامی این کشور از ایجاد محدودیت برای فعالیت آنها خبر داد.

خبرگزاری پارس با اعلام این خبر افزود: «وی در پاسخ به این سؤال که چرا حکومت تونس به حزب کمونیست این کشور اجازه فعالیت می‌دهد، ولی با احزاب اسلامی برخورد می‌کند، گفت: فعالیت‌های حزب کمونیست برای ما خطر ندارد ولی ما به احزاب اسلامی اجازه فعالیت نمی‌دهیم، زیرا در برنامه‌های آنها دیده‌ایم که [آیت‌الله] خمینی را امام و مرشد خود می‌دانند. پس از انقلاب ایران روش مسلمان‌ها در تونس تغییر یافت و علناً با ما به مخالفت برخاسته‌اند. ولی ما اجازه نخواهیم داد تونس مثل ایران شود و با آنان مقابله خواهیم کرد.»⁽⁴⁾

ضمیمه گزارش926: استعداد دشمن در منطقه شرق کارون در آستانه عملیات ثامن‌الائمه(ع)

برآوردی که از استعداد نیروهای دشمن چند روز قبل از عملیات در منطقه شرق کارون به عمل آمده بود، نشان می‌داد که عراق لشکر3 زرهی خود را در این منطقه مستقر کرده است.⁽⁵⁾

یگان‌های عراقی حاضر در منطقه عبارت بودند از:

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 190، 5/7/1360، ص18، دهلی‌نو - خبرگزاری فرانسه، 4/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 149، 5/7/1360، ص8، سازمان ملل - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 4/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 190، 5/7/1360، ص5 ضمیمه، رادیو لندن، 4/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص15، تهران - خبرگزاری پارس، 15/7/1360.

5) ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس (اشغال خرمشهر و شکست حصر آبادان)، پیشین، ص251.

•

تیپ6 زرهی شامل گردان‌های تانک مقداد، خالد، یرموک، گردان1 مکانیزه در جبهه جنوبی عملیات (آبادان).

•

تیپ8 مکانیزه، شامل گردان‌های 1، 2، 3 مکانیزه و گردان3 تانک در جبهه شمالی عملیات (دارخوین).

•

تیپ44 پیاده شامل 3 گردان پیاده و یک گردان تانک در جبهه ماهشهر و منطقه میانی شرق کارون.

•

گردان301 مستقل پیاده زیر امر تیپ6 زرهی.

•

گردان3 از تیپ 33 نیروی مخصوص.

•

یک قاطع (حدود 550 نفر) جیش‌الشعبی⁽¹⁾-⁽²⁾

استعدادهای این یگان‌ها شامل 4500 نیروی رزمی و 400 دستگاه زرهی (170 تانک و 230 نفربر) بود و یک آتشبار 4 قبضه‌ای در شرق کارون و 5 گردان توپخانه در غرب کارون نیز پشتیبانی این یگان‌ها را برعهده داشتند.⁽³⁾

علاوه‌براین، یگان‌های دیگری در خرمشهر اشغالی و جنوب اروندرود گسترش داشتند که استعداد کلی آنها حدود یک لشکر پیاده بود. همچنین فرماندهی سپاه سوم عراق می‌توانست از احتیاط لشکرهای 5 مکانیزه و 9 زرهی که در جنوب‌غربی اهواز و سوسنگرد گسترش داشتند برای تقویت قوای خود در شرق کارون استفاده کند.

ارتش عراق قادر بود با حملات هوایی و آتش توپخانه‌های مستقر در منطقه، قوای خود را پشتیبانی کند. طبق برآورد، نیروهای دشمن توسط 72 قبضه توپ، پشتیبانی می‌شدند و نیروی هوایی عراق می‌توانست روزانه با 10 نوبت پرواز شناسایی، 30 سورتی بمب‌افکن و چند سورتی جنگنده عملیات خود را پشتیبانی کند. علاوه‌براین، یگان‌های عراقی مستقر در منطقه، 247 دستگاه تانک هم دراختیار داشتند.⁽⁴⁾

ضمیمه گزارش934: اطلاعیه ستاد برگزاری سالگرد جنگ درخصوص اسامی و میزان کمک‌های تعدادی از واحدهای تولیدی و صنعتی به جبهه‌های جنگ

ستاد برگزاری سالگرد جنگ با انتشار اطلاعیه‌ای از کمک مالی تعدادی از واحدهای تولیدی و صنعتی به جبهه‌های جنگ خبر داد. متن اطلاعیه به این شرح است:

«کارخانه ارج، اختصاص یک روز حقوق به برادران و خواهران جنگ‌زده و همچنین اقدام به تحویل یک دستگاه آمبولانس به برادران در جبهه و اختصاص هزینه یک روز رستوران کارخانه به جنگ‌زدگان؛ کارخانجات زامیاد و مزدا و شرکت فیلیپس با بالابردن 50 درصد تولید به مناسبت هفته جنگ و اختصاص یک روز حقوق به جنگ‌زدگان؛ جنرال تایر، افزایش حدود 25 درصد تولید به مناسبت هفته جنگ و اختصاص یک روز حقوق به جنگ‌زدگان؛ کارخانجات رنگین و شرکت جنرال استیل با افزایش حدود 5 درصد تولید به مناسبت هفته جنگ و اختصاص یک روز حقوق به جبهه‌های جنگ؛ شرکت خودروسازان با افزایش سطح تولید تاحدود بیش از 50 درصد به مناسبت جنگ تحمیلی؛ کارخانجات ماشین‌سازی پارس، لیلاندموتور، جنرال موتورز و آدامس خروس‌نشان با اختصاص یک روز حقوق به مناسبت هفته جنگ به جنگ‌زدگان؛ شرکت ایرانیت با افزایش تولید درحدود 3 درصد به مناسبت هفته جنگ و اختصاص یک روز حقوق به جنگ‌زدگان؛ شرکت الیاف اختصاص یک روز حقوق به برادران و خواهران جنگ‌زده و تهیه مقدار زیادی گونی و شیشه برای جبهه‌های جنگ؛ شرکت ایران ناسیونال با افزایش تولید درحدود 40 درصد و اختصاص یک روز حقوق در هر ماه و همچنین در هفته جنگ که حدود 11 میلیون تومان می‌باشد؛ شرکت مینو با افزایش تولید حدود 20 درصد و اختصاص یک روز حقوق به مناسبت هفته جنگ؛ شرکت بابک با افزایش تولید حدود 30 درصد ...؛کاشی ایرانا با افزایش تولید حدود 20 درصد و اختصاص یک روز حقوق به مناسبت هفته جنگ؛ کارخانجات کفش ملی با اختصاص یک روز حقوق به مناسبت هفته جنگ که بعضی از برادران تا شش روز حقوق خود را اختصاص داده‌اند؛ صنایع بسته‌بندی اختصاص حقوق یک روز در هر ماه

1) جیش‌الشعبی نیروهای شبه‌نظامی سازماندهی‌شده در ارتش عراق بودند که به‌صورت گردانی (قاطع) به کار گرفته می‌شدند. ابتدا هدف از تشکیل این گردان‌ها به‌کارگیری آنها در شهرها بود تا بدین‌وسیله از نیروهای نظامی شهرها در میدان‌های جنگ استفاده شود، اما با تداوم و طولانی‌شدن جنگ و وسعت‌یافتن مناطق درگیری، نیروهای جیش‌الشعبی در برخی مناطق جنگی و در بین گردان‌های ارتشی به کار گرفته شدند. (سند شماره 61800 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: پایان‌نامه دوره دافوس، سرهنگ ستاد سید محمد‌علی موسوی، 10/6/1360، صص7 -1)

2) سند شماره 021752 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات ثامن‌الائمه، 5/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 169628 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای اطلاعاتی، شماره 348، 5/7/1360، صص 3 - 1؛ و - نبردهای شرق کارون به روایت فرماندهان، پیشین، ص180؛ و - سند شماره 61800 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: پایان‌نامه دوره دافوس، سرهنگ ستاد سید محمدعلی موسوی، 10/7/1360، صص 7 - 1.

3) عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص33؛ و - آبادان در جنگ (اطلس راهنما - 6)، پیشین، ص114.

4) عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص302.

برای کمک به جنگ‌زدگان؛ ایران کاوه اختصاص یک روز حقوق به مناسبت هفته جنگ و افزایش تولید به

همین مناسبت؛ شرکت سایپا افزایش تولید حدود 50 درصد و اختصاص سه روز حقوق از ابتدای جنگ که تاکنون معادل 700 هزار تومان است و اختصاص یک روز حقوق به مناسبت هفته جنگ معادل 2 میلیون ریال.

لازم به تذکر است این تنها گوشه‌ای از آمار کمک‌ها بوده و هنوز از نوع حمایت‌های اقتصادی بسیاری از کارخانجات و کارگاه‌ها تا لحظه تدوین این اطلاعیه گزارشی نرسیده است.»

تعداد دیگری از ادارات و واحدهای صنعتی و تجاری نیز برای کمک به جبهه‌ها و جنگ‌زدگان اقداماتی را انجام دادند؛ ازجمله:

«تعدادی از کارکنان کارخانجات صنعتی ایران ناسیونال یک روز از حقوق شهریورماه خود را که بالغ‌بر 5386016 ریال می‌شود، به حساب 222 واریز کرده‌اند؛ کارکنان شرکت بافکار (چیت‌سازی تهران) علاوه‌بر افزایش تولید در هفته جنگ یک روز از حقوق خود را که بیش از 2 میلیون ریال می‌باشد به برادران و خواهران جنگ‌زده خود اختصاص داده‌اند؛ همچنین کارگران شرکت ملی صنعتی جنرال بنا به وظیفه اسلامی خود از ابتدای شروع جنگ هرماهه یک روز از حقوق خود را که در این مدت جمعاً 14940000 ریال می‌باشد، به حساب‌های مربوطه واریز کرده‌اند؛ انجمن اسلامی سازمان خدمات موتوری شهرداری تهران اعلام کرد که کارکنان این مرکز یک روز حقوق خود را برای جنگ‌زده‌ها اختصاص دادند؛ انجمن و شورای اسلامی کارخانه شیشه میرال طی اطلاعیه‌ای اعلام کردند که کارکنان این شرکت علاوه‌بر اختصاص یک روز از حقوق ماهیانه خود از ابتدای جنگ تحمیلی تاکنون، در هفته جنگ نیز 750000 ریال به این امر اختصاص داده‌اند؛ انجمن اسلامی کارخانه تولیدی و صنعتی مدار نیز اعلام داشت کارکنان این شرکت یک روز از حقوق خود را به جنگ‌زدگان اختصاص داده‌اند. همچنین بنا به پیشنهاد انجمن اسلامی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان عده‌ای از کارکنان این اداره یک روز حقوق خود را به حساب مخصوص جنگ‌زدگان واریز کرده‌اند.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش941: متن بیانیه وزارت امور خارجه ایران درباره اقدامات خلاف عرف سیاسی دیپلمات‌های عراقی در خارج از این کشور

براساس بیانیه وزارت امور خارجه ایران قسمتی از اعمال خلاف عرف سیاسی دیپلمات‌های عراقی در خارج از این کشور، به این شرح است:

«1. در مرداد 1359، دو دیپلمات عراقی مقیم جمهوری دمکراتیک آلمان به نام جابر خالد دبیر اول و علی محمودی تکنیسین سفارت عراق کیف حاوی بمبی را به برلین‌غربی حمل و به یک دانشجوی کرد عراق سپردند تا آن را در مقر کنگره دانشجویان کردهای مخالف عراق کار بگذارد. دانشجوی مزبور خود را به پلیس آلمان فدرال معرفی و توطئه را فاش می‌کند که دراثر آن دیپلمات‌های عراقی اخراج می‌شوند.

در اردیبهشت 1359، عمال عراقی به سفارت جمهوری اسلامی ایران در لندن حمله و آن را اشغال می کنند که منجر به شهادت 2 دیپلمات عالی‌رتبه ایرانی و انهدام ساختمان سفارت گردید.

در مرداد 1359، حمله نافرجام دیپلمات‌های عراقی علیه سفارت جمهوری اسلامی ایران در وین که به اخراج چند دیپلمات عراقی در اتریش منجر شد.

در مرداد 1357، سه دیپلمات عراقی به‌خاطر تیراندازی با سلاح‌های سنگین غیرمجاز در مقابل سفارت عراق در پاریس از خاک فرانسه اخراج گردیدند.

در همان تاریخ رئیس دفتر نمایندگی سازمان آزادی‌بخش فلسطین و معاون وی در پاریس به قتل می‌رسند. نمایندگان این سازمان در لندن، کویت و اسلام‌آباد نیز توسط عمال مزدور عراق در زمان‌های متفاوت ترور می‌شوند. همچنین در مرداد 1358، زهیر محسن رهبر سازمان فلسطین الصاعقه در شهر کان توسط تروریست‌های عراقی کشته می‌شود.

در بهمن 1359، یک هیئت 35 نفری از مقامات عراقی که از پکن عازم کراچی بودند، در فرودگاه اسلام‌آباد مورد تفتیش قرار می‌گیرند و انواع سلاح‌های گرم و سرد که بعضی از آنها در دوربین کار گذاشته شده بود از آنها کشف می‌شود. افراد یادشده پس از چند ساعت بازداشت موقت، با وساطت سفیر عراق آزاد شدند.

ارسال اسلحه توسط سفارت عراق در پاکستان در سال 1972، به‌منظور توزیع آنها در بلوچستان و برانگیختن آشوب و بلوا در آن منطقه صورت می‌گیرد.

1) روزنامه جمهوری اسلامی، 5/7/1360، ص9.

8. در سال گذشته در تظاهرات مسالمت‌آمیز دانشجویان مسلمان ایرانی در دهلی‌نو که در اعتراض به تجاوز عراق

علیه ایران انجام گرفت، یکی از اعضای سفارت جمهوری اسلامی ایران در شهر مذکور ازسوی دیپلمات‌های عراقی مضروب و به یک دانشجوی ایرانی نیز گلوله‌ای شلیک می‌شود که خوشبختانه اصابت نمی‌کند.

سوءقصد به جان وزیر امور خارجه وقت جمهوری اسلامی ایران و همراهان وی در مرداد 1359 و به‌هنگام مسافرت رسمی به کویت که منجر به مجروح‌شدن شدید و نقص عضو دو تن از همراهان وزیر خارجه گردید.

10.

ترور حردان تکریتی در کویت در سال 1970 که مدتی وزیر کشور و فرمانده نیروی هوایی عراق در زمان حکومت رژیم بعث بوده است.

11.

قتل حاج محمد سهل یکی از مبارزان مسلمان عراقی در دوبی به‌دست یکی از دیپلمات‌های رژیم مزدور عراق در تیرماه 1360.

12.

چندین مورد حمله موشکی به سفارت جمهوری اسلامی ایران در بیروت در سال 1359 و نیز دو بار حمله به دفتر هواپیمایی ملی ایران در بیروت که موجب خسارات فراوانی گردیده است.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 192، 6/7/1360، صص 10 - 8.

روزشمار جنگ یکشنبه 5 مهر 136028 ذیقعده 1401 27 سپتامبر 1981

طبق طرح عملیات ثامن‌الائمه(ع)، حرکت گردان‌های خط‌شکن به‌سوی خاکریزهای اول نیروهای عراقی که از ساعت 21 شب گذشته آغاز شده بود، بدون حادثه خاصی تا بامداد امروز ادامه یافت. باوجود همه تلاش‌ها برای خودداری از درگیرشدن با دشمن پیش از ساعت 1 بامداد، در محور ماهشهر - آبادان، که محور فرعی عملیات محسوب می‌شد، دشمن یک ساعت قبل از آغاز عملیات، متوجه حضور نیروهای خط‌شکن شد.

پس از آنکه نیروهای مستقر در سنگرهای تیربار عراق متوجه حضور ستون نیروهای خودی در محور ماهشهر - آبادان شدند، فرمانده گردان سپاه در این نقطه کوشید تا از اسحاق عساکره فرمانده محور، کسب تکلیف کند، اما موفق نشد و چون نیروها در معرض تهدید و خطر قرار داشتند، ناچار حدود ساعت 24؛ یعنی یک ساعت قبل از زمان مقرر، دستور حمله به خط دشمن را صادر کرد⁽¹⁾و نیروهای این گردان به‌سمت سنگرهای تیربار دشمن هجوم بردند. باتوجه‌به آمادگی کافی و سرعت عمل رزمندگان، خط اول عراق در این محور در اولین دقایق پس از نیمه‌شب به‌سرعت سقوط کرد.⁽²⁾

D1041

به‌دنبال آغاز درگیری در این محور، با تصمیم فرماندهان عملیات قرار شد از درگیری در دیگر محورها خودداری شود تا تصور اجرای یک تک گسترده از چند محور به ذهن دشمن متبادر نشود و عملیات اصلی لو نرود. به‌این‌منظور و برای عادی جلوه‌دادن اوضاع منطقه، برخی قبضه‌های آتش و تیربارها در نقاط مختلف منطقة عملیاتی، اقدام به تیراندازی‌های پراکنده کردند.

1) سید علی بنی‌لوحی، هادی مرادپیری و محسن محمدی، نبردهای شرق کارون به روایت فرماندهان، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1379، ص183.

2) سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1388، ص314.

درگیری زودتر از موعد در جاده آبادان - ماهشهر نگرانی‌هایی را در محورهای دیگر به وجود آورد، اما مشکل خاصی ایجاد نشد.⁽¹⁾

پس از سپری‌شدن یک ساعت پر تشویش، با اعلام آمادگی نیروها در دیگر محورها، سرانجام رمز عملیات با نام "نصر من الله و فتح قریب" در ساعت 1 بامداد ازطریق بی‌سیم به همه یگان‌های عملیاتی ابلاغ شد.⁽²⁾با اعلام رمز، هم‌زمان عملیات در همه محورها آغاز گردید.

توپخانه‌های خودی نیز به درخواست واحدهای حاضر در صحنه به‌مدت 10 دقیقه آتش تهیه پرحجم و بی‌سابقه‌ای را روی مواضع تعیین‌شده دشمن اجرا کردند. این اقدام، موجب ترس و وحشت نیروهای عراقی شد و فرماندهان تیپ‌های در خط، وضعیت منطقه را به فرمانده لشکر3 زرهی عراق گزارش کردند.⁽³⁾-⁽⁴⁾

شرح عملیات در محورهای مختلف از نیمه‌شب تا ساعت6:30 صبح روز اول چنین است:

محور آبادان - ماهشهر

D1043

در این محور فرعی، نیروهای عمل‌کننده پس از تصرف سنگرهای تیربار، از چهار نقطه به خاکریز عراق که طول آن 5/1 کیلومتر بود و در جنوب جاده آبادان - ماهشهر قرار داشت، حمله و با اجرای یک مانور احاطه‌ای پس از عبور از خاکریزِ کناره این جاده، به‌سمت نیروهای دشمن پیشروی کردند و تا ساعت 2 صبح توانستند آنان را در محدوده‌ای موسوم به زائده جنوب جاده آبادان - ماهشهر، محاصره کنند.⁽⁵⁾

در جنوب این جاده، عراق حدود یک گردان مکانیزه - که یک گروهان آن نیروی مخصوص بود - و تجهیزاتی شامل 20 تانک و نفربر، تعدادی خمپاره‌انداز 60 و 82 میلی‌متری، چندین تفنگ 106 میلی‌متری و موشک‌انداز تاو مستقر کرده بود. علاوه‌براین حدود 300 نیروی پیاده عراقی نیز در این منطقه حضور داشتند که رزمندگان عمل‌کننده در این محور آنها را محاصره کردند. البته قبل از تکمیل محاصره، تعدادی از نیروهای عراقی به‌سمت شمال جاده گریختند و

1) سید یعقوب حسینی و محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس (اشغال خرمشهر و شکستن حصر آبادان)، جلد3، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص264.

2) عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص314.

3) بخشی از گفت‌وگوهای فرماندهان تیپ‌های عراقی با فرمانده لشکر3 زرهی که حاکی‌از شدت ترس و نگرانی آنهاست، در ضمیمه اول گزارش درج شده است.

4) ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، پیشین، ص264؛ و - سند شماره 060781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات شرق کارون (ثامن‌الائمه(ع))، 5/7/1360، صص 12 - 1.

5) سند شماره 434790 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد عملیات جنوب به فرماندهی تیپ‌های ستاد عملیات جنوب (ارتش - سپاه و...)، 5/7/1360، صص 5 - 1.

نیروهای خودی آنان را تا 500 متری شمال جاده تعقیب کردند، اما بنا به دستور، به عقب برگشته و در کنار جاده آبادان - ماهشهر، به‌سمت غرب مشغول پدافند شدند. پس از آن، رزمندگان به پاک‌سازی منطقه محاصره شده در جنوب جاده پرداختند و همه تجهیزات موجود در آنجا را نیز به غنیمت گرفتند و پس از تثبیت مواضع، تا روشنایی هوا در این منطقه ماندند.⁽¹⁾

D1044

1) سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش طرح عملیاتی، 5/7/1360، آبادان، دارخوین، ماهشهر، 7/7/1360، صص 3 و 4؛ و - ابوالقاسم حبیبی، آبادان در جنگ (اطلس راهنما - 6)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ ، 1382، ص8.

جبهه شمالی (دارخوین)

پس از اعلام رمز عملیات و آغاز حمله، دشمن که از قبل احتمال می‌داد برای آزادسازی زمین‌های شرق کارون از محور بالا (جنوب روستای سلمانیه) حمله اصلی انجام شود،⁽¹⁾-⁽²⁾در حدفاصلِ رودخانه کارون و جاده اهواز - آبادان، به‌شدت مقاومت کرد. طوری‌که خط اول دشمن تا چند ساعت سقوط نکرد. بیشتر موفقیت نیروهای خودی در این منطقه مربوط به محور نهر شادگان بود؛ تلاش رزمندگان در این محور موجب درهم‌شکستن مقاومت نیروهای عراق در قسمت شمال منطقه عملیاتی شد. در محور نهر شادگان، درحالی‌که نیروهای خودی به 200 تا 300 متری خاکریز دشمن رسیده بودند، افراد گروه مهندسی سپاه با تلاش فراوان توانستند 7 معبر در میدان مین جلوی خاکریز باز کرده و نیروهای گردان مقداد را از آنها عبور دهند. چون خط دشمن در محور نهر شادگان در مقایسه با محور شمالی در حوالی روستای محمدیه ضعیف‌تر بود و ازطرفی عراقی‌ها حمله از آن سمت را چندان محتمل نمی‌دانستند، لذا نیروهای خودی به‌سرعت وارد مواضع دشمن شدند. از ساعت 1:50 رزمندگان عمل‌کننده در این محور با هجوم به مواضع دشمن، گردان زرهی (صلاح‌الدین) عراق را منهدم کرده و تا ساعت 3:30 صبح، پس از 5 کیلومتر پیاده‌روی از کناره‌های نهر شادگان خود را به جاده اهواز - آبادان رساندند⁽³⁾و درحالی‌که نیروهای خط اول دشمن هنوز در حوالی روستای محمدیه در مقابل هجوم رزمندگان مقاومت می‌کردند، نیروهای خودی از پهلو (شرق) به عمق مواضع آنها نفوذ کردند.⁽⁴⁾

با حضور این نیروها در عمق جبهه شمالی دشمن، فرمانده عراقی حاضر در این منطقه در تماس با رده بالاتر (تیپ8 مکانیزه) اطلاع داد که نیروهای ایرانی خاکریز سوم را دور زده و آنها را محاصره کرده‌اند. این درحالی بود که خط اول عراق در محور شمالی (جنوب روستای محمدیه) هنوز مقاومت می‌کرد. از آنجا که همچنان تردد در حدفاصل جاده آبادان - اهواز و رودخانه کارون برای عراقی‌ها امکان‌پذیر بود، نیروهای خودی پیشروی به عمق منطقه به‌سمت غرب را برای رسیدن به ساحل رودخانه کارون ادامه دادند و ساعت 5 صبح و در آستانه روشن‌شدن هوا با رسیدن به کناره کارون، عقبه جبهه شمالی دشمن را به‌طور کامل مسدود کردند. در این مدت خط اول عراق در این محور نیز سقوط کرد، اما خط دوم دشمن همچنان مقاومت می‌کرد، به همین دلیل بخشی از نیروهایی که از نهر شادگان وارد عمق منطقه شده بودند، از پشت به‌سمت شمال حمله کرده و در مدت نیم‌ساعت، آخرین مقاومت عراقی‌ها را در خاکریز دومِ جبهه شمالی عملیات درهم شکستند.

بدین‌ترتیب، خاکریزهای عراق در این محدوده به‌طور کامل تصرف و پاک‌سازی شد و

1) ارتش عراق در این جبهه که شمال منطقه عملیاتی محسوب می‌شد، نیروهای تیپ8 مکانیزه را در 3 رده مجزا آرایش داده بود.

2) سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) سند شماره 434790 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) تاریخ شفاهی سردار محمد ابوشهاب، (منتشرنشده)، 21/2/1391.

نیروهای محور شمالی با ادامه پیشروی به‌سمت جنوب با نیروهای محور نهر شادگان که به عمق منطقه نفوذ کرده بودند، الحاق کردند.⁽¹⁾

سرعت عمل نیروهای خودی موجب فروپاشی سازمان دفاعی تیپ8 مکانیزه عراق در جبهه شمالی عملیات شد⁽²⁾و به این ترتیب نیروهای جبهه دارخوین تا ساعت 6 صبح، همه زمین‌های شمال نهر شادگان را تصرف کردند و آماده حرکت به جنوب و به‌سوی هدف اصلی این جبهه یعنی تصرف پل قصبه شدند. این درحالی بود که دود حاصل از آتش‌گرفتن نفت سیاه روی رودخانه کارون محدودیت‌هایی را برای نیروهای خودی و عراقی‌ها در شمال منطقه عملیات ایجاد کرده بود.⁽³⁾

درحالی‌که فرماندهان این محور مشغول بحث و بررسی درباره چگونگی پیشروی نیروها در عمق منطقه و رسیدن به پل قصبه بودند، نیروهای در خط باتوجه‌به موقعیت به‌دست‌آمده و درهم‌ریختگی سازمان دشمن، با هدایت فرماندهان حاضر در صحنة نبرد ازجمله حسین خرازی، به‌سمت هدف اصلی (پل قصبه) حرکت کردند. علی زاهدی فرمانده یکی از گردان‌های سپاه در توصیف اوضاع محور گفت: «درگیری شدید بود و بچه‌ها در دشت پخش شده بودند. ما جلوتر از همه و نزدیک به نیروهای زرهی دشمن بودیم، مانده بودیم که چه کار کنیم. در این شرایط که درگیری شدت داشت، حسین خرازی را دیدیم که آن جلو روی خاک‌ها نشسته و از روی نقشه محل خودی و دشمن را کنترل می‌کند. ما را توجیه کرد و حرکت نهایی ما به‌طرف عمق منطقه دشمن [پل قصبه] شروع شد.»⁽⁴⁾

حسن باقری فرمانده محور شمالی عملیات هم درباره تقدم اقدامات نیروها بر تصمیم فرماندهان و روان‌بودن حرکت رزمندگان به‌سمت عمق دشمن که نتیجه فروپاشی سازمان تیپ8 مکانیزه عراق در جبهه شمالی عملیات و توانایی فرماندهی در خط، در هدایت نیروها بود، اظهار کرد: «علی‌رغم اینکه پشت بی‌سیم مواظب کل عملیات بودیم، ولی پیشروی عملیات دست ما نبود. اگر می‌گفتیم پیشروی نکنید و جلو نروید کسی نبود که به حرف ما گوش کند. حداکثر کاری که کردیم مهمات، آب و غیره رساندیم و به واحد جلو گفتیم واحد پشت سرت کجاست، مواظب دست چپ باش. مواظب دست راستت باش.»⁽⁵⁾

با شروع پیشروی نیروها به‌سمت پل قصبه، آنان فاصله 5/2 کیلومتری نهر شادگان تا این پل را در کمتر از یک ساعت طی کردند و ساعت 6:30 صبح پل به تصرف درآمد⁽⁶⁾

1) آبادان در جنگ، پیشین، ص120؛ و - سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، صص 327 و 328.

2) شرح درهم ریختگی سازمان تیپ8 مکانیزه عراق به استناد یکی از اسناد مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ در ضمیمه دوم گزارش آمده است.

3) اطلاعاتی درباره اجرای طرح آتش‌زدن نفت سیاه روی رودخانه کارون و نتایج آن در ضمیمه سوم گزارش درج شده است.

4) عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص328.

5) سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) سند شماره 434790 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین و - سند شماره 021750 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: طرح عملیاتی ثامن‌الائمه(ع)، 5/7/1360، سند تک‌برگی.

محور فیاضیه

محور فیاضیه یکی از دو منطقه تلاش اصلی عملیات بود. یگان‌های عمل‌کننده در این محور باید ضمن حرکت در شرق کارون ازسمت جنوب به شمال، قوای ارتش عراق⁽¹⁾را در این منطقه منهدم و با تخریب پل حفار، ارتباط آنها را با غرب کارون قطع می‌کردند.

این جبهه 7 کیلومتری، به سه محور تقسیم شده بود؛ محور وسط حدود 5 کیلومتر عرض داشت، اما عرض محور سمت راست (غرب جاده آبادان - اهواز) و محور سمت چپ (ساحل شرقی رودخانه کارون) محدودتر بود.

D1048

نیروهای خودی که از مسیرهای ازپیش تعیین‌شده⁽²⁾به نزدیکی خطوط دشمن رسیده بودند، پس از دریافت رمز عملیات در ساعت 1 بامداد، حمله را آغاز کردند.⁽³⁾نیروهای عمل‌کننده در حاشیه کارون متشکل از یک گردان سپاه در سمت چپ و یک گروهان ارتش در سمت راست، هنگام پیشروی با مقاومت شدید دشمن مواجه شدند. گفتنی است وجود موانع طبیعی و مصنوعی حاشیه رود کارون (نخلستان، ساختمان و استحکامات) موقعیت پدافندی مناسبی را برای دشمن فراهم کرده بود.⁽⁴⁾

عراقی‌ها با استفاده از تیربارها، تانک‌ها، توپخانه و حتی توپ‌های ضدهوایی، آتش شدید و پرحجمی را روی رزمندگان اجرا می‌کردند. یکی از دلایل واکنش شدید عراقی‌ها در این محور، فاصله نسبتاً کوتاه (5 کیلومتری) رزمندگان تا هدف محور فیاضیه (پل حفار) بود، بنابراین دشمن می‌کوشید تا با همه توان از

1) در این جبهه، تیپ6 تقویت‌شده از لشکر3 زرهی ارتش عراق حضور داشت. عراق در این منطقه در حدفاصل رودخانه کارون تا جاده اهواز - آبادان، سه خط پدافندی داشت که جلوی (جنوب) خط اول را با مین و سیم‌خاردار مانع‌گذاری کرده و در پشت خاکریزها نیز با احداث کانال سرپوشیده، خطوط پدافندی‌اش را مستحکم کرده بود.

2) در این محور نیروهای خودی برای نزدیک‌شدن به خط مقدم بدون جلب نظر نیروهای عراقی، دو تونل در زیر زمین احداث کردند؛ یکی در سمت چپ کشتی‌سازی اروندان و تونل دوم در سمت کارخانه شیر پاستوریزه که تا نزدیک خط عراق امتداد داشت. (سند شماره 021716 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش طرح عملیاتی، 5/7/1360، آبادان، دارخوین، ماهشهر، 7/7/1360، صص 4 - 3)

3) سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) سند شماره 434791 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد عملیات جنوب به توپخانه ستاد عملیات جنوب (لشکر77) واحدهای مهندسی و مخابراتی، 5/7/1360، صص 12 - 1.

پیشروی نیروهای خودی به عمق منطقه و دسترسی آنها به عقبة خود که در معرض تهدید قرار داشت، جلوگیری کند.⁽¹⁾

تلاش نیروها و تدابیر مسئول محور (رحیم صفوی) و فرماندهان نیروهای در خط (احمد کاظمی و یدالله کلهر) برای دورزدن نیروهای عراقی در دو ساعت اول پس از آغاز عملیات، به‌دلیل مقاومت دشمن بی‌نتیجه ماند و نیروهای خودی متحمل تلفات بسیاری شدند.

تا ساعت 3:30 صبح، در سمت چپ حاشیه کارون، فقط خاکریز اول دشمن سقوط کرده و در محور وسط نیروها به خاکریز اول رسیده و به‌دلیل برخورد به میدان مین متوقف شده بودند.⁽²⁾گروه سمت راست هم ساعت 5 صبح، به خاکریز دوم رسیدند⁽³⁾و درخواست نیروی کمکی کردند.

در همین ساعات نیروهای تازه‌نفس وارد عمل شدند و پس از عبور از خط اول به‌مرور خود را به خاکریز دوم رسانده و آن را تصرف کردند. اما تسلط قوای دشمن به‌خصوص در حاشیه کارون مانع از پیشروی نیروها بود. درحالی‌که تلاش فرماندهان در به‌کارگیری تانک‌ها برای پشتیبانی از نیروهای پیاده نتیجه‌ای نداشت، ارتش عراق با اعزام واحدهای زرهی، پاتک شدیدی را برای بازپس‌گیری خط اول و دوم خود در این جبهه شروع کرد. علاوه‌براین، سایر یگان‌های عراقی که از جبهه ذوالفقاری عقب‌نشینی کرده بودند، برای حفظ سرپل حفار به جبهه فیاضیه آمدند و این امر موجب افزایش میزان مقاومت دشمن شد.⁽⁴⁾

بنابراین، تا رسیدن نیروهای محور دارخوین (شمال منطقه عملیات) به پل قصبه که باعث فروریختن سازمان دشمن در شرق رودخانه کارون شد، تغییری در وضعیت این جبهه به وجود نیامد.⁽⁵⁾

1) عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص319.

2) رحیم صفوی فرمانده جبهه فیاضیه درباره دلیل بروز این مشکل در جلسه جمع‌بندی عملیات که در 7/7/1360 در آبادان برگزار شد، گفت: «محور وسط تا ساعت 3 هنوز وارد عمل نشده بود و به میدان مین برخورد کرده بود و هر چقدر به او گفته می‌شد میدان مین را پاک‌سازی کن و جلو برو این کار انجام نمی‌شد، درحالی‌که می‌بایست طبق تجاربی‌که ما قبلاً داشتیم مین را قبل از عملیات پاک‌سازی کنیم تا در عملیات وقفه ایجاد نکند.» (همان، ص13)

3) رحیم صفوی روز بعد در گزارش خود از عملیات درباره مشکل ناهماهنگی بین نیروهای پیاده و زرهی خاطرنشان کرد: «تانک‌هایی که باید ساعت 1 به‌سوی هدف اصلی می‌رفت تا ساعت 5 صبح سرگردان بودند. این را بگویم که از همکاری تانک و پیاده ما تجارب بسیار بدی داریم. بااینکه برای واحدهای تانک یک موتورسوار برای راهنمایی تانک گذاشته بودیم که او جلو رفته و تانک پشت سر او حرکت نماید، بااینکه سوار هر تانک حداقل 2 نفر پاسدار بودند، بااین‌حال تانک‌ها نتوانستند از محورها درست عبور کنند و پیاده‌ها را پشتیبانی نمایند و یک حالت سردرگمی عجیبی بین واحدهای زرهی موجود بود و اینکه اصلاً نمی‌دانستند دشمن کجاست و می‌گفتند اگر جلو برویم روی مین می‌رویم یا ما را می‌زنند. تا ساعت 11 ظهر، نیروی زرهی به خط اول نرسیده بودند غیر از یک گروهان تانک از تیپ37 شیراز که رسیده و حاشیه جاده را تأمین کرد.» (همان، صص 13 و 14)

4) همان، ص320.

5) سند شماره 054848 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (اطلاعات عملیات) به فرماندهی مرکز، 5/7/1360، صص 3 - 1.

محور ذوالفقاری

این جبهه شامل دو محور ایستگاه 7 در شرق و ایستگاه 12 در غرب بود. نیروها برای تصرف سه خاکریز عراقی⁽¹⁾تا نیمه‌شب خود را به معابر تعیین‌شده رساندند.

پس از اعلام رمز عملیات،⁽²⁾نیروهای خط‌شکن ایستگاه 7 از چهار معبر پاک‌سازی‌شده به خاکریزهای دشمن حمله کردند. نیروهای عراقی نیز با اجرای آتش شدید به مقابله پرداختند. به‌دلیل نبود عارضه و جان‌پناه مناسب، نیروهای خودی متحمل تلفاتی شدند، اما با ادامه فشار سرانجام خاکریز اول عراق سقوط کرد. درگیری رزمندگان با نیروهای رده دوم دشمن در خاکریز دوم تا ساعت 5 صبح ادامه یافت، اما براثر مقاومت عراقی‌ها خاکریز سقوط نکرد. در ایستگاه 12، حرکت نیروهای خودی به‌دلیل تعلل افراد گردان122 ارتش کندتر بود. واحدهای زرهی خودی نیز اقدام مناسبی در پشتیبانی از نیروهای عمل‌کننده انجام ندادند. سرانجام با اصرار نیروهای پیاده و پیگیری فرماندهان بالاتر برای حرکت‌دادن واحد زرهی، این واحد ساعت 3 صبح به محل خاکریز اول عراق آمد و پس از هماهنگی با نیروهای پیاده از ساعت 5 صبح روانه خاکریز دوم شد. در خاکریز دوم مقاومت عراقی‌ها مانند ایستگاه 7 سرسختانه بود.⁽³⁾

در نخستین ساعات پس از روشنایی هوا، غیر از جبهه جنوبی (فیاضیه)، سازمان ارتش عراق در بیشتر قسمت‌های شرق کارون آسیب دیده بود. شنود مکالمات بی‌سیمی نیروهای عراقی با رده‌های مافوق خود، نشان می‌داد که فرماندهان رده‌های بالاتر ارتش عراق، تلاش خود را نخست

1) خاکریز اول به طول 4 کیلومتر بین دو جاده ماهشهر - اهواز، خاکریز دوم در فاصله 5/1 کیلومتری خاکریز اول به طول 5/2 کیلومتر، خاکریز سوم به فاصله 1200 متری از خاکریز دوم و به طول 5/2 کیلومتر بود. نیروهای پای‌کار در ایستگاه 7، 700 نفر از سپاه (500 تکاور و 200 نفر احتیاط) و از ارتش یک گردان (شامل 350 تکاور از ارتش و 100 نفر ادغام‌شده در گروه رزمی 37 تانک شیراز) بودند و در ایستگاه 12 نیز سپاه با 2 گردان به استعداد 400 نفر و تعدادی احتیاط و ارتش نیز با یک گردان جمعی تیپ2 لشکر77 مستقر شده بودند.

2) باتوجه‌به هم‌جواربودن این جبهه با جاده آّبادان - ماهشهر که درگیری در آن زودتر از موعد مقرر آغاز شد، به فرماندهان این جبهه تأکید شد که نیروهای در خط، قبل از ابلاغ دستور حمله هیچ واکنشی از خود نشان ندهند.

3) آبادان در جنگ، پیشین، صص 121 و 122؛ و - سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 3، 4، 9 و 10.

بر "حفظ منطقه" و درصورت محقق نشدن آن بر، "عقب‌نشینی سازمان‌یافته" متمرکز کرده‌اند.

قسمتی از این مکالمات چنین است:

«در ساعت 06:40، یگان 81 دشمن به فرمانده خود اظهار نموده اگر در شیخ دیر راه فرعی دارد، بگویید تا عقب بیاییم.

در ساعت 06:40، نیروهای دشمن از فرمانده عملیات خود درخواست کمک می‌کنند و اظهار می‌دارد که ما همه از بین می‌رویم، به فریاد ما برسید.

ساعت 07:00، دشمن اظهار می‌دارد که ما از سه طرف مورد حمله دشمن [ایران] قرار گرفته‌ایم و هیچ‌گونه مقاومتی امکان ندارد زیرا نیروهای ایرانی به ما نزدیک می‌شوند. فرمانده عملیات می‌گوید مقاومت کنید.

در ساعت 07:45، واحد عراقی به معرف 14 تقاضای کمک نموده و از فرمانده خود تقاضای یگان پیاده و تانک کرده است.

ساعت 08:40، دشمن اظهار داشته 6 دستگاه تانک به اضافه تعدادی اسلحه پرسنل توسط نیروهای ایرانی از ما گرفته‌اند.

ساعت 08:50، به واحد 74 دشمن اطلاع داده شد به‌طرف شیخ دیر عقب‌نشینی نمایند. دشمن به نیروهای 14، 24، 81 ابلاغ نموده که عقب‌نشینی و بر خاکریز دوم بروید. ...

برابر اعلام تیم شنود، در ساعت 09:45 فرمانده عملیات دشمن به کلیه فرماندهان یگان‌ها دستور داده است که کلیه سربازان و تجهیزات خود را حفظ کنید و مقاومت خود را از دست ندهید.

D1052

ساعت 11:45 دشمن به واحد 14 و 24 دستور داد که هرچه زودتر عقب‌نشینی نمایند و در نزدیکی پل موضع بگیرند.»⁽¹⁾

در روز اول عملیات ثامن‌الائمه(ع) و با روشن‌شدن هوا، در جبهه شمالی (دارخوین)، همه اهداف تصرف شد. ورود بالگردهای هوانیروز برای پشتیبانی از نیروهای پیاده در سرعت پیشروی نیروها مؤثر بود.⁽²⁾نیروهای این جبهه با هدف جلوگیری از استفاده عراق از پل قصبه، ساعت 10 صبح، بخشی از این پل را

1) سند شماره 005188 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات لشکر77 (رکن2) به سماجا2 (مدیریت اطلاعات)، 5/7/1360، صص 1 و 2.

2) تاریخ شفاهی سردار سرلشکر دکتر محسن رضایی، (منتشرنشده)، 20/9/1391؛ و - تاریخ شفاهی سردار محمد ابوشهاب (منتشر نشده)، 21/2/1391.

منفجر کردند،⁽¹⁾واحد مهندسی نیز خاکریز حاشیه کارون را تقویت کرد. در محورهای جاده آبادان - ماهشهر و جبهه ذوالفقاری نیز موفقیت نسبی حاصل شده بود. حضور و آتش مؤثر دو دستگاه تانک سپاه نیز در حمایت از پیشروی نیروها نقش بسزایی داشت.

از آنجا که نیروهای باقیمانده دشمن در سنگرها پنهان شده بودند و مزاحمت‌هایی را ایجاد می‌کردند، نیروهای خودی علاوه‌بر تقویت خطوط پدافندی، به پاک‌سازی مناطق تصرف‌شده پرداختند.⁽²⁾در همین حال بالگردهای هوانیروز نیز با شلیک موشک تعدادی از تانک‌های عراقی را هدف قرار دادند.

تا ساعت 11 صبح، حدود 700 نفر از افراد دشمن اسیر شدند و بجز درگیری در محور فیاضیه، وضعیت عمومی سایر جبهه‌ها خوب گزارش شد.⁽³⁾

در همین حال، درگیری در محدوده پل حفار همچنان ادامه داشت و عراق می‌کوشید ضمن خارج‌کردن بخشی از نیروها و تجهیزات زرهی خود از منطقه، شرق رودخانه کارون را به هر طریق ممکن حفظ کند و این سرپل را از دست ندهد. مقاومت عراقی‌ها برای حفظ این سرپل در نخستین ساعات روز، موجب واردآمدن فشارهایی به نیروهای خودی شد، اما با تلاش فراوان رزمندگان اوضاع تا حدی سامان یافت و از این پس، پل حفار کانون توجه و اقدامات نیروهای خودی و دشمن قرار گرفت. بدین‌ترتیب نیروهای محور شمالی عملیات تا ساعت 9 صبح در 800 متری جنوب این پل مستقر شدند و به‌سمت جنوب (پل حفار) آرایش پدافندی گرفتند.

تصرف پل قصبه در تصمیم‌گیری فرماندهان عراقی اخلال جدی ایجاد کرد، زیرا آنان ناچار شدند تردد نیروهایشان را (برای فرار به غرب رودخانه کارون یا اجرای پاتک) در تنها پل باقیمانده در منطقه حفار متمرکز کنند. پس از استقرار نیروهای خودی در جنوب پل قصبه، دیدبانان کارآمد جبهه دارخوین، با نزدیک‌شدن به پل حفار و هدایت آتش مؤثر روی آن، دشمن را دچار سرگردانی و بحران بیشتری کردند. علی آستانه از نیروهای حاضر در این منطقه در تشریح این وضعیت می‌گوید: «پس از رسیدن به پل قصبه و توجیه نسبت به چگونگی وضعیت آن، چند نفر از دیدبان‌ها ازجمله حاج آقای احمدی مسئول دیدبانی منطقه به‌سمت پل حفار حرکت کردند. در یک کیلومتری پل حفار، وی از یک درخت بالا رفت و با دیدبانی دقیق جناح شرقی و غربی پل، آتش مؤثری را روی منطقه دشمن روانه کرد. آتش سنگین توپخانه در پل حفار که محل آمدوشد نیروهای عراقی از غرب به‌سمت کارون بود، باعث

1) این پل از نوع پی.ام.پی و به شکل قطعات به هم وصل شده بود که نیروهای تخریب دو سه قطعه از آن را در قسمت شرقی منفجر کردند. با انهدام این بخش و به زیر آب رفتن قسمت‌های دیگری از پل، امید دشمن برای استفاده مجدد از آن به‌کلی از بین رفت. (سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران، 1388، ص332)

2) عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص333.

3) سند شماره 133914 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات ثامن‌الائمه، 6/7/1360، صص 14 - 1.

گردید سازمان آنها در بدو ورود به شرق کارون از هم پاشیده شود.»⁽¹⁾

این درحالی بود که نبرد در جبهه جنوبی (فیاضیه) گره خورده بود. ارتش عراق که با ازدست‌دادن پل قصبه فقط به یک عقبه نامطمئن؛ یعنی پل حفار متکی شده بود، درحدود یک گردان تانک و بخشی از نیروهای پیاده خود را ازطریق این پل به غرب رودخانه منتقل کرد.⁽²⁾شکسته‌شدن مقاومت دشمن در محور شمالی عملیات و تصرف پل قصبه در کاسته‌شدن از مقاومت در محور جنوبی مؤثر واقع شد.⁽³⁾و به درخواست فرماندهان محور جنوبی، نیروهای محور شمالی عملیات نیز از آن قسمت به دشمن فشار آوردند.⁽⁴⁾

علاوه‌براین، کمک نیروهای محور ایستگاه 7 و 12 هم در کاهش مقاومت عراقی‌ها در محور فیاضیه بی‌تأثیر نبود. محمدجعفر اسدی از فرماندهان در خط در محور ایستگاه 7 و 12 دراین‌باره می‌گوید: «صبح عملیات شکست حصر آبادان من از ایشان [مرتضی قربانی] خواهش کردم التماس کردم که جلو نرو. گفت اجازه بده من این طناب معبر را ببندم آن‌طرف که بچه‌ها روی مین نروند، برمی‌گردم. یک وقت دیدم پشت بی‌سیم گفت که جعفر جعفر مرتضی. گفتم بله گفت این احمد گیر کرده اجازه می‌دهی با 106 شلیک کنم تو پشت عراقی؟ گفتم خدا پدرت را بیامرزد. ایشان مقاومت عراقی‌ها را مقابل احمد [کاظمی] شکست؛ یعنی آنها [دشمن] محکم ایستاده بودند، ایشان از محور ایستگاه 7 رفت پشت سر آنها که روبه‌روی فیاضیه بودند. ساعت یازده، یازده‌ونیم بود که تانک‌ها آمده بودند. جلوی احمد را بسته بودند و مرتضی 106 را زد داخل آنها.»

از این پس نوعی پراکندگی و آشفتگی بر وضعیت عمومی منطقه حاکم بود. توضیحات حسن باقری فرمانده سپاه در جبهه دارخوین، به‌خوبی این وضعیت را ترسیم می‌کند. وی در جلسه جمع‌بندی عملیات در آبادان گفت: «ساعت 10، 9 صبح نیروهای عراق فشار آوردند که از پل حفار فرار کنند و یک گردان تانک موفق شدند که از منطقه فرار کنند. برادران ما حدود 7 کیلومتر پیشروی کرده و از 9 رده خاکریز رد شدند و چون کسی جاده را بلد نبود و عراق جاده آسفالته (آبادان - اهواز) را بریده بود و نیروهای تدارکاتی داخل این‌همه خاکریز گم می‌شدند، نمی‌توانستیم مهمات برسانیم. البته حداکثر تلاش می‌شد تدارک رسانی واقعاً مشکل بود از آنجایی‌که نیروهای دشمن در منطقه پخش [شده بودند] و کنترلی نسبت به آنها وجود نداشت و ما حداکثر توانسته بودیم 4 کیلومتر زیر نهر شادگان و حدود 3 کیلومتر پدافند جنوب را برقرار کنیم، این تانک‌ها فشار می‌آوردند برای اینکه راه پل [قصبه] را باز کنند. بارها نیروی ما در بین دو پل حفار و قصبه محاصره می‌شدند، چند تانک حمله می‌کردند، برادران تانک‌ها را می‌زدند، باز تانک‌ها عقب می‌رفتند و تعداد دیگری می‌آمدند و بعد که دیدند اینجا نمی‌توانند کاری بکنند، 30 دستگاه تانک آمده که روی آنها نفرات زیادی سوار بودند که خود را تسلیم کنند. برادران تصور می‌کردند اینها نیروهای خود ما هستند که از پایین آمده‌اند و

1) عملیات ثامن‌الائمه، مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، صص 328 و 329.

2) آبادان در جنگ، پیشین، ص120؛ و - سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 3 و 4.

3) تاریخ شفاهی سردار احمد غلامپور، (منتشرنشده).

4) تاریخ شفاهی سردار سرلشکر دکتر محسن رضایی، (منتشرنشده)، 2/4/1390.

فرمانده گردانی که در منطقه بود آمد و خود را تسلیم کرد و برادران، رانندة این تانک‌ها را سوار و پشت سر آنها اسلحه گرفته و به‌وسیله خود آنها تانک‌ها را به عقب تخلیه کردند.»⁽¹⁾

نیروهای جبهه شمالی (دارخوین) هم پس از انهدام پل قصبه، در ساعت 12 خود را به 1000 متری شمال پل حفار رسانده و در آنجا پدافند کردند، بدین‌ترتیب پل کاملاً در تیررس آنها قرار داشت. در محور جنوبی (فیاضیه و ذوالفقاری) عراقی‌ها در خاکریز دوم خود سرسختانه مقاومت می‌کردند، به‌طوری‌که در دو نوبت (آغاز روشنایی هوا و بین ساعت 5 تا 6 صبح) با 15 تانک اقدام به پاتک کردند که با مقاومت نیروهای خودی این حملات دفع شد. چون ادامه حرکت رزمندگان با تهدید نیروهای عراقی از جناح چپ توأم بود، بنا به دستور، پیشروی نیروهای محور ذوالفقاری با هماهنگی نیروهای محور فیاضیه و به‌صورت هم‌زمان انجام شد و آنان موفق شدند تا ساعت 10 صبح، خاکریز دوم را نیز به تصرف خود درآورده و 150 نفر از نیروهای عراقی را به اسارت بگیرند.

نیروهای جبهه جنوبی (فیاضیه) نیز حدود 3 کیلومتری جنوب پل حفار مستقر شدند.⁽²⁾

با اجرای عملیات ایران در منطقه عمومی شرق کارون، عمده‌ترین مقاومت ارتش عراق در محور شمالی و محور جنوبی انجام شد که در محور شمالی قبل از روشنایی هوا این مقاومت درهم شکست، اما در محور جنوبی مقاومت عراقی‌ها پس از روشن‌شدن هوا هنوز ادامه داشت.

پس از سقوط پل قصبه (در محور شمالی) و ادامه پیشروی نیروهای محور دارخوین به‌سوی پل حفار، فرماندهی نظامی عراق که متوجه وضعیت بسیار بد نیروهایش در شرق کارون شده بود، دو تیپ10 و 16 زرهی را وارد منطقه کرد. تیپ10 زرهی که ساعت 2 صبح از نشوه (منطقه عمومی شمال بصره) حرکت کرده بود، حدود ساعت 11 صبح از راه شلمچه به منطقه رسید و 3 گردان آن در غرب کارون موضع گرفتند، سپس به آنها دستور داده شد تا با عبور از پل حفار اقدام به اجرای پاتک کنند. «تیپ10 زرهی درحال حرکت به‌سمت پل حفار زیر آتش سنگین نیروهای خودی قرار گرفت و متحمل تلفات و ضایعات سنگین شد و پس از آنکه در ساعت 12، به پل حفار رسید، دو گردان مکانیزه خود را برای پشتیبانی از نیروهای عقب‌نشسته تیپ6 زرهی و تیپ44 پیاده از پل حفار عبور داد، اما این کار بی‌فایده بود، زیرا هنوز بیش از 100 متر پیشروی نکرده بودند که تقریباً محاصره شد. لذا فرماندهی نظامی عراق دستور زیر را صادر کرد:

الف) عقب‌نشینی فوری باقیمانده نیروهای شرق کارون به غرب کارون.

ب) واگذاری مسئولیت پشتیبانی از نیروهای عقب‌نشینی‌کننده به تیپ10 زرهی.

اما پس از گذشت فاصله زمانی کوتاهی به تمامی نیروها دستور داده شد تا فوراً از شرق

1) سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

2) سند شماره 434790 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

کارون عقب‌نشینی کرده و خود را از مهلکه برهانند. همچنین تیپ16 زرهی از لشکر6 زرهی نیز به منطقه غرب کارون آمد تا از احتمال عبور نیروهای ایرانی از رود کارون و پیشروی به‌سمت خرمشهر جلوگیری کند.»⁽¹⁾

پس از دستیابی نیروهای ایرانی به بخش قابل‌توجهی از اهداف عملیات ثامن‌الائمه(ع) و محدودشدن عقبه دشمن به پل حفار و به‌دنبال عقب‌نشینی گروهی از نیروهای عراقی از مقابل رزمندگان، ساعت 14:25 بخشی از نیروهای سپاه از محور شمالی (دارخوین) خود را به پل حفار رسانده و قصد منفجرکردن آن را داشتند، اما به‌دلیل گرمای شدید،⁽²⁾خستگی فراوان و حجم آتش دشمن، موفق به این کار نشده و ناگزیر 700 تا 800 متر از پل عقب‌تر آمدند و در آنجا ضمن الحاق با نیروهای ایستگاه 7 از محور ذوالفقاری و نیروهای محور فیاضیه که با استفاده از وضعیت موجود به عمق نفوذ کرده و خود را به نزدیکی پل رسانده بودند، به‌سمت کارون آرایش گرفته پدافند کردند.⁽³⁾

عراق نیز همه توجه و توان خود را بر حفظ این سرپل و واردکردن یگان‌های تازه‌نفس برای تصرف مجدد مناطق ازدست‌رفته متمرکز کرد.⁽⁴⁾در ساعات پایانی امروز، عراق با آوردن چند یگان تازه‌نفس و عبوردادن بخشی از آنها از پل،⁽⁵⁾اقدام به پاتک کرد، درنتیجه، درگیری شدیدی رخ داد که براثر آن تعدادی از نیروهای خودی به شهادت رسیدند. بااین‌حال، تعداد فراوانی از تانک‌های دشمن منهدم و تعدادی نیز به غنیمت گرفته شد. دراین‌میان حجم آتش توپخانه خودی که با هدایت دقیق و مؤثر دیدبان‌ها، روی تجمع نیروها و امکانات زرهی دشمن در دو سوی پل (حفار شرقی و حفار غربی) اجرا شد، نقش مهمی در تثبیت منطقه داشت.⁽⁶⁾البته برای بهره‌گیری مناسب‌تر از آتش ادوات، قبضه‌های ادوات هم‌زمان با پیشروی نیروها از حدود ظهر روز عملیات یک گام به جلو آورده شدند و با توجیه دیدبان‌های توپخانه در این عملیات به‌طور مؤثری از آتش توپخانه و ادوات استفاده شد.⁽⁷⁾این وضعیت به شکل نسبتاً ثابتی تا پایان امروز ادامه یافت.

1) سند شماره 060781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

2) براساس اطلاعات موجود، در این ساعات دمای هوای منطقه 42 درجه بالای صفر بوده است. (سید یعقوب حسینی و محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس، (اشغال خرمشهر و شکستن حصر آبادان) جلد سوم، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران 1373، ص 267؛ و - سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، پیشین، ص334)

3) سند شماره 434790 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 434791 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) سند شماره 005186 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی لشکر77 (رکن2) به سماجا2 ( مدیریت اطلاعات)، 5/7/1360، صص 1 و 2؛ و - سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

5) عصر امروز، گردان دوم مکانیزه تیپ10 زرهی عراق از پل حفار عبور داده شد. هنگام عبور 23 خودروِ پی.ام.پی از مجموع 45 خودرویی که این تیپ داشت منهدم شد. بقیه گردان بعد از عبور، در پاتک شرکت کرده و متحمل تلفات و ضایعات شده و فقط تعداد اندکی از آنان به غرب رودخانه بازگشتند. (سند شماره 23725 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: به دفاع سپاه خوزستان، 5/7/1360، صص 4 - 1؛ و - سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، پیشین)

6) عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص334.

7) تاریخ شفاهی سردار مرتضی قربانی، (منتشرنشده)، 9/9/1388.

پس از کسب نتایج اولیه و موفقیت‌آمیز عملیات ثامن‌الائمه(ع) و تحت کنترل درآوردن عقبه‌های ارتش عراق و قطعی‌شدن شکست دشمن، سرتیپ فلاحی، سرتیپ ظهیرنژاد و محسن رضایی با ارسال تلگرامی مشترک، این پیروزی را به امام خمینی تبریک گفتند. متن پیام بدین شرح است:

«بسم الله الرحمن الرحیم

محضر مبارک حضرت امام خمینی رهبر کبیر انقلاب و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران و فرمانده کل قوا، در اجرای فرمان آن امام امت دائر بر شکستن محاصره آبادان، انهدام نیروهای متجاوز در شرق رود کارون و براساس طرح پیشنهادی نیروی زمینی [ارتش] و سپاه در شورای‌عالی دفاع که در حضور جناب‌عالی ارائه و مورد تصویب قرار گرفت، در سحرگاه روز پنجم مهرماه با شرکت لشکر77 تقویت‌شده خراسان و سپاهیان پاسدار انقلاب و نیروی هوایی و هوانیروز و ژاندارمری و فداییان اسلام و سایر نیروهای مردمی اجرا و ظرف چند ساعت با اجرای یک مانور ماهرانه، نیرویی از دشمن متجاوز عراق به استعداد یک لشکر تقویت‌شده اسیر و مجروح و منهدم و متواری گردید و شمال آبادان و شرق رود کارون بازپس‌گرفته شد و به‌طورکلی محاصره آبادان شکسته شد. ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این پیروزی را مرهون لطف خداوند و رهنمودهای امام امت می‌دانند و این پیروزی را به امام امت و ملت ایران تبریک عرض می‌کنند.

جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران سرتیپ فلاحی، فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی محسن رضایی.»⁽¹⁾

امام خمینی نیز در پاسخ به فرماندهان ارتش و سپاه پاسداران پیامی صادر کردند که متن آن چنین است:

«بسم الله الرحمن الرحیم

تیمسار سرتیپ فلاحی، تیمسار ظهیرنژاد و جناب آقای محسن رضایی ایدهم الله تعالی

تلگراف شما درخصوص فتح بزرگ که خداوند تعالی نصیب ارتش، نیروی هوایی و هوانیروز، سپاه پاسداران، بسیج، ژاندارمری، فداییان اسلام و سایر نیروهای مردمی فرموده و محاصره آبادان به‌طور کامل شکسته شده است واصل گردید. اینجانب این پیروزی بزرگ را به فرماندهان تمامی نیروهای مسلح و به سربازان ارجمند و سپاهیان نیرومند تبریک می‌گویم و امید است این سرافرازی‌ها را که برای اسلام و میهن فراهم می‌کنند منظور نظر مبارک ولی‌الله الاعظم، بقیة الله - ارواحناله‌الفداء - باشد و آخرین پیروزمندی را که بیرون‌راندن نیروهای متجاوز کافر از سرزمین‌های میهنمان است، ملت شریف به‌زودی مشاهده کند. اینجانب به اسم ملت بزرگ ایران از رزمندگان دلیر ارتش و سپاه و دیگر قوای مسلح - ایدهم الله تعالی - تقدیر و تشکر می‌کنم. از خداوند متعال توفیق، نصرت و عظمت اسلام و مسلمین و به‌خصوص نیروهای مسلح اسلامی را خواستار است.»⁽²⁾

1) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 192، 6/7/1360، صص 3 و 4، تهران - خبرگزاری پارس، 6/7/1360.

2) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 254 و 255.

امروز ارتش عراق، شهرهای شادگان و آبادان را هدف حملات توپخانه‌ای و هوایی قرار داد.

از ساعت 5 تا 7 صبح امروز، 9 گلوله توپ ارتش عراق به نقاط مختلف شهر شادگان اصابت کرد که براثر آن، 4 نفر از اهالی شهر مجروح شدند⁽¹⁾و به یک منزل مسکونی، تعدادی مغازه و یک خودرو نیز خسارت‌هایی وارد شد.⁽²⁾

شهر آبادان نیز هم‌زمان آماج گلوله‌های توپخانه و بمباران هواپیماهای دشمن قرار گرفت. بنا به اعلام ستاد امداد، در این حملات 24 تن شهید و 214 نفر هم مجروح شدند. همچنین 10 منزل مسکونی، کارخانه کاشی‌سازی و 300 اصله نخل طعمه حریق و 15 منزل مسکونی نیز تخریب شد.⁽³⁾

دلیل حجم بالای بمباران و گلوله باران آبادان و شادگان در روز جاری، اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) و شکسته‌شدن محاصره آبادان بود. از آنجا که شهر آبادان به‌نوعی عقبه نزدیک نیروهای خودی در این عملیات به حساب می‌آید، بیشتر شهیدان و مجروحان حملات امروز عراق به این شهر از رزمندگان شرکت‌کننده در عملیات ثامن‌الائمه(ع) بودند که ازطریق ستاد امدادگران این شهر پس از آمارگیری و رسیدگی به وضعیتشان به شهرهای دیگر انتقال یافتند.

در عملیاتی هماهنگ با همکاری نیروهای سپاه پاسداران، پیشمرگان مسلمان کرد و مردم، 26 نفر از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب که در چند عملیات ترور، بمب‌گذاری، انفجار و پرتاب نارنجک در شهر بانه شرکت داشتند، دستگیر شدند. در این عملیات که از اولین دقایق بامداد امروز آغاز شد و تا روشن‌شدن هوا ادامه یافت، 15 نفر از کادرهای سیاسی - نظامی حزب دمکرات، 7 نفر از گروه مائوئیستی کو‌مه‌له و 4 نفر از چریک‌های فدایی خلق (گروه اشرف دهقان) دستگیر شدند.⁽⁴⁾

ساعت 10:30 صبح امروز، تعدادی از اعضا و هواداران مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در چند نقطه واقع در مرکز تهران؛ ازجمله پل حافظ (تقاطع طالقانی)، خیابان ولی‌عصر حدفاصل چهارراه طالقانی و میدان ولی‌عصر، چهارراه جمهوری - ولی‌عصر، خیابان انقلاب و خیابان ویلا (نجات‌الهی) تجمع کرده و پس از تیراندازی هوایی و آتش‌زدن چند اتوبوس شرکت واحد و لاستیک اتومبیل اقدام به راه‌پیمایی کردند.⁽⁵⁾-⁽⁶⁾

1) سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی شادگان، 10/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 433753 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 5/7/1360، سند تک‌برگی.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 192، 6/7/1360، ص34، اهواز؛ و - سند شماره 034832 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به دفتر امور سیاسی وزارت کشور، 7/7/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

4) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص13؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص13.

5) آقای هاشمی رفسنجانی در یادداشت‌های امروز خود در کتاب عبور از بحران اقدام سازمان مجاهدین خلق را برای ایجاد آشوب و بلوا در تهران، با عملیات نیروهای ایرانی برای عقب‌راندن ارتش عراق از شرق کارون مرتبط دانسته و نوشته است: «مجاهدین خلق که در داخل با عراق همکاری دارند، امروز با ایجاد چند صحنه جنون‌آمیز با برخورد مسلحانه تلاش کردند که نشاط و شور این پیروزی را بگیرند، ولی موفق نشدند، چند اتوبوس را آتش زدند و چند نفر را شهید و مجروح کردند و خودشان ده‌ها کشته و اسیر دادند، اکنون رسماً به‌صورت ستون پنجم دشمن عمل می‌کنند.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم، 1386، ص250)

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، صص 6 و 7، تهران - خبرگزاری پارس، 5/7/1360؛ و - روزنامه صبح آزادگان، 6/7/1360، ص2.

این افراد مسلح که برخی از آنان سوار بر موتور و برخی پیاده بودند در گروه‌های مختلف با سردادن شعارهایی معین راه‌پیمایی کرده و در حین تظاهرات علاوه‌بر شلیک تیرهای هوایی، به عابران، ساختمان‌های دولتی، بانک‌ها، مغازه‌ها، پاساژها و اتومبیل‌هایی که افرادی با ظاهر مذهبی در آن نشسته بودند، تیراندازی کردند.⁽¹⁾-⁽²⁾دقایقی پس از آغاز راه‌پیمایی این افراد، مردم و نیروهای سپاه و کمیته سررسیده و با تظاهرکنندگان درگیر شدند. پاسداران سپاه و کمیته با محاصره محل تجمع افراد سازمان و ساختمان‌های بلند اطراف منطقه به مهار تجمع پرداختند. به‌تدریج در بیشتر مناطق تا ساعت 12:30 با دستگیری اغلب تظاهرکنندگان، اوضاع تحت کنترل درآمد. گزارش خبرگزاری پارس درباره برخی جزئیات این واقعه در ساعات مختلف امروز حاکی است: «در زیر پل حافظ در خیابان انقلاب، اتوبوس درحال سوختن است و تیراندازی شدیدی در ساعت 10:40 جریان داشته است. به‌سمت هتل تهران پالاس و آن‌سوی پل در نزدیک خیابان ویلا تیراندازی بسیار شدید است. روی پل حافظ یک اتوبوس دوطبقه و یک اتوبوس یک‌طبقه متوقف هستند. برادران پاسدار در محل حاضرند. درگیری از خیابان ولی‌عصر تا حافظ جریان دارد، به چند اتومبیل شخصی تیراندازی شده و آنها همراه با یک اتوبوس دیگر در اطراف پل حافظ به‌صورت کج و معوج در خیابان رها شده‌اند. ... در همین حین برادران پاسدار با کمک مردم وارد صحنه شدند. تیراندازی که از قبل آغاز شده بود، شدت گرفت و 2 نفر به هلاکت رسیدند و یک زن مسلح به ژ3 و کلت کمری دستگیر شد.

درساعت 11:05 دو نفر دیگر در تقاطع طالقانی - ولی‌عصر زخمی شدند که به‌علت درگیری تا ساعت 11:08 (ساعت مخابره خبر) هنوز به بیمارستان انتقال نیافته‌اند. یک نفر دیگر در ساعت 11:08 دستگیر شد.

برادران کمیته از دسترسی مردم خشمگین به منافقین دستگیرشده جلوگیری می‌کنند. مردم در دو طرف خیابان متوقف‌اند و با مأمورین انتظامی صحبت می‌کنند و عده‌ای از مردم همراه برادران پاسدار وارد عملیات شده‌اند. 12:15، پنج تن از منافقین در یکی از کوچه‌های منشعب به خیابان طالقانی مشغول تیراندازی به‌سوی برادران پاسدار هستند. در این ساعت در همین محل دو تن که به‌شدت زخمی شده بودند به بیمارستان برده شدند.

1) اسنادی که بعدها از تظاهرات روز 5 مهر در تهران انتشار یافت، حاکی‌از اهمیت این اقدام ازمنظر کادر رهبری سازمان و حتی شخص مسعود رجوی است. رهبران سازمان به موفقیت این حرکت امید چندانی نداشته و آن را بی‌نتیجه می‌دانستند، اما به سطوح پایین‌تر این‌گونه القا شده بود که به‌محض انجام این مأموریت با یک قیام توده‌ای مانند 22 بهمن روبه‌رو خواهند شد. در بخشی از کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344) ضمن پرداختن به بخش‌هایی از حادثه امروز، قسمتی از تحلیل رده‌های پایین و چند تن از کادرهای سطح بالای سازمان، مورد بررسی قرار گرفته که در ضمیمه اول این گزارش آمده است.

2) مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، به کوشش جمعی از پژوهشگران، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ دوم 1385، صص 662 - 654.

12:30، در تقاطع خیابان حافظ - رشت صدای تیراندازی شدید به گوش می‌رسد. خبرنگار ما گزارش داد که در ساعت 10:30، عده‌ای از منافقین چند تن از برادران پاسدار در خیابان طالقانی را به رگبار می‌بندند و دو تن از برادران را پس از خلع سلاح به شهادت می‌رسانند. یکی از آن دو شهید نامش حسین حیدری است. منافقین پس از تیراندازی به‌سوی پاسداران ازطریق کوچه‌های اطراف شرکت نفت فرار می‌کنند. 12:35، سه تن از منافقینی که به برادران پاسدار حمله کرده و آنان را خلع سلاح نموده بودند، دستگیر شدند. آمبولانس در محوطه دیده نمی‌شود. تیراندازی ادامه دارد. یک اتوبوس یک‌طبقه درحالی‌که به در و دیوار آن خون پاشیده [شده است]، دیده می‌شود.

ساعت 10:55 از مقابل سینما رادیو سیتی در چهارراه طالقانی - ولی‌عصر، مهاجمین یک اتوبوس را در این منطقه آتش زده و منفجر کرده‌اند و چند درخت کنار خیابان درحال سوختن است.

ساعت 10:35 در خیابان ویلا، امروز حدود 50 نفر دختر و پسر که تعدادی از آنان مسلح به کلت بودند در خیابان ویلا تقاطع انقلاب و نجات‌الهی اقدام به تظاهرات کردند. یک اتوبوس ارتشی و یک اتوبوس دوطبقه واحد و یک ماشین شخصی توسط این گروه به آتش کشیده شده است. این عده بعد از مواجه‌شدن با نیروهای سپاه به‌طرف شمال [خیابان] ویلا حرکت کردند. ابتدا 5 سرنشین مسلح یک ژیان زردرنگ در خیابان ولی‌عصر بالاتر از چهارراه طالقانی دربرابر سینما رادیو سیتی به کمک عده دیگری دختر و پسر که از قبل در منطقه مستقر بودند یک اتوبوس [شرکت واحد] خط 1 تجریش را متوقف کرده و درحالی‌که سرنشینان اتوبوس کاملاً تخلیه نشده بودند، اتوبوس را در ساعت 10:15 به آتش کشیدند.

در خیابان ولی‌عصر مقابل پارک دانشجو نیز یک اتوبوس و چند موتورسیکلت آتش زده شد که منجر به آتش‌گرفتن برگ‌های چند درخت حاشیه خیابان شد.»⁽¹⁾-⁽²⁾

در ادامه گزارش خبرگزاری پارس از وقایع امروز آمده است: «[در ساعت] 12:53، چند تن از مهاجمین به خانه‌ای در جنب سینما رادیو سیتی پناهنده شدند که براثر تیراندازی پاسداران 3 تن از آنان به هلاکت رسیدند و یک دختر و پسر از منافقین که در این خانه سنگر گرفته‌اند هنوز مقاومت می‌کنند و به‌طرف پاسداران تیراندازی می‌نمایند. 13:03، در مقابل کوچه جنب رادیو سیتی برادران پاسدار از یک فولکس واگن [که] از صبح پارک شده بود مقدار زیادی اسلحه و مهمات و اطلاعیه به دست آوردند. دراثر درگیری دربرابر سینما رادیو سیتی 7 تن از پاسداران به شهادت رسیدند و

1) دستورالعمل‌های عملیاتی که کادرها و سرشاخه‌های تشکیلاتی سازمان برای اعضای رده‌های پایین جهت شرکت در تظاهرات صادر کرده‌اند به‌گونه‌ای است که براساس آن، این افراد باید با نهایت بی‌رحمی با همه افرادی که به نظرشان موافق نظام هستند حتی در حد اینکه عکس امام را در مغازه‌شان نصب کرده باشند - برخورد کرده و آنها را به گلوله ببندند. نمونه‌ای از دستورالعمل‌های سازمان در تظاهرات امروز در ضمیمه دوم گزارش آمده است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، صص 8 - 3، تهران - خبرگزاری پارس، 5/7/1360.

8 نفر از منافقین نیز کشته شدند. 13:15 درگیری در کوچه جنب سینما رادیو سیتی هنوز ادامه دارد. در نزدیکی میدان ولی‌عصر 4 تن از منافقین دستگیر شدند.»⁽¹⁾

بدین‌ترتیب وضعیت پس از دو ساعت، کنترل شد و فقط در یک نقطه (بالاتر از تقاطع ولی‌عصر - طالقانی) درگیری‌ها تا حدود ساعت 13:30 ادامه یافت. در وقایع امروز، 30 نفر از مردم و پاسداران شهید شدند و 16 نفر از افراد سازمان کشته و بیش از 150 نفر از آنان دستگیر شدند.⁽²⁾-⁽³⁾

خبرگزاری امریکایی رویتر اولین رسانه خارجی بود که وقایع امروز تهران را منعکس کرد. این خبرگزاری در گزارش خود آورده است: «نیروهای امنیتی ایران و تظاهرکنندگان چپ‌گرا امروز در مرکز تهران دست به زدوخورد مسلحانه شدیدی زدند که از زمان انقلاب تاکنون بی‌سابقه بوده است. با اظهار ساکنان تهران که ازطریق لندن با آن تماس گرفته شد، در این درگیری‌ها حداقل 10 نفر کشته و 50 تن زخمی شدند. رادیو تهران تعداد زخمی‌ها را 40 تن گزارش کرده است.

هواداران مجاهدین خلق امروز به خیابان‌ها ریختند و با به‌آتش‌کشیدن اتوبوس‌ها علیه دولت شعار دادند. درپی زدوخوردهای مسلحانه، حدود 1000 پاسدار انقلابی ملبس به پیراهن‌های سیاه در مرکز ساختمان‌های دولتی را به محاصره خویش درآوردند. جوانان در پناه اتوبوس‌های آتش‌گرفته به‌طرف نیروهای امنیتی شلیک می‌کردند و رگبار گلوله‌ها بدنه اتومبیل‌ها، مغازه‌ها و آپارتمان‌ها را سوراخ سوراخ کرده بود. مغازه‌داران با آغاز درگیری در 5 خیابان عمده تهران، در مغازه‌ها را بستند. در خیابان ولی‌عصر، که ادارات دولتی و فروشگاه‌های زیادی در آنجا وجود دارد، تیراندازی شدیدتر از سایر خیابان‌ها بود. درپی فروکش [کردن] تیراندازی‌ها، پاسداران انقلاب اقدام به دستگیری جمعی کردند. آنان همه را در خیابان‌ها بازرسی می‌کردند.»⁽⁴⁾

براثر اقدامات تروریستی افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب در خرم‌آباد، کسما، همدان و صومعه‌سرا، 2 نفر شهید و عده‌ای مجروح شدند. در بندرعباس نیز یکی از افراد چریک‌های فدایی خلق در حین فرار کشته شد.

حجت‌الاسلام عبدالحسین مبشر سرپرست بنیاد شهید لرستان، صبح امروز درحالی‌که با

1) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 6/7/1360، ص15.

2) از تعداد شهیدان سپاه، کمیته و مردم و کشته‌ها و دستگیرشدگان سازمان آمار کاملی اعلام نشد، اما آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب عبور از بحران این آمار را آورده است که باتوجه‌به اشراف وی به اخبار و آمارها، می‌توان به آن استناد کرد. در آمارهای اولیه به شهادت 12 نفر از نیروهای کمیته، سپاه و مردم و کشته‌شدن 16 نفر از سازمان مجاهدین خلق اشاره شده است. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، ص8، تهران - خبرگزاری پارس، 5/7/1360)

3) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص250.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، ص17، لندن - خبرگزاری رویتر، 5/7/1360.

اتومبیل عازم محل کارش بود، در یکی از خیابان‌های خرم‌آباد به‌دست دو موتورسوار مسلح به

مسلسل یوزی ترور شد و به شهادت رسید. ضاربان نیز گریختند.⁽¹⁾

در کسما در استان گیلان، یکی از افراد بسیج هدف سوءقصد افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت و مجروح شد.⁽²⁾

از سوی دیگر، پاسداران دادستانی انقلاب اسلامی شهر همدان، 2 تن از افراد شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق در این شهر را دستگیر کردند. پس از انتقال این دو نفر به داخل اتومبیل، یکی از آنان با منفجرکردن نارنجکی که همراه داشت، کشته شد. در این حادثه یکی از پاسداران به نام احمد مسگریان شهید و 2 پاسدار دیگر به‌شدت مجروح شدند.⁽³⁾

در صومعه‌سرا هم هنگامی‌که مردم از مراسم اجتماع در مسجد جعفریه این شهر - که به مناسبت پیروزی عملیات ثامن‌الائمه(ع) و شکست حصر آبادان به دعوت سپاه پاسداران برپا شده بود - بازمی‌گشتند، چند نفر از اعضای سازمان مذکور ضمن تیراندازی به‌سمت آنان یک نارنجک ساچمه‌ای پرتاب کردند. در این حادثه 15 تن زخمی شدند. یکی از مهاجمان نیز براثر تیراندازی متقابل پاسداران مجروح شد، اما توانست همراه بقیه مهاجمان فرار کند.⁽⁴⁾

در بندرعباس نیز یکی از افراد چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) که تحت تعقیب نیروهای سپاه بود، در یکی از خیابان‌های این شهر شناسایی شد. وی بدون توجه به فرمان ایست مأموران، متواری شد و در حین فرار درحالی‌که قصد پرتاب نارنجک به‌سوی پاسداران را داشت مورد اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد.⁽⁵⁾

پرتاب بمب دست‌ساز و نارنجک و حمله به پاسگاه ژاندارمری نوکنده ازجمله اقدامات امروز افراد مسلح ضدانقلاب در شهرهای بهشهر، بروجرد و اندیمشک بود. امروز همچنین علاوه‌بر کشف و خنثی‌سازی یک بمب در خرم‌آباد، در تهران و اصفهان نیز مقداری تجهیزات نظامی کشف شد.

امروز به‌طور هم‌زمان دو بمب دست‌ساز به‌سوی ساختمان اداره کشاورزی و ساختمان حزب جمهوری اسلامی شهرستان بروجرد پرتاب شد که براثر انفجار آنها قسمتی از شیشه‌های این دو ساختمان شکست و یک زن عابر مجروح شد. عاملان این دو حادثه نیز متواری شدند.⁽⁶⁾

در اندیمشک هم یک نارنجک به منزل مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران این شهر پرتاب شد و براثر انفجار آن شیشه‌های ساختمان شکست، اما به کسی آسیب نرسید.⁽⁷⁾

امروز همچنین پاسگاه ژاندارمری نوکنده از توابع بهشهر، هدف حمله چند فرد مسلح قرار گرفت. مهاجمان با تیراندازی متقابل نیروهای پاسگاه متواری شدند.⁽⁸⁾

در خرم‌آباد هم یک بمب دست‌ساز مقابل بخش ورودی ساختمان اداره‌کل راه این شهرستان کشف و خنثی شد.⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 191، 5/7/1360، ص35؛ و - سند شماره 114823 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات سپاه خرم‌آباد به اطلاعات سپاه مرکز، 5/7/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 049280 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ستاد منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 5/7/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، صص 10 و 11، همدان - خبرگزاری پارس، 5/7/1360.

4) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص2؛ و - سند شماره 174089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 7/7/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 049279 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه بندرعباس به فرماندهی سپاه مرکز، 5/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص13؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص14.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 192، 6/7/1360، ص41، بروجرد - خبرگزاری پارس، 6/7/1360؛ و - سند شماره 328439 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاون سیاسی و اداری استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 6/7/1360، سند تک‌برگی.

7) سند شماره 054839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران خوزستان به مرکز فرماندهی، 7/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360؛ و - سند شماره 174089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

9) سند شماره 328439 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

در اصفهان و تهران نیز با کشف دو خانه تیمی مقداری تجهیزات و مهمات نظامی شامل

نارنجک جنگی و فشنگ در انواع مختلف به دست آمد.⁽¹⁾

در همین حال، دادسرای انقلاب اسلامی مشهد برای برقراری امنیت در شهر و کنترل اقدامات گروه‌های مسلح ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق، با صدور اطلاعیه‌ای، تردد هرگونه موتورسیکلت را با بیش از یک سرنشین در سطح این شهر ممنوع اعلام کرد. در این اطلاعیه تأکید شده درصورت مشاهده تخلف، نیروهای سپاه، کمیته و شهربانی موظف به دستگیرکردن و تحویل‌دادن متخلفان به مراجع قانونی هستند.⁽²⁾

29 دستگاه اتوبوس شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران در اقدامات مسلحانه یک ماه اخیر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به آتش کشیده شده است که 6 مورد از این آتش‌سوزی‌ها مربوط به تظاهرات امروز هواداران این سازمان می‌باشد.

به گزارش خبرگزاری پارس، مدیرعامل شرکت واحد در مصاحبه‌ای مطبوعاتی با اعلام این خبر افزود: 14 دستگاه از این اتوبوس‌ها به‌کلی سوخته است و نمی‌توان از آنها استفاده کرد و بقیه نیز با تلاش نیروهای فنی شرکت بازسازی شده‌اند. در این آتش‌سوزی‌ها 3 راننده شرکت واحد مجروح شده‌اند و حدود 10 میلیون تومان نیز خسارت به بار آمده است.

وی همچنین با اشاره به تشویق 4 تن از رانندگانی که کوشیده بودند مانع آتش‌زدن اتوبوس‌ها شوند، درمورد تدابیر بازدارنده برای جلوگیری از این‌گونه اقدامات خرابکارانه گفت: «تعدادی از افراد انتظامی با مشارکت نیروهای کمیته در مسیر خطوط مستقر شده‌اند و در اتوبوس‌ها نیز دستگاه‌های اطفاء حریق نصب شده است.»⁽³⁾

ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی امروز نیز در مصاحبه با رسانه‌های خارجی ضمن تلاش برای ضعیف جلوه‌دادن نظام جمهوری اسلامی و تکرار ادعاهای قبلی خود، درخصوص جنگ ایران و عراق هم مطالبی را بیان کردند.

بنی‌صدر در مصاحبه با هفته نامه روزالیوسف، با پیش‌بینی بازگشتی پیروزمندانه به تهران کوشید خود را وفادار به آرمان اعراب جلوه دهد، وی دراین‌باره گفت: «حکومت [آیت‌الله] خمینی نظیر دولت لبنان است و درحقیقت در ایران یک حکومت واقعی وجود ندارد. ما تنها چاره و جانشین رژیم می‌باشیم و شما نمی‌بایست دراین‌رابطه هیچ‌گونه شبهه‌ای داشته باشید. ایران [درصورت روی‌کارآمدن بنی‌صدر] یک کشور مستقل و دمکرات اسلامی و نیرویی جهت حمایت از اعراب خواهد بود.»

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 192، 6/7/1360، ص21، تهران - خبرگزاری پارس، 6/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، ص11، اصفهان - خبرگزاری پارس، 5/7/1360.

2) روزنامه خراسان، 5/7/1360، ص1.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، صص 12 و 13، تهران - خبرگزاری پارس، 9/7/1360.

بنی‌صدر در ادامه، عراق را به‌دلیل حضور ارتش این کشور در خاک ایران متجاوز خواند و

گفت: «آنها موقعیت سروسامان دادن به اوضاع مملکت را با به‌وجودآوردن جنگ در داخل و خارج مرز از ما گرفتند و به تصور شکست‌دادن ما دست به حمله زدند، ولی قادر به شکست‌دادن ما نبودند.»⁽¹⁾

مسعود رجوی نیز هم‌گام با تظاهرات مسلحانه تعدادی از افراد سازمان مجاهدین خلق در تهران، فعالیت‌های تبلیغاتی خود را در پاریس ادامه می‌دهد. وی در مصاحبه با نشریه فرانسوی آفریک آزی با ادعای حاکم‌بودن قوانین جبری بر تاریخ، سازمان را تنها گزینه مناسب برای حل‌وفصل مشکلات ایران دانست و گفت: «اگر تجربه و تحلیل شخصی مرا بخواهید، نه بدان جهت که عضو سازمان مجاهدین خلق ایران هستم، غیر از مجاهدین کسی قادر به حل مسائل و مشکلات ایران نمی‌باشد. البته منظور من آن نیست که فقط ما هستیم که باید وجود داشته باشیم و دیگران را از دور خارج سازیم، اما از یک طرف قوانین عام و جبری تاریخ وجود دارند و از طرف دیگر، جنبش ما بر ویژگی‌ها و مختصات جامعه خود مسلط است.»⁽²⁾

وی برخلاف نظر بنی‌صدر که عراق را متجاوز خوانده بود، ایران را مسئول وقوع جنگ معرفی کرد. آفریک آزی با استناد به سخنان رجوی درباره آغاز جنگ نوشت:

«مسعود رجوی به "اسناد غیرقابل انکاری که دراختیارمان قرار دارد" استناد می‌جوید تا مسئولیت [آیت‌الله] خمینی را در جنگ با عراق که می‌توانست از بروز آن جلوگیری نماید، افشا کند ... مع‌ذالک، مسعود رجوی با تأکید بر این امر که مسئولیت‌ها تقسیم شده‌اند، اظهار داشت که مجاهدین این جنگ را پیش‌بینی می‌کردند و پنج ماه قبل از آغاز آن، طی پیامی خطاب به عرفات از وی خواستند تا از وقوع آن جلوگیری نماید. به‌علاوه فردای شروع جنگ، سازمان مجاهدین خلق اعلامیه‌ای منتشر نمود تا این امر را خاطرنشان سازد که برنده واقعی این جنگ امپریالیسم است.»⁽³⁾

باوجود انتشار اطلاعیه رسمی سازمان مجاهدین خلق درباره ورود به فاز مبارزه مسلحانه در 28 خرداد سال جاری و راه‌اندازی تظاهرات مسلحانه دو روز بعد از صدور این بیانیه⁽⁴⁾- که به شهادت و مجروح‌شدن تعدادی از مردم انجامید - رجوی در بخش دیگری از مصاحبه خود مدعی شد تظاهرات سازمان در روز سی‌ام خرداد کاملاً مسالمت‌آمیز بوده است.

وی همچنین از اقدامات سازمان برای اجرای 120 عملیات نظامی در روز برگزاری دومین

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، صص 20 - 18، قاهره - یونایتدپرس، 5/7/1360.

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 94، 19/7/1360، صص 22 و 23، به نقل از آفریک آزی (پاریس)، 5/7/1360.

3) همان، صص 24 و 25.

4) حادثه 30 خرداد 1360، اولین اقدام مسلحانه علنی سازمان پس از ورود به فاز نظامی و اعلام رسمی جنگ مسلحانه علیه نظام بود که با تدارک گسترده و وسیعی انجام شد، اما شکست خورد. نظر به اهمیت وقایع روز سی‌ام خرداد 1360 که هم‌زمان با بررسی طرح عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر در مجلس شورای اسلامی رخ داد، خلاصه‌ای از حوادث این روز و اعترافات بعدی برخی کادرهای سازمان دراین‌باره، در ضمیمه این گزارش درج شده است.

دوره انتخابات ریاست‌جمهوری و نیز انتخاب خود برای پست نخست‌وزیری در شورای ملی

مقاومت خبر داد و گفت: «درحقیقت، تشکیل شورای ملی مقاومت یکی از نتایج اساسی انقلاب ماست. [آیت‌الله] خمینی از ابتدا کمونیست‌ها را مورد حمله قرار داد. بعد از آن مجاهدین را به داشتن تمایلات مارکسیستی متهم نمود و بالاخره این امر را اعلام داشت که بنی‌صدر هم‌عقیده و پشتیبان مجاهدین است.

بعد از 20 ژوئن [تاریخ عزل بنی‌صدر] ما بر آن شدیم تا به او نشان دهیم که این اوست که هنوز مجاهدین را نمی‌شناسد. او که ... درواقع خیال می‌کند که ایراد یک سخنرانی بیست دقیقه‌ای کافی است تا مجاهدین را نیز مانند دیگران از دور خارج سازد.

تذکر این مسئله نیز حائز اهمیت است که هرچند ما تا 20 ژوئن (30 خرداد 1360) از مبادرت به عملیات مسلحانه برعلیه [آیت‌الله] خمینی اجتناب ورزیدیم، اما بعد از 20 ژوئن، هنگامی‌که خمینی درصدد برآمد تا با عزل بنی‌صدر دیکتاتوری مطلق خود را احیا نماید، ما تصمیمی دیگر اتخاذ نمودیم و در آن روز با برپایی تظاهراتی کاملاً مسالمت‌آمیز که به‌شدت سرکوب گردید و در صفوف ما 23 شهید و هزاران زخمی به‌جا گذاشت، مخالفت خود را با اقدام [آیت‌الله] خمینی ابراز داشتیم.

بعد از آن یک مقاومت مردمی رو به گسترش سازماندهی شد و به‌عنوان نمونه در روز انتخاباتی که رجایی را به قدرت رساند ما فقط به 120 اقدام مسلحانه مبادرت ورزیدیم که فقط یک مورد آن توسط رادیوی [آیت‌الله] خمینی ذکر گردید. به‌موازات گسترش مقاومت انقلابی، درزمینه سیاسی نیز می‌بایست یک جبهه مردمی تشکیل می‌گردید.

در آن زمان بنی‌صدر نزد من به سر می‌برد. ما قبل از تصمیم‌گیری درمورد اعلام تشکیل شورای ملی مقاومت، مفصلاً دراین‌زمینه با یکدیگر به بحث و گفت‌وگو پرداختیم. به‌علاوه همراه با تشکیل این شورا بنی‌صدر به‌عنوان رئیس‌جمهوری قانونی کشور معرفی شد و من نیز در سمت مسئولیت شورا و نخست‌وزیری آینده قرار گرفتم! به‌دنبال این امر قراردادی درمورد آزادی و استقلال میان ما منعقد گردید.»⁽¹⁾

رجوی درمورد رابطه سازمان با حزب دمکرات کردستان ایران نیز گفت: «ما پیوندی ناگسستنی با حزب دمکرات کردستان داریم. شما می‌دانید که این نیروها هنگام مبارزه انتخاباتی از کاندیداتوری من حمایت کردند.» آفریک آزی در پایان این مصاحبه افزود: مسعود رجوی این نکته را نیز گوشزد کرد که سازمان او همواره با خودمختاری در کردستان (در چارچوب تمامیت ارضی ایران) نظر موافق و مساعدی داشته و بنی‌صدر نیز موافقت خود را با این مسئله اعلام کرده است.⁽²⁾

1) همان، صص 19 و 20.

2) همان، ص24.

شوروی با تغییر سیاست خود درمورد خودداری از ارسال اسلحه به عراق در طول جنگ این

کشور با ایران، اعلام کرد مایل است تحویل تجهیزات نظامی به عراق را از سر بگیرد.

رادیو صدای امریکا با اعلام این خبر به نقل از مقالة فرد هالیدی کارشناس مسائل غرب آسیا که در هفته‌نامه امریکایی نیشن منتشر شده، آورده است:

«خبر تغییر سیاست شوروی به‌هنگام دیدار یک هیئت بازرگانی شوروی از بغداد در ماه آوریل گذشته، یعنی حدود شش ماه پیش، اعلام شد و این خبر هنگام دیدار یک مقام عالی‌رتبه عراقی از مسکو در ماه ژوئن یعنی حدود چهار ماه پیش نیز تأیید شد. باوجودی که هنوز شوروی اسلحه‌ای به عراق نفرستاده، ولی تغییر سیاست شوروی نشانه آمادگی مسکو برای همکاری با عراق است. عراق نیز به‌نوبه خود موضعش را درمورد افغانستان اندکی تغییر داد، درحالی‌که قبلاً دراین‌زمینه با شوروی مخالفت می‌ورزید. تلگراف تبریک صدام حسین رئیس‌جمهوری عراق، به ببرک کارمل رئیس‌جمهور افغانستان، به مناسبت سومین سالروز انقلاب افغانستان، به‌گونة محسوسی لحن صمیمانه داشت. به عقیده نویسنده این مقاله سه دلیل عمده برای تغییر سیاست شوروی درمورد تأمین تسلیحات عراق وجود دارد: نخست اینکه مسکو برقراری روابط خوب و عملی با تهران را ممکن تشخیص نداده است. مسکو از اوضاع داخلی ایران انتقاد نکرده و از سقوط بنی‌صدر که زیاده از حد، طرف‌دار غرب به نظر می‌رسید، استقبال کرده است.

دلیل دوم استمالت شوروی از عراق این است که شوروی می بیند غرب سخت می‌کوشد به عراق نزدیک بشود. کشورهای عرب متحد غرب، مانند عربستان سعودی و اردن به عراق کمک می‌کنند، تنها عربستان سعودی تاکنون تقریباً 15 میلیارد دلار یعنی 15 هزار میلیون دلار به عراق پول داده است. این مبلغ تقریباً برابر درآمد سالانه نفت عراق است. نویسنده مقاله در دنباله مطلب خود می‌نویسد، امریکا با عراق روابط سیاسی ندارد، ولی با عراق به رازونیاز پرداخته و در سیاست خود در قبال خاورمیانه [غرب آسیا] برای عراق اولویت و اهمیت بسیار قائل شده است. این موضوع، شوروی را که در عراق سرمایه‌گذاری سیاسی سنگینی کرده است، هراسناک ساخته است.

سومین دلیل عمده نزدیک‌شدن مجدد شوروی به عراق این است که جنگ ایران و عراق به امریکا فرصت داده است موقعیت خود را در منطقه بازیابد. مسکو حاضر نیست بگذارد عراق به‌آسانی به اردوی غرب بپیوندد. جنگ ایران و عراق نیز خود عامل دیگری در تغییر سیاست شوروی نسبت به عراق است.

برای دیپلمات‌های غربی و روسی که برای جلب دوستی رژیم عراق با هم رقابت می‌کنند، پرسشی که فعلاً مطرح است این است که آیا حمایت شوروی از صدام حسین او را نجات خواهد داد یا نه؟»⁽¹⁾

ص:166

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، صص 5 - 3 ضمیمه، صدای امریکا، 5/7/1360.

ضمیمه اول گزارش944: بخش‌هایی از گفت‌وگوهای بی‌سیمی فرماندهان تیپ‌های عراقی مستقر در شرق کارون

گفت‌وگوهای بی‌سیمی فرماندهان تیپ‌های عراقی مستقر در شرق کارون از وضعیت بد نیروهای عراقی

به‌ویژه تیپ8 مکانیزه که در مسیر هجوم نیروهای ایرانی در محور دارخوین قرار داشتند، حکایت دارد، در بخشی از این مکالمات آمده است:

«سرتیپ ستاد قدوزی الدوری فرمانده لشکر3 زرهی عراق با فرماندهان تیپ‌های تحت امر خود تماس گرفته و از آنان خواست تا هرچه سریع‌تر موقعیت را گزارش کنند. گزارش‌ها به شرح زیر بود:

سرهنگ دوم ستاد مظفر السعدون فرمانده تیپ6 زرهی با این جمله پاسخ داد: آتش توپخانه دشمن بسیار سنگین است و شدید و نیروهای من مقاومت کرده و ایستاده‌اند.

سرهنگ ستاد علی حسین العلگاوی فرمانده تیپ8 مکانیزه⁽¹⁾با حالت دستپاچگی پاسخ داد: در جبهه تیپ شکاف ایجاد شده و نفوذ کرد‌ه‌اند. وی کلمه شکاف را چند بار تکرار کرد و ارتباط خود را قطع نمود. فرمانده لشکر از وی خواست تا درمورد موقعیت برایش توضیح دهد، اما او پاسخی نداد، فرمانده لشکر اصرار زیاد داشت تا او جواب دهد، اما فایده‌ای نداشت.

سرهنگ ستاد محمد وتوت فرمانده تیپ44 پیاده پاسخ داد: آتش توپخانه دشمن بسیار سنگین است و شدید و نیروهایش استوارند و مقاومت می‌کنند.

فرمانده لشکر بار دیگر با تیپ هشتم ارتباط برقرار کرد (فرمانده لشکر به قرارگاه سیار خود در غرب کارون و نزدیک رود کارون رفته بود) و فرمانده تیپ هشتم به او اطلاع داد که بیش از یک نقطه در جبهه شکاف برداشته و نیروها [ی ایران] به‌گونه‌ای نفوذ کرده‌اند که بخشی از نیروها و یگان‌هایش در محاصره هستند و اعلام کرد که موقعیت بسیار بد است.»⁽²⁾

علاوه‌براین، خالد حسن النقیب یکی از افسران عراقی حاضر در منطقه عملیاتی ثامن‌الائمه(ع) بعدها در کتابی با عنوان حزب بعث و جنگ درمورد کیفیت آتش نیروهای ایرانی نوشته است:

«یگان ما در منطقه‌ای به فاصله 4 کیلومتری رود کارون به‌عنوان نیروی ذخیره منطقه شرق این رود استقرار یافت. در شب 27 سپتامبر 1981 [5/7/1360] و قبل از ساعت 12، در معرض آن‌چنان آتش پرحجمی قرار گرفتیم که نظیر آن را در هیچ منطقه‌ای ندیده بودم. تمامی سلاح‌ها اعم از توپ، خمپاره و کاتیوشا به کار گرفته شد و شب ظلمانی را به روز مبدل ساخت. صدای انفجارهای پیاپی زمین را در زیر پای ما به لرزه درمی‌آورد.»⁽³⁾

ضمیمه دوم گزارش944: شرح درهم‌ریختگی سازمان تیپ8 مکانیزه عراق در روز اول عملیات ثامن‌الائمه(ع)

پس از حمله نیروهای ایرانی، فرماندهان تیپ‌های 6 زرهی و 44 پیاده که در جبهه جنوب (فیاضیه) و جنوب‌شرقی عملیات (ذوالفقاری و جاده آبادان - ماهشهر) مستقر بودند، اعلام کردند که قادر به مقاومت و درهم شکستن حمله رزمندگان ایران هستند، اما در جبهه شمالی (محدوده تیپ8 مکانیزه) نیروهای ایرانی از چند نقطه در خطوط پدافندی عراق رخنه کرده بودند، بنابراین فرماندهی لشکر3 زرهی عراق تصمیم گرفت از واحدهای احتیاط منطقه برای تقویت این جبهه استفاده کند. در یکی از اسناد موجود در مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ دراین‌باره آمده است:

«[فرمانده] لشکر درخواست کرد تا نیروی احتیاط متشکل از گردان تانک الیرموک، گروهان نیروی مخصوص باقیمانده در حفار از گردان نهم تیپ33 نیروی مخصوص برای پشتیبانی از تیپ هشتم وارد میدان شود، از آنجا که گروهان نیروی مخصوص گردان تحت امر تیپ هشتم بود یک گروهان نیز به‌وسیله پی.ام.پی. از شهر خرمشهر به منطقه رسید تا تحت امر تیپ ششم قرار بگیرد. این نیرو به‌وسیله خودروهای پی.ام.پی. به

1) نامبرده با درجه سرلشکری و فرمانده لشکر43 پیاده ارتش عراق، در عملیات والفجر10 در حلبچه اسیر شد.

2) سند شماره 060781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

3) نبردهای شرق کارون به روایت فرماندهان، پیشین، صص 2 و 3.

تیپ ششم پیوست و سریعاً خود را به یکی از گردان‌های تانک رساند، اما نیروهای [ایرانی] توانسته بودند جای پایی برای خود باز کنند و درنتیجه تمامی افسران و درجه‌داران گروهان نابود شدند. تیپ هشتم یک

گروهان تقویت‌شده نیروی مخصوص را وارد عمل کرد که 80 درصد خسارت دید. زمانی‌که گردان نهم نیروی مخصوص همراه با گروهان سوم به قرارگاه تیپ هشتم رسیدند موقعیت بسیار بد بود.

فرمانده تیپ هشتم سرهنگ ستاد علی العلگاوی در یک وضعیت بسیار دستپاچه‌ای به سر می‌برد و نقشه‌ها و کتاب‌ها را پاره می‌کرد و یک حالت کاملاً انفعالی به خود گرفته بود و نمی‌دانست چه می‌کند. فرمانده گردان نهم نیروی مخصوص از او خواست تا آرامش خود را حفظ کند و موقعیت کلی را بیان کند، او پاسخ گفت که وضع پدافندی تیپ کاملاً خراب است و به دست نیروهای ایرانی افتاده و این نیروها درحال پیشروی به‌سمت قرارگاه هستند، وی از فرمانده گردان نهم خواست تا با نیرویی که دراختیار دارد بر روی یکی از خاکریزها آرایش گرفته و گسترده شوند و تهاجم را سد کنند. وی همچنین یک نیروی مجهز به موشک‌انداز را درخواست نمود، زیرا اطلاعاتی در دست بود که براساس آن یک ستون زرهی از منطقه [نهر] شادگان درحال حرکت به‌سوی مارد بود.

نیروی مذکور پس از گذشت مدت کوتاهی، روی خاکریز آرایش گرفت و گروهی مجهز به موشک‌های آر.پی.جی7 به‌سمت بستر خشک رودخانه که به منطقه شادگان منتهی می‌شد حرکت کردند تا به مقابله با ستون زرهی بپردازند، اما روشن شد که اطلاعات واصله پیرامون حرکت یک ستون زرهی درست نبود.

با طلوع آفتاب، فرمانده تیپ هشتم به‌همراهی سرهنگ دوم ستاد خمیس مخیلف از منطقه گریختند⁽¹⁾و سایر افسران ستاد تیپ و برخی یگان‌های قرارگاه نیز پا به فرار گذاشتند و دراین‌میان محور تیپ هشتم بدون فرمانده ماند.»⁽²⁾

ضمیمه سوم گزارش944: اجرای طرح آتش‌زدن نفت سیاه روی رودخانه کارون و تبعات آن

قبل از آغاز عملیات ثامن‌الائمه(ع)، پیش‌بینی شده بود نفت سیاهی که به‌سمت رود کارون هدایت شده و به ضخامت 1 تا 2 سانتی‌متر روی آب را پوشانده بود، ساعت 5 صبح (4 ساعت پس از آغاز عملیات) آتش زده شود، اما ساعت 2 صبح یعنی 3 ساعت زودتر از موعد مقرر، براثر اصابت گلوله توپ نفت‌های روی کارون مشتعل شده و دود سیاه بسیار غلیظی به‌ویژه منطقه شمالی عملیات را پوشاند. این امر موجب رکود در انتقال تدارکات و نیرو و بسته‌شدن جاده محمدیه - دارخوین به‌مدت یک ساعت شد و درنتیجه پشتیبانی و تخلیه مجروحان و شهیدان دچار وقفه شد. با حرکت دود به‌سمت جنوب، مرکز فرماندهی و هدایت عملیات تیپ3 لشکر77 ارتش را دود فرا گرفت، طوری‌که فرمانده تیپ ناچار به نقل مکان به مقر فرمانده محور سپاه (حسن باقری) و استفاده از بی‌سیم‌های آنان شد. این وضعیت درعین‌حال محدودیت فراوانی در دیدبانی عراق برای هدایت آتش توپخانه روی مواضع نیروهای ایرانی در شرق کارون ایجاد کرد.

حسن باقری فرمانده محور دارخوین، در جلسه جمع‌بندی عملیات درخصوص این واقعه گفت: «دود به‌سمت جنوب حرکت کرد و به پاسگاه فرماندهی تیپ3 رسید. پاسگاه فرماندهی تیپ3 تعطیل شد و به پاسگاه فرماندهی سپاه آمدند. ما هم یکی دو تا از بی‌سیم‌های خود را دراختیار آنها گذاشتیم تا گردان‌های خود را هدایت نمایند، ولی کنترل جزءبه‌جزء عملیات در دست برادرانی بود که کاملاً نسبت به طرح توجیه شده بودند و در داخل عمل می‌کردند و اخلال در فرماندهی تیپ3 باعث ضربه و اخلال در عملیات نگردید، ولی چون تمام بی‌سیم‌های جزءبه‌جزء انتقال مهمات - تدارکات توسط سپاه اداره می‌شد، اگر این دود به فرماندهی سپاه می‌رسید قطعاً در کنترل عملیات مؤثر بود. تا 100 متری پاسگاه ما را دود فراگرفته

1) نامبرده با درجه سرهنگ تمامی ستاد، در عملیات بیت‌المقدس به اسارت درآمد. (سند شماره 60781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: عملیات شرق کارون (ثامن‌الائمه(ع))، 5/7/1360، ص9)

2) سند شماره 060781 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

بود و حتی جنگل را پوشانده و قسمتی از آن را آتش زده بود. درست 100 متر مانده که به پاسگاه ما برسد باد شدیدی وزیدن گرفت که تابه‌حال در منطقه ندیده بودیم. فیبرهایی را که ما برای پاسگاه زده بودیم، باد

بلند کرد و دود به اندازه 100 متر از سطح زمین بلند شد و از 100 متر مانده به پاسگاه تا 100 متر بعد از پاسگاه به‌صورت طاق‌مانندی قرار گرفت و باد خوابید و دود به مسیر خود ادامه داد.

این دود در عملیات بسیار مؤثر بود. از خط اول که سقوط نکرده بود، توپ‌های عراقی دوباره نفت‌ها را مشتعل کرد. تا خاکریز دوم دود بود و از خاکریز دوم به بعد که نیروهای ما به کنار رودخانه رسیده بودند اصلاً نفت نرسیده بود. عراقی‌ها در بی‌سیم می‌گفتند ظلمات است نمی‌دانیم چه‌کار کنیم. از خاکریز اول تا دوم از آن‌طرف رودخانه دیگر چیزی برادران ما را تهدید نمی‌کرد.»⁽¹⁾

سرهنگ ازگمی فرمانده توپخانه لشکر77 هم دراین‌باره می‌گوید: «برادران سپاه یک پیش‌بینی کرده بودند، یک مقدار مواد سوختی ریختند، [و با] لوله‌هایی که در کنار رودخانه کارون می‌گذشت این مواد سوختی را روی آب کارون هدایت کردند، [سپس آن را] به آتش کشیده بودند. این آب جریان داشت و روی آن مواد سوختی بود که آتش گرفته بود. عراقی‌ها می‌گفتند ظلمات، ظلمات، از آتش که توسط آب به‌سوی آنها جریان داشت وحشت کرده بودند.»⁽²⁾

مرتضی قربانی یکی از مسئولان هدایت نیروها در محور ذوالفقاری، درمورد نتیجه این اقدام و عکس‌العمل نیروهای عراقی در مواجهه با آن گفت: «با شروع عملیات از این محور، یگان عراقی در ساحل کارون که فکر می‌کرد این عملیات در امتداد جاده اهواز - آبادان و به‌صورت محدود است، به حاشیه کارون پناه برده که با آتش‌زدن کارون و تک یگان خودی عمل‌کننده در ساحل، دشمن ناباورانه با فریاد و ارسال این پیام که کارون آتش گرفته و جهنم برپا شده، پا به فرار گذاشت و در فکر خود که اتکا به حاشیه کارون و دور زدن عقبه عملیات بود، ناکام ماند.»⁽³⁾

خالد حسن النقیب از فرماندهان عراقی نیز در کتاب حزب بعث و جنگ دراین‌باره می‌نویسد:

«جالب اینجاست که حریق در منطقه سلمانیه اتفاق افتاده که دود ناشی‌از آن آسمان را پوشاند، به‌طوری‌که امکان هرگونه مانور هوایی عراق در صحنه نبرد را به‌دلیل عدم دید کافی سلب کرد.»⁽⁴⁾

ضمیمه اول گزارش951: تظاهرات سازمان مجاهدین خلق در پنجم مهرماه 1360 به روایت کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام

در اسنادی که بعدها انتشار یافت، تحلیل رهبران سازمان از این اقدام و انگیزه آنان از آزمودن الگوی تظاهرات - باوجود آگاهی از بی‌نتیجه‌بودن آن - و القای موفقیت حتمی این اقدام به کادرهای پایین و هواداران افشا شد. این موضوع به روایت کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام و دست‌نوشته‌های بعضی افراد شرکت‌کننده در این تظاهرات چنین است:

تظاهرات مسلحانه 5 مهر 1360

در اواخر شهریورماه 1360، خط و تاکتیک تظاهرات گسترده در داخل سازمان طرح شد؛ با این ویژگی که تعداد بیشتری از تیم‌های مسلح در راه‌پیمایی شرکت داده شوند و تمام نیروهای اجرایی و عملیاتی و هواداران تشکیلاتی در صحنه حضور یابند و مناطق شروع راه‌پیمایی طوری در نظر گرفته شود که گروه‌های مختلف سازماندهی شده و درنهایت به هم بپیوندند تا راه‌پیمایی گسترده شود.

تظاهرات 5 مهر ابتدا قرار بود اول مهرماه برگزار شود، ولی به‌دلیل برگزاری تظاهرات دانش‌آموزی به مناسبت بازگشایی مدارس به تأخیر افتاد، تظاهرات مذکور در این مرحله طرح شد تا "پتانسیل نهفته خلق" آزاد شود. در یکی از تحلیل‌های درون‌گروهی سازمان دراین‌باره آمده است:

«به آن درجه از توان نظامی رسیده‌ایم که اگر از رژیم جلوتر نباشیم، پابه‌پای او هستیم و به شرایط مساوی دست یافته‌ایم. ...

ما در 5 مهرماه با قیامی شبیه به قیام توده‌ای 22 بهمن روبه‌رو هستیم. باید مردم را تحت حمایت نیروهای

1) سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

2) سند شماره 169481 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 5/7/1360، صص 5 - 1.

3) سند شماره 133914 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

4) نبردهای شرق کارون به روایت فرماندهان، پیشین، ص197.

مسلحمان به صحنه بکشانیم. می‌بایست این تظاهرات با شرکت خود مردم صورت گیرد و ما به‌عنوان پیشتاز مسلح از مردم حمایت خواهیم کرد. ضرورت انقلاب ایجاب می‌کند که کشته‌ها زیاد باشد و درخت آزادی

خون می‌خواهد. شاید کشته‌ها به اندازه 22 بهمن 57 باشد و شاید بیشتر؛ ولی تعداد آن مهم نیست.

مردم کاملاً آماده قیام توده‌ای هستند. عملیات بزرگی مثل 7 تیر [انفجار در ساختمان حزب جمهوری اسلامی] نشان داد که نظام ضربه‌پذیر است. پیکر نظام ظرف بلورینی است که شکسته شده و کافی است که یک ضربه دیگر به آن وارد آید تا ظرف ریز ریز شده و هر تکه‌اش از هم جدا و به گوشه‌ای پرتاب شود. شرایط اجتماعی و مردم مثل چاه آرتزینی است که فقط احتیاج به یک جرقّه دارد تا پوسته‌ها شکافته [شود و چاه] فوران کند: آن زمان دیگر هیچ چیز جلودار آن نخواهد بود.»

این درحالی است که بعدها مسعود رجوی در جمع‌بندی یک‌ساله خود با بیان اینکه از ابتدا می‌دانسته است الگوی تظاهرات بی‌نتیجه خواهد بود، تصریح می‌کند: «اما بااین‌همه علی‌رغم اینکه از سی‌ام خرداد به بعد برای ما روشن بود که آن الگو و سقوط شاه لااقل در این مقطع دیگر قابل‌تکرار نیست، ولی باز هم تست کردیم و آزمایش کردیم.»

سرانجام تعداد قابل‌توجهی هوادار مسلح، از سه نقطه مرکزی تهران⁽¹⁾در ساعت 10:30 صبح پنجم مهرماه 1360، با شلیک تیر هوایی و آتش‌زدن تعدادی لاستیک اتومبیل و نیز اتوبوس‌های شرکت واحد، راه‌پیمایی را آغاز کردند. بدین‌ترتیب که افراد موتورسوار و گاه پیاده در گروه‌های مختلف با گردآوری هواداران و افراد حاضر در محل شروع به تظاهرات یا راه‌پیمایی می‌کردند. این افراد با شلیک رگبار هوایی و گاه با شلیک‌های مستقیم به افراد عبوری یا ساختمان‌های عمومی، بانک‌ها، مغازه‌ها، پاساژها و اتومبیل‌هایی که افراد با ظاهر مذهبی در آن نشسته بودند، با سردادن شعارهای تعیین‌شده، خطّ تظاهرات را پیش می‌بردند. به واحدهای عملیاتی دستور داده شده بود که «هرکس به هر شکل خواست جلوی تظاهرات را بگیرد، به رگبار ببندید و حتی اینکه از چه موضعی از تظاهرات جلوگیری می‌کند، فرقی ندارد. ... اگر نیروهای عملیاتی بتوانند از این تظاهرات، 2 ساعت حفاظت بکنند، کار تمام است و نیروهای مردمی به ما می‌پیوندند و آتش زیر خاکستر، شعله‌ور می‌شود.» در بولتن یکی از انجمن‌های وابسته به سازمان، به نقل از یکی از شرکت‌کنندگان در حوادث 5 مهر آمده است:

«رأس ساعت 10:5 با تک‌تیرهای برادران، شروع تظاهرات اعلام شد. با آغاز تظاهرات، یک اتوبوس بنز خط1 به آتش کشیده شد. در ابتدا، باتوجه‌به اینکه مسافران از قصد رزمندگان اطلاع نداشتند، از پیاده‌شدن امتناع ورزیدند و راننده نیز با اتوبوس قصد فرار داشت که با خروش یکی از خواهران که قصد آتش‌زدن اتوبوس را داشت، مسافرین پیاده شدند و راننده نیز با پرتاب کوکتلی به درون اتوبوس، با سرعت پایین آمد. دراین‌میان، چادر یکی از مسافران که به‌دلیل بیماری نتوانسته بود اتوبوس را ترک کند، آتش گرفت. ... تعدادی از برادران به روی پشت‌بام سینما رادیو سیتی و ساختمان‌های اطراف آن رفته بودند و سنگر گرفته بودند. دو پاسدار که از دانشگاه [جامعة‌الصادق]⁽²⁾بیرون آمده بودند، توسط این برادران مغزشان به روی زمین ریخته شد.⁽³⁾** در ادامه عملیات رزمندگان، تعدادی از خواهران به درون ساختمان‌های اطراف رفته و از آنجا تیراندازی می‌نمودند. تیراندازی تا ساعت 3:15 ادامه داشت. ...»

تا رسیدن نیروهای مردمی و پاسداران گشتی سپاه و کمیته، گروهی از مردم عادی در کنار خیابان‌ها و کوچه‌ها جان باختند و عده‌ای نیز به بیمارستان‌ها منتقل شدند. با رسیدن نیروهای مردمی، دومین مقابله عمومی

1) پل حافظ (تقاطع طالقانی)، حدفاصل چهارراه طالقانی و میدان ولی‌عصر و چهارراه جمهوری

2) قرار بود در فضایی که در ضلع شمال‌غربی تقاطع خیابان ولی‌عصر و خیابان طالقانی (حدفاصل صبای شمالی و ولی‌عصر) واقع است، دانشگاه امام صادق ساخته شود و به همین دلیل در آن سال‌ها این مکان به "جامعة‌الصادق" معروف بود.

3) ** یکی از این افراد فرزاد رئیس‌زاده پاسدار و نفر دوم مهدی رجب‌بیگی فردی غیرنظامی و نویسندة عضو جهاد دانشگاهی بود.

بعد از 30 خرداد شکل گرفت. علاوه‌بر آنکه تعداد زیادی از هواداران سازمان توسط مردم یا به کمک آنان دستگیر شدند، نوعی جدید از ضدتبلیغ علیه سازمان نیز در بین مردم ایجاد شد؛ "وحشی"، "جانی" و "دیوانه

مسلح" ازجمله القاب و صفاتی بود که مردم عناصر سازمان را با آن خطاب قرار می‌دادند.

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی نیز در خاطرات خود با اشاره به آغاز عملیات ثامن‌الائمه(ع) برای شکست حصر آبادان در بامداد روز پنجم مهرماه 1360 و پیروزی این عملیات، درمورد تظاهرات هواداران سازمان در این روز می‌نویسد: «مجاهدین خلق، که در داخل با عراق همکاری دارند، امروز با ایجاد چند صحنه جنون‌آمیز با برخورد مسلحانه، تلاش کردند که نشاط و شور این پیروزی را بگیرند، ولی موفق نشدند. چند اتوبوس را آتش‌زدند و چند نفر را شهید و مجروح کردند. خودشان ده‌ها کشته و اسیر دادند. اکنون رسماً به‌صورت ستون پنجم دشمن عمل می‌کنند.»

در این حرکت ناشیانه و خالی از هر نوع منطق که مسعود رجوی آن را "آزمایش" نام نهاد، به اعتراف خود وی، هواداران سازمان در دسته‌های 50، 100 و 200 نفره کشته یا دستگیر شدند. رجوی با صراحت ناگزیر شد اعتراف کند که «... به نسبت هدف شماره 2 (تست‌کردن عنصر اجتماعی)، جواب آزمایش منفی بود» و باز آن را به گردن اختناق رژیم انداخت. جمعی از جداشدگان از سازمان در کتاب چه باید کرد؟ با اشاره به حضور خود در آن راه‌پیمایی و مشاهدات عینی خویش نوشته‌اند: «... گفته‌های مسئولین [سازمان] را که 5 مهر 60 را روز سرنگونی رژیم می‌نامیدند، شنیده‌ایم، خوب می‌دانیم هدف چه بود ... اگر هدف تو [= رجوی] تِست بود پس چرا مسئولینت می‌گفتند فردا (5 مهر) کار تمام است و با سلاح‌های سنگین می‌آییم و اگر این‌طور نبود چرا دروغ می‌گفتند.»

در اینجا گزارش یک نوجوان⁽¹⁾که مسئولیت یک واحد نظامی را نیز در تظاهرات مسلحانه 5 مهر به عهده داشته و خود نیز مرتکب قتل شده است، عیناً نقل می‌کنیم:

«پنجم مهر تمام تدارکات آماده شد: چندین واحد بودند [و] هر واحد - عموماً - از 4 نفر تشکیل می‌شد که هرکدام 4 سلاح ژ3، با خشاب و حدود 500، 400 فشنگ داشتند. قبل از تظاهرات گفته بودند: برای اینکه آماده شوید ازنظر بدنی، غذای خوبی بخورید. همه، آن روز، صبحانه مفصّلی خوردند و وارد تظاهرات شدند. موقع شروع، همه نیروها رفتند سوار ماشین شدند و جریان عادی در خیابان بود. تا اینکه ماشین را به‌طور عرضی پارک کردیم و پیاده شدیم و شروع به تیراندازی و شلیک هوایی کردیم. سازمان گفته بود: شما اصلاً قرار نیست در تظاهرات شرکت کنید؛ فقط بروید شلیک کنید، یک میلیون آدم می‌آید و شما را روی دست بلند می‌کند. ما هم انتظار داشتیم که یک میلیون نفر بیایند و ما را روی دست بلند کنند. البته چنین آرزوی خامی انجام نیافت. ما در خیابان طالقانی (تخت جمشید سابق) بودیم. خیابان کلاً تخلیه شده بود ما ماندیم و چند ماشین، که به‌طور پراکنده در خیابان به چشم می‌خورد.

نکته دیگر اینکه در آن روز، این‌طور که دیدیم، نیروهایی که در تظاهرات آن [قسمت] خیابان شرکت داشتند، حدود 10 نفر بیشتر نمی‌شدند و ما - هیچ‌کدام - آموزش نظامی [سطح پیشرفته] ندیده بودیم (در اسلحه، ماشه و ضامن یک چیز ساده‌ای است)، چون آموزش نظامی ندیده بودیم که در یک مقطع چه کار کنیم و چه کار نکنیم، من دقیقاً یادم هست که مثلاً از این‌طرف داد می‌زدند که آن‌طرف چیزی تکان خورد، تمام آن خیابان و آن قسمت را به رگبار می‌بستیم. احتمالش هم بود که گلوله‌ها به مردم اصابت کند. درواقع درگیری بود، تظاهرات به‌هیچ‌وجه انجام نگرفت. ...

1) افشین برادران‌قاسمی، در اواخر سال 1359 درحالی‌که 13 سال بیشتر نداشت، هوادار سازمان شد. او فعالیتش را نخست با پخش و فروش نشریات، آغاز کرد. پس از 30 خرداد 1360، ابتدا پیک یکی از گروه‌های سازمان بود و سپس وارد تیم‌های نظامی شد. درجریان تظاهرات مسلحانه 5 مهر 1360، فرماندهی یک واحد نظامی را برعهده داشت که در صحنه عمل دستگیر شد.

کسانی که به خیابان طالقانی رفته‌اند، می‌دانند [که] دو سه هتل بوده از زمان شاه که مصادره شد و الآن در آن ساختمان‌ها، جنگ‌زدگان هستند. از ساختمان‌های مزبور شعارهای "مرگ بر منافق"، "منافق اعدام

باید گردد" و نظایر اینها داده می‌شد. هر شعاری که می‌دادند، به طرف ساختمان جنگ‌زدگان شلیک می‌شد.

حادثه‌ای نیز در خیابان امیراکرم به وقوع پیوست. یک واحد نظامی در جنوب، عملیات پنجم مهر را در چند نقطه تهران برعهده داشت و فرمانده واحد آدمی بود که سازمان [بعدها] درباره‌اش تبلیغ کرد. خودش هم مثل اینکه قبل از اعدامش مصاحبه کرده؛ اسم وی شیرزاد بود. یکی از کارهای این گروه این بود که در مقابل جمعیتی که بعد از تظاهرات جمع شده بود و برضد منافقین شعار می‌دادند، آنها با یک ماشین می‌روند جلو و می‌گویند که ما حزب‌اللهی هستیم. پاسدار کمیته هستیم و رادیو تلویزیون الآن می‌خواهد بیاید فیلم‌برداری کند. شما یک دقیقه در همین حالت باشید تا رادیو تلویزیون برای فیلم برداری بیاید، بعد در همین حین که جمعیت هم - خوب - شعار می‌داد، آنها عقب می‌روند و یک مقدار فاصله می‌گیرند و این فرمانده دستور می‌دهد که آتش کنید، شلیک کنید و تعدادی از مردم شهید شدند.

برخلاف گفته سازمان، نه از جمعیت میلیونی خبری شد و نه اینکه ما موفقیتی پیدا کردیم. در همان حال که عقب‌نشینی می‌کردیم، خیابان طالقانی، تقاطع ولی‌عصر تا پل حافظ، اصلاً کوچه‌ای ندارد که به کوچه‌های دیگر راه داشته باشد، به‌غیراز خیابان بندر انزلی که آنجا هم درگیری بود، راه فرار دیگری نبود. ما هم همان وسط بودیم و کاری نمی‌توانستیم بکنیم. خواستیم به یکی از خانه‌ها فرار کنیم: چندین خانه را زنگ زدیم و هیچ‌کس در را باز نکرد. آخر سر چند مرتبه با شلیک گلوله به در خانه‌ها، در را باز کردیم که بتوانیم فرار کنیم، اما در فرار موفق نشدیم و دستگیر شدیم.

موقعی که دستگیر شدیم و می‌خواستند ما را به زندان منتقل کنند، مردم جمع شده بودند جلوی خیابان طالقانی و می‌گفتند: آقای موسوی تبریزی [دادستان کل انقلاب اسلامی] گفته که کسی که در تظاهرات مسلح باشد، باید اعدام بشود و ما هم همین‌جا می‌ایستیم و همه آنها باید اعدام شوند و حتی این‌طور که من متوجه شدم، کمیته متوسّل به تیر هوایی شد تا ما را از میان جمعیت رد کند.»

محمدرضا یزدی‌زاده یکی از مسئولان سازماندهی تظاهرات در روز 5 مهر گفت: «گزارش‌هایی حاکی‌از این موضوع داشتیم که عده‌ای از مردم با مشت خالی جلوی تیم‌های نظامی ایستادند و شعار می‌دادند و آنها هم که بی‌تفاوت بودند ماشین‌ها و امکاناتی را که در خیابان داشتند، جمع می‌کردند تا مبادا کسی پشت آنها سنگر بگیرد.»

ولی‌الله صفوی یکی دیگر از مسئولان نظامی این تظاهرات نیز دراین‌باره اظهار کرد: «[این تظاهرات] تنها نتیجه‌ای که برای سازمان داشت، [دستگیری و] کشته‌شدن عمده نیروهای اجرایی و عملیاتی در آن روز بود. این تظاهرات هم با مقاومت مردم و با شکست برای سازمان تمام می‌شود که طی آن نیز عده‌ای از مردم بی‌گناه به شهادت می‌رسند.»⁽¹⁾

ضمیمه دوم گزارش951: نمونه‌ای از دستورالعمل سازمان مجاهدین خلق به افراد و هواداران شرکت‌کننده در تظاهرات 5 مهر 1360

رهبران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برخلاف خط تبلیغاتی خود در خارج از کشور برای ترسیم چهره‌ای مسالمت‌جو از سازمان در افکار عمومی و محافل سیاسی غرب، در داخل کشور، القاء خشونت در بین اعضا و هواداران برای تخریب و آتش‌زدن و خونریزی با هدف سرنگونی جمهوری اسلامی ایران را سرلوحه کار خود قرار داده‌اند. در دستور عملیاتی تظاهرات هدف، "شورش" و "تهاجم" اعلام شده است. براین‌اساس، باید همه اماکن دولتی و انقلابی تخریب شده و آتش زده شود. مغازه‌هایی که عکس امام در آن نصب شده باید به آتش کشیده شود و صاحبان آن کشته شوند.

قسمتی از این دستور عملیاتی که از یکی از سرشاخه‌های عملیاتی سازمان در تظاهرات امروز تهران به دست آمد، چنین است:

«1. هدف انجام تظاهرات شورش است. بنابراین باید کاملاً با روحیه‌ای تهاجمی با مزدوران رژیم برخورد کرد و از

1) سازمان مجاهدین خلق پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، پیشین، صص 654 - 662.

تخریب و آتش‌زدن ماشین کمیته، فروشگاه‌های دولتی، بانک‌ها، ادارات دولتی، وزارتخانه‌ها، مغازه‌های فالانژی به‌هیچ‌وجه نباید کوتاهی بشود. کینه مقدس انقلابی را نسبت به رژیم خونخوار باید در این اعمال نشان بدهیم.

تمام افراد موظف‌اند سر ساعت مقرر در محل مشخص‌شده تظاهرات را با شعارهای کوبنده آغاز کنند. بنابراین، نباید منتظر دیگران بود. هر کسی باید خود شروع‌کننده جریان باشد.

به تمام افرادی که می‌توانید، ساعت و محل تظاهرات را اطلاع دهید.

هرگونه سلاح که در دستور دارید بیاورید. تیم‌ها و برادران و خواهران مسلح نیز در صحنه حضور دارند و حرکت را با رگبارهای هوایی آغاز می‌کنند. بنابراین، با شروع تیراندازی نباید صحنه را ترک کرد. علامت مشخصه نیروی خودی شعار انقلابی است.

توجه شود که تظاهرات شورشی و تهاجمی است. درصورت آمدن مزدوران خمینی باید آنها را هدف رگبار مسلسل قرار داده و به هلاکت برسانیم. اگر براثر تیراندازی تجمع شما و مردم پراکنده شد، نباید صحنه را ترک کنیم، بلکه باید به جنگ و گریز با مزدوران خمینی ادامه داده و آنها را فراری دهیم و تخریب را باید ادامه داد. توجه کنیم که در صحنه عمل هر فرد خود یک فرمانده است و می‌تواند بسیاری افراد را بسیج کند، به تخریب پرداخته و آتش بزند و مزدوران خمینی را به سزای اعمال جنایتکارانه‌شان برساند.

وسایل آتش‌زا، و وسایل تخریب و... از هر نوع بیاورید. البته اصل آمدن خود افراد است.

عکس بنی‌صدر، مسعود، موسی، تختی، مصدق و پدر طالقانی را همراه خود بیاورید و موقع شروع آنها را به دست بگیرید.

به شما اگر مسئولیت مشخصی داده شده است سعی نمایید به بهترین وجهی مسئولیت خود را انجام دهید.

اگر کسی شهید شد او را روی دست گرفته و به دادن شعار علیه رژیم بپردازید که نباید بگذاریم خون شهدا پایمال شود.

10.

افراد مسلح ضمناً آخرین نفراتی باشند که صحنه را ترک می‌کنند.

11.

پاره‌کردن و آتش‌زدن عکس‌های خمینی (حتی می‌توانید قبلاً عکس‌های خمینی را بخرید و در صحنه آتش بزنید).

12.

شعارها نقش تعیین‌کننده دارد. در شعارها حتماً اسم مسعود برده شود (شعارها باید کوبنده و انگیزاننده باشد.)

13.

حتماً لاستیک و کوکتل‌های دودزا با خود بیاورید.

14.

برادران و خواهران مسلح قبل از ساعت شروع، تیراندازی نکنند مگر اینکه نیروهای دشمن از قبل بسیج شده باشند که باید آنها را هدف گلوله‌های آتشین قرار داد.

15.

ماشین‌های دشمن را به‌راحتی می‌توانید با چپ‌کردن آتش بزنید.

16.

وسایل احتراقی ازقبیل بنزین، نفت و... را به هر طریقی که می‌توانید به صحنه بیاورید. شیشه شیر، کوکا، سرنخ کمپوت، شیشه دارو و پاکت، ریکا، مواد آتش‌زای دیگر هم می‌توان آورد. منیزیم، نفت، ترقه و... ارتجاع از هر صدایی می‌هراسد.

17.

برای شناخته‌نشدن دستمال همراه خود بیاورید.

18.

هر مکان، هر فرد، هر جایی که آثاری از خمینی دارد، تخریب و به آتش کشیده شود. مثلاً اگر آخوندی در می‌رود حتماً او را بکشید، مغازه‌هایی که عکس خمینی دارند (حمله شود) حتماً به مراکز نظامی دشمن حمله کنید و آنها را کشته و محل را آتش بزنید (کمیته، پاسدارخانه و...).

19.

همیشه به نقش سیاسی ایدئولوژیک این حرکات توجه داشته باشیم. فکر کنیم که چگونه سرنگونی رژیم خمینی با خون انجام می‌گیرد یا انعکاس جهانی این تظاهرات را در نظر بگیرید.»⁽¹⁾

ضمیمه گزارش955: تظاهرات مسلحانه روز سی‌ام خرداد 1360 به روایت کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام

در قسمتی از کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344) به حادثه سی‌ام خرداد 1360 و وقایع مربوط به آن و همچنین گوشه‌ای از اعترافات برخی افراد سازمان پرداخته شده است. باتوجه‌به اهمیت این رخداد قسمت‌هایی از مطالب مندرج در این کتاب، در ادامه درج شده است:

«روز شنبه 30 خرداد 1360، روز طرح عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر در مجلس بود. بنی‌صدر کاملاً مخفی

1) سند شماره 308165 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد مرکزی سپاه پاسداران (فرماندهی) به مناطق نه‌گانه و سپاه پاسداران تهران (فرماندهی)، 2/7/1360، صص 3 - 1.

شده بود و هیچ‌کس از محل اختفای او خبر نداشت. تا آنجا که دادستان انقلاب اسلامی مرکز نیز بعداً اعلام کرد که از محل سکونت بنی‌صدر هیچ‌گونه اطلاعی در دست نیست. بعداً معلوم شد که او ابتدا در منزل دکتر

ناصر تکمیل همایون، عضو حزب ملت ایران و از دوستان قدیمی بنی‌صدر در ایران و فرانسه، مخفی شد و پس از چند نقل‌وانتقال و تغییر مکان، سرانجام ازطریق حسین نواب صفوی، صاحب امتیاز روزنامه انقلاب اسلامی - که رابط سازمان با دستگاه بنی‌صدر بود - به مخفیگاهی رفت که سازمان تدارک دیده بود.

عصر روز سی‌ام خرداد، در تهران و چند شهر بزرگ دیگر، هواداران و وابستگان سازمان حرکتی انجام دادند یا شروع کردند که سرانجامی جز تباهی برای آنها نداشت. سازمان بعداً مدعی شد که 500 هزار نفر در تظاهرات 30 خرداد شرکت کردند؛ لیکن تعداد افراد سازماندهی‌شده سازمان و گروه‌هایی که به آنها پیوستند و در حمایت از بنی‌صدر و سازمان به تظاهرات خشونت‌بار و مسلحانه دست زدند بیش از چند هزار نفر نبود. خبرگزاری رویتر گزارش داد که حدود 3 هزار نفر از افرادی که به سازمان چریکی مجاهدین خلق تعلق دارند خیابان‌ها را بستند و تعدادی اتومبیل و موتورسیکلت را آتش‌زدند و علیه حکومت اسلامی به شعاردادن پرداختند. آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات روزانه خود، ذیل 30 خرداد، نوشته است:

"... گروهک‌های مجاهدین خلق و پیکار و رنجبران و اقلیت فدایی و... تدارک وسیعی برای ایجاد آشوب و جلوگیری از کار مجلس دیده بودند و به‌نحوی اعلان مبارزه مسلحانه کرده‌اند. از ساعت 4 بعدازظهر به خیابان‌ها ریختند و تخریب و قتل و غارت و آشوب را در تهران و بسیاری از شهرستان‌ها آغاز کردند. کم‌کم نیروهای سپاه، کمیته‌ها و حزب‌اللهی‌ها به مقابله برخاستند. من در مجلس بودم. صدای تیراندازی از چندین نقطه شهر به گوش می‌رسید. خبر از جراحت و شهادت عده‌ای نیز می‌رسید. جمعی از نمایندگان در دفتر من جمع شده بودند. نزدیک غروب، آقای [رضا] زواره‌ای مسئول ستاد امنیت آمد و نوار ضبط‌شده از ارتباطات تلفنی مرکز فرماندهی مجاهدین خلق با رابطه‌های آشوب خیابانی را آورد؛ که برنامه وسیع تخریب و آشوب آنها را مشخص می‌کرد. اوایل شب، آشوبگران شکست خوردند و متفرق شدند؛ بدون اینکه کار مهمی از پیش ببرند؛ بجز تخریب چند ماشین و مرگ و جرح چند نفر از طرفین ... خبر رسید خانم بنی‌صدر را هم بازداشت کرده‌اند. نظر دادیم ایشان را آزاد کنند و در خانه تحت نظر داشته باشند."

شروع تظاهرات، ساعت 4 بعدازظهر تعیین شده بود⁽¹⁾و مکان‌های تظاهرات در تهران، عبارت بودند از: خیابان انقلاب، میدان فردوسی، خیابان طالقانی، منیریه، خیابان ولی‌عصر، میدان ولی‌عصر، بلوار کشاورز، میدان فلسطین، خیابان نظام‌آباد، پل سیدخندان.

مسئولیت و هدایت تظاهرات، به‌عهده بخش اجتماعی و زیر نظر محمد ضابطی بود. هواداران تشکیلاتی در تیم‌های سه تا پنج نفره سازماندهی و به یکی از سلاح‌های سرد مسلح شده بودند. رده‌های بالاتر دارای سلاح گرم بودند. چاقو، چماق، تیغ موکت‌بری، قمه، پنجه بکس و فلفل (برای پاشیدن به چشمان مخالفان) از وسایلی بود که اغلب هواداران به دستور تشکیلات با خود حمل می‌کردند.

این تظاهرات، نه به‌صورت خودجوش بلکه براساس تصمیم رهبری سازمان، به یک حرکت کور مسلحانه تبدیل گردید. مقصود از این [تظاهرات]، چنان‌که سازمان بارها بدان اعتراف کرده بود، عملیات سرنگونی نظام به‌صورت شبه‌کودتا و با حضور سازماندهی‌شده هواداران و با پیشتازی عنصر مسلح بود. بنی‌صدر، به‌دلیل ضعف تحلیل و بینش سیاسی و نیز مغلوبیت روانی دربرابر سازمان به امید کسب موقعیت سیاسی جدید پس از تغییر حاکمیت، این حرکت را همراهی کرد.

مردم حزب‌اللهی و حتی کسانی که نظر میانه‌ای داشتند، دربرابر این تظاهرات - که نقطه عطف تغییر فاز سیاسی به فاز نظامی تلقی می‌شد - موضع‌گیری کردند. از جنوب شهر تهران و مناطق دیگر (میدان خراسان،

1) انتخاب این ساعت برای شروع تظاهرات به این دلیل بود که تابش آفتاب کمتر باشد و افراد بتوانند پس از تعطیلی ادارات در تظاهرات شرکت کنند و بدین‌ترتیب جمعیت بیشتری را برای راه‌پیمایی گرد آورند.

میدان امام حسین(ع)، خیابان مولوی، شهرری، راه‌آهن و جوادیه و ...)، گروه‌های مردم به راه افتادند و با موتور، دوچرخه، اتوبوس، مینی‌بوس و هر وسیله شخصی و امکان دیگری که در دسترس بود، خود را به مرکز شهر

رساندند. در ابتدای رویارویی، مردم عموماً از کمربند یا سنگ استفاده می‌کردند، ولی زمانی‌که هواداران سازمان با سلاح‌های مختلف سرد و در چند جا سلاح گرم، حمله کردند، نیروهای سپاه و کمیته وارد عمل شدند. مردم در خلال این درگیری‌ها متحمل جرح و ضرب و قتل تعدادی از خود شدند. اولین خبر منتشره درمورد تعداد تلفات 30 خرداد تهران، حاکی‌از آن بود که بیش از 16 تن از مردم کشته و ده‌ها نفر مجروح شده‌اند. 8 تن از مجروحین نیز فردای آن روز به‌علت شدت جراحات وارده، در بیمارستان فوت کردند. صدای امریکا در خبر خود، وقایع 30 خرداد تهران را از زمان روی‌کارآمدن جمهوری اسلامی بی‌سابقه توصیف کرد و اعلام نمود که در خلال درگیری‌های آن روز دست‌کم 30 تن کشته شدند و 200 تن مجروح گردیدند.

خیابان‌های محل درگیری در تهران وضعیت غریبی پیدا کرده بود، چهره های ملتهب، مغازه‌های تعطیل‌شده، اتوبوس‌های به‌آتش کشیده‌شده و دود لاستیک‌های سوخته چهره این مناطق را دگرگون کرده بود. هواداران سازمان (اغلب همان میلیشیای معروف) به‌همراه جمعی از هواداران دیگر گروه‌ها، در کوچه و خیابان، افرادی را که ازجهت هیئت ظاهری به حزب‌اللهی‌ها شبیه بودند، کتک زده و از آنها می‌خواستند که به نفع بنی‌صدر و سازمان شعار دهند، چوب و سنگ بر سر و روی افراد مقاومت می‌ریختند و با کارد و چاقو و تیغ موکت‌بری صورت و بدن آن را زخمی می‌کردند.

حضور گروه‌های مختلف مردم و پاسداران در خیابان‌های اصلی و مرکزی شهر کم‌کم وضع را دگرگون کرد و دستگیری مهاجمان آغاز شد. از حدود ساعت 7 بعدازظهر، هواداران باقیمانده که مبهوت از این شکست بودند، با انفعال و سردرگمی، متفرق شدند و فضای شهر تحت کنترل نیروهای انتظامی آرام گرفت.

هم‌زمان در چند شهر مانند اصفهان، همدان، ارومیه، شیراز، اهواز، اراک، زاهدان، مسجدسلیمان، بندرعباس و مشهد نیز درگیری‌های پراکنده مشابهی در سطوح کوچک‌تری رخ داد که طی آنها نیز ده‌ها تن مجروح و چند تن کشته شدند.

حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس نیز با اشاره به وقایع 30 خرداد چنین گفت: "... خبر آشوب عصر [30 خرداد] را که با پرچم‌داری منافقین و پیکار و اقلیت فدایی و به اسم رئیس‌جمهور درحال عزل انجام شد، اطلاع دادند. آنچه که واقع شد در آستانه طرح عدم کفایت سیاسی رئیس‌جمهور، خود بهترین گواه عینی عدم کفایت رئیس‌جمهور است."

آیت‌الله خامنه‌ای نیز طی سخنان مشروحی ضمن تأکید بر اینکه رأی به عدم کفایت بنی‌صدر ناشی‌از یک اختلاف حزبی و سیاسی نیست و درواقع یک مسئولیت الهی در پاسخ به خواست مردم است، به تفصیل، دلایل و اسناد عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر را تبیین و ارائه نمود.

امام خمینی در اول تیرماه 1360، در دیدار با اقشار مختلف مردم ضمن اشاره به وقایع 30 خرداد و تجلیل از حضور ملت در صحنه دفاع از انقلاب، هواداران سازمان را به تفکر و توبه و جدایی از آشوبگران دعوت نمود:

"... به این جوان‌های گول‌خورده‌ای که از چند نفر گرگ گول خورده‌اند، نصیحت می‌کنم ... توجه داشته باشید این امری که دو روز پیش [30 خرداد] اتفاق افتاد این را مطالعه کنید. ببینید چه بود؟ ... شما که بازی خوردید و سران جنایتکار منافقین شما را بازی دادند و خودشان در پناهگاه‌ها نشستند و شما را به خیابان آوردند و آن غائله اسفناک را به دست شما به بار آوردند. ... اعلام قیام مسلحانه در مقابل کیست؟ اعلام قیام مسلحانه در مقابل ملتی است که قریب بیست سال و اخیراً دو سه سال، خون خودش را داده و دست امریکا و بلوک او را و شوروی و بلوک او را از این کشور کوتاه کرده است. ... کراراً من [به بنی‌صدر] گفتم که بیا و از این گروهک‌های فاسد، از این منافقین، تبّری کن، حیثیت خودت را از دست نده، برو در ملأعام و اینها را از خود بران. اینها تو را به تباهی می‌کشند. ... من خیر این گروه‌ها را می‌خواهم، اگر این گروهک‌ها دست بردارند و در مقابل اسلام و کشور اسلامی قیام نکنند و آنهایی که قیام کردند توجه کنند و برگردند به دامن اسلام ... جوان‌ها و دخترها و پسرهای عزیز ما گول اینها را نخورند. از دامن اینها فرار کنند و به آغوش اسلام برگردند.

... آن آقا [بنی‌صدر] که من کراراً به او گفتم که حسابت را از این منافقین جدا کن و اعلام کن به اینکه شماها [منافقین] از اسلام نیستید و شماها به من ارتباط ندارید، نپذیرفت و دید آنچه دید و من امیدوارم که توبه کند.

... برای همه‌کس هرکار بکند، باز جای توبه هست، در توبه باز است، رحمت خدا واسع است."

اکنون دیگر مشخص شده بود که شرایط عینی مورد ادعای مرکزیت، نه‌تنها برای توده‌ها که حتی برای بسیاری از هواداران نیز فراهم نبوده است. هوادارانی که تا آن موقع، عمده کارشان فروش نشریه و پخش اعلامیه و حداکثر ایجاد درگیری‌های کوتاه با پاسداران بود، اکنون می‌بایست خود را با شرایط سخت ایجادشده منطبق می‌کردند. اینان، آمادگی انطباق با شرایط جدید را نداشتند. ادامه فعالیت به این نحو و در این فاز، مستلزم نوعی تازه از سازماندهی و تشکیلات بود که به‌مراتب دشوارتر از گذشته می‌بود. این درحالی است که بسیج عمومی برای مقابله با سازمان، که اکنون محارب هم شناخته می‌شد، مهلت لازم را جهت تقویت سازماندهی جدید به سران سازمان نمی‌داد.

بسیاری از هواداران برُیدند. بسیاری از آنها، از ترس اینکه توسط آشنایان و حتی فامیل نزدیک خود به کمیته و سپاه معرفی و دستگیر بشوند، متواری شدند. امکانات سازمان، پی‌در‌پی و به‌صورت مداوم، توسط مردم شناسایی شده و لو می‌رفت. افراد سازمان، برای یافتن مخفیگاه مناسب در مضیقه بودند. وحشت از مردمی که به هواداران وعده داده شده بود "پشت سر شما، اسلحه به دست خواهند گرفت"، بسیاری از آنها را منفعل کرده و در گیجی و سردرگمی فرو برده بود. ارتباط‌ها اغلب شناسایی و نامطمئن شده بودند و تشکیلات تا حدّ زیادی ضربه دیده بود.

هوادارانی که دستگیر شده بودند، هدف از راه‌پیمایی را شروع براندازی نظام قلمداد کردند و تعداد کثیری از آنان مرکزیت را به‌خاطر عدم شناخت دقیق جامعه به زیر سؤال بردند. شک و تردید از سطح هواداران دستگیرشده گذشت و بعدها در هواداران و اعضای خارج از کشور نیز رسوخ کرد. اینجا بود که رجوی مجبور شد در جمع‌بندی یک‌ساله، انرژی زیادی برای توجیه 30 خرداد صرف کند و شعار دهد که "30 خرداد تردیدبردار نیست." واقعیت، خود را پی‌در‌پی و بی‌رحمانه نشان می‌داد و رجوی نیز پیوسته به‌دنبال توجیه خطاها و پیروزی خواندن شکست‌ها بود.

به‌رغم بحث مفصل موسی خیابانی در تحلیل 30 خرداد (ضمن سخنرانی خود پیرامون تاریخچه سه‌ساله سازمان) و تلاش رجوی در توجیه تئوریک مبانی آن، در هیچ‌یک از منابع سازمان، مدرکی دال‌بر گفت‌وگوهای تئوریک مرکزیت برای شروع 30 خرداد وجود ندارد. جملاتی ازقبیل "پایان‌دادن به مشروعیت موضعی نظام" و "جوابی به بدمستی نظام" مواردی از تلاش‌های آنان برای ساختن پوشش تئوریک برای ماجرا، بعد از وقوع آن محسوب می‌شدند.

ازجمله نکاتی که روشن می‌کند حرکت روز سی‌ام خرداد به‌عنوان یک اقدام فرصت‌طلبانه پراگماتیستی رخ نموده است، تعبیرات مکرر رجوی و موسی خیابانی از این واقعه تحت عنوان تست و آزمایش است. وقتی رجوی خود می‌گوید: "اگر تظاهرات 30 خرداد، درست در همان روز (نه یک روز زودتر و نه یک روز دیرتر) به هر بهایی برگزار نمی‌شد، ما یک حلقه مهم را در کل محاسباتمان با رژیم، در پایان مشروعیت موضعی - سیاسی این رژیم و در آغاز مبارزه انقلابی مسلحانه، کم داشتیم." دیگر تردیدی باقی نمی‌ماند که آن روز به‌خصوص، "ساعت صفر" سازمان بوده است. آن‌هم با نیروهایی که معترف بودند:"در فضایی از کینه و تنفر نسبت به رژیم [جمهوری اسلامی] قرار گرفته بودیم که دیگر مجال تفکر نداشتیم." یا "سازمان به ما تحلیل نمی‌داد: بلکه چگونه متنفربودن را در مسیر عمل‌گرایی و عمل‌زدگی به ما تزریق می‌کرد." متن زیر، که چکیده و خلاصه نظریات یکی از اعضای سازمان پس از دستگیری است، نگاه نزدیکی از درون به حادثه 30 خرداد است:

تظاهرات 30 خرداد ریشه در مواضع قبلی سازمان، در آن تاریخ دارد. بعد از انقلاب (شاید در فروردین 58) بود که یک بار جابرزاده انصاری تحلیل می‌کرد که تا 3 ماه دیگر آیت‌الله خمینی حکم تکفیر ما را صادر [می‌کند] و ما مجبور به مبارزه مسلحانه مثل دوران شاه خواهیم شد. مدتی گذشت. در تابستان 1358 دوباره او را دیدم و گفت در پاییز 1358 قرار است رژیم با ما برخورد کند و مبارزه ما شکل دیگری پیدا می‌کند. ماه‌ها گذشت و خبری از برخورد

نظام نشد، ولی سازمان در پروسه کوتاه‌مدت، هرچند وقت یک‌بار، شکل سازماندهی را عوض می‌کرد و معتقد بود که می‌بایست با نظام به توازن قوا برسیم تا بتوانیم اراده خود را بر او تحمیل کنیم. همچنین سازمان و خصوصاً رجوی به

اعضای مرکزیت چنین تحلیل می‌داد که رژیم ملاها قادر بر سیستم‌سازی نبوده و قدرت حل مشکلات سیاسی - نظامی را نداشته و مردم را از دست می‌دهد و در روابط بین‌المللی محلی از اعراب ندارد.

بعد از چند ماه از پیروزی انقلاب، [سران سازمان] اقدام به چینش نیرو در ارگان‌ها نمودند؛ در رادیو، تلویزیون، ارتش، سپاه، بیت امام و وزارتخانه‌ها، افرادی که هوادار بودند، [در این ارگان‌ها وارد شدند و] طبق توصیه سازمان، به‌صورت مخفی با بخش امنیت و یا اطلاعات ویژه تماس داشتند.

از طرف دیگر، جمع‌آوری سلاح و تأسیس انبارهای جدید و نقل‌وانتقال سلاح‌ها و مهمات (خصوصاً از بعد از تیر 59، در شروع فاز سیاسی - نظامی) آغاز شد. قبلاً مرکزیت مترصد فرصتی بود که به‌طور مشروع ارتش خلقی تشکیل دهد تا به توازن قوا با نظام دسترسی پیدا کند. قضیه 13 آبان و تسخیر لانه جاسوسی و بعداً مسئله احتمال حمله امریکا، این فرصت را در فضای سیاسی آن موقع کشور برای سازمان مهیا کرد که بخش میلیشیا را تشکیل دهد. از این موقع به بعد، سازمان امید به پیروزی داشت.

مکرراً احتمال برخورد نظامی با جمهوری اسلامی را به ما گوشزد می‌کردند و ما به نیروهای تحت امر، مرتباً آماده‌باش می‌دادیم. شناسایی مراکز کمیته و سپاه و ارگان‌های انقلابی نظام شروع شده بود و مستمراً اخباری از درون نظام به گوش ما می‌رسید که حاکی‌از وجود نفوذی‌ها در درون نظام است. سازمان، به امید اطلاعات آنها، طرح‌ریزی می‌کرد.

در مخاصمات سیاسی، سازمان دنبال وجه مشروع مبارزه قطعی می‌گشت. [با] پذیرش بنی‌صدر برای ائتلاف مخفی با سازمان، لیبرالیسم -که وجه قابل‌توجه حاکمیت بود و تعداد زیادی از مناصب و پست‌ها را اشغال کرده بود - به خدمت سازمان درآمد.

بعد از [ماجرای] 14 اسفند، که بعضی گروه‌ها مانند "جنبش مسلمانان مبارز" از سازمان بُریدند، قسم دیگری به‌سمت سازمان آمدند، مثل اتحادیه کمونیست‌ها، حزب رنجبران و تا حدی پیکار، حزب دمکرات و جناح‌هایی از جبهه ملی.

از اوایل سال 1360، برنامه‌ریزی‌ها، آشکارا به‌سمت براندازی کامل می‌رفت. در کتابی که جمعی از جداشدگان سازمان در سوئد منتشر ساخته‌اند، درمورد تصمیم رجوی به شروع مرحله جنگ مسلحانه پس از بازگشت از سفر مخفیانه به فرانسه در اواخر سال 59، چنین آمده است: ... مسعود پس از بازگشت از فرانسه، در ابتدای سال 60 با دستپاچگی هرچه تمام‌تر فاز نظامی را طراحی و پیشنهاد کرد. حتی مسعود با مقاومت‌های اعضای مرکزیت به‌سختی مقابله نمود. به عبارت دیگر [زمان آغاز] این فاز نظامی را به آنان تحمیل کرد.

سازمان فضای سیاسی اردیبهشت و خرداد را چنان غلیظ و خشن کرده بود که هیچ‌یک از هواداران جز به تغییر حاکمیت فکر نمی‌کرد. پی‌در‌پی به آنان تحلیل می‌رسید که رژیم رفتنی است و از عهده [حل] مشکلات برنمی‌آید و ... .

پس از طرح و تصویب عدم کفایت سیاسی بنی‌صدر، سازمان می‌پنداشت می‌تواند بر موج سیاسی به‌وجودآمده سوار شود؛ همه‌چیز هم ازنظر رهبری سازمان، آماده و مهیا بود؛ نفوذی‌ها رشد کرده بودند و اطلاعات تشکیلات هم به‌زعم خودش کامل شده بود، سازماندهی درونی هم آماده بود. سازمان، درضمن، می‌پنداشت که به‌دلیل اشتغال نیروهای مسلح نظام در جبهه‌ها، هیچ قدرت قابل‌محاسبه‌ای را رودرروی خود نخواهد داشت؛ بنابراین این تشکیلات بریده از مردم، که مردم را با وهم و پندار محض می‌نگریست، بر آن شد که ضربه اول را وارد سازد.

تصور سران سازمان این بود که نظام جمهوری اسلامی قادر نیست خود را جمع‌وجور کند و ضربه اول را پاسخ گوید؛ چراکه در تحلیل سازمان، افکار عمومی آماده قیام علیه نظام بود و از بعد نظامی هم نظام در اوج استیصال بود. عراق مرتب حمله می‌کرد و شهرها و مناطق متعددی هم در اشغال عراق بود. ازنظر تشکیلاتی و سازماندهی نیز نظام - نه کمّاً و نه کیفاً - توان و آمادگی سازمان‌دادن به طرف‌دارانش را نداشت. از بُعد اجتماعی هم مردم کاملاً از نظام جدا شده و تحت‌تأثیر تبلیغات شش‌ماهه قبل از 30 خرداد، آماده تغییر حاکمیت شده بودند. از بُعد سیاسی و دیپلماتیک نیز کشورهای منطقه، آماده بودند به یک جایگزین که با آنها هم‌گرایی بهتر و

سنخیت بیشتر داشته باشد، تن دهند و امریکا و اروپا هم نظر مساعد دراین‌خصوص نشان داده بودند. از بُعد اقتصادی نیز نظام در بدترین وضعیت و شرایط به سر می‌برد و درگیر محاصره اقتصادی، عدم فروش نفت و

هزینه‌های جنگ بود. مجموعه اینها نظام را در دیدگاه سازمان، بی‌آینده و درحال فروپاشی نشان می‌داد.⁽¹⁾

درهرصورت، نتیجه این است که سازمان براساس یک حادثه یا چند اتفاق در اردیبهشت و خرداد 60 اقدام به این کار نکرده، بلکه تمامی بدنه و ماشین سازمان تحت یک استراتژی براندازی معین و معلوم، از بعد از انقلاب با تز شورشگری اجتماعی شروع به آلوده و غلیظ‌نمودن فضای سیاسی ایران کرده است. 30 خرداد معلول استراتژی براندازی مرحله‌ای سازمان بوده نه یک عکس‌العمل سازمانی در مقابل اقدامات مخالفین آن. رجوی باز می‌گوید: "... در روز 30 خرداد 60 نیز، فقط ازنظر نظامی، به دلایلی که حتی درمورد روزهای بعدش گفتیم، قیام و سرنگونی ضربه‌ای رژیم امکان‌پذیر نبود بلکه ما حقاً به یک اتمام حجت تاریخی به نقطه پایانی و نقطه آغاز احتیاج داشتیم."

رجوی و خیابانی در چند مورد، از حوادث 30 خرداد از دو واژه "تست" و "آزمایش" نیز استفاده کرده‌اند. رجوی در همان جمع‌بندی اشاره می‌کند: ... تا وقتی‌که هنوز آزمایش مبارزه مسلحانه با رژیم شروع نشده بود، بسیاری گروه‌ها و احزاب و سازمان‌ها مدعی انقلابی‌گری بودند."

خیابانی درباره 30 خرداد با تأکید برکلمه "آزمایش" می‌گوید: ... اما آیا اینکه حتی درصورت موفق‌بودن این آزمایش و اتمام حجت احتمال می‌رفت که ارتجاع اندکی به خود آمده. ..."

رجوی بار دیگر از تظاهرات مسلحانه به‌عنوان آزمایش و استفاده از الگوی 22 بهمن 57 یاد می‌کند: ... اما بااین‌همه، علی‌رغم اینکه از 30 خرداد به بعد برای ما روشن بود که آن الگوی سقوط شاه، لااقل در این مقطع دیگر قابل تکرار نیست، ... اما باز هم تست کردیم، آزمایش کردیم. ..."

باتوجه‌به اسناد و شواهد بعدی می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که 30 خرداد مقدمه عملیات تروریستی انفجار دفتر حزب [جمهوری اسلامی] و نخست‌وزیری و اقداماتی شبیه آن بوده است. به عبارت دیگر، یک عملیات تکمیلی بوده در کنار خط اصلی که براندازی ضربه‌ای بود و طی آن می‌بایست مسئولان ارشد نظام کشته می‌شدند.

طبق تحلیل خیابانی ادعا شده که 30 خرداد یک زورآزمایی و عکس‌العملی از فشارها بوده است، ولی مطابق تحلیل رجوی، 30 خرداد یک حادثه طبیعی در روند تکامل جنبش نوین به رهبری سازمان برای براندازی حاکمیت و یک حلقه در زنجیره حوادث سیاسی و فاز نظامی بود. مطابق تحلیلی که از خانه مرکزی محمد ضابطی به دست آمد، سازمان به‌طور برنامه‌ریزی‌شده 30 خرداد را دریچه عبور به‌سمت تروریسم قرار داد: ... سازمان تحلیل می‌کرد که رژیم به جناح لیبرال برای بقاء خویش و ادامه جنگ نیازمند بوده و درصورت حذف این جناح، اینکه رژیم با امپریالیسم سازش نموده باشد قطعی است و رژیم ضدخلقی شده است. ... و براین‌اساس نمایش 30 خرداد دریچه ورود به فاز نظامی و استراتژی سرنگونی براساس خط ضربه‌ای تشخیص داده شد و برنامه انفجار حزب و سپس قتل‌عام رهبران نظام انجام گردیده.

هرچند این تحلیل سازمان سعی داشت تصمیم هولناک خود را ضدامپریالیستی بنمایاند، اما در ذات خویش از وثوق و ادله کافی برخوردار نبود. زیرا همان زمان نیز مواضع ایران و سیاست منطقه‌ای امریکا در اوج تضاد و تخاصم با یکدیگر بودند و درحقیقت، مقابله با نظام به مفهوم سازش با امپریالیسم و خدمت به منافع و اهداف امریکا بود. سازمان از فردای بعد از انقلاب، بنیادهای ایدئولوژیک خود را براساس عطش کسب قدرت دگرگون ساخت. به‌نحوی‌که آتش لوله تفنگ و کمیت هواداران، آن را به‌سوی قبول مطلق "ایدئولوژی قدرت" با هر وسیله و به هر ترفندی سوق داد و درنهایت برای رسیدن به قدرت، با قربانی‌کردن صدها انسان بی‌گناه، شورش خونین مسلحانه را بر جامعه و نظام تحمیل نمود.»⁽²⁾

1) برگرفته از تحلیل‌های درونی مرکزیت، که برخی اعضای دستگیرشده سازمان آن را نقل کرده‌اند. متن اصلی اظهارات آنها در آرشیو دانشکده امام باقر(ع) موجود است.

2) سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، پیشین، صص 585 - 572

روزشمار جنگ دوشنبه 6 مهر 136029 ذیقعده 1401 28 سپتامبر 1981

در آغاز روز دوم عملیات ثامن‌الائمه(ع) بخش اعظم زمین‌های شرق رودخانه کارون به تصرف نیروهای خودی درآمده و پاک‌سازی شد و با استفاده از امکانات مهندسی، خاکریزهای ساحل شرقی کارون نیز تقویت گردید.

در این منطقه فقط محدوده کوچکی در اطراف پل حفار دراختیار ارتش عراق قرار داشت و عراق می‌کوشید با استفاده از یگان‌های تازه‌نفس، این سرپل را توسعه دهد و مانع دستیابی نیروهای ایران به تنها عقبه خود در شرق کارون شود.

ارتش عراق که از یک‌سو به‌دلیل نداشتن عقبه مناسب تا حد زیادی امیدش را برای اجرای یک عملیات اساسی در شرق رودخانه کارون از دست داده بود و از سوی دیگر احتمال می‌داد قوای ایران با عبور از کارون به‌سوی بصره حرکت کنند، برای حراست از این شهر حداقل 10 تیپ زرهی و مکانیزه به منطقه غرب کارون، که هیچ‌گونه دفاعی از آن نمی‌شد، وارد کرد.⁽¹⁾

در منطقه شرق کارون نیز صبح امروز حدود 2 گروهان پیاده و تعدادی تانک عراقی از غرب کارون به شرق رودخانه آمدند و قصد اجرای پاتک داشتند که با حمله نیروهای خودی و آتش پرحجم توپخانه و ادوات مواجه و منهدم شدند. از میان نیروهای عراقی فقط تعداد محدودی توانستند خود را به ساحل غربی کارون برسانند و بقیه کشته یا مجروح شدند یا در گوشه‌ای پناه گرفته و در منطقه باقی ماندند.⁽²⁾

عراق پس از ناکامی در این حمله، بار دیگر با واردکردن نیروهای جدید به منطقه کوشید ضمن توسعه سرپل محدود شرق کارون در منطقه پل حفار، نیروهای ایرانی را از نزدیک‌شدن به این پل بازدارد. به همین منظور، حدود 30 تا 40 تانک را در قسمت شرقی پل حفار مستقر

1) سند شماره 049288 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه 7 به تهران (فرماندهی)، 6/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سید یحیی صفوی و حسین اردستانی، عملیات ثامن‌الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1388، ص335.

2) سند شماره 005197 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات و عملیات سپاه خوزستان به 1 - 4 - شوش، شماره 360، 6/7/1360، ص2.

کرد و به اجرای پاتک پرداخت، اما این اقدام دشمن نیز بی‌نتیجه ماند.⁽¹⁾

«ما درحال پیشروی هستیم، ولی از جناح راست (فیاضیه) به‌شدت ضربه می‌خوریم. اگر به‌وسیله نیروهای دیگر پشتیبانی نشویم در محاصره ایرانی‌ها خواهیم افتاد. تلفات و خسارات ما خیلی زیاد است: تا این لحظه 300 تا 400 کشته و زخمی داشتیم؛ ازنظر جنگ‌افزار و مهمات به‌شدت در مضیقه‌ایم و چنانچه مهمات کافی نرسد، انهدام واحد حتمی است.» (سند شماره 138443 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (م - ف)، 8/7/1360، سند تک‌برگی)

-⁽²⁾

از سوی دیگر، امروز هواپیماهای عراقی هم در چند نوبت بخش‌هایی از منطقه عملیاتی را بمباران کردند. این حملات خسارتی درپی نداشت و در ساعت 8:30، یکی از جنگنده‌های دشمن هدف قرار گرفت و سرنگون شد.⁽³⁾یک هواپیما و یک بالگرد دیگر نیز در ساعت 16، به‌وسیله پدافند هوایی مستقر در جبهه فیاضیه هدف قرار گرفته و در آن‌سوی اروند سقوط کردند.⁽⁴⁾

در همین حال، فرماندهان حاضر در محورهای عملیاتی پس از بررسی برآوردهای اطلاعاتی از وضعیت منطقه و عملیات، به نیروهای 3 محور اصلی عملیات (دارخوین - فیاضیه - ذوالفقاری) دستور دادند که به دشمن در جلوی (شرق) پل حفار حمله برده، پس از عقب‌راندن آنها پل را منهدم کنند.

رزمندگان پس از کسب آمادگی‌های لازم در ساعت 15، حمله را آغاز کردند و به‌دنبال یک درگیری شدید که تا ساعت 17 ادامه یافت، توانستند نیروهای باقیمانده دشمن را در شرق کارون درهم بکوبند. درنهایت، یگان‌های عراقی با به‌جاگذاشتن بسیاری از تجهیزاتشان، مجبور به عقب‌نشینی شدند و نیروهای خودی پس از دستیابی به پل حفار، آن را منهدم کردند و در ساحل رودخانه کارون خط پدافندی تشکیل دادند.⁽⁵⁾

به این ترتیب، با تکمیل و تثبیت خط پدافندی که در روز اول عملیات به دست آمده بود، رزمندگان در حاشیه شرقی کارون به پدافند پرداختند. گفتنی است پدافند در این منطقه به‌دلیل وجود رودخانه‌ای غیرقابل عبور بین خط دفاعی خودی و دشمن از ضریب اطمینان بالایی برخوردار بود.⁽⁶⁾

درپی تشکیل خط پدافندی جدید در ساحل شرقی کارون، عملاً دو محور دارخوین و جاده آبادان - ماهشهر تبدیل به یک محور جدید به نام کارون شد.⁽⁷⁾

بدین‌ترتیب، با اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع)، شرق رودخانه کارون به‌طور کامل از وجود دشمن پاک‌سازی و آبادان پس از 349 روز از محاصره خارج شد.⁽⁸⁾

امروز همچنین بالغ‌بر 1500 عراقی که در عملیات ثامن‌الائمه(ع) به اسارت درآمدند، درحالی‌که به عربی شعارهایی علیه صدام می‌دادند در مراسمی در ماهشهر، به اجرای رژه پرداختند و سرهنگ جوادی فرمانده لشکر77، به زبان عربی برای آنان سخنرانی کرد.⁽⁹⁾

1) پیام واحد عراقی مستقر در سرپل شرق کارون به فرماندهی رده بالاتر حاکی‌از وضعیت آشفته این واحد در بعدازظهر امروز است:

2) سند شماره 005189 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب (اطلاعات عملیات) به فرماندهی مرکز طرح و برنامه عملیات (اطلاعات عملیات)، 6/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 049272 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 6/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، ص27.

3) سند شماره 5206 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 7، 8/7/1360، صص 12 - 8.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، ص38؛ و - سند شماره 005196 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی لشکر77 (رکن2) به سماجا2 (مدیریت اطلاعات)، 6/7/1360، صص 1 و 2.

5) سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش طرح عملیاتی، آبادان، دارخوین، ماهشهر، 7/7/1360، ص15.

6) عملیات ثامن الائمه مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، پیشین، ص336.

7) سند شماره 021754 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان، شماره 359، 6/7/1360، ص4.

8) ابوالقاسم حبیبی، آبادان در جنگ (اطلس راهنما - 6)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1382، ص125.

9) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص15.

براساس آمارهای جمع‌آوری‌شده از 4 جبهه عملیات ثامن‌الائمه(ع)، میزان تلفات و خسارت‌های دشمن در این عملیات چنین اعلام شد:

الف) تلفات

کشته و زخمی: حدود 2000 نفر.

اسیر: نزدیک به 1700 نفر.

ب) خسارات

D1084

انهدام‌ها: حدود 90 تانک و نفربر، حدود 100 خودرو، چند انبار مهمات، 2 پل پی.ام.پی. (نصب‌شده روی رودخانه کارون).

غنائم: حدود 160 تانک و نفربر، حدود 150 خودرو، 30 لودر و بولدوزر، یک آتشبار 4 قبضه‌ای توپ،⁽¹⁾8 تفنگ106 میلی‌متری، 7 ضدهوایی، 10 خمپاره‌انداز در انواع گوناگون، 20 بی‌سیم در انواع گوناگون، تعداد زیادی آر.پی.جی7 و اسلحه انفرادی.⁽²⁾-⁽³⁾

ساعاتی پس از انهدام پل حفار و عقب رانده‌شدن کامل نیروهای عراقی از شرق کارون، یک سخنگوی ارتش عراق در سخنانی با اعلام خبر عقب‌نشینی نظامیان این کشور به غرب کارون کوشید با به‌کارگیری الفاظ و عبارات از اعتراف صریح به شکست ارتش عراق خودداری کرده و عقب‌نشینی

2) از آنجا که ارتش و سپاه این عملیات را به‌طور مشترک اجرا کردند و مرجع واحدی برای اعلام قطعی غنائم وجود نداشته، آمارها ناقص اعلام شده است. بنابراین، تفاوت آمارهای اعلام‌شده در منابع گوناگون سپاه و ارتش تا حدی طبیعی به نظر می‌رسد. از سوی دیگر، این آمارها فقط مربوط به برخی محورهای عملیاتی بوده و میزان واقعی غنایم بیشتر از آمارهای در دسترس است.

3) سند شماره 005220 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 8، 12/7/1360، ص3؛ و - سند شماره 021777 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی سپاه مرکز، 9/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 049357 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات اهواز به فرماندهی مرکز، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

قوای عراقی را مبتنی‌بر تصمیم فرماندهی کل ارتش عراق و یک تاکتیک نظامی جلوه دهد.

رادیو بغداد به نقل از این سخنگوی ارتش عراق اعلام کرد: «نیروهای نظامی ما برطبق برنامه عمومی آن‌وقت در شرق کارون حضور یافتند و علی‌رغم تلاش‌های دشمن، در طول یک سال کامل در شرق کارون باقی ماندند.

واحدهای دلیر ما هربار چه به‌طور مستقیم و یا ضدحمله، حملات دشمن را دفع می‌کردند و دشمن در روزهای اخیر آسیب‌هایی به پل‌های ما به روی کارون وارد ساخته و همچنین فعالیت‌های نظامی علیه ما می‌نموده است و این امر باعث شده تا فرماندهی کل تصمیم خود را دایر بر انتقال‌دادن واحدهای مذکور از شرق کارون به غرب کارون اتخاذ کند و دشمن و سایرین به‌خوبی می‌دانند که ما می‌توانیم به هر نقطه زمینی که بخواهیم برسیم و آینده این موضوع را همانند گذشته نزدیک ثابت خواهد کرد.»⁽¹⁾

درپی اسیرشدن نزدیک به 1700 نظامی عراقی در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، یک بار دیگر دو مسئله عقب‌نشینی و به اسارت درآمدن نظامیان این کشور به معضلی جدی برای ارتش عراق تبدیل شده است.

براساس اسناد به‌دست‌آمده، فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق بار دیگر فرماندهان خود را تهدید کرد که درصورت اعدام‌نکردن کسانی که از حضور در جنگ سر باز زده‌اند، باید پاسخ‌گو باشند. ابلاغیه فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق به این شرح است:

«1. با‌توجه‌به به اینکه ازسوی فرمانده کل به فرماندهان لشکرها و تیپ‌ها اختیاراتی داده شده که براساس آن باید با فراریان از میدان نبرد به‌منظور جلوگیری از افزایش پدیده فرار برخورد قاطع به عمل آید، ولی با کمال تأسف مشاهده شده که فرماندهان از این اختیارات هیچ‌گونه استفاده‌ای ننموده‌اند.

2. فرماندهان مزبور چنانچه در آینده از این اختیارات خود استفاده نکنند مسئولیت هرگونه فرار در آینده به گردن آنان خواهد بود.»⁽²⁾

علاوه‌براین، به دستور سرفرماندهی ارتش عراق هرکدام از فرماندهان یگان‌های عراقی که موضع و منطقه خود را براثر حمله نیروهای ایرانی از دست بدهد، باید ظرف سه روز منطقه ازدست‌رفته را بازپس بگیرد. در غیراین صورت، به اعدام محکوم می‌شود. فرماندهان رده‌های بالاتر تیپ و لشکر نیز درخصوص این موضوع به‌طور مستقیم مسئول هستند.⁽³⁾

شهربانی استان خوزستان هم در گزارشی اعلام کرد: «ارتش مزدور عراق که اخیراً از نیروهای رزمنده اسلام شکست خورده است، به سربازان خود تکلیف نموده در موقع نزدیک‌شدن نیروهای ایرانی از نارنجک‌هایی که دراختیار دارند استفاده و از اسیرشدن رها و یا کشته شوند.»⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، صص 19 و 20 ضمیمه، بخش عربی رادیو صوت‌الجماهیر، 6/7/1360.

2) سند شماره 35216 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه سوم به تیپ زرهی بن‌الولید، 2/8/1360، ص1.

3) سند شماره 138503 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن2) گروه اطلاعات به رکن سماجا2 (مدیریت اطلاعات)، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 419364 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 14/7/1360، سند تک‌برگی.

پیروزی عملیات ثامن‌الائمه (ع) و آزادسازی زمین‌های شرق رودخانه کارون و دستیابی به همه اهداف پیش‌بینی‌شده عملیات، بازتاب گسترده‌ای در بین مردم کشور داشت و موجبات شادی و شعف آنان را فراهم کرد.

مردم شهرهای مختلف با سردادن فریاد "الله‌اکبر" از پشت‌بام‌های منازل، تجمع در مساجد و حسینیه‌ها، اقامه نماز شکر و برگزاری راه‌پیمایی ضمن اعلام همبستگی با رزمندگان، احساسات خود را به این پیروزی بزرگ ابراز کردند.⁽¹⁾در مناطق عملیاتی جنوب شادی مردم نمود بیشتری داشت؛ مردم اهواز، شادگان، دارخوین، آبادان و روستاهای اطراف مناطق عملیاتی با روشن‌کردن چراغ خودرو و موتورسیکلت‌های خود و پخش‌کردن شیرینی و حلوا و نان و خرما این پیروزی را جشن گرفتند.

گروهی از مردم نیز خود را به نزدیکی مناطق عملیاتی رسانده و ابراز شادمانی کردند.

برای جلوگیری از بروز هرگونه حادثه‌ای به نیروها دستور داده شد تا با مراقبت از اوضاع ترتیبی اتخاذ شود که از ورود مردم به مناطق آلوده به مین و مهمات و آسیب‌رسیدن به آنها جلوگیری گردد.⁽²⁾

زائران ایرانی در مکه نیز به شکرانه این موفقیت به‌طور گروهی به طواف خانه خدا پرداختند و به همین مناسبت تلگرافی از مکه برای امام خمینی ارسال شد.⁽³⁾

نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در ابلاغیه‌ای اعلام کرد: از این پس واژه پیروز به نام لشکر77 اضافه می‌شود و بدین‌ترتیب نام این یگان به "لشکر77 پیروز خراسان" تغییر یافت.⁽⁴⁾

شهر آبادان امروز به‌طور متناوب زیر آتش گلوله‌های سنگین و سبک ارتش عراق قرار داشت که براثر آن به 2 منزل مسکونی در کوی ذوالفقاری خسارت‌هایی وارد آمد و 2 نفر از اهالی شهر مجروح شدند.⁽⁵⁾قسمتی از لوله‌های پالایشگاه نیز طعمه حریق شد که نیروهای آتش‌نشانی آن را خاموش کردند.⁽⁶⁾

امروز شهر پاوه هم آماج گلوله‌باران‌های ارتش عراق قرار گرفت. در این حملات، یک خانه تخریب و یک نفر مجروح شد.⁽⁷⁾

در ادامه عزیمت داوطلبان مردمی و نیروهای نظامی به جبهه‌های جنگ امروز هم حدود 170 نفر از نیروهای بسیجی پس از گذراندن دوره‌های آموزش نظامی برای شرکت در جنگ با بدرقه مردم از شهرهای لنگرود، صومعه‌سرا، ساری و گنبد عازم جبهه‌ها شدند.⁽⁸⁾40 امدادگر نیز از مشهد به مناطق جنگی رفتند.⁽⁹⁾در همین حال خبرگزاری پارس به نقل از سازمان هلال‌احمر استان اصفهان درباره اقدامات این سازمان درزمینه اعزام پزشکان، امدادگران و سایر نیروهای خدماتی به جبهه‌ها اعلام کرد: «[سازمان هلال‌احمر استان اصفهان] در یک سال اخیر علاوه‌بر تأمین داروی مورد نیاز مجروحان و مصدومین بستری‌شده در بیمارستان‌ها در حد امکان ازطریق ستاد مشترک امداد و

1) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 191، 6/7/1360، ص42.

2) تاریخ شفاهی سردار مرتضی قربانی، (منتشرنشده)، 9/9/1388.

3) روزنامه جمهوری اسلامی، 8/7/1360، ص12.

4) سند شماره 433699 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از معاونت عملیات و اطلاعات نزاجا به فرمانده لشکر77 خراسان / ماهشهر، 5/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 307713 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از باقیمانده لشکر77 خراسان به استانداری خراسان، 11/7/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 005203 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان به ریاست اداره امور اجتماعی، 7/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005220 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

6) سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان، 10/7/1360، ص2.

7) سند شماره 054846 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه 7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 7/7/1360، سند تک‌برگی.

8) روزنامه جمهوری اسلامی، 8/7/1360، ص4؛ و - سند شماره 174089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 7/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه جمهوری اسلامی، 8/7/1360، ص4؛ و - سند شماره 174089 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 7/7/1360، سند تک‌برگی.

9) روزنامه جمهوری اسلامی، 9/7/1360، ص4.

درمان مستقر در جمعیت هلال‌احمر اصفهان، 67 پزشک، 115 دندانپزشک، 7 پرستار و بهیار، 174 پزشک‌یار، 220 امدادگر و سرپرست اکیپ، 181 تکنیسین اتاق عمل و بیهوشی، 81 نفر مهندس بهداشت و تکنیسین بهداشت، 7 مددکار اجتماعی، 12 آشپز، 619 تن از افراد دیگر و 319 دستگاه آمبولانس و اتوبوس به مناطق جنگی اعزام داشته است.»

براساس همین گزارش، در طول جنگ تحمیلی، هلال‌احمر اصفهان اقلام زیر را برای کمک به مناطق جنگی ارسال کرده است: 6 کامیون و تریلر پوشاک، پتو و چراغ خوراک‌پزی؛ 2900 پتو و 970 دستگاه چادر امدادی کامل و وسایل رفاهی برای زندگی اولیه 300 خانوار؛ 8 تُن آرد و 100 کارتن شیرخشک؛ 2800 متر موکت؛ 260 شعله چراغ؛ 520 دست لباس گرم؛ 9 تُن سیب‌زمینی؛ 2500 کیلو برنج؛ 7500 کیلو حبوبات؛ 10 بسته لباس؛ 1500 جفت کفش؛ 100 عدد یخدان و 250 ترموس.⁽¹⁾-⁽²⁾

هم‌زمان با اجرای عملیات موفق ثامن‌الائمه(ع) و شکست محاصره یک‌ساله آبادان، سفیر ایران در کویت، پیامدهای موفقیت ایران در جنگ را به نفع کشورهای عرب منطقه به‌ویژه کویت دانست.

D1087

به گزارش خبرگزاری پارس، علی شمس اردکانی در مصاحبه با جمعی از روزنامه‌نگاران و خبرنگاران ضمن اعلام این مطلب، نشریات کویتی را به اصلاح موضع خود و درنظرگرفتن منافع ملی و درازمدت این کشور دعوت کرد. وی درباره نتایج عملیات ثامن‌الائمه(ع) گفت: «پیروزی‌های روز گذشته که باعث آزادساختن کلیه مناطق شرق کارون شد و طی آن بیش از 1600 اسیر و 200 تانک سالم به دست لشکر اسلام افتاد، نشان‌دهنده اطمینان ما به پیروزی است.» وی از خبرنگاران خواست تا به مناطق آزادشده رفته و ضمن درک حقایق با برادران عرب ساکن این مناطق که مدت‌ها در اشغال بعثی‌ها بوده است، گفت‌و‌گو کنند تا بدانند که در این مدت چه ظلم‌هایی ازطرف رژیم بعث به آنها شده است.

1) ترموس ظرفی دردار برای گرم نگه‌داشتن مایعات، دارای دو جدار شیشه‌ای که هوای میان دو جدار تخلیه و سطح بیرونی هر دو جدار به‌صورت آینه درآمده است و بیرون ظرف پوششی از پلاستیک یا فلز دارد.

2) روزنامه صبح آزادگان، 6/7/1360، ص7.

شمس اردکانی همچنین با اشاره به مشکلات مرزی عراق با کویت درمورد تهدید بالقوه عراق برای آن کشور افزود: «ما این پیروزی‌ها را برای کشورهای منطقه مخصوصاً کویت بسیار مفید می‌دانیم، زیرا رژیم بعث عراق مرزهای قانونی کویت را هرگز به رسمیت نشناخته است و اگر در تجاوز به ایران پیروز شده بود، به سراغ کویت می‌آمد.»

سفیر ایران در کویت در پاسخ به سؤالی درمورد اظهارات اخیر تاچر مبنی‌بر خودداری حکومت ایران از پذیرش مذاکرات صلح، گفت: «به نظر تاچر هر دولتی که به اوامر انگلیس گردن ننهد، دولت نیست و شکی نیست که دولت منتخب مردم در ایران نمی‌تواند باب طبع رژیم انگلیس باشد، ولی دولت ایران با گفته‌های اشخاصی همچون تاچر موضع خود را عوض نخواهد کرد.» سفیر ایران افزود: «مسئله اصلی جنگ که خانم تاچر از اعتراف بدان عاجز است این است که ایران برای اصل تجاوز بحث دارد و نه برای چگونگی آتش‌بس و ایران حق را مطرح می‌کند، چیزی که تاچر با آن بیگانه است.»

D1088

وی در پاسخ به این سؤال که: «آیا جنگ تمام می‌شود؟» گفت: «به‌زودی جنگ پایان می‌پذیرد؛ یعنی یا رژیم عراق پس از درک نافرجام‌بودن تجاوز خود عقب‌نشینی خواهد کرد یا اینکه ما آنها را به عقب خواهیم راند.» شمس اردکانی در پاسخ سؤال دیگری درمورد هیئت حسن‌نیت خاطرنشان کرد: «این هیئت نمی‌تواند به‌عنوان آتش‌بس میان دو کشور اسلامی اقداماتی انجام دهد و نیز نمی‌تواند آن را جنگ بین دو حکومت اسلامی بخواند، زیرا ما رژیم عراق را به‌دلیل مخالفت صریحش با اسلام یک حکومت اسلامی نمی‌دانیم.»⁽¹⁾

فخرالدین حجازی نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی که در رأس یک هیئت پارلمانی در الجزایر به سر می‌برد، صبح امروز در یک نشست مطبوعاتی در محل سفارت ایران درباره نتیجه اقدامات هیئت‌های صلح درخصوص جنگ ایران و عراق گفت: «این جنگ پایانی نخواهد داشت مگر اینکه ارتش متجاوز عراق از سرزمین‌های ایران خارج شود.»⁽²⁾

در همین حال، نایب‌رئیس مجلس الجزایر نیز خواستار خروج نیروهای عراقی از خاک ایران شد و تأکید کرد: «بهترین راه‌حل پایان جنگ احترام‌گذاشتن دو کشور به موافقت‌نامه 1975 الجزایر است.»

وی همچنین با اظهار تأسف از وقوع جنگ افزود: «انقلاب الجزایر در نخستین روزهای خود با مشکلاتی نظیر آنچه ایران اکنون با آن روبه‌رو است، مواجه گشت و ایران نیز می‌باید با صبر و استقامت مشکلات خود را پشت سر بگذارد.»⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 152، 8/7/1360، صص 1 و 2.

2) همان، ص2، الجزایر - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

3) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص13.

اعلام خبر موفقیت در عملیات ثامن‌الائمه (ع) بازتاب‌های گوناگونی در رسانه‌های خارجی داشت. اغلب رسانه‌ها دستاوردهای این عملیات را "ادعای ایران" نامیدند و از تنگ‌ترشدن محاصره آبادان خبر دادند.

رادیو بی‌بی‌سی دراین‌باره گفت: «حمله سحرگاهی دیروز ایران اولین تلاش عمده‌ای است که از طرفین جنگ جهت خاتمه‌دادن به بن‌بست موجود دیده شده است. البته، جزئیات حمله مشخص نیست ایران ادعا می‌کند که محاصره آبادان را کاملاً از بین برده است و راه‌های ارتباطی آبادان و اهواز و بندر ماهشهر را آزاد ساخته و نیروهای عراقی را به غرب و به‌سوی رود کارون عقب رانده است. ایران همچنین مدعی است که بیش از 1500 عراقی را دستگیر کرده و 400 تن از ایشان را کشته است. از سوی دیگر، عراق کلیه این دعوی را رد کرده، اظهار می‌دارد که درواقع به‌علت بروز جنگ دیروز محاصره آبادان را تنگ‌تر کرده است.»⁽¹⁾

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در واکنش به خبرهای پخش‌شده درباره عملیات ثامن‌الائمه(ع) اعلام کرد: «ایران امروز اعلام کرده که نیروهای مسلح آن کشور محاصره یازده‌ماهه شهر آبادان را شکستند و این حمله را بزرگ‌ترین پیروزی نظامی در جنگ‌های کلاسیک بعد از جنگ دوم جهانی خواند. شدت‌دادن به جنگ در جبهه آبادان بدین جهت است که رژیم ایران می‌خواهد توانایی خود در میدان نبرد با عراق را علی‌رغم مشکلات فزاینده داخلی که در عزل بنی‌صدر رئیس‌جمهور سابق، ظاهر شد، به ثبوت برساند.»⁽²⁾

رادیو صدای امریکا نیز با انعکاس به‌ظاهر بی‌طرفانة این خبر، گزارش داد: «رادیو رژیم جمهوری اسلامی گزارش کرده است که نیروهای ایرانی محاصره بندر آبادان را شکستند. رادیو رژیم ادعا کرده است که دست‌کم 1500 سرباز عراقی اسیر شده و 600 تن دیگر کشته و یا مجروح شده‌اند. در گزارش رادیو رژیم جمهوری اسلامی، این بزرگ‌ترین پیروزی برای ایران در جنگ یک‌ساله با عراق توصیف شده است، ولی خبرگزاری رسمی عراق تصرف مجدد آبادان را توسط نیروهای ایرانی تکذیب کرده است.»⁽³⁾

ابراز تردید در موفقیت عملیات ایران تا آنجا پیش رفت که خبرگزاری فرانسه اعلام کرد: «مفسر سیاسی خبرگزاری عراق طی گزارشی اظهارات و دروغ‌های ایران را مبنی‌بر به‌اصطلاح پیروزی نظامی در آبادان، تنها یک فریاد مرگ نامید [و افزود] این‌گونه اظهارات که نزد دشمن بسیار متداول است، تنها به‌منظور پنهان‌کردن شکست‌هایی است که توسط ارتش عراق بر نیروهای ایران در عمق سرزمین خود اعمال می‌گردد. نیروهای دشمن حتی قادر نیستند مواضع ارتش عراق را که به محاصره آبادان همچنان ادامه می‌دهد به مقدار یک وجب از جای خود تغییر دهند.»⁽⁴⁾

بااین‌همه، فقط ساعتی پس از صدور بیانیه نظامی عراق مبنی‌بر عقب‌نشینی خودخواسته ارتش این کشور از شرق کارون، رسانه‌های مذکور با اکتفا به نقل این بیانیه، آن را دلیل صحت ادعاهای ایران خواندند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو لندن، 6/7/1360.

2) همان، ص10، بیروت - آسوشیتدپرس.

3) همان، ص1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا.

4) همان، ص4، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 6/7/1360.

خبرگزاری فرانسه از بیروت دراین‌باره گزارش داد: «خبر امشب سرفرماندهی ارتش عراق مبنی‌بر عقب‌نشینی نیروهای آن کشور از ساحل شرقی رود کارون به غرب این رود تأیید ضمنی اخبار تهران است. به‌احتمال زیاد، همان‌طورکه در بیانیه ارتش هم آمده است، نیروهای ایرانی، پل‌های تعبیه‌شده توسط عراق را زیر آتش خود قرار داده و درنتیجه نیروهای عراقی نیز از بیم در محاصره قرار گرفتن مجبور به عقب‌نشینی به طرف دیگر رود شدند.»⁽¹⁾

به‌دنبال انتشار اخبار جزئی‌تر این عملیات که از تلفات فراوان ارتش عراق و غنائم به‌دست‌آمده حکایت داشت و نیز درپی اقدام ایران در دعوت از خبرنگاران خارجی برای بازدید از جبهه آبادان، این خبرگزاری با ارسال خبر دیگری از تهران تردید در صحت اخبار را این‌گونه منعکس کرد: «به گفته ناظران اگر نیروهای ایرانی واقعاً موفق شده باشند نیروهای دشمن را از کناره غربی کارون به عقب برانند، این کار، حقیقتاً یک موفقیت مهم تلقی می‌شود. درهرصورت، بیلان رسمی این عملیات که خبر از کشته و زخمی‌شدن 600 عراقی و اسارت 3000 نفر را می‌دهد دارای اهمیت است.»⁽²⁾

همچنین رادیوی سراسری استرالیا (ای.بی.سی) در بخش اصلی خبری خود با اشاره به بیانیه ارتش عراق اعلام کرد که تکذیب پیروزی ایران در آبادان ازسوی عراقی‌ها و اعلام واردکردن تلفات سنگین به ایران، صحت ادعای ایران را ثابت می‌کند.⁽³⁾

با اجرای دو عملیات کمین در مسیر نیروهای ارتش، پیشمرگان مسلمان کرد و ژاندارمری، 12 نفر شهید و شماری نیز مجروح شدند. یک کامیون حامل تانکر آب نیز براثر برخورد با مین منفجر شد.

یک ستون از نیروهای ارتش و پیشمرگان مسلمان کرد در 25 کیلومتری محور میاندوآب - بوکان در قریه موسی‌لو به کمین افراد مسلح ضدانقلاب افتاد. در این درگیری 11 نفر از نیروهای ستون شامل یک افسر ارتش و 10 تن از پیشمرگان به شهادت رسیدند و 12 نفر نیز مجروح شدند، تعداد زیادی از مهاجمان هم کشته یا مجروح شدند.⁽⁴⁾

در اقدام دیگری در محور نقده - پیرانشهر، تعدادی از نیروهای ژاندارمری پس از بردن غذا برای نیروهای منطقه دوآب در مسیر بازگشت، به کمین افراد مسلح افتادند. در این حادثه یک افسر به نام ستوان دوم محمد خوش‌نیت به شهادت رسید و 2 سرباز نیز مجروح شدند.⁽⁵⁾

در محور نقده - اشنویه نیز کامیون حامل تانکر آب براثر برخورد با مینی که افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی کار گذاشته بودند، منفجر شد. در این حادثه به کسی آسیب نرسید.⁽⁶⁾

امروز همچنین، یکی از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان خود را به سپاه پاسداران پاوه معرفی و تسلیم کرد.⁽⁷⁾

1) همان، ص5، بیروت - خبرگزاری فرانسه؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص15.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، صص 13 و 14، تهران - خبرگزاری فرانسه، 6/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 152، 8/7/1360، ص5، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، صص 2 و 3، ارومیه - خبرگزاری پارس، 7/7/1360؛ و - سند شماره 049925 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (مرکز فرماندهی)، 6/7/1360، سند تک‌برگی.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، ص8.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

7) سند شماره 054846 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

ستاد عملیات مشترک ارتش و سپاه پاسداران در شمال‌غرب کشور امروز با صدور اطلاعیه‌ای خطاب به مردم این منطقه خواستار همکاری بیشتر آنان با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی شد.

در بخشی از این اطلاعیه آمده است: «طبق دستور اسلام عزیز و فرمان مبارک امام امت، رزمندگان اسلام تا آخرین قطره خونشان با احزاب مخالف اسلام خواهند جنگید و به یاری خداوند همه آنها را نابود خواهند کرد. اما شما ای مسلمانان کرد، بدانید و آگاه باشید که این رزمندگان شجاع به شما ملت محروم و مستضعف کوچک‌ترین تعرضی نخواهند کرد، بلکه درپی سالیان درازی که تحت ستم و ظلم بوده‌اید، به لطف خداوند شما را به رفاه دنیا و سعادت آخرت نوید می‌دهند. لذا، توجه شما را به این نکات معطوف می‌داریم:

از ورود عناصر ضدانقلاب به داخل شهر و روستا با قدرت تمام جلوگیری کنید.

منحرفین و مخالفین با اسلام عزیز را به نزدیک‌ترین پایگاه رزمندگان اسلام معرفی نمایید.

فریب‌خوردگان و نادمین می‌توانند با تحویل سلاح خود به دامن پرعطوفت نظام جمهوری اسلامی پناه آورند تا در سایه رحمت خداوند به زندگی شرافتمندانه بپردازند. باشد که خداوند از سر تقصیرات همگان درگذرد.»⁽¹⁾

در 4 اقدام به ترور در شهرهای مختلف کشور، 2 نفر شهید و 4 نفر مجروح شدند. 4 نفر از عاملان این حوادث نیز دستگیر شدند.

در ماهشهر، دو موتورسوار مسلح اسماعیل موحد کارمند اداره بندر و عضو سابق حزب جمهوری این شهر را هدف سوءقصد قرار دادند. وی پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید.⁽²⁾

همچنین محمدحسن اکبری رئیس آموزش‌وپرورش بخش قره ضیاءالدین از توابع خوی در استان آذربایجان‌غربی، پس از اقامه نماز مغرب و عشا درحال خروج از مسجد محل سکونت خود بود که چند فرد مسلح از پشت به وی تیراندازی کردند. او پس از انتقال به بیمارستان به شهادت رسید. به گزارش خبرگزاری پارس، 3 نفر دراین‌خصوص دستگیر شدند.⁽³⁾

افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در بخش رحیم‌آباد از توابع رودسر در استان گیلان، یکی از افراد مذهبی این بخش را ترور و مجروح کردند.⁽⁴⁾

در نوشهر نیز یکی از عناصر سازمان مجاهدین خلق به قصد ترور یکی از روحانیون شهر در خیابان فردوسی نارنجکی به‌سمت وی پرتاب کرد. براثر انفجار این نارنجک 2 دانش‌آموز و یک پیرزن مجروح شدند. مردم بی‌درنگ عامل حادثه را دستگیر کردند.⁽⁵⁾

ص1091

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 192، 6/7/1360، ارومیه - ستاد عملیات مشترک ارتش و سپاه در شمال‌غرب؛ و - روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص14.

2) سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی ماهشهر، 10/7/1360، ص2؛ و - سند شماره 034832 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به دفتر امور سیاسی وزارت کشور، 7/7/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، ص38، ارومیه؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص33، سپاه رودسر (رشت)؛ و - سند شماره 174088 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 8/7/1360، ص1.

5) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص13.

در دو درگیری جداگانه بین پاسداران و افراد سازمان مجاهدین خلق در تهران، 4 نفر از این افراد کشته و 4 نفر نیز دستگیر شدند.

امروز هنگامی‌که نیروهای دادستانی با مراجعه به یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق قصد دستگیری فردی مظنون را داشتند، افرادی از داخل این منزل به‌سوی مأموران تیراندازی کردند و یک پاسدار را به شهادت رساندند. در اقدام متقابل، 2 نفر از افراد مسلح این خانه تیمی کشته شدند و یک نفر دیگر نیز که به یکی از منازل اطراف گریخته بود توسط صاحب‌خانه دستگیر و تحویل پاسداران شد. از این منزل 6 اسلحه ژ3، یک کلت و یک جعبه فشنگ به دست آمد.

پس از کشف این خانه تیمی، نیروهای دادستانی خانه را زیر نظر گرفتند و با کمین‌گذاری توانستند 3 نفر از هواداران فعال سازمان را که برای دریافت تجهیزات به این مکان مراجعه کرده بودند، دستگیر کنند.⁽¹⁾

در حادثه دیگری 2 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق که از مسئولان برگزاری تظاهرات‌های سازمان در تهران و یکی دیگر از شهرهای کشور بودند، شناسایی و در یک درگیری هر دو نفر آنان کشته شدند. در بازرسی اتومبیل این افراد چند اسلحه، نارنجک و تعدادی پلاک خودرو به دست آمد.⁽²⁾

یک بمب صوتی در مقابل ساختمان بسیج اقتصادی کشور در ارومیه منفجر شد. براثر این انفجار شیشه‌های ساختمان شکست و به مغازه مجاور ساختمان بسیج خسارت‌هایی وارد شد، اما کسی آسیب ندید.⁽³⁾

در مسجدسلیمان نیز انفجار یک بمب صوتی نسبتاً قوی که افراد مسلح گروه‌های ضدانقلاب در یک کتابخانه در خیابان آزادی این شهر کار گذاشته بودند، خسارت‌هایی به بار آورد.⁽⁴⁾

با تلاش نیروهای خودی امروز تعدادی از عناصر وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در تهران و گچساران دستگیر شدند.

یک نفر از اعضای کادر مرکزی و یک نفر از اعضای شاخه نظامی سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر در تهران شناسایی و دستگیر شدند. در اقدام دیگری یک نفر از اعضای شورای رهبری گروه رنجبران دستگیر شد.⁽⁵⁾

در گچساران نیز 3 نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب که تعدادی سلاح و مهمات به‌همراه داشتند، دستگیر شدند.⁽⁶⁾

1) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص14؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، صص 14 و 15.

2) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص13؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص14.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

4) سند شماره 034830 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به اداره کل سیاسی وزارت کشور، 7/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 021787 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 12/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 034832 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص14؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص13.

6) روزنامه کیهان، 6/7/1360، ص2.

برهم‌زدن انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری ایران در روز جمعه آینده هدف اصلی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و بنی‌صدر است.

رادیو بی‌بی‌سی در گزارشی اعلام کرد: «روز قبل سه گروه مختلف از مجاهدین خلق در 3 نقطه شهر گرد آمده و به‌طور علنی با سردادن شعار علیه نظام شروع به راه‌پیمایی کردند. در درگیری‌هایی که به‌دنبال آن به وقوع پیوست، از تفنگ و نارنجک استفاده شد و اتوبوس‌ها طعمه حریق گردیدند.

به نظر می‌رسد تظاهرات آشکار مجاهدین علیه دولت، جزئی از مبارزه به‌منظور برهم‌زدن انتخابات روز جمعه باشد که قرار است جهت تعیین جانشین محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور پیشین کشور، که ماه گذشته در جریان یک انفجار بمب همراه با باهنر نخست‌وزیر کشور به قتل رسید، به عمل آید. مسعود رجوی رئیس سازمان مجاهدین خلق، همراه با ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور سابق ایران که درحال‌حاضر در فرانسه اقامت دارند، از ایرانیان خواستند که رأی‌گیری روز جمعه را تحریم نمایند.

از طرفی دیگر، آیت‌الله خمینی از مردم خواسته است که تا هرچه بیشتر در انتخابات روز جمعه شرکت کنند. روشن است که آیت‌الله خمینی و دولت وی شرکت مردم در انتخابات روز جمعه را حائز اهمیت فراوان دانسته و نشانه حمایت از رژیم می‌دانند. همچنین، باید گفت که مناقشات کنونی داخل کشور میان نیروهای امنیتی مجاهدین خلق آزمایش واقعی‌تری از قدرت سیاسی است تا تعداد حرکت‌کنندگان در انتخابات.»⁽¹⁾

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز با بیان اینکه اقدامات افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق برای ایجاد اغتشاش در روز برگزاری انتخابات است، گزارش داد: «چریک‌های مجاهد خلق، رهبری مبارزات ضددولت را در سطح کشور توسط بمب‌گذاری و ترور که منجر به مرگ عده بسیاری از طرف‌داران [آیت‌الله] خمینی ازجمله محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر شد، به عهده داشته‌اند.

مسعود رجوی رهبر مجاهدین خلق در بیانیه‌ای که دیروز در تبعیدگاه وی در پاریس صادر شد، ... از ملت‌های جهان خواست که از به‌رسمیت‌شناختن رئیس‌جمهوری که جمعه آینده انتخاب خواهد شد، سر باز بزنند. درگیری‌های دیروز نمایشگر آن است که مجاهدین خلق قصد دارند مردم را از صندوق‌های رأی دور نگاه دارند.»⁽²⁾

ابوالحسن بنی‌صدر هم از مردم ایران خواست در انتخابات ریاست‌جمهوری روز جمعه دهم مهر شرکت نکنند.⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 192، 7/7/1360، صص 2 و 3 ضمیمه، رادیو لندن، 6/6/1360.

2) همان، ص10، بیروت - آسوشیتدپرس، 6/7/1360.

3) همان، ص13.

درپی حوادث اخیر تهران نشریه امریکایی واشنگتن پست در مقاله‌ای به قلم ادوارد کدی به طرح دیدگاه‌های مسعود رجوی پرداخت.

خوش‌بینی درباره سقوط زودهنگام نظام جمهوری اسلامی و به‌دست گرفتن قدرت در ایران، رمزگشایی از سخنان رجوی به‌عنوان پیام به هیئت حاکمه امریکا و حل مشکل جنگ با عراق از مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده در این مقاله است.

در بخشی از مقاله واشنگتن پست آمده است: «در طول هفته جاری، اخباری که از میهن رسیده برای رجوی امیدوارکننده بوده است. مقامات رژیم [آیت‌الله] خمینی ازطریق بنگاه خبری خود اعلام کرده‌اند که مجاهدین در خیابان‌ها به تظاهرات می‌پردازند و آشکارا دولتِ ملاها را به مبارزه می‌طلبند، حتی در مرکز شهر تهران با پاسداران انقلاب، مسلحانه پیکار می‌کنند.

رجوی چنان سخن می‌گوید که گویی بر مسند نشسته است؛ از دیدگاه رجوی به‌زودی آیت‌الله خمینی سقوط خواهد کرد و او به‌عنوان نخست‌وزیر ایران و برای احیای تمامیت کشور بازخواهد گشت. بنی‌صدر رئیس‌جمهور برکنارشده ایران نیز او را همراهی خواهد کرد.

رجوی با لحنی حاکی‌از اطمینان در مصاحبه‌ای می‌گفت: به‌غیراز ما آلترناتیو دیگری در ایران وجود ندارد. شما امریکایی‌ها هوشیاری ویژه‌ای باید دراین‌مورد داشته باشید، به یاد دارید که قبلاً یک بار اشتباه کرده‌اید. ...

به اعتقاد رجوی با حذف آیت‌الله خمینی، جنگ با عراق ازطریق مذاکره و گفت‌و‌گو متوقف خواهد شد. وی ضمن محکوم‌کردن حمله عراق به ایران، تلاش‌های [آیت‌الله] خمینی را درجهت صدور انقلاب شیعی ایران به شیعیان عراق عامل اصلی مناقشات دو کشور توصیف کرد. برپایه اظهارات رهبر مجاهدین خلق، دولت جدید ایران به رهبری او و بنی‌صدر از مداخله در امور عراق خودداری خواهد کرد و مناقشات طرفین را بر سر آبراه شط‌العرب [اروندرود] کان لم‌یکن خواهد ساخت.

رجوی هم‌زمان با برشمردن اهداف سازمان مجاهدین خلق به چند یادداشت و دست‌نوشته مراجعه می‌کند تا مبادا در انعکاس پیام خود به امریکایی‌ها که ازنظر او دچار سوءتفاهم شده‌اند، نکته‌ای را ناگفته گذاشته باشد.

مسعود رجوی می‌ا‌فزاید:"مطمئن باشید که پس از[آیت‌الله] خمینی در ایران جنگ داخلی و یا حمام خون به راه نخواهد افتاد و خلأ قدرتی پیش نخواهد آمد." بااین‌حال، پیداست که او از احتمال سقوط ایران در ورطه جنگ‌های خونین داخلی درپی سقوط آیت‌الله خمینی هراسناک است.»

واشنگتن پست در پایان مقاله خود با درج جملاتی در تأیید سازمان نوشته است: رجوی می‌گفت:"ما تا به امروز ضربه مهمی را تحمل نکرده‌ایم. حتی یکی از اعضای کمیته مرکزی و یا شورای مرکزی اعدام نشده است." گروهی از سیاستمداران غربی که در ایران خدمت

کرده‌اند، مجاهدین را سرسخت و مصمم و بی‌رحم توصیف می‌کنند. این سازمان از اواسط دهه 1960، مبارزه خود را آغاز کرده است و اعضای آن در مرحله خشونت انقلاب ایران، در نبردهای مسلحانه خیابانی مشارکت داشته‌اند. شاه از سازمان مجاهدین با عبارت "مارکسیست‌های اسلامی"یاد می‌کرد. این عنوان بر روی مجاهدین باقی مانده است و رجوی با آزردگی خاطر می‌گوید: "ما مارکسیست نیستیم، ما مسلمان اصیل هستیم".»⁽¹⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 97، 26/7/1360، صص 33 - 29، واشنگتن پست (امریکا).

روزشمار جنگ سه‌شنبه 7 مهر 1360 30 ذیقعده 1401 29 سپتامبر 1981

هواپیمای نظامی سی130 که حامل 40 سرنشین ازجمله 5 فرمانده ارشد نظامی سپاه و ارتش،⁽¹⁾27 نفر از مجروحان عملیات ثامن‌الائمه(ع) و پیکر 32 تن از شهیدان این عملیات بود در مسیر پرواز اهواز - تهران در منطقه کهریزک در جنوب تهران سقوط کرد⁽²⁾

در این حادثه که ساعت 19:59 امروز در 17 مایلی فرودگاه مهرآباد و در جنوب‌غربی کهریزک اتفاق افتاد، یکباره هر 4 موتور هواپیما به‌دلیل نامشخص و مشکوک<a href="#ref-/storage/sources/28/library/books/31/347831/images/D1097.jpg "image title")

(اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص254)](footnote3-page1097" id="/storage/sources/28/library/books/31/347831/images/D1097.jpg "image title")

(اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص254)](footnote3-page1097" style="display:inline-block">⁽³⁾

(اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص254)](footnote3-page1097" style="color:#3b82f6;" id="ref-/storage/sources/28/library/books/31/347831/images/D1097.jpg "image title")

(اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص254)](footnote3-page1097"> 3) باآنکه در سخنان اولیه برخی مقامات، خرابکاری در هواپیما محتمل دانسته شده بود، آقای هاشمی رفسنجانی در یادداشت‌های خود در روز بعد از حادثه نوشته است: «تحقیقات نشان می‌دهد که [سقوط هواپیما] به‌احتمال قوی خرابکاری نبوده [است].»

![D1097

خاموش شدند.⁽⁴⁾خلبان کوشید هواپیما را در همان منطقه به زمین بنشاند. چرخ‌های هواپیما به‌وسیله دستگیره دستی باز شد و هواپیما در زمین ناهموار فرود آمد، اما پس از طی مسافتی حدود 270 متر، به‌دلیل ناهمواری زمین، نداشتن تعادل و برخورد بال چپ به زمین، هواپیما متلاشی شد و آتش گرفت.

1) در اخبار اولیه، اسامی 4 فرمانده ارشد نظامی به‌عنوان شهدای این سانحه اعلام شد، اما بعداً مشخص شد که محمد جهان‌آرا فرمانده سپاه پاسداران خرمشهر نیز در این پرواز حضور داشته و ازجمله شهیدان است.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، ص2.

<a href="#/storage/sources/28/library/books/31/347831/images/D1097.jpg "image title")

4) روزنامه اطلاعات، 9/7/1360، ص2؛ و - ابوالقاسم حبیبی، آبادان در جنگ (اطلس راهنما - 6)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1382، ص127.

در این سانحه، تیمسار سرتیپ ولی‌الله فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، سرهنگ موسی نامجو وزیر دفاع و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، سرهنگ جواد فکوری مشاور ستاد مشترک ارتش و فرمانده پیشین نیروی هوایی ارتش، یوسف کلاهدوز قائم‌مقام فرمانده کل سپاه پاسداران و محمد جهان‌آرا فرمانده سپاه پاسداران خرمشهر و تعدادی دیگر از سرنشینان هواپیما شهید شدند و 27 نفر از آنان با کمک اهالی محل و مأموران نجات یافتند.⁽¹⁾-⁽²⁾

ارتش عراق یک روز پس از شکست کامل در شرق رودخانه کارون، امروز تلاش اصلی خود را به تقویت خط پدافندی در غرب کارون و آوردن یگان‌های جدید به این منطقه معطوف کرد. حجم آتش توپخانه خودی تا حدی این اقدام عراق را با اخلال مواجه ساخت و تلفات بسیاری را به تجهیزات یگان‌های عراقی به‌ویژه گردان تانک خالد - که به‌دلیل جابه‌جایی سنگر نداشتند - وارد کرد.⁽³⁾

علاوه‌براین تا بعدازظهر امروز نیز تعدادی از نظامیان عراق که به‌طور پراکنده در نخلستان‌ها و بعضی سنگرها مخفی شده بودند به اسارت درآمدند و براساس آخرین آمارها تعداد اسیران به 1693 نفر رسید. از این تعداد 1643 نفر که سالم بودند به تهران انتقال یافتند و بقیه نیز در بیمارستان‌های استان خوزستان بستری شدند.⁽⁴⁾

پس از تأمین منطقه شرق کارون ، خط جدید پدافندی در ساحل شرقی رودخانه کارون از روستاهای سلمانیه و محمدیه تا 2 کیلومتری شمال نهر شادگان به سپاه پاسداران و از این نقطه تا شمال پل حفار به تیپ3 لشکر77 و از آنجا به‌سمت آبادان، به تیپ2 لشکر77 واگذار شد.⁽⁵⁾

فرماندهان سپاه پاسداران حاضر در عملیات ثامن‌الائمه(ع)⁽⁶⁾

رحیم صفوی مسئول ستاد عملیات جنوب و فرمانده جبهه فیاضیه؛ احمد کاظمی مسئول هدایت نیروهای در خط در جبهه فیاضیه؛ یدالله کلهر مسئول هدایت نیروهای در خط در جبهه فیاضیه؛ حسن باقری معاون اطلاعات ستاد عملیات جنوب و فرمانده محور دارخوین؛ حسین خرازی مسئول هدایت نیروهای در خط در جبهه دارخوین؛ مصطفی ردانی‌پور مسئول هدایت نیروهای در خط در جبهه دارخوین؛ غلامعلی رشید معاون عملیات ستاد عملیات جنوب و فرمانده جبهه ذوالفقاریه؛ مرتضی قربانی مسئول هدایت نیروها در جبهه ذوالفقاری؛ محمدجعفر اسدی مسئول هدایت نیروها در جبهه ذوالفقاری؛ محمدجعفر بنادری مسئول هدایت نیروها در آبادان و فرمانده محور ایستگاه 12 در جبهه ذوالفقاری؛ معینیان مسئول اطلاعات - عملیات سپاه خوزستان و اسحاق عساکره فرمانده جبهه جاده آبادان - ماهشهر.

امروز در جلسه‌ای که به‌منظور ارائه گزارش و جمع‌بندی این عملیات در آبادان تشکیل شد، شرکت کردند.

پس از توضیحات مقدماتی رحیم صفوی فرمانده ستاد عملیات جنوب سپاه پاسداران و گزارش معینیان مسئول اطلاعات - عملیات سپاه خوزستان درمورد استعداد نیروهای عراقی

1) خلاصه‌ای از زندگی‌نامه 5 فرمانده ارشد ارتش و سپاه در ضمیمه گزارش درج شده است.

2) سید یعقوب حسینی و محمد جوادی‌پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس (اشغال خرمشهر و شکستن حصر آبادان)، جلد3، تهران: سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 1373، ص283؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، ص5.

3) سند شماره 005202 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی لشکر77 (رکن2) به ت. ر سماجا2 (مدیریت عملیات، 7/7/1360، صص 1 و 2؛ و - سندشماره 005201 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی لشکر77 (رکن2) به ت. ر سماجا2 (مدیریت اطلاعات)، 7/7/1360، صص 1 و 2.

4) سند شماره 005220 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 8، 12/7/1360، ص2؛ و - سند شماره 005202 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص19.

5) سند شماره 49339 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات اهواز به طرح و برنامه مرکز، 9/7/1360، سند تک‌برگی.

6) تعدادی از فرماندهان حاضر در این جلسه که اسامی آنان در دسترس بود، عبارت‌اند از:

زمین‌های اشغالی شرق کارون قبل از آغاز عملیات، فرماندهان 4 محور عملیاتی (حسین خرازی و حسن باقری از محور دارخوین؛ اسحاق عساکره از محور جاده آبادان - ماهشهر؛ غلامعلی رشید از ایستگاه7 و بنادری از ایستگاه 12 در محور ذوالفقاری و رحیم صفوی از محور فیاضیه) به شرح وقایع عملیات پرداختند.

رحیم صفوی علاوه‌بر بیان برخی نقاط ضعف بر اهمیت تقویت سیستم مخابرات در عملیات، بالابردن سطح آموزش نیروها و تقویت مانور توأمان واحدهای زرهی و پیاده تأکید کرد و ضرورت تربیت نیروی انسانی در سطح فرمانده گروهان را در سپاه پاسداران یادآور شد. وی سپس برخی نتایج عملیات را این‌گونه بیان کرد:

«1. تحقق فرمان امام دررابطه‌با شکستن محاصره آبادان تا ثابت کنیم دستوری که امام به ملت بدهند عملی و اجرایی است.

پاک‌سازی کامل شرق رودخانه کارون.

بازشدن جاده‌های اهواز - آبادان و ماهشهر - آبادان.

تصرف دو سرپل نظامی عراق.

با این حمله بیش از 25% نیروهای دشمن در منطقه خوزستان نابود گردید و یکی از محورهای اصلی را که عمده‌ترین محور حمله عراق در منطقه خوزستان بود [و آن را] به‌عنوان یک برگ برنده دراختیار داشت، شکسته و امیدواریم با پاک‌سازی غرب رودخانه کارون و کرخه به مرزهای بین‌المللی خود برسیم.»⁽¹⁾

غلامعلی رشید در یادداشتی چند ویژگی عملیات ثامن‌الائمه(ع) را که در شکست ارتش عراق تأثیرگذار بود و درعین‌حال قوت عملیات نیز به شمار می‌رفت، چنین برشمرده است:

«حُسن اول، عملیات در محور جاده آبادان - ماهشهر که شبیه تک فریبنده بود و خداوند جورش کرد، این بود که نیروی عساکره (فرمانده محور جاده آبادان - ماهشهر) قبل از کشف حملات تیپ 2 و 3 وارد عمل شد و حتی اسیر نیز گرفت.

حُسن دوم، این بود که از تمامی محورها وارد عملیات شدیم و این امر باعث شد که بیش‌ازپیش رعب و هراس در دل دشمن بیفتد و سیستم فرماندهی [عراق] نتوانست [امور را] کنترل کند و ظاهراً همه‌جا پشت بی‌سیم، نیروها را امر به مقاومت می‌کرده و به دروغ نوید رسیدن نیروی مخصوص را می‌داده است.

حُسن سوم، تک شبانه بود که چندین خاصیت داشت:

حمله نیروی پیاده ما به‌راحتی صورت می‌گرفت و به‌سرعت پیشروی داشتند.

نیروی زرهی دشمن در شب کور است و بدون جهت تیراندازی می‌کردند.

سازماندهی و تدارک مقابله با حمله و پاتک در شب بی‌اندازه مشکل است.

حُسن چهارم، انهدام پل قصبه و پل حفار غربی بود که اتکای دشمن به این پل‌ها بود.»

وی در ادامه، ضمن مقایسه عملیات ثامن‌الائمه(ع) با عملیات‌های محدود گذشته، نتیجه‌گیری کرده است:

1) سند شماره 021761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش طرح عملیاتی، 5/7/1360، آبادان، دارخوین، ماهشهر، 7/7/1360، صص 3 و 4.

«به‌لحاظ زمان و هم به جهت دستاوردها باید به‌جای انجام عملیات‌های کوچک و محدود به‌سمت اجرای عملیات‌های گسترده رفت. البته، انگیزه مطرح‌شدن این طرح‌های گسترده آن است که به تجربه می‌توان دریافت که در طی 10 حمله محدود در طول 6 ماه (از 26 اسفندماه 1359 تا 26 شهریور1360)، یعنی به‌طور متوسط در هر 18 روز، یک حمله انجام شد، ولی باتوجه‌به پیروزی جنگ (در حمله آبادان) روشن شد که حملات گسترده بسیار برای ما با ارزش‌تر و با اهمیت‌تر است.»

غلامعلی رشید در پایان، برای هریک از عملیات‌های محدود و گسترده ویژگی‌هایی را به شرح زیر ذکر کرده است:

طرح محدود

انهدام قسمت کوچکی از دشمن.

وجود پاتک‌های متوالی.

تلفات زیاد نسبت به محدوده طرح.

ازدست‌رفتن عامل زمان و اجازه‌دادن به دشمن برای تثبیت و تحکیم و به‌رکودکشیدن جنگ.

طرح گسترده

انهدام قسمت بزرگی از دشمن.

نداشتن پاتک.

تلفات کمتر نسبت به گستردگی عملیات.

ازدست‌نرفتن عامل زمان و ... .⁽¹⁾

در ادامه حملات هوایی و زمینی ارتش عراق به شهر آبادان امروز نیز جنگنده‌های عراقی از ارتفاع بالا اقدام به فروریختن بمب‌های خوشه‌ای بر روی این شهر کردند. براثر این بمباران 4 نفر از اهالی شهر مجروح شدند و خسارت‌هایی نیز به بار آمد.⁽²⁾

همچنین در ادامه کمک برخی کشورهای عربی به رژیم بعث عراق امروز خبرگزاری پارس به نقل از منابع موثق داخل عراق گزارش داد که 600 سرباز اردنی و مصری برای کمک به ارتش عراق در جنگ علیه ایران وارد این کشور شده و در منطقه‌ای به نام چهارکلا استقرار یافته‌اند.⁽³⁾

1) سند شماره 091291 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دست‌نوشته رشید علی‌نور، 7/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، ص13؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص16.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، صص 21 و 22، خبرگزاری پارس، 7/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص15.

به‌دنبال آزادسازی شرق کارون و شکسته‌شدن محاصره آبادان، بنیاد امور جنگ‌زدگان از مهاجران جنگی خواست از بازگشت به مناطق آزادشده خودداری کنند. به گزارش خبرگزاری پارس، این بنیاد با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد: بازگشت مهاجران جنگی منوط به پاک‌سازی کامل این مناطق و فراهم‌شدن شرایط مناسب برای زندگی می‌باشد.⁽¹⁾

بازتاب خبری عملیات ثامن‌الائمه(ع) امروز در رسانه‌های خارجی با محوریت اعتراف رژیم عراق به شکست در این عملیات ادامه یافت.

خبرگزاری امریکایی آسوشیتدپرس با اشاره به خبر خبرگزاری عراق اعلام کرد: «سرانجام پس از دو روز، رژیم عراق اعلام کرد که نیروهای ارتش این کشور از مواضع شرقی رود کارون که حدود یک سال در تصرف آنان بوده است، عقب نشسته‌اند.»⁽²⁾

رادیو بی‌بی‌سی نیز در تفسیر خبری خود با عنوان "عراق تصدیق می‌کند که محاصره آبادان شکسته شده است" به بررسی این موضوع پرداخت. در قسمتی از این گزارش آمده است: «اقرار عراق به اینکه نیروهایش به غرب رود کارون عقب‌نشینی کرده‌اند و محاصره آبادان شکسته شده است، برای صدام حسین یک شکست است؛ هرچند که عراق گفته است نیروهایش هروقت بخواهند به مواضعشان بازخواهند گشت. پیروزی ایران برای صدام حسین نه‌تنها یک عقب‌نشینی نظامی است، بلکه عقب‌نشینی سیاسی نیز به حساب می‌آید. آبادان یکی از هدف‌های اولین عراقی‌ها در جنگ بود و اگرچه بمباران سنگین اولیه پالایشگاه و قسمت اعظم این شهر را خراب کرد، اما مقاومت سرسختانه ایرانیان سبب شد که آبادان به دست عراقی‌ها نیفتد.»⁽³⁾

در همین حال، رادیو کلن (آلمان‌غربی) در بازتاب عقب‌نشینی عراق فقط به اعلام خبر صدور بیانیه نظامی عراق مبنی‌بر دستور عقب‌نشینی به‌دلیل آسیب‌دیدن پل‌های ارتباطی رودخانه کارون اکتفا کرد.⁽⁴⁾

روزنامه فرانکفورتر الگماینه (چاپ آلمان) هم با درج مطلبی با عنوان "ایران به پیروزی‌های بزرگی در آبادان دست یافته است" به انعکاس این خبر پرداخته و با استناد به اطلاعیه‌های نظامی ایران از تلفات سنگین ارتش عراق و آزادشدن دو جاده منتهی به آبادان خبر داد.⁽⁵⁾

خبرگزاری تانیوگ یوگسلاوی نیز در خبری مبهم بدون اشاره به اسارت حدود 1700 نظامی عراقی، عقب‌نشینی ارتش این کشور را از شرق کارون یک راهبرد موقت و برای جلوگیری از محاصره واحدهای نظامی عراق اعلام کرد.⁽⁶⁾

همچنین رادیو مونت کارلو با اشاره به اعتراف عراق به عقب‌نشینی گفت: «عراق به عقب‌نشینی به غرب رودخانه کارون اعتراف کرده و گفته این عقب‌نشینی ناشی‌از استراتژی نظامی عراق است، چون استراتژی عراق مبتنی‌بر حفظ زمین با بهای سنگین نیست.»⁽⁷⁾

1) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص14.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 152، 8/7/1360، صص 5 و 6، خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از خبرگزاری عراق.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، صص 2 و 3 ضمیمه، رادیو لندن، 7/7/1360.

4) همان، ص4، رادیو کلن، 7/7/1360.

5) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 98، 28/7/1360، ص44، فرانکفورتر الگماینه (آلمان).

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 194، 9/7/1360، ص3، خبرگزاری پارس از بلگراد، 7/7/1360.

7) همان، صص 19 و 20 ضمیمه، رادیو مونت کارلو، 8/7/1360.

کویت نزدیک به 6 میلیارد دلار به‌عنوان "سهم این کشور برای حمله به جمهوری اسلامی ایران"، به صدام حسین پرداخته است. 2 میلیارد دلار از این مبلغ با تصویب پارلمان کویت تأمین شده و بقیه آن را خاندان الصباح پرداخت کرده است.

نشریه کانادایی کرسنت اینترنشنال در مقاله‌ای ضمن اعلام این خبر، موضوع درگیرشدن برخی کشورهای عربی در جنگ عراق علیه ایران را مورد بررسی قرار داده است. در این مقاله علاوه‌بر تهدیدهای صریح عراق علیه کویت با هدف درگیرکردن این کشور در جنگ به برخی موضوعات درون حاکمیت کویت و ناخشنودی و بیم مقامات کویتی از آینده روابط با عراق نیز اشاره شده و آمده است:

«برای اجابت تقاضای روزافزون صدام، کویت مانند بندرگاهی برای ارسال وسایل نظامی و دیگر احتیاجات جنگی به عراق عمل می‌نماید. نزدیک به نیمی از وسایل بندرهای کویت تنها در خالی‌کردن کالاهایی که قرار است به عراق برسد، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ایران اخیراً اعلام کرده محموله یک کشتی دانمارکی را که مهمات بود، توقیف نموده است. این محموله قرار بود ازطریق کویت به عراق حمل شود.⁽¹⁾بنا به گزارش شهود عینی، روزانه نزدیک به یک‌صد و پنجاه کامیون پر از کالا، کویت را به قصد عراق ترک می‌کنند، درحالی‌که پول بخش عمده‌ای از این کالاها توسط کویت پرداخت می‌شود.

اکنون مدت‌هاست که صدام درصدد بازگشایی ترمینال‌های نفتی خود در البکر فاو در جنوب شط‌العرب [اروندرود] می‌باشد، اما هوشیاری نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران همه این تلاش‌ها را خنثی کرده است. از سوی دیگر، صدام به این نتیجه رسیده است که تنها راه نجاتش استفاده از جزایر کویتی در منطقه است. ازاین‌رو سعی در درگیری هرچه بیشتر کویت در این جنگ داشته است و کویتی‌ها نیز باتوجه‌به این شیوه‌های سیاسی او در قبل، از افتادن در این چاه تاکنون اکراه ورزیده‌اند. بااین‌حال، برای مجبورکردن کویتی‌ها، صدام تبلیغاتی را در دستگاه‌های ارتباطی کویت آغاز نموده و از آنها خواسته است که همچنان‌که او در سال 1977، 1980 و امسال، عراقی‌های ایرانی‌الاصل را اخراج کرده، آنها نیز کویتی‌های ایرانی‌الاصل را از کویت اخراج کنند و برای اجرای این منظور ترتیبی داده تا چند بمب در نقاط مختلف شهر [های] کویت کار گذارده شود و گفته می‌شود تروریست‌هایی که این بمب‌ها را کار گذاردند، فلسطینی‌های طرف‌دار صدام بودند که 2 تن از آنها پس از کارگذاری بمب‌ها به عراق گریختند و صدام از استرداد آنها به دولت کویت سر باز زد. بدیهی است هدف این بوده که گناه این انفجارها به گردن کویتی‌های ایرانی‌الاصل افتد، ولی این نقشه شکست خورد و دست عراق برای کویتی‌ها خوانده شد.

1) این کشتی حامل مقادیری مواد منفجره ازجمله 177 تن دینامیت بود که نیروی دریایی ارتش آن را توقیف کرد و پس از تخلیه محموله‌اش در بندرعباس آزاد شد. (روزشمار 19/5/1360).

همین گزارش حاکی است، صدام در مصاحبه‌ای با روزنامه الانباء با همان شعارهای آشنای عربی مبنی‌بر اینکه کویت باید به همسایه عرب خود بیشتر کمک کند، اشاره نموده و به‌طور غیرمستقیم به موقعیت رسمی عراق که مرز آن از مرکز شهر کویت می‌گذرد اشاره کرد.

او گفت که وی قصد ندارد مانند عبدالکریم قاسم [رهبر اسبق عراق] عمل کند. قاسم زمانی تصمیم به تسخیر کویت گرفت و توسط انگلیسی‌ها سرنگون شد. صدام گفت: وی در عوض به اجاره 99 ساله جزیره کویت راضی خواهد بود. ...

مسافرینی که هر روز از عراق به کویت می‌آیند، خبر از تضعیف روحیه ارتش عراق و افزایش روحیه ایرانیان می‌دهند و این گزارش‌ها اندام کویت را به لرزه می‌اندازد؛ چه آنها می‌دانند که درخواست برای شرکت عملی در جنگ بسیار شدید خواهد بود. یکی از افراد عالی‌مقام کویتی اخیراً گفته است:"حوصله‌مان از دست بعثی‌ها به سر آمده است."»⁽¹⁾

در اقدامات امروز افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در غرب کشور 3 نفر شهید و 5 تن مجروح شدند.

یک خودرو سپاه پاسداران در جاده برده‌رش در شمال دریاچه مریوان به کمین افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب برخورد کرد و درنتیجه 2 نفر از سرنشینان آن مجروح شدند.⁽²⁾

در محور بیجار - تکاب، هم افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی با بستن راه بر یک اتومبیل، یکی از سرنشینان آن را به شهادت رساندند. 2 سرنشین دیگر موفق به فرار از این منطقه شدند.⁽³⁾

همچنین در دو حادثه دیگر در دو روستا به نیروهای خودی حمله شد. در یکی از این حملات 2 بسیجی به شهادت رسیدند و در حادثه دیگر، 3 نفر از افراد بومی سپاه مجروح شدند.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد عضو مجلس خبرگان قانون اساسی و دبیر حزب جمهوری اسلامی مشهد، که از مبارزان قبل از انقلاب بود، به‌دست یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) ترور شد و به شهادت رسید.⁽⁶⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 152، 8/7/1360، صص 8 - 6.

2) سند شماره 049293 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 8/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 054847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی)، 7/7/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 9/7/1360.

4) به‌دلیل ناخوانا بودن اسناد، مختصات و محل دقیق این دو روستا مشخص نیست.

5) سند شماره 054847 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 049293 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) خلاصه‌ای از زندگی‌نامه شهید هاشمی‌نژاد در ضمیمه گزارش درج شده است.

امروز هنگامی‌که حجت‌الاسلام هاشمی‌نژاد پس از پایان جلسه پرسش و پاسخ درحال خارج‌شدن از ساختمان حزب بود، فرد مذکور⁽¹⁾به وی نزدیک شد و با کشیدن ضامن نارنجک او را به شهادت رساند.⁽²⁾

براثر این انفجار، 2 نفر از همراهان هاشمی‌نژاد هم مجروح شدند. ضارب نیز زخمی و یک دست وی قطع شد، اما در حین انتقال به بیمارستان به‌دلیل شدت جراحات فوت کرد.⁽³⁾-⁽⁴⁾

درپی این حادثه در استان خراسان سه روز عزای عمومی اعلام شد و به دعوت سپاه پاسداران مشهد، مردم شهر از میدان شهدا تا صحن امام راه‌پیمایی کردند و در صحن امام، سید احمد هاشمی‌نژاد برادر شهید، برای مردم سخنرانی کرد.⁽⁵⁾

اقدام تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای تظاهرات در گرگان با دخالت مردم ناکام ماند و در یک درگیری در آمل، 2 نفر از اعضای سازمان کشته و چند نفر از آنان دستگیر شدند.

D1104

در گرگان، 2 فرد مسلح پس از سرقت یک اتومبیل وارد خیابان امام خمینی شده و به جمع تعدادی از هواداران و افراد سازمان که منتظر آنان بودند، پیوستند. این افراد با آتش‌زدن لاستیک از مردم خواستند به آنان پیوسته و با سردادن شعار علیه مقامات و نظام جمهوری اسلامی ایران

1) ضارب، هادی علویان اهل قوچان و از افراد نفوذی سازمان در حزب جمهوری مشهد بود که به‌دلیل مشکوک‌بودن از حزب اخراج شد. وی پس از مدتی و به‌دنبال یک زمینه‌سازی چندروزه، با مراجعه به حزب، آمادگی‌اش را برای شرکت در فعالیت‌های انتخاباتی ریاست‌جمهوری به نفع آیت‌الله خامنه‌ای اعلام کرد و شب قبل از حادثه به‌همراه تعدادی از فعالان حزب برای تنظیم اعلامیه‌ها و بسته‌بندی پوسترها در ساختمان حزب به سر برد. صبح روز حادثه نیز به‌مدت یک ساعت با نگهبان در ورودی دفتر حزب به گفت‌وگو پرداخت. در پایان جلسه بدون هیچ مانعی به هاشمی‌نژاد که درحال پایین‌آمدن از پله‌های ساختمان بود نزدیک شد و نارنجک را منفجر کرد.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، صص 4 و 5، خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

3) سازمان مجاهدین خلق رسماً مسئولیت این ترور را به عهده گرفت و ضمن درج یادواره هادی علویان در چند شماره نشریه مجاهد ازجمله در شماره‌های 407 و 515، نوشت که وی پس از نفوذ به حزب و اشتغال در بخش تبلیغاتی، اطلاعات مربوط به رفت‌وآمد حجت‌الاسلام کامیاب را دراختیار سازمان قرار داد که بعداً در برنامه‌ریزی ترور وی (7 مرداد 1360) ، از آن اطلاعات استفاده شد. (مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (1384 - 1344)، به کوشش جمعی از پژوهشگران، جلد اول، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، چاپ اول 1384، صص 672 - 671؛ و - محمدصادق کوشکی، تبار ترور، تهران: سازمان اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول 1387، صص 241 - 239)

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، صص 36 و 37، مشهد؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص36، مشهد.

5) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، صص 40 و 41، مشهد - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

به تظاهرات بپردازند، اما مردم مقاومت کردند و عده‌ای نیز به‌سمت این افراد هجوم بردند. یکی از تظاهرکنندگان برای عقب‌راندن مردم یک بمب دست‌ساز به‌سوی آنان پرتاب کرد که عمل نکرد، پس از آن افراد مسلح سازمان با مسلسل و کلت به‌سمت مردم تیراندازی کردند که درنتیجه، 2 زن و یک مرد به نام‌های بتول باهوشی، مهناز صحرانورد و سید محمد نظری شهید و چند تن نیز مجروح شدند. همچنین، براثر اصابت تیر مهاجمان به یکی از هواداران سازمان، وی نیز کشته شد. 2 نفر از مهاجمان مسلح هم که 2 بمب دست‌ساز قوی به‌همراه داشتند، با کمک مردم دستگیر و بقیه متواری شدند.⁽¹⁾

در حادثه دیگری، در آمل، هنگامی‌که نیروهای کمیته انقلاب اسلامی درحال کنترل و بازرسی چند اتومبیل در منطقه امامزاده قاسم این شهر بودند، 2 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق از داخل یک خودرو به‌سمت آنان تیراندازی کردند. در جریان درگیری پاسداران با این افراد، 2 نفر از مهاجمان کشته و چند نفر دستگیر شدند و یک پاسدار هم زخمی شد. از افراد دستگیرشده یک مسلسل یوزی با 5 خشاب پر و یک بمب دست‌ساز قوی آماده انفجار به دست آمد.⁽²⁾

ترور، تیراندازی و بمب‌گذاری ازجمله اقدامات امروز افراد ضدانقلاب در شهرهای بروجرد، بابل و اندیمشک بود.

دو موتورسوار مسلح وابسته به گروه‌های ضدانقلاب با مراجعه به منزل ستوان دوم احمد تن‌کار افسر دایره سیاسی ایدئولوژیک پادگان مهندسی بروجرد، در خیابان سعدی این شهر، وی را هدف سوءقصد قرار دادند و به شهادت رساندند. ضاربان پس از این اقدام با به‌جاگذاشتن موتورسیکلت خود متواری شدند.⁽³⁾

همچنین در بابل چند فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق به‌سوی تاکسی یکی از افراد متعهد شهر در محله حیدرکلا تیراندازی کردند که به سرنشینان آن آسیبی نرسید. نیم‌ساعت بعد نیز به‌سوی یک خودرو در مقابل ساختمان جهاد سازندگی این شهر تیراندازی شد، در این حادثه هم به کسی آسیبی نرسید.⁽⁴⁾

در اندیمشک هم یک بمب مقابل اداره آموزش‌وپرورش منفجر شد و خسارت‌هایی به بار آورد، اما کسی آسیب ندید.⁽⁵⁾

به‌دنبال دستگیری برخی اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در کرمانشاه در روزهای اخیر، امروز، مسئول تشکیلات استان کردستان به‌همراه 3 نفر از عناصر نظامی سازمان در این استان دستگیر شدند.

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص34، ساری - خبرگزاری پارس، 9/7/1360؛ و - سند شماره 174088 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منطقه 3 (چالوس) به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ستاد مرکزی (فرماندهی)، 8/7/1360، ص1.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، ص34، آمل؛ و - سند شماره 174088 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

3) سند شماره 328445 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی لرستان به استانداری لرستان، 7/7/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 049310 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد منطقه3 (فرماندهی) به ستاد مرکزی (مرکز فرماندهی)، 9/7/1360، صص 1 و 2.

5) سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی اندیمشک، 10/7/1360، ص2؛ و - سند شماره 419384 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان (اهواز) به استانداری خوزستان، 8/7/1360،سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 034831 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به مقام وزارت کشور، 7/7/1360، سند تک‌برگی.

به گزارش سپاه پاسداران منطقه 7 کشوری، با دستگیری افراد اصلی سازمان در این منطقه در هفته جاری، کل تشکیلات کردستان متحمل ضربات شدیدی شد.⁽¹⁾

در سبزوار نیز یکی از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق به‌سوی یک پاسدار شلیک کرد. این فرد بااینکه تیر به وی اصابت نکرده بود خود را به زمین انداخت و ضارب را که به‌قصد زدن تیر خلاص به او نزدیک شده بود دستگیر کرد.

به گزارش خبرگزاری پارس، این فرد قبلاً نیز به‌اتهام پرتاب بمب آتش‌زا به‌سوی اتومبیل نیروهای سپاه به‌مدت 15 روز بازداشت و سپس آزاد شده بود.⁽²⁾

آیت‌الله ربانی املشی دادستان کل کشور، شرایط محاکم قضایی کشور را برای پذیرش هواداران نادم گروه‌های مسلح معارض، اعلام کرد.

D1106

دادستان کل کشور دراین‌باره گفت: «امت مسلمان از آنهایی که نادم و پشیمان شده و توبه کنند و به وظایف توبه سیاسی هم عمل کنند و به آغوش اسلام عزیز بازگردند استقبال خواهد کرد. اینها ممکن است 3 الی 4 روز زندانی شوند و به‌محض اینکه توبه سیاسی‌شان توسط مسئولین پذیرفته شد، آزاد خواهند شد. این افراد می‌توانند به دادسراهای انقلاب، کمیته‌های سپاه، مسئولین قضایی، حکام شرع و ائمه جماعات در سراسر کشور مراجعه و درصورتی‌که توبه سیاسی آنان با صداقت توأم باشد و مقامات قضایی و حکام شرع توبه را تأیید کنند، با نهایت برادری با آنها رفتار خواهد شد و برطبق موازین قرآن هیچ مقامی نمی‌تواند متعرض آنها شود، چون آنها افرادی هستند که به آغوش اسلام بازگشته‌اند. خداوند توبه‌کنندگان را دوست دارد و اما در مقابل افرادی که اصلاح‌پذیر نیستند، قاطعانه خواهیم ایستاد و مقاومت خواهیم کرد.»⁽³⁾

درپی تظاهرات هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران که موجب شهادت و مجروح‌شدن تعدادی از مردم شد، حجت‌الاسلام سید حسین موسوی تبریزی دادستان کل انقلاب، از دادگاه‌های انقلاب خواست که در مقابل این‌گونه افراد قاطعیت بیشتری به خرج دهند. وی با اشاره به حمله این افراد به اماکن عمومی و مردم، درباره حکم صادرشده درباره آنان گفت:

1) سند شماره 270439 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد سپاه پاسداران منطقه7 (فرماندهی) به ستاد مرکزی سپاه پاسداران (فرماندهی)، 5/8/1360، ص5.

2) روزنامه کیهان، 7/7/1360، ص13.

3) همان، ص14.

«ما جز رعایت قوانین اسلامی چیزی نباید اجرا کنیم که اینها محارب و قاتل و تروریست هستند و اموال بیت‌المال مسلمین را به آتش می‌کشند و حکمشان در اسلام اعدام است و اگر ثابت شود اینها مسلحانه مبارزه کرده‌اند حکمشان جز اعدام چیزی دیگر نخواهد بود و موضع در مقابل آنها همین است مگر اینکه دست از این کارهایشان بردارند.»

دادستان کل انقلاب درباره احتمال انجام حرکت‌های مشابه در روز انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری افزود: «اگر کسی در روز انتخابات اغتشاش کند او در ردیف محاربین و اعضای گروهک‌های محارب می‌باشد و دراین‌زمینه ازسوی وزارت کشور و دادستانی تصمیماتی اتخاذ شده است.»

موسوی تبریزی درعین‌حال از تدابیر ویژه محاکم قضایی و دادستانی برای ارشاد و جذب افراد بازداشت‌شده گروه‌ها خبر داد و اعلام کرد: «بااینکه مردم از دادگاه‌های انقلاب انتظار قاطعیت دارند، اما دادگاه‌ها حتی مجرمینی را که در ترورها دست داشته‌اند نصحیت کرده و تا آخرین لحظات از آنان می‌خواهند که توبه کرده و به آغوش ملت به راه اسلام بازگردند و ترویج افکار اسلام در میان زندانیان مانند تحویل کتاب و روزنامه و فرستادن معلم مسلط به مسائل اسلامی برای ارشاد آنان همچنان اعمال می‌شود.»

وی همچنین خاطرنشان کرد: «مجازات اسلامی یک بعد قضیه است و بعد دیگر آن ارشاد مردم است و مجازات برای کسانی است که ارشاد نمی‌شوند.»⁽¹⁾

دادستان کل انقلاب در بخشی از سخنانش با اشاره به تبلیغات رسانه‌های خارجی و ادعاهای افراد فراری سازمان مجاهدین خلق درمورد اعدام افراد خردسال گفت: «به دستور امام حتی به آنها اجازه داده می‌شود که حضوراً با خانواده‌هایشان ملاقات کنند. بچه‌هایی که کمتر از 16 سال دارند چون مکلف نیستند، لذا مجازات هم نمی‌شوند، مگر اینکه در عملیات تخریب و انفجار شرکت کنند که دراین‌صورت تا رسیدن به رشد فکری صحیح و خارج‌شدن از حالت ضعف و کسالت روحی در دارالتأدیب نگهداری خواهند شد تا بالاخره به آغوش گرم خانواده‌های خود بازگردند و دراین‌باره خبرگزاری‌های ضد اسلام تبلیغ می‌کنند که دادگاه‌های انقلاب ایران بچه‌ها را می‌کشند، درحالی‌که دراین‌مورد حتی یک نفر هم اعدام نشده‌اند.»⁽²⁾

در سالروز شهادت امام جواد(ع)، امام خمینی در اجتماع قشرهای گوناگون مردم، به موضوعات جاری کشور ازجمله شهادت هاشمی‌نژاد؛ انتخابات ریاست‌جمهوری و تظاهرات هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران اشاره کردند.

رهبر انقلاب اسلامی درباره شهادت هاشمی‌نژاد فرمودند: «در روز شهادت امام جواد - سلام‌الله‌علیه - یکی از فرزندان و تبار آن خانواده به شهادت رسید؛ شهید هاشمی‌نژاد که من

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، صص 18 - 16، تهران - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

2) همان؛ و - روزنامه اطلاعات، 7/7/1360، ص2.

از نزدیک با آن آشنا بودم و خصال و تعهد آن شهید را لمس کرده بودم و مراتب فضل و مجاهدت آن بر اشخاصی که او را می‌شناسند پوشیده نیست. امروز در روز شهادت سلف صالح، این خلف صالح و متعهد از دست ما گرفته شد و من نمی‌دانم که انگیزه این شرارت‌ها که مشغول‌اند این گروهک‌های ضعیف نادان و عمال قدرت‌های بزرگ خصوصاً امریکا چیست و آنان چه می‌خواهند و چه انگیزه دارند؟ اینها انگیزه این را دارند که 36 میلیون جمعیت ایران و میلیون‌ها جمعیت‌های مسلم و مستضعف جهان را - که همه پشتیبان این جمهوری هستند - از بین ببرند؛ می‌خواهند با ترور بعضی شخصیت‌ها، اینها را از این راهی که راه اسلام است، منحرف کنند. اینها نمی‌فهمند که این توده‌های عظیم - که چون سیل خروشان در تمام کشور در مقابل قدرت‌های بزرگ ایستاده‌اند - با ترور اشخاص ولو هرچه بزرگ و ارجمند باشند، اینها به خودشان سستی و فتور راه نمی‌دهند، بلکه منسجم‌تر می‌شوند.»

امام خمینی با اشاره به تشابه رفتارهای اعضای سازمان مجاهدین خلق و اقدامات حاکمان عراق برای جلوگیری از حضور مردم در سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری خاطرنشان کردند: «... اینها می‌خواهند با کشتن یکی از اولاد رسول‌الله(ص)، نگذارند صدام شکست بخورد. این خیال باطلی است. صدام شکست خورده است و شرف و حیثیت نداشته است و اگر داشته است از دست داده است. اینها می‌خواهند که مردم را در رأی ریاست‌جمهوری سست کنند. با کشتن یک فرد ولو اینکه هرچه بزرگ باشد و متعهد، مردم ما از رأی‌دادن به ریاست‌جمهوری و از حاضرشدن پای صندوق‌ها برای کمک به اسلام و جمهوری اسلامی، خیال کردند سست می‌شوند! این هم یک خیال باطل است.»

ایشان درمورد تظاهرات 5 مهر هواداران سازمان مجاهدین در تهران نیز گفتند: «از این ترورها و از این شرارت‌هایی که دو روز قبل در تهران شد و مع‌الاسف، بچه‌ها و جوان‌ها را کشیدند به توی خیابان‌ها و به شرارت هدایت کردند، باید بسیار انسان متأسف باشد که جوان‌ها و کودک‌های ما این‌طور بازی خوردند از اینها که می‌آیند در خیابان‌ها و آتش می‌زنند چیزهایی [را] که مال مردم است، مال عموم است، مثل شرکت واحد و اتومبیل‌های شرکت واحد که مال مستضعفین است یا محلی که اصلاً برای مستضعفین است، به آتش می‌کشند. اینها فکر نمی‌کنند که این مدعی‌های مجاهدت برای خلق و برای مستضعفین، آن چیزی را که وجهه قرار دادند و هدف قرار دادند، ضررزدن به همین چیزهایی [است] که مال مستضعفین است؛ چیزهایی که برای مستضعفین جمع شده است، برای معلولین جمع شده، برای جنگ‌زده‌ها جمع شده است. اینها هدفشان این است که آنها را آتش بزنند.

شما از این شکست‌خورده‌ها هیچ هراسی نداشته باشید که اینها نفس‌های آخر را می‌کشند و ملت شریف ایران با کمال قدرت، ایستاده است در مقابل آنها و همین‌طور قوای نظامی و

انتظامی و پاسداران و بسیج و سایر قوای مسلح که از خود مردم هستند هم در جنگ با کفار ایستاده‌اند و هم در مقابله با این اشخاصی که همان‌طور هستند و برای آنها خدمت می‌کنند و قوای پاسدار ما و همین‌طور قوای انتظامی در این امر جدیت خواهند کرد و همه اینها را به دست خواهند آورد و به جزای اعمال خودشان در دادگاه‌ها خواهند رسید.»⁽¹⁾

امروز شماری از تظاهرکنندگان ایرانی با تعدادی از امریکایی‌های محله منهتن نیویورک درگیر شدند که با مداخله پلیس، 8 تن از مأموران پلیس زخمی و 2 نفر دستگیر شدند.

به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، سخنگوی پلیس نیویورک دراین‌باره گفت: «تظاهرکنندگان درحدود 300 مرد و زن بودند و درحالی‌که عکس‌هایی از آیت‌الله خمینی در دست داشتند، دربرابر سازمان ملل دست به تظاهرات زدند. این گروه سپس مبادرت به راه‌پیمایی کرده و کارکنان دفاتر که برای ناهار تعطیل شده بودند، آنها را هو کردند. بدین‌ترتیب، برخورد میان طرفین گسترش یافت و پلیس سعی می‌کرد تا ایرانی‌ها را به‌سوی سازمان ملل بازگرداند.»⁽²⁾

وی افزود: «از نیروهای پلیس که قصد داشتند طرفین را از یکدیگر جدا کنند، 8 پلیس به‌شدت مجروح شدند، ازجمله یکی از آنها به زیر دست و پای اسب پلیس افتاد. 2 نفر از تظاهرکنندگان نیز دستگیر شدند. ... به نظر می‌رسد که دستگیرشدگان، ایرانی باشند، لیکن آنها از معرفی [خود] خودداری می‌کنند. یکی از آنها به‌اتهام پرتاب سنگ به‌سوی پلیس و درگیری و حمله به مأمور پلیس دستگیر شده است.»⁽³⁾

عراق برای برگزاری هرچه بهتر اجلاس غیرمتعهدها در بغداد، تمهیدات ویژه‌ای را اتخاذ کرده است.

به گزارش خبرگزاری پارس از بلگراد، در قراردادی که بین عراق و یوگسلاوی منعقد شده، مواردی نظیر آماده‌سازی لوازم پیش‌ساخته برای ساخت چندین ساختمان و آموزش نیرو برای برگزاری این اجلاس پیش‌بینی شده است. در قسمتی از این گزارش آمده است:

«طبق قرارداد جدیدی که بین یکی از کارخانه‌های یوگسلاوی و عراق منعقد گردید، کارخانه مزبور لوازم ساختمانی پیش‌ساخته جهت ساختمان191 خانه مسکونی، 6 رستوان، 5 بنای اداری، 9 دستگاه مهمانسرای عراق را تهیه و ظرف مدت 7 ماه ارسال خواهد کرد.» ارزش کامل این قرارداد 10 میلیون دلار است. همچنین، بنا به گفته یک منبع آگاه از بلگراد، براساس قراردادی بین این دو کشور، حدود 200 عراقی برای گذراندن یک دوره آموزشی کوتاه‌مدت به‌منظور برگزاری اجلاس سران غیرمتعهدها در بغداد وارد بلگراد شدند. براساس همین قرارداد، یوگسلاوی کار نظارت بر امور مربوط به تبلیغات و روابط عمومی این اجلاس را در مدت برگزاری آن برعهده گرفته است.⁽⁴⁾

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد 15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 262 - 257.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، ص9، نیویورک - خبرگزاری یونایتدپرس، 7/7/1360.

3) همان؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 9/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 193، 8/7/1360، ص13، بلگراد - خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

ضمیمه گزارش975: خلاصه‌ای از زندگینامه 5 فرمانده ارشد ارتش و سپاه که در حادثه سقوط هواپیمای نظامی به شهادت رسیدند

درپی شهادت چند تن از فرماندهان ارشد نظامی در حادثه سقوط هواپیمای سی130 در جنوب تهران، خبرگزاری پارس زندگینامه 3 تن از آنان شامل سرلشکر فلاحی، سرتیپ فکوری و سرتیپ نامجو را به اختصار و بدین‌ترتیب منتشر کرد:

«سرلشکر ولی فلاحی در سال 1310 در طالقان متولد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در طالقان و تهران گذراند و پس از اخذ دیپلم از دبیرستان نظام وارد دانشکده افسری شد و با درجه ستوان دومی از این دانشکده فارغ‌التحصیل گردید.

سرتیپ فلاحی خدمت خود را در نیروی زمینی از فرماندهی دسته شروع کرد و به‌علت شایستگی که از خود نشان داد مدارج خود را تا درجه سرتیپی طی نمود و موفق به گذراندن دوره دانشکده فرماندهی و ستاد گردید، ولی با این وصف از سال 1330 تا 1352، به‌علت فعالیت علیه رژیم سابق 4 بار به زندان افتاد.

فلاحی پس از پیروزی انقلاب به سمت فرماندهی نیروی زمینی جمهوری اسلامی ایران و سپس جانشینی رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد و پس از برکناری بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا در تاریخ 21 خرداد 1360 با حکم امام با حفظ سمت به جانشینی رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی، به‌نوعی به سرپرستی جانشینی فرماندهی نیروهای مسلح انتخاب شد. متن حکم امام به صورت زیر بود:

بسم‌الله الرحمن الرحیم

"تیمسار ولی فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران تا تعیین تکلیف جانشین فرماندهی نیروهای مسلح ستاد مشترک مجاز است با استفاده از اختیارات مقام رهبری مأموریت‌ها [و] وظایف محوله را انجام دهید.

روح‌الله الموسوی‌الخمینی 21/3/1360"

فلاحی از آغاز جنگ تحمیلی رژیم مزدور عراق علیه ایران در جبهه‌های نبرد حق علیه باطل حضور داشت و ضمن نظارت بر عملیات رزمندگان اسلام و تشویق و قدردانی از سربازان، درجه‌داران و افسران، پاسداران و افراد بسیج و جنگ‌های نامنظم، همواره موجب دل‌گرمی آنها می‌گردید. از سرلشکر فلاحی 4 فرزند باقی مانده است.

سرتیپ شهید جواد فکوری در سال 1317 در تبریز به دنیا آمد و پس از اتمام تحصیلات متوسطه وارد دانشکده خلبانی شد و این دوره را با موفقیت به پایان رساند. او همچنین دوره‌های تکمیلی خلبانی، مقدماتی مدیریت خلبانی اف4، فرماندهی گردان هوایی و فرماندهی ستاد را با موفقیت طی کرد. سرهنگ فکوری در تمامی دوران خدمتش در ارتش به‌عنوان فردی مذهبی و قاطع شناخته می‌شد و به همین سبب پس از پیروزی انقلاب اسلامی مشاغل زیر را به عهده داشت:

فرمانده پشتیبانی پایگاه دوم شکاری، فرمانده پایگاه دوم شکاری، فرمانده پایگاه یکم شکاری، معاون عملیاتی نیروی هوایی و فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران.

او سپس با حفظ سمت به‌عنوان وزیر دفاع به کابینه شهید محمدعلی رجایی راه یافت.

شهید فکوری پس از انتصاب سرهنگ معین‌پور به‌عنوان فرمانده نیروی هوایی، به‌خاطر خدماتی که طی مدت فرماندهی خویش انجام داده بود مورد تشویق و قدردانی قرار گرفت و به سمت مشاور رئیس ستاد مشترک ارتش انتخاب شد.

سرتیپ شهید نامجو در سال 1317 در بندر انزلی به دنیا آمد و پس از پایان تحصیلات متوسطه به

دانشکده افسری راه یافت و این دوره را با موفقیت به پایان رساند و سپس وارد دانشکده نقشه‌برداری گردید و با درجه مهندسی در رشته نقشه‌برداری فارغ‌التحصیل شد. شهید نامجو با زبان‌های فرانسه و انگلیسی آشنایی داشت. پس از پیروزی انقلاب عضو هیئت علمی دانشکده افسری بود و سپس به سمت فرماندهی دانشکده افسری منصوب شد. نامبرده پس از شهادت دکتر مصطفی چمران ازسوی امام خمینی به‌عنوان نماینده ایشان در شورای‌عالی دفاع انتخاب شد.

نامجو سپس به‌عنوان وزیر دفاع کابینه شهید دکتر محمدجواد باهنر راه یافت و اخیراً همراه با حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس شورای اسلامی به کشورهای کره شمالی و مالزی سفر کرد.»⁽¹⁾

روابط عمومی سپاه پاسداران نیز در اطلاعیه‌ای شرح حال محمد جهان‌آرا فرمانده سپاه پاسداران خرمشهر را به این شرح منتشر کرد:

«برادر محمد جهان‌آرا فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خونین‌شهر، به جوار رحمت حق‌تعالی پیوست. برادر جهان‌آرا مجاهد خستگی‌ناپذیری [بود] که در آن سال‌های خفقان به مبارزه با رژیم دست‌نشانده طاغوت برخاسته بود و سال‌ها به مجاهدات پیگیر خویش ادامه داد. وی در سال 1353، زندگی مخفی خود را آغاز کرد و بارها از چنگ دژخیمان رژیم منحوس پهلوی گریخت. در سال‌های 1356 و 1357، با اوج‌گیری انقلاب اسلامی به فعالیت‌های مسلحانه در تهران و خوزستان روی آورد و بارها با عوامل ساواک درگیر شد. برادر جهان‌آرا پس از پیروزی انقلاب اسلامی همکاری خود را با سپاه پاسداران آغاز کرد و با برعهده‌گرفتن مسئولیت سپاه خونین‌شهر در ریشه‌کن نمودن عناصر ضدخلق وابسته به صدام و خنثی‌سازی توطئه‌های تخریب و انفجار صدامیان نقش مؤثری ایفا کرد و پس از آغاز جنگ تحمیلی رژیم عراق علیه ایران اسلامی نیز سنگربه‌سنگر با قوای کفر جنگید و افتخار آفرید و عاقبت در سانحه هوایی به دیگر پاسداران و یاران شهیدش پیوست.»⁽²⁾

روزنامه اطلاعات نیز به اختصار زندگینامه شهید یوسف کلاهدوز را منتشر کرد. در مطلب این روزنامه آمده است: «برادر کلاهدوز در تاریخ اول دی‌ماه 1325، در شهرستان قوچان متولد شد. وی دوره دبستان و دبیرستان را در قوچان به اتمام رسانید و پس از اخذ دیپلم به دانشکده افسری راه یافت و به‌مدت 7 سال در لشکر شیراز مشغول خدمت شد و ضمن اعتمادی که به دست آورده بود، اقداماتی درجهت تحقیق و به‌ثمررسیدن انقلاب اسلامی انجام داد. وی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در جلسات سری با دست‌اندرکاران انقلاب اسلامی شرکت فعالانه داشته و پس از پیروزی انقلاب اسلامی جزو بنیان‌گذاران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود و تاکنون در رده‌های مختلف فعالیت داشته و آخرین سمت وی قائم‌مقام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود. کلاهدوز فردی معتقد و مثمرثمر در تلفیق ارتش و سپاه و نزدیکی و به‌هم‌پیوستگی این دو بود. صفا و صمیمیت وی قابل‌توجه تمام همکاران، دوستان و آشنایانش بوده است. شهید کلاهدوز در جلسه‌ای که براثر بمب‌گذاری منجر به شهادت رجایی و باهنر شد شرکت داشته که از آنجا به سلامت گذشته و آسیبی ندید. ضمناً شهید کلاهدوز دارای همسر و 2 فرزند بود.»⁽³⁾

ضمیمه گزارش983: زندگینامه حجت‌الاسلام سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد

درپی شهادت شهید هاشمی‌نژاد، خبرگزاری پارس مطلبی را درخصوص زندگینامه وی منتشر کرد:

«استاد شهید سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد در سال 1312 در یک خانواده مذهبی در بهشهر متولد شد و از سن 14 سالگی در خدمت آیت‌الله کوهستانی به تحصیل علوم دینی پرداخت. حجت‌الاسلام هاشمی‌نژاد سپس در قم به محضر آیت‌الله العظمی بروجردی و رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران امام خمینی راه یافت و باتوجه‌به نبوغ و هوش سرشاری که داشت به‌زودی در زمره شاگردان ممتاز ایشان درآمد. وی با درک علل

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، صص 6 و 7، خبرگزاری پارس، 8/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، صص 8 و 9، خبرگزاری پارس، 9/7/1360.

3) روزنامه اطلاعات، 9/7/1360، ص18.

استضعاف مردم ایران و ظلم و ستمی که ازسوی دستگاه جبار بر ملت مسلمان ما روا داشته می‌شد و نیز با بهره وری از محضر مبارک امام امت، هم‌گام با دیگر بزرگوارانی چون شهید مظلوم آیت‌الله بهشتی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی، حجت‌الاسلام‌والمسلمین طبسی، سیدالاعلام [آیت‌الله] خامنه‌ای و دیگر روحانیون روشن‌بین و متعهد، مبارزات خود را همراه در پرتو مبارزات رهبر انقلاب شروع کرد و پس از خرداد 1342، با استفاده از بیان شیوا و اطلاعات وسیع و احاطه بر علوم زمان، به ایراد خطابه‌ها و سخنرانی‌های پرشور و انقلابی پرداخت و تمام توان خویش را در نشر افکار انقلابی اسلام در بین توده‌های محروم به خدمت گرفت و به افشای ماهیت ضد مردمی و جنایتکارانه رژیم پلید طاغوت پرداخت و در همین رابطه نیز بارها به‌وسیله رژیم دستگیر و در زندان‌های ساواک مورد شکنجه قرار گرفت.

حجت‌الاسلام هاشمی‌نژاد با اوج‌گیری انقلاب اسلامی ایران در انعکاس پیام‌های امام خمینی در خراسان و دیگر نقاط ایران و برنامه‌ریزی و ایجاد هماهنگی هرچه بیشتر بین مبارزین نقش بسزایی داشت.

و دررابطه‌با ایدئولوژی گروه‌های سیاسی و درک واقعیت حرکت آنان از بینش قوی برخوردار بود.[وی] ازجمله اولین کسانی بود که به افشای ماهیت منافقانه و انحرافی مجاهدین خلق در قبل از پیروزی انقلاب پرداخت و دراین‌رابطه پس از آزادی از زندان رژیم روشنگری‌هایی را آغاز کرد. با پیروزی انقلاب اسلامی ایران حجت‌الاسلام هاشمی‌نژاد با درک صحیح از سیر حرکت انحرافی خطوط وازده و تسلسل توطئه‌های قدرت‌های به‌خصوص امریکا برای ایجاد تشکل و سازماندهی نیروهای جوان، مسئولیت دبیری حزب جمهوری اسلامی استان خراسان را به عهده گرفت و تا زمان شهادت سنگر ایجاد وحدت و تشکل بین نیروهای اسلامی را عهده‌دار بود. شهید هاشمی‌نژاد با حضور در مجلس خبرگان در تدوین قانون اساسی و تصویب اصل الهی ولایت فقیه و بعد از آن در افشای خط منحرف بنی‌صدر خائن و دارودسته مفسده او نقش عمده‌ای به عهده داشت و در ادامه رسالت عظیم خویش صبح امروز درحالی شهید شد که تدریس در یک کلاس روشنگرانه تحت عنوان"پاسخ به سؤالات" را پایان داده بود. از استاد شهید هاشمی‌نژاد بنیان‌گذار کانون بحث و انتقاد دینی در مشهد که مطالعات و اطلاعات وسیعی دررابطه‌با مکاتب سیاسی و جهانی دارد، چندین کتاب به جای مانده که تعدادی از آنها قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در حد وسیع چاپ و نشر یافته است و از آن جمله مناظره دکتر و پیر؛ پاسخ به مشکلات جوانان؛ اصول پنج‌گانه اعتقادات؛ راه سوم بین کمونیسم و سرمایه‌داری؛ درس‌هایی از قرآن و دیگر کتاب‌های آسمانی و درسی که حسین به انسان‌ها آموخت را می‌توان نام برد.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، صص 38 و 39، خبرگزاری پارس، 7/7/1360.

روزشمار جنگ چهارشنبه 8 مهر 1360 1 ذیحجه 1401 30 سپتامبر 1981

درپی شهادت تعدادی از فرماندهان ارشد ارتش و سپاه در حادثه سقوط هواپیمای نظامی ارتش در حوالی تهران، امام خمینی پیامی صادر کردند.

قسمتی از پیام امام به این شرح است:

«بسم الله الرحمن الرحیم

انا لله و انا الیه راجعون

با کمال تأثر و تأسف خبر دلخراش سانحه هوایی یک فروند هواپیمای نیروی هوایی که حامل شهدا و مجروحین جنگ اخیر بود و منجر به شهادت جمعی از خدمتگزاران به اسلام و ملت شهیدپرور ایران گردید - که در بین آنان تیمسار سرلشکر ولی‌الله فلاحی، تیمسار سرتیپ نامجو، تیمسار سرتیپ فکوری و آقای کلاهدوز بودند - واصل گردید.⁽¹⁾

اینان خدمتگزاران رشید و متعهدی بودند که در انقلاب و پس از پیروزی با سرافرازی و شجاعت در راه هدف و درحال خدمت به میهن اسلامی به جوار رحمت حق تعالی شتافتند.

امید است که پس از پیروزی شرافت‌آفرین برای ملت و پس از زحمات طاقت‌فرسا در راه هدف و عقیده، روسفید و سرافراز به پیشگاه مقدس ربوبی وارد و مورد رحمت خاصه واقع شوند. شک نیست که همه باید این راه را برویم و به‌سوی حق و سرنوشت خویش بشتابیم. پس چه سعادتی بالاتر از آنکه درحال جهاد با دشمنان اسلام و خدمت به حق و خلق و مجاهدت در راه هدف و شرف این راه طی شود و چه سعادتمند بودند این شهیدان که دِین خود را به اسلام و ملت شریف ایران ادا نموده و به جایگاه مجاهدین و شهدای اسلام شتافتند.

1) در پیام امام خمینی به نام شهید محمد جهان‌آرا فرمانده سپاه پاسداران خرمشهر اشاره نشده است؛ زیرا همان‌طورکه در روز گذشته هم ذکر شد در گزارش‌های اولیه درمورد اسامی شهدای این سانحه، فقط نام 4 فرمانده ارشد نظامی به‌عنوان شهدای این سانحه اعلام شده بود.

اکنون بر ملت ایران و خصوص قوای مسلح است که با شجاعت و قدرت و مجاهدت و افزودن پشتکار، یاد آنان را زنده و به جهاد چون آنان ادامه دهند.

... اینجانب این ضایعه اسفناک را به ملت ایران و ارتش و سپاه و سایر قوای مسلح و فرماندهان شریف آنها و به خانواده محترم شهدا تسلیت و تبریک عرض می‌کنم. این شهدا و شهدای عزیز ما که در راه هدف و آرمان اسلامی به شهادت رسیدند، موجب سرافرازی و افتخار هم‌میهنان و قوای مسلح و خانواده‌های عزیز خود شدند. از خداوند متعال برای آنان رحمت و برای ملت و بازماندگان شهدای عزیز سعادت و صبر می‌طلبم.

والسلام علی عباد الله الصالحین.

روح‌الله الموسوی الخمینی»⁽¹⁾

متقابلاً خانواده‌های شهیدان فلاحی، نامجو، فکوری و کلاهدوز نیز با ارسال تلگرامی خطاب به امام خمینی، شهادت این فرماندهان را به ایشان تبریک و تسلیت گفتند.⁽²⁾

پس از اعلام خبر سقوط هواپیمای نظامی در جنوب تهران و مشخص‌شدن اسامی شهیدان این سانحه، شورای موقت ریاست‌جمهوری اسلامی ایران با صدور اطلاعیه‌ای، سه روز عزای عمومی در کشور اعلام کرد. قسمتی از این اطلاعیه به این شرح است:

«ملت رزمنده و انقلابی ایران، با نهایت تأثر و تألم، شهادت جمعی از رزمندگان میهن اسلامی را در سانحه سقوط هواپیما که حامل عده‌ای از شهدا و مجروحین پیروزی اخیر جبهه‌های نبرد بود، به اطلاع می‌رساند.

تحقیقات اولیه نشان می‌دهد که در این حادثه جانگداز 4 تن از سرداران دلیر اسلام و فرماندهان جبهه نبرد حق علیه باطل (تیمسار شهید ولی‌الله فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، سرهنگ شهید سید موسی نامجو وزیر دفاع، سرهنگ خلبان شهید جواد فکوری مشاور جانشین رئیس ستاد مشترک، برادر، شهید یوسف کلاهدوز قائم‌مقام فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) به خیل شهیدان گلگون‌کفن اسلام پیوسته و به دیار باقی شتافتند. برای بررسی درباره علت و چگونگی این سانحه هوایی دستورات لازم به مسئولان امر داده شده است.

شورای موقت ریاست‌جمهوری شهادت این سربازان فداکار امام امت را به پیشگاه ولی‌عصر - عجل‌الله تعالی فرجه الشریف - و نایب بر حقش امام خمینی - مدظله العالی - و ملت شهیدپرور ایران و خانواده شهدا و ارتشیان و سپاهیان غیور و دلاور اسلام و همه رزمندگان جبهه نبرد حق علیه باطل تسلیت می‌گوید. اطمینان داریم که پیکارگران اسلام و سلحشوران

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 263 و 264.

2) روزنامه صبح آزادگان، 11/7/1360، ص2.

رزمنده و دلیر میهن اسلامی با شهادت این عزیزان مصمم‌تر و استوارتر از پیش، در جبهه‌های نبرد، با دشمن کافر روبه‌رو خواهند شد و در تداوم راه این شهیدان با رشادت هرچه تمام‌تر برای اسلام و انقلاب اسلامی افتخار و پیروزی به ارمغان خواهند آورد و مردم همیشه در صحنه، با حضور یکپارچه خود در پای صندوق‌های رأی برای انتخاب رئیس‌جمهور ثابت خواهند کرد که این شهادت‌ها، آنها را در تداوم انقلاب اسلامی مصمم‌تر می‌نماید. شورای موقت ریاست‌جمهوری به مناسبت بزرگداشت خاطره این شهیدان از امروز چهارشنبه هشتم مهرماه، به‌مدت سه روز عزای عمومی اعلام می‌کند.»⁽¹⁾

چند میگ عراقی ساعت 12 امروز، تلمبه‌خانه گوره واقع در 30 کیلومتری شمال‌غربی محور گناوه به گچساران را بمباران کردند. در این حادثه براثر اصابت راکت، تأسیسات تلمبه‌خانه و یک لوله نفتی دچار آتش‌سوزی شد و خسارت‌هایی به بار آمد.⁽²⁾

با آتش پدافند هوایی مستقر در منطقه، یکی از هواپیماهای عراقی سرنگون شد.⁽³⁾

پس از چند ساعت تلاش با کمک و همکاری دستگاه‌های مسئول در گچساران، بهبهان و لشکر92 زرهی اهواز، با بستن شیرهای نفت، در آخرین ساعات روز جاری، آتش‌سوزی مهار شد.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

در ادامه حملات هوایی ارتش عراق به شهر آبادان امروز هم دو هواپیمای عراقی از ارتفاع بسیار بالا با ریختن بمب‌های خوشه‌ای و آتش‌زا این شهر را بمباران کردند. این حملات موجب آتش‌سوزی در قسمتی از نخلستان‌های اطراف پل فیاضیه در شمال رودخانه بهمنشیر شد. علاوه‌بر این حمله هوایی، شهر آبادان امروز آماج گلوله‌باران‌های دشمن قرار گرفت و براثر اصابت گلوله‌های خمپاره چند منزل مسکونی و تانکر روغن پالایشگاه آتش گرفت.⁽⁶⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، ص3، تهران - خبرگزاری پارس، 8/7/1360.

2) سند شماره 049921 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 8/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005226 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 9، 13/7/1360، ص2؛ و - سند شماره 114786 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه گچساران به فرماندهی سپاه مرکز، 8/7/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 119351 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی منطقه9 به فرماندهی مرکز، 10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 49318 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از گچساران به تهران (فرماندهی)، 9/7/1360، سند تک‌برگی.

4) درپی وقوع این حادثه رادیو بی‌بی‌سی با انعکاس خبر این حمله هوایی مدعی شد: این اقدام عراق بر صادرات نفت ایران تأثیر گذاشته است. این رادیو در گزارشی که چند روز بعد پخش کرد به نقل از نشریه بررسی اقتصادی خاورمیانه گفت: از زمان حمله هوایی عراق به تأسیسات تلمبه‌خانه گوره، ایران قادر نیست نفت خود را جهت بارگیری به اسکله خارک تلمبه کند، اما درعین‌حال، از قول مقامات ایران نیز گفته می‌شود که آنان با گزارش‌های عراقی‌ها و همچنین آثار آن بر صادرات نفت کشور موافق نیستند و نفتکش‌ها هنوز از انبارهای ذخیره جزیره خارک بارگیری می‌شود و به مشتریان نفت ایران گفته شده است که در آینده مجبور خواهند بود از اسکله‌های کوچک‌تری در جزایر لاوان و سیری بارگیری کنند. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 213، 28/7/1360، صص 6 - 5 (ضمیمه)، رادیو لندن، 27/7/1360)

5) سند شماره 419381 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان (دفتر سیاسی و انتظامی) به ستاد لشکر 92 زرهی، 8/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 034833 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا - رکن3 (مرکز فرماندهی) به مقام وزارت کشور (سماجا3)، 8/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، صص 3 و 4، بوشهر - خبرگزاری پارس، 9/7/1360.

6) سند شماره 419462 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان، 10/7/1360، ص3؛ و - سند شماره 005226 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

در همین حال ستاد مشترک ارتش اعلام کرد، دو فروند هواپیمای میگ عراق که قصد

بمباران مواضع نیروهای خودی را داشتند در شمال خرمشهر و شمال‌شرقی آبادان به‌وسیله جنگنده‌های ارتش جمهوری اسلامی ایران سرنگون شدند.⁽¹⁾

به‌دنبال شکست عراق در عملیات ثامن‌الائمه(ع) که با تأیید تلویحی سخنگوی نظامی این کشور همراه بود و در رسانه‌های دنیا نیز انعکاس وسیعی یافت، رادیو بغداد در تفسیری به توجیه اظهارات سخنگوی ارتش بعث در پذیرش این شکست پرداخت.

رادیو بغداد در تفسیر خود دراین‌باره گفت: «ستاد فرماندهی نظامی عراق بر مبنای این دیدگاه که ضرورت‌های نظامی در چنین حالتی انتقال موقتی یگان‌ها را به کرانه دیگر موجب می‌گردد، [اعلام کرد که] یگان‌ها منتقل شوند. به همین دلیل، عملاً یگان‌ها به‌سمت دیگر انتقال یافتند. [بنابراین، عراقی‌ها باید] از یک‌سو، از دادن خسارات بی‌مورد اجتناب ورزند و از سوی دیگر، بتوانند ابتکار را در هر لحظه مورد نظر به دست داشته باشند. البته، همه نظامیان به این‌گونه عملیات[ها] آشنایی دارند و آن را در کلیه درگیری‌ها امری طبیعی می‌دانند، ولی آخوندها ... امر انتقال‌یابی یگان‌هایمان را یک پیروزی بزرگ برای خود می‌دانند.»⁽²⁾

رادیو اسرائیل نیز گزارش داد: سخنگوی سرفرماندهی ارتش عراق برای توجیه شکست خود در شرق کارون، عقب‌نشینی را یک ابتکار نظامی خواند و اعلام کرد ارتش عراق به این اصل پایبند است که سرزمین‌هایی را که بهای نگهداری آنها سنگین است، نباید حفظ کرد.⁽³⁾

درپی اجرای عملیات موفقیت‌آمیز ثامن‌الائمه(ع)، تعدادی از خبرنگاران خارجی⁽⁴⁾از مناطق آزادشده شرق کارون؛ ازجمله جبهه‌های دارخوین، مارد و شهر آبادان دیدن کردند.

یکی از فرماندهان شرکت‌کننده در عملیات ثامن‌الائمه(ع) در جمع گروهی از این خبرنگاران که برای بازدید از اسیران عراقی این عملیات به ماهشهر رفته بودند، گفت: «در این حمله، 6 گردان تانک عراق توسط رزمندگان اسلام منهدم و تعداد زیادی تانک و نفربر نیز به غنیمت نیروهای مسلمان ما درآمد. درحال‌حاضر، شرق کارون دراختیار یگان‌های رزمنده جمهوری اسلامی قرار دارد و تمامی نیروهای دشمن مزدور در این منطقه منهدم شده است.»

وی با اشاره به درجه‌های اسرای عراقی که شامل سرهنگ، ستوان، ستوان‌یار، استوار و سرباز

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 197، 11/7/1360، ص12؛ و - روزنامه صبح آزادگان، 12/7/1360، ص11؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 193، 7/7/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 6/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، ص17 ضمیمه، رادیو بغداد، 9/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 194، 9/7/1360، ص19 ضمیمه، رادیو اسرائیل، 8/7/1360.

4) در این بازدید، خبرنگارانی از کشورهای هند، ژاپن، فرانسه، شوروی، اسپانیا، یوگسلاوی، نپال، سوریه و لیبی شرکت داشتند.

می‌شود، درمورد تعداد تلفات دشمن افزود: «حداقل تلفات دشمن 1000 نفر بوده است، اما ما

به‌دلیل ناگهانی‌بودن این حمله حتی یک‌بیستم آنچه فکر می‌کردیم، شهید ندادیم.»

فرمانده مذکور همچنین درمورد احتمال درخواست عراق برای مذاکره با ایران پس از این شکست، اظهار کرد: «آنها از همان ابتدای جنگ خواستار مذاکره بودند و الآن هم اولین کار و مسئولیت ما بازگرداندن عراقی‌ها به مرزهای سابق است و پس از بیرون‌راندن آنها از خاکمان، با مسئولین است تصمیم بگیرند که با آنها مذاکره کنند یا خیر.»

خبرنگاران سپس از نزدیک، از غنائم به‌دست‌آمده و بخشی از اجساد به‌جامانده نیروهای عراقی در منطقه بازدید کردند.⁽¹⁾

روزنامه گاردین (چاپ انگلیس) با انتشار خبر این بازدید نوشت: «خبرنگارانی که از خوزستان دیدن کردند، گزارش دادند که عراقی‌ها چندین مایل عقب رانده شده‌اند. در اطراف سوسنگرد نیز پیشروی نیروهای ایرانی چشمگیر است و ارتش عراق بیش از حد تحت فشار قرار گرفته است و به‌تدریج نقاط تصرف‌شده را از دست می‌دهد.»⁽²⁾

این روزنامه در گزارش مستند دیگری از بازدید خبرنگاران از جبهه‌های ایران، وضعیت رژیم عراق پس از شکست در جبهه آبادان را این‌گونه ترسیم کرد: «مسئولان عراقی پس از ادعای اولیه خود مبنی‌بر تکذیب پیروزی چشمگیر ایران، سرانجام به شکست خود اعتراف کرده، گفتند که از سواحل کارون عقب‌نشینی کرده‌اند، زیرا ایرانی‌ها چندین پل را ویران ساخته‌اند.» گاردین در ادامه افزود: «این شکست بیش از اینکه یک شکست نظامی باشد، یک شکست سیاسی است، اگرچه حزب بعث عراق به ظاهر واکنشی از خود نشان نمی‌دهد، صدام اکنون تمامی فرصت‌ها را برای رسیدن به حداقل اهداف جنگی خویش از دست داده است و این شکست‌ها او را هرچه بیشتر از اهدافش دور می‌کند.» این روزنامه در پایان نوشت: «در ابتدای جنگ، مهاجمین عراقی تنها توانستند از کارون بگذرند، ولی از آن زمان تابه‌حال، فقط مشغول دریافت صدمات متعدد توسط سربازان ایران هستند. اکنون ارتش عراق تنها توانسته است جای پای کوچکی در جنوب بهمنشیر بر جای گذارد و هر روز که می‌گذرد این ارتش شکست‌خورده توان بیشتری را از دست می‌دهد.»⁽³⁾

یک گروه گشتی 48 نفره متشکل از نیروهای سپاه و ارتش در یک عملیات نفوذی با عبور از مرز مقابل مریوان، به نیروهای عراقی حمله کردند. در این عملیات با انهدام 2 سنگر اجتماعی، تعدادی از افراد دشمن کشته شدند. این گروه گشتی هنگام بازگشت به‌دلیل تاریکی هوا به میدان مین و تله‌های انفجاری برخورد کردند و درنتیجه 14 نفر از آنان زخمی شدند.⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، صص 33 - 31، خبرگزاری پارس، 8/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 153، 9/7/1360، ص1، لندن - خبرگزاری پارس، 8/7/1360.

3) همان، صص 1 و 2، روزنامه گاردین (لندن)، 8/7/1360.

4) سند شماره 049351 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی)، 11/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 294446 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 10/7/1360، ص1.

12 نفر از افراد مسلح وابسته به سازمان مارکسیستی - مائوئیستی کومه‌له با مراجعه به روستای بوبکتان واقع در 35 کیلومتری غرب سقز، مقدار زیادی از وسایل زندگی، دام و محصولات کشاورزی مردم روستا را غارت کرده و پس از تهدید اهالی، از این منطقه خارج شدند.

براساس اسناد، اموالی که این افراد به غارت برده‌اند به این شرح است: 90 رأس گوسفند و بز؛ 3 رأس الاغ؛ 2 دستگاه تراکتور با وسایل اضافی (دیسک و تریلی)؛ 600 تغار (2400 پوط) گندم؛ 150 پوط جو؛ 200 عدل آفتاب‌گردان؛ 15 عدل نخود؛ 2 تخته فرش و مقداری وسایل منزل و 1000 بسته علوفه و کاه که علوفه زمستانی دام‌های اهالی بوده است.⁽¹⁾

در ادامه اقدامات نیروهای جمهوری اسلامی برای پاک‌سازی مناطق کردنشین تحت تصرف گروه‌های مسلح غیرقانونی و در آستانه عملیات تکمیل محاصره و آزادسازی شهر بوکان در استان آذربایجان‌غربی، ستاد عملیات مشترک ارتش و سپاه در شمال‌غرب کشور اطلاعیه‌ای خطاب به اهالی بوکان صادر کرد.

در این اطلاعیه آمده است: «اهالی شهر باید 4 مورد را بلافاصله انجام دهند که عبارت‌اند از:

برای جلوگیری از ریختن خون بی‌گناهان تا شعاع 5 کیلومتر اطراف جاده‌های منتهی به بوکان را تخلیه نمایند.

به آنان که گول این باغیان را خورده‌اند فرصت داده می‌شود که با توبه و معرفی خود به سپاه پاسداران میاندوآب، سقز، صائین‌دژ، مهاباد، محمدآباد و تکاب، به سپاه اسلام بپیوندند.

از هر خانه‌ای که به‌طرف سربازان اسلام تیراندازی شود، آن خانه با خاک یکسان خواهد شد.

مسلماً سپاه اسلام پس از آزادی بوکان عزیز از لوث کثیف این عناصر ضدانقلاب و محاربین با الله، نسبت به بازسازی مناطق تحت ستم و کمک به خواهران و برادران مستضعف نگه‌داشته‌شده اقدام خواهد نمود.»

سرهنگ علی صیاد شیرازی فرمانده ستاد عملیات مشترک ارتش و سپاه در غرب کشور نیز در مصاحبه با خبرنگار روزنامه اطلاعات اعلام کرد: «پس از پاک‌سازی شهر اشنویه و روستاهای اطراف آن، نیروهای مشترک ارتش، سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد گام‌به‌گام خود را به شهر بوکان مهم‌ترین پایگاه گروه‌های مسلح غیرقانونی نزدیک کرده و درحال‌حاضر این شهر از چند محور در محاصره قرار گرفته و احتمال سقوط آن حتمی است.»

وی افزود: «به‌دنبال عملیات گسترده‌ای که در محدوده مناطق مهاباد، اشنویه، صائین‌دژ،

1) سند شماره 107982 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا (اداره دوم حفاظت و اطلاعات) به نخست‌وزیری (اطلاعات و تحقیقات)، 27/8/1360، صص 5 - 2.

تکاب، سقز و بوکان شروع شده است، تاکنون محور میاندوآب - مهاباد که نزدیک به دو سال دست ضدانقلابیون بود، کاملاً پاک‌سازی شده و هم‌اکنون دست نیروهای خودی است. در این عملیات ما تنها یک شهید و یک زخمی داشته، ولی تلفات مهاجمین زیاد بوده است و همه ضدانقلابیون مجبور به فرار شده‌اند.»

صالح‌زاده فرمانده سپاه پاسداران میاندوآب نیز گفت: «در پیشروی برادران ارتشی و سپاه به‌سوی بوکان، براثر کمین ضدانقلابیون تعدادی از برادران شهید و زخمی شدند که شهدای میاندوآب با حضور قریب 15 هزار تن از اهالی مؤمن و متعهد این شهر تشییع گردیدند.»⁽¹⁾

براثر اقدامات امروز افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در شهرهای مختلف کشور، 6 نفر مجروح شدند و خسارت‌هایی به بار آمد.

یکی از کارمندان صنایع الکترونیک شیراز که رئیس انجمن اسلامی یک واحد صنعتی نیز بود، در نزدیکی منزلش هدف سوءقصد دو موتورسوار مسلح قرار گرفت و مجروح شد. ضاربان متواری شدند.⁽²⁾

همچنین، سه موتورسوار مسلح، 3 نارنجک تفنگی به‌سوی ساختمان عملیات سپاه پاسداران اهواز شلیک کردند. در این حادثه یک پاسدار مجروح شد و مهاجمان نیز گریختند.⁽³⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، یک نارنجک به داخل ساختمان بنیاد مستضعفان اهواز واقع در خیابان امام خمینی پرتاب شد که براثر انفجار آن 2 نگهبان ساختمان مجروح شدند.⁽⁴⁾

در بروجرد هم براثر پرتاب یک نارنجک جنگی به دفتر حزب جمهوری اسلامی این شهر، یک زن مجروح شد و خسارت‌هایی به بار آمد.⁽⁵⁾

در مسجدسلیمان، تعدادی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق با نارنجک به یکی از هسته‌های مقاومت بسیج در کوی اباذر حمله کردند. در این ماجرا به کسی آسیب نرسید و 3 نفر دراین‌خصوص دستگیر شدند.⁽⁶⁾

در بندر انزلی هم نیمه‌های شب تعدادی از افراد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق با کمین در مسیر گشت پاسداران سپاه آبکنار (از توابع انزلی) به‌سوی آنان تیراندازی و یکی از نیروهای گشت را مجروح کردند. مهاجمان بلافاصله گریختند.⁽⁷⁾

در ارومیه، یک بمب صوتی قوی در مقابل ساختمان بسیج اقتصادی شهر منفجر شد. براثر این انفجار شیشه‌های این ساختمان و چند مغازه اطراف شکست.⁽⁸⁾

1) روزنامه اطلاعات، 8/7/1360، ص16.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص37، شیراز.

3) سند شماره 034835 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: ازفرماندهی ژاجا به اداره کل سیاسی وزارت کشور، 9/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری خوزستان، 10/7/1360، ص2.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص33، اهواز.

5) سند شماره 328437 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 9/7/1360، سند تک‌برگی.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص38، اهواز.

7) سند شماره 174086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به سپاه (ستاد مرکزی)، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

8) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص41، ارومیه.

نیروهای سپاه پاسداران و کمیته انقلاب اسلامی، 7 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را که از مراکز مهم فرماندهی، هماهنگی و اجرای عملیات‌های نظامی سازمان در تهران بودند، کشف و تصرف کردند. از این مراکز علاوه‌بر اسناد و مدارک درون‌گروهی، تعدادی اسلحه و مقداری مهمات به دست آمد و 20 نفر از افراد سازمان نیز دستگیر یا کشته شدند.⁽¹⁾

گزارش خبرگزاری پارس درباره چگونگی تصرف یکی از این خانه‌های تیمی که در خیابان ولی‌عصر(عج) جنب مرکز آموزش فنی صداوسیمای جمهوری اسلامی واقع شده بود، حاکی است: «این خانه تیمی پس از یک درگیری دوساعته به تصرف درآمد و در طی آن 3 نفر از ساکنین خانه کشته شدند. از این مکان مقداری اسناد و مدارک و چند قبضه اسلحه و مهمات به دست آمد.»⁽²⁾

یکی دیگر از این خانه‌ها (واقع در خیابان انقلاب، حدفاصل خیابان‌های حافظ تا ولی‌عصر(عج)) در ساعت 10:30 صبح، به محاصره درآمد و در تیراندازی‌های متقابل، یکی از افراد حاضر در این مکان کشته و دیگری مجروح شد. 2 پاسدار نیز مجروح شدند. مردم به‌محض اطلاع از درگیری در محل حضور یافته و با دادن شعارهایی به حمایت از پاسداران پرداختند.⁽³⁾

روابط عمومی سپاه پاسداران از کشف 30 خانه تیمی چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) و دستگیری اعضای آن در روزهای اخیر در چند شهر کشور خبر داد. براساس اطلاعیه این نهاد، جرائم افراد دستگیرشده در این مکان‌ها بدین شرح است:

«شرکت مسلحانه در غائله کردستان و شرکت مستقیم در کشتار مردم مسلمان در آن سامان و اقدام براندازی علیه حکومت اسلامی ایران؛ سرقت مسلحانه حدود 12 میلیون تومان از بیت‌المال مسلمین در بندرعباس و به‌شهادت‌رسانیدن 6 تن از برادران سپاه و 4 تن از برادران نیروی دریایی، شهربانی و همچنین مبادرت به انجام سرقت‌های بی‌شمار و ترورهای ناموفق دیگر؛ سرقت مسلحانه 4 میلیون و 800 هزار تومان از موجودی بانک سپه شعبه کرج و به‌شهادت‌رساندن 2 تن از محافظین اتومبیل حامل پول و شرکت در سرقت‌های دیگر. همچنین، طبق اسناد به‌دست‌آمده از خانه‌های تیمی، طرح ترور آیت‌الله موسوی اردبیلی، رئیس دیوان‌عالی کشور، طرح ترور رئیس شهربانی کل کشور، طرح حمله به کامیون حامل دینامیت وزارت صنایع، طرح حمله به اعضای بسیج مسجد حجتیه، طرح حمله به بسیج سپاه پاسداران بندرعباس و چندین طرح ترور و عملیات مسلحانه دیگر که با یاری الله و اقدام به‌موقع برادران

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، صص 19 و 20، تهران.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص11، تهران.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 194، 8/7/1360، ص16، تهران - خبرگزاری پارس، 8/7/1360.

سپاهی و دستگیری عاملین آن، این طرح‌های شیطانی به مرحله اجرا درنیامد و عقیم ماند.»⁽¹⁾

در محله 600 دستگاه همدان نیز یک خانه تیمی گروه مائوئیستی رنجبران، که مرکز تکثیر نشریات این گروه در غرب کشور بود، کشف شد. از این مکان چند ماشین تکثیر، ماشین تایپ، مقدار فراوانی کاغذ، جوهر، اعلامیه و 4000 جلد کتاب گروه‌های چپ به دست آمد.⁽²⁾

کاردار ایران در آلمان‌غربی در ملاقات با نمایندگان سازمان عفو بین‌الملل، ادعای اعدام افراد نابالغ را رد کرد و آن را تبلیغات گروه‌های مسلح معاند به‌منظور متهم‌کردن نظام جمهوری اسلامی در مجامع بین‌المللی خواند.

مهدی نواب در بخشی از سخنان خود در این دیدار گفت: «هرچند مجازات اعدام به‌عنوان آخرین امکان و وسیله برای حفظ جامعه است و شامل افرادی می‌شود که [جرایم آنان ازجمله] ارتکاب به ترور و سوءقصد و بمب‌گذاری و امثال آن، برای دادگاه کاملاً معلوم شود، اما بخشودگی و عفو هم در محاکم وجود دارد و مشروط به نشان‌دادن ندامت و پشیمانی ازسوی فرد مجرم است.»

وی اضافه کرد: «به نظر می‌رسد که برای مخالفان جمهوری اسلامی امری عادی شده است تا به دلایل تبلیغاتی، جانیان محکوم‌شده را به‌عنوان تحت تعقیب قرارگرفتگان معرفی کنند، درحالی‌که در مقابل جنایت‌های آنها سکوت کرده و درعوض مدعی می‌شوند که آنها به‌خاطر تعلقاتشان به این و یا آن گروه سیاسی [یا] به این و آن اقلیت قومی و یا مذهبی مجازات شده‌اند.»

کاردار جمهوری اسلامی ایران در بن خاطرنشان کرد: «جمهوری اسلامی در یک مبارزه تدافعی مستمر، به‌ویژه در مقابل امپریالیسم غرب، درگیر بوده - که سعی دارد نفوذ ازدست‌داده ناشی‌از انقلاب ایران را مجدداً به دست آورد یا ازطریق توطئه‌ها و یا دخالت‌های مستقیم و یا غیرمستقیم و به استخدام درآوردن گروه‌های مناسب و به‌سهولت قابل‌فرمان، به‌منظور حملات تروریستی و ایجاد جو ناامنی و دلسردی و تردید بین مردم، بخشی از دخالت‌های مستقیم را تشکیل داده که این رویه معمول و شناخته‌شده است. ... مخالفانی که رسماً جنگ مسلحانه را علیه جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده‌اند، تنها به منافع جهان‌خواران خدمت کرده و ستون پنجم آنها را تشکیل می‌دهند. هدف عملیات آنها درحقیقت تمکین و تسلیم مجدد ملت ایران در مقابل دیکتاتوری، زمانی به تحقق خواهد رسید که شخصیت‌های بارز، به‌ویژه رهبری دولت منتخب مردم را شهید و ازطرفی نیز دست به بمب‌گذاری در بیمارستان‌ها، در مساجد حین عبادت و یا انفجار بمب در خیابان‌ها و اماکن پرجمعیت بزنند.

1) همان، صص 16 - 14، تهران - خبرگزاری پارس، 8/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، صص 40 و 41، همدان.

سوءقصدها و بمب‌گذاری‌ها نشان دادند که بیش از قتل شخصیت‌های زعیم، [این اقدامات] متوجه افرادی می‌شود که برحسب تصادف در محل واقعه به سر می‌برند و آنها قربانیان گروه‌های غیرمسئولی هستند که جنگی به مفهوم حقیقی کلمه علیه تمامی خلق به عمل می‌آورند.»

کاردار ایران در بخش پایانی سخنانش درمورد موضع غرب در مقابل انقلاب اسلامی ایران و تلاش برای ترسیم چهره‌ای مخدوش از ایران در اذهان عمومی افزود: «غرب از زمان موجودیت جمهوری اسلامی ایران نه‌تنها به‌منظور سقوط و نابودی‌اش از هر کوششی همچو تحریم‌های اقتصادی، دخالت‌های نظامی و تحریص و تشجیع جنگی فروگذار نبوده است، بلکه با تمام توان تبلیغاتی خود سعی در توجیه و تبرئه اقدامات یادشده در مقابل افکار عمومی داشته است.»⁽¹⁾

خبرگزاری فرانسه به نقل از نعیم حداد رئیس مجلس عراق، اعلام کرد که با اقدامات سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای برای استقرار صلح، باید به جنگ ایران و عراق خاتمه داده شود و راه‌حل عادلانه براساس به‌رسمیت‌شناختن حقوق قانونی طرفین به دست آید.

به گزارش این خبرگزاری، نعیم حداد در مصاحبه با روزنامه کویتی الرأی العام گفت: «راه‌حل ایده‌آل برای حل اختلاف ایران و عراق انجام مذاکرات مستقیم بین بغداد و تهران است.» وی همچنین با ادعای خودداری عراق از قبول هیئت‌های میانجی صلح عرب و انتقاد از برخی از این کشورها افزود: «حکومت‌های کشورهای عرب نمی‌توانند در اموری که مستقیماً با سرنوشت ملتشان ارتباط دارد بی‌طرف بمانند.» نعیم حداد در پایان، درخصوص هدف سازمان آزادی‌بخش فلسطین از تلاش برای برقراری صلح بین دو کشور یادآور شد: «هدف ساف از این تلاش‌ها کسب وجهه و یافتن نقش فعال در موضوع صلح است که می‌تواند در رسیدن به آرمان خودش نیز مفید واقع شود.»⁽²⁾

درپی تیراندازی چند دیپلمات عراقی به تظاهرکنندگان ایرانی در روزهای گذشته در شهر دهلی‌نو و اصرار دولت هند مبنی‌بر اخراج آنان از هندوستان، 5 دیپلمات عراقی به عراق فراخوانده شدند. خبرگزاری پارس به نقل از خبرگزاری فرانسه دراین‌باره گزارش داد: «سفیر عراق در یک کنفرانس مطبوعاتی در دهلی‌نو با بیان اینکه این تصمیم به‌منظور جلوگیری از

1) روزنامه اطلاعات، 25/8/1360، صص 3 و 13.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، ص9، دهلی‌نو - خبرگزاری فرانسه، 8/7/1360.

تولید اشکال برای دولت هند اتخاذ شده است، مدعی شد، این دیپلمات‌ها در موضع دفاع مشروع از جان خود بودند. وی افزود دولت عراق قصد ندارد از تصمیم هند مبنی‌بر خروج دیپلمات‌های عراقی سرپیچی کند.»⁽¹⁾

1) همان.

روزشمار جنگ پنجشنبه 9 مهر 1360 2 ذیحجه 1401 1 اکتبر 1981

امام خمینی در احکام جداگانه‌ای تیمسار سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد و سرهنگ علی صیاد شیرازی را به سمت ریاست ستاد مشترک و فرمانده نیروی زمینی ارتش منصوب کردند.⁽¹⁾

متن حکم امام خمینی برای انتصاب تیمسار ظهیرنژاد به این شرح است:

«بسم الله الرحمن الرحیم

تیمسار سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد - ایده الله تعالی

نظر به پیروزی ارزشمند اخیر که با نقشه و تدبیر انجام گرفت و از آنجا که خدمات شما در نیروی زمینی مورد تقدیر است، جناب عالی را به ریاست ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب می‌نمایم. توفیق شما را در پیشبرد اهداف مقدس اسلام از خداوند متعال خواستارم.»⁽²⁾

همچنین پیشنهاد شورای‌عالی دفاع برای انتصاب سرهنگ علی صیاد شیرازی⁽³⁾و موافقت امام بدین‌ترتیب است: «محضر شریف فرمانده کل قوا، حضرت امام خمینی - مد ظله العالی

باتوجه‌به انتصاب تیمسار ظهیرنژاد به سمت ریاست ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران،

1) تیمسار ظهیرنژاد تا این تاریخ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود و درپی شهادت سرتیپ فلاحی در سانحه سقوط هواپیمای نظامی جایگزین وی شد.

2) روزنامه صبح آزادگان، 11/7/1360، ص2؛ و - مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، ص265.

3) آقای هاشمی رفسنجانی درمورد انتخاب این دو فرمانده در کتاب عبور از بحران نوشته است: «امروز صبح در منزل آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای جلسه‌ای داشتیم که جانشین‌های سران ارتش را - که در سانحه هواپیما شهید شده‌اند - تعیین کنیم. تیمسار ظهیرنژاد هم شرکت داشت. آقایان [موسوی] اردبیلی، احمدآقا و مهدوی کنی هم بودند. آقای ظهیرنژاد وضع جبهه‌ها و طرح‌های آینده جنگ را گفت. به ایشان پیشنهاد سمت ریاست ستاد شد. راضی نبود و نوعی حذف تلقی می‌کرد و معتقد بود در نیروی زمینی نقش بهتری دارد و در ستاد، نیرویش راکد است؛ ولی نظر ایشان پذیرفته نشد. برای ستاد، دولتمردان نظامی لازم است. سرانجام ایشان رئیس ستاد مشترک و آقای صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی شدند. مسئله هماهنگی‌شان کارساز است. سرهنگ سلیمی [به‌عنوان] وزیر دفاع معین شدند و احکام لازم تهیه شد. امام امروز حکم‌ها را صادر کردند و نخست‌وزیر آقای سلیمی را به شورای ریاست‌جمهوری پیشنهاد کرد.» (اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: دفتر نشر معارف انقلاب، چاپ نهم 1386، ص254)

به‌موجب تصویب شورای‌عالی دفاع در جلسه فوق‌العاده 9 مهرماه 1360، براساس بند (د) اصل 110 قانون اساسی، جناب سرکار سرهنگ علی صیاد شیرازی فرمانده عملیات شمال‌غرب، به‌عنوان فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران خدمت حضرت عالی پیشنهاد می‌گردد.

رئیس شورای‌عالی دفاع

اکبر هاشمی رفسنجانی

9 مهرماه 1360»

امام خمینی نیز در پاسخ نوشتند: «بسمه تعالی

موافقت می‌شود.

D1128

9 مهرماه 1360 روح‌الله الموسوی الخمینی»⁽¹⁾

دو روز پس از حادثه سقوط هواپیمای حامل تعدادی از فرماندهان ارتش و سپاه پاسداران در منطقه کهریزک در جنوب تهران، پیکر شهدای این حادثه امروز تشییع شد.

به گزارش جراید، این مراسم از ساعت 10 صبح در دانشکده افسری ارتش در خیابان امام خمینی مقابل مجلس شورای اسلامی و با حضور گسترده مردم تهران آغاز شد. در ابتدای مراسم چند تن از اعضای خانواده و برخی از همرزمان فرماندهان شهید در اجتماع مردم سخنانی ایراد کردند و پس از آن حدود ساعت 11، پیکر شهیدان ولی‌الله فلاحی، موسی نامجو، جواد فکوری، یوسف کلاهدوز، محمد جهان‌آرا و تعدادی از شهدای عملیات ثامن‌الائمه(ع) بر دوش پرسنل ارتش جمهوری اسلامی به خارج از دانشکده افسری منتقل و در

میان خیل عظیم مردم به‌سمت بهشت زهرا تشییع شد.⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص14، تهران؛ و - صحیفه امام، پیشین، ص266.

2) روزنامه جمهوری اسلامی، 9/7/1360، ص11.

یک فروند هواپیمای عراقی شهر سوسنگرد را با بمب‌های آتش‌زا هدف قرار داد. براثر این بمباران بخش‌هایی از پارک شهر، یک حسینیه و تعدادی خانه در خیابان شهید احمد مرمزی این شهر دچار حریق شد. این حادثه تلفاتی نداشت.⁽¹⁾

امروز همچنین یک میگ عراقی هدف آتش پدافند هوایی خودی قرار گرفت و در حوالی بستان سقوط کرد.⁽²⁾

افراد مسلح وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای مهاباد، سردشت، دیواندره و کامیاران به‌منظور متشنج‌کردن جو این شهرها در آستانه برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری به پایگاه‌های نیروهای جمهوری اسلامی حمله کردند. در درگیری‌های به‌وجودآمده، شماری از نیروهای خودی به شهادت رسیدند و تعدادی از افراد ضدانقلاب نیز کشته شدند.

در آستانه برگزاری سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری، شماری از افراد وابسته به حزب دمکرات کردستان به چند پایگاه نیروهای جمهوری اسلامی در داخل شهر مهاباد حمله کردند. در درگیری میان مهاجمان با افراد این پایگاه‌ها که تا ساعت 22 ادامه یافت، 5 نفر ازجمله علی محمودی معاون عملیات سپاه مهاباد، حسن صارمی، خدر عمری و گوری از عشایر منطقه و یکی از نیروهای تیپ نوهد به شهادت رسیدند و 4 نفر دیگر نیز زخمی شدند.

به گزارش سپاه پاسداران مهاباد، در این درگیری که با هدف ملتهب‌ساختن جو شهر در آستانه انتخابات فردا انجام شد، حدود 60 نفر از مهاجمان کشته یا مجروح شدند.⁽³⁾

در درگیری بین نیروهای جمهوری اسلامی با افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی در اطراف شهر سردشت نیز یک زن براثر اصابت گلوله مهاجمان مجروح شد.⁽⁴⁾

افراد مسلح ضدانقلاب در دیواندره و کامیاران هم به پایگاه‌های نیروهای خودی حمله کردند که با اقدام افراد پایگاه مجبور به فرار شدند. این درگیری‌ها تلفات و خساراتی درپی نداشت.⁽⁵⁾

نیروهای سپاه پاسداران پاوه با اجرای عملیاتی در منطقه اورامانات، ارتفاعات مشرف به روستای ژیوار در شمال‌شرقی نودشه را که در تصرف گروه رزگاری بود، پاک‌سازی کردند. با این اقدام یکی از راه‌های تدارکاتی این گروه مسدود شد. پس از پاک‌سازی منطقه، درحالی‌که مردم به استقبال نیروهای سپاه می‌رفتند، افراد رزگاری به‌طرف آنان تیراندازی کردند و درنتیجه یک نفر از اهالی منطقه به شهادت رسید و 3 پاسدار نیز مجروح شدند.⁽⁶⁾

1) سند شماره 419469 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری دشت آزادگان به استانداری خوزستان،9/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 419382 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری سوسنگرد به استانداری خوزستان، 9/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 021788 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به وزارت کشور (اداره کل امور انتظامی)، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 005226 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 9، 13/7/1360، ص4.

3) سند شماره 049320 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران مهاباد به فرماندهی ستاد مرکز، 10/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 049320 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 10/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، ص5، ارومیه - خبرگزاری پارس، 10/7/1360؛ و - سند شماره 119345 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ارومیه به تهران (فرماندهی)، 9/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 049320 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ارومیه به تهران (فرماندهی)، 10/7/1360، ص3.

4) سند شماره 294446 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 10/7/1360، ص3؛ و - سند شماره 294014 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای عملیاتی، شماره 36، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی عملیات شمال‌غرب (ارومیه)، 10/7/1360، ص1.

5) سند شماره 294446 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، ص29، سنندج؛ و - سند شماره 294014 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) سند شماره 021796 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد عملیات سپاه پاسداران پاوه به واحد عملیاتی سپاه پاسداران منطقه7، 13/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص20.

در دو اقدام تروریستی در کرمان و اهواز، 2 کودک و یک زن مجروح شدند. در بندر انزلی هم یک عملیات ترور ناکام ماند.

دو موتورسوار مسلح در خیابان جامی شهر کرمان، اتومبیل یکی از افراد متعهد شهر را که در مقابل زینبیه پارک شده بود، با مسلسل به رگبار بستند. در این حادثه دو کودک 4 و 6 ساله براثر اصابت گلوله مجروح شدند. ضاربان بلافاصله از محل گریختند.⁽¹⁾

در اهواز نیز 2 نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب یک نارنجک به محوطه ساختمان مرکزی گسترش فرهنگ اسلامی ایران پرتاب کردند که براثر انفجار آن زن سرایدار مجروح شد و به اتومبیل داخل مرکز نیز خسارت‌هایی وارد شد.⁽²⁾

در بندر انزلی هم 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق به قصد ترور یکی از افراد متعهد شهر به منزل وی مراجعه کردند. این افراد پس از اینکه مطلع شدند شخص مذکور در منزل حضور ندارد، برای ایجاد رعب و وحشت اقدام به تیراندازی هوایی کردند و گریختند.⁽³⁾

درپی انفجار بمب در آستارا و ایذه خسارت‌های اندکی به بار آمد.

ساعت 23 امشب، یک بمب قوی دست‌ساز در مقابل مسجد جامع آستارا که محل اقامه نماز جمعه است، منفجر و سبب واردآمدن خسارت‌هایی به ساختمان مسجد شد، اما به‌دلیل خالی‌بودن این مکان، تلفاتی به بار نیامد.⁽⁴⁾

همچنین، انفجار یکی از دو بمب ساعتی کارگذاشته‌شده در دبیرستان‌های مصدق و شریعتی شهر ایذه در استان خوزستان خسارت‌های اندکی به این دو واحد آموزشی وارد آورد. این دو مکان از شعبه‌های اخذ رأی برای انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری (که قرار است فردا برگزار شود) بودند.⁽⁵⁾

به گزارش سپاه پاسداران این شهر بمب‌ها طوری تنظیم شده بود که روز انتخابات (جمعه) عمل کند، اما یکی از آنها خودبه‌خود منفجر شد و دیگری نیز پس از اینکه نیروهای بسیج آن را کشف کردند، خنثی شد.⁽⁶⁾

پرتاب بمب در تهران، بروجرد و زنجان موجب مجروح‌شدن یک زن، آتش‌گرفتن یک اتوبوس شرکت واحد و واردآمدن خسارت به یک منزل شد.

سرنشینان یک اتومبیل در محله چیذر واقع در شمال تهران، یک بمب آتش‌زا را به درون یک اتوبوس شرکت واحد پرتاب کردند که براثر انفجار آن اتوبوس آتش گرفت و به‌طور کامل سوخت.⁽⁷⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 196، 10/7/1360، صص 21 و 22، کرمان.

2) سند شماره 034824 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان، 9/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان، 10/7/1360، ص3.

3) سند شماره 174086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به سپاه (ستاد مرکزی)، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 174043 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران ستاد مرکزی (فرماندهی)، 10/7/1360، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص3.

5) سند شماره 427366 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خوزستان، 20/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 419444 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استانداری استان خوزستان، 12/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

6) سند شماره 427475 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایذه به ستاد سپاه پاسداران منطقه8 (فرماندهی)، 24/7/1360، ص2.

7) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص3.

در بروجرد، نیز یک بمب دست‌ساز به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد. در این حادثه یک زن مجروح و خسارت‌هایی نیز به منزل وارد شد.⁽¹⁾

در زنجان، 2 نفر از افراد وابسته به گروه‌های معارض، 2 بمب آتش‌زا به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند که یکی از آنها منفجر شد، اما خسارتی در پی نداشت.⁽²⁾

نیروهای سپاه پاسداران در سه اقدام جداگانه 8 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) را در شیراز دستگیر کردند. در زاهدان و بهبهان نیز درپی کشف دو خانه تیمی تعدادی اسلحه و مهمات به دست آمد.

نیروهای گشت سپاه پاسداران شیراز در خیابان باغ تخت به سرنشینان یک خودرو که از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق بودند، مظنون شدند و در یک عملیات تعقیب‌وگریز به آنان دستور ایست دادند، اما افراد مذکور به‌سمت پاسداران تیراندازی کردند. در درگیری ایجادشده 3 سرنشین اتومبیل کشته شدند و یکی از آنها دستگیر شد. در این عملیات یک نفر از نیروهای سپاه براثر اصابت گلوله مجروح شد.⁽³⁾

همچنین، نیروهای سپاه پاسداران در دو اقدام دیگر، 7 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق را در این شهر دستگیر کردند.⁽⁴⁾

با کشف یک خانه تیمی تخلیه‌شده به‌همت واحد اطلاعات سپاه پاسداران زاهدان، 4 اسلحه ژ3 با 770 فشنگ مربوط به این اسلحه، 3 بی‌سیم، مقدار فراوانی مواد منفجره، تعدادی اسناد و مدارک و وسایل ساخت بمب به دست آمد.⁽⁵⁾در بهبهان نیز درپی کشف یک خانه تیمی مقدار زیادی مهمات به دست آمد و چند نفر نیز در این مکان دستگیر شدند.⁽⁶⁾

وزیر مشاور در امور اجرایی دولت کویت امروز مدعی شد که 3 هواپیمای نظامی ایران تأسیسات نفتی ام‌العیش را در شمال این کشور بمباران کرده‌اند که براثر این اقدام قسمتی از تأسیسات نفتی دچار آتش‌سوزی و منهدم شده، اما تلفات جانی به بار نیامده است.⁽⁷⁾

انتشار این خبر واکنش مقامات دستگاه دیپلماسی ایران را درپی داشت. قائم‌مقام وزیر امور خارجه ضمن تکذیب این خبر اعلام کرد: «چنین حمله‌ای ازسوی هواپیماهای ایرانی به خاک کویت صورت نگرفته و مراتب ازسوی ستاد مشترک و نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران تکذیب شده است.» احمد عزیزی افزود: «ما به‌صراحت اعلام می‌کنیم که انقلاب اسلامی هرگز در اندیشه تجاوز و تخریب نبوده است و در این لحظات حساس که رژیم زخم‌خورده صدام از هر دستاویزی برای ضربه‌زدن به جمهوری اسلامی و جلب

1) سند شماره 328437 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری لرستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 9/7/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 049373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان به مرکز فرماندهی سپاه پاسداران، 14/7/1360، ص1.

3) سند شماره 054759 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 به اطلاعات و فرماندهی مرکز، 10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 196، 10/7/1360، ص22.

4) سند شماره 054761 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 به اطلاعات و فرماندهی مرکز، 10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 54758 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 به اطلاعات و فرماندهی مرکز، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 133943 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه6 (کرمان) به تهران (فرماندهی)، 12/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 083065 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرکز به سماجا3 مرکز فرماندهی، 12/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص2.

6) سند شماره 005214 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: فرمانداری بهبهان، 10/7/1360، ص3؛ و - سند شماره 419452 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)،12/7/1360، سند تک‌برگی.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، ص18 ضمیمه، رادیو کویت، 9/7/1360.

حمایت ابرقدرت‌ها برای نجات خود سود می‌جوید، از همه کشورهایی که طالب صلح و امنیت واقعی هستند، می‌خواهیم که دوست و دشمن حقیقی را بشناسند و اجازه ندهند که امپریالیسم امریکا به یاری رژیم بعث عراق در اجرای برنامه‌های استکباری خود در منطقه توفیق حاصل کند.»⁽¹⁾

علی شمس اردکانی سفیر ایران در کویت نیز که به وزارت امور خارجه این کشور احضار شده است به خبرنگاران گفت: «خبر مذکور برای دولت ایران، غیرمنتظره و ناگهانی بوده است و وی این خبر را تأیید نمی‌کند و چنین حمله‌ای با سیاست ایران سازگار نیست.»⁽²⁾

علاوه‌براین، وزارت امور خارجه ایران با صدور اطلاعیه‌ای مسئولیت این اقدام را متوجه ارتش عراق دانست و دلیل آن را باج‌خواهی این کشور از کویت ذکر کرد. در بخشی از این اطلاعیه آمده است:

«این تجاوز به‌دنبال حمله عظیم و موفقیت‌آمیز مدافعان انقلاب اسلامی به نیروهای متلاشی‌شده عراق و به‌منظور انحراف توجه افکار عمومی جهان با نسبت‌دادن آن به جمهوری اسلامی ایران انجام گرفت. رژیم عراق بار دیگر از شگردی استفاده کرده که تاکنون دو بار برای گسترش جنگ در منطقه و گرفتن امتیازاتی از دولت کویت به‌منظور ادامه جنگ و همچنین جلب حمایت بیشتر امپریالیسم امریکا و مزدوران آن به کار برده است. چندی قبل به‌دنبال انفجاراتی که در پنج منطقه کویت رخ می‌دهد، صدام در مصاحبه‌ای از فرار عوامل انفجار به عراق صحبت می‌کند و با هشدار ضمنی به کویت متذکر می‌شود که درصورت دادن امتیاز اجاره جزیره بوبیان توسط عراق، عوامل انفجار را به کویت تحویل می‌دهد و پس از آن، بار دیگر چند فروند جنگنده عراق منطقه مرزی عبدلی کویت را بمباران می‌کنند که یکی از آنها دراثر پدافند هوایی این کشور به دریا سقوط می‌نماید و عوامل عراق با تبلیغات گسترده‌ای خبر از بمباران این منطقه به‌وسیله فانتوم‌های ایران را می‌دهند [و] متذکر می‌شوند که یک فانتوم ایرانی نیز سقوط کرده است. چند روز پس از حادثه و به‌دنبال تکذیب دولت جمهوری اسلامی ایران، زمانی‌که خبرنگاران برای مشاهده فانتوم ساقط‌شده به محل سقوط می‌روند با یک لاشه میگ عراقی با آرم پرچم عراق مواجه می‌شوند. لذا، دولت جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر تمامیت ارضی و استقلال کویت، حمایت خود را از کویت دربرابر تجاوزگران عراقی اعلام نموده و این عمل تجاوزکارانه را قاطعانه محکوم می‌نماید.»⁽³⁾

این خبر به‌ویژه در محافل سیاسی خارجی انعکاس گسترده‌ای یافت. دراین‌میان، واکنش دولتمردان امریکا جنبه‌های پنهان این ماجرا را آشکار کرد و از ارتباط این حادثه با فروش چند فروند هواپیمای آواکس به عربستان پرده برداشت.

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 196، 10/7/1360، ص16، تهران - خبرگزاری پارس، 10/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، ص7، کویت - خبرگزاری رویتر، 9/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 196، 10/7/1360، صص 14 و 15، تهران- خبرگزاری پارس، 10/7/1360؛ و - روزنامه صبح آزادگان، 11/7/1360، ص2.

به گزارش خبرگزاری رویتر، الکساندر هیگ وزیر امور خارجه امریکا، در جلسه‌ای که با حضور اعضای کمیته امور خارجی سنا تشکیل شده بود، اعلام کرد: «هواپیماهای آواکس متعلق به امریکا که در عربستان مستقر هستند، جت‌های ایرانی را به‌هنگام پرواز جهت بمباران مناطق نفتی شمال کویت مشاهده کرده‌اند.» وی افزود: «این حمله مؤید بی‌ثباتی خاورمیانه [غرب آسیا] است و به اعتقاد من هشداری برجسته و رخدادی جهت اهمیت عرضه رادارهای پرنده به سعودی است.»⁽¹⁾

وی همچنین گفت: «درک این جریان نه‌تنها یک اشتباه نبوده، بلکه مطابق برنامه بوده و ضرورت فوری کمک به عربستان سعودی را برای حفظ حوزه‌های نفتی تأیید می‌کند که برای امریکایی‌ها حیاتی است.» وی یادآور شد: «براساس اطلاعات حاصله از آواکس‌های مستقر در سعودی و درصورت هدایت جنگنده‌های هوایی برای درگیری، امکان سرنگون‌سازی هواپیماهای ایرانی وجود داشت.»

هیگ در ادامه اضافه کرد: «فرصت جهت اعزام جنگنده‌های اف5 و اف15 مناسب بود و موشک‌های آنها می‌توانست با موفقیت کامل جنگنده‌های ایرانی را در تمامی خطوط و قبل از آنکه آنها عملیات خود را به انجام برسانند، درگیر جنگ کنند.»⁽²⁾

در همین حال، دولت‌های عراق، عربستان سعودی، بحرین، تونس و اردن در تماس با مسئولان کویتی حمایت خود را از کویت دربرابر حمله خارجی (ایران) اعلام کردند.⁽³⁾

رادیو بی‌بی‌سی نیز با انعکاس خبر این واقعه به نقل از کفیل وزارت امور خارجه کویت به تحلیل آن پرداخت. به گفته این رادیو: «احتمال دارد واقعه حمله امروز صبح جنگنده‌های ایرانی به کویت، البته اگر واقعاً صورت پذیرفته باشد، امری تصادفی بوده باشد، این ناحیه از مرز ایران و کویت تنها 50 کیلومتر با عراق - که در میان دو کشور قرار گرفته است - فاصله دارد و ناحیه‌ای است که علامت مشخصه خاصی آن را از دیگر مناطق اطراف مجزا نمی‌کند و سراسر آن پوشیده از مناطق و تأسیسات نفتی متعلق به کویت و عراق است و به‌هرحال نمی‌توان این نکته را از نظر دور داشت که شاید جنگنده‌های ایرانی به تصور آنکه انبارهای نفتی عراق را مورد حمله قرار می‌دهند، اشتباهاً مرکز ام‌العیش کویت را به آتش گرفته باشند.»⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، ص10، واشنگتن - خبرگزاری رویتر، 9/7/1360.

2) همان، ص11، واشنگتن - یونایتدپرس، 9/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، صص 9 و 10، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 9/7/1360؛ و - همان، ص9، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 9/7/1360؛ و - همان، ص10، واشنگتن - خبرگزاری رویتر، 9/7/1360؛ و - همان، ص7، کویت و منامه - خبرگزاری‌های آلمان و رویتر، 9/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، ص13، امان - خبرگزاری فرانسه، 10/7/1360.

4) رادیو بی‌بی‌سی درمورد موقعیت این تأسیسات نفتی اعلام کرد: «ام‌العیش در سی کیلومتری داخل مرز کویت قرار داشته و کمی کمتر از 50 کیلومتر با پایتخت این کشور فاصله دارد. مجتمع نفتی ام‌العیش مرکز انبار نفتی است که از چاه‌های منطقه شمالی کویت استخراج می‌شود. نفت انبارشده در ام‌العیش سپس توسط لوله‌های نفتی به جنوب کویت فرستاده می‌شود که یا در پالایشگاه‌ها تصفیه شود و یا به ترمینال‌های صدور نفت منتقل گردد.» (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، صص 6 - 4، (ضمیمه) رادیو لندن، 9/7/1360)

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، صص 6 - 4 ضمیمه، رادیو بی‌بی‌سی، 9/7/1360.

ناوچه‌های ایرانی خنجر، تبرزین و نیزه ساعت 10 صبح امروز در دهانه تنگه هرمز با استقبال یک فروند از ناوشکن‌های نیروی دریایی ارتش ضمن اجرای تشریفات نظامی وارد بندرعباس شدند.

در مراسم استقبال از این ناوچه‌ها، فرمانده نیروی دریایی ارتش، استاندار هرمزگان، فرمانده سپاه پاسداران استان، رئیس شهربانی، فرمانده پایگاه هوایی و برخی دیگر از مقامات این استان شرکت داشتند⁽¹⁾

یادآوری می‌شود ناوچه تبرزین که همراه 2 ناوچه دیگر، هفت سال پیش به کارخانجات شربورگ فرانسه سفارش داده شده بود، در مسیر حرکت به‌سوی ایران در 22 مردادماه سال جاری در نزدیکی تنگه جبل‌الطارق توسط سلطنت‌طلبان ربوده و به مراکش برده شد. ربایندگان این ناوچه پس از شش روز بلاتکلیفی، وارد بندر تولون فرانسه شدند و تبرزین را دراختیار مقامات این بندر قرار دادند. سرانجام، به‌دنبال تلاش‌های پیگیر وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و هشدار مقامات ایران به دولت فرانسه، این ناوچه ماه گذشته پس از پیوستن به 2 ناوچه دیگر در الجزایر رهسپار ایران شد. 3 ناوچه مذکور ازطریق دریای مدیترانه و پس از سوخت‌گیری در یکی از بنادر و عبور از دریای سرخ و اقیانوس هند وارد بندرعباس شدند.⁽²⁾

مسعود رجوی و ابوالحسن بنی‌صدر با صدور بیانیه مشترکی در پاریس تشکیل یک دولت موقت در تبعید را اعلام کردند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه از پاریس، مسعود رجوی در مراسم اعلام تشکیل این دولت اظهار کرد: «وظیفه اصلی این دولت برگزاری انتخابات آزاد برای مجلس مؤسسان اعلام شده است که وظیفه آن تدوین یک قانون اساسی جدید و انتخابات رئیس‌جمهوری و دولت جدید خواهد بود.»⁽³⁾

رجوی با خودداری از ذکر نام گروه‌هایی که در دولت موقت شرکت دارند، خاطرنشان کرد که حزب توده، سلطنت‌طلبان طرف‌دار شاه و همچنین شاپور بختیار آخرین نخست‌وزیر شاه، در این دولت شرکت داده نخواهند شد.

خبرگزاری فرانسه افزود: مقامات فرانسه تاکنون به صدور این بیانیه واکنشی نشان نداده‌اند.⁽⁴⁾

از سوی دیگر، حزب دمکرات کردستان ایران از اعلام تشکیل دولت موقت در تبعید استقبال کرد. در قسمتی از مطلبی که به همین مناسبت از رادیو کردستان (ارگان خبری - تبلیغاتی حزب) پخش شد، با اشاره به سابقه رابطه حزب دمکرات کردستان ایران با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) آمده است: «مدت‌هاست آشکار گردیده که حزب دمکرات کردستان

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 195، 9/7/1360، صص 24 و 25، تهران - خبرگزاری پارس، 9/7/1360.

2) همان، ص15، تهران - خبرگزاری پارس، 9/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، صص 21 و 22، رویتر، 10/7/1360.

4) همان، ص7، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 10/7/1360.

و سازمان مجاهدین خلق همکاری نزدیک دارند. این همکاری و هماهنگی پدیده تاکتیکی و سیاست روز نیست، بلکه یک برنامه استراتژیک و درازمدت است و در عرض یک روز هم به وجود نیامده و چندین سال است که برای همکاری میان این دو سازمان انقلابی تلاش به عمل می‌آید. در چند هفته اخیر روابط سازمان مجاهدین خلق و حزب دمکرات بهتر و محکم‌تر شده و هیچ مانعی بر سر تشکیل جبهه مشترک نمانده است.

حزب ما از اعلان دولت موقت به ریاست برادر مسعود رجوی استقبال می‌کند و حمایت خود را از برنامه آن اعلام می‌دارد. برخی مشکلات فرعی درمورد جبهه مشترک وجود دارد که نمایندگان حزب ما در ارتباط دائم و نزدیک با رهبران سازمان مجاهدین خلق هستند و امیدواریم با نشان‌دادن انعطاف انقلابی، از هر دو سو، این مشکلات همه هرچه سریع‌تر مرتفع گردند و هرچه زودتر جبهه مشترک اعلان شود.»⁽¹⁾

رادیو بی‌بی‌سی نیز در تفسیری این اقدام جدید را ابتکار سازمان مجاهدین خلق دانست و اعلام کرد:

«چنین به نظر می‌رسد که ابتکارعمل اعلام تشکیل دولت موقت از مسعود رجوی منشأ گرفته باشد که از ابوالحسن بنی‌صدر جنب‌وجوش بیشتری دارد و اما اعلام تشکیل دولت موقت به نام هر دو است. در آن اعلامیه، آنها بر موقت‌بودن نقش خودشان تأکید می‌کنند رجوی خود را نخست‌وزیر موقت و بنی‌صدر را رئیس عالیه موقت کشور می‌نامد.»

بی‌بی‌سی در پایان تفسیر خود، سازمان مجاهدین خلق را بهترین امید و گزینه برای جایگزینی قدرت در ایران برشمرده، اما همچنان درمورد حمایت عموم مردم ایران از آنان ابراز تردید کرده و افزوده است:

«بزرگ‌ترین نیرویی که در مقابل رژیم قد علم کرده است بی‌شک سازمان مجاهدین خلق هستند، اما ... نتیجه کار معلوم نیست و معلوم نیست که میزان پشتیبانی عامه از مجاهدین تا چه اندازه باشد. تا زمانی‌که آیت‌الله خمینی در قید حیات و ارتش به دولت وفادار است، امید سیاسیون خارج از کشور به سقوط قریب رژیم عاری از واقع‌بینی می‌نماید.»⁽²⁾

تلاش سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای جلب نظر محافل سیاسی و دولتمردان امریکا و تعریف جدید از سازمان در افکار عمومی غرب به‌ویژه امریکاییان محوری‌ترین موضوعاتی است که نیکی کدی نویسنده روزنامه امریکایی لوس‌آنجلس تایمز⁽³⁾در مصاحبه خود با مسعود

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، صص 11 و 12 ضمیمه، رادیو صدای کردستان ایران، 12/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 195، 10/7/1360، صص 3 و 4 ضمیمه، رادیو لندن، 9/7/1360.

3) نیکی کدی استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیا در لوس‌آنجلس و مؤلف کتاب ریشه‌های انقلاب با تحلیل تاریخ معاصر ایران است. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 199، 14/7/1360، صص 2 و 3 ضمیمه، رادیو امریکا، 13/7/1360)

رجوی بدان پرداخته است.

در این مقاله که درواقع بیانگر تلاش محافل تحقیقاتی و رسانه‌ای امریکا برای معرفی سازمان مجاهدین خلق به‌عنوان اصلی‌ترین کاندیدای جایگزین نظام جمهوری است می‌باشد، بر ناپایداری اتحاد سازمان و بنی‌صدر و ضرورت ترجیح‌دادنِ رجوی و سازمان مجاهدین خلق به بنی‌صدر ازسوی امریکایی‌ها، تأکید شده است.

در بخشی از مقاله لوس‌آنجلس تایمز آمده است:

«ابوالحسن بنی‌صدر رئیس‌جمهور پیشین و مسعود رجوی رهبر سازمان مجاهدین خلق تشکیل یک دولت در تبعید را با هدف سرنگون‌سازی رژیم روحانی ایران اعلام کردند. در این دولت، بنی‌صدر به سمت ریاست موقت جمهوری ایران برگزیده شده و رجوی نیز مقام ریاست موقت شورای مقاومت ملی را به خود اختصاص داده است.

در سال 1978، تلاش‌های مقاومت‌آمیز برعلیه شاه در پاریس سازماندهی می‌شد و من در ملاقات اخیر خود با بنی‌صدر و رجوی از دیدن تشابهی که بین عملکردهای آنان و تلاش‌های مقاومت‌آمیز سال 1978 وجود داشت، در حیرت و شگفتی فرورفتم، این تفاوت که آیت‌الله خمینی در تبلیغات خود به واکنش‌ها و اندیشه‌های امریکا درصورت پیروزی، چندان وقعی نمی‌نهاد، اما رجوی در حد زیادی سعی دارد این تردید را که او یک تروریست چپ‌گرا است و حتی بیش از آیت‌الله خمینی هراس‌آور است حتی‌الامکان کاهش دهد. رجوی ایمان دارد که او و متحدانش می‌توانند درصورت قطع حمایت امریکا از حاکمان کنونی ایران پیروزی را از آن خود کنند.

رجوی میل دارد دربرابر امریکایی‌ها تصویر مطلوبی (از خود) ارائه دهد و می‌کوشد به درک ناصحیحی که غرب از وی و سازمان مجاهدین خلق پیدا کرده است پایان بخشد. او این عقیده را که مجاهدین "مارکسیست‌های اسلامی" هستند مردود می‌شمارد و به یک نسبت دررابطه‌با دخالت شوروی و امریکا در ایران اظهار نگرانی می‌کند.

بنی‌صدر و رجوی متحدان تازه‌ای هستند. بنی‌صدر برخلاف مجاهدین بر سر اعمال مشی مبارزه مسلحانه برای ازمیان‌برداشتن شاه بحث و مجادله نمی‌کرد. او حتی در دوران ریاست‌جمهوری خود مجاهدین خلق را تحت فشار قرار می‌داد. امروز وحدت یک ضرورت است. کسانی که رجوی را ستایش می‌کنند، بنی‌صدر را به‌جرم همکاری درازمدت با [آیت‌الله] خمینی و بی‌کفایتی و نداشتن قدرت تشخیص در زمان ریاست‌جمهوری مورد انتقاد قرار می‌دهند. این انتقادات چه منصفانه باشند چه نباشند، به‌دلیل آنکه در عمق احساسات هواداران رجوی ریشه دوانده‌اند، می‌توانند در آینده مشکلاتی را برای ائتلاف جدید به وجود آورند.

رجوی دوست دارد که بر افکار عمومی امریکا پیروز شود. او در جریان گفت‌وگوی خود با

من چندین بار به مقاله‌ای که جرج بال معاون پیشین وزارت خارجه در واشنگتن انتشار داده بود اشاره کرد. جرج بال در این مقاله تصریح کرده بود که هم قدرت‌یابی مجاهدین و هم پیروزی ارتش ایران بایستی با استقبال واشنگتن روبه‌رو شود. او خاطرنشان ساخته بود که سازمان مجاهدین خلق به‌رغم دنباله‌روی از افکار سوسیالیستی، موضع ناموافقی دربرابر شوروی اتخاذ کرده است.

رجوی این موضوع را که مجاهدین نیز همچون بسیاری از ایرانیان کلیه مشکلات ایران را ناشی‌از ایالات متحده می‌دانند تکذیب می‌کند. وی سازمان خود را قوی‌ترین گروه سیاسی ایران معرفی می‌کند و می‌گوید:"[آیت‌الله] خمینی قادر بود بجز مجاهدین تمامی گروه‌های دیگر را از صحنه سیاست حذف کند، اما نتوانست مجاهدین را از حرکت باز دارد و اینک ما در گلوگاه او نشسته‌ایم." مسعود رجوی تأکید می‌کند که سازمان مجاهدین از ماجرای اشغال سفارت امریکا اطلاع قبلی نداشت و با گروگان گیری جز در یک سطح نمایشی و کوتاه‌مدت، مخالف بود.

مصاحبه من با بنی‌صدر جامعیت کمتری داشت. رئیس‌جمهور سابق ایران غمگین به نظر می‌رسید و باورکردن این مطلب را که او به تضمین‌های خود دایر بر سقوط قریب‌الوقوع [آیت‌الله] خمینی اعتقاد دارد، سخت‌تر می‌کرد. بنی‌صدر درباره اشتباهات خود پافشاری نشان نمی‌داد. در سخنان رئیس‌جمهور پیشین ایران اندیشه‌های نوینی به چشم نمی‌خورد.

درحال‌حاضر، مسعود رجوی و سازمان مجاهدین خلق در قلب توجهات جهان غرب و مردم ایران جای گرفته است و مشکل بتوان باور کرد که بنی‌صدر از این حقیقت آگاهی نداشته باشد. مخالفان خارج از کشور رژیم ایران تا یک درجه‌ای معین رجوی را می‌پذیرند، اما به بنی‌صدر تمایلی ندارند و در پاریس نیز همچون دیگر نقاط دنیا، کسی آینده بنی‌صدر را زیاد درخور اهمیت نمی‌داند.»⁽¹⁾

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 107، 19/8/1360، صص 10 - 7، لوس‌آنجلس تایمز (امریکا)؛ و - دفتر سیاسی نمایندگی امام در سپاه پاسداران، نشریه رویدادها و تحلیل، شماره 24 و 25، 3/8/1360، صص 36 - 33.

روزشمار جنگ جمعه 10 مهر 1360 3 ذیحجه 1401 2 اکتبر 1981

درپی شکست عراق در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، نیروی هوایی و توپخانه‌های ارتش این کشور عملیات بمباران و آتشباری را در مناطق مختلف ایران افزایش دادند.⁽¹⁾

شهر مریوان از ساعت 11 تا 11:30، هدف اصابت 10 گلوله توپ قرار گرفت که براثر آن 4 نفر از مردم شهر شهید و 5 نفر زخمی شدند.⁽²⁾

شهر دزفول نیز بین ساعت‌های 11:30 تا 12، آماج حملات توپخانه‌ای عراق قرار داشت و براثر اصابت 8 گلوله توپ به این شهر یک نفر شهید و 4 نفر زخمی شدند و چند منزل مسکونی تخریب و 2 دستگاه اتومبیل نیز منهدم شد.⁽³⁾

علاوه‌براین امروز گلوله‌باران متناوب شهر آبادان، موجب واردآمدن خساراتی به چند دستگاه اتومبیل و یک موتورسیکلت در باغ شهربانی شد.⁽⁴⁾

نیروی هوایی عراق نیز به شهر سوسنگرد حمله کرد. 4 فروند هواپیمای عراقی با بمب‌های خوشه‌ای آتش‌زا برای دومین روز متوالی در دو نوبت در ساعت‌های 12 و 13، شهر سوسنگرد را بمباران کردند که سبب بروز آتش‌سوزی‌هایی شد، اما تلفاتی نداشت.⁽⁵⁾امروز همچنین، 2 هواپیمای میگ21 به حریم هوایی شهر اهواز تجاوز کردند که با واکنش پدافند هوایی بی‌آنکه موفق به اجرای عملیات شوند، متواری گشتند.⁽⁶⁾

یک کشتی حامل کود شیمیایی که عازم بندر امام خمینی بود، در نزدیکی دهانه بندر، هدف اصابت یک موشک عراقی قرار گرفت و دچار حریق شد.

در این حادثه 14 نفر از کارکنان و خدمه کشتی ازجمله کاپیتان آن مجروح شدند.⁽⁷⁾مصدومان با بالگرد به شیراز اعزام شدند و بقیه سرنشینان کشتی نیز به قرنطینه بندر امام خمینی انتقال یافتند.⁽⁸⁾

1) سند شماره 32726 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به کلیه محورها، 6/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 138520 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سپاه پاسداران، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 049351 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی)، 11/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 294446 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 10/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 049366 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه7 به اطلاعات مرکز، 13/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 04937 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 11/7/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 005231 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی دزفول، 14/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 154245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات جنوب به فرماندهی ستاد مرکز (طرح و برنامه)، 10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005213 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 021786 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری خوزستان به وزارت کشور (اداره کل سیاسی)، 12/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 034838 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شاجا به مقام وزارت کشور، 11/7/1360، سند تک‌برگی.

4) سند شماره 021785 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان به استاندار خوزستان، 11/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005231 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان، 14/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 154245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیاتی جنوب به فرماندهی ستاد مرکز طرح و برنامه، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 154245 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - سند شماره 419502 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سوسنگرد به استانداری خوزستان، 10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 138507 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به نزاجا (مدیریت اطلاعات)، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 138507 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

7) برخی منابع مالکیت کشتی را پانامایی و بعضی آن را فیلیپینی ذکر کردند.

8) سند شماره 433698 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاجا خوزستان و رکن3 عملیات به ف - ژاجا و 3 مرکز فرماندهی، 11/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 433702 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرمانداری بندر ماهشهر به استانداری خوزستان، 11/7/1360، سند تک‌برگی.

جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ساعت 6:30 بامداد امروز، هم‌زمان 4 نیروگاه برق عراق شامل نیروگاه سد دوکان، دبس، حارثه و الزبیر را بمباران کردند. در قسمتی از اطلاعیه‌ای که ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران دراین‌خصوص منتشر کرد، درمورد دلایل حمله و اهداف این عملیات آمده است:

«در ساعت 6:30 بامداد روز جاری، 10 مهر 1360، جنگنده‌های بلندپرواز نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به‌تلافی بمباران مردم بی‌دفاع آبادان در مورخه 6 مهر 1360، همچنین به جبران حمله هوایی دشمن به یکی از تأسیسات صنعتی کشور،⁽¹⁾هم‌زمان 4 هدف نظامی و اقتصادی دشمن را در شمال و جنوب خاک عراق مورد حمله قرار داده و خساراتی به این شرح به تأسیسات مذکور وارد آوردند:

نیروگاه سد دوکان در شمال عراق با تولید 400 مگاوات برق؛ میزان خسارت 80 درصد.

نیروگاه دبس در شمال‌غربی کرکوک با تولید 180 مگاوات برق؛ میزان خسارت 50 درصد.

نیروگاه برق حارثه در شمال بصره با تولید 180 مگاوات برق؛ میزان خسارات 65 درصد.

نیروگاه الزبیر در منطقه ام‌القصر در جنوب عراق با تولید 240 مگاوات برق؛ میزان خسارات 100 درصد.»⁽²⁾

همچنین در اقدام دیگری 8 هواپیمای ایرانی مواضع و انبارهای مهمات ارتش عراق را در خرمشهر بمباران کردند. به گزارش خبرگزاری پارس، شدت انفجارها که پس از این بمباران تا مدتی ادامه داشت، از بالابودن میزان خسارت‌های واردآمده به دشمن حکایت دارد.⁽³⁾

ستاد مشترک ارتش در اطلاعیه شماره 198 خود نیز اعلام کرد: یک هواپیمای عراقی براثر آتش پدافند هوایی در حوالی ماهشهر و یک هواپیمای دیگر دشمن نیز به‌وسیله جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش در اهواز سرنگون شدند.⁽⁴⁾

درپی اعلام فرمانده کل سپاه مبنی‌بر فراهم‌شدن امکان ملاقات اسیران عراقی با خانواده‌هایشان در ایران، رژیم عراق مسافرت خویشاوندان آن دسته از نظامیان این کشور را که یکی از وابستگانشان در ایران هستند، ممنوع کرد.

در دستوری که شورای رهبری عراق به همه دستگاه‌های نظامی و دولتی این کشور ابلاغ کرد، آمده است: «مقرر شد تا از مسافرت به خارج از کشور خویشان افراد نظامی که به‌سمت دشمن فارسی فرار کرده‌اند، جلوگیری شود، این حکم تا خویشان درجه3 [را] شامل می‌شود.»⁽⁵⁾

1) عراق در روز 8/7/1360 تلمبه‌خانه نفتی گوره را در 30 کیلومتری شمال‌غربی گناوه به گچساران بمباران کرد که خسارت‌هایی به بار آورد.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 196، 10/7/1360، صص 11 و 12، تهران - خبرگزاری پارس، 10/7/1360.

3) همان، ص21، آبادان؛ و - روزنامه خراسان، 13/7/1360، ص7.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، ص20، تهران - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

5) سند شماره 250497 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تیپ زرهی بن الولید به یگان‌های تابعه، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

حدود یک ماه پس از شهادت محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری ایران⁽¹⁾از اولین ساعات بامداد امروز، هم‌زمان در شعبه‌های اخذ رأی داخل و خارج کشور آغاز شد.

D1143

گزارش‌ها از نقاط گوناگون کشور حاکی‌از استقبال و حضور گسترده مردم در شعبه‌های اخذ رأی و اشتیاق آنان برای انتخاب رئیس‌جمهور مورد نظرشان بود. حضور حجاج ایرانی در شهرهای مکه و مدینه در پای صندوق‌های رأی نیز بسیار پرشور بود به‌گونه‌ای‌که توجه زائران سایر کشورها را به خود جلب کرد.

باتوجه‌به آمادگی کامل نیروهای سپاه پاسداران و سایر نیروهای انتظامی، انتخابات امروز در سراسر کشور جز چند مورد بمب‌گذاری توسط عوامل گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی در چند شهرستان، بدون هیچ مشکلی در کمال آرامش برگزار شد.⁽²⁾-⁽³⁾

1) هم‌زمان با انتخابات ریاست‌جمهوری، انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی نیز در چند شهر کشور ازجمله در تهران برگزار شد.

2) توضیحاتی درخصوص وضعیت سیاسی بحرانی کشور در حدفاصل 15 شهریور 1360 تا آستانه سومین انتخابات ریاست‌جمهوری براساس یادداشت‌های آقای هاشمی رفسنجانی در ضمیمه گزارش درج شده است.

3) روزنامه صبح آزادگان، 11/7/1360، ص4.

چند ساعت پس از شروع اخذ رأی انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری، 2 انفجار با هدف برهم‌زدن انتخابات در سنندج رخ داد که براثر آن عده‌ای شهید یا مجروح شدند. در مریوان هم 2 مأمور حفاظت از یک صندوق شهید و 3 نفر به گروگان گرفته شدند.

ساعت 10 صبح امروز و پس از آغاز فعالیت شعب اخذ رأی انتخابات ریاست‌جمهوری، براثر انفجار بمبی که در سطل زباله‌ای در مقابل مقر پیشمرگان مسلمان کرد در خیابان سیروس شهر سنندج کار گذاشته شده بود، 3 نفر به شهادت رسیدند و 25 نفر ازجمله 6 کودک خردسال به‌شدت زخمی شدند. در این حادثه به چند خودرو که در محل پارک شده بود نیز خسارت‌هایی وارد آمد. یک کودک مجروح برای ادامه مداوا به تهران اعزام شد.⁽¹⁾

یک ساعت پس از این انفجار، یک بمب نیز در پشت باشگاه افسران سابق منفجر شد که خسارتی به بار نیاورد. دقایقی پس از انفجار دوم، 2 بمب دیگر در مقابل باشگاه افسران در خیابان امام خمینی کشف و خنثی شد.⁽²⁾

در همین‌حال، رادیو صدای کردستان ارگان تبلیغاتی حزب دمکرات از چند عملیات خرابکارانه نیروهای این حزب در سطح شهر سنندج خبر داد و مدعی شد براثر انفجارهای امروز سنندج، در ساعت 11 صبح همه صندوق‌های شعب اخذ رأی در این شهر جمع‌آوری شدند، اما مسئولیت بمب‌گذاری در خیابان سیروس سنندج را به عهده نگرفت.⁽³⁾

علاوه‌براین، در روستای نژمار در جنوب‌شرقی مریوان، 20 نفر از اعضای کومه‌له به محافظان صندوق‌های اخذ رأی حمله کردند. در جریان این حمله 2 نفر از مأموران محافظ صندوق - که یکی عضو بسیج و دیگری عضو جهاد سازندگی بود - شهید شدند و مهاجمان 3 نفر از مسئولان صندوق اخذ رأی را نیز به گروگان بردند.⁽⁴⁾

در دیواندره نیز افراد مسلح ساختمان سپاه پاسداران را با آر.پی.جی7 و خمپاره هدف قرار دادند، اما آسیبی به ساختمان نرسید.⁽⁵⁾

در ادامه عملیات روز گذشته سپاه پاسداران پاوه در تصرف ارتفاعات مشرف به روستای ژیوار در شمال‌شرقی نودشه، امروز نیروهای سپاه مریوان در تکمیل این عملیات از شرق این منطقه و ازطریق روستای رزاب به ارتفاعات سالان (در شرق روستای ژیوار) صعود کردند و مقر گروه رزگاری را در آنجا به تصرف درآوردند.

بدین‌ترتیب نیروهای سپاه مریوان پس از الحاق با نیروهای سپاه پاوه در عملیاتی هماهنگ به پاک‌سازی روستای ژیوار پرداختند. در این عملیات روستاهای بلبر، ژیوار، سلین و بندول در شمال‌شرقی نودشه پاک‌سازی شدند و 5 نفر از افراد رزگاری کشته و 2 نفر از آنان دستگیر

1) سند شماره 049333 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 11/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 339485 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی کردستان به استاندار کردستان، 10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، ص2، سنندج - خبرگزاری پارس، 11/7/1360.

2) سند شماره 294446 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، ص5، سنندج - خبرگزاری پارس، 10/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 203، 18/7/1360، ص17، رادیو صدای کردستان ایران، 17/7/1360.

4) سند شماره 049347 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 11/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 49331 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز و طرح و برنامه، 11/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 294449 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 11/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 293989 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای عملیاتی، شماره 37، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی عملیاتی شمال‌غرب (ارومیه)، 11/7/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 10/7/1360.

5) سند شماره 049349 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی)، 11/7/1360، سند تک‌برگی.

شدند. درپی اجرای این عملیات و بسته‌شدن تنگه بندول (بین کوه سالان و کوه تخت) راه ارتباطی رزگاری به عراق بسته شد. گفتنی است در جریان عملیات امروز 10 نفر از افراد رزگاری تسلیم نیروهای سپاه مریوان شدند.⁽¹⁾

در آستانه اجرای عملیات نیروهای مشترک غرب کشور برای تصرف شهر بوکان، سپاه پاسداران ارومیه با ارسال پیامی به فرماندهی سپاه در تهران از آمادگی این نیروها برای ورود به شهر خبر داده و آخرین وضعیت شهر را این‌گونه ترسیم کرد: «به اطلاع می‌رساند که رزمندگان اسلام، بوکان را در محاصره داشته و از همه طرف در 4 کیلومتری شهر به سر می‌برند، ولی هنوز به شهر وارد نشده‌اند. در مناطق پاک‌سازی‌شده صندوق رأی برای مردم برده شده است.»⁽²⁾

در همین حال، براساس اعلام ستاد مشترک ارتش، اعضای کومه‌له ازطریق بی‌سیم به همه پست‌های تابعشان اعلام کرده‌اند که شهر بوکان را به تصرف خود درآورده‌اند.⁽³⁾

علاوه‌براین، خبرگزاری رویتر نیز از لندن گزارش داد: مهاجمان کرد در پیامی ادعا کرده‌اند که در اطراف شهر بوکان 58 تن از سربازان ارتش ایران را کشته‌اند، اما به گزارش رادیو تهران نیروهای نظامی و پاسداران ایران به قصد تصرف شهر بوکان که بیش از یک سال است در تصرف کردها است، به این شهر حمله کرده‌اند.⁽⁴⁾-⁽⁵⁾

براثر اقدامات خرابکارانه عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مختلف کشور یک نفر شهید و 3 تن مجروح شدند و 2 اتوبوس شرکت واحد دچار حریق شد. 3 بمب کشف و خنثی شد.

4 فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق پس از متوقف‌کردن یک اتوبوس شرکت واحد در محله پورسنقر شیراز و پیاده‌کردن مسافران، اتوبوس را به آتش کشیدند. یکی از مهاجمان هنگام فرار به ضرب گلوله کشته شد، ولی 3 نفر دیگر متواری شدند.⁽⁶⁾

همچنین، نیروهای گشت سپاه پاسداران شیراز 3 نفر از افراد مسلح این سازمان را در اطراف بیمارستان دکتر چمران شناسایی و دستگیر کردند. 2 نفر از این افراد هنگام انتقال به بازداشتگاه با خوردن قرص سیانور خودکشی کردند که درنتیجه یکی از آنان فوت کرد. از این افراد 3 قبضه کلت به دست آمد.⁽⁷⁾

در مشهد هم سرنشینان مسلح یک خودرو به‌سوی سپاه منطقه 3 و ستاد مشترک بسیج منطقه

1) سند شماره 021796 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از واحد عملیات سپاه پاسداران پاوه به واحد عملیات سپاه پاسداران منطقه7، 13/7/1360، ص3؛ و - روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص1؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 199، 13/7/1360، ص25، تهران - ستاد مرکزی سپاه.

2) سند شماره 054764 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی ارومیه به فرماندهی مرکز، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 49328 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (عملیات و اطلاعات)، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

4) برخلاف ادعای رویتر، نیروهای ایرانی حمله به شهر را آغاز نکرده بودند، اما در آستانه ورود به شهر قرار داشتند.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، ص4، لندن - خبرگزاری رویتر، 10/7/1360.

6) روزنامه صبح آزادگان، 11/7/1360، ص2؛ و - سند شماره 054755 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 به اطلاعات و فرماندهی مرکز،10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 196، 10/7/1360، ص22، شیراز.

7) روزنامه صبح آزادگان، 11/7/1360، ص2؛ و - سند شماره 054756 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 به اطلاعات و فرماندهی مرکز، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

7 تیراندازی کردند. درپی این حادثه نیروهای گشت سپاه بی‌درنگ به تعقیب مهاجمان پرداختند و در خیابان مهتاب با آنان درگیر شدند. در تیراندازی متقابل، یکی از مهاجمان کشته و یک نفر با کمک مردم دستگیر شد، 3 نفر دیگر نیز گریختند. از این دو نفر، 2 قبضه کلت به دست آمد⁽¹⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، دو موتورسوار مسلح عضو سازمان مجاهدین خلق به‌سوی یک اتومبیل گشتی سپاه پاسداران در تقاطع خیابان‌های احمدآباد و پاستور تیراندازی کردند که درنتیجه یک نفر از نیروهای سپاه زخمی شد و با واکنش متقابل مأموران، هر دو موتورسوار مجروح و دستگیر شدند⁽²⁾

در بندر انزلی، نیز چند نفر از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب ساعت 3:30 صبح، به منزل یکی از افراد متعهد روستای غاضیان و عضو انجمن اسلامی شرکت شیلات به نام حسین نامجو مراجعه کردند و با شلیک 2 گلوله کلت وی را به شهادت رسانده، متواری شدند.⁽³⁾

نیم‌ساعت بعد، در بخش آب‌کنار همین شهرستان چند فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق نارنجکی را به منزل یک پاسدار پرتاب کردند که عمل نکرد. این افراد سپس به داخل منزل وی رفتند و با تیراندازی به‌سوی برادر 15 ساله‌اش او را زخمی کرده و گریختند.⁽⁴⁾

هم‌زمان با رأی‌گیری انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری، از داخل یکی از باغ‌های اطراف منطقه قادی‌محله آمل به‌سوی پاسدار محافظ صندوق اخذ رأی در تکیه نیاکی تیراندازی شد. در این حادثه این پاسدار مجروح شد و ضارب نیز گریخت.⁽⁵⁾

در فومن نیز افراد مسلح ضدانقلاب یک اتوبوس را آتش زدند که حریق به یک انبار برنج سرایت کرد و به‌طور کامل سوخت. این افراد یک بمب دست‌ساز نیز در زیر اتومبیل یکی از افراد متعهد روستای کروخی از توابع همین شهرستان کار گذاشتند که انفجار آن سبب واردشدن خسارت‌هایی به این خودرو شد.⁽⁶⁾

در لنگرود، انفجار یک بمب صوتی در نزدیکی یکی از شعب اخذ رأی خسارتی به بار نیاورد.⁽⁷⁾

در قائم‌شهر هم یک بمب آتش‌زا به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب شد که خسارتی درپی نداشت.⁽⁸⁾

همچنین، سپاه پاسداران این شهر 6 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق را که قصد برهم زدن و ایجاد آشوب در اجرای انتخابات این شهر را داشتند دستگیر کرد.⁽⁹⁾

در شهرستان خوی، 3 بمب ساعتی دست ساز در محوطه شهرداری، محوطه کتابخانه عمومی و یکی از شعبه‌های اخذ رأی در مدرسه راهنمایی پژوهش کار گذاشته شده بود که هر سه کشف و خنثی شد.⁽¹⁰⁾

در بوشهر هم یک نارنجک به یکی از حوزه‌های رأی‌گیری پرتاب شد که عمل نکرد و نیروهای سپاه آن را خنثی کردند.⁽¹¹⁾

1) روزنامه صبح آزادگان، 12/7/1360، ص2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، ص6، مشهد - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

3) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص3؛ و - سند شماره 174043 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران ستاد مرکزی (فرماندهی)، 10/7/1360، ص1.

4) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص3.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 197، 11/7/1360، ص36، آمل؛ و - روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص3.

6) سند شماره 049380 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 18/7/1360، ص1.

7) سند شماره 174043 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

8) سند شماره 174043 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

9) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 199، 13/7/1360، صص 22 و 23، تهران.

10) سند شماره 417578 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه خوی به فرماندهی ستاد مرکزی و ستاد خبری و تبریز (منطقه5)، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 049324 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از خوی (ارومیه) به تهران (فرماندهی)، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

11) سند شماره 049322 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات منطقه9 به اطلاعات و فرماندهی مرکز، 10/7/1360، سند تک‌برگی.

در اقداماتی جداگانه، شماری از افراد فعال شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و یک نفر از اعضای پیکار در استان‌های مازندران و گیلان دستگیر شدند.

نیروهای بسیج، یکی از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق را در بابل شناسایی و تعقیب کردند. این فرد اقدام به فرار کرد، اما به ضرب گلوله مجروح و سپس دستگیر شد.⁽¹⁾

در اقدام دیگری، نیروهای سپاه پاسداران بابل مسئول شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق و یک نفر از اعضای گروه مارکسیستی پیکار در راه آزادی طبقه کارگر را در این شهر دستگیر کردند.⁽²⁾

در صومعه‌سرا و کردکوی نیز 3 نفر از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق شناسایی و دستگیر شدند.⁽³⁾

حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی در بخشی از خطبه‌های نماز جمعه تهران به دو موضوع شیوه برخورد محاکم قضایی با دستگیرشدگان گروه‌های مسلح و سخنان بنی‌صدر درمورد صلح با عراق و مذاکره کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس درمورد جزایر سه‌گانه ایرانی اشاره کرد.

وی درباره بی‌تأثیر بودن مماشات محاکم قضایی با افراد دستگیرشده گفت: «برطبق فرامین الهی 4 حکم بر اینها لازم‌الاجراست: 1. کشته شوند. 2. به دار کشیده شوند. 3. دست و پایشان قطع شود. 4. اینها از جامعه جدا بشوند. تعبیر قرآن این است که اینها تماس با مردم نداشته باشند و رابطه‌شان با جامعه قطع شود. این مسئولین قضایی و حکام شرع هستند که باتوجه‌به وضع جامعه باید یکی از این چهار شرط را طبق صلاحدید جامعه درمورد گروهک‌های مسلح که در جامعه ایجاد وحشت کرده‌اند به مورد اجرا بگذارند. ما اصلی داریم که دال‌بر اصلاح و تربیت مجرم است. ما دو سال و نیم این اصل را اجرا کردیم تا از هر طریقی که ممکن است مجرم را اصلاح کنیم، اما چنان‌که ملاحظه می‌کنید، اینها اصلاح‌پذیر نبوده و نیستند ما در این دو سال برخوردمان روی اصل اول اصلاح و تربیت مجرم دور می‌زد تا پیش از اینکه اینها را به کیفر برسانیم و به این خاطر که شاید اینها به عقل بیایند که این خلق طرف‌دار این نظام است. این امت همیشه در صحنه از ابتدای انقلاب شعار می‌داد آزادی، استقلال، جمهوری اسلامی. در این دو سال و نیم محیط آزاد بود. مناظره تلویزیونی برای اصلاح ترتیب داده می‌شد. مخالف و منافق در مجلس سخنرانی می‌کردند، اما اینها نشان دادند که اصلاح‌پذیر نیستند و عاملین امریکا و شوروی در کشور هستند. اینها طی این دو سال و نیم استفاده از محیط آزاد در کشور چه دروغ‌هایی که نساختند. این گروهک‌ها چقدر سندهای دروغ در روزنامه‌هایشان چاپ کردند و مطالب دروغ به خورد مردم می‌دادند. روزنامه مجاهد با تیراژ زیاد چاپ و توسط بچه‌ها توزیع می‌شد.

این بچه‌ها اجازه مطالعه نشریه‌ای غیر از مجاهد و سخنان رجوی را نداشتند. ما تمام راه‌های اتمام حجت را با آنها عمل کردیم. باید اعتراف کنیم که این رویه ما اشتباه بود.»

1) سند شماره 174101 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران ستاد مرکزی (فرماندهی)، 14/7/1360، ص2.

2) سند شماره 174102 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران ستاد مرکزی (فرماندهی)، 13/7/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 174086 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی سپاه، 10/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 174043 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

وی در ادامه افزود: «بار دیگر اعلام می‌کنم، ما حکم قرآن را درمورد منافقین مسلحی که دربرابر اسلام و مسلمین ایستاده‌اند در پیش گرفته‌ایم. ضمناً، حکام دادسراها و دادستانی انقلاب، قضات شرع، هروقت تشخیص دادند که اینها دیگر قدرت به‌هم‌زدن نظام جامعه را ندارند؛ تشخیص دادند که اینها دیگر قدرت خرابکاری را ندارند، ممکن است اینها را از جامعه جدا کرده و به مدرسه‌ای بفرستند تا پاک‌سازی شوند و به صلاحدید همین مسئولین قضایی کشور دوباره به جامعه برگردانده شوند.»⁽¹⁾

خطیب نماز جمعه تهران در بخش دیگری از سخنانش درباره طرح بنی‌صدر درمورد صلح و مستقرکردن نیروهای کشور ثالث بین نظامیان دو کشور ایران و عراق در مناطق تصرف‌شده ایران به‌عنوان مقدمه گفت‌وگوهای صلح و نیز مذاکره درمورد جزایر سه‌گانه ایران در خلیج‌فارس با کشورهای عرب حاشیه جنوبی خلیج‌فارس خاطرنشان کرد: «بنی‌صدر هم در این کارنامه ریاست‌جمهوری خیلی دروغ گفت. بنی‌صدر گفته است اگر من آمدم با عرب‌ها درمورد سه جزیره تنب بزرگ و تنب کوچک و ابوموسی مذاکره می‌کنم. این، برای اینکه از کویت، عراق و عربستان سعودی پول بگیرد از این حرف‌ها می‌زند. بنی‌صدر می‌خواست طرح صلحی را پیاده کند که نیروهای یک کشور ثالث در زمین‌های ما که توسط مزدوران بعثی اشغال شده است، مستقر شوند و سپس مذاکره صلح بین ایران و رژیم کافر بعث عراق آغاز شود.

طرح شکست محاصره آبادان که با این موفقیت و خوبی اجرا شد، می‌بایست چندی پیش اجرا می‌شد. بنی‌صدر با دروغ‌های خود، این پیروز‌ی‌ها را به تأخیر می‌انداخت.»⁽²⁾

هم‌زمان با آغاز اخذ رأی در شعبه‌های خارج از کشور برای انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری، عده‌ای از افراد ضدانقلاب به‌ویژه هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در اقدامی سازماندهی‌شده، با حضور در برخی شعب کوشیدند در جریان رأی‌گیری اخلال ایجاد کنند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، حدود 50 نفر از هواداران سازمان با تجمع در مقابل سفارت ایران در پاریس (محل استقرار صندوق اخذ رأی) درحالی‌که به امام خمینی توهین می‌کردند، با رأی‌دهندگان درگیر شدند. این اقدام آنها با دخالت پلیس بی‌نتیجه ماند.⁽³⁾

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در گزارشی اعلام کرد: حدود 200 دانشجوی ایرانی در اعتراض به برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری، در نزدیکی سفارت ایران در مانیل (پایتخت فیلیپین) به تظاهرات پرداختند و با پرتاب سنگ به چند خودرو خساراتی وارد کردند. اقدام این افراد واکنش ایرانیان طرف‌دار جمهوری اسلامی را درپی داشت. به گفته یک افسر پلیس دو گروه ایرانی قبل از رسیدن پلیس به‌مدت 5 دقیقه با یکدیگر به زدوخورد پرداختند. با دخالت پلیس درگیری خاتمه یافت، ولی 6 ایرانی و 2 پلیس مجروح شدند و پلیس 81 نفر از مهاجمان شرکت‌کننده در

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 197، 11/7/1360، ص4، تهران، خبرگزاری پارس، 11/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 197، 11/7/1360، صص 53 و 54، تهران - خبرگزاری پارس، 11/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، صص 10 و 11، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 10/7/1360.

تظاهرات را دستگیر کرد. دستگیرشدگان به‌اتهام ایجاد ناآرامی و برهم‌زدن نظم عمومی، حمل سلاح سرد، برپایی تظاهرات بدون اجازه قبلی و حمله به پلیس بازداشت شده‌اند.⁽¹⁾

در پایتخت آلمان‌غربی نیز 300 نفر از دانشجویان هوادار سازمان مجاهدین خلق در محکومیت انتخابات ریاست‌جمهوری به تظاهرات پرداختند. به گزارش خبرگزاری رویتر، این افراد درحالی‌که کفن‌های آغشته به رنگ قرمز به تن کرده بودند و پلاکاردهایی با مضمون محکومیت رهبر انقلاب ایران در دست داشتند، برگزاری انتخابات در ایران را محکوم کردند.⁽²⁾

با گذشت یک روز از ادعای کویت مبنی‌بر حمله هواپیماهای ایرانی به تأسیسات نفتی این کشور در ام‌العیش، این موضوع مهم منطقه‌ای همچنان در سطح دولت‌ها و رسانه‌ها مطرح بود.

در ادامه حمایت کشورهای عربی منطقه از کویت، امروز نیز دولت‌های مراکش، امارات متحده عربی،⁽³⁾شورای وزیران موریتانی⁽⁴⁾و یمن شمالی⁽⁵⁾حمایت خود را از این کشور اعلام کردند. به گزارش رادیو کویت، ملک حسین پادشاه اردن، علی عبدالله صالح رئیس‌جمهور یمن شمالی و شیخ خلیفه بن احمد آل ثانی امیر قطر نیز در تماس‌های تلفنی، از کویت حمایت کردند.⁽⁶⁾

از سوی دیگر، جوسازی رسانه‌ها علیه ایران نیز به‌بهانه مخالفت با این اقدام ادامه داشت. روزنامه‌های کویت و عربستان سعودی با انتشار عکس‌هایی از آتش‌سوزی این مرکز نفتی، مقالاتی برضد ایران منتشر کردند.⁽⁷⁾

در بین رسانه‌های بین‌المللی، خبرگزاری رویتر با اشاره به کمک حداقل 4 میلیارد دلاری کویت به عراق، ارسال روزانه محموله‌هایی از مواد غذایی، سیمان و فولاد و... به عراق و تکذیب خبر حمله ایران به کویت اعلام کرد: «دیپلمات‌ها معتقدند اگر این حمله ازجانب ایران صورت گرفته باشد، تکذیب آن نشان می‌دهد که ایران مایل نیست جنگ با عراق را به سایر کشورهای حوزه خلیج‌فارس بسط و توسعه دهد، اما کویت هم علی‌رغم بی‌طرفی‌اش در این جنگ برای حمایت از آنچه عراق آن را دفاع از جناح شرقی میهن عربی نامیده است، تحت فشار فزاینده‌ای است.»⁽⁸⁾

ستاد مشترک ارتش با صدور اطلاعیه‌ای خبر بمباران تأسیسات نفتی العیش کویت را که به نیروی هوایی ایران نسبت داده شده است، بی‌اساس دانست و تکذیب کرد. اطلاعیه ارتش به این شرح است:

«خبرگزاری امارات متحده عربی اعلام نموده است که هواپیماهای نظامی ایران مراکز نفتی کویت واقع در منطقه ام‌العیش را بمباران نموده‌اند. ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران خبر منتشرشده ازسوی خبرگزاری مذکور را بی‌اساس دانسته و قویاً تکذیب می‌نماید.»⁽⁹⁾

1) همان، صص 9 و 10، مانیل - آسوشیتدپرس، 10/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، صص 12 و 13، مانیل - خبرگزاری رویتر، 11/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، ص11، بن - خبرگزاری رویتر، 10/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، ص22، کویت - خبرگزاری کویت، 11/7/1360.

4) همان، نوآکشوت - فرانس پرس، 11/7/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، ص13، بیروت - خبرگزاری یونایتدپرس، 10/7/1360.

6) همان، ص20 ضمیمه، بخش عربی رادیو کویت، 10/7/1360.

7) همان، ص16، کویت - خبرگزاری پارس، 10/7/1360؛ و - همان، صص 15 و 16، خبرگزاری پارس به نقل از خبرگزاری فرانسه، آسوشیتدپرس و رویتر، 10/7/1360.

8) همان، صص 14 و 15، بحرین - خبرگزاری رویتر، 10/7/1360.

9) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 196، 10/7/1360، ص14، ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران.

وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز درباره ادعای حمله هوایی ایران به این منطقه به خبرگزاری پارس گفت: «این یک دروغ محض است و این توطئه امریکا و کشورهای مرتجع منطقه است. ما قصد مداخله در امور داخلی کشورها را نداریم و حتی حاضریم از کشورهای کوچک منطقه در مقابل مطامع عراق دفاع کنیم.»

میرحسین موسوی درباره ادعای وزیر امور خارجه امریکا مبنی‌بر رهگیری حمله هواپیماهای ایرانی افزود: «امریکا سعی می‌کند این جو را ایجاد کند که ایران می‌خواهد در امور دیگران دخالت کند؛ به این صورت شرایط را برای دخالت مستقیم در امور منطقه آماده کند.»⁽¹⁾

هم‌زمان با تبلیغات وسیع و دامنه‌دار برخی کشورهای عربی منطقه علیه ایران درپی انتشار خبر بمباران تأسیسات نفتی ام‌العیش در کویت، ارتباط این ماجرا با فروش تجهیزات نظامی امریکایی ازجمله 5 هواپیمای آواکس به عربستان سعودی، بازتاب‌هایی در برخی رسانه‌های اروپایی داشت.

روزنامه فرانسوی فیگارو در مطلبی با عنوان "ریگان در جنگ آواکس‌ها پیروز می‌شود" به این موضوع پرداخته است. باتوجه‌به اهمیت موضوعات مطرح‌شده در این مقاله و نوع ارتباط آن با حوادث جاری منطقه خلیج فارس و همسایگان ایران ازجمله عراق و کویت، بخش‌هایی از این مقاله به اختصار در ادامه آمده است:

«رونالد ریگان روز گذشته در اولین کنفرانس مطبوعاتی خود بعد از ماه ژوئن (خرداد - تیر) گذشته گفت ما هرگز اجازه نمی‌دهیم که عربستان سعودی تبدیل به ایران دیگر شود. پرزیدنت ریگان با این موضع‌گیری شدید تصمیم گرفته است برخلاف نظریات دولت اسرائیل و کنگره امریکا نسبت به فروش 5 هواپیمای آواکس به دولت ریاض عمل نماید. ریگان به‌عنوان هشدار ضمنی به مناخیم بگین اظهار داشت این به‌عهده کشورهای دیگر نیست که سیاست خارجی ایالات متحده امریکا را تعیین کنند. وی همچنین افزود دولت‌های خارجی نباید چنین تصور کنند که سیاست ما می‌تواند به ناحق تحت‌تأثیر این یا آن اردوگاه قرار گیرد.

ریگان خاطرنشان کرد که تحویل این هواپیماها درحقیقت به سود تمام کشورهای ذی‌ربط است، به‌خصوص عربستان سعودی که برای دفاع از خاک خود در مقابل حملات خارجی به این هواپیماها نیاز بسیار دارد و نیز واشنگتن که نگران تضمین عبور آزاد کشتی‌های نفتی در خلیج‌فارس می‌باشد، ولی وضع اقتصادی جهان غرب نیز به بازی گرفته شده است و بالاخره این اسرائیلی‌ها هستند که از این اقدام بیش از همه بهره خواهند برد. این قرارداد به ثبات خاورمیانه [غرب آسیا] و درنهایت امنیت اسرائیل کمک خواهد کرد.»

فیگارو در ادامه به قرارداد بین دو کشور درباره استفاده مشترک از اطلاعات جمع‌آوری شده

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 155، 12/7/1360، صص 1 و 2، نیویورک - خبرگزاری پارس، 11/7/1360.

آواکس‌ها اشاره کرده و درباره تعهدات دولت عربستان سعودی درباره شیوه بهره‌برداری از این هواپیماها آورده است:

«پرزیدنت ریگان درمورد سکوت نمایندگان و سناتورها که هنوز درمورد تأیید فروش این هواپیماها تردید دارند تأکید نمود که این تردیدها باید با درنظرگرفتن امتیازات تازه‌ای که الکساندر هیگ به‌تازگی از عربستان سعودی گرفته است، از میان بروند. چند ساعت قبل از آغاز کنفرانس مطبوعاتی ریگان، وزیر امور خارجه امریکا دربرابر کمیسیون امور خارجه سنای امریکا، 4 شرط تعیین‌شده توسط دولت امریکا [را] که تماماً مورد تأیید و قبول مقامات سعودی قرار گرفت، برشمرد.

اولین شرط: بهره‌برداری مشترک امریکا و عربستان از اطلاعات جمع‌آوری‌شده توسط این هواپیما تا زمانی‌که مورد استفاده قرار می‌گیرند، خواهد بود.

شرط دوم: عربستان سعودی قول داده است که بدون موافقت ایالات متحده امریکا این اطلاعات را دراختیار کشورهای دیگر قرار نخواهد داد.

شرط سوم: تنها سعودی‌ها و امریکایی‌هایی که به‌دقت برگزیده شده باشند می‌توانند روی این هواپیماها کار کنند. به عقیده آقای هیگ کمبود تکنیسین و خلبان در نیروی هوایی ریاض موجب شده است که تا سال 1990، حضور امریکایی‌ها در پست‌های هوایی و همچنین در تأسیسات زمینی ریاض تضمین شود.

شرط چهارم: آواکس‌ها نباید از حریم هوایی سعودی خارج شوند. در اینجا هم هدف، تسکین بخشیدن به اسرائیل و کنگره بوده است. دولت تل‌آویو از این وحشت دارد که درصورت انجام عملیات بر فراز اردن یا سوریه، هواپیماهای رادار بتوانند تمام خاک اسرائیل را زیر نظر بگیرند. این هواپیماهای رادار از پایگاه خود در نبوک در گوشه شمال‌غربی کشور این امکان را دارند که راه‌های دستیابی به اسرائیل را تحت نظر بگیرند، ولی نمی‌توانند بیش از 300 کیلومتر، یعنی در شمال تا بیت‌المقدس و جنوب تا ایلات در کنار خلیج عقبه را زیر نظر داشته باشند.

مخالفین فروش این هواپیماها تسلیم نمی‌شوند. در مقابل دلایل سیاسی، آنها دلایل دیگری دارند، مثلاً می‌گویند نمی‌توانند به قول‌های شفاهی عربستان سعودی اعتماد کنند. درصورت بروز یک "جنگ مقدس" تازه دولت ریاض برای اینکه بتواند به حیات خود ادامه دهد چاره‌ای نخواهد داشت جز اینکه وارد جنگ علیه دولت یهود شود.»⁽¹⁾

علاوه‌براین، روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور در بررسی این ماجرا، آن را با تلاش دولتمردان امریکا برای فروش هواپیماهای جاسوسی آواکس به عربستان سعودی مرتبط دانست. در بخشی از گزارش این روزنامه آمده است:

«خبر حمله هوایی ایران به تأسیسات نفتی کویت بحث و گفت‌وگوی واشنگتن را درباره فروش هواپیماهای اکتشافی رادار، معروف به ای واکس [آواکس] به عربستان سعودی توسعه

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 98، 28/7/1360، صص 13 - 10، روزنامه فیگارو (پاریس).

داده است. درواقع به‌خاطر آمادگی در مقابل این‌گونه حملات غیرمنتظره است که دولت سعودی خواستار خرید هواپیماهای ای واکس شده است و یقیناً انعکاس چنین حمله‌ای درارتباط‌با فروش هواپیماهای ای واکس بی‌اهمیت نخواهد بود.»⁽¹⁾

نشریه ایتالیایی کوریره دلاسرا نیز دراین‌باره نوشت: «هیگ در کمیسیون سنا و درحالی‌که بمباران کویت را توسط ایران تفسیر می‌نمود، افشا کرد که آواکس‌های امریکایی در عربستان سعودی از فاصله دور عملیات را تعقیب نموده و اطمینان دادند که هواپیماهای مهاجم دقیقاً ایرانی بوده‌اند. هیگ تأکید نمود که حمله مزبور نشانگر آزمایش بی‌ثباتی و آن‌هم آزمایش غم‌انگیز در منطقه خاورمیانه [غرب آسیا] می‌باشد و من فکر می‌کنم که این به‌منزله خبر خوشی بود که اهمیت ارسال آواکس به عربستان سعودی را توجیه می‌نماید.»⁽²⁾

در حمله پلیس امریکا به تعدادی از ایرانیان و عراقی‌های مقیم این کشور و اعضای انجمن اسلامی دانشجویان در امریکا و کانادا، که تظاهراتی مسالمت‌آمیز برپا کرده بودند، حدود 70 نفر زخمی شدند.

در جریان این ماجرا، پلیس ابتدا تظاهرکنندگانی را که به مناسبت هفته جنگ در مقابل سازمان ملل حضور یافته بودند، با اسب، موتورسیکلت و ماشین‌های حامل سگ به محاصره درآورد و به‌مرور حلقه محاصره را تنگ‌تر کرد.

دراین‌میان، یکی از مأموران که لباس شخصی به تن داشت، پرچم ایران را از دست دو نفر از تظاهرکنندگان گرفت. درپی واکنش تظاهرکنندگان به این اقدام، پلیس یک‌باره به آنها هجوم برد و با استفاده از باتوم به ضرب‌وشتم آنان پرداخت. در این حادثه حدود 70 نفر از تظاهرکنندگان ازجمله چند زن مجروح شدند.⁽³⁾

درپی اعلام تشکیل دولت موقت ازجانب رجوی و بنی‌صدر، وزارت امور خارجه فرانسه تعهدات پناهندگان مبنی‌بر فعالیت سیاسی در این کشور را به آنان یادآور شد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، دولت فرانسه در واکنش به اقدام این دو نفر اعلام کرد کسانی که از حق پناهندگی سیاسی در فرانسه استفاده می‌کنند تعهداتی درخصوص خودداری از شرکت در فعالیت‌های سیاسی دارند و بنی‌صدر و رجوی 29 ژوئیه گذشته (7 مرداد 1360)، از فرانسه تقاضای پناهندگی سیاسی کرده‌اند. وزارت امور خارجه فرانسه یادآور شد که خبر مربوط به تشکیل یک دولت موقت ازجانب برخی شخصیت‌های ایرانی ازطریق مطبوعات دراختیار دولت فرانسه قرار گرفته است و دولت فرانسه اطلاع دیگری از این موضوع ندارد. در بیانیه وزارت امور خارجه فرانسه دراین‌باره آمده است: نامبردگان از بدو ورود به فرانسه تعهدی برای انجام‌ندادن فعالیت

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 10/7/1360.

2) . اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 98، 28/7/1360، صص 7 و 9، روزنامه کوریره دلاسرا (میلان).

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 154، 11/7/1360، صص 2 و 3، واشنگتن - خبرگزاری پارس، 10/7/1360.

سیاسی داده‌اند و چند بار به آنان تذکر داده شده و تعهداتشان گوشزد شده است.⁽¹⁾

در همین حال، شاهپور بختیار نیز در مصاحبه با روزنامه لومتن که گرایش‌های سوسیالیستی دارد مخالفت خود را با تشکیل دولت در تبعید ازجانب بنی‌صدر اعلام کرد و گفت: «اگر این کار در شرایطی به این وخامت انجام نمی‌شد حتی می‌توانست بسیار سرگرم‌کننده و مضحک باشد.» خبرگزاری یونایتدپرس با اعلام این خبر افزود: «ارگان حزب کمونیست فرانسه نیز در مطلبی دراین‌باره نوشت بنی‌صدر و رجوی قول خود مبنی‌بر عدم فعالیت سیاسی را زیر پا گذاشته‌اند.»⁽²⁾

ضمیمه گزارش1024: وضعیت سیاسی کشور در فاصله انفجار دفتر نخست‌وزیری تا برگزاری سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری و تدابیر مسئولان نظام برای عبور از این شرایط بحرانی

پس از حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری و شهادت محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و دکتر محمدجواد باهنر نخست‌وزیر، بلافاصله اقدامات مسئولان جمهوری اسلامی ایران برای پرکردن خلأ ایجادشده در نظام اجرایی کشور آغاز شد و شورای موقت ریاست‌جمهوری، اداره امور کشور را برعهده گرفت. بعد از رأی تمایل مجلس به نخست‌وزیر معرفی‌شده ازسوی این شورا در صبح روز 11 شهریور 1360 و سپس دادن رأی اعتماد در بعدازظهر همان روز به کابینه، این خلأ به‌طور موقت رفع شد. پس از آن، موضوع برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در دستور کار مسئولان ارشد کشور قرار گرفت و پس از یک ماه، کشور آماده اجرای انتخابات در روز جمعه 10 مهر 1360 شد.

یادداشت‌های آقای هاشمی رفسنجانی در کتاب عبور از بحران در حدفاصل 15 شهریور 1360 تا آستانه انتخابات، بیان‌کننده وضعیت کشور در این روزها و ظرفیت بالای نظام در حل این بحران است:

• یکشنبه 15 شهریور: «ساعت پنج و نیم، در جلسه شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی در مجلس شرکت کردم. بحث درباره قائم‌مقام دبیرکل بود که به هفته بعد موکول شد. درباره انتخابات ریاست‌جمهوری هم بحث کردیم. نظرشان این شد که انتخابات، به موقع خود انجام بشود. دکتر [عباس] شیبانی خود را لایق‌تر می‌دانست. حزب، آقایان [آیت‌الله] خامنه‌ای، عسگراولادی و پرورش را پیشنهاد کرد.

سپس بعد از نماز مغرب و عشا، در جلسه مشورتی با حضور آقایان [آیت‌الله] خامنه‌ای، مهدوی [کنی]، [موسوی] اردبیلی، احمدآقا و [بهزاد] نبوی شرکت کردم. درباره رئیس‌جمهوری آینده و انتخابات بحث کردیم. تصمیم شد اعلام انتخابات کنیم.»⁽³⁾

• چهارشنبه 18 شهریور: «جلسه شورای مرکزی حزب هم در کتابخانه مجلس منعقد شد. درباره ریاست‌جمهوری بحث شد و باز قرار شد، تعقیب کنیم که امام با روحانی‌بودن رئیس‌جمهور موافقت کنند، زیرا کاندیدایی که رأی طبیعی داشته باشد از غیر روحانیون نداریم. ... قرار شد با امام مذاکره کنیم که بپذیرند رئیس‌جمهور روحانی بتواند باشد اکثر دوستان با نظر امام موافق نیستند و می‌گویند رئیس‌جمهور روحانی باشد بهتر است. با احمدآقا صحبت کردم که با امام صحبت کنند.»⁽⁴⁾

پنجشنبه 19 شهریور: «برای ساعت 11 با آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای و احمدآقا در دفتر امام به‌خاطر بحث در موضوع ریاست‌جمهوری آینده قرار گذاشته بودیم. احمدآقا اطلاع داد که امام به‌طور اصولی با روحانی بودن موافقت کرده‌اند. همراه آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای و احمدآقا به حضور امام رفتیم. قبل از ما هم آقای [موسوی] اردبیلی رفته بودند و همین مطلب را مطرح کرده بودند. امام صریحاً موافقت کردند، ولی گفتند چون اضطرار است و افراد دیگر که مطرح‌اند، رأی طبیعی ندارند، می‌پذیرند. ... در همان دفتر امام با احمدآقا و آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای، درباره رئیس‌جمهور صحبت کردیم. بیشتر آقای [آیت‌الله]

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 196، 11/7/1360، ص8، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 10/7/1360.

2) همان، پاریس - یونایتدپرس، 10/7/1360.

3) اکبر هاشمی رفسنجانی، عبور از بحران (کارنامه و خاطرات سال 1360)، به اهتمام یاسر هاشمی، تهران: نشر معارف انقلاب، چاپ نهم، 1386، ص228.

4) همان، ص230.

•

خامنه‌ای مطرح بودند، ولی کسالت و ضعف ایشان، تردیدی ایجاد کرده و [آیت‌الله] مهدوی [کنی] به‌عنوان فرد دوم مطرح شد. قرار شد فعلاً هر دو اسم بنویسند تا بعداً تصمیم بگیریم. ... شب، آقایان [موسوی] اردبیلی و مهدوی تلفن کردند و درباره شخص رئیس‌جمهور صحبت کردند. به نظر می‌رسد حرکتی در کار است که از حزب نباشد، ولی ضعف [بنیه] آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای بهانه است.»⁽¹⁾

•

شنبه 21 شهریور: «آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای بعدازظهر به دفتر من آمدند. ایشان را برای پذیرفتن ریاست‌جمهوری قانع کردم. ایشان معتقد نبود که روحانی رئیس‌جمهور شود و ازطرفی مریض هستند و از یک دست نمی‌توانند استفاده کنند. کاندیدای مناسبی غیر از ایشان نداریم. عصر هم در جلسه شورای مرکزی حزب، [روی] همین تصمیم تأکید شد.»⁽²⁾

•

دوشنبه 30 شهریور:⁽³⁾«از لحظه ورود به تهران، معلوم شد که مسئله کاندیداتوری آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای، برای ریاست [جمهوری] دچار مشکلاتی شده. در جامعه مدرسین قم عده‌ای معتقدند که روحانی نباید باشد و [آیت‌الله] مهدوی کنی هم احتمالاً ممکن است نخواهند در نامزدی خود به‌طور جدی بمانند. با امام و احمدآقا دراین‌خصوص صحبت کردم. امام گفتند با آقایان قم و [آیت‌الله] مهدوی [کنی] مسئله را حل کنیم که آرا متفرق نشود و همبستگی محفوظ باشد. ... با آقایان [آیت‌الله] خامنه‌ای، مهدوی و [محمد] یزدی درخصوص انتخابات ریاست‌جمهوری مذاکره کردم. عصر، عده‌ای از اعضای جامعه مدرسین، آقایان [احمد] آذری [قمی]، کریمی، راستی، و ابطحی آمدند و نماینده سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی هم آمد. پس از مذاکره، همگی درمورد آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای توافق کردیم.»⁽⁴⁾

•

سه‌شنبه 31 شهریور: «با آقای [فضل‌الله] محلاتی و دیگر اعضای جامعه روحانیت مبارز، درمورد اعلان حمایت از نامزدی آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای، صحبت کردم. قرار شد من اعلامیه‌ای تهیه کنم که کردم. ... شب، شورای موقت ریاست‌جمهوری را تشکیل دادیم و درباره کیفیت اعلان انصراف آقای [آیت‌الله] مهدوی کنی از نامزدی ریاست‌جمهوری بحث کردیم.»⁽⁵⁾

•

چهارشنبه 1 مهر: «مصاحبه‌ای هم با روزنامه جمهوری اسلامی درمورد حمایت از ریاست‌جمهوری آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای داشتم. ... در جلسه شورای مرکزی حزب جمهوری [اسلامی] شرکت کردم؛ بحث در اطراف مدیریت و تشکیلات حزب و انتخابات مجلس و ریاست‌جمهوری بود.»⁽⁶⁾

•

پنجشنبه 2 مهر: «موج حمایت ارگان‌های خط امام از آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای بالا گرفته است. ... بعدازظهر مصاحبه‌ای با تلویزیون درمورد انتخابات داشتم. ... امام بیانیه خوبی راجع به انتخابات داده‌اند.»⁽⁷⁾

•

جمعه 10 مهر: «امروز انتخابات ریاست‌جمهوری است و هم در چند شهر، من‌جمله تهران، انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی. ضدانقلاب اعلان کرده که در انتخابات آشوب به راه می‌اندازد و شرکت در انتخابات را تحریم کرده است، ولی به‌طوری‌که اطلاعات می‌رسد هجوم مردم به مراکز رأی‌گیری خیلی زیاد است و اثری هم از تروریست‌ها نیست. شهرها خوب حفاظت می‌شوند.»⁽⁸⁾

•

شنبه 11 مهر: «انتخابات خیلی خوب برگزار شده است. نتیجه آرا جالب است. امروز بیشتر حوزه‌ها اعلان شد. رقم آرا از دوره قبل هم بالا [تر] زده و شاید 20 درصد بالا[تر] باشد و این برای دشمنان یأس‌آور است و راستی این علاقه و حمایت مردم از دولت و امام خیلی جالب است.»⁽⁹⁾

1) همان، ص231.

2) همان، ص232.

3) خاطرات روزانه آقای هاشمی در فاصله 23 شهریور تا 29 شهریور، به‌دلیل مسافرت وی به کره شمالی و مالزی معطوف موضوعات مربوط به این سفر است و مطلبی درباره انتخابات ریاست‌جمهوری در آن ثبت نشده است.

4) همان، ص242.

5) همان، ص244.

6) همان، ص247.

7) همان، ص248.

8) همان، ص255.

9) همان، ص256.

روزشمار جنگ شنبه 11 مهر 1360 4 ذیحجه 1401 3 اکتبر 1981

امام خمینی صبح امروز در جمع اعضای شورای‌عالی دفاع و فرماندهان ارتش در حسینیه جماران درباره وحدت نیروهای مسلح و حمایت مردم و ارتش از یکدیگر و امور مربوط به جنگ مطالبی را مطرح کردند. بخشی از سخنان ایشان به این شرح است:

«شهادت فرماندهان ارتش را به شما تسلیت می‌گویم. من از این واقعه شدیداً ناراحت شدم. امروز ارتش و دولت با زمان سابق فرق کرده است. آقایان باید باهم مشورت و همکاری نمایند و در پیشبرد مقاصد کشور اسلام همفکر باشند. فرماندهان ارتش باید باهم تفاهم داشته باشند. امروز ما مبتلا به جنگ هستیم و تقریباً همه کشورها علیه مملکت ما توطئه می‌کنند. استقلال و آزادی خودمان را نمی‌توانید بدون تفاهم حفظ کنید. ملت را ببینید که چگونه پشتیبان شماست. به انتخابات نظر کنید، می‌فهمید که ایران پایدار خواهد ماند. ممکن است عده‌ای در خارج مفت بگویند، ولی ملت واقعیت‌ها را می‌بیند. این مردم هستند که در صحنه‌اند و نباید کاری بشود که مردم متزلزل گردند.

... امروز ملت با ارتش است و در هیچ کشوری این‌گونه نیست. ارتش در جنوب و غرب می‌جنگد و پیرمرد و پیرزن ما در آن طرف مملکت با آنها همکاری می‌کنند. جز خدا کس دیگری نمی‌تواند این اتحاد را به وجود آورد. باید ارتش با محبت، مردم را جلب نماید. پشتیبانی ارتش و ملت از یکدیگر ایران را حفظ می‌نماید و دراین‌صورت است که قدرت‌های بزرگ هم مأیوس می‌گردند.

... باید اتحادتان را حفظ کنید تا کشورتان استقلال داشته باشد، تا شریف باشید. ما اگر سر سفره نان جوین داشته باشیم، بهتر است تا در [کاخ‌های] بزرگ زندگی کنیم، ولی از آنجا دستمان به‌طرف دیگران دراز باشد. شرافت این را اقتضا می‌کند. شما از رژیم سابق نجات پیدا کردید و هم‌اکنون برای عظمت و شرافت خودتان می‌جنگید؛ لذا، باهم بسازید. در اسلام، بالا و پایین معنا ندارد و شما که برای عظمت خود و کشور و ملتتان جنگ می‌کنید، باهم خوب باشید.

... روزی که پاسدار از ارتشی و ارتشی از پاسدار جدا باشد، روز صدمه است و همه صدمه می‌بینند. امروز همه تقسیم کار کرده‌اند و همه برادرند و همه یک فکر دارند. از خدا می‌خواهم تا ما را هدایت فرماید تا همه ما دنبال این معنا باشیم که امر جنگ را تا پیروزی کامل دنبال کنیم. بدانید این تفاله‌ها رفتنی هستند و از بین خواهند رفت.»⁽¹⁾

با تکمیل محاصره شهر بوکان⁽²⁾در چند روز گذشته، از اولین دقایق امروز حرکت 160 نفر از نیروهای سپاه، ارتش و پیشمرگان مسلمان کرد برای ورود به شهر ازطریق 3 محور سقز - بوکان (جنوب)، میاندوآب - بوکان (شمال) و شاهین‌دژ - بوکان (شرق) آغاز شد.

D1158

این عملیات در نخستین ساعات بامداد امروز با پیشروی نیروهای سپاه و ارتش در محور سقز - بوکان شروع شد و رزمندگان در ابتدا ارتفاعات مشرف به این جاده را تصرف کردند.⁽³⁾

در ادامه عملیات در ساعت 1:30 بامداد، ارتفاعات مشرف به شهر موسوم به نعل‌شکن پس از دو سال به دست نیروهای خودی افتاد و به‌تدریج نیروها تا ساعت 4 صبح، به مبادی ورودی شهر رسیدند.⁽⁴⁾پس از استقرار و انجام‌دادن هماهنگی‌های لازم، نیروها ساعت 7:30، حرکت خود را به داخل شهر آغاز کردند. ازآنجاکه عناصر گروه‌های مسلح ضدانقلاب با قطعی‌دانستن شکست خود، اقدام به ترک شهر کرده بودند، درطول اجرای عملیات درگیری عمده‌ای رخ نداد و فقط 4 نفر از نیروهای سپاه در تصرف ارتفاع نعل‌شکن روی مین رفتند و مجروح شدند. هنگام پاک‌سازی شهر نیز 3 نفر از نیروها گروگان گرفته شدند.⁽⁵⁾-⁽⁶⁾

تا ساعت 8:15، شهر به تصرف کامل نیروهای سپاه و ارتش درآمد. بلافاصله پس از حضور نیروهای خودی در شهر، ستاد مشترک عملیات

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی،چاپ پنجم 1389، صص 268 و 269.

2) شهر بوکان مرکز بخش بوکان از توابع مهاباد در استان آذربایجان‌غربی با 21000 نفر جمعیت می‌باشد که در 62 کیلومتری میاندوآب و 52 کیلومتری شهر مهاباد قرار دارد. این شهر ازجمله شهرهایی است که بعد از پیروزی انقلاب یکی از مراکز مهم فعالیت گروه‌های مسلح شد و آخرین شهر در استان آذربایجان‌غربی است که از تصرف آنان خارج و آزاد شد.

3) سند شماره 119356 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 11/7/1360، سند تک‌برگی.

4) همان؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، ص20؛ و - سند شماره 049352 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از منطقه7 (کرمانشاه) به تهران (فرماندهی)، 11/7/1360، سند تک‌برگی.

5) اجساد این افراد چند روز بعد درحالی‌که آثار شکنجه روی بدن آنان وجود داشت در حاشیه شهر پیدا شد.

6) سند شماره 293989 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای عملیاتی، شماره 37، از لشکر28 (رکن3) به فرماندهی عملیات شمال‌غرب (ارومیه)، 11/7/1360، ص1.

غرب کشور برای تأمین امنیت شهر و جلوگیری از هرگونه هرج‌ومرج اطلاعیه‌ای صادر و به‌مدت 48 ساعت در بوکان وضعیت فوق‌العاده اعلام کرد. نیروهای خودی با احداث 5 پایگاه در شهر مستقر شدند؛ ارتش کنترل و تأمین ارتفاعات مشرف بر بوکان را بر عهده گرفت و نیروهای سپاه نیز نقاط مختلف شهر ازجمله مقر حزب دمکرات را که هنگام فرار افراد این حزب، مین‌گذاری شده بود، پاک‌سازی کردند.⁽¹⁾

در ساعت 2 بعدازظهر، افراد ضدانقلاب از منطقه غرب بوکان، در چند نقطه عملیات چریکی انجام دادند که به‌دلیل حضور مقتدرانه نیروهای سپاه و ارتش با دادن 20 اسیر و تعدادی کشته و زخمی مجبور به فرار شدند. همچنین، شماری از افراد حزب دمکرات دستگیر شدند و تعدادی اسلحه و مقداری مهمات از آنان به دست آمد.⁽²⁾-⁽³⁾

گزارش خبرگزاری پارس حاکی است روی دیوارهای شهر شعارهای متعددی از گروه‌ها و احزاب غیرقانونی ازجمله دمکرات، کومه‌له، چریک‌های فدایی خلق (اقلیت)، پیکار و سازمان مجاهدین خلق نوشته شده است.⁽⁴⁾

بلافاصله پس از اعلام ورود نیروهای تحت امر قرارگاه مشترک عملیات غرب کشور به شهر بوکان، اصغر ابراهیمی استاندار آذربایجان‌غربی در گفت‌وگویی اعلام کرد: «در هفته جاری نیروهای ستاد بازسازی مناطق کردنشین در بوکان مستقر خواهد شد و عملیات بازسازی منطقه را با بررسی مشکلات و نیازمندی‌های مردم این منطقه آغاز خواهد کرد.»⁽⁵⁾

درپی آزادسازی شهر بوکان ستاد مشترک عملیات غرب کشور، نماینده امام در غرب کشور، سپاه پاسداران ارومیه و دایره سیاسی - ایدئولوژیک ستاد عملیات غرب کشور با صدور اطلاعیه‌هایی این دستاورد را تبریک گفتند.⁽⁶⁾

عناصر مسلح ضدانقلاب در دو اقدام جداگانه در محور بوکان - میاندوآب با حمله به خودروی نیروهای نظامی 7 نفر را به شهادت رساندند.

1) سند شماره 049348 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از طرح و برنامه منطقه7 (کرمانشاه) به طرح و برنامه مرکز، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

2) در طرح عملیات پیش‌بینی شده بود پس از تحکیم وضعیت نیروها، با هماهنگی ارتش و سپاه سقز، شهر تحویل سپاه پاسداران سقز شود. حسین علایی فرمانده سپاه ارومیه دلایل واگذاری تأمین شهر به سپاه سقز را - که ازنظر تقسیمات ناحیه‌ای به ارومیه مربوط می‌شود - در نامه‌ای به فرمانده کل سپاه چنین اعلام کرده است: «بعد از آزادشدن بوکان از دست ضدانقلابیون، ضروری‌ترین کار، تشکیل سپاه پاسداران در آن شهر است که ازنظر ناحیه‌ای درارتباط‌با ارومیه می‌باشد، ولی به دلایل ذیل تشکیل سپاه در آن شهر ازنظر این ناحیه غیرممکن می‌باشد: 1. دوری راه. 2. ناامن‌بودن جاده میاندوآب و بوکان به‌دلیل جنگ‌های بین راه و امکان زیاد کمین خوردن (باید توجه داشت که روستاها پاک‌سازی شده‌اند.) 3. مشکل تدارکات. 4. مشکل مخابرات. 5. نبودن نیرو. به این ترتیب، پیشنهاد می‌شود این شهر درارتباط‌با منطقه 7 سپاه کردستان باشد و از سقز تدارک بشود، زیرا جاده سقز - بوکان هم نزدیک‌تر و هم امن‌تر است و بین راه پایگاه‌های زیادی ازطرف ارتش و ژاندارمری و سپاه دایر شده است.»

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص16، تهران - خبرگزاری پارس، 15/7/1360، به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، صص 27 و 28، ارومیه - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، صص 27 و 28، ارومیه - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

5) روزنامه صبح آزادگان، 12/7/1360، ص11.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 197، 11/7/1360، صص 26 و 27، ارومیه؛ و - روزنامه صبح آزادگان، 12/7/1360، صص 2 و 11؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، صص 24 و 25، ارومیه - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

اتومبیل حامل نیروهای سپاه پاسداران در قریه داش‌بند در 20 کیلومتری جاده بوکان به میاندوآب، به کمین افراد حزب دمکرات کردستان افتاد. در این حادثه، 6 نفر از نیروهای سپاه و بسیج به شهادت رسیدند.⁽¹⁾

رادیو صدای کردستان ارگان تبلیغاتی حزب دمکرات کردستان ایران، مسئولیت این اقدام را بر عهده گرفت.⁽²⁾

17/7/1360.

در حادثه دیگری در همین محور، به‌سمت اتومبیل حامل سرهنگ آبشناسان از فرماندهان عملیات شمال‌غرب کشور و تعدادی از نیروهای ارتشی در روستای قره‌موسی‌لو (واقع در 30 کیلومتری محور بوکان به میاندوآب) تیراندازی شد. براثر این حمله سید محمد بیدوا راننده خودرو به شهادت رسید و یک نظامی مجروح شد.⁽³⁾

در اقدامات خرابکارانه عوامل گروه‌های مسلح غیرقانونی در مهاباد، بانه و سنندج، یک سرباز و یکی از پیشمرگان مسلمان کرد مجروح شدند. از مهاجمان نیز تعدادی کشته یا زخمی و چند نفر هم دستگیر شدند.

ساعت 9 صبح امروز، عده‌ای از عناصر کومه‌له و حزب دمکرات پس از مسدودکردن جاده‌های خروجی شهر مهاباد، اقدام به تیراندازی به مقرهای سپاه کردند. با واکنش و تیراندازی متقابل، 5 نفر از مهاجمان کشته و تعدادی از آنها نیز زخمی شدند. در این درگیری آسیبی به نیروهای سپاه نرسید.⁽⁴⁾

در اقدام دیگری افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در خیابان فرمانداری بانه، یک نارنجک دستی به‌طرف یکی از پیشمرگان مسلمان کرد پرتاب کردند. براثر انفجار نارنجک این شخص مجروح شد. چند نفر نیز دراین‌خصوص دستگیر شدند.⁽⁵⁾

امروز همچنین براثر تیراندازی افراد مسلح به نیروهای تأمین پاسگاه دانیکش در جنوب‌غربی سنندج، یک سرباز از ناحیه دست و شکم مجروح شد.⁽⁶⁾

افراد ضدانقلاب ازجمله عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) امروز هم در شهرهای مشهد، زنجان و رشت دست به اقدامات خرابکارانه زدند. از سوی دیگر در اهواز 2 خانه تیمی کشف و مقادیری مهمات و مواد منفجره به دست آمد.

امروز تعداد محدودی از افراد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق⁽⁷⁾در مقابل بیمارستان

1) سند شماره 049361 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به ژاجا پست فرماندهی، 12/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، ص25، ارومیه؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 199، 13/7/1360، ص25، تهران - ستاد مرکزی سپاه.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 203، 18/7/1360، صص 17 و 18، رادیو صدای کردستان ایران،

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، ص2، ارومیه - خبرگزاری پارس، 11/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 199، 14/7/1360، ص8، ارومیه - خبرگزاری پارس، 13/7/1360.

4) سند شماره 419377 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه مهاباد به سپاه ارومیه، 11/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 049362 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران مهاباد به فرماندهی ستاد مرکز، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 294448 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 12/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، ص32، سنندج؛ و - روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص4.

6) سند شماره 293989 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

7) خبرگزاری پارس تعداد این افراد را حدود 10 نفر اعلام کرد. (خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، ص5، مشهد - خبرگزاری پارس، 12/7/1360)

قائم در خیابان احمدآباد مشهد به تظاهرات پرداختند. این عده که مسلح به مسلسل یوزی و کلت بودند، دقایقی شعارهایی علیه نظام سرداده و قبل از رسیدن نیروهای انتظامی متفرق شدند⁽¹⁾

در اقدام دیگری دو فرد مسلح از افراد سازمان مجاهدین خلق با مراجعه به پاسگاه کلانتری 5 مشهد مستقر در کوی چهارصد دستگاه واقع در میدان آزادی این شهر، نگهبان در ورودی را خلع سلاح کردند و پس از ربودن اسلحه کمری وی از محل گریختند. مأموران پاسگاه این 2 نفر را تعقیب و دستگیر کردند.⁽²⁾

در زنجان هم عده‌ای از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در یکی از خیابان‌های شهر به یک خودرو سپاه پاسداران تیراندازی کردند. در این حادثه 2 نفر از نیروهای سپاه زخمی شدند.⁽³⁾

در رشت نیز براثر تیراندازی سرنشینان مسلح یک خودرو به کتابخانه ابوذر واقع در جاده لاکان، یکی از اعضای کتابخانه از ناحیه گردن مجروح شد. ضاربان نیز متواری شدند.⁽⁴⁾

در اهواز هم با کشف 2 خانه تیمی، 2 تن از افراد فعال سازمان در این شهر دستگیر شدند. از این دو مکان چند نارنجک جنگی، مواد منفجره، چند بمب دست‌ساز، وسایل ساخت بمب و تعداد زیادی نشریه، کتاب و نوار به دست آمد.⁽⁵⁾

دو روز پس از ادعای کویت مبنی‌بر بمباران تأسیسات نفتی این کشور به‌وسیله جنگنده‌های نیروی هوایی ایران و درحالی‌که روابط سیاسی دو کشور همچنان ملتهب می‌باشد، امروز دولت کویت سفیر خود را در تهران برای مشورت فراخواند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، وزیر مشاور دولت کویت پس از جلسه امشب مقامات دولت این کشور اعلام کرد که هیئت دولت کویت تصمیم گرفته است به چند مرجع بین‌المللی ازجمله شورای همکاری خلیج فارس، سازمان کنفرانس اسلامی، اتحادیه عرب، مجمع عمومی سازمان ملل متحد، شورای امنیت سازمان ملل متحد و جنبش غیرمتعهدها یادداشت اعتراض‌آمیز تسلیم کند. دولت کویت همچنین از ابراز همبستگی دولت‌های عرب قدردانی کرد.⁽⁶⁾

علاوه‌براین، معاون وزیر امور خارجه کویت نیز با سفیران 5 کشور عضو شورای امنیت (امریکا، شوروی، چین، فرانسه، انگلستان) در این کشور، دیدار و درباره این موضوع گفت‌وگو کرد⁽⁷⁾

در مقابل، در غیاب سفیر کویت، کاردار این کشور در تهران به وزارت امور خارجه احضار و یادداشت دولت ایران توسط مدیرکل آسیا و افریقای این وزارتخانه به وی تسلیم شد. در این یادداشت با اشاره به ادعاهای ارضی عراق درمورد همسایگان عرب خود ازجمله کویت، آمده است که دولت ایران برای تمامیت ارضی کویت احترام قائل است و حمله هواپیماهای ایرانی را به تأسیسات نفتی ام‌العیش به‌شدت تکذیب می‌کند و این بمباران را دلیلی برای توجیه وجود

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، صص 8 - 6، مشهد - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

2) همان، ص5، مشهد - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

3) . سند شماره 049373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان به مرکز فرماندهی سپاه پاسداران، 14/7/1360، صص 1 و 2.

4) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص3.

5) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، صص 32 و 33، اهواز.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، صص 8 و 9، کویت - خبرگزاری فرانسه، 12/7/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، صص 10 و 11، کویت - فرانس پرس، 11/7/1360.

آواکس‌های امریکایی در عربستان می‌داند.⁽¹⁾

در همین حال، سرهنگ معین‌پور فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی نیز با تکذیب ادعای حمله ایران به تأسیسات نفتی کویت، هدف طرح چنین ادعایی را جداکردن دو ملت ایران و کویت دانست، وی دراین‌باره گفت:

«امپریالیسم می‌تواند برای کمک به صدام ازطریق واردنمودن دیگر کشورهای همسایه در این جنگ، نقشه‌های گوناگونی اجرا و از آن جمله به‌وسیله هواپیماهای عراقی که فاصله نزدیکی با کویت دارند، مواضع نفتی آن کشور [را] بمباران کند و سریعاً به مواضع خود بازگردند و یا برای فریب دولت کویت، هواپیماهای عراقی چند کیلومتر در خاک ایران وارد و از آنجا به‌طرف تأسیسات نفتی کویت حرکت و تأسیسات حیاتی این کشور را بمباران [کنند] و بالاخره آنها می‌توانند [با استفاده] از فانتوم‌های دیگر و خلبانان دیگر کشورها حتی با آرم جمهوری اسلامی ایران به این عمل خائنانه دست بزنند و چنین وانمود کنند که این دولت جمهوری اسلامی ایران است که دست به حمله به تأسیسات نفتی کویت زده است.»⁽²⁾

از سوی دیگر و در ادامه ابراز همبستگی کشورهای عربی با کویت امروز مصر آنچه را که تجاوز ایران علیه تأسیسات نفتی کویت خواند، محکوم کرد و⁽³⁾طه یاسین رمضان معاون نخست‌وزیر عراق و رئیس ستاد ارتش نامنظم (جیش‌الشعبی) این کشور با اعلام حمایت از کویت ایران را از حمله به همسایگانش بر حذر داشت.⁽⁴⁾

جراید و روزنامه‌های منطقه نیز به‌طور هماهنگ، تبلیغات گسترده‌ای را علیه ایران به راه انداختند و بمباران تأسیسات نفتی ام‌العیش کویت را حمله به شش کشور عضو شورای همکاری خلیج‌فارس و تحریک کشورهای اسلامی و عرب خواندند. دراین‌میان، جراید کشورهای عراق، کویت، عربستان و اردن جلودار بودند.⁽⁵⁾

صدام حسین رئیس‌جمهور عراق، در دیدار با هیئت‌های خارجی که برای بازدید از نمایشگاه بین‌المللی بغداد به این شهر آمده بودند، ضمن پنهان‌کاری درخصوص وضعیت شکننده نظامی عراق و بی‌آنکه به لغو یک‌جانبه قرارداد 1975 ازجانب این کشور و ادعاهای ارضی عراق درباره خوزستان و به‌ویژه شهرهای آبادان و خرمشهر اشاره کند، برخی ادعاهای پیشین خود ازجمله حاکمیت بر شط‌العرب (اروندرود) و برخی مناطق مرزی را تکرار کرد و کوشید، در کسوت یک سیاستمدار طرف‌دار صلح و دوست‌دار همزیستی مسالمت‌آمیز ظاهر شود. وی در این دیدار از ضرورت دستیابی به صلح و به‌رسمیت‌شناختن حقوق قانونی کشورها سخن گفت.

بخشی از سخنان صدام حسین که از رادیو بغداد پخش شد، به این شرح است:

«با کمال تأسف، ایرانیان سخنان مرا مبنی‌بر پایان‌دادن به جنگ ایران بدون قیدوشرط به‌طور

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 197، 11/7/1360، صص 13 و 14، تهران - خبرگزاری پارس، 11/7/1360؛ و - روزنامه صبح آزادگان، 12/7/1360، صص 1 و 2.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، ص7، تهران - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، ص11، قاهره - فرانس پرس، 11/7/1360.

4) همان، ص23، بیروت - رویتر، 11/7/1360.

5) همان، صص 21 - 19، کویت - خبرگزاری کویت، 11/7/1360؛ و - همان، صص 9 و 10، بیروت - یونایتدپرس، 11/7/1360.

تحریف‌شده درک کردند. ما انتظار آن را داشتیم به آنها گفتند سخن صدام حسین مبنی‌بر پایان‌دادن به جنگ بدون قیدوشرط دلالت بر ترس آنها از جنگ می‌کند و آنها، یعنی ما ضعیف شده‌ایم، ولی این‌طور نیست. وقتی‌که می‌گوییم ما آماده پایان‌دادن به جنگ بدون قیدوشرط هستیم، این بدین معنی است که ما آماده رسیدن به صلح از راه مذاکره براساس مقررات و قوانین بین‌المللی هستیم. ما از حقوق دو کشور حمایت می‌کنیم، ما هم می‌خواهیم امت عرب در امنیت و صلح به سر ببرد و هم می‌خواهیم ایران در صلح باشد. ما نه خواهان مداخله در امور یک کشور به‌خصوص هستیم و نه می‌خواهیم دیگران در امور داخلی ما دخالت کنند. ما می‌خواهیم ملت عرب آزاد زندگی کنند؛ نمی‌خواهیم مورد تعرض دیگران قرار گیرند؛ ما نمی‌خواهیم ایران در امور داخلی ملت عرب دخالت کند. من در سخنان قبلی خود به این مطلب اشاره کردم و هم‌اکنون به مطلب گذشته تأکید می‌کنم. من این را نشانه قدرت می‌دانم نه ضعف. وقتی‌که بگوییم ما خواهان جنگ و ادامه آن نیستیم به این معنی نیست که حتی در دفاع از حیثیت و استقلال خود عاجز هستیم. ایرانیان همیشه این مسئله را مدّ نظر خود قرار داده و می‌گفتند که عراق از ما کوچک‌تر و جمعیتش از ما کمتر است. باوجود آن، با ایرانیان هنگامی‌که به شهرهای ما تجاوز کردند، وارد نبرد شدیم و توانستیم نیروهایشان را از سرزمین‌های ما خارج و به سرزمین‌های خودشان ببریم، ما هم‌اکنون دوباره می‌گوییم ما خواهان حق و برقراری عدالت هستیم. صلح را به‌جای جنگ می‌خواهیم و ضعیف نیستیم، ما همان‌گونه که به حقوق خویش احترام می‌گذاریم به حقوق دیگران نیز احترام می‌گذاریم.»⁽¹⁾

روزنامه فایننشال تایمز در مقاله‌ای ضمن بررسی جنبه‌هایی از جنگ ایران و عراق به ناکامی‌های صدام حسین پس از درگیرکردن کشور عراق در جنگی خسارت‌بار و بدون دستاورد اشاره کرده و افزوده است: احتمال دارد صدام حسین ناکامی‌هایش را در حمله به ایران در یک جنگ درازمدت جبران کند. در بخشی از این مقاله آمده است:

«عراق که پس از عربستان سعودی دارای بزرگ‌ترین ذخایر نفت در خاورمیانه [غرب آسیا] است، به نظر می‌رسد که در این جنگ همچنان قوی‌تر است. پرزیدنت صدام برای دستیابی به یک پیروزی فوری دست به قمار زد و این قمار را باخت، لکن تسلط صدام بر اوضاع سیاسی کشور و دستاوردهای قابل‌ملاحظه اجتماعی رژیم صدام طی چند سال گذشته می‌تواند در درازمدت شکست او را جبران کند.

عراق چند هزار کیلومتر مربع از خاک ایران را تحت اشغال خود دارد، ولی این حقیقت را پذیرفته است که به هدف مهم جغرافیای خود، یعنی کنترل آبراه شط‌العرب [اروندرود] هنوز دست نیافته است.

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، صص 18 و 19 ضمیمه، رادیو صوت‌الجماهیر، 18/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، ص22 ضمیمه، رادیو صوت‌الجماهیر، 11/7/1360.

در آبان‌ماه گذشته (نوامبر) درپی نبردهای خونین خانه‌به‌خانه در خرمشهر که هفته‌ها با شرکت زبده‌ترین سربازان عراق ادامه داشت، حالت تهاجمی ارتش عراق نیز به‌نحو مؤثری خاتمه یافت. صدام تصور می‌کرد [ارتش ایران] همانند سال 1857 که در مقابل مزدوران کمپانی هند شرقی پا به فرار گذاردند، این‌بار نیز چنین خواهند کرد، درحالی‌که این‌چنین نشد و پاسداران انقلابی ایران، عراق را مجبور ساختند برای کنترل خرمشهر بهای گزافی بپردازد و درپی آن پاسداران مانع از آن شدند که ارتش صدام بر شهر سوسنگرد نیز تسلط یابد.

صدام حسین از آن پس، سیاستی را در پیش گرفته که خود، آن را سیاست تهاجمی غیرمتحرک خوانده است. این سیاست بر این اصل استوار است که تحلیل‌رفتن و فرسوده‌شدن ارتش کار سقوط رژیم ایران را سرعت خواهد بخشید.

این جنگ تاکنون در امر موازنه قدرت در خاورمیانه [غرب آسیا] تأثیر زیادی به جای گذارده است. این جنگ به توانایی ارتش ایران به‌عنوان یک قدرت مداخله‌گر پایان داده است و اکنون ارتش عراق نیز در جهان عرب در معرض تهدید مشابهی قرار گرفته است.

اسرائیل با بمباران کردن مرکز هسته‌ای عراق، ناتوانی صدام را آشکار ساخت. عراق که زمانی در نظر داشت رهبری جهان عرب را به‌جای مصر اشغال کند، اکنون دیگر مطرح نیست و برای ترمیم این شکاف فزاینده کاری از یک کشور ساخته نیست.»⁽¹⁾

دو روز پس از انتشار بیانیه‌ای ازجانب رجوی و بنی‌صدر مبنی‌بر تشکیل دولت موقت در تبعید که با واکنش روز قبل دولت فرانسه مواجه شد، مسعود رجوی از موضع خود عقب نشست و اعلام کرد که قصد تشکیل یک دولت در تبعید در خاک فرانسه را ندارد.

خبرگزاری فرانسه با اشاره به سخنان جدید رجوی به نقل از وی اعلام کرد: «درست نیست که ما خواهان یک دولت در تبعید در فرانسه هستیم؛ ما هرگز قصد نداریم و تاکنون احتیاجی هم نداشته‌ایم که دولتی خارج از ایران تشکیل دهیم. رجوی در ادامه گفت من تصور نمی‌کنم که رژیم بتواند مدت زیادی قدرت را حفظ کند. بدین دلیل من اقدام به اعلام برنامه شورای ملی مقاومت [و] تشکیل یک دولت موقت در آینده کرده‌ام.»⁽²⁾

رادیو صدای امریکا نیز این سخنان رجوی و اعراض از برنامه اعلام‌شده وی را متأثر از اخطار دولت فرانسه دانست و افزود: «رجوی گفت او و بنی‌صدر در نظر ندارند دولت تبعیدی خود را در خاک فرانسه تشکیل دهند، بلکه صرفاً برنامه شورای ملی مقاومت خود را برای تشکیل یک دولت موقت پس از سرنگونی رژیم [آیت‌الله]خمینی اعلام داشته‌اند.»⁽³⁾

رادیو کلن نیز سخنان رجوی را واکنش وی به هشدار وزارت امور خارجه فرانسه دانست.⁽⁴⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، صص 19 - 16، خبرگزاری پارس به نقل از روزنامه فایننشال تایمز، 11/7/1360.

2) همان، ص25، پاریس - فرانس پرس، 11/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، صص 1 و 2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 12/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، ص5 ضمیمه، رادیو کلن، 11/7/1360.

امروز حدود 20 دانشجوی هوادار سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با حمله به ساختمان مرکز فرهنگی ایران در پاریس، اسناد و مدارک این مرکز را از بین بردند. مداخله‌نکردن به‌موقع پلیس سبب واردآمدن خسارت‌های بسیاری به ساختمان و تجهیزات و مدارک موجود در آن شد. علاوه‌براین در این حمله، 3 تن از کارکنان مرکز که قصد جلوگیری از اقدامات خرابکارانه مهاجمان را داشتند مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته و مجروح شدند.⁽¹⁾

در همین حال پس از تظاهرات روز گذشته تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق به‌قصد برهم‌زدن انتخابات ریاست‌جمهوری و برخورد با برخی رأی‌دهندگان در محل سفارت جمهوری اسلامی ایران در پاریس و همچنین پخش مصاحبه مسعود رجوی از تلویزیون فرانسه، جانشین کاردار سفارت فرانسه در تهران به وزارت امور خارجه احضار و مراتب اعتراض ایران به رفتار دولت فرانسه به وی ابلاغ شد.⁽²⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، ص1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 12/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها، (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، ص19، تهران.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 197، 12/7/1360، صص 24 و 25، تهران - فرانس پرس، 11/7/1360.

روزشمار جنگ یکشنبه 12 مهر 1360 5 ذیحجه 1401 4 اکتبر 1981

ساعت 11:45 امروز، دو هواپیمای عراقی به آسمان شهر پاوه تجاوز و از ارتفاع بالا سه راکت به‌سمت این شهر شلیک کردند⁽¹⁾که دو راکت به کوه‌های اطراف اصابت کرد و یک راکت نیز در روستای شمشیر از توابع این شهر فرود آمد⁽²⁾و باعث تخریب مدرسه راهنمایی روستا و چند منزل مسکونی شد.⁽³⁾در این حادثه 15 تن از دانش‌آموزان مدرسه و افراد روستا شهید و 26 نفر نیز مجروح شدند.⁽⁴⁾

به‌محض انتشار خبر بمباران، مردم روستاهای اطراف پاوه و هوانیروز به کمک مردم این روستا آمدند و مجروحان حادثه به‌وسیله بالگرد به کرمانشاه انتقال یافتند.⁽⁵⁾

درپی این حادثه در اورامانات و پاوه عزای عمومی اعلام شد.⁽⁶⁾

در ادامه اعزام نیروهای داوطلب و ارسال کمک‌های مردمی به جبهه‌های جنگ، امروز نیز 120 نفر از نیروهای مردمی بسیج تبریز پس از گذراندن دوره آموزش‌های نظامی، با بدرقه مردم عازم جبهه‌های نبرد شدند.⁽⁷⁾

همچنین از تهران یک تیم پزشکی شامل جراح، متخصص چشم‌پزشکی، دندانپزشک و فیزیوتراپ همراه 2 آمبولانس مجهز به تجهیزات و لوازم پزشکی به جبهه‌های جنوب کشور اعزام شدند.⁽⁸⁾

مردم روستای بهمن از توابع شهرستان آباده فارس نیز مقدار 8 تن سیب درختی، 5/1 تن انگور و تعداد زیادی گونی خالی برای ساختن سنگر به جبهه‌ها فرستادند.⁽⁹⁾

کارگران کارخانه حریربافی سعید سلامت در اصفهان هم مقداری کمک‌های غیرنقدی و معادل یک روز حقوق خود را برای کمک به رزمندگان اختصاص دادند.⁽¹⁰⁾

1) سند شماره 49358 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نهاجا (پست فرماندهی)، 12/7/1360، ص1.

2) سند شماره 005430 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از پاوه به اداره امور اجتماعی و ستاد هماهنگی، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

3) سند شماره 293991 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای عملیاتی، از لشکر28 پیاده سنندج به فرماندهی نزاجا (مدیریت عملیات)، شماره 39، 13/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 49358 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

4) سند شماره 021793 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاهان به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)، 12/7/1360، ص2؛ و - سند شماره 480966 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از استانداری کرمانشاهان به نخست‌وزیری (دفتر اطلاعات و تحقیقات)،13/7/1360، سند تک‌برگی.

5) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص3؛ و - سند شماره 021793 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن3 - مرکز فرماندهی) به وزارت کشور (سماجا)، 12/7/1360، ص1.

6) روزنامه کیهان، 14/7/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 200، 14/7/1360، صص 23 و 24، کرمانشاه؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص31، 14/7/1360.

7) روزنامه جمهوری اسلامی، 13/7/1360، ص4.

8) همان.

9) روزنامه کیهان، 11/7/1360، ص4.

10) روزنامه جمهوری اسلامی، 13/7/1360، ص4.

یک گروه نظامی متشکل از نیروهای ارتش، سپاه پاسداران و کردهای عراقی (بارزانی‌ها) با اجرای عملیات کمین در قسمتی از جاده پنجوین - سیدصادق در استان سلیمانیه عراق، راه را بر یک ستون موتوری ارتش عراق بستند و با شلیک آر.پی.جی7، دو کامیون ارتش عراق را منهدم کردند. در این اقدام، 8 نفر از نیروهای دشمن کشته و 10 نفر نیز مجروح شدند.⁽¹⁾

درپی شکست عراق در عملیات ثامن‌الائمه(ع) و عقب‌رانده‌شدن ارتش این کشور از زمین‌های شرق رودخانه کارون، سپاه سوم ارتش عراق با مطالعه و بررسی تاکتیک‌های هجومی نیروهای مسلح ایران در عملیات‌های گذشته و به‌ویژه عملیات ثامن‌الائمه(ع)، مطلبی را با عنوان "روش مبارزه با هجوم پیاده دشمن" تهیه و به یگان‌های تحت امر خود ابلاغ کرد.

فرمانده سپاه سوم عراق در این دستورالعمل به‌صراحت از شکست نیروهای نظامی عراق سخن گفته و به مؤثربودن شیوه‌های حمله ایرانیان، موفقیت آنان در عبور از خط اول و نفوذ به عمق مواضع عراقی‌ها و ضعف روحیه نیروهای عراقی و... اذعان کرده است. بخش‌هایی از توصیه‌های آموزشی سپاه سوم عراق این‌گونه است:

«دستورالعمل سپاه سوم ارتش عراق روش مبارزه با هجوم پیاده دشمن

1. روش کلی

الف) دشمن بعد از شکست گذشته، روش دیگری به مرحله اجرا درآورده که با پیروزی‌هایی مواجه گردیده و این روش با هجوم واحدهای زیاد پیاده مجهز به اسلحه ضدتانک به مواضع دفاعی ما انجام شده که باعث پیروزی وی شده است.

ب) دشمن با شناسایی دقیق و اخبار مکتسبه ازطریق ستون پنجم و اسرا و شناسایی هوایی مستمر نقاط ضعف دفاعی ما را به‌نحو مطلوب به دست آورده است.

پ) دشمن از حمله با تانک که در گذشته انجام داد و با خسارات سنگین روبه‌رو شد، تجربه آموخته و در نظر دارد خسارات سنگین را برای واحدهای ما به بار آورد.

ت) دشمن سعی نمی‌کند که زمین را بگیرد، بلکه کوشش می‌کند که با نیروی زیاد واحدهای دفاعی ما را منهدم و سپس به خط اول عقب‌نشینی کند.

2. هدف

الف) بررسی روش‌هایی که ممکن است به‌وسیله آن بتوان پیروزی پیاده دشمن را به شکست تبدیل نمود.

1) سند شماره 294013 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای، از لشکر28 به فرماندهی عملیات شمال‌غرب (ارومیه)، شماره 40، 14/7/1360، ص1.

ب) نقاط ضعفی که دشمن در حمله به مواضع دفاعی ما از آنها استفاده می‌کند به شرح زیر است:

(1) مناطقی ثابت بین واحدهای جلویی که پوشش آتش ندارند و فاقد دیدبان می‌باشد و از این طریق دشمن به‌منظور ضربه‌زدن به آن نزدیک شده و سپس با نیروی زیاد به مواضع ما هجوم آورده و بزرگ‌ترین خسارات را به بار می‌آورد.

(2) استفاده‌نمودن دشمن از ساختمان‌ها، درخت‌ها و بوته‌های بلند که بهترین استتار برای دشمن بوده و از این طریق خود را به مواضع ما می‌رساند.

(3) ضعف خط دفاعی [کم‌بودن] مین به دشمن کمک می‌کند که به‌آسانی خود را بدون هیچ ناراحتی به مواضع دفاعی برساند، زیرا دشمن همیشه از این مناطق مین‌گذاری‌شده جهت هجوم به خط دفاعی خوف دارد و می‌ترسد که از چنین مناطقی عبور کند.

(4) عکس‌العمل سریع دشمن و سستی واحدهای خودی و نزدیکی نیروهای پیاده دشمن باعث می‌شود که دشمن به‌سهولت مواضع دفاعی ما را اشغال و ضربه را وارد کند.

(5) نبود روحیه حمله در بین پرسنل خودی باعث می‌شود که دشمن اقدام به تعرض و هجوم نماید.

(6) به‌دست‌آوردن اطلاعات دقیق یکی از عوامل پیروزی دشمن است، زیرا دشمن سعی می‌کند آمار پرسنل موجود را به دست آورده و آمار تخمینی از مواضع دفاعی جلویی ما کسب کند، چون این کار باعث آسانی عملیات و برتری وی می‌گردد.

(7) دشمن همیشه از مواضع دفاعی جلویی ما می‌ترسد، لذا سعی می‌کند به‌سرعت به آن هجوم آورده و ضربت خود را به نیروهای خودی بزند تا نیروهای خودی نتوانند از پشتیبانی برخوردار شوند.

(8) پشتیبانی آتش سنگین یکی از روش‌های دشمن است و دشمن همیشه سعی می‌کند که آتش پشتیبانی ضعیف ما را کشف کرده، سپس با پشتیبانی آتش متقابل منطقه انتخاب‌شده را بکوبد تا مراقبت و مقاومت خط دفاعی را از بین برده و به‌آسانی به مواضع نزدیک شده و آن را اشغال کند.

3. حقایقی که باید قبول نمود چرا دشمن پیروز می‌شود.

حقایقی که باید قبول نمود که دشمن چرا پیروز می‌شود و چه روش‌هایی را به مرحله اجرا درمی‌آورد که باعث انهدام مواضع دفاعی ما شده و باعث تسلیم نیروهای خودی می‌گردد.

الف) دوراندیشی - بیداری - توجه: این چیزهایی است که دشمن به آن توجه می‌نماید و در همه سطح مورد بهره‌برداری قرار می‌دهد و روش‌های متعدد باعث می‌شود که دشمن به هدف خود برسد و در اوقات مختلف زیر به مواضع دفاعی حمله کند:

(1) تاریکی شب.

(2) ساعات قبل از طلوع آفتاب (فجر)، خوابیدن پرسنل و دیدبان‌ها و خستگی آنها.

(3) روز، هنگامی‌که افراد و دیدبان‌ها از جبهه مراقبت می‌کنند، هجوم دشمن به مواضع ما دور از تصور است.

(4) ساعات مه‌آلود و بارانی، دشمن کمتر خود را نزدیک می‌کند.

ب) زمان اجرای آماده‌باش صبحگاهی و عصرانه، زیرا در این موقع آماده‌باش باعث به‌دست‌آوردن تجربه گذشته می‌شود و فرماندهان را وادار می‌کند که در عملیات آماده‌باش شرکت نموده و باعث آمادگی واحد گردند.

پ) استقرار دیدبان، پست‌های نگهبانی شبانه و روزانه، خروج گشتی‌ها و بازدید مکرر از چگونگی انجام وظیفه دیدبان‌ها.

ت) توجه به مواضع دفاعی و محکم‌کردن آن باعث آسان‌شدن کار فرماندهان می‌شود.

4. تدابیر و کارهایی که دشمن به مرحله اجرا درمی‌آورد.

تجربه ثابت نموده آنچه که باعث پیشرفت دشمن بوده و از همه نظر با پیروزی مواجه شده، همانا سکوت و نظم بوده است، زیرا نظم و انضباط به فرمانده عملیات این اجازه را می‌دهد که اوامر صادره را به‌طور صحیح و درست صادر و با این روش به منطقه دفاعی ما هجوم نموده و سریعاً پیروز شده و خسارت سنگینی را برای ما به بار آورد. بنابراین، همان‌طوری‌که قبلاً گفته شد، انضباط و نظم و فرماندهی صحیح در خط دفاعی ما یکی از مهم‌ترین علل ناکامی دشمن خواهد بود.»⁽¹⁾

در ترورهای امروز افراد ضدانقلاب، 2 نفر در تهران و شیراز شهید و 2 نفر در رشت مجروح شدند. یک عنصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیز خودزنی کرد.

چهار سرنشین مسلح یک اتومبیل در ساعات پایانی شب و با استفاده از تفنگ دوربین‌دار، محمدعلی تکلی سرپرست بسیج مسجد وفا را که در خیابان شوش شرقی تهران در مقابل این مسجد درحال پاسداری بود، به شهادت رساندند. گفتنی است وی استوار یکم نیروی هوایی ارتش بود که پس از پیروزی انقلاب داوطلبانه با بسیج همکاری می‌کرد.⁽²⁾

در شیراز هم دو موتورسوار مسلح، ابراهیم شرافتی مدیر دبیرستان رازی را در خیابان رودکی، ترور کردند. وی براثر شدت جراحت‌های واردشده به شهادت رسید.⁽³⁾

در رشت، براثر حمله 2 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق به منزل یکی از افراد متعهد شهر در خیابان سردار جنگل، 2 تن از اعضای این خانواده، مجروح شدند. مهاجمان پس از این اقدام از محل گریختند.⁽⁴⁾

1) سند شماره 021791 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از قرارگاه تاکتیکی تیپ2 زرهی (رکن2) به فرماندهی سپاه پاسداران، 12/7/1360، صص 5 - 1.

2) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص15.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، ص32، شیراز.

4) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص3.

امروز همچنین یک نفر از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق که در حمله مسلحانه به نیروهای بسیج نوشهر مجروح و در بیمارستان طالقانی شهر چالوس بستری شده بود، در اقدامی ناگهانی به پاسدار محافظش حمله کرد و با ربودن اسلحه وی، پس از مجروح‌کردن محافظ اقدام به خودزنی کرد و کشته شد. این فرد در چند عملیات ترور شرکت داشت.⁽¹⁾

در چند مورد پرتاب بمب دست‌ساز در شهرهای مختلف، عده‌ای مجروح شدند و خسارت‌هایی به بار آمد. 2 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) نیز قبل از پرتاب بمب دستگیر شدند.

دو موتورسوار وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب اقدام به پرتاب مواد منفجره به منزل یکی از پاسداران کمیته انقلاب اسلامی ارومیه کردند. براثر انفجار این مواد، 4 تن مجروح شدند و عاملان حادثه نیز گریختند.⁽²⁾

در اهواز هم دو موتورسوار یک بمب دست‌ساز به‌طرف ساختمان انجمن اسلامی دانشجویان پرتاب کردند که خسارت‌هایی به بار آورد، اما تلفات جانی نداشت.⁽³⁾

همچنین، در حادثه مشابهی در هشتپر طوالش خساراتی به یک دکه کتابفروشی در مقابل شهرداری این شهر وارد آمد.⁽⁴⁾

در رامهرمز نیز یک بمب دست‌ساز در مقابل در ورودی مسجد عزیزالله خان منفجر شد که خسارتی درپی نداشت.⁽⁵⁾

در همین حال، 2 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق که قصد پرتاب مواد آتش‌زا به بانک سپه در خیابان طالقانی شهر رشت را داشتند، شناسایی شدند و یک نفر از آنان با کمک مردم دستگیر شد، اما نفر دوم گریخت. در همین خیابان، مردم یک نفر دیگر از افراد سازمان را درحالی‌که 2 بمب دست‌ساز به‌همراه داشت شناسایی و دستگیر کردند.⁽⁶⁾

با تلاش نیروهای سپاه پاسداران چند خانه تیمی در خرم‌آباد و اهواز کشف شد و تعدادی از افراد تیم‌های ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند. امروز همچنین تعدادی از عناصر چریک‌های فدایی خلق و پیکار هم در همدان و اهواز شناسایی و دستگیر شدند.

با اجرای یک عملیات تعقیب و مراقبت، 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در خرم‌آباد به‌همت نیروهای سپاه پاسداران کشف شد و 4 نفر از اعضای یک تیم ترور که برای اجرای عملیات به این شهر آمده بودند، دستگیر شدند. از این خانه‌های تیمی چندین قبضه سلاح و مقادیری مهمات و اسناد درون‌گروهی به دست آمد. در جریان درگیری پیش‌آمده هنگام

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، ص7، ساری - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

2) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص31، 14/7/1360.

3) سند شماره 034839 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان، 12/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005231 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان، 14/7/1360، ص1.

4) سند شماره 049354 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه چالوس (فرماندهی) به ستاد مرکزی (فرماندهی)، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 419438 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی رامهرمز به فرمانداری رامهرمز، 13/7/1360، سند تک‌برگی.

6) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص2.

دستگیری این افراد 2 نفر از آنان مجروح شدند. این افراد در ترور حجت‌الاسلام عبدالحسین مبشر و عظیم مرادی شرکت داشتند.⁽¹⁾-⁽²⁾

در همدان نیز 3 نفر از افراد فعال سازمان چریک‌های فدایی خلق (شاخه اقلیت) که از فعالان این گروه در شهرستان قروه استان کردستان بودند، دستگیر شدند.⁽³⁾

در اهواز، هم 4 نفر از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق که در ترور شهید کاظم حویزاوی و چند ترور ناموفق دیگر شرکت داشتند، دستگیر شدند.⁽⁴⁾از این افراد تعدادی اسلحه و مقداری مواد منفجره به دست آمد.

در اقدام دیگری در این شهر، یک خانه تیمی سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر کشف و یک نفر دستگیر شد. از این فرد تعدادی اسلحه و مدارک سازمانی به دست آمد.⁽⁵⁾

امام خمینی در دیدار اعضای سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی با ایشان، بر وحدت و تفاهم این سازمان با گروه‌های دیگر بر مبنای اصول و درعین‌حال دقت در عضوگیری و ضرورت بررسی سوابق اعضای جدید سازمان در قبل و بعد از انقلاب تأکید کردند. سخنان امام در این دیدار چنین است:

«اگر گروه‌های مختلف باشند، ولی در امور عقیدتی و در اصول عقاید اسلامی تفاهم داشته باشند، آسیب نمی‌بینند. درگیری در اختلاف آرا و عقیده است. شما باید کوشش کنید با گروه‌های دیگری که مسلمان هستند و استقلال و آزادی و جمهوری اسلامی را می‌خواهند، تفاهم داشته باشید. شما با حزب،**⁽⁶⁾سپاه، قوای مسلح، بسیج نزدیک باشید، گرچه گروه علی‌حده هستید، ولی به نفع هم عمل کنید.

همه شما استقلال و آزادی و جمهوری اسلامی را می‌خواهید؛ چون فیضیه و دانشگاه. شما هم همگی افرادی را انتخاب کنید تا برای تفاهم، شورایی تشکیل دهند. مهم این است که مقصد، مقصد واحد باشد. هرچند از راه‌های مختلف به آن مقصد می‌رسیم و این اساس امور است و اگر این‌طور نشود منجر به درگیری می‌شود.

مسئله مهم دیگر قضیه عضوگیری است. شما باید سوابق افراد را قبل و بعد از انقلاب بررسی کنید، اینکه خانواده‌اش کیست؛ بعد از انقلاب چه جوری بوده است، این را باید حتی‌الامکان دقت کنید تا افرادی نیایند مثل حزب و نخست‌وزیری آنچه شد، بشود. این امری

1) حجت‌الاسلام مبشر، سرپرست بنیاد شهید لرستان بود که در 5 مهر 1360 ترور و شهید شد.

2) همان؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 199، 13/7/1360، صص 22 و 23، تهران - به نقل از روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران.

3) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص2.

4) کاظم حویزاوی 3 شهریور 1360 به‌دست عوامل شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق ترور و شهید شد.

5) روزنامه کیهان، 18/7/1360، ص4.

6) * حزب جمهوری اسلامی

است که باید دقت کنید و نباید در آن مسامحه شود. البته، رعایت چنین امری در سراسر کشور مشکل است، اما اگر مسامحه شود، کار مشکل‌تر می‌شود.

باید از افراد صحیح که می‌دانید ریشه فاسدی ندارند عضوگیری کنید. اگر گروهی بدین وضع عمل کند و با گروه‌هایی که مقصدشان یکی است هم‌جهت شود، هم کارش تا آخر ادامه پیدا می‌کند و هم نظر مردم را که مهم است جلب می‌کند. امیدوارم شما با این شکل عمل کنید و کارتان برای خدا باشد. وقتی کار برای خدا باشد همه‌چیز به دنبالش هست، من برای همه گروه‌هایی که برای اسلام و کشورشان خدمت می‌کنند، دعا می‌کنم. ان‌شا‌ءالله خدا به همه ما توفیق عنایت فرماید. ان‌شاءالله پیروزمند باشید.»⁽¹⁾

پس از سخنان روز گذشته صدام حسین مبنی‌بر آمادگی عراق برای برقراری صلح بدون قیدوشرط با ایران، معاون وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، هدف وی را راه‌اندازی یک موج تبلیغاتی علیه جمهوری اسلامی ایران پس از طرح ادعای بمباران تأسیسات نفتی کویت ازجانب ایران دانست و با تأکید بر موضع اصولی اعلام‌شده قبلی تصریح کرد که تنها راه بازشدن باب مذاکرات صلح خروج ارتش عراق از خاک ایران قبل از هر گفت‌وگویی است.

به گزارش خبرگزاری پارس، احمد عزیزی دراین‌باره گفت: «رژیم عراق برخلاف کلیه اصول و قراردادهای بین‌المللی و ضوابط انسانی و اسلامی، جنگ و خونریزی را آغاز و به میهن اسلامی ما تجاوز کرده است و اینک پس از یک سال کشتار و تخریب و به‌دنبال دستاوردهای عظیم رزمندگانمان، این موضع به‌ظاهر صلح‌جویانه را اتخاذ کرده است.»

قائم‌مقام وزیر امور خارجه افزود: «بمباران تأسیسات نفتی شمال کویت که به دستور امریکا صورت گرفت و به جمهوری اسلامی ایران نسبت داده شد، می‌تواند به‌عنوان زمینه‌سازی برای این موضع‌گیری تلقی شود تا به این ترتیب پس از به‌راه‌انداختن موج بزرگ تبلیغاتی برعلیه ایران، ما را به جنگ‌طلبی متهم کند.»

وی خاطرنشان کرد: «صدام اگر می‌خواهد صدق ادعای خود را ثابت کند، باید نیروهای متجاوز خود را بدون هیچ قیدوشرطی از عرصه میهن اسلامی‌مان خارج سازد. ... همچنان که در جریان تلاش‌های هیئت‌های صلح اعلام کرده‌ایم موضع ما همیشه این بوده است که آغازکننده جنگ و متجاوز اصلی قبل از هرگونه مذاکره و تصمیمی باید نیروهای خود را از خاک ایران خارج سازد.»⁽²⁾

رادیو صدای امریکا با انعکاس سخنان معاون وزارت امور خارجه ایران و ابراز تردید وی درباره سخنان صدام، به نقل از احمد عزیزی گفت: «پیشنهاد عراق را به این ترتیب می‌توان مورد آزمایش قرار داد که دید آیا عراق گام اساسی؛ یعنی خروج بی‌قیدوشرط نیروهایش از ایران را بر خواهد داشت؟»⁽³⁾

1) مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، صحیفه امام (مجموعه آثار امام خمینی(ره))، جلد15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ پنجم 1389، صص 271 و 272.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 198، 12/7/1360، صص 18 و 19، تهران - خبرگزاری پارس، 12/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص14.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 199، 14/7/1360، ص1 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 13/7/1360.

درپی برخورد خشن نیروهای پلیس عربستان سعودی با حجاج ایرانی در روزهای گذشته، حجت‌الاسلام معادیخواه وزیر ارشاد اسلامی ایران، پس از ورود به مکه با صدور اطلاعیه‌ای به بیانیه وزارت کشور عربستان درخصوص زوار ایرانی پاسخ داد؛ به این ترتیب تنش ایجادشده بین دو کشور به مجادله بین مسئولان دو کشور کشیده و وارد مرحله جدیدتری شد.

در قسمتی از متن این اطلاعیه خطاب به وزیر کشور عربستان سعودی آمده است:

«آیا فکر نمی‌کنید که اقشار عظیمی از مسلمین با الهام از آیات قرآن و سنت نبوی با شعار الله‌اکبر، فریاد مرگ بر اسرائیل و مرگ بر امریکای اسرائیل‌پرور و مرگ بر ابرقدرت‌های ضد اسلام را وظیفه شرعی و مسئولیت الهی خود در حج بدانند و مناسک حج از احرام تا رمی جمره و غیره، آنان را متذکر این وظایف که همانا طرد پیروان شیاطین است، بنماید.

آقای امیر نایف شما در بیانیه خود ملت انقلابی مسلمان ایران [را] متهم نموده‌اید. لازم است مجدداً تأکید کنم که از ناحیه مسئولینِ شما، سخت‌ترین تضییقات در حج امسال متوجه این امتی شد که پرچم مبارزه با کفر و استکبار جهانی را پیشاپیش همه نهضت‌های اسلامی بر دوش می‌کشد و در محاصره توطئه‌های شرق و غرب قرار گرفته، اما به‌خاطر انجام فریضه الهی تمام این تضییقات را متحمل شد تا آنجا که هم‌اکنون طبق اظهارات مسئولین حج به بهانه‌های مختلف تعدادی از برادران در زندان هستند و بعضی به‌جرم همراه داشتن چند سکه یک ریالی که عکس قدس عزیز بر آن نقش شده بود، خساراتی دیدند و بعضی از آنان از انجام فریضه حج محروم شدند.

اینک بر آن نیستیم که بیشتر از این به این مسئله بپردازیم، زیرا در فضای حج هستیم و "لا جدال فی الحج". با اشارات فوق حداقل دفاع از ملت ایران را وظیفه خود می‌دانستم. در خاتمه، پیشنهاد می‌کنم که دولت عربستان سعودی اجازه دهد تا دیدگاه‌های وزارت ارشاد اسلامی درمورد حج با دلایل مشروح آن در مطبوعات و رادیو تلویزیون کشور شما عرضه شود. دولت جمهوری اسلامی ایران نیز موافق است که دیدگاه‌های شما را درمورد حج در مطبوعات و صداوسیمای خود بدون حذف حتی یک کلمه نشر کند.»⁽¹⁾

حجت‌الاسلام معادیخواه همچنین در مصاحبه با خبرگزاری پارس به طرح دیدگاه‌های دولت درباره مشکلات زائران ایرانی و محدودیت‌هایی که عربستان برای آنان ایجاد کرده است، پرداخت. وی درمورد رفتار مأموران عربستان با حجاج ایرانی گفت: «این نحوه رفتار با حجاج نمی‌تواند متأثر از مواضع سیاسی عربستان نباشد. البته، رفتار عربستان با زوار ایرانی به شکل مطلوب و ایده‌آل نیست، اما باید گفته شود بیش از آن مقداری که فکر می‌کردیم تضییقاتی قائل شدند و این مسئله احتیاج به بررسی عمیق دارد. ... مسئولین عربستان تصور می‌کنند که چون کلید بیت‌الله الحرام دست آنهاست، تمام مسلمانان باید مقلد آنها باشند که این انتظار بی‌جایی است.»

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 156، 13/7/1360، صص 7 و 8، مکه معظمه - خبرگزاری پارس، 12/7/1360.

وزیر ارشاد اسلامی در قسمت دیگری از مصاحبه اظهار کرد: «امیر نایف و سایر مسئولان عربستان تأکید می‌کنند که حج فقط جای خشوع و عبادت است و این تنها معنی مورد نظر آنهاست. البته، با احترام و قبول مسئله عبادت در هر مکانی، اما لازم نیست همه مسلمانان مثل اینها فکر کنند و ما قدسیت حج را یک آتشفشان علیه استکبار جهانی و مرگ به امریکا و اسرائیل می‌دانیم.»

وی افزود: «براساس این طرز تفکر حاکم بر عربستان، اگر یک مرگ بر اسرائیل بلند گفته شود دخالت می‌کنند و در خیلی از موارد دیده شده که به یک حاجی ایرانی به‌علت داشتن تعدادی سکه که عکس قدس در پشت آن بوده توهین کرده و وی را دستگیر کردند و من از اینکه مسئولین عربستان واقع‌بینانه با قضایا برخورد نمی‌کنند و می‌خواهند که همه مثل آنها بیندیشند، متأسف هستم. البته، چون طبق آیه قرآن، حج جای جدال و کشمکش نیست این مسئله باید بعد از مناسک حج حل شود.»⁽¹⁾

در همین حال، خبرگزاری کویت از ریاض گزارش داد که وزیر کشور عربستان سعودی اخطار کرده است که کشورش از کسانی که امنیت حجاج مسلمان را به خطر بیندازند و در فکر فعالیت‌های سیاسی و تجلیل از یک رهبر به‌منظور منحرف‌کردن هدف مهم زیارت و توهین به شاه سعودی باشند، به‌آسانی نخواهد گذشت. شاهزاده نایف بن عبدالعزیز در مصاحبه با شبکه محلی تلویزیون و شبکه سراسری رادیو ریاض گفت که حجاج مسلمان وقتشان به مراسم حج اختصاص دارد، وی اظهار امیدواری کرد که حجاج مسلمان در کشور سعودی دستور مقامات سعودی را اجرا کنند.⁽²⁾

به‌دنبال ادعای کویت مبنی‌بر بمباران تأسیسات نفتی این کشور موسوم به ام‌العیش ازجانب نیروی هوایی ایران، هیئت دولت در جلسه امروز خود به وزارت امور خارجه مأموریت داد که اقدامات لازم را برای بررسی ابعاد موضوع انجام دهد و دراین‌خصوص اطلاع‌رسانی لازم را به عمل آورد.⁽³⁾

درحالی‌که امروز هم موضوع ادعای کویت مبنی‌بر بمباران تأسیسات نفتی این کشور در سطح محافل سیاسی و رسانه‌ای منطقه مطرح بود، سفیر ایران در کویت در گفت‌وگویی تلفنی با خبرگزاری رویتر ضمن رد ادعای فراخوانی سفیر کویت در تهران پس از وقوع این حادثه، گفت: «احمد جاسم سفیر کویت در تهران، روز چهارشنبه گذشته، یعنی یک روز قبل از حمله اعلام‌شده به تأسیسات نفتی کویت، ایران را ترک کرده است و کل این ماجرا یک توطئه برنامه‌ریزی‌شده و نیرنگ علیه ایران است.»⁽⁴⁾

وی با اشاره به نقش امریکایی‌ها در زمان‌بندی طرح بمباران تأسیسات نفتی کویت، دلیل اصلی این اقدام را توجیه‌کردن فروش هواپیماهای جاسوسی آواکس به عربستان ذکر کرد و

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 158، 15/7/1360، صص 1 و 2، مکه معظمه - خبرگزاری پارس، 13/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، صص 11 و 12، ریاض - خبرگزاری کویت، 12/7/1360.

3) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص15.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 157، 14/7/1360، صص 3 و 4، کویت - خبرگزاری رویتر، 13/7/1360.

افزود: «تأخیر هفته گذشته دولت امریکا در آگاه‌کردن رسمی کنگره این کشور پیرامون فروش هواپیماهای آواکس به عربستان جزئی از یک برنامه هماهنگ است. قرار بود دولت امریکا رسماً روز چهارشنبه گذشته مسئله فروش هواپیماهای آواکس به عربستان را در کنگره این کشور مطرح کند، لکن این اقدام را تا روز پنجشنبه به تأخیر انداخت و درست در اولین ساعات همین روز الکساندر هیگ وزیر خارجه امریکا اعلام کرد هواپیماهای آواکس حمله جنگنده‌های ایران به کویت را ردیابی کرده‌اند.» شمس اردکانی خاطرنشان کرد تا زمانی‌که دولت ایران و دولت میزبان از وی بخواهند، در کویت باقی خواهد ماند.⁽¹⁾

در همین حال، خبرگزاری عراق گزارش داد: «صدام حسین در تماس تلفنی با امیر کویت آمادگی دولت عراق را برای قراردادن هرگونه امکانی برای مقابله با تهدیدات ایران اعلام کرد.»⁽²⁾

سعدون حمادی وزیر امور خارجه عراق نیز در مصاحبه با روزنامه کویتی الوطن از فروش هواپیماهای امریکایی آواکس به عربستان استقبال کرد و آن را موجب افزایش قدرت تدافعی اعراب خواند.⁽³⁾

دولت‌های یمن جنوبی و جیبوتی نیز حمایت خود را از دولت کویت اعلام کردند.⁽⁴⁾

از سوی دیگر، رادیو کویت به نقل از وزیر مشاور در امور اجرایی این کشور از تشکیل جلسه دیگر هیئت دولت با حضور سفیر این کشور در تهران و ادامه بررسی این موضوع برای اخذ تصمیماتی درخصوص احضار سفیر و گزارش ارسال پیام دولت به دبیرخانه مجمع کشورهای عربی، رئیس مجمع عمومی سازمان ملل، کنفرانس کشورهای اسلامی، رئیس دوره‌ای کشورهای غیرمتعهد، رئیس شورای امنیت سازمان ملل و فعالیت سفارتخانه‌های این کشور در سایر کشورها خبر داد.⁽⁵⁾

خبرگزاری پارس و خبرگزاری فرانسه هم اعلام کردند روزنامه‌های کویت امروز با تعابیری تند کوشیدند این بمباران را به ایران نسبت دهند.⁽⁶⁾

عصمت کتانی رئیس عراقی مجمع عمومی سازمان ملل متحد که به‌تازگی به این سمت منصوب شده است، انتخاب خود به‌عنوان رئیس این مجمع را با موضوع جنگ کشورش با ایران مرتبط دانست.

به گزارش خبرگزاری رویتر، وی در مصاحبه‌ای با هفته‌نامه انگلیسی ماندی مورنینگ گفت: «شکست کوشش‌هایی که جهت جلوگیری از انتخاب من به عمل آمد، به‌وضوح نشان می‌دهد که جوامع بین‌المللی به موقعیت عراق پی برده‌اند و می‌دانند که ایران جنگ را شروع کرد و مسئول ادامه آن نیز هست.»⁽⁷⁾

1) روزنامه جمهوری اسلامی، 13/7/1360، ص3.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، ص4، بیروت - خبرگزاری فرانسه، 12/7/1360.

3) همان، صص 2 و 3، کویت - خبرگزاری کویت، 12/7/1360؛ و - همان، صص 23 و 24 ضمیمه، رادیو امان، 12/7/1360.

4) همان، ص12، جیبوتی - خبرگزاری فرانسه، 12/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 199، 14/7/1360، ص4، عدن - آسوشیتدپرس، 12/7/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، ص23 ضمیمه، رادیو کویت، 12/7/1360.

6) همان، صص 9 و 10، کویت - خبرگزاری فرانسه، 12/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 199، 14/7/1360، ص7، کویت - خبرگزاری پارس، 13/7/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، ص2، بیروت - خبرگزاری رویتر، 12/7/1360.

در دیدار وزیر تجارت خارجی فرانسه از عراق زمینه برای انعقاد یک قرارداد مهم نظامی بین دو کشور برای تحویل قطعات توپخانه فراهم شد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، در این دیدار 48 ساعته که به مناسبت برپایی نمایشگاه بین‌المللی بغداد انجام شد، زمینه‌های سیاسی برای امضای دو قرارداد هرکدام بالغ‌بر بیش از 600 میلیون فرانک برای ساخت 200 واگن و همچنین تجهیزات توربین سد، در آینده فراهم شد.

وزیر تجارت خارجی فرانسه در این دیدار همچنین بر توافق درخصوص اصل بازسازی یک مرکز هسته‌ای نوین تأکید کرد و گفت: «کشوری که 200 تکنیسین اتمی و قابل دراختیار دارد ممکن است از برنامه اتمی غیرنظامی به نظامی تغییر برنامه دهد.» وی سپس خاطرنشان کرد که پاریس و بغداد باید تضمین‌های جدید درمورد استفاده صلح‌آمیز از اتم فرانسه را مورد توجه قرار دهند.

به گفته ناظران، هنگام اقامت ژوبر در عراق، یک قرارداد بسیار مهم نظامی به ارزش چندین میلیارد فرانک درمورد تحویل قطعات توپخانه ازسوی فرانسه به عراق امضا شد.

خبرگزاری فرانسه درباره فراهم‌شدن موقعیت برای توسعه روابط فرانسه با عراق در تمام زمینه‌ها اعلام کرد: «وزیر تجارت خارجی فرانسه که با صدام حسین، طه یاسین رمضان، طارق میخائیل یوحنا عزیز و همچنین با وزرای تجارت، نفت و نیز سعدون حمادی وزیر امور خارجه ملاقات و گفت‌وگو کرد، با استقبال گرم اختصاصی آنان روبه‌رو شد و به‌عنوان نماینده وزرای خارجی شرکت‌کننده در نمایشگاه بین‌المللی عراق، دربرابر صدام حسین دعوت به سخنرانی شد.

از آغاز جنگ تاکنون، فروش نفت عراق به فرانسه درنتیجه واردات فرانسه کاهش یافته است، ولی درحال‌حاضر، مقامات عراقی خواستار تسریع در امر استخراج نفت توسط کمپانی‌های فرانسوی شده‌اند.

وزیر فرانسوی در تماس با خبرنگاران خاطرنشان کرد که مقامات عراقی از گسترش بخش‌های عمومی در فرانسه نگران نیستند و تأکید کرد که این مقامات یادآور شده‌اند که عراق در فضای سوسیالیستی به سر می‌برد.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 199، 14/7/1360، صص 2 و 3، بغداد - فرانس پرس، 13/7/1360.

روزشمار جنگ دوشنبه 13 مهر 1360 6 ذیحجه 1401 5 اکتبر 1981

شمارش آرای انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری به پایان رسید و براساس نتایج اعلام‌شده، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای با کسب 95 درصد آرا به ریاست‌جمهوری ایران انتخاب شد.

به گزارش خبرگزاری پارس، براساس آرای شمارش‌شده، آیت‌الله خامنه‌ای با کسب 16 میلیون و 7 هزار و 972 رأی از مجموع 16 میلیون و 846 هزار و 996 رأی مطلق، حائز اکثریت آرا شد و به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب گردید. آرای سایر کاندیداها به این شرح است: سید علی‌اکبر پرورش 341841، دکتر حسن غفوری‌فرد 78658 رأی، سیدرضا زواره‌ای 62156 رأی.

D1179

تعداد آرای سفید متفرقه مخدوش در این دوره 356369 بوده است. ضمناً متذکر می‌شود که در سه انتخاباتی که تاکنون برای تعیین رئیس‌جمهور در کشور برگزار شده است، اولین رئیس‌جمهور 9/75 درصد کل آرا، دومین رئیس‌جمهور 3/88 درصد آرا و آیت‌الله خامنه‌ای 95 درصد کل آرا را به دست آورده است.⁽¹⁾

امام خمینی در دیدار فرمانده کل سپاه پاسداران با ایشان، بر خدمتگزاری این نهاد به مردم و ضرورت تلاش برای کسب حمایت همیشگی ملت و افزایش محبوبیت سپاه بین مردم، تأکید کردند.

فرمانده کل سپاه پاسداران که پیش‌ازظهر امروز از آخرین وضعیت جبهه‌های جنگ، فعالیت‌های سپاه در مقابله با گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی و برنامه‌های آینده سپاه

1) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 199، 13/7/1360، صص 9 و 10.

به امام خمینی گزارش داده بود در گفت‌وگوی کوتاهی با خبرگزاری پارس درباره موضوعات مطرح‌شده در این دیدار گفت: «در این جلسه، طبق معمول گزارشی از وضعیت جبهه‌ها و عملیات موفقیت‌آمیز رزمندگان اسلام، برادران سپاه و ارتش خدمت امام ارائه داده و آخرین وضع جبهه‌ها را به استحضار ایشان رساندیم و همچنین گزارشی از فعالیت سپاه دررابطه‌با جبهه‌های داخلی، یعنی خنثی‌کردن فعالیت ضدانقلاب در سراسر کشور را به اطلاع امام رساندیم.»

فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی افزود: «خط مشی سپاه و برنامه‌های آینده خود را خدمت امام امت ارائه دادیم که ایشان اصلاح بفرمایند و رهنمودهای لازم را نمایند که ان‌شا‌ءالله این خط مشی جدید را به‌عنوان دستورالعمل جدید و اساسی در سپاه طرح کرده و به تمام شهرستان‌ها و فرماندهان سپاه ابلاغ کنیم که ان‌شاءالله، سپاه رشد بیشتری داشته باشد.»

وی خاطرنشان کرد: «در این ملاقات، امام فرمودند:"سپاه بین مردم محبوبیتی پیدا کرده است که باید هر روز بیشتر بشود. ... شما باید خدمتگزاران این مردم باشید و تلاش کنید که همیشه ملت را با خود داشته باشید."»

محسن رضایی در پایان اضافه کرد: «امام امت در این دیدار و دررابطه‌با مردم، روحانیت، هماهنگی ارتش و سپاه رهنمودهای لازم را ارائه فرمودند.»⁽¹⁾

حملات توپخانه‌ای امروز ارتش عراق به روستای ساوجی مریوان، اطراف پاوه و آبادان یک شهید و 2 مجروح برجای گذاشت و خسارت‌هایی نیز به بار آمد. همچنین یکی از 3 هواپیمای عراقی که قصد بمباران شهر اهواز را داشتند هدف پدافند هوایی قرار گرفت و سقوط کرد.⁽²⁾

براثر اصابت گلوله‌های توپ ارتش عراق به روستای ساوجی از توابع مریوان، یکی از اهالی این روستا شهید و یک نفر دیگر مجروح شد.⁽³⁾

اطراف پاوه نیز امروز هدف حملات توپخانه‌ای ارتش عراق قرار داشت. در این حملات یک نفر زخمی شد و به یک ماشین و یک ساختمان خسارت‌هایی وارد آمد.⁽⁴⁾

در آبادان هم اصابت خمپاره به چند بشکه روغن در پالایشگاه موجب آتش‌سوزی در یک لوله نفتی در ایستگاه7 و تعدادی نخل در اطراف ایستگاه12 شد.⁽⁵⁾دو روز قبل نیز این شهر به‌طور متناوب زیر آتش سلاح‌های سنگین عراقی‌ها بود که براثر آن یک منزل در کوی ذوالفقاری خسارت دید و چند منزل در برکم و گیت 18 پالایشگاه دچار حریق شد.⁽⁶⁾

به گزارش خبرگزاری پارس، ستاد مشترک ارتش در اطلاعیه شماره200 خود اعلام کرد: «3 فروند هواپیمای دشمن که ساعت 11:30 صبح در آسمان شهر اهواز ظاهر شده بودند، ازسوی جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش تعقیب شدند و یک فروند آن در هنگام فرار هدف قرار گرفت و سقوط آن توسط خلبان جنگنده خودی گزارش شد.»⁽⁷⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 199، 13/7/1360، ص1، تهران - خبرگزاری پارس، 13/7/1360.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 200، 14/7/1360، ص21، خبرگزاری پارس به نقل از ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران؛ و - همان، ص25، اهواز.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص31 مکرر، 14/7/1360.

4) سند شماره 049370 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه منطقه7 (کرمانشاه) به فرماندهی سپاه مرکز، 14/7/1360، سند تک‌برگی.

5) سند شماره 005231 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان، 14/7/1360، ص2؛ و - سند شماره 419352 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی خوزستان (اهواز) به استاندار خوزستان، 14/7/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 480367 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی آبادان به ریاست اداره امور اجتماعی، 12/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 005231 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص1.

7) روزنامه کیهان، 14/7/1360، ص4؛ و - سند شماره 005226 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن ویژه خبری، شماره 9، 13/7/1360، ص3.

ارسال جنگ‌افزار و تجهیزات نظامی به عراق همچنان ادامه دارد. در این راستا امروز تعداد 29 خودرو حامل تجهیزات هواپیما از کویت و 11 خودرو حامل مهمات و تجهیزات نظامی از مرز عربستان به عراق وارد و عازم پادگان‌های نظامی این کشور شدند.⁽¹⁾دو روز قبل نیز 9 خودرو حامل جنگ‌افزارهای سبک از کشور اردن وارد عراق شد. علاوه‌براین، 8 لوکوموتیو و 14 واگن قطار نیز به‌وسیله خودروهای بسیار بزرگ از بندر شویخ کویت عازم عراق گردید.⁽²⁾

صبح امروز 2 سرباز عراقی خود را به سپاه پاسداران مریوان معرفی و تقاضای پناهندگی کردند.⁽³⁾در چند روز اخیر نیز 2 سرباز و 3 غیرنظامی عراقی پس از عبور از مرز خود را به نیروهای سپاه پاسداران سردشت معرفی و درخواست پناهندگی کردند.⁽⁴⁾

درپی اعلام فرمانده کل سپاه پاسداران مبنی‌بر فراهم‌شدن امکان ملاقات نظامیان اسیر عراقی با خانواده‌هایشان و باوجود تمام محدودیت‌های اعمال‌شده ازسوی عراق برای جلوگیری از این اقدام، تعدادی از اسیران با اعضای خانواده خود در پادگان حشمتیه تهران ملاقات کردند.

D1181

فرمانده این پادگان در حاشیه دیدار تعدادی از خبرنگاران خارجی⁽⁵⁾با نظامیان اسیر عراقی که با هماهنگی ستاد مشترک ارتش و وزارت ارشاد انجام شد، به خبرنگاران گفت: «ما قصد داریم این بازدیدها را که اقدامی انسان‌دوستانه است، ادامه دهیم. تسهیلات فراهم‌شده برای اسرای عراقی در حد یک سرباز ایرانی است و رفتار سربازان ایرانی با آنان بسیار خوب و برادرانه است و ما در اداره اردوگاه از خود اسرا استفاده می‌کنیم. ما در امور پزشکی نیز از اسرای پزشکیار عراقی تحت نظر پزشکان ایرانی استفاده می‌کنیم. اسرای عراقی می‌توانند هر پانزده روز یک بار، برای خانواده‌های خود نامه ارسال [کنند] و به همان نسبت نامه دریافت می‌کنند که ارسال و دریافت این نامه‌ها توسط صلیب‌سرخ انجام می‌گیرد.»

1) سند شماره 138540 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 14/7/1360، سند تک‌برگی.

2) سند شماره 135821 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 13/7/1360، سند تک‌برگی؛ و - سند شماره 135804 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا2 (م - 132) به سماجا3 (مرکز فرماندهی)، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 198، 13/7/1360، ص3، سنندج - خبرگزاری پارس، 13/7/1360.

4) سند شماره 294316 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 9/7/1360، ص1؛ و - سند شماره 294448 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر28 (رکن2) به استانداری کردستان، 12/7/1360، سند تک‌برگی.

5) این خبرنگاران از کشورهای ژاپن، نروژ، سوئد، انگلستان، بلژیک، اسپانیا، یوگسلاوی، هندوستان و لیبی بودند.

به گزارش خبرگزاری پارس، سرهنگ ایران‌نژاد درمورد مبادله اسیران جنگی افزود: «به‌طورکلی، ما اصلاً در کمپ، اسیران مجروح و معلول نداریم و آنهایی که مجروح و یا معلول بودند در دو نوبت با اسرای ایرانی مبادله شده‌اند.»⁽¹⁾

حمله به یک مقر و یک واحد گشتی سپاه پاسداران در بوکان و نقده و تیراندازی به‌سوی یک کشاورز در صائین‌دژ از اقدامات امروز افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در شمال‌غرب کشور بود. امروز همچنین 14 نفر از اعضای گروه رزگاری خود را تسلیم سپاه مریوان کردند.

یکی از مقرهای سپاه پاسداران در شهر بوکان با آر.پی.جی7 و نارنجک دستی هدف حمله قرار گرفت. در این حمله که افراد حزب دمکرات کردستان و کومه‌له آن را طرح‌ریزی کرده بودند، چند تن از مهاجمان کشته یا زخمی شدند، اما به نیروهای سپاه آسیبی نرسید. 6 قبضه اسلحه نیز به دست نیروهای خودی افتاد.⁽²⁾

در نقده هم افراد مسلح ضدانقلاب به واحد گشتی سپاه این شهر در حوالی مدرسه استاد مطهری حمله کردند. با واکنش و تیراندازی متقابل، مهاجمان گریختند.⁽³⁾

در 30 کیلومتری صائین‌دژ، براثر تیراندازی تعدادی از عوامل گروه‌های مسلح غیرقانونی به‌سوی یک تراکتور، راننده آن که یک کشاورز بود، مجروح شد و به بیمارستان انتقال یافت.⁽⁴⁾

از سوی دیگر درپی عملیات روز گذشته نیروهای سپاه مریوان و پاوه در منطقه اورامانات که به بسته‌شدن مسیر عبور نیروهای رزگاری به عراق و تسلیم‌شدن تعدادی از آنان انجامید، امروز نیز 14 نفر از اعضای این گروه، خود را به سپاه پاسداران مریوان معرفی کردند و سلاح‌هایشان را تحویل دادند.⁽⁵⁾

در جریان اقدامات امروز افراد ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، 2 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند خساراتی نیز به بار آمد. ترور امام‌جمعه اهواز نیز ناکام ماند.

دو موتورسوار مسلح، یکی از افراد متعهد شهر یزد به نام علی حسن‌پور را در مقابل مغازه‌اش با شلیک سه گلوله به شهادت رساندند.⁽⁶⁾در این حادثه یک عابر نیز براثر اصابت تیر مجروح شد. ضاربان بی‌درنگ محل را ترک کردند.⁽⁷⁾

در شیراز، براثر انفجار یک بمب دست‌ساز قوی که در یک فروشگاه مواد غذایی در خیابان خلد برین کار گذاشته شده بود، یکی از مشتریان به نام غلامحسین زندپور به شهادت رسید و خسارت‌هایی نیز به فروشگاه وارد شد.⁽⁸⁾

دو سرنشین مسلح یک خودرو وابسته به سازمان مجاهدین خلق، با مراجعه به مغازه الکتریکی

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 200، 14/7/1360، صص 11 - 9، تهران - خبرگزاری پارس، 14/7/1360.

2) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص23، ارومیه - خبرگزاری پارس، 15/7/1360؛ و - سند شماره 049378 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی میاندوآب (تبریز) به فرماندهی سپاه مرکز (به مسئول ستاد تهران)، 14/7/1360، سند تک‌برگی.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 14/7/1360.

4) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 199، 13/7/1360، ص40، خبرگزاری پارس به نقل از روابط عمومی استانداری آذربایجان‌غربی، 13/7/1360.

5) روزنامه کیهان، 14/7/1360، ص2.

6) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص31، 14/7/1360؛ و - سند شماره 049364 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی یزد به فرماندهی مرکز، 13/7/1360، سند تک‌برگی.

7) روزنامه اطلاعات، 15/7/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 200، 14/7/1360، ص24، یزد.

8) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص15؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، ص31، 14/7/1360.

یکی از هواداران سابق این سازمان در خیابان بلوار وکیل‌آباد مشهد، به‌سوی او تیراندازی و وی را مجروح کردند.⁽¹⁾یکی از افراد محل، فرد مجروح را به بیمارستان انتقال داد، اما مهاجمان که در مسیر کمین کرده بودند، در سه‌راهی کوکاکولا بار دیگر به‌سمت وی تیراندازی کردند که این‌بار نیز موفق نشدند و ناگزیر گریختند. فرد مضروب تا قبل از اعلام مواضع مسلحانه سازمان از آن پیروی می‌کرد، اما پس از آنکه سازمان وارد مرحله نظامی شد، از آن کناره‌گیری کرد.⁽²⁾

در حادثه دیگری در همین شهر، یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق با تیراندازی به‌سوی مأمور انتظامی اداره کل مخابرات خراسان وی را مجروح کرد. این فرد در ابتدا قصد ورود به ساختمان را داشت که نگهبان اداره به‌دلیل حضور کارمندان در نمازخانه، مانع ورود وی شد و درنتیجه این فرد به‌سمت نگهبان تیراندازی و وی را مجروح کرد. ضارب، بی‌درنگ به‌وسیله اتومبیلی که در همان نزدیکی منتظر وی بود گریخت.⁽³⁾

علاوه‌بر حوادث فوق امروز یک بمب آتش‌زا هم به سالن دبیرستان دخترانه سعدی مشهد که محل برگزاری نمایشگاه جنگ بود، پرتاب شد. این حادثه خسارتی درپی نداشت.⁽⁴⁾

در اهواز نیز، طرح ترور حجت‌الاسلام موسوی جزایری نماینده امام و امام‌جمعه اهواز با هوشیاری پاسداران کمیته مرکزی استان خوزستان ناکام ماند.⁽⁵⁾

ماجرا بدین‌گونه بود که عاملان ترور با نقشه قبلی و درحالی‌که سلاح و مهمات لازم را به همراه داشتند، با یک اتومبیل عازم محل ترور شدند، اما قبل از رسیدن به این محل با اتومبیل یکی از نیروهای کمیته تصادف کردند و به‌دلیل وجود اسلحه در اتومبیل شناسایی شدند. این افراد درنهایت با کمک مردم و مأموران کمیته دستگیر شدند و از آنها علاوه‌بر اسلحه و مهمات، مدارک و اسناد فراوانی در ارتباط با شخصیت‌های مختلف استان به دست آمد.⁽⁶⁾

در حادثه دیگری چند فرد مسلح با کمین در اطراف ساختمان کمیته مرکزی خوزستان در اهواز، سحرگاه امروز از سه طرف به‌سمت این ساختمان تیراندازی کردند. با واکنش نیروهای مستقر در این مکان و پس از حدود نیم‌ساعت تیراندازی متقابل مهاجمان با استفاده از تاریکی هوا متواری شدند.⁽⁷⁾

در شیراز هم افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب با آر.پی.جی7 به‌سمت دکل رادیو تلویزیون شلیک کردند. موشک به دیوار بتونی کنار دکل برخورد و آن را تخریب کرد. عاملان حادثه نیز گریختند.⁽⁸⁾

1) در این اقدام، مهاجمان مسلح در محل کار این فرد حاضر شدند. یکی از آنان که مسلح به ژ3 بود، پس از ورود به مغازه اعلام کرد که وی ازطرف دادگاه خلق به اعدام محکوم شده است و بی‌درنگ اقدام به تیراندازی کرد که به‌دلیل گیرکردن تیر در اسلحه، گلوله‌ای شلیک نشد و 2 نفر باهم گلاویز شدند. در این هنگام، نفر دوم وارد شد و با کلت به‌طرف صاحب مغازه شلیک کرد که وی از ناحیه دست راست و پای چپ مجروح شد.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص34؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 233، 16/7/1360، ص2، اطلاعیه ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 233، 16/7/1360، ص2، اطلاعیه ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص34، 14/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص15.

4) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص3.

5) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص31، 14/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص15.

6) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص2، اهواز - خبرگزاری پارس، 15/7/1360.

7) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 200، 14/7/1360، ص25، اهواز؛ و - روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص3.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص4، شیراز - خبرگزاری پارس، 14/7/1360.

در زنجان، افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در ساعت 5 صبح، یک نارنجک به منزل یکی از افراد متعهد شهر پرتاب کردند. در این حادثه خساراتی به بار آمد، اما به کسی آسیبی نرسید. این افراد نیم‌ساعت بعد نیز به‌سوی منزل یکی دیگر از افراد متعهد تیراندازی کردند که تلفات نداشت. بعدازظهر امروز هم سرنشینان یک خودرو در خیابان امام این شهر اقدام به تیراندازی هوایی کردند و سپس گریختند.⁽¹⁾

امروز همچنین در خرم‌آباد یکی از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق دستگیر شد و در لنگرود نیز یک نفر از هواداران سازمان که تحت تعقیب بود، خود را به سپاه پاسداران معرفی و از عملکرد گذشته خود اظهار ندامت کرد.⁽²⁾

امروز ده نفر از افراد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در چهارراه تلفن‌خانه نارمک تهران تجمع کرده و شعارهایی علیه نظام جمهوری اسلامی و مسئولان سردادند.

به گزارش خبرگزاری پارس، این عده ساعت 18 در تقاطع خیابان‌های 30 متری و 46 متری نارمک تجمع کردند و پس از تیراندازی هوایی و ایجاد اختلال در رفت‌وآمد، به‌سوی عابرانی که حاضر نشده بودند در دادن شعار علیه مسئولان و نظام جمهوری اسلامی آنان را همراهی کنند شلیک کردند. با واکنش مردم و هجوم به‌سمت آنان، مهاجمان به داخل یک ساختمان نیمه‌کاره در خیابان 46 متری رفتند. به‌دنبال حضور نیروهای کمیته منطقه 5 تهران در محل، درگیری، شکل تیراندازی متقابل به خود گرفت و در کمتر از نیم‌ساعت، یک نفر از مهاجمان مجروح شد و 6 نفر از آنان نیز دستگیر شدند.⁽³⁾

در عملیات‌های جداگانه نیروهای سپاه و کمیته در آمل، تبریز و گرگان تعدادی از عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند و تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات و تجهیزات نظامی نیز به دست آمد.

در آمل، یک واحد گشتی سپاه پاسداران، پس از شناسایی خودرو افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق، در جاده کمربندی، اقدام به دستگیری آنان کردند. براثر تیراندازی سرنشینان خودرو یک پیرمرد و یک پسربچه 7 ساله مجروح شدند.⁽⁴⁾در تیراندازی متقابل، 2 نفر از مهاجمان کشته شدند و نفر سوم هم زخمی و دستگیر شد. از این افراد یک مسلسل یوزی، یک کلت و 4 خشاب به دست آمد.⁽⁵⁾

همچنین در تبریز، افراد گشت کمیته، یکی از افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق را در خیابان آبرسان شناسایی و تعقیب کردند. وی برای فرار از دست مأموران، یک نارنجک به‌طرف

1) سند شماره 049373 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان به مرکز فرماندهی سپاه پاسداران، 14/7/1360، ص1؛ و - روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص15.

2) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص34، 14/7/1360؛ و - سند شماره 174101 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از فرماندهی سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به سپاه پاسداران ستاد مرکزی (فرماندهی)، 14/7/1360، ص2.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 200، 14/7/1360، صص 6 و 7، تهران - خبرگزاری پارس، 14/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص30، 14/7/1360.

4) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص2.

5) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 233، 16/7/1360، ص4؛ و - سند شماره 174101 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص3.

مردم پرتاب کرد که براثر انفجار آن 5 نفر مجروح شدند. این فرد براثر اصابت تیر کشته شد. از وی یک کلت و چند فشنگ به دست آمد.⁽¹⁾

در شهر گرگان هم در جریان محاصره یک خانه تیمی این سازمان و درگیری مأموران با ساکنان آن، یکی از افراد حاضر در این مکان کشته شد و 10 نفر نیز دستگیر شدند. از این خانه تیمی یک اسلحه ژ3، 3 قبضه انواع کلت، 141 فشنگ، 6 بمب قوی دست‌ساز و 2 نارنجک و گاز اشک‌آور به دست آمد. این مکان براساس اعترافات هواداران سازمان که در تظاهرات مسلحانه سه‌شنبه هفته گذشته دستگیر شده بودند، شناسایی شد.⁽²⁾

دادستانی کل انقلاب جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیه‌ای از همه مالکان منازل مسکونی خواست درمورد مستأجران منازل خود تحقیقات لازم را انجام دهند و درصورت برخورد با موارد مشکوک موضوع را به مراکز مربوط اطلاع دهند. به گزارش خبرگزاری پارس، متن اطلاعیه به این شرح است:

«بسمه تعالی

باتوجه‌به اینکه گروهک‌های محارب و تروریست جهت مصون‌ماندن اموال و منازل خود از منازل استیجاری استفاده می‌نمایند، لذا دادستانی کل انقلاب اسلامی پیرو اطلاعیه‌های قبلی درمورد پناه‌دادن به افراد وابسته به گروهک‌های ضدانقلاب، بدین‌وسیله به اطلاع موجرین می‌رساند جهت پیشگیری از بروز هرگونه پیشامدی لازم است کلیه مالکین نسبت به مستأجرین خود تحقیقات لازم را بنمایند تا چنانچه به موارد مشکوکی برخورد نمودند، بلافاصله دادستانی انقلاب یا سپاه پاسداران یا نزدیک‌ترین کمیته انقلاب اسلامی را مطلع نمایند و درصورت عدم امکان به چنین امر و برخوردهای نیروی انتظامی و قضایی با این موارد [سرپیچی از آن]، بلافاصله ملک مورد اجاره به‌وسیله دادستانی ضبط و صاحب ملک به‌عنوان معاونت در ترورها و تخریب‌ها تحت پیگرد شدید قانونی قرار می‌گیرد.»⁽³⁾

وزیر امور خارجه ایران که برای شرکت در سی‌وششمین اجلاس سالیانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد به نیویورک رفته است، امروز در این اجلاس سخنرانی کرد. بخش اعظم اظهارات وی درباره اقدامات امریکا و رژیم عراق علیه جمهوری اسلامی بود.

به گزارش خبرگزاری پارس در این سخنرانی که ساعت 23:30 به وقت تهران انجام شد، میرحسین موسوی پس از تشریح سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بعد از پیروزی انقلاب، به تبیین اقدامات خصمانه امریکا در ایران ازجمله حمله نظامی مستقیم به ایران

1) روزنامه جمهوری اسلامی، 15/7/1360، ص4؛ و - روزنامه اطلاعات، 15/7/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص31، 14/7/1360.

2) سند شماره 174101 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، صص 2 و 3.

3) روزنامه کیهان، 13/7/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 199، 13/7/1360، اطلاعیه دادستان کل انقلاب، صص 33 و 34.

ازطریق طبس؛ حمایت مالی، سیاسی و نظامی از اقدامات تجزیه‌طلبانه در برخی مناطق کشور؛ انجام‌دادن اقداماتی برای تجزیه اجتماعی ایران و درهم شکستن وحدت و اتحاد مردم با بهره‌گیری از گروه‌های مسلح مخالف نظام و افرادی که به غرب بسیار نزدیک هستند و آخرین اقدام غرب به‌ویژه امریکا در تحریک عراق به ایجاد اخلال در امور داخلی ایران پرداخت. وزیر امور خارجه ایران در بخش دیگری از سخنانش برخی اقدامات دولت عراق را در فاصله پیروزی انقلاب اسلامی ایران تا زمان حمله نظامی این رژیم به ایران این‌گونه برشمرد:

«الف) ایذاء ایرانیان مقیم عراق و اخراج دسته‌جمعی آنان به‌صورت قهرآمیز [و] خصمانه از آن کشور و اخراج بالغ‌بر صدهزار ایرانی و عراقی به‌اتهام ایرانی‌بودن. این قبیل افراد به طریق غیرانسانی از عراق اخراج و بعضاً در مرزهای دو کشور به هلاکت رسیدند. اموال منقول و غیرمنقول بیش از صد و پنجاه هزار تن از ایرانیان مقیم عراق طی یک سال اخیر عدواناً تصرف و ضبط شده است.

ب) محروم‌ساختن مسلمانان ایران از زیارت عتبات مقدسه که برای مردم ما اندوه بزرگی است.

ج) ایذا و اذیت و شکنجه و کشتار علمای دین و روحانیون مبارز در خاک عراق ازجمله به‌شهادت‌رساندن آیت‌الله سید [محمد] باقر صدر و خواهر دانشمند و مبارز ایشان که برای جهان اسلام دو ضایعه بزرگی به شمار می‌رود.

د) حمله به مدارس ایرانی در عراق و دستگیری معلمین و ضرب‌وشتم و زندانی‌کردن خانواده‌های ایشان که باوجود تماس‌ها و مکاتبات مکرر صلیب‌سرخ از سرنوشت آنها اطلاعی در دست نیست، پناه‌دادن به بسیاری از وابستگان و نظامیان فراری که در کشتارهای وسیع رژیم شاه دست داشتند و تشکیل گروه‌های سیاسی و نظامی و انجام عملیات خرابکارانه جهت براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران و تأسیس رادیوهایی به زبان فارسی، ترکی، ارمنی، کردی، ترکمن، بلوچی، جهت تحریک و ایجاد تفرقه و فتنه‌های قومی و مذهبی در داخل کشور براساس سیاست‌های شووینیستی که بی شباهت به افکار نازی‌ها نیست.

ز) صدور کارت شناسایی برای ایرانیان خوزستانی که به‌وسیله استانداری بصره صادر شده است.

ح) ایجاد دفتر به‌اصطلاح جبهه آزادی‌بخش عربستان و تهدید و تحریک برادران عرب‌زبان ایرانی علیه جمهوری اسلامی ایران که بعضاً در جریان تهاجم به ایران هدف بمباران ارتش بعث قرار گرفتند.

ط) اقدام به آدم‌کشی و خرابکاری‌های گوناگون در داخل ایران ازجمله انفجار مکرر لوله‌های نفت جنوب ایران.

لازم به یادآوری است که رژیم عراق از اول انقلاب تا 31 شهریور 1359 که حمله همه‌جانبه خود را آغاز کرد، جمعاً 435 بار به خاک ایران تجاوز کرده است که مدارک و شواهد آن موجود است.

چون اجرای این برنامه‌های گسترده نتوانست حرکت کوبنده انقلاب را متوقف کند، رژیم بعث عراق به تحریک امپریالیسم امریکا حمله گسترده به خاک میهن اسلامی ما را از زمین و هوا و دریا آغاز کرد. به خیال اینکه قسمتی از وطن ما را تصرف کرده، جبهه جدیدی برای تخریب ایران بگشاید، سرانجام، نظام جمهوری اسلامی را سرنگون کند.»⁽¹⁾

مهندس موسوی سپس با اشاره‌ای کوتاه به عملکرد عراق در جنگ، آخرین اقدامات حکومت این کشور را حتی در عرصه‌های سیاسی رفتارهایی غیرمنطبق با موازین بین‌المللی دانست و یادآور شد: «اینک که دومین سال جنگ تحمیلی آغاز می‌شود، میلیون‌ها نفر آواره و هزاران نفر شهید و ده‌ها هزار نفر زخمی و معلول و میلیاردها دلار زیان اقتصادی درنتیجه این جنگ خانمان‌سوز عاید جمهوری نوپای اسلامی و ملت ستمدیده عراق شده است. رژیم عراق در حین جنگ کراراً بیمارستان‌ها، مدارس و مساجد را به آتش کشید و مناطق مسکونی و مردم غیرنظامی را با موشک‌های زمین‌به‌زمین و بمباران‌های هوایی هدف قرار داده و به ویرانی شهرهای اشغالی و کشتار مردم بی‌گناه و به‌اسارت‌درآوردن تعداد زیادی از غیرنظامیان پرداخته است. رفتار عراق با اسرا نیز با هیچ‌یک از موازین بین‌المللی مطابقت نداشته و گزارشات صلیب‌سرخ جهانی هم بر این امر گواهی می‌دهد.

گستاخی رژیم بعث عراق به حدی است که تروریست‌های عراقی در لباس کارکنان سفارت عراق در دهلی‌نو، دو هفته قبل، تظاهرات صلح‌آمیز دانشجویان ایرانی را که با اجازه قبلی پلیس هند انجام می‌گیرد مورد حمله مسلحانه قرار داده و نه‌تنها 6 نفر از برادران ایرانی را به خاک و خون کشیده‌اند، بلکه 3 نفر پلیس هندی نیز به‌وسیله این تروریست‌های جنایتکار مجروح شدند. این تنها مورد از عملیات تروریستی عراق در کشورهای دیگر نیست. در گذشته نیز بارها جهانیان شاهد عملیات تروریستی و تخریبی عراق در سایر کشورها بوده‌اند. هنوز اخبار مربوط به انفجارهای عراق در کشور کویت [شنیده می‌شود] که دروغ‌پردازان عراقی بی‌شرمانه دولت جمهوری اسلامی ایران را مسئول آنها معرفی کرده و خوشبختانه عوامل عراقی آن در کویت شناسایی شدند.»⁽²⁾

وی همچنین با رد ادعای بمباران تأسیسات نفتی کویت به‌وسیله جنگنده‌های ایرانی و دامن‌زدن به این اتهام ازسوی عراق، افزود: «عراق دوباره دولت جمهوری اسلامی ایران را مسئول بمباران تأسیسات نفتی کویت معرفی کرده است و امریکا هم به استناد اطلاعات واصله از آواکس‌هایش که تاکنون نقشی جز همکاری با آتش‌افروزی‌های مزدورانه عراق و اسرائیل نداشته‌اند، ادعای عراق را تأیید کرده است. ما ضمن اینکه این اتهامات را شدیداً رد می‌کنیم، اعلام می‌داریم که اظهارات وزیر خارجه امریکا مبین توطئه وسیعی است که برای تحریک دولت‌های مرتجع و مزدور منطقه علیه کشور ما در دست اجرا است، اما امپریالیسم امریکا باید

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 158، 15/7/1360، صص 11 - 9.

2) روزنامه اطلاعات، 14/7/1360، ص18.

بداند که با این شعبده‌بازی‌ها نمی‌تواند رژیم عراق را از مهلکه‌ای که خود امریکا مسئول آن است نجات دهد. ملت امریکا و همه ملت‌های جهانی باید بدانند که افسانه‌ای که وزیر خارجه امریکا اعلام کرده است، برای فروش آواکس‌ها به مزدوران امریکا در منطقه است. به‌هرحال، این آواکس‌ها به دست حکام مرتجع منطقه برسد و یا نرسد، این رژیم‌ها نخواهند توانست حتی با کمک مستقیم امریکا دربرابر اراده ملت‌های خود مقاومت کنند و ما این رژیم‌ها را نصیحت می‌کنیم که عوض اتکا به ابرقدرت‌ها به ملت خود نزدیک شوند.»

وزیر امور خارجه ایران درخصوص شرایط ایران برای ادامه‌یافتن مذاکرات صلح گفت: «علی‌رغم جنایات و فجایعی که نمونه‌ای از آن ذکر شد، جمهوری اسلامی ایران، هیئت‌های کنفرانس اسلامی و غیرمتعهدها و سازمان ملل متحد را پذیرا شد، ولی متأسفانه رژیم عراق به خواست های برحق و مشروع جمهوری اسلامی ایران توجهی ننموده است. این خواست‌ها به قرار زیرند:

خروج بی‌قیدوشرط کلیه نیروهای متجاوز عراق از اراضی اشغالی ایران.

تشخیص متجاوز و محکوم‌نمودن آن توسط یک دادگاه صالحه بین‌المللی.

اجرای مفاد عهدنامه 1975 الجزایر.

پرداخت خسارت به کشوری که مورد تجاوز قرار گرفته است.»

وی درباره تلاش رژیم عراق برای برگزاری اجلاس آتی کشورهای غیرمتعهد در بغداد اظهار کرد:

«جای شگفتی است که رژیم [عراق] درصدد است کنفرانس سران غیرمتعهد را در سال 1982 در بغداد برگزار کند و حال آنکه خود با تجاوز به یک کشور انقلابی، اصول اساسی منشور ملل متحد و جنبش غیرمتعهدها را آشکارا نقض نموده و از آن شگفت‌تر آنکه نماینده چنین کشوری به‌عنوان رئیس مجمع عمومی سازمان ملل متحد انتخاب شود.

در حیات سازمان ملل متحد، این اولین‌بار است که نماینده یک کشور عضو سازمان، به کشور دیگری که آن هم عضو [سازمان ملل] می‌باشند، علناً تجاوز نموده و نماینده کشور متجاوز به ریاست مجمع عمومی که مهم‌ترین رکن سازمان ملل متحد می‌باشد انتخاب گردیده است.»

وزیر امور خارجه در پایان سخنانش به پایبندی ایران به تضمین سلامت تردد کشتی‌ها در منطقه خلیج‌فارس و تنگه هرمز اشاره کرد و درعین‌حال آن را منوط به ارسال‌نکردن تجهیزات نظامی برای عراق دانست، وی افزود: «جمهوری اسلامی ایران به سهم خود، حق عبورومرور آزادانه و بی‌ضرر کشتی‌ها را در این منطقه حساس آبی تضمین می‌نماید، مع‌الوصف، اجازه نخواهد داد کشتی‌ها محموله جنگی برای عراق حمل نمایند، چون آن را نقض اصول بی‌طرفی نسبت به دول متخاصم می‌داند و ناگزیر است برای عدم تشویق عراق به استمرار جنگ، این‌گونه محموله‌های نظامی را ضبط و کشتی‌های حامل آن را به مقاصد خود هدایت نماید.»⁽¹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص26، 14/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 158، 15/7/1360، صص 9 - 1.

وزیر امور خارجه ایران پس از سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی سی.بی.اس. امریکا، مواضع جمهوری اسلامی ایران را درخصوص برخی موضوعات داخلی و خارجی بیان کرد.

وی در ابتدا، در پاسخ به تبلیغات غربی‌ها درمورد فضای ترور و ناامنی در ایران گفت: «من سؤال می‌کنم آیا ملت امریکا می‌داند که ملت ما حاضر به همه‌گونه فداکاری و ایثار در راه انقلاب است. آیا می‌دانند که در خیابان‌های ایران چه می‌گذرد؟ انسان‌هایی که با رشد سیاسی حاضر به جان‌باختن در راه انقلابشان هستند. آیا می‌دانید در چند ماه اخیر ما نزدیک به100 نفر از دولتمردان خود را از دست داده‌ایم که اگر هر کشور دیگری بود دچار تجزیه می‌شد؟ ولی دست متحد کشور ما هنوز با قدرت روی پای خودش ایستاده است.»

خبرنگار سی.بی.اس. پرسید: «این یک واقعیت است که هیچ‌کس در خاورمیانه [غرب آسیا] به‌ویژه کشورهای خلیج‌فارس از ایران پیروی نمی‌کنند و درواقع برضد شما هستند و هیچ کشور اسلامی هم هوادار انقلاب اسلامی شما نیست و شما الآن نیز با عراق در جنگ هستید. بنابراین، چگونه می‌خواهید به آنها نزدیک شوید و جلب نظر نمایید؟»

موسوی در پاسخ گفت: «[در] سؤال خود تکیه را بر روی دولت‌ها گذاشتید، ولی آن چیزی را که من اشاره کردم حرکت عمیقی است که در میان توده‌های مردم جریان دارد و درمورد اینکه چه سیاستی را در پیش بگیریم تا کشورهای دیگر از ما تبعیت می‌کنند، ما بارها اعلام کرده‌ایم که در سیاست خارجی خودمان قصد مداخله در امور داخلی دیگر کشورها را نداریم، ولی آن چیزی که من اشاره می‌کنم به‌عنوان تکان‌دادن جهان اسلامی معطوف است به حرکتی در میان توده‌های مسلمانان جهان اسلام [که] به‌واسطه این انقلاب به وجود آمده و طبیعی است که با حرکت خودجوش و زاینده‌ای که متناسب با موقعیت‌های مختلف مردم به خودشان خواهند داد، دولت‌های خودشان را مجبور می‌کنند که در این جاده قدم بردارند و اگر مخالفت بکنند طبیعی است که با حرکت‌هایی ازسوی مردم مواجه خواهند شد.»

از وزیر امور خارجه ایران سؤال شد: «گروه‌هایی که اکنون مخالف شما هستند در سرنگونی شاه با شما همدوش بودند، شما چگونه این تفرقه را که هم‌اکنون در کشورتان حاکم است توجیه می‌کنید؟»

موسوی پاسخ داد: «خود آقای رجایی رئیس‌جمهور ما در گذشته جزو هواداران مجاهدین خلق بودند و فداکاری‌های زیادی انجام داد. آن موقع هدف واحد بود و آن سرنگون‌کردن شاه بود. بعد از انقلاب، گروه‌ها در تلاش گرفتن قدرت و انحصارطلبی دست به توطئه زدند و همگام با میلیون‌ها نفر از مردم نشدند و در مقابل مردم قرار گرفتند. ... دلیل روشن مسئله مقابله این عده با بدنه اصلی انقلاب، یعنی مردم ایران است.»

خبرنگار سی.بی.اس پرسید: «شما درباره این واقعیت که در آغاز یک جنگ داخلی هستید، چه می‌گویید؟»

وزیر امور خارجه در پاسخ اظهار کرد: «بزرگ‌ترین دلیل ابطال این موضوع این است که بیش از 15 میلیون نفر به آقای [آیت‌الله] خامنه‌ای رأی داده‌اند و مسئله دیگر علاقه‌ای است که مردم نسبت به مسائل سیاسی دارند. در یک چنین جامعه‌ای هر نوع امکان جنگ داخلی کاملاً منتفی است، چون مردم در صحنه حضور دارند و شاید این مسئله برای مردم امریکا به‌دلیل عدم انعکاس اخبار، قابل‌درک نباشد، ولی ما در تظاهرات و راه‌پیمایی‌ها فقط در تهران شاهد حضور چند میلیون مردم هستیم و فقط هر هفته در نمازهای سیاسی جمعه بیش از یک میلیون نفر شرکت می‌کنند. آیا در یک چنین جامعه‌ای امکان جنگ داخلی است؟»

موسوی در پاسخ به این سؤال که «باتوجه‌به اتفاقاتی که در چند سال اخیر رخ داده، شما برقراری روابط مجدد با امریکا را چگونه می‌بینید؟» گفت: «امام یک رهنمود خوبی دراین‌زمینه داده است. روابط دولت امریکا با ملت ما روابط گرگ و میش است. منظور، ملت امریکا نیست، بلکه نظامی است که در جهان خود را تجاوزگر نشان می‌دهد و تا هنگامی‌که این روحیه تجاوزگرانه وجود داشته باشد، هیچ نوع ارتباطی بین ایران و دولت امریکا وجود نخواهد داشت، چراکه ما در روابط گرگ و میش قربانی خواهیم شد.»⁽¹⁾

درحالی‌که دولتمردان و رسانه‌های کویت به‌طور یکپارچه بر ادعای این کشور مبنی‌بر بمباران تأسیسات نفتی ام‌العیش اصرار می‌ورزند، امروز نمایندگان اتحادیه کارگران کویت با حضور در سفارت جمهوری اسلامی ایران با سفیر ایران در کویت دیدار کردند.⁽²⁾

به گزارش خبرگزاری پارس، در این دیدار سفیر ایران ضمن تشریح نقشه‌های امریکا در منطقه، هرگونه دخالت ایران در این جریان را، به‌شدت تکذیب کرد وگفت: «این تجاوزات توسط کسانی صورت می‌گیرد که مرزهای کویت را به رسمیت نمی‌شناسند و اظهارات وزارت خارجه و وزارت دفاع امریکا مبنی‌بر ردیابی آواکس‌های موجود در سعودی، دلیل واضحی بر امریکایی‌بودن طرح است و دلیل نقش امریکا در حمله به کویت این است که دولت امریکا می‌خواهد به صهیونیست‌ها ثابت کند که جریان آواکس‌ها نه برضد اسرائیل، که برای محافظت منافع مشترک امریکا و اسرائیل در منطقه است و امریکا می‌خواهد بگوید خطری ازسوی جمهوری اسلامی ایران متوجه میدان‌های نفتی منطقه است.»

شمس اردکانی افزود: «در این توطئه، امریکا ضمناً می‌خواهد گوشمالی هم به کویت بدهد تا دست از سیاست مستقل نفتی خود برداشته و مثل برخی دیگر از اعضا، کویت بازار جهانی

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 199، 13/7/1360، صص 16 - 11، تهران - خبرگزاری پارس، 13/7/1360.

2) هرچند در خبر اشاره‌ای بر کویتی یا ایرانی‌بودن دیدارکنندگان با سفیر نشده است، اما به نظر می‌رسد این اتحادیه، مربوط به کارگران ایرانی باشد.

را غرق در نفت سازد و به این وسیله آخرین امکانات کویت را در مقابله با زورگویان منطقه‌ای و در رأس آنها صدام تکریتی محدود سازد.» وی در ادامه اظهار کرد: «ما می‌گوییم باید کاری کنید که متجاوزین به مرزهای کویت، مجازات شوند و به این مرزها اعتراف کنند، چون تأمین حاکمیت ملی کویت جزئی از تأمین مرزهای ایران است.»

سفیر ایران در پایان از نمایندگان اتحادیه کارگران کویت خواست که به برادران کویتی بگویند دولت جمهوری اسلامی ایران تجاوز به خاک کویت را نخواهد پذیرفت و درعین‌حال آنها باید مطمئن باشند که جمهوری اسلامی ایران درپی هیچ تجاوزی به کویت نبوده و نخواهد بود.»⁽¹⁾

در همین حال، اتحادیه عرب و وزیران امور خارجه گروه کشورهای خاورمیانه‌ای عرب نیز با صدور اطلاعیه‌های جداگانه‌ای ضمن تأیید ادعاهای کویت، از این کشور حمایت و ایران را تقبیح کردند.

گفتنی است این موضوع در دیدار سفیر لیبی و میرحسین موسوی در نیویورک مطرح شد و عبدالعاطی العبیدی سفیر لیبی، دراین‌باره گفت: «ما فکر می‌کنیم این اطلاعیه علیه ایران خیلی تند و ناصحیح بود، به‌ویژه بعد از اینکه ایران این موضوع را تکذیب کرد.»⁽²⁾

وزیر امور خارجه عراق که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به سر می‌برد، از تماس دولت عراق با گروه‌های مسلح ایرانی مخالف جمهوری اسلامی خبر داد.

به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، وی در گفت‌وگو با روزنامه لبنانی النهار گفت: «عراق هیچ ایرادی در تماس با مخالفین دولت ایران نمی‌بیند، اما اگر چنین تماس‌هایی انجام شود، عراق آن را افشا نخواهد کرد.»⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 157، 14/7/1360، صص 5 و 6.

2) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 158، 15/7/1360، ص21، نیویورک - خبرگزاری پارس، 14/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص15، خبرگزاری پارس به نقل از دپ آ از سازمان ملل، 14/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 199، 14/7/1360، صص 3 و 4، بیروت - یونایتدپرس، 13/7/1360.

روزشمار جنگ سه‌شنبه 14 مهر 1360 7 ذیحجه 1401 6 اکتبر 1981

فرمانده کل سپاه پاسداران در مصاحبه‌ای رادیو تلویزیونی، اصلی‌ترین عامل در اجرای موفقیت‌آمیز عملیات ثامن‌الائمه(ع) را دستور صریح امام خمینی مبنی‌بر شکستن محاصره آبادان عنوان کرد و هدف از تظاهرات مسلحانه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در تهران و نیز ادعای بمباران تأسیسات نفتی کویت به‌وسیله جنگنده‌های ایران را تحریک کشورهای منطقه علیه ایران و تحت‌الشعاع قرار‌دادن شکست نظامی عراق دانست.

D1193

وی با اشاره به همکاری ارتش و سپاه در اجرای دستور امام برای شکستن حصر آبادان گفت: «عامل اساسی این پیروزی‌ها دستور شخص امام بود. امام قبل از این عملیات، کلیه فرماندهان نظامی و سپاه را فراخواندند و از آنان خواستند که هرچه سریع[تر] دست به کار شده و مسئله جنگ را پایان بخشند. این دستور امام باعث شد که سپاه و نیروهای ارتش مشترکاً طرحی را آماده کرده و پس از بررسی آن در شورای‌عالی دفاع، مقدمات حمله فراهم شد.»

رضایی افزود: «این جلسه مشترک سپاه و ارتش در پیروزی‌های اخیر نقشی عمده داشت، اما طرح اصلی به دستور خود امام صادر شد.»

فرمانده کل سپاه پاسداران درمورد صدور اطلاعیه مشترک سپاه و ارتش پس از پیروزی اخیر و ادامه‌یافتن این رویه در آینده اظهار کرد: «از زمانی‌که این مسئولیت جدید (فرماندهی کل سپاه) ازطرف امام به من تنفیذ شد، اینجانب سعی کردم هماهنگی بین نهادهای مختلف رزمنده را افزایش دهم و یکی از دستاوردهای آن جلسه مشترک، صدور همین اطلاعیه بود. ما تصمیم داریم این رویه را دنبال کنیم. البته، منظور ادغام سپاه

و ارتش نیست. چه این دو هرکدام در قبال قانون وظیفه مشخصی دارند. درمجموع، برخلاف اراجیف بنی‌صدر و کشورهای خارجی، میان سپاه و ارتش هماهنگی کامل وجود دارد.»

وی همچنین درمورد ضرورت خلع سلاح گروه‌های مسلح ضدانقلاب گفت: «هر گروه غیرقانونی و مسلحی که وجود داشته باشد باید به‌سرعت خلع سلاح شود و دراین‌زمینه، هرگونه اطلاعاتی که به ما برسد، فوراً وارد عمل خواهیم شد.»

رضایی خاطرنشان کرد: «ما از این پس اجازه نخواهیم داد که هیچ گروه غیرقانونی در مملکت مسلح باشد و در این کار مسئله اساسی اطلاعات و اخباری است که به سپاه می‌رسد.»⁽¹⁾

محسن رضایی در بخش دیگری از این مصاحبه با اشاره به ادعای مقامات کویت مبنی‌بر بمباران تأسیسات نفتی این کشور توسط ایران گفت:

«نیروهای رزمنده ما در چند روز پیش معادلات سیاسی جنگ را به هم زدند و در جنگ تغییراتی به وجود آوردند که این تغییرات باعث شده که شخصیت‌های بزرگ سیاسی غرب در سراسر منطقه خلیج‌فارس به حرکت دربیایند و هرچه زودتر عواقبی که از پیروزی‌های جنگ نصیب انقلاب شده، بتوانند در مقابل آن حالت دفاعی بگیرند که خسارات کمتری را متحمل بشوند. حتی کار را به آنجا رساندند که هواپیماهای خودشان تأسیسات نفتی کویت را بمباران می‌کند تا بلکه بتوانند انگیزه‌های زیادتری را برای کمک به امر جنگ بسیج بکنند. بمباران تأسیسات کویت نشانگر ضعف وسیع امریکا و ابرقدرت‌ها است که در مقابله با انقلاب اسلامی به آن‌چنان ضعفی رسیدند که مجبورند به کارهایی دست بزنند تا بلکه بتوانند مردم عرب منطقه خلیج‌فارس و دنیای اسلام را برعلیه انقلاب اسلامی به حرکت دربیاورند.

بمباران کویت و اغتشاشات اخیر، حرکت‌هایی بود که امریکا و ابرقدرت‌ها برای پوشاندن پیروزی بزرگ رزمندگان ما انجام دادند تا بلکه بتوانند به هر طریق ممکن که شده این شکست فاحش صدام از نیروی مردمی و انقلابی [ما] - که متکی به خودشان هستند و هیچ‌گونه اتکایی به تکنولوژی غرب و مستشاران امریکایی ندارند و یک‌تنه و با آزادی و استقلال و با اتکا به خداوند و مردم دلیر ایران دارند جنگ را پیش می‌برند - می‌خواستند که با این حرکت‌های مذبوحانه کاری بکنند که این پیروزی را سرپوش بگذارند.»⁽²⁾

درپی اجرای چند عملیات موفق جنگنده‌های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی، به‌ویژه بمباران هم‌زمان چهار نیروگاه برق دوکان، دبس، حارثه و الزبیر در عمق خاک عراق در دهم مهرماه سال جاری، دولت عراق، سوریه را متهم کرد که فرودگاه‌های خود را دراختیار جنگنده‌های ایرانی قرار داده است.⁽³⁾

خبرگزاری کویت به نقل از لطیف جاسم وزیر اطلاعات عراق، اعلام کرد: «چندی است که

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 200، 14/7/1360، صص 4 و 5، تهران - خبرگزاری پارس، 14/7/1360.

2) روزنامه جمهوری اسلامی، 15/7/1360، ص10.

3) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص2 ضمیمه، رادیو صدای امریکا، 14/7/1360.

جت‌های ایرانی در فرودگاه‌های سوریه حضور دارند و برای سوخت‌گیری یا حمله به اهدافی نظیر پایگاه هوایی ولید عراق از پایگاه‌های مذکور استفاده می‌کنند.»⁽¹⁾

به‌دنبال طرح این ادعا که باتوجه‌به عمق اهداف ازنظر فنی فاقد هرگونه توجیه نظامی و عملیاتی است، سوریه ضمن تکذیب این ادعا به‌منظور رسیدگی به این اتهامات، خواستار تشکیل یک کمیته نظامی یا سیاسی با حضور نمایندگان کشورهای عرب شد تا درصورت نیاز، از فرودگاه‌های این کشور بازدید کنند.

به گزارش خبرگزاری سوریه، فاروق الشرع وزیر مشاور در امور خارجه سوریه، در پاسخ به این اتهام گفت: «این یک ادعای پوچ و واهی است که درنتیجه حالتی روانی و عصبی که مسئولین عراقی گرفتار آن شده‌اند و دیگر قادر نیستند به‌طور صحیح فکر نمایند و بدین‌صورت می‌خواهند شکست‌های مکرر خود را توجیه نمایند، ناشی می‌شود.» وی که برای خبرنگاران عربی و خارجی مقیم دمشق سخن می‌گفت، افزود: «مسئولان عراقی در یک حالت روانی و غیرمتوازن به سر می‌برند و این اظهارات آنها بهانه‌ای جهت شکست‌های مکرر آنها در جنگ با ایران [است] که رژیم عراق آن را قبل از ایران بر ملت عراق و امت عرب تحمیل نموده است.»⁽²⁾

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز با پرداختن به این موضوع درخصوص مناسبات سیاسی سوریه با ایران و عراق اعلام کرد: «عراق که از سپتامبر گذشته با ایران در جنگ بوده است، مکرراً سوریه را متهم کرده است که به ایران اسلحه می‌دهد و سال قبل سوریه را متهم نمود که به هواپیماهای ایران اجازه می‌دهد که برای حمله به مواضع عراق از داخل خاک سوریه به پرواز درآیند. عراق در نوامبر گذشته پس از یک رشته اتهامات متقابل، روابط خود را با سوریه و لیبی قطع کرد. سوریه و لیبی حمایت آشکار خود را از ایران در جنگ علیه عراق اعلام داشته‌اند.» این خبرگزاری از قول یک مقام سوری افزود: «رژیم عراق که عامل امپریالیسم است، می‌کوشد از آشکارشدن شکست‌های خود در جنگ غیرعادلانه علیه انقلاب ایران جلوگیری کند.»⁽³⁾

دمشق - خبرگزاری آسوشیتدپرس، 14/7/1360.

شهر مریوان امروز هدف حملات توپخانه‌ای ارتش عراق قرار گرفت که براثر آن 2 کودک مجروح شدند.⁽⁴⁾

علاوه‌براین، توپخانه‌های ارتش عراق مناطق مسکونی آبادان را هم زیر آتش گرفتند. در این حملات یک نفر از اهالی شهر مجروح شد و به چند منزل مسکونی خسارت‌هایی وارد آمد.⁽⁵⁾

در ادامه ارسال هدایای نقدی و غیرنقدی مردم شهرهای مختلف کشور به مناطق جنگی، امروز نیز کمک‌های مردم جهرم و یزد به جبهه‌های جنوب و غرب کشور ارسال شد.

مردم جهرم (استان فارس) 26500 کیلوگرم لیموترش، 1320 کیلو رب گوجه‌فرنگی، 3330

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص18، بغداد - خبرگزاری کویت، 14/7/1360.

2) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 95، 21/7/1360، ص39، خبرگزاری سوریه (سانا)، 14/7/1360.

3) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (جهان در 24 ساعت گذشته)، شماره 158، 15/7/1360، ص24،

4) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، ص1.

5) سند شماره 005228 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه‌ای 24 ساعته، واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان به شوش (طرح و برنامه‌ریزی عملیات)، شماره 367، 14/7/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص34، 14/7/1360.

عدد گونی خالی برای ساختن سنگر، 505 دست لباس زیر، 7 کارتن لوبیا، یک کارتن پسته و 2500 قوطی کبریت برای کمک به رزمندگان اهدا کردند. کارگران و کارمندان شرکت دادلی نیز مبلغ 647 و 368 ریال به حساب جنگ‌زدگان واریز نمودند.⁽¹⁾

از یزد نیز 9 کامیون حامل مواد غذایی به بانه، سنندج و جبهه‌های غرب و جنوب ارسال شد.⁽²⁾

روز گذشته هم مردم خرم‌آباد یک کامیون هندوانه و 1000 شیشه آبلیمو به جبهه‌ها فرستادند. شماری از فرهنگیان ارومیه نیز مبلغ 195700 ریال از حقوق شهریورماه خود را برای کمک به جبهه‌ها اختصاص دادند.⁽³⁾

در درگیری بین نیروهای جمهوری اسلامی و افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در مناطق کردنشین شمال‌غرب کشور، 4 نفر از نیروهای خودی شهید و 5 نفر مجروح شدند، مهاجمان نیز متحمل تلفاتی شده و 3 نفر از آنان دستگیر شدند.

در بوکان امروز عوامل وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در چند نوبت به نیروهای سپاه و ارتش حمله کردند. در این درگیری‌ها 4 نفر (2 ارتشی و 2 پاسدار) شهید و 4 نفر نیز مجروح شدند. تعداد زیادی از مهاجمان هم کشته یا زخمی شدند.⁽⁴⁾

رادیو کلن در انعکاس درگیری‌های بوکان با اعلام خبر حمله به مقر سپاه در این شهر افزود: این یورش مسلحانه با شکست روبه‌رو شده است.⁽⁵⁾

در مهاباد نیز، در دو درگیری بین افراد مسلح گروه‌های مخالف نظام با نیروهای سپاه، یک نفر از مهاجمان کشته شد و 3 نفر نیز به اسارت درآمدند.⁽⁶⁾

در حادثه دیگری، براثر تیراندازی عناصر مسلح حزب دمکرات کردستان به‌سوی پادگان سردشت، یک درجه‌دار مجروح شد.⁽⁷⁾

واحد گشت شهربانی نقده نیز در خیابان 17 شهریور این شهر هدف حمله قرار گرفت که با تیراندازی متقابل، مهاجمان متواری شدند.⁽⁸⁾

در همین حال، امروز روستای شوی واقع در 8 کیلومتری شمال بانه، در عملیات مشترک نیروهای سپاه پاسداران و پیشمرگان مسلمان کرد، پاک‌سازی شد. در این عملیات، عوامل حزب دمکرات با دادن 2 زخمی و چند کشته ناچار به ترک این محل شدند. پس از ورود نیروهای سپاه و پیشمرگان به روستا، اهالی به استقبال آنان آمدند و یکی از نیروهای سپاه برای مردم سخنرانی کرد.⁽⁹⁾

در درگیری دیگری که بین نیروهای سپاه کامیاران و افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب رخ داد، 6 نفر از این افراد کشته شدند و مقداری مهمات نیر به دست نیروهای سپاه افتاد.⁽¹⁰⁾

1) روزنامه جمهوری اسلامی، 15/7/1360، ص2.

2) همان، ص4.

3) روزنامه جمهوری اسلامی، 14/7/1360، ص4؛ و - روزنامه کیهان، 14/7/1360، ص4.

4) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا3 (مرکز فرماندهی) به نزاجا (معاونت عملیات و اطلاعات)، 8/8/1360، صص 1 و 3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص17، تهران - روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 15/7/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص9 ضمیمه، رادیو کلن، 15/7/1360.

6) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، صص 1 و 2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، ص12، تهران - خبرگزاری پارس، 16/7/1360.

7) سند شماره 138705 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص2.

8) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص4، ارومیه - خبرگزاری پارس، 14/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص17، تهران - روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 15/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص4.

9) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص17، تهران - روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 15/7/1360؛ و - روزنامه کیهان، 14/7/1360، ص15؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 233، 16/7/1360، ص1.

10) سند شماره 5570 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 29/8/1360، ص20.

اقدام عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای ایجاد آشوب در شهر قزوین که با تیراندازی به‌سوی ساختمان ستاد سپاه پاسداران و چند ساختمان دولتی و ایجاد راه‌بندان و آتش‌زدن لاستیک در چند نقطه شهر آغاز شده بود، با حضور گسترده مردم و نیروهای سپاه و کمیته ناکام ماند.⁽¹⁾

ساعت 11 صبح امروز مهاجمان به‌طور هم‌زمان، در دو نقطه شهر به‌سمت ستاد سپاه قزوین و مغازه یکی از نیروهای کمیته تیراندازی کردند که براثر آن یک پاسدار کمیته مرکزی شهر به نام قاسم نقدی به شهادت رسید و یک پاسدار و یکی از کسبه محل نیز مجروح شدند. تیراندازی‌ها به‌طور متناوب به‌سمت منازل و محل کسب مردم و انبار جهاد سازندگی ادامه یافت. هواداران سازمان هم‌زمان در نقاطی از شهر، چند حلقه لاستیک را آتش زدند و با ایجاد راه‌بندان، به اطراف تیراندازی کردند.⁽²⁾

درپی این اقدامات، مردم شهر به مقابله با این افراد پرداختند و درنتیجه، مهاجمان به‌ناچار متواری شدند. آنان به‌دلیل عجله در هنگام فرار، 2 خودرو را که مسروقه بود به جا گذاشتند. از داخل این خودروها 2 اسلحه ژ3، یک مسلسل یوزی و تعداد زیادی فشنگ به دست آمد.⁽³⁾

در اقدامات تروریستی امروز افراد سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در رشت، بجنورد و همدان، یک نفر شهید و 4 تن مجروح شدند.

دو موتورسوار مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق یکی از افراد متعهد شهر رشت به نام ابراهیم فاتح را در خیابان استاد‌سرای این شهر هدف سوءقصد قرار دادند و به شهادت رساندند.⁽⁴⁾یکی از نیروهای سپاه پاسداران که در نزدیکی محل حادثه حضور داشت، ضاربان را تعقیب کرد و به‌دلیل بی‌توجهی آنان به فرمان ایست، به‌سوی آنها تیراندازی کرد. درنتیجه یکی از مهاجمان کشته و دیگری دستگیر شد. از این افراد یک کلت کمری کالیبر38 و 30 تیر فشنگ مربوط به آن به دست آمد.⁽⁵⁾

در بجنورد هم دو فرد مسلح به مسلسل یوزی، نیمه‌شب به منزل دادیار دادسرای انقلاب اسلامی این شهر حمله کردند. مهاجمان قصد ترور صاحب‌خانه را داشتند، ولی هنگامی‌که وی را در خانه نیافتند سایر افراد منزل را به گلوله بستند و گریختند. در این حادثه همسر و دو مهمان خانواده مجروح شدند.⁽⁶⁾

در حادثه دیگری در همدان، صاحب یک مغازه قنادی به‌دست دو موتورسوار مسلح ترور و به‌شدت مجروح شد. مهاجمان بی‌درنگ محل حادثه را ترک کردند.⁽⁷⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص19، خبرگزاری پارس به نقل از ستادمرکزی سپاه پاسداران، 15/7/1360.

2) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص4.

3) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 233، 16/7/1360، صص 2 و 3؛ و - سند شماره 049374 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات قزوین به ستاد فرماندهی مرکز، 14/7/1360، صص 1 و 2؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص17، تهران - روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 15/7/1360؛ و - روزنامه اطلاعات، 16/7/1360، ص4.

4) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص34، 14/7/1360؛ و - همان، صص 4 و 5، رشت - خبرگزاری پارس، 14/7/1360؛ و - سند شماره 049380 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران منطقه3 (چالوس) به ستاد مرکزی سپاه (مرکز فرماندهی)، 15/7/1360، ص2؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، ص3، رشت.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، صص 4 و 5، رشت - خبرگزاری پارس، 14/7/1360؛ و - مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، ص3، رشت.

6) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 234، 18/7/1360، صص 2 و 3، بجنورد؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص28، بجنورد - خبرگزاری پارس، 15/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص24، مشهد - خبرگزاری پارس، 15/7/1360.

7) روزنامه کیهان، 18/7/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، ص23، همدان - خبرگزاری پارس، 16/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص28، همدان - خبرگزاری پارس، 15/7/1360.

در چند اقدام تیراندازی و پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز و آتش‌زا به ساختمان‌های دولتی، نهادهای انقلابی و مراکز فرهنگی و منازل افراد طرف‌دار انقلاب در شهرهای مختلف، خسارت‌هایی به بار آمد، اما به کسی آسیب نرسید.

سرنشینان مسلح یک خودرو درحال عبور، ساختمان استانداری خوزستان و ساختمان ستاد جنگ‌های نامنظم را در اهواز به رگبار بستند و گریختند. در این تیراندازی به کسی آسیب نرسید.⁽¹⁾

در بوشهر، نیز یک موتورسوار مسلح، یک نارنجک به‌سوی پایگاه بسیج کوی صلح‌آباد این شهر پرتاب کرد که سبب واردآمدن خسارت‌هایی به یک خودرو پارک‌شده در محل شد، اما کسی آسیب ندید. مهاجم نیز بی‌درنگ گریخت.⁽²⁾

یک بمب آتش‌زا به کتابخانه انجمن اسلامی شهر فومن پرتاب شد. براثر انفجار این بمب تعداد زیادی کتاب ازجمله چند جلد قرآن و نهج‌البلاغه در آتش سوخت.⁽³⁾

همچنین انفجار یک بمب دست‌ساز که در مغازه مبل‌فروشی یکی از افراد متعهد شهر تبریز جاسازی شده بود، خسارت‌های مالی به بار آورد، اما تلفات جانی نداشت.⁽⁴⁾

در زنجان هم افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب، یک نارنجک به منزل یکی از افراد متعهد در خیابان اعتمادیه پرتاب کردند که خسارت‌هایی به بار آورد.⁽⁵⁾

در منطقه گلشهر ویلای کرج، برای سومین‌بار یک بمب دست‌ساز قوی به مغازه یکی از افراد متعهد پرتاب شد. این حادثه خساراتی را درپی داشت.⁽⁶⁾

تعدادی از اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در بروجرد و خرم‌آباد دستگیر شدند و یک نفر نیز در زنجان خود را به سپاه پاسداران معرفی کرد.

ستاد مرکزی سپاه پاسداران در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: 20 تن از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق و سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر که در درگیر‌ی‌های خیابانی و راه‌اندازی تظاهرات مسلحانه در بروجرد شرکت فعال داشتند، شناسایی و دستگیر شدند.⁽⁷⁾

در خرم‌آباد نیز 2 نفر از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند و از آنان یک کلت با تعداد زیادی فشنگ مربوط به آن و 2 نارنجک جنگی به دست آمد.⁽⁸⁾

در زنجان هم یکی از افراد فعال این سازمان خود را به سپاه پاسداران معرفی کرد و یک اسلحه ژ3، 300 فشنگ و مقداری مواد منفجره ازجمله چند عدد دینامیت و چند بمب دست‌ساز را تحویل نیروهای سپاه داد.⁽⁹⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص23، اهواز - خبرگزاری پارس، 15/7/1360.

2) روزنامه کیهان، 18/7/1360، ص3.

3) سند شماره 049380 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشیین.

4) روزنامه کیهان، 18/7/1360، ص3؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 202، 16/7/1360، ص22، تبریز - خبرگزاری پارس، 16/7/1360.

5) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص5، زنجان - خبرگزاری پارس، 15/7/1360؛ و - سند شماره 049372 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه زنجان به سپاه پاسداران مرکز (فرماندهی)، 14/7/1360، سند تک‌برگی.

6) سند شماره 071170 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کرج (واحد عملیات) به سپاه پاسداران مرکز (مرکز فرماندهی)، 18/7/1360، سند تک‌برگی.

7) مرکز خبری روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نشریه خبرنامه، شماره 233، 16/7/1360، ص2، اطلاعیه ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش‌ها (ایران در 24 ساعت گذشته)، شماره 201، 15/7/1360، ص16، تهران - روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 15/7/1360.

8) روزنامه اطلاعات، 16/7/1360، ص4.

9) سند شماره 049372 مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین.

تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب که صورت خود را پوشانده بودند، صبح امروز سرکنسولگری ایران را در استانبول ترکیه اشغال کردند.

این افراد که حدود 20 تا 25 نفر بودند، با شکستن شیشه‌های در ورودی، وارد ساختمان شدند و درحالی‌که شعارهایی در حمایت از بنی‌صدر و علیه امام خمینی سر می‌دادند، به ضرب‌وشتم 2 نفر از کارکنان سرکنسولگری پرداخته و آنان را مجروح کردند.

مهاجمان سپس خواستار حضور خبرنگاران، عکاسان و فیلم‌برداران در داخل ساختمان شدند تا بدین‌وسیله خواسته‌شان را مطرح کنند، اما با حضور پلیس در محل، این افراد دستگیر و به مرکز پلیس انتقال داده شدند.⁽¹⁾

روزنامه فایننشال تایمز در مقاله‌ای با عنوان "جنگ بر سر معادن نفت" ضمن پرداختن به بخش‌هایی از صحنه نبرد ایران و عراق، تأثیر متقابل جنگ و صادرات نفت را مورد توجه قرار داده و روش دو کشور را برای حل بحران مالی ناشی‌از محدودشدن صدور نفت بررسی کرده است.

قسمتی از مقاله به این شرح است: «حمله هوایی به تأسیسات نفتی کویت در هفته گذشته، خواه تصادفی و خواه تعمدی، یادآور خطر مداومی است که جنگ یک‌ساله ایران و عراق، دیگر تولیدکنندگان نفت در خلیج [فارس] را تهدید می‌کند. بهترین شاهد این مدعا این است که عراق و ایران درگیر جنگی هستند که صادرات نفت را که برای هر دو کشور جنبه حیاتی دارد، کاهش داده است، درحالی‌که جنگ در بیشتر ایام سال جاری به مبادله آتش توپخانه‌ها و زدوخورد هرازگاه نیروهای پیاده محدود بود، به نظر می‌رسید این تفاهم به وجود آمده است که از تأسیسات نفتی مراقبت به عمل آید تا مورد حمله قرار نگیرند.

در حمله اخیر ایران، عراقی‌ها مجبور شدند از رود کارون واقع در شمال آبادان عقب‌نشینی نمایند. صدام حسین عبور نیروهای عراقی از رود کارون را که به‌دنبال تسخیر خرمشهر انجام گرفت، فصلی پرشکوه‌تر در تاریخ جنگ‌های اعراب نامید. تصاویری از پل‌های شناور بر رود کارون بخش اصلی تبلیغات جنگی عراق را تشکیل می‌داد و جای تعجب نیست که عراق در اقدامی تلافی‌جویانه، لوله‌های نفتی ایران را که به ترمینال جزیره خارک، عمده‌ترین مرکز صدور نفت، منتهی می‌شود بمباران نماید.

با درنظرگرفتن اینکه 70 درصد صادرات نفت ایران که حدود 500000 بشکه در روز است ازطریق جزیره خارک انجام می‌گیرد، هرگونه وقفه در این امر بر مشکلات کنونی اقتصادی کشور شدیداً خواهد افزود.

اگر ایران نیز می‌خواست مقابله‌به‌مثل نماید محتمل‌ترین هدف‌ها، حوالی کرکوک واقع در شمال

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص12، استانبول - خبرگزاری پارس، 14/7/1360؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، صص 14 و 15، استانبول - آسوشیتدپرس، 14/7/1360.

عراق می‌توانست باشد. این نقطه ابتدای خط لوله های نفتی است که تا کشورهای ترکیه و سوریه امتداد دارد و عراق روزانه 550000 بشکه نفت را ازطریق کشورهای مزبور به خارج صادر می‌کند.

هرچند هواپیماهای ایران از زمان [آغاز] جنگ، دو بار اشتباهاً پاسگاه‌های مرزی میان کویت و عراق را بمباران کرده‌اند، لیکن باید نقش اساسی کویت را در حمایت از تلاش‌های جنگی عراق مدنظر داشت. دولت ایران کراراً به کشورهای دیگر هشدار داده است که خود را درگیر جنگ ننمایند، لیکن این هشدارها وقفه‌ای در جریان ارسال کمک‌های مالی و جنسی که ازطریق کویت به عراق می‌رسد، ایجاد نکرده است. کمک مالی به عراق از شش ماه پیش اهمیت روزافزونی یافته است. پرزیدنت صدام که تصمیم دارد اجازه ندهد جنگ برنامه عظیم عمرانی عراق را متوقف سازد، تقاضای وام‌هایی تا میزان 14 میلیارد دلار نموده است. در اواخر ماه آوریل، کویت اعطای 2 میلیارد دلار وام ده‌ساله بدون بهره به عراق را مورد تصویب قرار داد.

گفته می‌شود از آن زمان به بعد، کویت 5/1 میلیارد دیگر، عربستان سعودی 5 میلیارد و امارات متحده عربی و قطر جمعاً 5/1 میلیارد دلار کمک مالی به عراق نموده‌اند، درحالی‌که اینک عراق ناگزیر شده است بار دیگر دست به عملیات تهاجمی بزند و پیروزی یا شکستش کم‌وبیش منوط به اراده تأمین‌کنندگان اسلحه‌اش می‌باشد. امکان دارد که آقای صدام حسین پیش از پایان سال جاری مجدداً دست نیاز خود را برای دریافت 4 میلیارد دلار باقیمانده دراز نماید.

اگر تحقیرآمیز نباشد، لااقل بسیار ناراحت‌کننده است که رهبر عراق کاسه گدایی در دست، به سراغ رژیم‌هایی برود که ازلحاظ ایدئولوژیکی تأییدشان نمی‌کند و حتی در بعضی موارد آنها را در مشکلات داخلی کشورش شریک می‌داند.

عدم قبول مسئولیت حمله به تأسیسات نفتی کویت توسط دولت تهران، حکایت از آن دارد که در این برهه از زمان، هیچ یک از طرفین مایل به گسترش جنگ نیستند، لیکن تا زمانی‌که جنگ ادامه دارد، خطر به حال خود باقی است و اگر جنگ تشدید شود، مطمئناً وخیم‌تر نیز خواهد شد.»⁽¹⁾

محمد انور سادات رئیس‌جمهوری مصر، که هنگام رژه نظامی واحدهایی از ارتش این کشور در جایگاه اصلی بازدیدکنندگان حضور داشت، ازسوی چند تن از نظامیان شرکت‌کننده در این مراسم، هدف قرار گرفته و کشته شد.

در نخستین دقایق پس از این حادثه، رادیو قاهره اعلام کرد که انور سادات مجروح شده است، اما ساعتی بعد رسماً اعلام شد که وی براثر شدت جراحات درگذشته است.

بخش عربی رادیو اسرائیل نیز گزارش داد: «وزارت خارجه امریکا با صدور بیانیه‌ای اعلام کرده حسنی مبارک معاون رئیس‌جمهور و سپهبد ابوغزاله وزیر دفاع، در این حادثه مجروح شده‌اند، اما در قسمت دیگری از بیانیه آمده است که ابوغزاله با سفارت امریکا در قاهره تماس گرفته است.

1) اداره کل مطبوعات و رسانه‌های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، نشریه بررسی مطبوعات جهان، شماره 108، 21/7/1360، صص 27 - 25، به نقل از روزنامه سان (چاپ سریلانکا).

در این بیانیه اضافه شده است که برخی از سوءقصدکنندگان [که] از افراد واحد توپخانه ارتش مصر [بوده‌اند]، کشته و یا اندکی پس از سوءقصد دستگیر شده‌اند.»⁽¹⁾

درحالی‌که امریکا، رژیم اشغالگر قدس و بسیاری از کشورهای غربی از ترور انور سادات ابراز تأسف کردند، سازمان آزادی‌بخش فلسطین و برخی کشورهای عربی که از سیر مذاکرات مصر و رژیم صهیونیستی ناخرسند بودند، این اقدام را درس عبرت برای افرادی دانستند که به منافع مردم فلسطین و اعراب بی‌اعتنایی می‌کنند.⁽²⁾انتشار خبر قتل سادات در کشورهایی مانند ایران، لبنان، لیبی و سوریه نیز با استقبال گسترده مردم مواجه شد و مردم پس از شنیدن این خبر با حضور در خیابان‌ها به شادی پرداختند.⁽³⁾

1) خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 200، 15/7/1360، ص16 ضمیمه، بخش عربی رادیو اسرائیل، 14/7/1360.

2) روزنامه کیهان، 16/7/1360، ص4؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش‌های ویژه، شماره 201، 16/7/1360، ص11، پاریس - خبرگزاری فرانسه، 13/7/1360.

3) روزنامه کیهان، 15/7/1360، ص15.

گزارش روزشمار (فشرده اهم مطالب )

روزشمار جنگ ایران و عراق

کتاب پانزدهم: آزادسازی سرزمین‌های ایران، گام اول: شکستن محاصره آبادان

گزارش روزشمار 1/5/1360

1 انهدام 2 نفربر عراقی و کشته‌شدن حدود 10 نفر از نیروهای عراقی در عملیات مین‌گذاری و کمین نیروهای سپاه پاسداران؛ برجای‌ماندن 4 شهید و 3 زخمی در گلوله‌باران شهر دزفول.

2 در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق، 6 نفر ازجمله جانشین امام‌جمعه اصفهان و کاندیدای انتخابات مجلس از این شهر و برادرزاده‌اش، 2 نفر در رشت و 2 نفر در تهران، شهید و 6 نفر دیگر زخمی شدند؛ سوءقصد به کاندیدای انتخابات مجلس در اقلید فارس ناکام بود، اما 3 پاسدار مجروح شدند.

3 شکست‌خوردن برنامه سازمان مجاهدین خلق برای ایجاد آشوب و اختلال در برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری با اعتراف یکی از عناصر سازمان. براساس اطلاعات به‌دست‌آمده از این فرد، 60 نفر که برای برنامه‌ریزی و هماهنگی در یکی از پارک‌های تهران تجمع کرده بودند، دستگیر شدند.

4 مجروح‌شدن 4 نفر و به‌بارآمدن خساراتی در چندین مورد پرتاب نارنجک، انواع بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا که اغلب آنها به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق در شهرهای مختلف انجام شد؛ شناسایی و تصرف 3 خانه تیمی و دستگیری 18 تن.

5 اجتماع تعداد اندکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در مقابل مجسمه آزادی در بندر نیویورک و پخش اعلامیه‌هایی مبنی‌بر محکومیت انتخابات (دومین دوره ریاست‌جمهوری ایران) روز جمعه ایران.

6 رسانه‌ای‌شدن ماجرای سقوط یک فروند هواپیمای باری متعلق به آرژانتین در خاک روسیه. ادعا شده که این هواپیما از ایران عازم قبرس بوده است.

7 ادعای رادیو بغداد درباره آماده‌بودن عراق برای برقراری آتش‌بس میان دو کشور، در عین تأکید بر آنچه آن را شناسایی حقوق این کشور خواند.

8 پیام تبریک برژنف صدر هیئت‌رئیسه و تیخونف نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی به صدام حسین، به مناسبت روز ملی عراق و ابراز اطمینان آنان از گسترش روابط میان دو کشور.

1 وزیر صنایع عراق: این کشور قصد دارد در سال 1981 (1361 ه.ش)، پروژه‌های صنعتی را با 75/5 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری اجرا کند.

2 وزارت دارایی امریکا اعلام کرد که تحویل 2 میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران در امریکا به‌دلیل مشکلات فنی و حقوقی با تأخیر مواجه شده است.

گزارش روزشمار 2/5/1360

3 مصوبه شورای‌عالی دفاع برای تشکیل شورایی مرکب از نمایندگان ارتش، سپاه و صداوسیما زیر نظر آقای کمال خرازی (مسئول خبرگزاری پارس) به‌منظور ایجاد هماهنگی در انتشار اخبار و اطلاعیه‌های نظامی و نیز قرارگرفتن ستاد جنگ‌های نامنظم در تابعیت ارتش.

4 در حمله عناصر مسلح غیرقانونی به پمپ بنزین میاندوآب، 4 دستگاه تلمبه، یک خودرو و ساختمان پمپ بنزین در آتش سوخت.

5 انفجار 3 بمب در سنندج هم‌زمان با برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری که به کشته‌شدن یکی از حاملان بمب‌ها و مجروح‌شدن یک زن انجامید؛ کشف و خنثی‌شدن 4 بمب در سنندج و پیرانشهر؛ اقدامات عوامل حزب دمکرات در اذیت و آزار مردم برای جلوگیری از شرکت آنان در انتخابات ازجمله دستگیری 16 نفر در یک روستای حومه پیرانشهر و جمع‌آوری شناسنامه‌های مردم در چند روستای اطراف بانه.

6 شهادت 8 نفر ازجمله دکتر بهرام شکری مسئول مرکز امداد پزشکی سپاه و مجروح‌شدن 6 نفر دیگر در ترورهای انجام‌شده به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران، شیراز، کازرون و فردوس.

7 انفجار 2 بمب موجب شهادت یک مأمور خنثی‌سازی بمب در تهران و 2 نفر در شهر ری شد؛ انفجار بمب در گچساران و تبریز تلفاتی نداشت.

8 دستگیری 5 نفر در اصفهان دررابطه‌با ترور روز گذشته حجت‌الاسلام بهشتی‌نژاد؛ شناسایی 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در شهرهای تنکابن، گرگان و کردکوی و دستگیری 10 نفر از عناصر سازمان در این خانه‌ها؛ دستگیری یک فرد حامل بمب در قوچان و پرتاب‌کننده یک بمب آتش‌زا به‌داخل یک مسجد در تربت حیدریه.

9 انتخابات دومین دورة ریاست‌جمهوری ایران باوجود اقدامات تروریستی گروه‌های ضدانقلاب و وقوع چند انفجار که به شهادت 9 نفر و مجروح‌شدن 13 نفر در تهران و چند شهر دیگر انجامید، با مشارکت گسترده و فراتر از انتظار مردم به‌گونه‌ای مطلوب برگزار شد. اصابت 20 گلوله توپ به شهر اهواز، اختلالی در روند اخذ رأی ایجاد نکرد و 51 صندوق سیار نیز آرای رزمندگان را در جبهه‌های جنوب و غرب جمع‌آوری کرد.

10 باوجود افزایش موج حمایت از کاندیداتوری محمدعلی رجایی در انتخابات ریاست‌جمهوری، روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور به استناد گفته‌های مخالفان نظام، رجایی را فاقد پایگاه مردمی و تنها دارای 10 درصد (حدود 5/1 میلیون رأی) کل شرکت‌کنندگان و تعداد شرکت‌کنندگان را کمتر از انتخابات دوره اول ریاست‌جمهوری خواند؛ رادیو لندن: بنی‌صدر و رجوی انتخابات را تحریم کردند و این امر موجب نگرانی دولت و حزب جمهوری اسلامی شده است.

11 ربوده‌شدن یک فروند هواپیمای بوئینگ707 نیروی هوایی ارتش با هدایت خلبان سرگرد داریوش خیرخواه و فرود آن در مصر.

1 آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه این هفته تهران، درباره اقدامات گروه‌های مسلح مخالف نظام، موضوعات سیاسی و اقتصادی داخل کشور و آخرین وضعیت جنگ مطالبی بیان کرد. وی در سخنانش توطئه‌های لانه جاسوسی امریکا، ازجمله تهدید به تجزیه کشور، مشکلات اقتصادی ناشی‌از محاصره اقتصادی، کودتای نقاب، حمله رژیم بعث عراق به ایران با کمک ارتجاع منطقه و موضوع تروریسم را آفت‌های در مسیر انقلاب خواند و از آنها به‌عنوان بمب‌های ساعتی یاد کرد.

2 تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق و پیکار برای نشان‌دادن مخالفت خود با انتخابات ریاست‌جمهوری ایران در مقابل سفارت ایران در پاریس و شهرهای بن و مونیخ (آلمان‌غربی) تظاهرات کردند؛ سفارت ایران در پایتخت دانمارک نیز به‌مدت 45 دقیقه به اشغال عده‌ای از هواداران سازمان مجاهدین خلق درآمد و سپس با حضور دانشجویان مسلمان و طرف‌داران انقلاب از اشغال خارج شد؛ همچنین تلاش شماری از هواداران سازمان برای اشغال سفارت ایران در اتریش، با مقاومت کارکنان آن ناکام ماند و چند تن در جریان درگیری‌های آن مجروح شدند.

3 مجله الحوادث (چاپ لندن) در مقاله‌ای رابطه عراق با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس را بررسی کرده است. ناخرسندی عراق از پذیرفته‌نشدن در شورای همکاری خلیج، ترس کشورهای عضو شورا از عراق و بیم آنان از تبعات پیروزی احتمالی عراق در جنگ با ایران، کمک‌های مالی کشورهای عضو این شورا به عراق در جنگ با ایران و... ازجمله موضوعات مطرح‌شده در این مقاله می‌باشد.

4 تمایل‌نداشتن مقامات شرکت ژاپنی میتسوئی به سرمایه‌گذاری بیشتر در پروژه پتروشیمی بندر امام خمینی، که ادامه ساخت آن به‌دلیل وقوع جنگ و حمله هوایی ارتش عراق به تأسیسات این مجتمع، متوقف شده است، موضوع گزارش روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال است.

گزارش روزشمار 3/5/1360

5 آغاز کار مرمت و بازسازی برخی قسمت‌های صدمه‌دیده شهر سوسنگرد که در حملات عراقی‌ها آسیب دیده است؛ ازجمله پل ویران‌شده سوسنگرد و مرمت و بازسازی شبکه برق آن.

6 شهادت رئیس و معاون سد زرینه‌رود در سه‌راهی بوکان و اعدام 2 تن از نیروهای جهاد سازندگی و یک پیشمرگ مسلمان کرد به‌دست ضدانقلاب؛ برخورد اتومبیل یکی از اهالی صائین‌دژ با مین و مجروح‌شدن 2 نفر؛ آتش‌زدن خرمن اهالی روستای کهریز در شمال ارومیه.

7 پاک‌سازی پایگاه مهم حزب دمکرات در روستای شکم‌دریده در شمال مهاباد در عملیات مشترک نیروهای ارتش و سپاه که 15 کشته و 10 زخمی از حزب دمکرات و 9 زخمی از نیروهای خودی برجای گذاشت.

8 سوءقصد ناموفق به سرپرست استانداری گیلان و معاون وی؛ مجروح‌شدن یک بسیجی در مسجدسلیمان هنگام اجرای مأموریت در مقابل یک خانه تیمی.

9 حمله 5 فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق به ساختمان کمیته در خیابان بوستان سعدی تهران. مهاجمان در حین فرار، یک کاسب را شهید کردند. از اتومبیل برجامانده این افراد چند قبضه اسلحه و مهمات به دست آمد.

در چندین مورد پرتاب بمب و بمب‌گذاری در شهرهای تهران، شاهرود، رشت، شیراز، لاهیجان،

1 چالوس و کرمانشاه، 3 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد. یکی از عاملان این حوادث در لاهیجان کشته شد و 6 نفر دستگیر شدند؛ کشف مقدار فراوانی نارنجک و مهمات در بازرسی یک خودرو مشکوک در شهرک ولی‌عصر(عج) تهران.

2 دستگیری سراکیپ و عضو تیم نظامی سازمان مجاهدین خلق در تهران؛ دستگیری یک عضو پیکار در اصفهان و 5 نفر دیگر از منافقین در این شهر، درارتباط‌با ترور حجت‌الاسلام بهشتی‌نژاد (جانشین امام‌جمعه اصفهان).

3 پخش صحبت‌های یکی از عناصر سازمان مجاهدین خلق از سیمای جمهوری اسلامی درباره برنامه‌های این سازمان برای برهم‌زدن دومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری.

4 اظهارات محمدعلی رجایی درباره سازمان مجاهدین خلق در جلسه هیئت دولت.

5 گزارش خبرنگار روزنامه فرانسوی لوموند از جبهه‌های ایران و عراق و ترسیم شهر چپاول‌شده هویزه.

6 اعدام 9 افسر و تیرباران‌شدن 21 سرباز عراقی به‌دلیل حضورنیافتن در جنگ علیه ایران.

7 نامه صدام حسین به معمر قذافی درخصوص جنگ عراق و ایران و ازسرگیری روابط عادی میان لیبی و عراق؛ عقد قرارداد 40 میلیون دلاری بین عراق و ایتالیا.

گزارش روزشمار 4/5/1360

8 اجرای عملیات شهید چمران با هدف آزادسازی بخش اشغال‌شده جاده آبادان - ماهشهر. این عملیات از دو محور چپ و راست (آبادان و ماهشهر)، انجام شد که باوجود به‌دست‌آمدن موفقیت‌های اولیه در محور راست، به دلایلی ازجمله دیررسیدن نیروها به پای کار، موفق‌نبودن در پاک‌سازی زمین، هماهنگ‌نبودن دو محور، مقاومت نیروهای دشمن و دادن تلفات با موفقیت همراه نشد و نیروهای خودی به مواضع اولیه خود عقب آمدند.

9 عملیات ارتش و سپاه برای تصرف "خاکریز هندلی" در 5 کیلومتری جنوب پل نادری (تقاطع جاده اندیمشک - دهلران با رودخانه کرخه) به دلایلی، ازجمله هشیاری و شدت آتش دشمن، ضعف فرماندهی خودی در هدایت نیروها، کمبود وسایل مهندسی و... نتیجه‌ای به‌همراه نداشت.

10 عملیات واحدهایی از تیپ3 لشکر21 حمزه برای تصرف قسمتی از بخش‌های شمالی تپه کوت کاپون با هدف اصلاح و تقویت خط پدافندی به‌دلیل ضعف مهندسی و ناهماهنگی در فرماندهی موفق نبود.

11 به‌شهادت‌رسیدن 2 کودک در نوسود و واردشدن خساراتی به چند خانه مسکونی و تأسیسات دولتی آبادان در گلوله‌باران این شهرها؛ مجروح‌شدن 2 کودک در حملات روز گذشته عراق به منطقه دارخوین.

12 ارسال کمک‌های مردم مشهد و شیراز به جبهه‌ها.

13 قدردانی صدام حسین از تعدادی از ارتشیان بخش پدافند هوایی نیروی هوایی عراق.

14 در 2 عملیات کمین گروه‌های مسلح غیرقانونی، 3 نفر ازجمله مدیرکل پست استان آذربایجان‌غربی اسیر و در مهاباد یک نفر شهید شد؛ حمله به پایگاه گردان130 تکاب و زخمی‌شدن یک سرباز؛ تسلیم‌شدن یک نفر از عناصر کومه‌له به‌همراه پدر و برادرش به سپاه پاوه و یک عضو دمکرات به سپاه جوانرود.

1 مجروح‌شدن 3 نفر در پرتاب نارنجک به منزل بخشدار رضوان‌شهر. تا پایان روز، یکی از مهاجمان درحالی‌که مسلح بود، دستگیر شد؛ سوءقصد به یکی از کارکنان هواپیمایی کشور و مجروح‌شدن وی؛ پرتاب نارنجک به‌سوی نیروهای بسیج در خیابان مهرآباد جنوبی، مجروح‌شدن یک بسیجی براثر اصابت 6 گلوله به وی در همین حمله؛ کشته‌شدن یکی از مهاجمان به منزل حاکم شرع دادگاه انقلاب بابل، در تیراندازی متقابل؛ ایجاد خسارت مالی در پرتاب 2 بمب آتش‌زا به منزل سرپرست کمیته شهرک غرب تهران.

2 در اقداماتی مشابه، 3 محل عرضه کتاب و نشریات در بیرجند، کرمانشاه و تهران به آتش کشیده شد و خساراتی به بار آمد.

3 دستگیری عامل بمب‌گذاری در زیر لوله‌های نفتی خوزستان؛ کشف بمب در تهران.

4 محاکمه مجدد و صدور حکم اعدام برای محمدرضا سعادتی عضو سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به‌جرم شرکت در قتل محمد کچویی مدیر زندان اوین، ارتباط مداوم با کادر مرکزی سازمان و استمرار جاسوسی از داخل زندان.

5 کشف 5 خانه تیمی سازمان پیکار و کشف حداقل 300 قبضه اسلحه، 1350 عدد نارنجک و مقادیر زیادی مهمات، مواد منفجره، تجهیزات نظامی و اسناد سازمانی و انتشاراتی.

6 آیت‌الله مهدوی کنی در مراسم تشییع 13 شهید که 9 نفر از آنان در روز انتخابات ریاست‌جمهوری (2/5/1360) در تهران به شهادت رسیدند: در روز انتخابات، ضدانقلابیون در چند مورد حرکات ناجوانمردانه‌ای انجام دادند که 50 نفر از آنان دستگیر شدند، اما درکل، حوزه‌های رأی‌گیری در سراسر ایران کاملاً آرام بود.

7 اطلاعیه وزارت امور خارجه ایران درباره موضع ایران درمورد پیشنهاد آتش‌بس عراق.

8 نماینده مردم دزفول در نامه‌ای به احمد سکوتوره نماینده هیئت صلح سازمان کنفرانس اسلامی، پیشنهاد آتش‌بس عراق در ماه رمضان را اقدامی تبلیغاتی خواند که با سیاست‌های این کشور مبنی‌بر گلوله‌باران شهرهای مرزی و کشتار مردم عادی در تضاد است.

9 درگیری دانشجویان مخالف و طرف‌دار جمهوری اسلامی در فیلیپین و مجروح‌شدن دست‌کم 12 تن؛ تشکیل ستادی مرکب از 50 افسر سابق ارتش توسط ژنرال بهرام آریانا رئیس ستاد مشترک اسبق ایران، برای هماهنگ‌کردن یک قیام مسلحانه در ایران.

10 ایجاد یک موج رسانه‌ای ضدایرانی مبنی‌بر حمل تجهیزات نظامی از اسرائیل به ایران درپی اعلام خبر سقوط یک هواپیمای باربری آرژانتینی در خاک روسیه.

11 طارق عزیز در مصاحبه با روزنامه الوطن العربی (چاپ فرانسه) دلایل پشت پرده جنگ را این‌گونه بیان کرد: ایران یک کشور غیرعرب است، دربرابر عراقی که حزب سوسیالیستی بعث عرب آن را هدایت می‌کند و دربرابر اکثریت ملت عربی قادر به مقاومت نیست و درمورد ایران، موضوع مربوط به دفاع از حاکمیت عراق و استقلال بین‌المللی و بالاخره آبراه شط‌العرب و همچنین مکان پرارزش عربستان (خوزستان) در داخل حکومت ایران می‌شود.

12 سفر ناموفق وزیر دفاع عراق به کویت برای جلب‌نظر این کشور برای دریافت کمک‌های نظامی.

13 توسعه ارتباطات زمینی در مرزهای غربی و جنوبی عراق برای حمل کالا و سوخت به این کشور: افزودن 100 کامیون دیگر به 700 کامیون قبلی فعال در بخش حمل‌ونقل زمینی عراق؛ اختصاص بودجه‌ای بالغ‌بر 81 میلیون دلار به‌منظور احداث 48 نیروگاه توسط یک شرکت فرانسوی در عراق.

ضمیمه گزارش36: تدابیر پیش‌بینی‌شده در طرح مانور عملیات شهید چمران برای تثبیت منطقه عملیاتی.

ضمیمه اول گزارش46: چگونگی ترور محمد کچویی به‌دست کاظم افجه‌ای.

ضمیمه دوم گزارش46: گزارشی از رابطه اطلاعاتی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) با سازمان جاسوسی شوروی (کا.گ.ب).

گزارش روزشمار 5/5/1360

1 عملیات شهید چمران در زمینی به وسعت 50 کیلومتر مربع در شمال رودخانه کرخه‌کور، از 2 محور انجام شد. نیروهای سپاه، ارتش و ستاد جنگ‌های نامنظم شهید چمران در عملیاتی مشترک با درهم‌کوبیدن مواضع عراقی‌ها و نفوذ به عمق منطقه آنان، تا ساعت 6 صبح به رودخانه کرخه‌کور رسیدند. عراق در طول روز، 2 پاتک اجرا کرد که در پاتک دوم، نیروهای خودی با نفوذ به کرانه جنوبی کرخه‌کور و انهدام 4 دستگاه تانک عراقی تلاش آنان را خنثی کردند و درنهایت، خط پدافندی خود را پشت خاکریز عراق در 3 کیلومتری شمال رودخانه قرار داده و به تحکیم آن پرداختند و بدین‌ترتیب، تقریباً نیمی از زمین‌های این منطقه آزاد شد؛ یک هواپیمای عراقی در جبهه حمیدیه که قصد حمله به مواضع ایرانیان را داشت، سرنگون شد.

2 پیام تبریک محمدعلی رجایی نخست‌وزیر و تیمسار فلاحی جانشین ستاد مشترک ارتش، به تیمسار ظهیرنژاد فرمانده نیروی زمینی ارتش، به مناسبت اجرای موفقیت‌آمیز عملیات شهید چمران؛ اطلاعیه سپاه پاسداران به همین مناسبت.

3 منتفی‌شدن عملیات مشترک ارتش و سپاه در روستای عنکوش (غرب شهرستان شوش) به‌دلیل هشیاری دشمن.

4 بررسی اوضاع جبهه‌های جنگ در جلسه شورای‌عالی دفاع.

5 اعلام انتخاب "محمدعلی رجایی" به‌عنوان دومین رئیس‌جمهور ایران توسط وزیر کشور؛ سخنگوی دولت: شرکت مردم در بعضی مناطق حتی از انتخابات رفراندوم جمهوری اسلامی بیشتر بود و تمام تلاش ضدانقلاب برای برهم‌زدن انتخابات بی‌نتیجه ماند.

6 احضار درجه‌داران منقضی خدمت سال 1356 به خدمت؛ دعوت ستاد عملیات جنگ‌های نامنظم شهید چمران از نیروهای متخصص برای اعزام به جبهه.

7 گزارش ژاندارمری به ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی درباره مسیر و حجم کالاهای تجاری و نظامی ترانزیت‌شده از کویت، ترکیه و عربستان به عراق.

8 خودداری 117 نفر مشمول آماده به خدمت عراقی از خدمت سربازی و تسلیم‌شدن به بارزانی‌ها در پنجوین.

9 انفجار خودرو بارزانی‌ها به‌دلیل اصابت با مین در منطقه مرزی جوانرود، 5 شهید و 6 زخمی بر جای گذاشت؛ شهادت نوجوان اهل روستای فتح‌آباد به‌دلیل برخورد با مین؛ زخمی‌شدن 3 کودک در انفجار بمب درپیرانشهر.

10 به‌کمین‌افتادن نیروهای مشترک خودی در شمال‌غربی تکاب و درنهایت، نجات آنان از محاصره؛ در حمله افراد مسلح به نیروهای ارتش در اطراف پادگان سنندج 3 نفر شهید و 7 نفر مجروح شدند و یک مهاجم کشته شد؛ درگیری نیروهای گردان130 تکاب با عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی؛ درگیری چند فرد مسلح با سربازان پارک موتوری شهر تکاب؛ ربوده‌شدن یک روحانی اهل سنت به‌دست عناصر مسلح حزب دمکرات در بانه و انتقال وی به نقطه‌ای نامعلوم.

1 سخنان استاندار آذربایجان‌غربی درباره چگونگی پاک‌سازی مناطق تحت کنترل گروه‌های مسلح غیرقانونی در این استان و برقراری امنیت در بخش‌های آزادشده.

2 انفجار یک بمب بسیار قوی در مقابل سینما شهر تماشا در میدان انقلاب اسلامی، 9 شهید و تعدادی مجروح بر جای گذاشت.

3 واردشدن خساراتی به ساختمان کمیته، یک اتومبیل و یک مسجد در 4 عملیات پرتاب نارنجک در تهران، 2 نفر از مهاجمان دستگیر شدند؛ ناکام‌ماندن ترور حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب بابل و دستگیری یکی از مهاجمان؛ اجرای 3 عملیات پرتاب بمب دست‌ساز در لنگرود که به کشته‌شدن یکی از مهاجمان براثر انفجار بمب و دستگیری 2 مهاجم دیگر انجامید؛ به آتش کشیده‌شدن یک کتابخانه در سراوان.

4 کشف 30 کیلو تی.ان.تی. و 4 بمب قوی آمادة انفجار در 3 نقطه از خیابان ناصرخسرو تهران؛ کشف بمب 3 کیلویی در نمازخانه فرمانداری رودسر؛ کشف اسلحه در خیابان امیریه (تهران).

5 وزیر مشاور و سخنگوی دولت، در گفت‌وگوی مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی، مواضع دولت درباره برخی موضوعات داخلی کشور ازجمله عملکرد بنی‌صدر و گروه‌های معارض در قبال انتخابات ریاست‌جمهوری را تشریح کرد.

6 تأیید و تشریح خبر ربوده‌شدن هواپیمای نظامی ارتش و انتقال آن به مصر در دوم مرداد 1360، توسط سخنگوی دولت.

7 بازتاب برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری و تلاش رسانه‌های خارجی برای ایجاد خدشه و تخطئه اصل، اجرا و نتیجه انتخابات؛ بی‌بی‌سی: انتخابات روز جمعه گذشته را تحت هیچ عنوانی نمی‌توان انتخابات آزاد دانست.

8 شایعه‌پراکنی رسانه‌های خبری و برخی محافل سیاسی پس از اعلام خبر سقوط هواپیمای آرژانتینی در روسیه، مبنی‌بر اینکه این هواپیما حامل سلاح‌های اسرائیلی به ایران بوده است.

9 واکنش سخنگوی دولت ایران به ادعاهای رسانه‌های غربی درباره خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران.

ضمیمه گزارش56: گزارش ارتش از عملیات شهید چمران در شمال کرخه‌کور.

ضمیمه گزارش74: گزارش خبرگزاری پارس از پشت پرده ماجرای ادعای خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران.

گزارش روزشمار 6/5/1360

10 شکست حمله عراق به جبهه کرخه‌کور باوجود حضور صدام حسین در منطقه هویزه.

11 سخنان آقای هاشمی رفسنجانی درباره عملیات شهید چمران در کرخه‌کور و قدردانی از زحمات رزمندگان.

12 بمباران سکوهای نفتی البکر و العمیه عراق به‌وسیله هواپیماهای جنگنده ایرانی.

13 عملیات چریکی نیروهای سپاه، بسیج و ژاندارمری در جبهه ملک‌شاهی؛ اعزام 300 داوطلب از گیلان و مازندران به جبهه کردستان.

14 در عملیات پاک‌سازی چند روستای محور بانه - سردشت، با ورود هواپیماهای عراقی و افزایش حجم آتش گروه‌های مسلح، سرهنگ شهرامفر شهید شد و نیروهای خودی عقب‌نشینی کردند. در این عملیات 45 نفر شهید و 37 نفر مجروح شدند و مقداری تجهیزات و امکانات ارتش و سپاه به‌دست ضدانقلاب افتاد.

1 شهادت یک نفر و مجروح‌شدن چند تن از مردم شهر آبادان، در گلوله‌باران امروز و روز گذشته این شهر؛ برجای ماندن 5 شهید و 17 مجروح در حمله روز گذشته ارتش عراق به منازل مسکونی بسیجیان سپاه پاسداران دزلی در منطقه اورامانات؛ مهاجرت 120 تن از اهالی نوسود به نقاط امن به‌دلیل شدت حجم آتش توپخانة عراق.

2 سوءقصد ناموفق به آیت‌الله اشرفی اصفهانی و مجروح‌شدن 5 رهگذر.

3 اجرای 4 عملیات ترور به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق در تهران و شهادت 4 تن از نیروهای سپاه و کمیته و مجروح‌شدن یک بسیجی.

4 عملیات بمب‌گذاری و پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز توسط عناصر گروه‌های مسلح معارض در 6 نقطه تهران، خسارت‌هایی وارد کرد، اما تلفات جانی نداشت.

5 در چند حادثه پرتاب بمب و نارنجک در شهرهای اصفهان، قزوین، بروجرد، آغاجاری، تایباد و شهرکرد، خساراتی به بار آمد و 4 نفر زخمی شدند. چند تن از عاملان حوادث دستگیر شدند. در نورآباد ممسنی، 5 عضو مسلح یک گروه چپ دستگیر شدند.

6 اعلام نتیجه قطعی انتخابات دومین دوره ریاست‌جمهوری اسلامی ایران: آقای رجایی با 13 میلیون و یک هزار و 761 رأی انتخاب شد.

7 سخنان آقای هاشمی رفسنجانی درباره ادعاهای رسانه‌های تبلیغاتی منطقه و غرب، درباره خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران.

8 اطلاعیه ستاد امنیت تهران درباره دقت در تأمین امنیت راه‌پیمایی روز قدس و لزوم هشیاری مردم در مواجه با موارد مشکوک.

9 انتشار متن وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق. سعادتی: من اکنون فکر می‌کنم که خط اصولی و صحیح، دفاع و تقویت مواضع ضدامپریالیستی رژیم حاکم است و مقابله و تضعیف آن در این مواضع، اپورتونیسم چپ است.

10 تحلیل نشریه رویدادها و تحلیل سپاه درباره واکنش سازمان به وصیت‌نامة سعادتی.

11 ورود یک گروه هشت‌نفره از مخالفان جمهوری اسلامی به دفتر هواپیمایی ایران در خیابان شانزه‌لیزه پاریس و پاشیدن رنگ به دیوارهای این دفتر.

12 احضار سفیر سوئیس در تهران، که کشورش حافظ منافع ایران در مصر است، به وزارت امور خارجه و گفت‌وگو با وی درباره بازگرداندن هواپیمای بوئینگ707 نیروی هوایی ارتش که چهار روز قبل ربوده و به مصر برده شده است.

13 صدام حسین در گفت‌وگو با تلویزیون انگلستان: ما به وقت بیشتری احتیاج داریم تا بتوانیم ایران را وادار کنیم به حقوق عراق اعتراف کند.

14 عبدالرزاق محمد لفتا سفیر عراق در قبرس و لبنان، در گفت‌وگویی، درباره ازسرگیری روابط عراق و شوروی، وضعیت اقتصادی عراق و اعطای پناهندگی به ایرانیان مطالبی بیان کرد و مانند دیگر مقامات عراقی مدعی شد که ایران از رژیم صهیونیستی اسلحه می‌خرد.

15 گزارش مجله فارین ریپورت (چاپ انگلیس) درباره ارسال تجهیزات از شوروی به عراق؛ پرده‌برداشتن نشریه المجله (چاپ انگلیس) از کمک‌های تسلیحاتی روسیه، فرانسه و ایتالیا به عراق.

1 نورالدین کیانوری دبیرکل حزب توده در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه: اقدام بنی‌صدر با مسعود رجوی برای تشکیل یک شورای ملی مقاومت با شکست مواجه شده است. ما از محمدعلی رجایی در انتخابات ریاست‌جمهوری پشتیبانی کردیم، زیرا او کاندیدای تمام نیروهای امپریالیست ایران بود.

2 اظهار بی‌اطلاعی وزارت امور خارجه امریکا درباره ارسال تجهیزات امریکایی ازطریق رژیم صهیونیستی به ایران و ادعای وزیر دفاع انگلیس درمورد ارسال تجهیزات بریتانیایی از راه‌های غیرقانونی به جمهوری اسلامی.

ضمیمه گزارش79: زندگینامه و اقدامات و خدمات شهید سرهنگ شهرامفر.

ضمیمه گزارش85: زندگینامه محمدعلی رجایی به نقل از روزنامه کیهان.

ضمیمه گزارش88: متن وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق.

گزارش روزشمار 7/5/1360

3 حمله مجدد ارتش عراق برای بازپس‌گیری زمین‌های ازدست‌داده در شمال رودخانه کرخه، شکست خورد. در این اقدام، 50 عراقی کشته یا زخمی و بالغ‌بر 70 عراقی اسیر شدند و 10 تانک و نفربر به دست نیروهای خودی افتاد.

4 ادعای عراق مبنی‌بر کشتن 1250 نظامی ایرانی و قرارگرفتن در وضع برتر نظامی به‌دلیل تسلط بر پل‌های رودخانه کرخه‌کور، درپی شکست کامل نیروهای عراقی در عملیات شهید چمران در شمال رودخانه کرخه‌کور و به‌نتیجه‌نرسیدن پاتک‌های آنان در سه روز گذشته.

5 به‌کمین‌افتادن گروه گشتی رزمی ارتش عراق در محور روستای زغن در غرب دزفول؛ غرق‌شدن قایق عراقی در اروند؛ تداوم حملات به آبادان.

6 اعزام نیروهای متخصص و ارسال کمک‌های مردمی به جبهه؛ گزارش عملکرد بنیاد امور جنگ‌زدگان در 6 ماهه گذشته.

7 حمله ناموفق نیروهای حزب دمکرات به نیروهای تأمین جاده در سه‌راهی میاندوآب - مهاباد - بوکان؛ حمله به آمبولانس سپاه در جاده ارومیه - مهاباد.

8 عناصر کومه‌له و پیکار با اجرای عملیات کمین در جاده کامیاران - سنندج، 23 نظامی و پیشمرگ کرد را به گروگان بردند و 6 خودرو را غنیمت گرفتند.

9 پاک‌سازی 2 روستای تابعه سقز از عناصر ضدانقلاب که به شهادت 2 پاسدار، کشته‌شدن 2 نفر از افراد حزب دمکرات و مجروح‌شدن چند تن دیگر از آنان انجامید؛ قطع پای یکی از نیروهای خودی در انفجار مین در محور شاهین‌دژ به تکاب؛ سخنرانی افراد حزب دمکرات کردستان در میان اهالی روستاهای شاهین‌دژ در مذمت سپاه پاسداران و ضبط صدای مردم و وادار کردنشان به بدگویی از سپاه.

10 پرتاب 2 بمب آتش‌زا در سنندج؛ ناموفق‌بودن عملیات ربودن فرزند یک پاسدار در سنندج.

11 اجرای 3 عملیات ترور به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق شامل ترور سیدرضا کامیاب نماینده جدید مردم مشهد در مجلس، نادر نوری جانشین دادستان انقلاب تبریز و ترور بازپرس دادسرای اراک.

12 حمله عناصر مسلح غیرقانونی به نیروهای بسیج رودسر و به‌شهادت‌رساندن یک نفر از اعضای بسیج و مجروح‌کردن یک بسیجی دیگر؛ کشته‌شدن هر 3 سرنشین خودرو سرقتی تویوتا در درگیری با پلیس درحالی‌که با زور وارد خانه یکی از اهالی محل در خیابان پیشاور تهران شده بودند.

1 مجروح‌شدن 15 نفر و به‌بارآمدن خساراتی در 11 حادثه بمب‌گذاری، تیراندازی و پرتاب بمب و نارنجک در تهران، اصفهان، دورود، خرم‌آباد، بیرجند، قوچان و بندر انزلی.

2 فرار ابوالحسن بنی‌صدر و مسعود رجوی به فرانسه با یک فروند هواپیمای نظامی ارتش که هدایت آن را سرهنگ معزّی خلبان مخصوص شاه بر عهده داشت؛ اعطای پناهندگی به بنی‌صدر و رجوی ازجانب فرانسه؛ مقامات فرانسوی: بنی‌صدر و رجوی حق فعالیت سیاسی ندارند.

3 ایجاد تغییراتی در سطوح مختلف فرماندهی نیروی هوایی ارتش توسط شورای موقت ریاست‌جمهوری به‌دنبال فرار بنی‌صدر و رجوی با هواپیمای نظامی نیروی هوایی ارتش. تغییر ستاد فرماندهی، تغییر فرماندهان پایگاه‌ها و تعیین جانشینی جدید برای نیروی هوایی ازجمله این تغییرات بود؛ احضار سفیر فرانسه به وزارت امور خارجه و تسلیم درخواست استرداد بنی‌صدر به وی؛ سخنگوی دولت: بنی‌صدر به‌عنوان یک مجرم قضایی تحت تعقیب است.

4 نامه 17 نفر از نمایندگان مجلس به وزیر دفاع و فرمانده نیروی هوایی ارتش درباره 2 مورد ربوده‌شدن هواپیمای نظامی ازجمله ماجرای فرار بنی‌صدر و رجوی.

5 بازتاب فرار بنی‌صدر و رجوی در رسانه‌های دنیا و مصاحبه خبرگزاری‌ها با آنان. رجوی: بنی‌صدر در نامه‌ای به من خواست تا نهضت مقاومت را سامان دهم. بنی‌صدر: آنها (سازمان) 4 ساعت قبل از پرواز، من را در جریان قرار دادند. ما تا وقتی‌که به مسابقه اعدام و انفجار پایان بدهیم، به تلاش ادامه خواهیم داد.

6 انتشار پیام مسعود رجوی هنگام خروج از ایران توسط سازمان مجاهدین خلق.

7 تفسیر رادیوهای بی‌بی‌سی، اسرائیل و مسکو درباره فرار بنی‌صدر و رجوی.

ضمیمه گزارش97: گزارش لحظه‌به‌لحظه حمله عراق به شمال کرخه‌کور.

ضمیمه گزارش100: جزئیات اعتبارات تخصیصی بنیاد امور جنگ‌زدگان به استان‌های مختلف.

ضمیمه گزارش108: جزئیات نحوه ربوده‌شدن هواپیمای نظامی حامل بنی‌صدر و رجوی به روایت دو خدمه آن و سرهنگ معزی.

ضمیمه گزارش112: متن نامه بنی‌صدر به رجوی درباره تشکیل شورای ملی مقاومت و پاسخ رجوی.

گزارش روزشمار 8/5/1360

8 اجرای آتش گسترده روی مواضع نیروهای عراقی در اطراف پل‌نو و منطقه راوکان استان سلیمانیه، تلفات و خساراتی را به آنان وارد کرد.

9 پناهنده‌شدن 9 سرباز عراقی در جوانرود و 8 سرباز عراقی در پاوه، در طول هفته اخیر.

10 اعزام 150 بسیجی از استان خراسان به مناطق جنگی کشور؛ انتشار فهرستی از کمک‌های ارسالی مسئولان و دانش‌پژوهان مکتب نرجس مشهد از ابتدای جنگ تاکنون، به جبهه‌ها.

11 حملة نافرجام عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی به پایگاه گوگ‌تپه و بیمارستان مهاباد؛ کشف مین در جاده حومه پاوه.

12 آزادکردن 12 عضو وابسته به گروه‌های مسلح به مناسبت عید فطر؛ آزادشدن 43 گروگان در بند حزب دمکرات؛ تسلیم شدن 5 عضو حزب دمکرات به سپاه پاوه.

13 حمله عناصر سازمان مجاهدین خلق به خوابگاه بسیج روستای لسمجان لاهیجان و به‌شهادت‌رساندن 8 بسیجی و مجروح‌کردن 5 نفر دیگر در خواب. اعلام عزای عمومی در لاهیجان.

1 در 3 ترور انجام‌شده به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران، 2 نفر شهید و 2 نفر مجروح شدند. یکی از عاملان ترورها نیز دستگیر شد.

2 در جریان شناسایی یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق و درگیری متعاقب آن در خیابان سمیه تهران، یک پاسدار شهید و یک نفر زخمی شد. از این خانه، تعدادی اسلحه و وسایل و امکانات انتشاراتی و مقادیری مهمات به دست آمد.

3 در چندین مورد پرتاب بمب، تیراندازی و انفجار در شهرهای تهران، بروجرد، خرم‌آباد، دورود، مشهد، سبزوار و قوچان خساراتی ایجاد شد، اما تلفات جانی به بار نیامد.

4 دستگیری 2 تن از عاملان اصلی ترور شهید کامیاب نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی و یکی از عوامل اصلی ترورهای شهر تبریز؛ ناکام‌ماندن ترور نیروهای کمیته انقلاب اسلامی تبریز.

5 شناسایی و دستگیری 7 تن از عوامل ترور و اقدامات تخریبی مرتبط با سازمان مجاهدین خلق در 3 نقطه از شهر تهران.

6 دستگیری 2 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق در مشهد درحالی‌که بمب بسیار قوی حمل می‌کردند، دستگیری 4 عامل پرتاب بمب در یزد، ملایر و لنگرود؛ کشف و خنثی‌سازی یک بمب ساعتی بسیار قوی که روی ساعت 12 (مقارن با نماز ظهر) تنظیم شده بود، در مقابل مسجد زینبیة نقده.

7 احضار سفیر فرانسه در تهران به وزارت امور خارجه و ارائه درخواست استرداد بنی‌صدر. سفیر فرانسه: این کشور هواپیمای نظامی ایران را مسترد خواهد کرد.

8 سخنان پیش از دستور مجلس آقای هاشمی رفسنجانی درباره فرار بنی‌صدر و رجوی، اقدام فرانسه در اعطای پناهندگی سیاسی به آنان و دعوت صدام حسین و حزب دمکرات کردستان از بنی‌صدر.

9 تجمع گروهی از مردم تهران در مقابل سفارت فرانسه، در دومین روز فرار بنی‌صدر و رجوی؛ تلاش دولت فرانسه برای آرام‌کردن جو ملتهب حاکم بر روابط سیاسی دو کشور: مقامات فرانسوی: انتظار می‌رود روابط ایران و فرانسه عادی بماند. حضور معاون وزارت امور خارجه فرانسه در محل اقامت بنی‌صدر و یادآوری تعهدات وی در قبال دریافت پناهندگی سیاسی؛ رویتر: دولت فرانسه امیدوار است که تجربه شخصی آیت‌الله خمینی از سفری که ایشان در اواخر حکومت شاه به پاریس داشتند، از اقدامات تلافی‌جویانه ایرانیان جلوگیری خواهد کرد.

10 ماجرای فرار بنی‌صدر و رجوی در صدر فهرست اخبار مهم رسانه‌های اروپایی: روزنامه لوموند: وزیر امور خارجه فرانسه چند روز قبل از فرار بنی‌صدر گفت: اگر همین فردا آقای بنی‌صدر به‌عنوان یک پناهنده سیاسی به فرانسه قدم گذارد ما از او حمایت خواهیم کرد؛ رادیو بی‌بی‌سی: بهتر است وی (بنی‌صدر) هنگام سقوط رژیم مذهبیون ایران در خارج از کشور باشد؛ روزنامه گاردین: وی پس از خلع از مقام ریاست‌جمهوری نه‌تنها قادر به ادامه فعالیت‌های مخفی‌اش در تهران بوده، بلکه با آیت‌الله خمینی نیز مذاکره کرده است؛ روزنامه لواسوار: اقدام بنی‌صدر و رجوی هواپیماربایی بوده و آنان براساس قوانین فرانسه مجرم محسوب می‌شوند و لذا نباید مشمول پناهندگی سیاسی شوند.

1 بنی‌صدر در مصاحبه با هژیر تیموریان: در انتخابات جمعة قبل (2/5/1360)، فقط 3 میلیون نفر به محمدعلی رجایی رأی دادند و 11 میلیون نفر رأی دیگر، تقلب رژیم است.

2 به آتش کشیده‌شدن منزل مسکونی یک دانشجوی هوادار جمهوری اسلامی ایران به‌دست چند دانشجوی مخالف نظام در فیلیپین.

ضمیمه گزارش130: گزارش بی‌بی‌سی از مصاحبه هژیر تیموریان با ابوالحسن بنی‌صدر.

گزارش روزشمار 9/5/1360

3 اعزام 147 پاسدار و بسیجی از شیراز به جبهه آبادان؛ ارسال کمک به جبهه‌های غربی، ازطرف دفتر آیت‌الله گلپایگانی.

4 وقوع انفجار در بانک الرافدین و انبار مهمات پادگان الرشید عراق.

5 اجرای عملیات کمین توسط عناصر کومه‌له در جاده سنندج - مریوان و ربودن چند خودرو و گروگان‌گرفتن 16 پاسدار و 2 نظامی؛ حمله حزب دمکرات به گشتی سپاه در محور ارومیه - مهاباد که به کشته‌شدن یک مهاجم و اسارت 4 نفر از آنان انجامید؛ کشف مین درپیرانشهر.

6 حمله عناصر سازمان مجاهدین خلق به منزل دکتر طاهری (عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی در استان فارس و برادر نماینده کازرون) در شیراز، که به شهادت 4 تن و مجروح‌شدن 3 نفر انجامید. یکی از مهاجمان به‌دست نوجوان 12 ساله عضو خانواده کشته شد؛ شهادت حجت‌الاسلام دانشجو در کازرون به‌دست منافقین؛ به‌شهادت‌رسیدن 2 پاسدار و مجروح‌شدن 3 پاسدار دیگر در پرتاب نارنجک و تیراندازی افراد سازمان مجاهدین خلق به‌سوی اتومبیل گشت سپاه در بابل؛ سوء‌قصد به 2 تن از افراد متعهد شهرهای داراب و رشت و به‌شهادت‌رساندن آنان.

7 عناصر وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی در شهرهای مشهد، ایلام، بهبهان، بروجرد و دورود با پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز خسارت مالی به بار آوردند؛ در یک روستا از توابع بیرجند، یک خرمن به آتش کشیده شد.

8 دستگیری 12 نفر از نیروهای کادر و وظیفه هوانیروز مرکز توپخانه اصفهان وابسته به سازمان مجاهدین خلق که برای سازمان اسلحه تهیه می‌کردند؛ دستگیری عوامل پرتاب بمب به مسجد میرمحمودآقا در تهران.

9 به مناسبت روز جهانی قدس، مردم تهران راه‌پیمایی گسترده‌ای برگزار کردند و سپس در مراسم دانشگاه تهران حضور یافتند. در این مراسم، ابتدا بیانیه راه‌پیمایی خوانده شد، سپس وزیر امور خارجه سخنرانی کرد و پس از آن، سید احمد خمینی پیام امام به مناسبت این روز را قرائت کرد. آقای هاشمی نیز در خطبه‌های نماز جمعه، درباره روز جهانی قدس و چند موضوع سیاسی مهم روز ازجمله ربوده‌شدن 2 هواپیمای نظامی نیروی هوایی ارتش و آثار و نتایج فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس، سخنانی ایراد کرد. پس از پایان مراسم، عدة زیادی از مردم با تجمع در مقابل سفارت فرانسه، با سردادن شعارهایی علیه بنی‌صدر و رجوی، از دولت فرانسه استرداد آنان را خواستار شدند و سپس به محل سفارت امریکا رفته، شعارهایی علیه امریکا و رژیم صهیونیستی دادند.

پیام امام خمینی به مناسبت روز جهانی قدس را سید احمد خمینی در اجتماع مردم، قبل از ایراد خطبه‌های نماز جمعه تهران، قرائت کرد. تأکید بر زنده نگه‌داشتن این روز برای رفع بی‌تفاوتی‌ها و

1 غفلت‌ها دربرابر جنایات کفار؛ ضرورت قیام ملت‌های شریف علیه حکام غاصب و سرسپرده طرف‌دار کفر؛ پشتیبانی ملت، دولت و سایر نهادهای جمهوری اسلامی از ملت فلسطین و ایستادگی آنان در مقابل قدرت‌های شیطانی برای دفاع از مظلومان و... مهم‌ترین محورهای پیام امام خمینی می‌باشد.

2 سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در نماز جمعه تهران درباره ربوده‌شدن دو هواپیمای نظامی 707 نیروی هوایی ارتش در مدت یک هفته، آثار و نتایج فرار بنی‌صدر و رجوی، حمایت دولت فرانسه از آنان و دعوت قاسملو از بنی صدر برای رفتن به کردستان.

3 برگزاری راه‌پیمایی‌هایی در تهران، پاریس و دهلی‌نو در اعتراض به اعطای پناهندگی ازجانب دولت فرانسه به بنی‌صدر و رجوی؛ بازتاب این راه‌پیمایی‌ها در رسانه‌های خارجی.

4 محتاطانه‌بودن واکنش‌های دولت فرانسه به تظاهرات مقابل سفارت این کشور در تهران. وزارت امور خارجه فرانسه: درحال‌حاضر، دولت فرانسه درصدد نیست 100 فرانسوی مقیم تهران را از این کشور خارج کند.

5 انتقاد طارق عزیز از مواضع برخی کشورهای عربی درباره جنگ ایران و عراق، در مصاحبه با مجله الحوادث.

6 وزیر نفت عراق که به‌قصد جلب کمک انگلیس برای بازسازی تأسیسات نفتی کشورش در سفری چهار‌روزه به لندن رفته است، در مصاحبه‌ای، به کاهش صادرات نفت این کشور از 4/3 میلیون بشکه پیش از جنگ با ایران، به یک میلیون بشکه درحال‌حاضر، و درنتیجه ناتوانی این کشور برای تهیه ارز اشاره کرد. وی به‌تفاهم‌رسیدن با مردم ایران را نیز به‌دلیل سیاست حاکمان آن مشکل خواند و جنگ با ایران را طولانی‌مدت ارزیابی کرد؛ مجله بررسی اقتصادی خاورمیانه (مید) از تصمیم عراق برای انتقال نفت حوزه‌های نفتی جنوب خود به دریای سرخ با احداث یک خط لوله در طول مرزهای عربستان و احداث یک ترمینال نفتی در نزدیکی بندر ینبوع عربستان خبر داد.

7 تظاهرات گروهی از طرف‌داران سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق با نام مجعول دانشجویان کرد در مقابل سفارت ایران در لندن در اعتراض به حضور نیروهای مسلح ایران در کردستان.

8 پخش مشروح مصاحبه مسعود رجوی از بخش فارسی رادیو لندن. برخورد محتاطانة رجوی در پذیرش مسئولیت انفجار در ساختمان نخست‌وزیری برای فرار از پیامدهای بین‌المللی آن.

9 بازتاب انتشار مصاحبه مسعود رجوی با بی‌بی‌سی در ایران و تحلیل‌های نشریات و رسانه‌های مکتوب دراین‌باره.

ضمیمه گزارش147: مقاله تحلیلی روزنامه کیهان درباره فرار بنی‌صدر و رجوی و بازتاب‌های انتشار وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق.

گزارش روزشمار 10/5/1360

10 شهادت 3 پاسدار براثر انفجار مین در جنوب‌غربی دیواندره؛ حمله بی‌نتیجه عناصر مسلح غیرقانونی به نیروهای بسیج در غرب میاندوآب؛ بازرسی خودروهای درحال تردد در محور مهاباد - ارومیه توسط 2 نفر از افراد گروه‌های مسلح ضدانقلاب؛ تسلیم‌شدن 2 فرد مسلح وابسته به حزب دمکرات کردستان.

11 مجروح‌شدن مدیرکل آموزش‌وپرورش بوشهر، یکی از کاندیداهای انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی مشهد و یکی از کارمندان وزارت امور خارجه در تهران در سوء‌قصد به آنان؛ مجروح‌شدن یک پاسدار در رشت؛ دستگیری عاملان پرتاب بمب به منزل حجت‌الاسلام هاشمی‌نژاد و 2 نفر از عوامل تیم‌های ترور در مشهد.

1 انفجار بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا در شهرهای یاسوج، بروجرد، کرمانشاه، شیراز و گچساران و واردآمدن خساراتی به برخی نقاط این شهرها.

2 جمع‌بندی بهزاد نبوی وزیر مشاور و سخنگوی دولت از اقدامات مسلحانه 6 روز گذشته سازمان مجاهدین خلق.

3 مصاحبه مطبوعاتی حجت‌الاسلام ری‌شهری حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی، دربارة نحوة فرار بنی‌صدر و سوابق سرهنگ معزی خلبان هواپیمای حامل بنی‌صدر و رجوی.

4 اعزام 3 فروند ناوچه موشک‌انداز فرانسوی به‌عنوان آخرین بخش از سفارش یک قرار داد نظامی که شامل خرید 12 فروند ناوچه در زمان شاه (هفت سال قبل) بوده است. این 3 فروند، 18 ماه در بندر شربورگ، توقیف شده بود و پس از آزادی گروگان‌های امریکایی در تهران، آماده تحویل شد؛ توقیف کشتی باری ایران کلان به دستور یک دادگاه در فرانسه. یک شرکت فرانسوی مدعی طلب از دولت ایران در زمان شاه شد.

5 نامه‌ای با عنوان "پیام موسی خیابانی" با مضمون دلایل فرار رجوی و بنی‌صدر به خارج از کشور در تهران منتشر شد. در این پیام که سراسر هتاکی به جمهوری اسلامی و امام می‌باشد، سعی شده است تا این فرار عملی قهرمانانه و براساس "رعایت پاره‌ای ملاحظات امنیتی" قلمداد شود. هواداران سازمان نیز به خشونت هرچه بیشتر در مقابل نظام و اجرای عملیات‌های گسترده‌تر فراخوانده شده‌اند.

6 تغییر محل سکونت بنی‌صدر و رجوی از محله کشن در حومه پاریس به ویلای کاظم رجوی در یکی از شهرهای اطراف پاریس.

7 باوجود اعلام مخالفت مسئولان سیاسی فرانسه با فعالیت‌های سیاسی بنی‌صدر، وی حداقل با 5 نشریه اروپایی مصاحبه کرد و ادعاهای محبوبیت خود در ارتش، بازگشت به ایران در آینده نزدیک و استقبال‌نکردن مردم ایران از انتخابات دومین دوره ریاست‌جمهوری را تکرار کرد.

8 درپی ایجاد فضای تبلیغاتی علیه ایران مبنی‌بر خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی، در یک اقدام تبلیغاتی، سفیران کشورهای اسلامی به وزارت امور خارجه عراق فراخوانده شدند و متن نامه این کشور دراین‌باره به آنان تسلیم شد.

9 تحرکات افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در خارج از کشور، هم‌زمان با اقدامات مسلحانه و نظامی عناصر سازمان در داخل: اعلام اعتصاب غذای 170 دانشجوی هوادار سازمان در نیویورک، حمله به خانه فرهنگی ایران در پاریس و حمله به نمازگزاران در محل کانون اسلامی دانشجویان ایرانی و واردآوردن خساراتی به ساختمان کانون.

10 بررسی وضعیت طیف حامیان شورای ملی مقاومت در رسانه‌های جهان: رادیو اسرائیل به نقل از هژیر تیموریان در مصاحبه با روزنامه آبزرور (چاپ انگلیس): دور بعدی نبرد بر سر قدرت در ایران، با اعلامیه رسمی ائتلافی بین بنی‌صدر و بزرگ‌ترین گروه چریکی دست چپی؛ یعنی مجاهدین خلق، تعیین خواهد شد.

رادیو اسرائیل به نقل از روزنامه تایمز لندن: اگر این ائتلاف [ابوالحسن بنی‌صدر، مسعود رجوی و عبدالرحمن قاسملو] به صورت حقیقت درآید، بنیادگران اسلامی با مقاومت مسلحانه قابل‌ملاحظه‌ای مواجه خواهند شد.

ضمیمه گزارش157: مقاله روزنامه کیهان دربارة سوژه تبلیغاتی خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران.

گزارش روزشمار 11/5/1360

1 بمباران تأسیسات و تلمبه‌خانه نفتی عراق در تکریت به‌وسیله هواپیماهای ایران و واردآمدن آسیب 80 درصدی به آن.

2 گلوله‌باران ستون نظامی ارتش عراق در پنجوین؛ پناهنده‌شدن 4 سرباز عراقی در غرب کشور.

3 حمله موشکی عراق به دزفول، 6 شهید و 13 مجروح برجای گذاشت؛ براثر اصابت موشک‌های کاتیوشای عراق به آبادان در امروز و گلوله‌باران این شهر در روز جمعه (9/5/1360)، 2 نفر شهید و 7 نفر مجروح شدند و چند خانه تخریب گردید.

4 ارسال تجهیزات نظامی امریکایی ازطریق ترکیه به عراق؛ واگذاری اسلحه به سالا رجاف ازجانب عراق.

5 آتش‌زدن خرمن کشاورزان روستای لویرلوی میاندوآب؛ کشته‌شدن 2 عضو گروه‌های مسلح غیرقانونی در برخورد با مین در اسلام‌آباد غرب.

6 پرتاب و انفجار 6 مورد بمب و نارنجک دست‌ساز به‌دست عناصر وابسته به گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای کرمانشاه، نیشابور، شیراز و اصفهان که به مجروح‌شدن 3 نفر انجامید و خسارات اندکی نیز به بار آورد؛ تحویل 25 قبضه اسلحه و مقداری مهمات و نارنجک توسط نماینده چریک‌های فدایی خلق اکثریت در اصفهان.

7 تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری آقای محمدعلی رجایی توسط امام خمینی.

8 امام خمینی پس از برگزاری مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری آقای رجایی، در جمع عده‌ای از مسئولان کشور در حسینیه جماران، سخنانی ایراد کردند. توصیه به مسئولان کشور درباره ناچیزشمردن مسئولیت‌های دنیایی، احساس مسئولیت در قبال آرای مردم، معذورنبودن در خدمت به مردم و نصیحت افرادی که در مقابل انقلاب و جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند، مهم‌ترین محورهای سخنان امام خمینی در این مراسم بود.

9 درخواست رجوی از هواداران سازمان مجاهدین خلق (منافقین) برای پایان‌دادن به اعتصاب غذای خود در مقابل سازمان ملل و تحصن در چند شهر اروپایی.

10 انتشار پیام سرهنگ معزی توسط سازمان مجاهدین خلق در پاریس.

11 پاسخ‌گویی بنی‌صدر درباره اسناد منتشر شده توسط دانشجویان مسلمان پیرو خط امام مبنی‌بر ارتباط وی با منابع اطلاعاتی امریکا که از سفارت امریکا در تهران به دست آورده بودند.

12 بنی‌صدر در مصاحبه با رسانه‌ها اظهار کرد که جمهوری اسلامی ایران درنتیجة "متحدشدن گروه‌های مسلح مخالف انقلاب با یکدیگر" و "کودتای ارتش" سرنگون خواهد شد؛ درخواست بنی‌صدر از نیروهای مسلح ایران برای ایستادگی در مقابل جمهوری اسلامی؛ رجوی در مصاحبه تلفنی با یونایتدپرس گفت بنی‌صدر به وی دستور تشکیل یک دولت در تبعید را داده است.

گزارش روزشمار 12/5/1360

13 نیروهای سپاه و ارتش عملیات مشترکی را برای آزادسازی تپه‌های 350 (دهلیز)، تپه بلتا و تپه سی‌سی واقع در 40 کیلومتری غرب دزفول انجام دادند که بروز مشکلاتی ازجمله ضعف پشتیبانی، تأخیر در حرکت، پیدانکردن مسیر، ضعف در هدایت نیروها و درگیرشدن با دشمن در موقعیت مکانی و زمان نامناسب، مانع از دستیابی به هدف اصلی عملیات (تپه350) شد، اما نیروها موفق به تصرف تپه بلّتا و دفع پاتک عراق در آنجا شدند.

1 اقدامات امروز ارتش جمهوری اسلامی در جبهه‌های جنگ: گلوله‌باران مراکز تجمع یگان‌های عراقی مستقر در مقابل نوسود که به کشته‌شدن یک درجه‌دار عراقی و زخمی‌شدن 3 نفر دیگر انجامید؛ اجرای آتش روی مواضع آتشبار گردان 91 پدافند هوایی ارتش عراق که ازکارافتادن یک توپ این واحد را درپی داشت؛ ارسال 17 خودرو حامل مهمات از اردن به عراق.

2 عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی با اجرای یک عملیات کمین در سه‌راهی تکاب به دیواندره، 15 پاسدار و نظامی را به گروکان گرفتند؛ تیراندازی افراد ضدانقلاب به نیروهای سپاه در سقز، یک شهید و یک مجروح بر جای گذاشت؛ افراد مسلح غیرقانونی در مهاباد، یک پاسدار را به شهادت رساندند، یک پاسدار دیگر را مجروح کردند و یک آمبولانس و یک خودرو سپاه را ربودند.

3 مجروح‌شدن یک پاسدار براثر انفجار بمب تعبیه‌شده در دیوار منزل امام‌جمعه سنندج؛ کشف یک بمب در مسیر ستون نظامی ارتش و سپاه در محور سنندج - مریوان.

4 براثر انفجار یک بمب بسیار قوی در میدان آزادی کرمانشاه، 14 تن شهید و 25 نفر مجروح شدند و خسارات فراوانی به بار آمد.

5 درپی انفجار یک بمب قوی در خیابان پاستور تهران، یک نفر به شهادت رسید، 20 نفر؛ ازجمله 7 کودک مجروح شدند و خسارت زیادی به اموال مردم و تجهیزات پزشکی انستیتو پاستور وارد شد.

6 حجت‌الاسلام بخردیان سرپرست بنیاد شهید بهبهان و مهدی حنایی‌نژاد مسئول روابط عمومی سپاه اصفهان هدف سوءقصد قرار گرفته، شهید شدند؛ در 5 عملیات ترور در نقاط مختلف تهران، 4 پاسدار شهید و 5 نفر مجروح شدند.

7 در درگیری نیروهای سپاه با دو موتورسوار مسلح در کرمانشاه، یکی از آنان کشته و دیگری متواری شد؛ در شاهرود، مشهد و برازجان، 5 عضو گروه‌های غیرقانونی که قصد ترور و جابه‌جایی مواد منفجره را داشتند دستگیر شدند.

8 در 4 حادثه در مشهد و شیراز، افراد ضدانقلاب مغازه 4 تن از افراد متعهد این دو شهر را به آتش کشیدند و خسارات زیادی ایجاد کردند؛ در 7 حادثه دیگر پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا به منازل افراد متعهد و برخی مکان‌ها ازجمله مسجد، کتاب‌فروشی و ساختمان بسیج در شهرهای اصفهان، بروجرد، گرگان، برازجان، رامسر، زنجان و تهران خسارات کمی ایجاد شد؛ خرمن کشاورزان در 4 روستای تابعه اراک به آتش کشیده شد.

9 برگزاری مراسم تحلیف ریاست‌جمهوری محمدعلی رجایی در مجلس شورای اسلامی.

10 محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، در واکنش به خبر سفر هیئت مذاکره‌کننده صلح کشورهای غیرمتعهد به تهران و بغداد: موضع ما هیچ تغییری نکرده و مذاکره واقعی در جبهه‌ها صورت می‌گیرد.

11 اظهارات بهزاد نبوی سخنگوی دولت، در مصاحبه مطبوعاتی و رادیو تلویزیونی درباره فرار بنی‌صدر و رجوی و تحلیل وی از روابط درونی سازمان مجاهدین خلق با بعضی جریانات سلطنت‌طلب، مواضع و رفتار غیردوستانه دولت فرانسه با ایران در جریان این فرار، افشای برخی زوایای پنهان عملکرد بنی‌صدر پس از شکست حمله امریکا به طبس و اقدامات مشکوک وی در ارتش پس از کشف کودتای نافرجام نقاب و تصمیمات وی در مقام فرماندهی کل قوا.

باوجود اعلام اعمال محدودیت در فعالیت‌های سیاسی بنی‌صدر ازسوی دولت فرانسه، نشریه آلمانی

1 اشپیگل مصاحبه مفصلی با وی انجام داد که در سایر رسانه‌ها بازتاب داشت. بنی‌صدر: من در چند ماه آینده به ایران باز خواهم گشت. شهروندانی که در آخرین انتخابات ریاست‌جمهوری از دادن رأی خودداری ورزیده‌اند، طرف‌دار من هستند، نیروهای مسلح نیز از من حمایت می‌کنند. همچنین بیشتر روشنفکران نیز دنباله‌رو من خواهند بود. در تمامی ایران، جنگ داخلی در جریان است و شدت خواهد یافت. در شب انتخابات ریاست‌جمهوری، مجاهدین خلق 120 فقره عملیات علیه دولت انجام دادند.

2 وزیر نفت عراق در انگلستان: به‌علت جنگ قادر به صدور نفت از خلیج‌فارس نیستیم و تنها راه صدور نفت ما به‌وسیله خطوط لوله از خاک ترکیه، سوریه و لبنان به دریای مدیترانه آن‌هم به‌طور ناقص است و علت آن اشکالات فنی و وجود مشکلات سیاسی با سوریه است. سوریه برای صدور نفت ما از کشورش اشکالاتی پیش می‌آورد.

3 اقدام عناصر سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در اشغال و تخریب اموال بخش کنسولی سفارت ایران در بن و تعلل پلیس آلمان برای حضور در محل حادثه. سخنگوی سفارت ایران: دولت آلمان به تقاضای مسئولان ایرانی برای افزایش تدابیر امنیتی سفارت ایران توجهی نکرده است. درمورد تعلل پلیس و بازگذاشتن دست مهاجمان برای تخریب اموال سفارت شکایت کرده‌ایم و سفیر آلمان در تهران به وزارت امور خارجه احضار شده است.

ضمیمه گزارش182: ارزیابی رادیو لندن درباره تلاش‌های هیئت‌های صلح برای میانجیگری میان ایران و عراق.

گزارش روزشمار 13/5/1360

4 عملیات اجرای آتش توپخانه روی مواضع دشمن در جبهه ایلام و ستون نظامی در منطقه پنجوین عراق.

5 اطلاعیه بنیاد امور جنگ‌زدگان درباره برخی اقدامات انجام‌شدة این ستاد برای رفاه خانواده‌های جنگ‌زده در سه‌ماهه گذشته.

6 شهادت یک نفر و زخمی‌شدن 18 تن براثر انفجار نارنجک در بانه؛ به‌شهادت‌رسیدن یک سرباز در تیراندازی به‌طرف پادگان بانه؛ مجروح‌شدن 2 عابر در پرتاب و انفجار یک نارنجک به‌سوی مقر سازمان پیشمرگان مسلمان کرد در سنندج؛ خنثی‌شدن حمله عناصر مسلح غیرقانونی به پایگاه گوگ‌تپه در شمال‌شرقی مهاباد و ساختمان هلال‌احمر مهاباد و پایگاه درهریان روانسر؛ پاک‌سازی 4 روستای غرب سنندج؛ تسلیم‌شدن 3 عضو مسلح حزب دمکرات در سقز و پاوه و 6 فرد مسلح وابسته به رزگاری و یک چریک فدایی خلق (اقلیت) در مریوان.

7 به‌شهادت‌رسیدن یک قصاب در همدان و یک سبزی‌فروش و صاحب یک مغازه لبنیاتی در تهران در ترورهای امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق؛ ناموفق بودن عملیات‌های ترور حجت‌الاسلام حسنی نماینده ارومیه، حجت‌الاسلام علم‌الهدی نماینده اردبیل، حجت‌الاسلام حقی پیش‌نماز مسجد امام حسین(ع) و ترور یکی از افراد متعهد شهر اراک. 3 تن از محافظان این افراد مجروح شدند و یک عامل ترور دستگیر شد؛ مجروح‌شدن مسئول حفاظت اراضی آستان قدس رضوی در مشهد.

1 اجرای 13 عملیات بمب‌گذاری و پرتاب نارنجک، بمب دست‌ساز و آتش‌زا به ساختمان‌های دولتی و نهادهای انقلابی، مغازه و منازل افراد در 7 شهر و واردشدن خساراتی به این اماکن. یکی از عاملان این حوادث در مشهد دستگیر شد.

2 دستگیری مسئول سازمان مجاهدین خلق و 4 عضو تشکیلاتی سازمان در استان گیلان.

3 اشغال سفارت ایران در شهر اُتاوای کانادا و دفتر هواپیمایی ملی ایران در لندن برای ساعاتی و برپایی تظاهرات در میدان ترافالکار لندن، توسط تعدادی از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق به‌همراه افرادی از گروه‌های چپ؛ اطلاعیه حزب توده مبنی‌بر درخواست این حزب از مقامات فرانسه برای اتخاذ تدابیر لازم به‌منظور جلوگیری از فعالیت‌هایی که به‌ویژه پس از ورود بنی‌صدر و رجوی به این کشور، علیه ایران صورت می گیرد.

4 قرائت متن نامه رئیس‌جمهور در مجلس، مبنی‌بر معرفی دکتر محمدجواد باهنر به‌عنوان نخست‌وزیر.

5 اظهارات آقای هاشمی رفسنجانی در سخنان پیش از دستور مجلس، درمورد ترورهای اخیر سازمان که همه اقشار مردم؛ ازجمله افراد عادی در کوچه و خیابان را شامل شده است و اینکه راهی جز برخورد قاطع با عاملان ترورها برای دستگاه قضایی کشور باقی نمانده است.

6 روزنامه فرانسوی فیگارو: دولت فرانسه تصمیم گرفته است مانع مصاحبه بنی‌صدر و رجوی با روزنامه‌نگاران شود؛ روزنامه انگلیسی گاردین: اعلام این خبر که بیشتر به‌دلیل رعایت مصالح فرانسویان مقیم تهران اتخاذ شده، واکنش بنی‌صدر و رجوی را درپی داشته است؛ بنی‌صدر ادعا کرد که دولت اتریش و سوئد از وی برای رفتن به کشورهایشان دعوت کرده‌اند که با تکذیب مقامات این دو کشور روبه‌رو شد و رجوی نیز مدعی شد چون زبان فرانسه نمی‌داند، مقامات فرانسه با حیله وی را به امضای موافقت‌نامه‌ای مبنی‌بر شرکت‌نکردن در فعالیت‌های سیاسی سوق داده‌اند.

گزارش روزشمار 14/5/1360

7 افراد گروه‌های مسلح به یک پایگاه در روانسر حمله کردند، ساعاتی محور ارومیه - مهاباد را در سه‌راهی بوکان بستند و در ارومیه تجهیزات جهاد سازندگی را سرقت کردند.

8 کشف مقداری مهمات در سرپل ذهاب و پاک‌سازی روستای افراسیاب در دیواندره با تلاش نیروهای سپاه پاسداران غرب کشور.

9 ترور و شهادت حسن آیت نماینده مجلس شورای اسلامی به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق.

10 شهادت یک نفر در تهران و مجروح‌شدن 3 نفر در اراک، مشهد و اصفهان در اقدامات عناصر سازمان مجاهدین خلق.

11 مجروح‌شدن 3 نفر و وارد‌شدن خساراتی در پرتاب انواع بمب به منازل و محل کار افراد متعهد در مشهد، بجنورد، بیرجند، شیراز، نیشابور و بروجرد؛ دستگیری 2 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در شیراز و 2 عامل پرتاب نارنجک در بروجرد.

12 محمدجواد باهنر با کسب آرای اکثریت نمایندگان مجلس شورای اسلامی نخست‌وزیر ایران شد.

13 نامه سرگشاده جامعه مدرسین حوزه علمیه قم خطاب به شورای‌عالی قضایی مبنی‌بر قاطعیت بیشتر دستگاه قضایی کشور در برخورد با عاملان ترورها، بمب‌گذاری‌ها و اقدامات خرابکارانه.

مقاله روزنامه اطلاعات درباره ضرورت وجود یک سازمان اطلاعاتی منسجم و کارآمد برای مقابله با

1 افزایش ترورها و دیگر اقدمات گروه‌های مسلح ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق.

2 روزنامه اطلاعات با چاپ مطلبی با هدف آموزش مردم و بالابردن آگاهی آنان از خانه‌های تیمی گروه‌های مسلح و ایفای نقش در شناسایی و معرفی بر نقش مردم در حفظ انقلاب و مقابله با عملیات‌های نظامی گروه‌ها تأکید کرده است.

3 ایجاد تنش در روابط ایران و فرانسه پس از رد درخواست ایران درباره استرداد بنی‌صدر ازسوی دولت فرانسه: سفیر فرانسه به وزارت امور خارجه احضار شد، معاون وزیر امور خارجه فرانسه راهی تهران شد تا تصمیم دولت متبوعش مبنی‌بر خارج‌کردن اتباع فرانسوی از ایران و فراخواندن سفیر این کشور به پاریس را به اطلاع مقامات ایران برساند.

گزارش روزشمار 15/5/1360

4 در عملیات نیروهای سپاه پاوه با حمایت توپخانه ارتش در ارتفاعات کل‌هراتی، 50 عراقی کشته و 2 نفر اسیر شدند.

5 ادارة وظیفه عمومی ژاندارمری مشمولان متولد سال‌های 1337 و 1338 را که دارای کارت معافیت در زمان صلح هستند، به خدمت احضار کرد.

6 ورود گروه منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد به تهران، با هدف انجام دور جدیدی از مذاکرات صلح در جنگ ایران و عراق.

7 پرتاب نارنجک به‌سوی اتومبیل سپاه در بانه و مجروح‌شدن رئیس شرکت نفت سقز که در این مکان حضور داشت؛ تسلیم‌شدن 2 فرد مسلح وابسته به حزب دمکرات به سپاه سقز.

8 شهادت یک نفر در زنجان و یک نفر در رشت و مجروح‌شدن یک نفر در رشت، یک میوه‌فروش در مشهد و پدر یک شهید در رامسر، در ترورهای انجام‌شده به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق.

9 شهادت 3 نفر و مجروح‌شدن 5 تن در انفجار یک نارنجک که عناصر گروه‌های مسلح در خیابان سیروس سنندج به‌سوی مردم پرتاب کردند. عامل حادثه دستگیر شد؛ خسارت‌دیدن 3 اتومبیل براثر انفجار بمب در مقابل ساختمان کمیته مرکزی شهر سنندج؛ مجروح‌شدن 3 نفر در تیراندازی به‌سوی مسجد ناصری کرمانشاه؛ پرتاب بمب آتش‌زا به‌سوی کمیته و پرتاب نارنجک به منزل دادستان شهر کرمانشاه که خسارتی نداشت؛ فروریختن شیشه‌های ساختمان بنیاد شهید مشهد با انفجار 2 نارنجک پرتاب‌شده به‌سوی این ستاد و آتش‌گرفتن یک پارچه‌فروشی در همین شهر با انفجار یک بمب. یکی از عاملان حادثه دستگیر شد؛ واردشدن خساراتی به اموال مردم در 6 مورد پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز و آتش‌زا در بروجرد، سبزوار، یاسوج و شیراز. یکی از مهاجمان دستگیر شد.

10 کشته‌شدن یکی از عناصر سازمان مجاهدین خلق و دستگیری نفر اصلی تیم سه‌نفره ترور سازمان در درگیری با نیروهای سپاه اصفهان؛ دستگیری 15 نفر از عناصر سازمان در بروجرد و سمنان؛ تصادف دو موتورسوار وابسته به سازمان هنگام حرکت در اتوبان چمران. یکی از آنان کشته و دیگری دستگیر شد؛ شناسایی 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق در رشت و لاهیجان. در درگیری‌های ایجادشده هنگام تصرف این خانه‌ها یک نفر از افراد گروه‌ها کشته شد، 8 نفر دستگیر شدند و تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات و اسناد و مدارک سازمان به دست آمد.

1 ارسال نامه‌های تهدیدآمیز برای چند نفر از نیروهای سپاه با امضای سازمان مجاهدین خلق.

2 انتقاد آقای هاشمی رفسنجانی از ضعف‌های موجود در حفاظت از شخصیت‌ها و عملکرد شهربانی، درپی ترورهای انجام‌شده به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق به‌ویژه ترور 3 تن از نمایندگان مجلس.

3 درپی ترورهای چند روز اخیر، بازاریان و کسبه خیابان‌های اطراف بازار تهران در اعتراض به آنچه "عدم قاطعیت دادگاه‌های انقلاب در مقابله با ضدانقلاب" خوانده شده است، اقدام به تعطیلی مغازه‌های خود کردند و کمیته امور صنفی در تشریح و توضیح این اقدام بازاریان اطلاعیه‌ای صادر کرد؛ در اقدامی مشابه، بازار شهرهای قم، تبریز و مشهد تعطیل شد و اصناف مشهد و تبریز با صدور اطلاعیه‌هایی خواستار برخورد قاطع‌تر دادگاه‌های انقلاب با ضدانقلاب شدند.

4 انتشار متن حکم نخست‌وزیری محمدجواد باهنر توسط محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور.

5 جلوگیری دولت ایران از خروج 60 فرانسوی مقیم ایران به دستور دادستان دادگاه انقلاب مستقر در فرودگاه درپی تنش‌های ایجادشده میان ایران و فرانسه، پس از اعطای پناهندگی سیاسی به بنی‌صدر و رجوی و تصمیم دولت فرانسه برای خارج‌کردن اتباع خود از ایران؛ سخنگوی وزارت امور خارجه: مسئله تاخیر در پرواز به‌علت مشکلات مربوط به پرونده مالی و حقوقی کسانی است که مایل به ترک ایران هستند. این افراد می‌توانند دوشنبه آینده تهران را ترک کنند؛ لغو سفر داخلی میتران و جلسه پنج‌ساعته وی با مشاورانش برای بررسی این موضوع که به انتشار اطلاعیه‌ای انجامید و دراختیار رسانه‌ها قرار گرفت.

6 وقوع دو انفجار در مؤسسات فرانسوی ایرفرانس و بانک فرانسه واقع در بخش مسلمان‌نشین غرب بیروت، خسارت‌های مادی به بار آورد.

7 مقاله روزنامه انگلیسی گاردین دربارة جنگ ایران و عراق و تأثیر جنگ در جامعه عراق و مشکلات ایجادشده در این کشور.

8 مقاله تحلیلی اریک رولو خبرنگار روزنامه فرانسوی لوموند درباره عملکرد بنی‌صدر در دوران ریاست‌جمهوری، ارتباط وی با سازمان مجاهدین خلق، شکست تلاش‌های سازمان برای به‌دست‌گرفتن قدرت ازطریق جنگ مسلحانه و تأثیر فرار بنی‌صدر در روابط ایران و فرانسه.

ضمیمه گزارش218: گزارش خبرگزاری پارس از وضعیت اتباع فرانسوی در فرودگاه مهرآباد.

گزارش روزشمار 16/5/1360

9 گلوله‌باران شهرهای آبادان و دزفول و حمله هوایی به آبادان.

10 محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، در دیدار با هیئت منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد مذاکره‌کننده صلح در جنگ ایران و عراق: نارضایتی ایران از عدم وصول نتیجه در رفت‌وآمدهای هیئت‌های صلح است. سفر هیئت‌های حسن‌نیت برخلاف آنچه انتظار می‌رفت، برای روشن‌شدن موضوع تجاوز و وضعیت ملتی که مورد تجاوز قرار گرفته، فایده چندانی نداشته است. این رفت‌وآمدها فرصت را برای صدام فراهم می‌آورد تا بتواند در سایه مذاکرات، تجاوزات خود را موجه جلوه دهد. ما سرنوشت جنگ را در میدان جنگ تعیین می‌کنیم؛ رئیس‌جمهور در پایان جلسه شورای‌عالی دفاع در دیدار با خبرنگاران: هیئت غیرمتعهدها در سفر خود به ایران هیچ‌گونه پیشنهاد جدیدی نداشت.

1 شهادت یک نفر از اهالی شهر مهاباد و مجروح‌شدن یک نفر دیگر در حمله عناصر مسلح غیرقانونی به اتومبیل سپاه؛ برخورد خودرو ارتش با مین در محور ارومیه - اشنویه و مجروح‌شدن 3 ارتشی؛ تسلیم‌شدن یک نفر از عناصر مسلح حزب دمکرات به سپاه پیرانشهر.

2 نیروهای اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها) در عملیاتی موفق به تصرف شهر کلاله در استان اربیل عراق شدند. در این عملیات، 97 نظامی عراقی کشته شدند و یک بالگرد عراقی سقوط کرد. در عملیات معارضین عراقی در زاخو 5 نظامی کشته و 8 نفر زخمی شدند.

3 اجرای 2 عملیات ترور به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق در رشت و تهران که در رشت به شهادت یک عضو بسیج و مجروح‌شدن فردی دیگر انجامید و در تهران ناموفق بود و عامل آن دستگیر شد.

4 درپی پرتاب بمب آتش‌زا به مغازه یکی از افراد متعهد ساری آتش‌سوزی وسیعی رخ داد که باعث سوختن 6 مغازة دیگر و زخمی‌شدن 18 تن شد؛ در 8 حادثه در ارومیه، تهران، اراک، شیراز و کرمانشاه، چندین نارنجک، بمب دست‌ساز و آتش‌زا به ساختمان‌های دولتی، نهادهای انقلابی و منازل مردم پرتاب شد که یک مجروح بر جای گذاشت و خساراتی نیز ایجاد کرد؛ در شیراز یکی از هواداران وابسته به سازمان مجاهدین خلق درحال پرتاب یک بمب آتش‌زا به داخل یک مغازه دستگیر شد.

5 آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران: مطمئن باشید این جامعه همان‌طورکه از شر شاه و امریکا راحت شد، به‌زودی از شر تروریست‌ها راحت می‌شود و مملکت به‌سوی سازندگی پیش خواهد رفت.

6 هواپیمای بوئینگ707 نیروی هوایی ارتش که بنی‌صدر و رجوی با آن از ایران فرار کردند، پایگاه نظامی اورلی در حومه پاریس را ترک کرد و در فرودگاه مهرآباد به زمین نشست. دو تکنیسین هواپیما به ایران بازگشتند و دو خدمه دیگر به فرانسه پناهنده شدند.

7 انفجار یک بمب قوی در کنار شعبه بانک صادرات ایران در بخش غربی بیروت و مجروح‌شدن 4 نفر. فردی که خود را سخنگوی سازمان مجاهدین خلق معرفی می‌کرد، در تماس با خبرگزاری‌ها مسئولیت انفجار را بر عهده گرفت و اعلام کرد که این انفجار به‌تلافی انفجارهایی که دو شب قبل در 3 مؤسسه فرانسوی در بیروت رخ داده بود، انجام شده است.

8 گروهی از دانشجویان هوادار سازمان مجاهدین خلق، دفتر حافظ منافع ایران در سفارت الجزایر در واشنگتن را به‌مدت یک ساعت اشغال کردند، 8 کارمند دفتر را گروگان گرفتند و شعارهایی علیه جمهوری اسلامی روی دیوارهای دفتر نوشتند. با مداخله پلیس، یکی از مهاجمان اقدام به تیراندازی کرد و درنتیجة درگیری، یک نفر تیر خورد و 2 نفر مجروح و 24 نفر دستگیر شدند.

9 مقاله کینه‌توزانه نشریه انگلیسی اکونومیست علیه جمهوری اسلامی و حمایت این نشریه از اقدامات تروریستی گروه‌های مسلح غیرقانونی و ارائه خط ترور امام خمینی به سازمان مجاهدین خلق.

10 مقایسه دوران حضور امام خمینی در نوفل لوشاتو در ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و مواضع دولت فرانسه در آن دوران، با حضور بنی‌صدر در این کشور، در گزارش آسوشیتدپرس.

گزارش روزشمار 17/5/1360

1 دیدار عده‌ای از فرماندهان نظامی کشور با امام خمینی و ارائه گزارشی از وضعیت جبهه‌های جنگ.

2 دیدار اعضای هیئت منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد با وزیر امور خارجه. میرحسین موسوی در این دیدار بر شرایط ایران تأکید کرد، اما هیئت حین ترک تهران، بدون اشاره به شرایط ایران، در اطلاعیه‌ای فقط به درج سخنان محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور، مبنی‌بر ادامه جنگ تا پیروزی پرداخت؛ ورود اعضای هیئت به بغداد و دیدار آنان با وزیر امور خارجه عراق.

3 گلوله‌باران پادگان‌های ارتش عراق در خرمال و سیدصادق.

4 پاک‌سازی روستای ماویان در شمال‌غربی کامیاران از عناصر ضدانقلاب. در بازگشت یک دستگاه خودرو روی مین رفت که 4 نفر شهید و 6 نفر زخمی شدند؛ تسلیم‌شدن 6 عضو مسلح حزب رزگاری به سپاه پاوه و تحویل اسلحه‌هایشان.

5 شهادت حجت‌الاسلام احمد فقیهی رئیس و حاکم شرع چند شهر استان فارس و 2 پاسدار همراه وی در تیراندازی دو موتورسوار مسلح به‌سوی آنان؛ ترور و شهادت یک پاسدار کمیته در آمل، یک پاسدار سپاه در تبریز، یکی از افراد متعهد شهر رشت و یک مغازه‌دار در کرج به‌دست عناصر گروه‌های مسلح؛ سوء‌قصد دو موتورسوار مسلح به یک خواربارفروش در مشهد و زخمی‌شدن وی؛ ناکام‌ماندن ترور حجت‌الاسلام جلالی خمینی سرپرست کمیته منطقه 5 تهران و یک سپاهی در ساری.

6 مجروح‌شدن 2 نفر در انفجار بمب زیر خودرو کمیتة امداد مهاباد؛ انفجار بمب کنار 2 سینما در سنندج و کرمانشاه و در یک خودرو در بروجرد و به‌بارآمدن خساراتی؛ پرتاب 4 بمب دست‌ساز و آتش‌زا در خرم‌آباد و تهران و ایجاد خسارات جزئی؛ به آتش کشیده‌شدن یک خیاطی در سمنان؛ کشف و خنثی‌سازی 3 بمب در مغازه‌ای در بازار تجریش و 2 خودرو در رشت.

7 در درگیری افراد یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق با نیروهای کمیته در منطقه منیریه تهران، 4 کادر و 2 عضو سازمان دستگیر و 3 نفر خودکشی کردند. از این مکان که بخشی از عملیات‌های نظامی سازمان در تهران در آن طراحی می‌شد، مقادیر زیادی اسلحه، مهمات، مواد منفجره و تجهیزات نظامی و مدارک به دست آمد.

8 احمد بن بلا رئیس‌جمهور پیشین الجزایر، در مصاحبه با مجله لبنانی الحوادث در دفاع از انقلاب اسلامی ایران: انقلاب ایران قبل از هر چیز یک انقلاب فرهنگی است که تمدن دنیای سرمایه‌داری و روابط سلطه‌جویانه غرب را در معرض اتهام قرار داده است. نباید از یاد برد که کل مخالفت با انقلاب اسلامی در غرب طرح‌ریزی می‌شود و این مخالفت را سرمایه‌داران رهبری می‌کنند.

9 دبیرکل حزب دمکرات کرد لبنان در دیدار از سفارت ایران در بیروت: ما جنگ پلیدی که نیروهای ارتجاعی منطقه و در رأس آنها رژیم صدام تکریتی علیه انقلاب اسلامی ایران به راه انداخته‌اند محکوم کرده و تأکید می‌کنیم که ملت کرد لبنان و حزب دمکرات کرد از انقلاب ایران دربرابر تجاوزهای عراق پشتیبانی می‌کنند.

ضمیمه گزارش240: سوابق سازمانی 4 کادر دستگیرشده سازمان مجاهدین خلق در تهران.

گزارش روزشمار 18/5/1360

1 دو گردان نیروی مخصوص و یک گروهان کماندوی عراقی به مواضع نیروهای ایرانی در محور دارخوین حمله کردند. این اقدام دشمن به‌دلیل ناهماهنگی بین واحدهای عراقی و هشیاری و مقاومت نیروهای خودی شکست خورد و حدود 100 عراقی کشته یا زخمی و 15 نفر اسیر شدند. تلاش مجدد عراق در ساعت 4:45 صبح شکست خورد که در این اقدام نیز 50 عراقی کشته و 10 تن دیگر اسیر شدند.

2 اصابت 4 گلوله توپ عراقی به یکی از روستاهای عرب‌نشین حومه شادگان، 7 نفر مجروح بر جای گذاشت و حرکت تعدادی از مردم شهر و حومه به خارج شهر را به دنبال داشت. این وضعیت تاحدودی اوضاع شهر را متشنج کرد. درپی این اقدام، مردم به راه‌پیمایی در شهر پرداختند و کسبه، بازار و مغازه‌های خود را تعطیل کردند. پس از راه‌پیمایی، فرماندار شادگان در اجتماع مردم در مسجد امیر درباره توطئه گروه‌های ضدانقلاب و ستون پنجم عراق هشدار داد و قطعنامه‌ای در 5 بند قرائت شد؛ شهر آبادان گلوله‌باران شد و چند نفر زخمی شدند.

3 هیئت منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد که برای پیگیری میانجیگری بین ایران و عراق پس از سفر به ایران، به بغداد رفته بودند، بعد از دیدار با صدام حسین و طارق عزیز، بدون دستیابی به نتیجة مشخص این کشور را ترک کردند. این هیئت قبل از ترک بغداد، در بیانیه‌ای با ابراز نگرانی از خسارات جنگ، درباره گسترش جنگ به دیگر کشورها هشدار دادند.

4 مهم‌ترین اخبار امروز شمال‌غرب ایران: تخریب پاسگاه سرسوراو عراق در عملیات چریکی برون‌مرزی نیروهای مشترک سپاه بانه و پیشمرگان مسلمان کرد؛ انهدام خودرو کمیته امداد مهاباد براثر انفجار بمبی قوی در زیر آن؛ درگیری شدید عناصر حزب دمکرات و گروه کومه‌له در بوکان و کشته‌شدن 10 نفر از طرفین و زخمی‌شدن عده‌ای دیگر.

5 شهادت 3 نفر ازجمله یک دانش‌آموز و مجروح‌شدن 2 پاسدار و یک معلم در ترورهای امروز گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای تهران، ساری و رشت؛ ناموفق‌بودن ترور یک پاسدار در تهران.

6 در12 عملیات پرتاب بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا و تیراندازی عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی در چند شهر کشور، 5 نفر به‌طور سطحی مجروح شدند و خسارات کمی به بار آمد. 2 نفر از عاملان این حوادث در خرم‌آباد دستگیر شدند.

7 کشف بمب قوی در کنار ریل راه‌آهن اراک - خرمشهر؛ اطلاعیه دادستانی اراک درباره محدودیت تردد موتورسیکلت در سطح شهر.

8 اطلاعیه سپاه درمورد شناسایی 30 خانه تیمی و دستگیری تعداد زیادی از افراد شاخه‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق در این خانه‌ها ازجمله رابط دفتر هماهنگی بنی‌صدر و سازمان و نیز کشف تعداد زیادی اسلحه و مقادیر فراوانی مهمات و لیست ترور چند تن از نمایندگان مجلس، برخی اعضای سپاه و مردم عادی.

9 کشف تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات از درون اتومبیل سرقتی در تهران؛ دستگیری 17 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق عامل انفجارهای اخیر خرم‌آباد و بروجرد.

10 اطلاعیه کمیته امداد امام خمینی دربارة تأمین خسارت مالی افرادی که در اقدامات گروه‌های معارض متحمل ضرر و زیان شده‌اند.

1 توضیحات داوود کریمی فرمانده سپاه پاسداران تهران، در گفت‌وگو با خبرگزاری پارس درباره آخرین وضعیت سپاه پاسداران تهران در جبهه‌های جنگ، آمادگی این سازمان در عرصه مبارزه با گروه‌های مسلح ضدانقلاب و تأمین امنیت پایتخت.

2 درپی افزایش انتقادها از عملکرد شهربانی در حفظ جان افراد و شخصیت‌های نظام، شهربانی جمهوری اسلامی با انتشار اطلاعیه‌ای با اشاره به صلاحدید دولت و برخی شخصیت‌ها مبنی‌بر تقسیم‌کار و انتخاب محافظین از بین نیروهای شهربانی، کمیته و سپاه، آمادگی خود را برای هرنوع همکاری اعلام کرد.

3 مرخص‌شدن آیت‌الله خامنه‌ای امام‌جمعه تهران و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، از بیمارستان.

4 آقای هاشمی رفسنجانی در سخنان پیش از دستور مجلس شورای اسلامی در پاسخ به سخنان پرویز ملک‌پور نمایندة زرتشتیان که در مطالبی تردید خود را مبنی‌بر اینکه برخورد با عناصر سازمان مجاهدین خلق، که در اقدامات نظامی علیه جمهوری اسلامی شرکت دارند، اقدامی از سر عصبانیت است یا اقدامی انقلابی، ابراز کرده بود، گفت: جریانی که با اعتراف کادر مرکزی خودشان در خدمت امپریالیسم قرار گرفتند، اعدام اینها انقلابی نیست؟ آنها با موتور در خیابان بدن پاسدار را زیر رگبار بگیرند و له کنند و با بمب قطعات بدن یک عابر را به سر درخت بیندازند انقلابی هستند؟ من البته قبول دارم که عده‌ای از بچه‌ها فریب‌خورده هستند اما جریان یک جریان خیانت‌بار است.

5 بازتاب انتشار وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق در محافل سیاسی و رسانه‌ای کشور. هرچند سازمان با کلی‌گویی مختصر از کنار این موضوع گذشت، جراید ازجمله روزنامه کیهان به تحلیل مواضع و دیدگاه‌های مندرج در این وصیت‌نامه پرداختند.

6 راه‌پیمایی شمار معدودی از هواداران سازمان مجاهدین خلق در لندن؛ تظاهرات 35 هوادار این سازمان در ایالت نیوجرسی امریکا در اعتراض به بازداشت عده‌ای از هواداران سازمان توسط پلیس این کشور به‌جرم راه‌بندان و ایجاد مزاحمت برای مردم.

7 بررسی دلایل ایجاد تیرگی در روابط ایران و فرانسه ازجمله فرار بنی‌صدر در مقاله نشریه اخبار الخلیج.

8 درپی انتشار مطلب خبرگزاری آسوشیتدپرس در مقایسة دوران اقامت و فعالیت‌های امام خمینی در پاریس با وضعیت فعلی، روزنامه اطلاعات در تفسیری به نقد حمایت محافل سیاسی فرانسه برای توجیه دادن پناهندگی سیاسی به بنی‌صدر و رجوی با مستمسک قراردادن اقامت موقت امام خمینی در پاریس، پرداخت.

9 تفسیر رادیو لندن و رادیو صدای امریکا درمورد روابط سیاسی ایران و فرانسه پس از فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس.

ضمیمه گزارش243: گزارش واحد اطلاعات عملیات سپاه از وضعیت فرماندهی و نیروهای عراقی شرکت‌کننده در عملیات دارخوین براساس اطلاعات به‌دست‌آمده از اسرای عراقی.

ضمیمه گزارش256: سخنان پرویز ملک‌پور نماینده زرتشتیان ایران در مجلس شورای اسلامی درباره عملکرد عناصر سازمان مجاهدین خلق (منافقین).

ضمیمه گزارش257: تحلیل شخصیت و متن وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی در روزنامه کیهان.

گزارش روزشمار 19/5/1360

1 حمله هوایی بدون نتیجة عراق به شهرهای سردشت و خرم‌آباد؛ حمله توپخانه‌ای عراق به آبادان و آتش‌سوزی در پالایشگاه، آتش‌گرفتن یک ساختمان و یک خودرو و واردشدن خساراتی به چند منزل مسکونی.

2 حمل 40 قبضه ضدهوایی از کویت به عراق. این محموله بخشی از بار کشتی‌ای حامل 400 قبضه سلاح ضدهوایی است که وارد کویت شده؛ لنگرانداختن 5 کشتی حامل اسلحه و تجهیزات نظامی متعلق به عراق در بندر عبدالله کویت؛ ارسال کاروان حامل سوخت (حدود 150 تانکر) هر شب ازطریق مرز عبدلی به عراق.

3 بررسی آخرین تحولات جبهه‌های جنگ و طرح‌های عملیاتی مورد نظر فرماندهان، گزارش جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش از حمله ناموفق شب گذشته عراقی‌ها در جبهه دارخوین و تشریح دلایل حمله عراقی‌ها به این محور توسط رئیس‌جمهور در جلسه شورای‌عالی دفاع.

4 تشریح آخرین تحولات نظامی در جبهه‌های آبادان و نقش نیروهای فداییان اسلام در این جبهه از زبان سید مجتبی هاشمی فرمانده عملیاتی این نیروها.

5 نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران کشتی تجاری دانمارکی، که محموله‌ای نظامی شامل 177 تن دینامیت و مقادیر زیادی مواد منفجره متعلق به عراق را به یکی از بنادر کویت حمل می‌کرد، توقیف و آن را برای تخلیه محموله‌اش به بندرعباس هدایت کرد؛ وزارت امور خارجه ایران به دولت‌هایی که از تسهیلات بندری و ترانزیتی خود برای ارسال کالاهای جنگی به عراق استفاده کنند، هشدار داد.

6 شهادت یک پاسدار و انفجار بمب در کتابخانه متعلق به سپاه در مهاباد؛ تسلیم‌شدن 2 فرد وابسته به کومه‌له و تحویل اسلحه‌هایشان به پیشمرگان مسلمان کرد در سنندج.

7 در تیراندازی سرنشینان مسلح یک اتومبیل به‌سوی خودرو سپاه در جاده شیرگاه قائم‌شهر، 2 پاسدار به شهادت رسیدند و یک نفر مجروح شد. مهاجمان با ورود به شهر و تیراندازی به مردمی که برای انجام‌دادن امور جاری خود در مقابل فرمانداری قائم‌شهر حضور داشتند نیز 5 نفر را مجروح کردند. در درگیری نیروهای گشت کمیته و سپاه با مهاجمان یکی از آنان کشته شد و بقیه گریختند؛ یک روستایی در خیابان طالقانی بابل به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق به شهادت رسید و یک زن نیز مجروح شد. مردم با هجوم به ضارب وی را دستگیر و تحویل نیروهای سپاه دادند.

8 شهادت پدر یک مجروح جنگ اهل رامهرمز که برای عیادت فرزندش به مشهد آمده بود و مجروح‌شدن 3 نفر دیگر به‌دست افراد ضدانقلاب در این شهر؛ واردشدن خساراتی به ساختمان بنیاد شهید مشهد در حمله عناصر سازمان مجاهدین خلق؛ انفجار بمب در دست یکی از عناصر سازمان قبل از پرتاب و کشته‌شدن وی درحالی‌که قصد داشت آن را به منزل یکی از روحانیون قائن پرتاب کند.

9 اقدامات عناصر ضدانقلاب در تهران: به شهادت‌رساندن یک عضو انجمن اسلامی بانک ملی در خیابان خاور شمالی، تیراندازی به‌سوی 3 رهگذر در خیابان جلا‌ل آل‌احمد به تصور اینکه آنان پاسدار هستند که این اقدام به شهادت یک کودک و مجروح‌شدن هر سه رهگذر انجامید، پرتاب بمب آتش‌زا به‌سوی نماینده روزنامه کیهان در میدان هفت‌تیر و مجروح‌شدن وی، به‌آتش‌کشیدن 2 مغازه در خیابان‌های شهید بهشتی و سهروردی؛ ناکامی افراد ضدانقلاب در آتش‌زدن پمپ بنزین تقاطع خیابان جمهوری - گلشن و حمله به ساختمان کمیته در محله قنات‌کوثر تهران.

1 ترور یک پاسدار در شیراز به‌دست دو موتورسوار مسلح که به مجروح‌شدن وی انجامید؛ مجروح‌شدن 5 نفر و به‌بارآمدن خسارات فراوان در 8 مورد پرتاب نارنجک، انواع بمب به منازل، محل کسب مردم و ساختمان برخی نهادها در چند شهر کشور.

2 دستگیری بیش از نیمی از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق، چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) و گروه کمونیستی طوفان در بجنورد؛ شناسایی و دستگیری یکی از عناصر فعال سازمان در تهران و 7 عضو گروه پیکار در یک خانه تیمی در قزوین.

3 اطلاعیه شورای تأمین استان مازندران مبنی‌بر ایجاد محدودیت در تردد موتورسیکلت‌های 4 سیلندر و استفاده دوتَرک از سایر موتورها، به‌منظور جلوگیری از اقدامات و ترورهایی که عناصر گروه‌های ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق(منافقین) به‌وسیله موتورسیکلت انجام می‌دهند.

4 امام خمینی در دیدارِ اعضای انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا و اعضای انجمن اسلامی شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران و حومه، در سخنانی پس از مقایسه انقلاب ایران با سایر انقلاب‌های جهان و تحلیل مشکلات انقلاب اسلامی ایران به پیوند بنی‌صدر با سازمان مجاهدین خلق و اقدامات خرابکارانه اعضا و رده‌های پایین تشکیلاتی سازمان در داخل اشاره کرده و به هواداران آنان توصیه کردند در رفتار رهبران سازمان تفکر کنند و به‌سوی مردم بازگردند. ایشان از مردم خواستند در شناسایی خانه‌های تیمی با نیروهای انتظامی همکاری کنند و توجه ویژه‌ای به این امر داشته باشند و آن را وظیفه و تکلیف شرعی خود بدانند.

5 درپی تصمیم دولت ایران برای اخراج سفیر فرانسه از ایران و دستور دولت فرانسه مبنی‌بر بازگشت فرانسویان مقیم تهران به کشورشان، ظهر امروز، 57 فرانسوی تهران را به مقصد فرانسه ترک کردند و در فرودگاه پاریس با استقبال مقامات این کشور مواجه شدند. برخلاف تبلیغات محافل و رسانه‌های غربی که قصد داشتند این اقدام دولت فرانسه را ترس از تهدیدشدن جان اتباع این کشور در ایران جلوه دهند، آنان در فرودگاه پاریس در مصاحبه با خبرنگاران گفتند که هیچ‌گاه چنین احساسی نداشته‌اند که در ایران به‌صورت گروگان نگه داشته می‌شوند.

6 هم‌زمان با ورود اولین گروه از اتباع فرانسوی مقیم ایران به کشورشان، رسانه‌های انگلیسی اخباری اغراق‌آمیز درباره ایجاد محدودیت برای ابوالحسن بنی‌صدر توسط دولت فرانسه منتشر کردند، اما سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه یکی از شرایط اعطای پناهندگی سیاسی را محدودیت در ابراز نظر سیاسی عنوان کرد؛ مجله الکفاح العربی (چاپ لندن) اذعان کرد بدون هیچ‌گونه محدودیتی با بنی‌صدر گفت‌وگو کرده است.

گزارش روزشمار 20/5/1360

7 وارد‌شدن خساراتی به 6 منزل مسکونی، آتش‌گرفتن یک ساختمان 5 طبقه و 2 مخزن نفتی و مجروح‌شدن 7 نفر در گلوله‌باران آبادان.

8 شکست تلاش اولاف پالمه نماینده دبیرکل سازمان ملل، برای خارج‌کردن 70 کشتی تجاری که از آغاز جنگ ایران و عراق در اروندرود در محاصره قرار گرفته‌اند.

برخورد یک خودرو ارتشی در نزدیکی پادگان سقز با مین و شهادت 2 افسر، یک درجه‌دار و یک سرباز و زخمی‌شدن یکی دیگر از سربازان؛ گرفتارشدن چند سپاهی در کمین عناصر مسلح غیرقانونی

1 و شهادت یک پاسدار، مجروح‌شدن یک نفر دیگر و افتادن یک دستگاه کمباین جهاد سازندگی با راننده‌اش به‌دست عناصر مسلح غیرقانونی؛ انفجار یک خودرو جیپ سپاه براثر برخورد با مین در صائین‌دژ و مجروح‌شدن یک بسیجی؛ اسیر‌شدن 5 نیروی شهربانی به‌دست عناصر گروه‌های غیرقانونی و درنهایت آزادشدن آنان با تلاش نیروهای سپاه.

2 در 4 ترور انجام‌شده در نقاط گوناگون تهران، یک پاسدار و یک ستوان‌دوم ارتش شهید و 2 پاسدار مجروح شدند؛ سوءقصد به حجت‌الاسلام مهدی کروبی سرپرست بنیاد شهید، ناکام ماند، اما با تعقیب دو مهاجم موتورسوار، یکی از آنان دستگیر شد؛ در تیراندازی به صاحب یک داروخانه کسی آسیب ندید.

3 سوءقصد افراد سازمان مجاهدین خلق به حجت‌الاسلام بهاءالدین عراقی و 5 تن از همراهانش در کرمانشاه، که به شهادت وی و پاسدار محافظش و مجروح‌شدن 4 تن دیگر انجامید؛ ناکام‌ماندن ترور حجت‌الاسلام سید کاظم نورمفیدی و به شهادت‌رسیدن 3 پاسدار محافظ وی؛ اجرای 4 عملیات ترور در شهرهای آمل، تبریز و سنندج که 2 شهید و 4 مجروح برجای گذاشت. 4 نفر از عوامل ترور دستگیر شدند.

4 وارد‌شدن خساراتی به ساختمان‌های نهادهای انقلابی، منازل و محل کسب مردم در 8 عملیات پرتاب نارنجک و انواع بمب و تیراندازی در نقاط مختلف تهران و 2 عملیات در ایلام و مشهد.

5 کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در ساری و ایجاد درگیری در این خانه که به کشته‌شدن یک عضو سازمان، زخمی‌شدن یک تن دیگر و دستگیری 2 نفر از آنان انجامید؛ کشف اسلحه، مهمات، پلاک‌های تقلبی خودرو و اطلاعیه‌های سازمان از یک اتومبیل در تهران.

6 دستگیری 17 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق و یک عضو پیکار در شهرهای ورامین، تهران، قم، مشهد و فسا و کشف تعدادی سلاح و مقادیری مهمات از آنان.

7 حزب دمکرات کردستان ایران درپیامی به رئیس‌جمهور فرانسه، اخراج سفیر این کشور از ایران را محکوم کرد.

8 ارسال نامه‌هایی ازسوی سعدون حمادی وزیر امور خارجه عراق به دبیرکل سازمان ملل، رئیس شورای امنیت، دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی و دبیرکل سازمان کشورهای غیرمتعهد که در آن به‌استناد سخنان مسعود رجوی در مصاحبه با رسانه‌های غربی، ایران آغازگر جنگ معرفی شده است.

9 رادیو صدای امریکا به نقل از آسوشیتدپرس در تحلیل روابط، مناسبات و برخورد سازمان مجاهدین خلق با بنی‌صدر: بنی‌صدر بدون حمایت رجوی خیلی زود در بوته فراموشی می‌افتد، ولی اکنون بنی‌صدر می‌تواند از مجاهدین برای رهبری قیام مسلحانه علیه (امام) خمینی استفاده کند. در مقابل، رجوی هم به بنی‌صدر نیازمند است؛ گرچه منتقدین مجاهدین می‌گویند رجوی و مجاهدین پس از آنکه از شر ملّاها خلاص شدند احتمالاً بنی‌صدر را نیز کنار می‌گذارند.

10 تعدادی از عناصر سازمان مجاهدین خلق سفارت جمهوری اسلامی ایران در پایتخت نروژ را تصرف کرده و 7 نفر ازجمله کاردار، همسر و فرزند 6 ساله وی را گروگان گرفتند و به تخریب اموال سفارت پرداختند. پلیس پس از 7 ساعت، در محل حاضر شده، 16 نفر از آنان را به مرز سوئد برد و از نروژ بیرون کرد.

1 تعداد اندکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق که از یک هفته قبل، در میدان ترافالگار لندن، اعتصاب غذا کرده بودند، با دریافت پیامی از رجوی به این اقدام خود پایان دادند. خبرگزاری فرانسه علت این اقدام آنان را حضور دانشجویان مسلمان عضو انجمن‌های اسلامی اروپا اعلام کرد.

2 گزارش روزنامه پولتیکن (چاپ فرانسه) درباره اقدام جمهوری اسلامی در متوقف‌کردن کشتی تجاری دانمارکی حامل سلاح به عراق و واکنش مقامات دانمارکی و مذاکراتشان با ایرانی‌ها درباره کشتی.

گزارش روزشمار 21/5/1360

3 برخورد یک ستون نظامی ارتش در محور ارومیه - سلماس با کمین عناصر ضدانقلاب و شهادت 3 سرباز، مجروح‌شدن 4 نفر (2 افسر، یک درجه‌دار و یک سرباز) و اسارت 15 نظامی دیگر.

4 شهادت یک بسیجی در درگیری محور سقز - بوکان؛ مجروح‌شدن 3 سرباز براثر شلیک گلوله خمپاره به یک پاسگاه در شمال‌غربی سنندج؛ برخورد یک خودرو ژاندارمری در شمال‌شرقی سنندج با مین و مجروح‌شدن 3 سرباز؛ کشف جسد یک افسر پادگان قوشچی ارومیه که به‌دست عناصر کومه‌له اسیر و سپس اعدام شده بود.

5 چند تن از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) 6 گلوله آر.پی.جی7 به ساختمان ستاد مرکزی سپاه پاسداران شلیک کردند که به بخشی از ساختمان خسارت جزئی وارد شد و چند نفر مجروح شدند. 2 مهاجم در لحظات اولیه و 6 نفر هم ساعاتی بعد دستگیر شدند.

6 تیراندازی عناصر سازمان مجاهدین خلق در اداره آموزش‌وپرورش ناحیه 2 تهران به شهادت یک معلم و مجروح‌شدن 2 معلم دیگر انجامید؛ در 3 عملیات ترور دیگر در تهران، یک تن شهید و 2 نفر مجروح شدند.

7 در 4 عملیات ترور در شهرهای اصفهان، قزوین، آمل و ساری، 5 نفر به شهادت رسیدند و یک نفر مجروح گردید. یک عامل ترور که از عناصر سازمان مجاهدین خلق بود، دستگیر شد.

8 مجروح‌شدن 2 نفر و ایجاد خساراتی در 8 مورد انفجار نارنجک و بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا در 6 شهر؛ کشف و خنثی‌سازی 2 بمب در تهران و مشهد.

9 دستگیر 14 تن از اعضای شاخه‌های نظامی سازمان که در عملیات‌های ترور و ایجاد انفجار در تهران نقش فعال داشتند. کمیته انقلاب اسلامی در اطلاعیه‌ای مشخصات و اتهامات این افراد را اعلام کرد.

10 درپی ترور حجت‌الاسلام بهشتی‌نژاد جانشین امام‌جمعه اصفهان، 2 تن از اعضای فعال سازمان مجاهدین خلق در اصفهان دستگیر و پس از بازجویی و تحقیق از آنان شبکه اصلی ترور و عملیات‌های نظامی سازمان شناسایی و 90 تن از اعضا و افراد مرتبط با این شبکه دستگیر شدند؛ 11 نفر از عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق، پیکار و چریک‌های فدایی خلق در شهرهای مشهد، بیرجند، قزوین، رودبار و چالوس دستگیر شدند.

11 دیدار جانشین جدید فرمانده نیروی هوایی ارتش و فرماندهان جدید پایگاه‌های هوایی این نیرو با امام خمینی و قدردانی امام از افراد حاضر در این جلسه و قوای مسلح ایران.

12 سرهنگ معین‌پور جانشین فرمانده نیروی هوایی ارتش، در دیدار با امام خمینی از وضعیت این نیرو، به‌ویژه پس از فرار بنی‌صدر و تغییرات انجام‌شده در سطح مدیریتی و چند طرح مورد نظر نیروی هوایی گزارش داد و پس از آن، با خبرنگاران گفت‌وگو کرد.

1 درپی درخواست چند تن از مسئولان کشور برای هشیاری بیشتر در محافظت از شخصیت‌ها، سازمان مجاهدین خلق با انتشار اطلاعیه‌ای کوشید با مرزبندی میان نیروهای سپاه و کمیته با شهربانی، آنان را به تمرد از دستور در اجرای مأموریت ترغیب کند.

2 اطلاعیه دادستانی کل انقلاب مبنی‌بر برخورد قاطع با افراد وابسته به گروه‌های مسلح معارض که به شورش، تخریب و ارعاب مردم بپردازند و برخورد توأم با رأفت اسلامی با کسانی که قبل از دستگیری از اعمال گذشته خود توبه کنند.

3 انتقاد محمدعلی رجایی از سیاست‌های دوگانه دولت فرانسه در قبال ایران در پاسخ به پیام تبریک میتران به مناسبت انتخاب وی به ریاست‌جمهوری ایران.

4 گزارش تحلیلی مجله الحریه (ارگان خبری جبهه دمکراتیک خلق برای آزادی فلسطین) درباره اقدام عراق در راه‌اندازی جنگ علیه ایران و بربادرفتن آرزوهای صدام برای دردست‌گرفتن رهبری اعراب.

5 نماینده رئیس‌جمهور فرانسه پس از بازگشت آخرین گروه فرانسویان مقیم ایران به این کشور: به‌هیچ‌وجه مسئله قطع روابط دیپلماتیک با ایران مطرح نیست و سفارت فرانسه در تهران همچنان باز خواهد ماند؛ بعضی نشریات فرانسوی به انعکاس نارضایتی تعدادی از فرانسویانی که برخلاف نظرشان به دستور رئیس‌جمهور کشورشان، ایران را ترک کردند، پرداختند و اظهار کردند که وقایع ایران و خطرهای احتمالی بیش‌ازحد بزرگ جلوه داده شده و پاریس تصمیمی شتاب‌زده، ناشیانه و غیرمنطقی اتخاذ کرده و گروگان‌گیری ایدة غیرقابل‌تصوری بوده است.

6 گزارش برخی نشریات درباره زیان‌های ناشی‌از تیرگی روابط سیاسی ایران و فرانسه: تایمز مالی: ضرر اقتصادی فرانسه در ایران یک میلیارد پوند (دو میلیارد دلار) خواهد بود؛ لوموند: میزان خسارت شرکت‌های فرانسوی احتمالاً مهم‌ترین زیان‌ها در تاریخ مبادلات خارجی این کشور و معادل 10 میلیارد فرانک فرانسه می‌باشد.

گزارش روزشمار 22/5/1360

7 سرکوب تظاهر به تک نیروهای عراقی در جبهه شمال کرخه‌کور - طراح.

8 کشته‌شدن 4 بعثی و مجروح‌شدن تعدادی دیگر در حمله پیشمرگان حزب دمکرات کردستان عراق به ساختمان حزب بعث و ضداطلاعات ارتش عراق؛ گزارش حزب الدعوه اسلامی درباره پناهنده‌شدن تعدادی از افراد این حزب و شماری از ارتشیان عراق به اهالی روستای جیزان الچول که درپی آن، نیروی هوایی ارتش عراق روستا را با خاک یکسان کرد و همه اهالی روستا را کشت.

9 یک درجه‌دار و 2 سرباز عراقی از مرز بانه و جبهه شاوریه در غرب دزفول خود را به نیروهای ایرانی معرفی کرده و درخواست پناهندگی کردند؛ در طول یک هفته گذشته، نیروهای امنیتی عراق 37 نفر از ایرانیان ساکن استان سلیمانیه را دستگیر و از عراق اخراج کردند. این افراد ازطریق مرز این استان رهسپار ایران شدند؛ 7 خانواده عراقی با عبور از مرزهای غربی به ایران پناهنده شدند.

10 مهاجمانی که قصد حمله به پاسگاه نیروهای خودی در چناره را داشتند روی مین رفتند و 3 نفر از آنان کشته شدند. تعدادی از آنان نیز در درگیری پس از انفجار کشته یا زخمی شدند؛ در حمله افراد مسلح ضدانقلاب به پاسگاه ارتش در شهر سقز، 2 سرباز شهید و 6 نظامی دیگر زخمی شدند؛ چند تن از افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی در چند نقطه شهر مهاباد دستگیر شدند؛ 2 روستا در بخش دهگلان در جنوب‌شرقی سنندج از وجود عناصر ضدانقلاب پاک‌سازی شد.

1 در 6 عملیات ترور عناصر گروه‌های مسلح ضدانقلاب در شهرهای تهران، بندرعباس، اصفهان، کرج و مشهد، 7 نفر شهید و 7 تن مجروح شدند.

2 حمله تعدادی از افراد سازمان مجاهدین خلق به ساختمان ستاد منطقه 4 کمیته تهران، که با مقاومت این نیروها و همکاری مردم خنثی شد و تعدادی از مهاجمان دستگیر شدند؛ انفجار 7 بمب دست‌ساز و آتش‌زا در چند شهر و واردشدن خساراتی به اماکن کسب مردم و مراکز فرهنگی؛ کشف و خنثی‌سازی 3 بمب ساعتی در فسا و شیروان؛ به آتش کشیده‌شدن انبار علوفه زمستانی کشاورزان در منطقه کوهدشت.

3 با کشف 8 خانه تیمی در شهرهای فسا، بابل و تهران، 44 تن از عناصر سازمان مجاهدین دستگیر شدند و تعدادی سلاح و مقادیری مهمات به دست آمد؛ 5 نفر از عناصر فعال سازمان مجاهدین خلق در لاهیجان و آستانه اشرفیه دستگیر شدند. 3 نفر از این افراد از عوامل به‌شهادت‌رساندن 8 بسیجی پایگاه بسیج سیاهکل بودند؛ در شیراز 4 نفر از افراد فعال سازمان پیکار دستگیر شدند.

4 گروه چریک‌های فدایی خلق اقلیت (شاخه اشرف دهقان) با انتشار اطلاعیه‌ای در بندرعباس، مسئولیت سرقت مبلغی بالغ‌بر 10 میلیون تومان از نیروی دریایی، بانک صادرات و بانک ملی را بر عهده گرفت.

5 محسن رضایی مسئول واحد اطلاعات و عضو شورای فرماندهی سپاه پاسداران در مصاحبه‌ای تلویزیونی از فروپاشی 70 درصد از تشکیلات سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و دستگیری افراد و کادرهای این سازمان در چند شهر خبر داد و دلیل ادامه‌یافتن ترورها و انفجارها در تهران را متمرکزشدن فعالیت سازمان در پایتخت برای بهره‌برداری تبلیغاتی اعلام کرد؛ روزنامه اطلاعات در گزارشی از دستگیری 286 تن از عناصر گروه‌های مختلف در شهرستان‌ها خبر داد.

6 چند فرد مسلح وابسته به یک گروه سلطنت‌طلب (سازمان آزادگان ایران) یک فروند از 3 ناوچه موشک‌انداز متعلق به ایران (موسوم به تبرزین)، خریداری‌شده از فرانسه را که عازم آب‌های ایران بود، در آب‌های اسپانیا ربودند. 2 ناوچه دیگر (نیزه و خنجر) نیز تغییر مسیر داده و در یک بندر نزدیک به محل حادثه پهلو گرفتند. وزارت امور خارجه ایران این اقدام را نتیجه اقدام مشترک سازمان سیا و فردی به نام حبیب‌اللّهی (فرمانده نیروی دریایی ارتش شاه) اعلام کرد.

7 یک فروند هواپیمای کوچک مسافری فرندشیب با 13 سرنشین در مسیر تهران - بندرعباس - چاه‌بهار، توسط خلبان ربوده و به پایتخت عمان برده شد. خبرگزاری پارس به نقل از فردی که وی را سخنگوی جنبش ارتش آزادی‌بخش ایران (آزادگان) خواند، اعلام کرد که خلبان هواپیما وابسته به این جنبش است.

8 یک روز پس از خروج اتباع فرانسوی از ایران، سفیر اخراج‌شدة فرانسه از ایران، دلیل تصمیم دولت این کشور در این تصمیم را اوضاع متشنج و خشن‌بودن اوضاع ایران عنوان کرد. برخی جراید فرانسوی نیز این اقدام را "آزادی اتباع فرانسوی" خواندند و به انتقاد از سیاست دولت ایران پرداختند.

ضمیمه گزارش316: توضیحات ناخدا افضلی درباره نحوه ربوده‌شدن ناوچه تبرزین و اقدام ایران برای بازپس‌گیری آن.

ضمیمه گزارش317: جزئیات ربوده‌شدن هواپیمای فرند شیب و فرود آن در عمان، از قول یکی از خدمه هواپیما.

گزارش روزشمار 23/5/1360

1 بمباران بخش سیه‌چشمه از توابع ماکو و بخش دیزه در جنوب‌غربی ارومیه خسارت کمی ایجاد کرد؛ گلوله‌باران مناطق مسکونی آبادان موجب واردشدن خساراتی به چند ساختمان شد.

2 خلع سلاح دو مأمور شهربانی در مهاباد؛ شلیک یک نارنجک تفنگی در سقز و واردشدن خساراتی به حسینیه و 4 مغازه این شهر؛ دستگیری 4 نفر از عناصر حزب دمکرات در درگیری افراد این حزب با نیروهای سپاه در روستای گوجه‌لوار از توابع شهر میاندوآب؛ تسلیم‌شدن 2 عضو مسلح حزب دمکرات در منطقه شیخ‌صالح جوانرود و تحویل 4 قبضه اسلحه و دریافت امان‌نامه.

3 منصوب‌شدن سرهنگ علی صیاد شیرازی به سمت فرمانده عملیاتی یگان‌های نیروی زمینی ارتش مستقر در شمال‌غرب کشور.

4 اجرای چند عملیات نظامی توسط عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران: تیراندازی به‌سوی ساختمان کمیته منطقه 4 و منطقه 3 و یک واحد گشتی کمیته انقلاب اسلامی منطقه 2؛ پرتاب یک بمب آتش‌زا به‌طرف منزل یکی از افراد متعهد شهر در محدوده کمیته منطقه 11؛ تیراندازی به‌سمت نیروهای کمیته در میدان آزادی؛ انفجار یک بمب صوتی در مقابل ستاد بسیج منطقه 3. در این حوادث 3 پاسدار و یک عابر مجروح شدند؛ یکی از مهاجمان تیر خورد، اما متواری گردید و 3 نفر از افراد سازمان دستگیر شدند.

5 عملیات‌های ترور امروز شهرستان‌ها: حمله به یک پاسدار در مشهد و به‌شهادت‌رسیدن وی؛ تیراندازی به‌طرف گیشه کتاب‌فروشی سپاه پاسداران در اصفهان و مجروح‌شدن یک پاسدار و یک روحانی؛ پرتاب نارنجک به‌سمت اتومبیل گشت سپاه در اصفهان که به درگیری نیروهای سپاه و مهاجمان انجامید و درنهایت یکی از مهاجمان کشته و دیگری زخمی شد؛ تیراندازی به‌سوی یک پاسدار در بابل و مجروح‌شدن وی؛ انفجار یک بمب ساعتی در مسجدسلیمان و مجروح‌شدن یک روحانی مبلغ اعزامی از قم.

6 در 4 حادثه جداگانه پرتاب بمب و مواد آتش‌زا، منزل یک کارمند در مشهد آتش گرفت، اما اقدامات مشابه در سقز، رودسر و بندر گناوه خسارات و تلفاتی نداشت؛ در بهبهان بمب تعبیه‌شده قبل از انفجار کشف و خنثی شد.

7 درپی اجرای دومین مرحله از عملیات "والعادیات" 45 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق، کومه‌له و سلطنت‌طلبان در تهران کشف شد، 55 نفر دستگیر شدند و مقادیر زیادی اسلحه، مهمات، تجهیزات نظامی و اسناد و مدارک به دست آمد.

8 دستگیری 86 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در 7 شهر و کشف 6 خانه تیمی در بیرجند و یاسوج.

9 کاندیدای سازمان مجاهدین خلق در انتخابات مجلس شورای اسلامی از شهرکرد، که از رابطان اصلی تشکیلات اصفهان با مرکز بود و رهبری تعدادی از ترورهای منجر به شهادت را برعهده داشت، در زندان اصفهان خودکشی کرد؛ 3 تن از هواداران سازمان در شاهرود و بجنورد با حضور در نماز جمعه از عملکرد خود اظهار پشیمانی کردند.

اقدامات ایران و اسپانیا پس از ربوده‌شدن ناوچه ایرانی در آب‌های اسپانیا و بازتاب‌های این حادثه: جزئیاتی از چگونگی ربوده‌شدن ناوچه ایرانی تبرزین؛ اعزام هیئتی از ایران به اسپانیا برای تحقیق درباره این موضوع

1 و رایزنی مقامات سیاسی دو کشور؛ ادعای رادیو اسرائیل مبنی‌بر همکاری عده‌ای از کارکنان ناوچه با ربایندگان؛ تکذیب خبر پهلوگرفتن این ناوچه در بندر طنجه مراکش ازسوی دولت مراکش به‌رغم اظهارات مقامات اسپانیا؛ حرکت دو ناوچه دیگر ایرانی از بندر الجرسیراس اسپانیا به مقصد ایران.

2 سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران درباره سیر شکل‌گیری اولین دولت جمهوری اسلامی ایران و دلایل تشکیل نهادهای انقلابی در کنار دولت، درپی معرفی کابینه محمدجواد باهنر.

3 گزارش نشریه فرانسوی آبزرواتور در تحلیل رابطه سازمان مجاهدین خلق و بنی‌صدر.

گزارش روزشمار 24/5/1360

4 تشکیل جلسه شورای‌عالی دفاع در حضور امام خمینی در جماران و تصمیم‌گیری درباره دو عملیات بعدی نیروهای مسلح ایران درپی گلایه امام از رکود در جبهه‌ها.

5 عملیات نیروهای سپاه دهلران در خاک عراق در مقابل چیلات و انهدام چند دستگاه ماشین‌های راه‌سازی عراق؛ واردشدن تلفات و خساراتی به نیروهای عراقی درنتیجه اجرای عملیات آتش ادوات و توپخانه ایران در منطقه عمومی گیلان‌غرب و میمک.

6 مین‌گذاری در مسیر خودروهای ارتش عراق در جاده سیدصادق به‌دست پیشمرگان کرد عراقی و انهدام یک خودرو ارتش؛ اجرای چند عملیات توسط اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها) در سلیمانیه و کشته‌شدن تعدادی از نیروهای ارتش عراق.

7 ارسال کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم؛ کارمندان دولت و نهادهای خصوصی به جبهه‌ها از شهرهای مختلف.

8 گزارش یک روزنامه مصری از اجبار کارگران مصری برای پیوستن به سربازان عراقی و فعال‌شدن کارخانه درحال ورشکستگی ساخت وسایل نظامی مصری با هدف تولید برای عراق.

9 حمله افراد ضدانقلاب به اتومبیل حامل نیروهای جهاد سازندگی، یک خودرو شرکت مخابرات و یک اتومبیل سپاه در حوالی کامیاران و شهادت یکی از نیروهای جهاد، 3 پاسدار و یک نفر از نیروهای شرکت مخابرات و مجروح‌شدن 5 نفر و اسارت چند تن دیگر.

10 حمله افراد حزب دمکرات به ارتفاع 2600 منطقه پاوه و تصرف این ارتفاع که با واکنش سریع نیروهای سپاه بار دیگر ارتفاع تصرف شد و 2 مهاجم کشته و 2 تن دیگر زخمی شدند.

11 تیراندازی تیم ترور حزب دمکرات به‌سوی امام‌جماعت مسجد محله آقا زمان سنندج که به شهادت وی و پسرش و مجروح‌شدن 3 تن دیگر انجامید.

12 در چند درگیری پراکنده در مهاباد، یکی از نیروهای سپاه شهید و 3 نفر مجروح شدند. از مهاجمان نیز 3 نفر کشته یا زخمی شدند؛ یکی از عناصر وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی توسط گروهی با نام "سازمان وحدت اسلامی" ترور و کشته شد؛ حمله عناصر گروه‌های غیرقانونی به مقر پیشمرگان مسلمان کرد در سقز نتیجه‌ای نداشت.

پاک‌سازی روستای مرکزی و 7 روستای سروآباد در جنوب‌شرقی مریوان و سقوط پایگاه‌های کومه‌له، رزگاری و دمکرات در این منطقه و واردشدن تلفات سنگین به این گروه‌ها؛ کشته‌شدن 10 نفر از عناصر گروه‌های غیرقانونی و دستگیری 9 نفر دیگر در پاک‌سازی یک روستا در شرق محور میاندوآب - بوکان و چند روستای اطراف سردشت؛ هلاکت 5 نفر از افراد ضدانقلاب در درگیری

1 روستای کیلانه در جنوب‌شرقی سنندج؛ به آتش کشیده‌شدن 37 هزار بند علوفه روستائیان به‌دست عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی حین فرار این افراد پس از درگیری با نیروهای مشترک سپاه و ارتش در تپه‌های حومه میاندوآب و واردشدن تلفاتی به آنان.

2 بسته‌شدن جاده میاندوآب - صائین‌دژ به‌دست افراد وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی. با حضور نیروهای ژاندارمری این افراد گریختند و 2 خودرویی که آنان قبلاً ربوده بودند، به صاحبانشان برگردانده شد؛ آتش‌افروختن در قله‌های اطراف سنندج توسط عناصر حزب دمکرات کردستان ایران در آستانه سالگرد تأسیس حزب و تیراندازی‌های پراکنده در اطراف شهر؛ تسلیم‌شدن 3 نفر از افراد وابسته به حزب دمکرات در نوسود و باینگان.

3 ناکام‌ماندن ترور آیت‌الله موسوی اردبیلی رئیس دیوان‌عالی کشور و دستگیری یکی از مهاجمان؛ مجروح‌شدن 3 پاسدار در 3 عملیات ترور و تیراندازی به مأموران کمیته در تهران؛ خلع سلاح 2 مأمور شهربانی محافظ پمپ بنزین در خیابان 45 متری رسالت و سرقت 2 اسلحه و یک بی‌سیم آنان؛ دستگیری 3 تن از فعالان سازمان مجاهدین خلق با مقادیر زیاد مواد انفجاری در خیابان هاشمی و آریاشهر تهران.

4 تیراندازی عناصر سازمان مجاهدین خلق به‌سوی 5 تن از نیروهای بسیج در 3 کیلومتری آمل که به شهادت یک بسیجی و مجروح‌شدن 4 تن از آنان انجامید؛ شهادت یک نفر و مجروح‌شدن 2 تن دیگر در تیراندازی افراد ضدانقلاب به‌سمت نیروهای سپاه و جهاد سازندگی آمل؛ به‌شهادت‌رسیدن یک روحانی فعال و یک بسیجی در بابل به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق؛ تیراندازی یکی از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق در ساری به‌سمت نیروهای سپاه که درحال تعقیب وی بودند به شهادت یک پاسدار انجامید. ضارب نیز دستگیر شد؛ شهادت یک پاسدار و مجروح‌شدن یک تن از نیروهای سپاه در حمله عناصر سازمان به‌سوی آنان در ساری؛ سوءقصد به 2 نفر از افراد متعهد شهرستان رودسر که به شهادت آنان انجامید.

5 در 4 اقدام پرتاب نارنجک و انواع بمب در بروجرد، کردکوی و قوچان 7 نفر (6 پاسدار و یک روحانی) مجروح شدند و خساراتی ایجاد شد. 2 تن از عاملان حوادث نیز دستگیر شدند؛ در یک درگیری در گرگان، انفجار بمب دست‌ساز در دست مهاجم سبب کشته‌شدن وی و زخمی‌شدن همراهش شد. یک پاسدار نیز مجروح شد؛ در درگیری نیروهای سپاه با 2 تن از اعضای گروه فرقان در زنجان، یکی از آنان کشته و دیگری دستگیر شد. 2 نفر از پاسداران نیز به شهادت رسیدند.

6 با کشف 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در گرگان، 12 نفر از عناصر این سازمان دستگیر شدند. 3 عضو شاخه نظامی این سازمان نیز در 2 اقدام جداگانه در این شهر بازداشت شدند؛ 17 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در شهرهای رشت، اراک و جهرم دستگیر شدند؛ چند منزل مشکوک در رامهرمز کشف شد و 7 تن از افراد سازمان مجاهدین خلق در این خانه‌ها دستگیر شدند؛ با کشف چند خانه تیمی در تبریز، بیش از 110 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق و پیکار دستگیر شدند و طرح ترور سید حسین موسوی تبریزی رئیس دادگاه انقلاب آذربایجان‌شرقی خنثی شد؛ یک عضو سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) به سپاه پاسداران لنگرود مراجعه کرد و 15 قبضه اسلحه، 100 نارنجک جنگی و مقادیر زیادی فشنگ تحویل داد.

1 محمدعلی رجایی در یک نطق تلویزیونی ضمن درخواست از هواداران و اعضای سازمان مجاهدین خلق برای بررسی عملکرد رهبران سازمان مستقل از القائات این سازمان، برخی رفتارهای آنان مانند برخورد دوگانه با امام و آقای طالقانی، سوءاستفاده از موضوع جنگ، پشت‌کردن به آرمان‌های بنیان‌گذاران اولیه سازمان، اتحاد با جبهه ضدانقلاب، سوءاستفاده از مردم و دلایل اتحاد رجوی با بنی‌صدر و فرار آنان به فرانسه را تشریح کرد.

2 باوجود اعلام قبلی مبنی‌بر پهلوگرفتن ناوچه ربوده‌شده تبرزین در بندر طنجه مراکش، سخنگوی ربایندگان گفت که ناوچه اکنون در آب‌های بین‌المللی است.

3 با گذشت 19 روز از فرار بنی‌صدر و رجوی به پاریس، نشریات غربی درباره مقایسه جایگاه این دو نسبت به یکدیگر دیدگاه متفاوت‌تری را مطرح می‌کنند. روزنامه آبزرور: بنی‌صدر مدعی است 90% ارتشیان از وی حمایت می‌کنند، اما ظاهراً این رجوی است که کارت برنده را در دست دارد و دارای یک نیروی مسلح چریکی است؛ نیوزویک: بنی‌صدر قربانی اوهام شخص خود است که فکر می‌کند از محبوبیت سرشاری برخوردار است و هیچ شواهدی مبنی‌بر سقوط نزدیک رژیم کنونی در ایران دیده نمی‌شود.

4 وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد انور سادات با اعزام چند تن از مأموران ویژه امنیتی خود به پاریس آمادگی رژیم مصر را برای دادن پناهندگی سیاسی به بنی‌صدر اعلام کرد.

5 مجله اکونومیست (چاپ لندن) در مقاله‌ای با عنوان "دو ترور" با اشاره به برخی اقدامات گروه‌های ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق آنان را بسیار دست بالا گرفته و وضعیت داخلی ایران را به‌گونه‌ای ترسیم کرده که سقوط نظام نزدیک است.

6 تصویب طرح خرید 6 کشتی باربری توسط ستاد بسیج اقتصادی کشور با هدف تأمین اقلام مورد نیاز کشور در دوران جنگ و توضیحات معاون سازمان برنامه‌وبودجه دراین‌باره.

7 وزیر اطلاعات عراق از اعلام آمادگی عربستان سعودی برای تأمین هزینه ساخت یک رآکتور هسته‌ای در عراق خبر داد.

ضمیمه گزارش344: سوابق و اقدامات گروه فرقان.

ضمیمه گزارش346: مشروح سخنان محمدعلی رجایی درباره سازمان مجاهدین خلق.

گزارش روزشمار 25/5/1360

8 ارتش عراق هم‌زمان با 3 موشک 3 متری و 12 موشک کاتیوشا پادگان ابوذر در سرپل ذهاب را هدف قرار داد که براثر آن، مقادیر زیادی مهمات موجود در فضای باز و 2 زاغه مهمات دچار آتش‌سوزی و انفجار شد. یک ساعت بعد نیز 2 فروند میگ عراقی پادگان را بمباران کردند که یک زاغه مهمات دیگر آتش گرفت و به انبار نگهداری ارتش، محوطه ترابری و آشپزخانه سپاه خسارت وارد شد. در این حادثه 15 تن شهید و 28 نفر مجروح شدند؛ مواضع ارتش عراق در غرب خرمشهر، منطقه عمومی فاو و سواحل اروند به‌وسیله توپخانه نیروهای خودی گلوله‌باران شد.

برخورد خودرو سپاه جوانرود در غرب باینگان با مین که 4 شهید و 2 مجروح برجای گذاشت؛ تیراندازی پراکنده افراد مسلح غیرقانونی به محل استقرار نیروهای سپاه در باشگاه افسران سنندج. یک نفر مجروح شد و 4 نفر از مهاجمان اسیر شدند؛ حمله ناموفق افراد کومه‌له به پایگاه سپاه در جنوب‌شرقی میاندوآب و دستگیری 5 نفر از آنان. مهاجمان 2 تن از نیروهای کرد محلی را که در

1 درگیری اسیر کرده بودند، به شهادت رساندند؛ ناکام‌ماندن عملیات کمین افراد حزب دمکرات علیه نیروهای سپاه در مهاباد و کشته یا زخمی‌شدن 5 مهاجم و دستگیری یک نفر از آنان؛ شکست حمله عوامل حزب دمکرات به نیروهای سپاه در ارتفاعات جنوب نوسود؛ تسلیم‌شدن 3 فرد مسلح وابسته به حزب دمکرات به سپاه پاسداران پاوه.

2 کشته‌شدن سرکرده یک گروه مسلح وابسته به حزب دمکرات و به‌اسارت‌درآمدن 6 تن از افراد این حزب در یک عملیات تعقیب و مراقبت در غرب مراغه. 3 سپاهی نیز مجروح شدند؛ درگیری عناصر حزب دمکرات کردستان و نیروهای خودی در روستای گردیان در غرب سلماس که به کشته‌شدن 8 تن از عوامل حزب انجامید؛ به‌شهادت‌رسیدن مسئول سپاه پاسداران مریوان در درگیری نیروهای سپاه و عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی در یک روستای مریوان. یک عراده توپ و یک بولدوزر هم منهدم شد؛ پاک‌سازی روستای محمدآباد صائین‌دژ و کشف تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات.

3 ترور یک فرد مسلح دیگر وابسته به گروه‌های غیرقانونی در مهاباد به‌دست گروهی که خود را سازمان وحدت اسلامی نامید.

4 کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران - پیرو کنگره چهارم - که پیرو خط مشی مسالمت‌جویانه با جمهوری اسلامی است، به مناسبت سالروز تأسیس حزب اطلاعیه‌ای صادر کرد و در آن ضمن اشاره به دوره‌های تاریخی حزب و دلایل انشعاب در کادر رهبری آن عناصر تندرو حزب را به‌دلیل همکاری با رژیم عراق، سلطنت‌طلبان و گروه‌های چپ خائن نامید و بر حمایت از انقلاب تأکید کرد.

5 عبدالرحمن قاسملو در بیانیه‌ای که به مناسبت سالروز تأسیس حزب دمکرات کردستان ایران منتشر کرد، از مسعود رجوی و سازمان مجاهدین خلق خواست برای ایفای نقش مؤثرتر در ساقط‌کردن جمهوری اسلامی به کردستان بیایند.

6 استاندار کردستان آخرین وضعیت امنیتی کردستان و سیاست‌های عمرانی دولت در مناطقی که از سلطه گروه‌های مسلح غیرقانونی خارج شده است را تشریح کرد.

7 شهادت 3 نفر شامل یک نیروی دادستانی، یک سپاهی و یک راننده و مجروح‌شدن 3 تن دیگر در ترورهای امروز انجام‌شده به‌دست گروه‌های ضدانقلاب در تهران.

8 در 2 درگیری میان نیروهای سپاه منطقه1 تهران با افراد سازمان مجاهدین خلق یکی از عناصر سازمان کشته و یک تن دیگر دستگیر شد؛ 2 تن از هواداران سازمان حین پرتاب بمب به یک فروشگاه در خیابان شهرآرا دستگیر شدند؛ در 2 حادثه تیراندازی به پاسداران کمیته منطقه 8 و ساختمان بنیاد شهید در میدان هفت‌تیر تهران کسی آسیب ندید.

9 کشف 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در تهران و دستگیری 21 نفر از افراد فعال سازمان در این خانه‌ها؛ دستگیری 2 عضو مسلح فعال سازمان در قلهک و میدان جمهوری تهران.

10 در ترورهای امروز شهرستان‌ها، یک رهگذر در رشت، یک سپاهی در بندرعباس، یک کاسب در گرگان و یک بسیجی در بابل به شهادت رسیدند و 2 نفر از نیروهای کمیته در بابل و سبزوار مجروح شدند. عاملان ترورهای گرگان و بابل که از عوامل سازمان مجاهدین خلق بودند، دستگیر شدند؛ در 2 حادثه تیراندازی به اتومبیل‌های حامل نیروهای سپاه در شیراز، 10 سپاهی مجروح شدند.

انفجار بمب تعبیه‌شده زیر اتاقک نگهبانی بسیج مسجدسلیمان یک شهید و 3 مجروح بر جای

1 گذاشت؛ در تیراندازی به 2 عامل بمب‌گذاری در اصفهان، یکی از آنان کشته شد و دیگری گریخت؛ در 3 حادثه انفجار بمب در کرمانشاه، قزوین و مشهد، خساراتی به اموال مردم وارد شد؛ یک بمب در فومن کشف و خنثی شد؛ خرمن روستائیان درمیان از توابع دورود به آتش کشیده شد.

2 دستگیری 61 تن از افراد فعال وابسته به سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) ازجمله عاملان ترور حجت‌الاسلام عراقی، در شهرهای کرمانشاه، آمل، صومعه‌سرا، لنگرود، خمینی‌شهر، کرج و خرم‌آباد و کشف مقداری اسلحه، مهمات و مدارک سازمانی؛ گزارش روابط عمومی سپاه پاسداران یزد و بندر انزلی درباره دستگیری 190 نفر از عناصر گروه‌های ضدانقلاب در ماه‌های اخیر در این دو شهر. تعدادی از این افراد پس از سپردن تعهد آزاد شدند.

3 پس از گذشت 19 روز از انتشار وصیت‌نامه محمدرضا سعادتی عضو کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، سازمان در اطلاعیه‌ای بدون اشاره به محتوای وصیت‌نامه، آن را جعلی خواند و متن وصیت‌نامه را در تعارض با اندیشه‌های سعادتی دانست.

4 سازمان مجاهدین خلق با صدور اطلاعیه‌ای مسئولان نظام و افراد متعهد و پایبند به نظام را تهدید به ترور و انتقام کرد و از نیروهای امنیتی خواست از مجموعه‌های شغلی خود کنار بکشند.

5 محمدجواد باهنر نخست‌وزیر، در جلسه معرفی 22 وزیر کابینه خود به‌منظور کسب رأی اعتماد در مجلس شورای اسلامی، بر حمایت دولت از جنگ تأکید کرد.

6 درپی توقیف کشتی دانمارکی حامل مهمات متعلق به عراق در خلیج‌فارس و شایعه‌پراکنی عراق و حامیانش مبنی‌بر بسته‌شدن تنگه هرمز توسط ایران و القای موضوع ناامنی کشتیرانی، شمس اردکانی سفیر ایران در کویت، در گفت‌وگو با رسانه‌های کویتی گفت که ایران درعین‌اینکه سلامت تردد کشتی‌ها را از تنگه هرمز تأمین و تضمین کرده است، اجازه عبور سلاح از این منطقه را نمی‌دهد و از ارسال آن برای دشمن با تمام قدرت جلوگیری خواهد کرد. ایران مطلقاً قصد جلوگیری از کشتیرانی در تنگه هرمز را ندارد.

7 ناوچه ربوده‌شده ایرانی (تبرزین) وارد بندر کازابلانکا در مراکش شد. مقامات بندری این کشور مدعی شدند به‌دلیل تهدید ربایندگان و ترس آنان از انفجار ناوچه و ایجاد درگیری در منطقه به ناوچه اجازه ورود به بندر داده و مایحتاج آن را تأمین کرده‌اند؛ یک هیئت ایرانی برای پیگیری امور مربوط به این ناوچه وارد اسپانیا شدند؛ دو ناوچه خنجر و نیزه در مسیر حرکت به ایران، به‌دلیل بدی آب‌وهوا وارد بندر اوران در الجزایر شدند.

8 رفع محدودیت‌های نسبی اعمال‌شده درمورد بنی‌صدر و رجوی و ازسر گرفته‌شدن اقدامات تبلیغاتی آنان درپی بازگشت سفیر فرانسه و فرانسویان مقیم ایران به کشورشان؛ گزارش رادیو صدای امریکا دراین‌باره.

9 طارق عزیز معاون نخست‌وزیر عراق، در مصاحبه با مجله الحوادث ضمن توجیه موضوع طولانی‌شدن جنگ (برخلاف ادعاهای اولیه عراق) کوشید بسیاری از مسائل بدیهی جنگ را وارونه جلوه دهد و مدعی برتری ارتش عراق در مقابل نیروهای ایران شد. وی همچنین ادعاهای قبلی خود درباره مالکیت بخش‌هایی از خوزستان را تکرار کرد و متوقف‌کردن جنگ را منوط به اراده مشترک دو طرف درگیر دانست.

10 معاون رئیس‌جمهور عراق، ایران را آغازگر جنگ و مسئول به‌نتیجه‌نرسیدن اقدامات گروه‌های میانجی در مذاکرات صلح خواند.

1 بازتاب بی‌نتیجه‌ماندن آخرین سفر گروه منتخب وزیران امور خارجه کشورهای غیرمتعهد به تهران و بغداد در رسانه‌ها. ایندین اکسپرس: گروه کشورهای غیرمتعهد که در تلاش برای پایان‌دادن به جنگ عراق علیه ایران هستند، دیگر هیچ‌گونه امیدی برای دست‌یافتن به یک راه‌حل در آینده نزدیک ندارند.

2 گزارش یونایتدپرس از انعقاد قرارداد سری فروش 20 دستگاه تانک چیفتن بین انگلستان و عراق و گزارش تأمین بخشی از نیازهای تسلیحاتی ایران از لیبی.

3 نایف حواتمه دبیرکل جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین، حمله عراق به ایران را سبب ایجاد محدودیت برای ایران در حمایت از مردم فلسطین خواند.

ضمیمه اول گزارش353: گزارش واحد طرح و برنامه‌ریزی عملیات غرب کشور درباره دلایل انفجار پادگان ابوذر و میزان خسارات واردشده به آن.

ضمیمه دوم گزارش353: گزارش فرمانده منطقه7 کشوری درمورد جایگاه پادگان ابوذر در جنگ و دلایل خسارات فراوان واردشده به آن.

ضمیمه گزارش357: متن اطلاعیه کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران - پیرو کنگره چهارم - به مناسبت سالروز تأسیس این حزب.

گزارش روزشمار 26/5/1360

4 واردشدن تلفات و خساراتی به نیروهای عراقی در 2 عملیات چریکی و مأموریت دید‌بانی توپخانه در منطقه ایلام.

5 شکست عملیات مشترک نیروهای ارتش عراق و گروه‌های مسلح ضدانقلاب برای تصرف قله رانشدانه پاوه و اسارت یک عراقی؛ اصابت موشک فراگ عراقی به پادگان ابوذر خسارتی ایجاد نکرد.

6 تسلیم‌شدن 19 نظامی عراقی در منطقه پاوه، سردشت، مریوان سرپل ذهاب و جبهه‌های جنوب.

7 ارسال 74 دستگاه خودرو حامل تجهیزات نظامی از عربستان و کویت به عراق در طول سه روز اخیر.

8 شکست نیروهای حزب دمکرات کردستان در حمله به ارتفاعات منطقه پاوه، نوسود و پایگاه داش‌تپه در میاندوآب و کشته‌شدن 4 نفر، مجروح‌شدن 6 تن و اسارت یک نفر از افراد این حزب؛ ناکام‌ماندن تلاش نیروهای حزب دمکرات برای انجام‌دادن راه‌پیمایی در مهاباد به مناسبت سالروز تأسیس حزب.

9 پاک‌سازی روستای قلقله در محور بیجار - دهگلان و 2 ارتفاع و 3 روستا در شرق نوسود و شمال پاوه؛ تسلیم‌شدن 3 نفر از افراد مسلح حزب دمکرات در پاوه.

10 مجروح‌شدن یک روحانی در عملیات تیم ترور سازمان مجاهدین خلق در خیابان دکتر فاطمی تهران؛ درگیری نیروهای گشت کمیته منطقه 1 تهران با سرنشینان مسلح یک خودرو که به مجروح‌شدن یک پاسدار و 2 عابر انجامید؛ دستگیری 3 سرنشین مسلح یک خودرو در خیابان فرشته و کشف چند قبضه اسلحه و مهمات از خودرو سرقتی آنان.

11 یک واحد گشتی کمیته حین اعزام به مأموریت، هدف حمله سرنشینان مسلح یک خودرو قرار گرفت که با پاسخ متقابل پاسداران، مهاجمان متواری شدند و در جریان تعقیب‌وگریز و درگیری مجدد در تقاطع خیابان ولی‌عصر - فاطمی تهران، هر 3 مهاجم زخمی و دستگیر شدند. از مهاجمان 6 قبضه اسلحه و مقادیری مهمات به دست آمد.

حمله افراد مسلح به ساختمان ستاد سپاه پاسداران منطقه 3 کشوری (چالوس) و مجروح‌شدن یک پاسدار؛ اجرای 4 عملیات ترور در تبریز که به شهادت 2 نفر و مجروح‌شدن 2 تن از افراد متعهد این

1 شهر انجامید؛ مجروح‌شدن 2 نفر در گرگان در عملیات تیم ترور سازمان مجاهدین خلق (منافقین). یکی از ضاربین در درگیری با نیروهای سپاه کشته شد و دیگری گریخت؛ تیراندازی افراد ضدانقلاب به یک مغازه میوه‌فروشی در مشهد و واردشدن خساراتی به مغازه.

2 درپی کشف 3 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در بابل، رشت و گلپایگان، 2 تن از افراد سازمان کشته، 2 تن زخمی و حداقل 10 نفر از آنان؛ ازجمله عاملان ترور حجت‌الاسلام توحیدی دستگیر شدند. از این خانه‌ها تعدادی اسلحه، اسناد مربوط به سازمان و مقادیری مهمات به دست آمد؛ در درگیری نیروهای کمیته مرکزی رشت با 2 فرد وابسته به سازمان مجاهدین خلق، یک نفر از آنان که عامل ترور یک سپاهی (حسین افتخاری) در روز قبل بود دستگیر شد؛ یکی از افراد فعال شاخه نظامی سازمان در شیراز دستگیر شد.

3 مجروح‌شدن یک نفر و به‌بارآمدن خساراتی در 4 حادثه انفجار ناشی‌از پرتاب و تعبیه بمب در اراک، کرمانشاه، اندیمشک و بهبهان. 2 نفر از عاملان این حوادث دستگیر شدند.

4 کشف و خنثی‌سازی 5 بمب تعبیه‌شده در مکان‌های مختلف شهرهای شیروان، خرم‌آباد و تبریز.

5 رأی اعتماد مجلس شورای اسلامی به 21 تن از 22 وزیر کابینه محمدجواد باهنر.

6 بررسی دیدگاه مثبت جورج بال معاون اسبق وزارت امور خارجه امریکا به سازمان مجاهدین خلق و توصیه به دولتمردان این کشور برای حمایت از سازمان در مقاله نشریه واشنگتن پست.

7 مصاحبه نشریه فرانسوی لوموند با مسعود رجوی و اعتراف این نشریه به تغییر رفتار یکباره دولت فرانسه با بنی‌صدر و رجوی و رفع محدودیت‌های مصلحت‌جویانه‌ای که در چند روز گذشته و قبل از بازگشت فرانسویان مقیم تهران به کشورشان علیه این دو اعمال می‌شد.

8 پرداخت آخرین بخش از دارایی‌های ایران در ایالات متحده که براساس موافقت‌نامه آزادی گروگان‌های امریکایی قرار بود به حساب ایران واریز شود.

ضمیمه گزارش389: اسامی و تعداد آرای وزیران کابینه محمدجواد باهنر.

گزارش روزشمار 27/5/1360

9 یک واحد 400 نفره ارتش عراق با 10 دستگاه تانک و نفربر به‌قصد تصرف تپه بلتا در غرب دزفول به این منطقه حمله کردند، اما نیروهای خودی متشکل از 40 نفر از نیروهای گردان111 تیپ خرم‌آباد و تعدادی از نیروهای سپاه خرم‌آباد با بهره‌گیری از توپخانه و ادوات ارتش و سپاه با مهاجمان درگیر و مانع پیشروی آنان شدند. عراق با ازدست‌دادن 2 تانک، یک نفربر، 3 خودرو و حدود 50 کشته و زخمی عقب‌نشینی کرد.

10 عملیات تیپ2 لشکر21 حمزه ارتش با هدف آزادسازی ارتفاعات غرب روستای عنکوش در غرب شوش در دقایق اولیه اجرا، متوقف شد و نیروهای خودی درحالی‌که 7 تن از آنان مجروح شده بودند، به عقب بازگشتند. حسین فضیلت فرمانده عملیات محور عنکوش، ناهماهنگی و ضعف در هدایت نیروها را دلیل ناکامی عملیات اعلام کرد.

11 پیامدهای حملات توپخانه‌ای ارتش عراق به شهرهای شادگان، اهواز، دزفول و آبادان: 5 شهید و 8 مجروح براثر انفجار 2 توپ در پمپ بنزین شادگان و خسارت‌دیدن چند منزل مسکونی در این شهر؛ 2 شهید، 6 مجروح و تخریب چند منزل و مغازه در اهواز؛ چند مجروح در دزفول و واردشدن خساراتی به چند خانه در آبادان؛ شلیک 12 گلوله و 5 موشک کاتیوشا به پادگان ابوذر در سرپل ذهاب خسارتی ایجاد نکرد.

1 حملات توپخانه‌ای ارتش جمهوری اسلامی به یک پایگاه موشکی عراق در منطقه باباهادی (سرپل ذهاب) به‌تلافی حمله گسترده دو روز پیش ارتش عراق از این پایگاه به پادگان ابوذر. در این حمله 3 انبار بزرگ مهمات عراق در آتش سوخت؛ انهدام 2 خودرو عراقی براثر برخورد با مین کار گذاشته‌شده به‌دست نیروهای خودی در منطقه مقابل چیلات در استان ایلام.

2 ارسال 34 خودرو حامل مهمات از عربستان و کویت به عراق؛ ستاد مشترک ارتش: عراق تعداد زیادی موشک زمین‌به‌زمین از فرانسه خریداری کرده که ازطریق اردن به این کشور ارسال شده است؛ کمک یک‌صد هزار روپیه‌ای یک عرب مقیم هند به جنگ‌زدگان ایرانی.

3 رژیم عراق با همکاری فنی برخی کشورها اقدام به ساخت یک فیلم پرخرج به نام "قادسیه صدام" کرد. این فیلم که به موضوع جنگ ایران و عراق پرداخته و محور اصلی آن قومی نشان‌دادن انگیزه‌های جنگ است، با هزینه‌های سنگین و تبلیغات گسترده در بخش جانبی جشنواره کن شرکت داده شد.

4 در پاک‌سازی روستای عمره‌شال در حوالی بانه و یک روستا در محور سقز - بوکان، 6 نفر از افراد ضدانقلاب دستگیر و شماری از آنان مجروح شدند؛ درگیری گروه گشتی متشکل از نیروهای ارتش، ژاندارمری، سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد با عناصر گروه‌های مسلح معارض در منطقه صلوات‌آباد سنندج، با عقب‌نشینی مهاجمان خاتمه یافت؛ یک ستون خودرویی گروه‌های مسلح ضدانقلاب در جنوب‌شرقی میاندوآب درهم کوبیده شد.

5 کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران (پیروان کنگره چهارم) در اطلاعیه‌ای مدعی شد که عناصر چند گروه مسلح غیرقانونی به نیروهای آنان در منطقه سلماس حمله کرده و عده‌ای را کشته یا مجروح کرده‌اند.

6 در دو عملیات ترور در تهران، یک پاسدار شهید و 2 بسیجی و یک زن مجروح شدند.

7 دستگیری 4 فرد مسلح به‌دست نیروهای تجسس پلیس تهران در یک عملیات تعقیب‌وگریز در خیابان میرداماد؛ دستگیری 2 نفر از عوامل نظامی سازمان مجاهدین خلق و یک عنصر چریک‌های فدایی خلق اقلیت و به‌دست‌آمدن برنامه چند ترور در تهران.

8 در ترورهای امروز شهرستان‌ها، نگهبان بسیجی یک بانک در آمل، یک جانباز در تبریز و یکی از اهالی متعهد رودسر شهید شدند و سوءقصد به یکی از افراد متعهد چابکسر ناکام ماند. عامل ترور در آمل کشته و فرد ضارب در چابکسر دستگیر شد.

9 مجروح‌شدن 6 نفر و به‌بارآمدن خساراتی در 11 حادثه پرتاب و انفجار نارنجک و انواع بمب در 8 شهر کشور. یک نفر از عاملان حوادث دستگیر شد؛ کشف و خنثی‌سازی 2 بمب قوی در بیمارستان نجمیه تهران و خیابان دربند در منطقه شمیران.

10 با کشف حداقل 12 خانه تیمی در زنجان، قزوین، کازرون و گرگان، تعدادی از عناصر سازمان مجاهدین خلق و عاملان چند ترور دستگیر شدند و مقادیری اسلحه، مهمات، مواد منفجره و تجهیزات نظامی به دست آمد؛ شماری از عناصر فعال و اعضای تیم‌های ترور سازمان مجاهدین خلق در باختران، رشت و گرگان دستگیر شدند؛ یکی از افراد وابسته به سازمان چریک‌های فدایی خلق در چالوس، تعدادی اسلحه و مقادیری مهمات تحویل نیروهای سپاه داد.

امام خمینی در جمع فرماندهان و اعضای شورای‌عالی سپاه، دبیران آموزش‌وپرورش و اعضای شورای سرپرستی و انجمن اسلامی صداوسیما سخنرانی کردند. مهم‌ترین محورهای سخنان ایشان در این

1 دیدار ضرورت رعایت سلسله‌مراتب در سپاه، قائم‌نبودن امنیت و ثبات کشور به اشخاص، ضرورت مشارکت مردم در شناسایی افراد و مکان‌های امن گروه‌های معارض، محکوم‌بودن اقدامات گروه‌های مسلح ضدانقلاب به شکست و نصیحت به هواداران آنها و واجب‌بودن دفاع از کشور بود.

2 حدود 50 نفر از هواداران و عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق به ساختمان کنسولگری ایران در لندن حمله کردند که با مقاومت کارکنان آن مواجه و با آنان درگیر شدند. در این درگیری، 3 نفر مجروح و بقیه متواری شدند. پلیس اعلام کرد که فقط یک نفر دستگیر شده است.

3 ربایندگان ناوچه ایرانی تبرزین 5 روز پس از دراختیارگرفتن ناوچه با ورود به بندر مارسی فرانسه خود را تسلیم مقامات این کشور کردند. چند ساعت پس از این اقدام، چند افسر فرانسوی وارد ناوچه شده و با ربایندگان مذاکره کردند و سپس اعلام شد که فرانسه به این افراد پناهندگی سیاسی اعطا کرده است. وزیر امور خارجه ایران در واکنش به این اقدام فرانسه گفت: اعطای پناهندگی سیاسی به این افراد به‌معنای مجازشمردن راهزنی دریایی است و فرانسه باید آنان را تحویل دهد.

4 پس از اتخاذ سیاست رفتار توأم با ملایمت دولت فرانسه با بنی‌صدر و رجوی و رفع سختگیری‌های مصلحتی دولت فرانسه درمورد آنان، بنی‌صدر در مصاحبه با روزنامه لوموند درباره خروجش از ایران، تصمیم‌گیری سازمان مجاهدین خلق برای او، انتساب برخی ترورها و انفجارها به سلطنت‌طلبان و اقدامات نظامی سازمان در ایران مطالبی بیان کرد که همگی از درماندگی و استیصال وی حکایت می‌کند.

5 بنی‌صدر در پیامی به مردم، خواستار تشکیل هسته‌های مقاومت برای مقابله با جمهوری اسلامی ایران شد. هم‌زمان با این اقدام، سازمان مجاهدین خلق نیز بیانیه مشابهی صادر کرد.

6 تجمع شماری از دانشجویان ایرانی مقیم فرانسه در مقابل وزارت امور خارجه فرانسه در اعتراض به اقدامات گروه‌های مسلح ضدانقلاب و تسلیم نامه‌ای با این مضمون به رئیس دفتر وزیر امور خارجه این کشور.

7 هم‌زمان با اتخاذ مواضع خصمانه بنی‌صدر و رجوی علیه جمهوری اسلامی ایران، حزب سوسیالیست فرانسه با انتشار اطلاعیه‌ای شدیداللحن دربرابر جمهوری اسلامی موضع‌گیری کرد. در این اطلاعیه، برخی حوادث داخلی ایران؛ ازجمله عزل بنی‌صدر، محکوم شده است. شاهپور بختیار در بیانیه‌ای از موضع این حزب در محکوم‌کردن ایران قدردانی کرد.

گزارش روزشمار 28/5/1360

8 مجروح‌شدن 6 نفر و به‌بارآمدن خساراتی در گلوله‌باران دزفول و روستای رامسه در غرب اهواز .

9 حزب دمکرات کردستان در دو اقدام جداگانه مسئول بهداری سپاه مهاباد و مسئول اداره بهداری و بهزیستی این شهر را ترور کرده و به شهادت رساند. در حمله عناصر حزب دمکرات به نیروهای سپاه، یک نفر از مهاجمان کشته، یک تن مجروح و یک نفر نیز اسیر شد؛ براثر برخورد خودرو مخابرات کردستان با مین، نگهبان دکل مخابراتی شهید و 2 نفر مجروح شدند؛ حزب رزگاری حمایت خود را از سازمان مجاهدین خلق و سازمان پیکار اعلام کرد.

پاک‌سازی منطقه‌ای در حومه مهاباد و 2 روستا در محور سنندج - مریوان، از عناصر ضدانقلاب در 2 عملیات مشترک سپاه، ارتش و ژاندارمری؛ کشته یا مجروح‌شدن تعدادی از افراد وابسته به گروه‌های معارض در عملیات اجرای آتش نیروهای خودی در منطقه نوسود؛ دستگیری 10 نفر از عناصر مسلح

1 غیرقانونی و به‌غنیمت‌گرفتن 7 خودرو در عملیات دیگر نیروهای خودی در منطقه کامیاران.

2 ترور یک عضو دفتر مردمی عراق در تهران به‌دست عناصر مسلح گروه‌های ضدانقلاب و به‌شهادت‌رسیدن وی؛ سوءقصد به محافظ وزیر نیرو، یک پاسدار کمیته و 5 تن از نیروهای سپاه که به مجروح‌شدن 2 تن از آنان انجامید.

3 ترور حسین آستانه‌پرست کاندیدای مجلس شورای اسلامی شهر مشهد به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق؛ شهادت مسئول اطلاعات سپاه گرگان توسط یک فرد بازداشتی هنگام بازجویی از وی در اتاق تحقیقات سپاه؛ سوءقصد به شهردار بخش پره‌سر از توابع هشتپر طوالش و شهادت وی؛ به‌شهادت‌رسیدن یک عابر در درگیری با دو موتورسوار مسلح که قصد ترور یک طلافروش در بجنورد را داشتند؛ شهادت یک پاسدار شهربانی و یک عضو بسیج و مجروح‌شدن یک فرد دیگر در 2 اقدام تروریستی در زنجان؛ تیراندازی سرنشینان مسلح یک خودرو به 2 پاسدار که به مجروح‌شدن آنان انجامید؛ مجروح‌شدن یک بازاری در اقدام تروریستی عناصر سازمان مجاهدین خلق در رشت.

4 سرنشینان مسلح یک خودرو که به‌سمت خودرو کمیته منطقه 9 تهران تیراندازی کرده بودند، در یک درگیری زخمی و دستگیر شدند؛ در مشهد، عناصر سازمان مجاهدین خلق با پوشش لباس سپاه پاسداران، یکی از افراد وابسته به این سازمان را که چندی پیش در یک درگیری مجروح شده و در بیمارستان قائم این شهر بستری بود، فراری دادند و بسیجی نگهبان وی را مجروح کردند.

5 در تهران، درپی دستگیری یک عضو شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق، یک خانه تیمی کشف شد، 2 نفر از اعضای سازمان دستگیر شدند و سلاح، مهمات و تجهیزات نظامی بسیاری به دست آمد؛ در شیراز، با کشف 9 خانه تیمی، 25 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق ازجمله عوامل حمله به منزل دکتر طاهری و مینی‌بوس سپاه پاسداران و 2 ترور ناموفق دیگر دستگیر شدند و اسلحه، مهمات، نارنجک، انواع مختلف بمب و مدارک سازمانی معتنابهی به دست آمد؛ در جریان کشف یک خانه تیمی در گرگان و درگیری ایجادشده، یک نفر از عناصر سازمان کشته و یک تن دیگر دستگیر شد و یک پاسدار نیز به شهادت رسید.

6 در 4 مورد پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا در شهرهای اهواز، رودسر، ارومیه و مشهد، 2 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد. یک نفر از عاملان این حوادث دستگیر شد. در 4 نقطه شهر تهران هم حوادث مشابهی به وقوع پیوست که خساراتی ایجاد نکرد.

7 تسلیم‌شدن نماینده سازمان چریک‌های فدایی خلق اکثریت در تنکابن و یک هوادار این سازمان در ماسوله و تحویل تعدادی سلاح و مقادیری مهمات به نیروهای سپاه.

8 دستگیری 18 نفر از عناصر فعال شاخه‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق در شهرهای باختران، فومن، مشهد، خرم‌آباد و گرگان.

9 انتشار پیامی ازجانب بنی‌صدر خطاب به مردم ایران در نشریه انقلاب اسلامی در هجرت (چاپ لندن) که سراسر هتاکی، دشنام و دعوت به قیام علیه نظام است.

مجله الطلیعه (چاپ پاریس) با بنی‌صدر، رجوی و سرهنگ معزی (خلبان مخصوص شاه و هدایت‌کننده هواپیمای حامل این دو به پاریس) مصاحبه‌ای انجام داده و در گزارشی از این مصاحبه به وجود کشمکش میان طرف‌داران بنی‌صدر و رجوی در محل اقامت آنان و تسلط طرف‌داران رجوی

بر

1 همه شئونات خبر داده است. بنی‌صدر: هم‌اکنون بهترین راه مبارزه با رژیم ایران ایجاد ترور و وحشت از راه بمب‌گذاری است.

2 بنی‌صدر در مصاحبه با نشریه الرایه (چاپ قطر): [آیت‌الله] خمینی دیگر لیاقت رهبری انقلاب را ندارد. ما روشنفکران نقش اساسی در جلوترانداختن و رهبر قلمدادکردن او ایفا کردیم. ... همچنین در میان روحانیون نقش اساسی ایفا کردیم تا بتوانیم او را به درجه آیت‌الله العظمی که به آن نرسیده بود، برسانیم.

3 انتشار اطلاعیه‌هایی هتاکانه علیه جمهوری اسلامی با امضای چند گروه مختلف با متن‌های مشابه و تایپ و چاپ یکسان که از یک طریق و مکان، اما با نام‌های متفاوت توزیع شده است.

4 طارق میخائیل یوحنا عزیز معاون نخست‌وزیر عراق، که برای طرح درخواست خرید اسلحه ازجمله معامله 60 فروند میراژ 2000 به فرانسه رفته است، درمورد چشم‌انداز صلح بین عراق و ایران گفت: پایانی برای جنگ با ایران نمی‌بیند، زیرا رهبران جمهوری اسلامی به دست‌به‌سرکردن هیئت‌های حسن‌نیت سازمان ملل، سازمان کنفرانس اسلامی و کشورهای غیرمتعهد ادامه می‌دهند و اگر راه‌حلی برای جنگ پیدا نشود، عراق تقسیم ایران را به چندین دولت خواهد پذیرفت.

گزارش روزشمار 29/5/1360

5 گلوله‌باران شهرهای اهواز، آبادان و مریوان و مجروح‌شدن چند نفر.

6 شکست حمله زمینی عراق به ارتفاع کله‌قندی در ایلام درنتیجه دقت عمل دید‌بان‌های خودی در هدایت آتش توپخانه.

7 پیداشدن جسد یکی از پیشمرگان مسلمان کرد که 10 روز قبل توسط افراد حزب دمکرات در دیواندره ربوده شده بود؛ شهادت یک پیشمرگ مسلمان کرد در حمله عناصر حزب دمکرات به پاسگاه ژاندارمری سردشت؛ دستبرد افراد کومه‌له به انبار بیمارستان سردشت.

8 ترور یکی از نیروهای دادستانی در خیابان خالد اسلامبولی تهران؛ سوءقصد به دبیر حزب جمهوری اسلامی گچساران؛ پرتاب نارنجک به‌طرف دو سپاهی در تبریز و شهادت یک نفر از آنان و کشته‌شدن مهاجم؛ اقدام بی‌نتیجه سرنشینان یک خودرو برای ترور تعدادی از افراد متعهد شهر اهواز.

9 پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز توسط عناصر سازمان مجاهدین خلق در خیابان‌های کمالی، میدان غار و خیابان طوس در تهران و دستگیری 2 تن از عاملان این حوادث؛ واردشدن خسارت‌هایی در چند مورد پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا و تیراندازی در شهرهای دورود، شاهرود، ماهشهر، کرمان و سمنان و دستگیری چند تن از مهاجمان.

10 کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در زنجان و دستگیری 6 نفر که از عاملان ترور یک پاسیار شهربانی و یک بسیجی در این شهر بودند. از این خانه، تعداد زیادی سلاح و مقادیر فراوانی مهمات به دست آمد؛ کشف یکی از مراکز فرماندهی و مرکز تدارکات عملیات‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق در منطقه شهرآرای تهران و ایجاد درگیری در این منطقه که به کشته‌شدن 3 نفر و دستگیری 16 تن از اعضای شاخه نظامی سازمان و شهادت 2 پاسدار و مجروح‌شدن 7 تن از نیروهای سپاه و کمیته انجامید. از این مکان، تعداد زیادی اسلحه در انواع مختلف، نارنجک، مهمات، وسایل مخابراتی و آدرس مسئولان کشوری به دست آمد.

11 اطلاعیه کمیته مرکزی انقلاب اسلامی مبنی‌بر تحویل سلاح‌ها و مهمات رهاشده در خیابان‌ها توسط مردم.

1 آقای هاشمی رفسنجانی در سخنان پیش از دستور مجلس شورای اسلامی، فرانسه را به‌دلیل اعطای پناهندگی به ربایندگان ناوچه ایرانی تبرزین مسئول وقوع حوادث مشابه بعدی دانست و توقیف کشتی دانمارکی حامل مهمات به مقصد عراق توسط نیروی دریایی ایران و تخلیه محموله در بندرعباس را از حقوق ایران در زمان جنگ اعلام کرد. وی پس‌گرفتن اعتراض دولت کویت به این حرکت ایران (که کشتی دانمارکی عازم آنجا بود) را دلیل حقانیت موضع ایران دانست.

2 مصاحبه مسعود رجوی با نشریه آلمانی دویچه الگماینه و تکرار ادعای قریب‌الوقوع‌بودن سقوط جمهوری اسلامی ایران و اینکه سازمان وی از حمایت 85 درصد مردم برخوردار است و تنها 15 درصد آنان از رژیم حمایت می‌کنند. وی اعتراف کرد اسلحه‌های دراختیار سازمان متعلق به ارتش است که در حوادث انقلاب از پادگان‌ها جمع‌آوری شده است.

3 وزارت امور خارجه ایران در اطلاعیه‌ای با اشاره به تصمیم دولت فرانسه برای دادن اجازه اقامت به ربایندگان ناوچه ایرانی تبرزین خواستار استرداد آنان به ایران شد و اقدام این دولت را تأیید اقدام ربایندگان و خطری برای آزادی کشتیرانی در آب‌های بین‌المللی خواند. فرانسه اعلام کرد ناوچه تبرزین به ایران مسترد خواهد شد، اما این افراد به ایران تحویل داده نخواهند شد و فقط با محدودیت در فعالیت سیاسی مواجه هستند و اگر محدودیت را رعایت نکنند تذکر دریافت خواهند کرد(!)

4 شبکه تلویزیونی ای.بی.سی. امریکا در یک میزگرد با حضور خبرنگار خود در پاریس و نماینده دفتر این شبکه در اسرائیل و سخنگو و مشاور جیمی کارتر رئیس‌جمهور سابق امریکا، موضوع ادعایی خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران را بررسی کرد. حاضران در تحلیل‌های خود ادعاهای بنی‌صدر مبنی‌بر اینکه وی از این جریان مطلع و با آن مخالفت کرده است را مبنای صحت خبر دانسته و مدعی شدند مقامات اسرائیلی هم از ماجرا اطلاع داشته‌اند.

5 خبرگزاری پارس در گزارشی به نقل از منابع موثق در کویت از تیره‌شدن روابط عراق و کویت پس از مشخص‌شدن هویت عراقی چند عامل انفجار در اماکن عمومی و دولتی کویت خبر داد. این افراد که ازسوی سرویس‌های امنیتی عراق به کویت آمده بودند، پس از انفجارها به عراق گریخته بودند.

6 گفته‌های وزیر اطلاعات عراق از ناامیدی مسئولان کشورش از دستیابی به صلح در جنگ با ایران و ادعای وی درباره اینکه کشورش از آغاز جنگ آماده بود تا برای صلح با ایران مذاکره کند.

7 روزنامه مصری الاهرام با اعلام اینکه کارگران مصری جای خالی عراقی‌ها را در مراکز اقتصادی و صنعتی پرکرده‌اند، از وضعیت نامناسب کارگران مصری و برخورد بد رژیم عراق با آنان خبر داد.

گزارش روزشمار 30/5/1360

8 شورای‌عالی دفاع 28 شهریور تا سوم مهرماه امسال را "هفته جنگ" نام‌گذاری کرد و سپاه پاسداران مسئولیت اجرای مراسم این هفته را بر عهده گرفت.

9 مجروح‌شدن 10 نفر در گلوله‌باران آبادان؛ تجاوز هواپیماهای عراق به آسمان جنوب و غرب کشور.

10 پناهندگی 6 سرباز و 15 تبعه عراقی به ایران.

11 حمله بی‌نتیجه عوامل مسلح ضدانقلاب به 2 روستای میاندوآب.

در درگیری در یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در خیابان دولت‌آباد تهران، 2 نفر از عناصر سازمان کشته و 6 نفر دستگیر شدند. یک پاسدار کمیته نیز شهید شد و تعدادی اسلحه و مقداری

1 مهمات و طرح حمله به ساختمان سپاه به دست آمد؛ یک خانه تیمی در خیابان ایرانشهر تهران، کشف و در درگیری ایجادشده در این مکان، یک پاسدار شهید و 2 نفر از افراد سازمان با نارنجک خودکشی کردند؛ 6 خانه تیمی دیگر در تهران کشف و 10 نفر از عناصر سازمان دستگیر شدند؛ در ساری یک خانه تیمی کشف شد و 3 فرد مسلح در این مکان دستگیر شدند.

2 پرتاب 3 بمب آتش‌زا و دست‌ساز در مشهد، سمنان و کرمان به محل کسب و منازل مردم و واردشدن خساراتی.

3 دستگیری 8 نفر از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق به‌همراه اسلحه، مهمات و مدارک در شهرهای تهران، بندر انزلی و آستانه اشرفیه، کشف 2 خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در تبریز و دستگیری تعدادی از اعضای شاخه نظامی سازمان؛ دستگیری یک نفر از مسئولان فعال سازمان چریک‌های فدایی خلق در شوشتر؛ حاضرشدن 3 نفر از هواداران فعال سازمان مجاهدین خلق در نماز جمعه شهرهای ایلام، اراک و کلاردشت و محکوم‌کردن اقدامات سازمان.

4 بنی‌صدر در مصاحبه با روزنامه آلمانی فرانکفورتر روند شاو دربارة دلایل فرار از ایران، نحوه شرکت مردم در انتخابات دومین دوره ریاست‌جمهوری و مشارکت با سازمان مجاهدین خلق مطالبی عنوان کرد.

5 عراق با تسلیم نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل به توقیف کشتی دانمارکی حامل مهمات توسط نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران در خلیج‌فارس اعتراض کرد.

6 اجلاس وزیران نفت اوپک که با هدف یکسان‌سازی قیمت پایه نفت تشکیل شده بود، به‌دلیل اصرار عربستان برای پایین نگه‌داشتن قیمت، بدون نتیجه پایان یافت.

گزارش روزشمار 31/5/1360

7 دو گروهان (پیاده و زرهی) عراق به مواضع گردان171 تیپ2 لشکر21 حمزه در غرب رودخانه کارون حمله کردند که با مقاومت نیروهای خودی مواجه و مجبور به عقب‌نشینی شدند. در این درگیری 2 دستگاه تانک ارتش عراق منهدم گردید، یک عراقی اسیر شد و حدود 50 تن از آنان کشته یا زخمی شدند.

8 تجاوز ناموفق هواپیماهای جنگی عراق به آسمان اهواز؛ حملات توپخانه‌ای ارتش عراق به آبادان و منطقه شادگان که یک شهید و چند مجروح بر جای گذاشت.

9 روزنامه کیهان: با اجرای عملیات هماهنگ توپخانه در 3 روز اخیر، 2 گردان زرهی و پیاده عراق در پنجوین و لیاوه در استان سلیمانیه بیش از 65 درصد آسیب دیده‌اند؛ کشته‌شدن 3 عراقی در عملیات مین‌گذاری نیروهای خودی در منطقه عملیاتی سومار.

10 اقدام دولت عراق در پرداخت کمک‌هزینه زندگی به خانواده 3 سرباز تونسی که در جنگ عراق با ایران کشته شدند.

11 سوءِقصد عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی به یک پیشمرگ مسلمان کرد در سنندج؛ انفجار یک بمب در مقابل ساختمان‌های بهداری و آموزش‌وپرورش مهاباد.

12 نیروهای بسیج و سپاه پاسداران نودشه، در عملیاتی چند ارتفاع حساس شمال پاوه را از عناصر حزب دمکرات کردستان پاک‌سازی کردند. در این عملیات 9 نفر از عناصر حزب کشته و تعدادی مجروح شدند؛ 2 تن از افراد مسلح حزب دمکرات به اسارت نیروهای سپاه درآمدند.

1 شهادت یک پارچه‌فروش و پسرش در قوچان در اقدام تروریستی دو موتورسوار مسلح؛ سوءقصد به یکی از افراد متعهد شهر اصفهان که به مجروحیت وی انجامید.

2 در تیراندازی سرنشینان مسلح یک تیم ترور سازمان مجاهدین خلق در خیابان مطهری تهران به‌سوی مردم و نیروهای کمیته، یک عابر به شهادت رسید و یک عابر و 2 پاسدار نیز مجروح شدند؛ در گرگان، در درگیری ایجادشده میان 2 فرد مسلح وابسته به سازمان با نیروهای سپاه، یک نفر از منافقین کشته و دیگری مجروح شد. از این افراد چند قبضه اسلحه، نارنجک و کپسول گاز اشک‌آور به دست آمد؛ یکی از افراد گروه‌های مسلح در رشت که توسط نیروهای گشت سپاه شناسایی شده بود، حین فرار کشته شد.

3 در اقدامات خرابکارانه افراد گروه‌های مسلح شامل پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا به منازل و محل کار و اتومبیل تعدادی از مردم در 8 شهر خسارات مالی زیادی به بار آمد، اما کسی آسیب ندید.

4 رئیس دادگاه انقلاب تبریز: طرح ترور چند تن از مقامات استان آذربایجان‌شرقی و حمله به نهادهای انقلابی و دولتی با کشف 20 خانه تیمی و دستگیری حدود 461 نفر از افراد وابسته به گروه‌های معارض ناکام ماند؛ خبرگزاری فارس: تشکیلات بخش دانشجویی و دانش‌آموزی سازمان پیکار در تبریز و اردبیل منهدم شد.

5 دستگیری 56 نفر از افراد و هواداران سازمان مجاهدین خلق در شهرهای تهران، نهاوند، گرگان، نیشابور، اهواز و ساری. یک نفر از عناصر سازمان نیز در درگیری با نیروهای سپاه و کمیته کشته شد. از دستگیرشدگان و محل‌های کشف‌شده، تعداد زیادی اسلحه، انواع مختلف بمب، مهمات و وسایل چاپ به دست آمد.

6 امام خمینی در اولین دیدار با محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت پس از انتخاب رئیس‌جمهور و دادن رأی اعتماد به دولت دکتر باهنر به آنان تأکید کردند که پس از حضور پرشور مردم در انتخابات آنان نیز دین خود را به مردم ادا کنند. امام خمینی در این دیدار به پاک‌سازی ادارات دولتی به‌خصوص وزارتخانه‌های امور خارجه، ارشاد و وزارت کشور تأکید کردند و کابینه فعلی را یکی از بهترین کابینه‌ها در طول تاریخ ایران نامیدند.

7 اطلاعیه وزارت امور خارجه ایران در اعتراض به دولت فرانسه در پناه‌دادن به ربایندگان ناوچه ایرانی تبرزین و تأکید بر تحویل‌دادن ربایندگان؛ سخنگوی کاخ الیزه: پیش‌بینی می‌شد که اتباع فرانسه در ایران مورد تهدید قرار بگیرند، لذا رئیس‌جمهوری فرانسه پیش‌دستی کرد تا دربرابر یک عمل انجام‌شده قرار نگیرد.

8 کشف و خنثی‌سازی یک بمب قوی که مخالفان ایران در محل "خانه ایران" در پاریس کار گذاشته بودند.

گزارش روزشمار 1/6/1360

9 پناهنده‌شدن 7 سرباز عراقی در غرب و جنوب کشور.

10 ارسال کمک‌های مردمی به جبهه از مسجد امام حسن مجتبی(ع) تهران.

11 شلیک گلوله خمپاره به مهاباد توسط عناصر حزب دمکرات و شهادت 2 کودک و مجروح‌شدن 4 نفر دیگر؛ حمله افراد مسلح ضدانقلاب به کارخانه نوشابه‌سازی در ارومیه و به‌بارآوردن خساراتی؛ سرقت خودرو حامل 7 میلیون ریال پول بانک سپه شعبه سنندج.

12 پاک‌سازی 3 روستای مرزی در جنوب‌غربی سلماس؛ انهدام ستون خودروی گروه‌های مسلح غیرقانونی در جنوب‌غربی میاندوآب.

1 در ترورهای انجام‌شده به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق، حاکم شرع آستارا، یک پاسدار کمیته در تبریز و یک معلم در بجنورد شهید شدند و 2 ترور در بجنورد و تهران ناکام ماند.

2 در اقدامات خرابکارانه عوامل سازمان مجاهدین خلق شامل پرتاب نارنجک، بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا و تیراندازی به‌سوی نهادهای انقلابی، ساختمان‌های دولتی و اماکن خصوصی متعلق به مردم در شهرهای بروجرد، مشهد، شیراز، تهران، کرمان، شیروان، سبزوار، مسجدسلیمان و الیگودرز، 4 نفر مجروح شدند و خسارات مالی به بار آمد. در روستای احمدآباد سراب نیز 27 خرمن کشاورزان به آتش کشیده شد.

3 جمع‌بندی اقدامات گروه‌های معارض در 20 روز اخیر در نشریه رویدادها و تحلیل.

4 دستگیری 55 تن از عناصر تشکیلاتی و هوادار سازمان مجاهدین خلق، گروه پیکار و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در شهرهای اسلام‌آباد غرب، بیرجند، محلات، مسجدسلیمان و نهاوند و کشف مقادیر زیادی اسلحه و مواد منفجره.

5 نشریه رویدادها و تحلیل سپاه پاسداران در شماره اخیر خود 2 مقاله تحلیلی منتشر کرده است که مطلب اول دربارة سیر شکل‌گیری پیوند بین سازمان مجاهدین خلق و بنی‌صدر و دلایل فرار رجوی و بنی‌صدر به پاریس می‌باشد و موضوع بعدی با عنوان "نگاهی به آخرین مواضع اکثریت" به بررسی مواضع سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در مواجهه با انقلاب و نظام پرداخته است.

6 سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران را تکذیب کرد.

7 وزارت امور خارجه ایران در اطلاعیه‌ای به تبیین تصمیم محافل سیاسی امریکا برای افزایش حمایت از سازمان مجاهدین خلق در مقابل جمهوری اسلامی ایران پرداخت.

8 مسعود رجوی در مصاحبه با روزنامه عرب ریپورت درجهت جلب نظر مقامات عراقی: چنانچه ما به‌جای آیت‌الله خمینی بر سر کار بودیم، جنگی به وجود نمی‌آمد. ... درحالی‌که [آیت‌الله] خمینی مسئول بروز جنگ است، عراق متجاوز خوانده می‌شود.

9 بنی‌صدر در مصاحبه با شبکه سی.بی.اس. امریکا ادعاهای قبلی خود درباره تشدید بحران داخلی در ایران، مقبول‌نبودن امام خمینی، ادارة امور گروگان‌های سفارت امریکا در تهران توسط دولت امریکا، بازگشت قریب‌الوقوع به کشور و حمایت ارتش از خود را تکرار کرد.

ضمیمه اول گزارش474: تحلیل نشریه رویدادها و تحلیل درباره ارتباط سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و بنی‌صدر.

ضمیمه دوم گزارش474: نگاهی به آخرین مواضع سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در نشریه رویدادها و تحلیل.

گزارش روزشمار 2/6/1360

10 اقدامات امروز عناصر حزب دمکرات در غرب کشور: حمله به خودرو سپاه در مهاباد که به شهادت 3 نفر و مجروح‌شدن 4 تن انجامید، شلیک موشک بازوکا به بیمارستان بانه، اعدام 2 سرباز اسیر دراختیار حزب؛ برخورد یک دستگاه آمبولانس ژاندارمری در جاده پاوه - دوآب، با مین و شهادت یک تن و مجروح‌شدن 5 تن دیگر؛ درگیری عناصر حزب دمکرات با افراد کومه‌له که 28 کشته و 100 مجروح برجای گذاشت؛ حمله نیروهای سردار جاف به سپاه جوانرود و کشته‌شدن 16 مهاجم و اسارت 2 تن دیگر از آنان.

1 ناکام‌ماندن حمله مسلحانه عناصر سازمان مجاهدین خلق به منزل دادستان کل کشور و دستگیری یکی از مهاجمان؛ ترور یک پاسدار دادستانی (ناصر سالمه) در خیابان شهید بهشتی تهران که به شهادت وی انجامید.

2 ترور حمید قلنُبر معاون اطلاعات و تحقیقات سپاه پاسداران منطقه 6 (سیستان و بلوچستان، هرمزگان و کرمان) که به شهادت وی انجامید؛ سوءقصد به یک عضو بسیج در رضوان‌شهر گیلان و شهادت وی؛ حمله 2 فرد مسلح به 2 عضو بسیج در جاده قدیم کرج که به شهادت یکی از آنان و مجروح‌شدن دیگری انجامید؛ درگیری عناصر سازمان مجاهدین خلق با نیروهای بسیج در توابع برازجان. یکی از عناصر سازمان دستگیر و بقیه متواری شدند و یک بسیجی نیز مجروح شد.

3 در جریان پرتاب نارنجک و بمب آتش‌زا و دست‌ساز به چند مکان ازجمله ساختمان خبرگزاری پارس در تهران، منزل فرمانده سپاه نیشابور، ساختمان جهاد دانشگاهی مشهد، دفتر تعمیر ساختمان‌های آسیب‌دیده از جنگ در ایلام، منزل کارمند فرمانداری و متصدی حزب جمهوری بروجرد، معاون آموزش‌وپرورش کرمان و چادر تبلیغات امربه‌معروف در بابلسر، فقط خسارات مالی ایجاد شد و تیراندازی به منزل دکتر طاهری تلفات و خساراتی نداشت؛ یک بمب 15 کیلویی در سنندج کشف و خنثی شد.

4 کشف 3 خانه تیمی در درگز، یک خانه تیمی در بوشهر و چند خانه تیمی در اصفهان و به‌دست‌آمدن تعدادی اسلحه و دستگاه‌های چاپ و تکثیر و مقادیری مهمات.

5 نماینده سازمان چریک‌های فدایی خلق اکثریت 18 قبضه اسلحه، و مقادیر زیادی نارنجک، مین، مواد منفجره و مهمات به دادگاه انقلاب اسلام‌آباد غرب تحویل داد.

6 امام خمینی در دیدار اعضای انجمن اسلامی دانشجویان خارج از کشور و شماری از نیروهای شهربانی با ایشان، درباره طرح ادعای خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران و حمایت محافل سیاسی امریکا از سازمان مجاهدین خلق سخنانی ایراد کردند.

7 یک‌صدوبیست نفر از دیپلمات‌های خارجی مقیم ایران به‌همراه خبرنگاران رسانه‌های خارجی از مناطق جنگی استان خوزستان؛ ازجمله شهرهای اهواز و سوسنگرد بازدید کردند. شدت تخریب مناطق بمباران‌شده، روحیه بالای مردم و همکاری نیروهای ارتش و سپاه از موضوعات قابل‌توجه و مورداشاره بازدیدکنندگان بود.

8 طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر عراق، در بیانیه‌ای مدعی آمادگی این کشور برای پایان‌دادن به جنگ شد و بر حمایت دولت عراق از "خلق‌های عرب اهواز" تأکید کرد.

9 نشریه النهار العربی الدولی (چاپ لندن) شرایط ایران و عراق را برای ازسرگیری مذاکرات صلح مورد بررسی قرار داده است.

10 بنی‌صدر در گفت‌وگوی تلویزیونی با شبکه بی‌بی‌سی: استراتژی من برای پایان‌دادن به عمر رژیم کنونی ایران، اقدام قبل از مرگ (آیت‌الله) خمینی است، چون پس از او، جنگ داخلی گسترش می‌یابد. شورای مقاومت، دولت در تبعید نیست. شورایی برای ادامه مقاومت در ایران به‌منظور برقرارکردن آزادی‌ها و ایجاد دولت است.

چند نفر از وابستگان به چریک‌های فدایی خلق و پیکار سفیر ایران در سوئد و همسر و فرزندش را در محل سفارت گروگان گرفتند و پس از واردکردن خسارت به اموال این مکان خواستار حضور

1 خبرنگاران شدند. پلیس پس از 6 ساعت در محل حاضر شد و سفیر و خانواده‌اش را بدون درگیری آزاد کرد. اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا مسامحه پلیس سوئد را نوعی همکاری با مهاجمان خواند و محکوم کرد.

2 درپی اعلام مقصربودن ایران در آغاز جنگ ازسوی مسعود رجوی، رادیو بغداد سخنرانی وی در استادیوم امجدیه (شهید شیرودی) را با صدای خودش پخش کرد؛ روزنامه اطلاعات: رجوی در نامه‌ای به صدام حسین مدعی شد دولت جمهوری اسلامی ایران نه‌تنها متجاوز که آغازگر جنگ بوده است.

ضمیمه گزارش481: توضیحات تکمیلی درباره کودتای نقاب و نقش نیروهای سپاه در خنثی‌سازی این توطئه.

گزارش روزشمار 3/6/1360

3 بمباران 2 روستای سردشت، 14 شهید و زخمی بر جای گذاشت؛ گلوله‌باران آبادان و شادگان یک شهید و یک مجروح بر جای گذاشت؛ در حملات توپخانه‌ای عراق به آبادان و شلیک موشک به دزفول در دو روز گذشته، چند نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد.

4 خبرگزاری پارس: با گذشت یک سال از جنگ، تحول چشمگیری در جبهه‌های اهواز صورت نگرفته است. نیروها مایل به تحرک بیشتری در جبهه‌ها هستند.

5 مبادله 45 نظامی عراقی با 40 اسیر ایرانی در دومین برنامه مبادله اسرا.

6 حمله مجاهدین عراقی به یک ستون نظامی ارتش بعث.

7 گزارش دفتر دائمی ایران در سازمان ملل: با تلاش این دفتر، کمیته خلع سلاح در گزارش سالانه خود حمله عراق به ایران را محکوم کرد.

8 در 5 اقدام تروریستی در شهرهای اهواز، رشت، کرمانشاه، بهبهان و قوچان، 2 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند.

9 در چندین مورد پرتاب نارنجک، بمب دست‌ساز و بمب آتش‌زا به محل کار و منازل افراد متعهد شهرهای تهران، اهواز، بروجرد، مشهد، تایباد و بهبهان، 9 نفر مجروح شدند. 4 نفر از عوامل این حوادث دستگیر شدند.

10 دستگیری 12نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق اقلیت در مسجدسلیمان و سرخس.

11 رادیو مجاهد حمله به یک کتابخانه، 7 مغازه، 3 منزل و 2 اتومبیل و تنبیه (!) 9 نفر فالانژ را عملیات‌های سازمان در تهران اعلام کرد.

12 دریادار کمال حبیب‌اللّهی (فرمانده نیروی دریایی ارتش در رژیم شاه) از سازمان مجاهدین خلق دعوت به همکاری کرد.

13 اشغال سفارت ایران در لاهه هلند و بروکسل بلژیک توسط هواداران سازمان مجاهدین خلق و پیکار.

14 تظاهرات مسلمانان کشمیر (هندوستان) در اعتراض به چاپ عکس امام خمینی در چند نشریه هندی به‌قصد توهین.

ضمیمه گزارش501: معرفی سپهبد آریانا و سازمان سلطنت‌طلب آزادگان.

گزارش روزشمار 4/6/1360

1 پاک‌سازی منطقه هشتیان از عناصر ضدانقلاب؛ آزادشدن 18 نیروی خودی گروگان حزب دمکرات در پاک‌سازی محور ارومیه - سِرو.

2 مبادله عضو حزب دمکرات با یک پاسدار در سردشت؛ ادعای مبادله 2 کشته حزب دمکرات با 3 اسیر ارتشی.

3 در ترورهای امروز انجام‌شده به‌دست عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران، فومن و فسا 3 نفر شهید و در قزوین، رشت و قائم‌شهر 4 نفر مجروح شدند. یک نفر از عاملان ترور کشته و یک تن دستگیر شد.

4 واردشدن خساراتی در عملیات‌های امروز عناصر ضدانقلاب شامل: تیراندازی، انفجار و پرتاب بمب‌های دست‌ساز و آتش‌زا در شهرهای تهران، شهرکرد، مشهد، کرمان، اراک و کرمانشاه. یک نفر نیز دستگیر شد.

5 درگیری سرنشینان مسلح یک خودرو وابسته به سازمان مجاهدین خلق با نیروهای گشت کمیته در میدان ونک تهران که به کشته‌شدن 2 مهاجم و دستگیری 2 عامل ترور انجامید.

6 دستگیری 3 عضو شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق در عملیات تعقیب‌وگریز در تهران؛ شناسایی و دستگیری 42 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق، پیکار و چریک‌های فدایی خلق اقلیت در گلباف یزد، میاندوآب، ساری، رودسر و سرخس؛ شناسایی 4 خانه تیمی و تعداد زیادی اسلحه، مدارک سازمانی مقادیری مهمات؛ لورفتن چند طرح ترور و انفجار با کشف چند خانه تیمی در قم.

7 بنی‌صدر در مصاحبه با نیویورک تایمز: اگر امشب، رجایی، باهنر، رفسنجانی، موسوی اردبیلی و مهدوی کنی کشته شوند، رژیم کنونی ایران سرنگون خواهد شد.

8 رجوی در مصاحبه با هفته‌نامه اشپیگل: من اعتقاد دارم با همکاری بنی‌صدر می‌توانیم به سرنگونی رژیم (امام) خمینی سرعت بخشیم. ... ما با تمام گروه‌های غیروابسته که خواهان آزادساختن ایران و نجات ملت ایران هستند قصد همکاری داریم.

9 خبرگزاری فرانسه: 6 کمپانی نفتی ژاپنی اعلام کردند درصورتی‌که ایران قیمت نفت خود را از 37 دلار، 4 تا 5 دلار کاهش ندهد قراردادهای نفتی خود با ایران را از مهر 1360 تمدید نخواهند کرد.

10 اریک رولو خبرنگار فرانسوی، در برنامه زنده تلویزیون سوئیس دیدگاه‌های خود را درباره رهبری امام خمینی، مردم، اقدامات تروریستی سازمان مجاهدین خلق و ارتش ایران ابراز کرد.

11 مقاله روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور درباره مسائل داخلی عراق، سیر به‌قدرت‌رسیدن صدام، تلاش دولت عراق برای برگزاری اجلاس غیرمتعهدها در بغداد، تغییر تدریجی در سیاست خارجی این کشور و افزایش و تمایل به توسعه ارتباط با غرب.

12 انعقاد قرارداد 40 میلیون پوندی خرید و نصب 70 توربین برق بین عراق و شرکت انگلیسی - امریکایی رستون دیزل.

گزارش روزشمار 5/6/1360

13 شکست حمله عراق به خطوط دفاعی ارتش در جبهه مالحه در جنوب‌غرب دزفول.

14 گلوله‌باران شهرهای اهواز و آبادان؛ ناکام‌ماندن حمله جنگنده‌های عراقی به چند شهر استان لرستان و شهر کرمانشاه.

15 تحرکات گسترده کویت برای تأمین نیازهای لجستیکی و تدارکاتی ارتش عراق ازطریق مرزهای مشترک زمینی دو کشور.

1 حمله نیروهای گروه کومه‌له به شهر سقز و گروگان‌گرفتن 40 نظامی. با دخالت نیروهای سپاه و ارتش به حضور چندساعته عناصر این سازمان در برخی ساختمان‌های دولتی شهر خاتمه داده شد. در عملیات پاک‌سازی، 10 شهید و 15 زخمی بر جای ماند؛ اعلام شادی حزب دمکرات در سالروز تأسیس حزب بعث عراق؛ گروگان گرفته‌شدن 2 روستایی در یک روستا از توابع شهرستان قروه به‌دست افراد حزب دمکرات.

2 به‌شهادت‌رسیدن یک مغازه‌دار و فرزندش در خیابان وحدت اسلامی و مجروح‌شدن یک پاسدار در خیابان ولی‌عصر(عج) تهران؛ اجرای 4 عملیات ترور در شهرهای رشت، شیراز، کرج و کرمانشاه که به شهادت 2 بسیجی، یک کودک و یک عضو ستاد نماز جمعه و مجروح‌شدن 2 نفر انجامید.

3 واردشدن خساراتی به اماکن دولتی، منازل و محل کسب افراد متعهد در تهران، بروجرد، تربت حیدریه، شیراز و شاهرود در 8 مورد عملیات تیراندازی، پرتاب بمب آتش‌زا و دست‌ساز. یک نفر از مهاجمان دستگیر شد؛ سرقت چند قبضه اسلحه از مسجد علی‌بن‌ابیطالب(ع) تهران.

4 دستگیری 16 تن از عناصر مسلح شاخه‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق و 2 عضو چریک‌های فدایی خلق اقلیت در تهران، لاهیجان، اصفهان و مشهد؛ دستگیری یک افسر و 5 سرباز که قصد ایجاد انفجار در پایگاه ارتش در سیرجان را داشتند؛ آزادشدن یکی از هواداران سازمان مجاهدین خلق در شمیران پس از اظهار ندامت وی از اعمال گذشته‌اش؛ حضور یکی از هواداران سازمان در نماز جماعت محل سکونت خود (بیله‌سوار استان آذربایجان‌شرقی) و ابراز پشیمانی از اقدامات گذشته خود.

5 اطلاعیه ستاد امنیت تهران درمورد خودروهای سرقتی.

6 اشغال دفتر نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی در لندن توسط 15 سلطنت‌طلب.

7 مسعود رجوی در گفت‌وگو با مجله الحوادث (چاپ لبنان) ادعای تبلیغاتی خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی توسط ایران را تکرار کرد؛ رسانه‌های غربی کوشیدند با طرح ادعای رابطه تسلیحاتی ایران با رژیم صهیونیستی، موضوع اختلاف میان کشورهای عربی و ایران را القا کنند.

8 شلیک یک راکت به سفارت عربستان در بیروت؛ رادیو امریکا: یک گروه طرف‌دار ایران مسئولیت این حادثه را بر عهده گرفت.

گزارش روزشمار 6/6/1360

9 مجروح‌شدن چند غیرنظامی و ایجاد خساراتی در حملات توپخانه‌ای عراق به شهرهای مریوان و آبادان؛ ناکام‌ماندن حمله هوایی عراق.

10 حمله افراد مسلح ضدانقلاب به مقر سپاه در سردشت. 2 نفر از مهاجمان دستگیر شدند؛ شهادت یک دختر در تیراندازی عناصر مسلح در دیواندره؛ تسلیم‌شدن یک نفر از عناصر حزب دمکرات در پاوه و 4 نفر از افراد حزب رزگاری در مریوان.

11 کشته‌شدن 2 نفر از افراد حزب دمکرات و دستگیری 2 تن از آنان در درگیری با نیروهای خودی در محور ارومیه - سِرو؛ پاک‌سازی 3 روستای جنوب سنندج. پیکر 2 سرباز شهید تحویل نیروهای خودی شد؛ دستگیری 11 نفر از افراد مسلح در محور کامیاران - سنندج.

12 در ترورهای امروز انجام‌شده به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق در تهران، 3 نفر شهید و 5 نفر مجروح شدند و در 7 شهر دیگر نیز 5 نفر به شهادت رسیدند و 4 نفر مجروح شدند.

1 درگیری واحد گشتی کمیته با سرنشینان مسلح یک خودرو در فرحزاد تهران که به کشته‌شدن 2 نفر از مهاجمان و زخمی‌شدن یک تن از آنان انجامید؛ در تیراندازی سرنشینان مسلح یک خودرو بی.ام.و. به‌سوی ساختمان کمیته منطقه2 و نیروهای کمیته در خیابان امیرآباد تهران، 3 پاسدار و 6 عابر مجروح شدند؛ اجرای 4 عملیات نظامی دیگر توسط عناصر مسلح در تهران شامل تیراندازی و پرتاب نارنجک به ساختمان خبرگزاری پارس، ساختمان ستاد 1 منطقه 3، ساختمان ستاد 3 منطقه 8 کمیته و تیراندازی به‌سوی چند پاسدار. در این عملیات‌ها به کسی آسیب نرسید.

2 واردشدن خساراتی به اموال مردم در 5 مورد پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا در یزد، اراک، سنندج و شیراز؛ به آتش کشیده‌شدن 25 خرمن گندم کشاورزان در سراب؛ کشف و خنثی‌سازی یک بمب در تهران.

3 حضور 21 نفر از عوامل بازداشت‌شده سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق در نمازجمعه لاهیجان و اظهار ندامت از اعمال گذشته خود؛ دستگیری 27 نفر در لاهیجان، شاهرود و کرمانشاه؛ کشف 2 خانه تیمی در قائم‌شهر و ساری.

4 سخنان آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران دربارة شایعه خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی: طبق اطلاعی که داریم یک دلال عراقی با دادن 300 هزار دلار به یک دلال خبر از او می‌خواهد خبری درست کند که ایران با واسطه از اسرائیل اسلحه خریده است.

5 حرکت ناوچه تبرزین به‌سوی ایران.

6 دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی: ایران و عراق با تشکیل سه کمیته فرعی به‌منظور پایان‌دادن به جنگ موافقت کردند.

7 تظاهرات تعداد محدودی از هواداران سازمان مجاهدین خلق در مقابل ساختمان سازمان ملل متحد در دهلی‌نو (هندوستان)؛ تهیه فیلم تبلیغاتی مسعود رجوی توسط یک آژانس فیلم‌برداری انگلیسی.

گزارش روزشمار 7/6/1360

8 شهادت یک کودک و مجروح‌شدن 7 تن در گلوله‌باران شهرهای مریوان و دزفول؛ واردشدن خسارت اندکی در بمباران شهر سوسنگرد.

9 پناهنده‌شدن 8 نظامی و 2 شهروند عراقی به ایران.

10 انفجار بمب زیر ریل راه‌آهن سربندر - ماهشهر.

11 حمله افراد حزب دمکرات به نیروهای ژاندارمری حین اجرای مأموریت در شمال‌شرقی مهاباد.

12 در جریان 4 عملیات ترور در تهران، 3 نفر شهید و 2 نفر مجروح شدند و یک ترور نیز ناکام ماند؛ عناصر سازمان مجاهدین خلق در لنگرود یک بسیجی را ابتدا مجروح کرده و سپس بدن وی را با بمب منفجر کردند.

13 در 2 حادثه درگیری بین نیروهای کمیته و سرنشینان مسلح 2 خودرو در تهران، 4 پاسدار مجروح و 2 مهاجم دستگیر شدند.

14 به‌بارآمدن خساراتی در 13 اقدام جداگانه عناصر گروه‌های مسلح ضدانقلاب شامل پرتاب انواع مختلف بمب‌ها و مواد منفجره به منازل، اماکن عمومی و محل کسب افراد در 9 شهر کشور. 4 نفر از عاملان حوادث دستگیر شدند.

1 امروز 15 خانه تیمی در شهرهای شاهرود، رشت، شیراز، تبریز، اهواز و رودسر و یکی از بزرگ‌ترین مراکز چاپ و تکثیر سازمان مجاهدین خلق در شیراز کشف شد و شماری از عناصر وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند. از این مکان‌ها که محل تدارکات نظامی و مرکز انتشارات بود، تعداد زیادی اسلحه، اعلامیه، نشریه و مقادیر معتنابهی مهمات و مواد منفجره به دست آمد؛ 15 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق خود را به سپاه پاسداران فومن معرفی کرده و از اعمال گذشته‌شان اظهار ندامت کردند.

2 درگیری میان هواداران سازمان مجاهدین خلق و شماری از دانشجویان انجمن اسلامی مقیم هند در دهلی‌نو و مجروح‌شدن 12 نفر.

3 انفجار بمب 20 کیلویی در ساختمان محل استقرار دفتر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران در بیروت.

4 امضای قرارداد صدور نفت عراق با استفاده از خط لوله نفتی کرکوک ازطریق ترکیه به دریای مدیترانه.

5 گزارش خبرگزاری فرانسه از وضعیت گروه‌های مخالف ایران در خارج کشور؛ از سلطنت‌طلب‌ها تا سازمان مجاهدین خلق، همکاری‌ها و اختلاف‌ها.

6 رادیو ترکیه به نقل از دولت این کشور در واکنش به خبر انجام‌شدن فعالیت‌های مخفیانه علیه ایران در خاک ترکیه: ترکیه هرگز اجازه نخواهد داد در محدوده خاک‌هایش فعالیت‌هایی علیه دولت‌های دیگر صورت گیرد. سیاست‌های ترکیه در قبال ایران همیشه دوستانه بوده است.

7 گزارش رادیو اسرائیل از تفسیر نشریات غربی درباره گروه‌های مخالف ایران در خارج از کشور.

گزارش روزشمار 8/6/1360

8 شهادت محمدعلی رجایی رئیس‌جمهور و محمدجواد باهنر نخست‌وزیر براثر انفجار یک بمب بسیار قوی آتش‌زا که توسط یکی از عناصر نفوذی سازمان مجاهدین خلق در اتاق جلسات شورای امنیت در ساختمان نخست‌وزیری کار گذاشته شده بود. در این حادثه عبدالحسین دفتریان مدیر امور مالی نخست‌وزیری و یک رهگذر نیز به شهادت رسیدند و چند نفر مجروح شدند.

9 ابلاغ طرح عملیاتی تبوک برای اجرا در ارتفاعات سرپل ذهاب به یگان‌های عملیاتی سپاه و ارتش مستقر در منطقه. براساس این طرح عملیات در 4 محور ارتفاعات کوره‌موش، ارتفاعات بنه‌دستک و قراویز، دشت زیر قله 1100 شمالی و قله 1100 شمالی بازی‌دراز، قله 1150 و تیغه‌های برآفتاب اجرا می‌شود.

10 اعزام 300 بسیجی از مشهد به جبهه‌ها؛ عزیمت دو گروه از امدادگران هلال‌احمر از شهرستان‌های رشت و الشتر به مناطق جنگی در سوم شهریورماه جاری.

11 ارسال 75 کامیون حامل مهمات فرانسوی از اردن و 19 دستگاه کامیون تجهیزات نظامی از کویت به عراق.

12 مقاله نشریه آلمانی کلنر اشتات انسایگر درباره اوضاع بعضی از جبهه‌های جنگ در استان خوزستان.

13 پاک‌سازی چند روستا در شمال‌غربی ارومیه. در این عملیات 2 تن از افراد حزب دمکرات کشته و 10 تن اسیر شدند.

14 تظاهرات حدود 30 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق در خیابان شریعتی تهران. در درگیری به وجود آمده، 2 نفر از مردم شهید شدند و یک پاسدار زخمی شد، 5 مهاجم نیز دستگیر شدند.

در ترورهای امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق و دیگر گروه‌های مسلح ضدانقلاب در تهران و

1 شهرستان‌ها 9 نفر شهید و 11 نفر زخمی شدند و یک مورد نیز ناکام ماند. یک نفر از ضاربان نیز در قزوین پس از ترور منجر به شهادت دستگیر شد.

2 کشف 3 خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق در تهران و لاهیجان و دستگیری 4 نفر از ساکنان آن. از ابتدای مرداد 8 خانه تیمی در زاهدان کشف و 114 نفر از عناصر گروه‌های معارض در زابل، زاهدان، ایرانشهر و سراوان دستگیر شدند.

3 در چند حادثه انفجار ناشی‌از بمب‌گذاری و پرتاب بمب به منازل و محل کسب افراد متعهد در شهرهای ارومیه، بروجرد، خرم‌آباد، شیراز، مشهد، آبکنار بندر انزلی، تربت جام و آستارا خساراتی به این مکان‌ها وارد آمد.

4 دستگیری 3 تن از اعضای یک تیم ترور سازمان مجاهدین خلق در اصفهان ازجمله ضارب حجت‌الاسلام بهشتی جانشین امام‌جمعه اصفهان؛ دستگیری 87 نفر از عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی در سمنان، رشت، شهریار، ملارد، کرج و هفتگل استان خوزستان.

5 تحلیل رادیو صدای امریکا، رادیو بی‌بی‌سی و نشریه میدل ایست از مسائل داخلی ایران و جانب‌داری از عملکرد سازمان مجاهدین خلق.

6 صلاح زواوی سفیر سازمان آزادی‌بخش فلسطین در تهران ضمن رد شایعه خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی از اظهارنظر صریح درمورد سخنان اخیر هانی الحسن خودداری کرد.

7 واشنگتن پست باتوجه‌به دسترسی روس‌ها به بخشی از اطلاعات امنیتی و نظامی امریکا در جریان انقلاب ایران، فروش هواپیماهای جاسوسی آواکس به عربستان را به‌دلیل بی‌ثباتی حکومت این کشور و توانایی شوروی برای نفوذ در امور امنیتی آن، برای امنیت امریکا خطرناک دانست.

ضمیمه اول گزارش552: روایت حادثه انفجار ساختمان نخست‌وزیری.

ضمیمه دوم گزارش552: مواضع سازمان مجاهدین خلق در پذیرش مسئولیت انفجار ساختمان نخست‌وزیری ایران.

ضمیمه گزارش553: سوابق اجرای عملیات در منطقه سرپل ذهاب.

گزارش روزشمار 9/6/1360

8 گلوله‌باران امروز آبادان 2 شهید و 5 مجروح بر جای گذاشت؛ واردآمدن خسارت به سیستم آب‌رسانی شادگان براثر حملات عراق؛ هواپیماهای عراقی به آسمان سردشت تجاوز کردند؛ مجروح‌شدن 24 تن و تخریب 6 منزل مسکونی در حملات دیروز توپخانه‌های عراق به شهرهای آبادان و دزفول.

9 پاک‌سازی 3 روستا در جنوب منطقه مرزی سِرو و 2 روستا در بخش سیلوانا در آذربایجان‌غربی و دستگیری 5 نفر از عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی؛ در یک درگیری در 30 کیلومتری شمال‌غربی ارومیه، 2 نفر از عوامل حزب دمکرات کشته و 2 نفر هم دستگیر شدند و 8 قبضه اسلحه سبک و سنگین به دست آمد.

10 در درگیری افراد حزب دمکرات و گروه رزگاری با عناصر کومه‌له، 25 نفر از طرفین ازجمله سرپرست حزب شاخه کامیاران کشته شدند و 6 نفر از دمکرات‌ها به اسارت کومه‌له درآمدند.

ترور امام‌جماعت مسجد خرقانی، مدیر داخلی دادگاه مبارزه با منکرات و سرپرست تربیت بدنی اداره آموزش‌وپرورش منطقه 14 در تهران؛ یک کاسب متعهد در ارومیه ترور و شهید شد؛ در یک درگیری

1 در قائم‌شهر یک بسیجی شهید و یک نفر مجروح و ضارب مسلح هم دستگیر شد؛ سوءقصد به صاحب یک مغازه کفاشی در بابل ناکام ماند و عامل اقدام دستگیر شد.

2 کشف و خنثی‌سازی یک بمب قوی در مراسم تشییع پیکر رجایی و باهنر در تهران و دستگیری یک نفر حامل نارنجک؛ در شیراز و بروجرد 2 فرد مسلح به نارنجک و بمب دست‌ساز در مراسم راه‌پیمایی مردم به مناسبت شهادت رجایی و باهنر دستگیر شدند؛ شناسایی و دستگیری 15 نفر در راه‌پیمایی مشابه در لنگرود و دستگیری 10 نفر مسلح به سلاح گرم و سرد و بمب دست‌ساز در اراک و خمین؛ در مشهد چند تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق در بین اجتماع مردم شناسایی و دستگیر شدند؛ دستگیری 53 نفر در بابل و کرمانشاه در جریان راه‌پیمایی مردم.

3 دستگیری 9 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران و صومعه‌سرا؛ کشته‌شدن یکی از اعضای شاخه نظامی این سازمان در رشت.

4 براثر انفجار یک بمب بسیار قوی در شیراز 2 نفر شهید و 6 نفر مجروح شدند و همچنین 10 مغازه تخریب و 40 مغازه آسیب دید. در انفجار بمب دوم در این شهر کسی آسیب ندید؛ کشف 3 قبضه اسلحه، 2 نارنجک و مقداری مهمات در بازرسی از یک اتومبیل پارک‌شده در تهرانپارس.

5 در پرتاب نارنجک به منزل یک عضو بسیج در کرمانشاه یک نفر شهید و یک نفر مجروح شد. در بروجرد 3 نفر از نیروهای سپاه براثر پرتاب بمب دست‌ساز مجروح شدند. پرتاب بمب‌های دست‌ساز به ساختمان بنیاد مسکن چالوس، اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان شوشتر و منازل افراد متعهد در شهرهای تایباد، شیراز و ملکان خسارات جزئی به بار آورد.

6 سخنرانی امام خمینی یک روز پس از شهادت رجایی و باهنر در جمع اقشار مختلف مردم. شهادت رجایی و باهنر، ضعف عاملان این حادثه، تدبیر جمهوری اسلامی برای جبران این ضایعه و مقاومت و پایداری مردم در مواجهه با این‌گونه حوادث اصلی‌ترین محورهای سخنان امام خمینی در این دیدار بود.

7 تشییع پیکرهای شهدای انفجار در ساختمان نخست‌وزیری و چند بازتاب اولیه.

8 انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به‌عنوان دبیرکل حزب جمهوری اسلامی.

9 مسعود رجوی برای رهایی از پیامدهای حقوقی و بین‌المللی انفجار ساختمان نخست‌وزیری، صحت اطلاعیه منتشرشده ازسوی دفتر سازمان مجاهدین خلق در لندن دربارة پذیرش مسئولیت این اقدام را مورد تردید قرار داد؛ تأکید اغلب رسانه‌های خارجی بر دخالت سازمان مجاهدین خلق در این انفجار.

10 اقدام تبلیغاتی سازمان مجاهدین خلق در تعیین موسی خیابانی به‌عنوان رئیس مقاومت داخل کشور ازسوی مسعود رجوی.

11 بیانیه بنی‌صدر دربارة انفجار ساختمان نخست‌وزیری.

12 گفت‌وگوی بنی‌صدر با رادیو فرانسه درباره مسائل داخلی ایران ازجمله شهادت رجایی و باهنر.

13 محکوم‌کردن انفجار ساختمان نخست‌وزیری توسط حزب توده، سازمان فدائیان خلق (اکثریت) و حزب دمکرات کردستان ایران (پیروان کنگره چهارم).

14 در لاهور پلیس پاکستان با گروهی که در واکنش به شهادت رجایی و باهنر تظاهرات کرده بودند درگیر شد؛ درگیری بین دانشجویان مسلمان ایرانی با هواداران سازمان مجاهدین خلق در شهر دانشگاهی پونا در هندوستان.

1 تحلیل خبرگزاری رویتر درباره حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری.

2 مقاله تفسیری روزنامه امریکایی لوس آنجلس تایمز درمورد مسائل داخلی ایران.

3 طه یاسین رمضان معاون اول نخست‌وزیر و فرمانده کل نیروهای شبه‌نظامی عراق (جیش‌الشعبی) در مصاحبه با مجله عربی الدستور: بنی‌صدر اظهار می‌دارد خمینی مسبب اصلی جنگ می‌باشد ... علت اصلی سرنگونی بنی‌صدر همین مسئله بوده است؛ تأثیر جنگ ایران و عراق بر روابط عراق با کشورهای عربی، گسترش روابط فرانسه با اعراب، روابط عراق و شوروی و تعداد و نقش نیروهای شبه‌نظامی عراق در جنگ از دیگر محورهای این مصاحبه بود.

ضمیمه اول گزارش575: روایت آقای هاشمی رفسنجانی از مراسم تشییع پیکر شهدای حادثه انفجار نخست‌وزیری و تأثیر آن بر مواضع سازمان مجاهدین خلق.

ضمیمه دوم گزارش575: شیوه نفوذ مسعود کشمیری در نهاد نخست‌وزیری و نحوة اجرای انفجار توسط وی.

گزارش روزشمار 10/6/1360

4 اجرای عملیات شهیدان رجایی و باهنر در منطقه‌ای به وسعت 15 کیلومتر مربع در شمال رودخانه کرخه‌کور به‌منظور آزادسازی کامل زمین‌های شمال این منطقه. در این عملیات نیروهای ارتش، سپاه پاسداران و ستاد جنگ‌های نامنظم با غافلگیری کامل نیروهای عراقی، تا ساعت 9 صبح، 4 پل روی رودخانه را تأمین کردند، اما به‌دلیل عدم اتخاذ آرایش مناسب پدافندی در تأمین یکی از پل‌ها سرپلی به عرض 600 متر و عمق 200 متر دراختیار دشمن باقی ماند. همچنین 150 نفر از افراد دشمن کشته یا زخمی شده و 73 نفر به اسارت درآمدند و 5 دستگاه نفربر و چندین قبضه خمپاره‌انداز و تیربار به غنیمت گرفته شد.

5 ابلاغ طرح عملیاتی حمزه(ع) (ثامن‌الائمه(ع)) با هدف آزادسازی زمین‌های شرق رودخانه کارون به فرماندهان چهار محور عملیاتی ارتش و سپاه پاسداران. محورهای چهارگانه عملیات، استعداد یگان‌های عملیاتی سپاه و ارتش در این عملیات در طرح مذکور ذکر شده است.

6 حمله سرنشینان مسلح دو اتومبیل سواری به مینی‌بوس حامل پاسداران دادستانی کل انقلاب در تهران؛ امام‌جماعت مسجد محله نقره‌دشت شهرستان رشت و یکی از افراد متعهد آمل و یک فرد متعهد در مشهد نیز ترور و شهید شدند؛ ترور ناکام مسئول بسیج املش؛ در درگیری بین پاسداران کمیته و دو موتورسوار مسلح در تهران یکی از آنان زخمی و دستگیر و نفر دوم متواری شد. یک پاسدار و یک پیرزن هم زخمی شدند.

7 براثر انفجار نارنجک پرتاب‌شده به جمع نمازگزاران مسجد امام سجاد چالوس 2 نفر شهید و 4 نفر زخمی شدند؛ 3 شهید و 6 مجروح براثر انفجار بمب در یک مغازه در شیراز؛ انفجار بمب آتش‌زا خساراتی را به یک مغازه در شیراز وارد کرد؛ پرتاب بمب به منزل امام‌جمعه یزد و سرپرست بنیاد شهید این شهر تلفات نداشت؛ 2 حادثه مشابه در دورود و شیراز خساراتی ایجاد نکرد؛ کشف و خنثی‌سازی 2 بمب در شهرضا و دورود.

8 کشف 5 خانه تیمی در شهرهای لاهیجان، اراک و بابل و دستگیری 10 نفر؛ از این مکان‌ها تعدادی اسلحه و مهمات نارنجک، تجهیزات نظامی و اسناد و مدارک به دست آمد.

دستگیری 4 عامل ترور بخشدار پره‌سر گیلان و یک پاسدار در جنگل‌های هشتپر و طوالش؛ 9 نفر از

1 عناصر نظامی سازمان مجاهدین خلق و عناصر چریک‌های فدایی خلق در لاهیجان، رشت، نیشابور و صومعه‌سرا با چند قبضه اسلحه و مهمات دستگیر شدند.

2 شورای موقت ریاست‌جمهوری، مهدوی کنی را به‌عنوان نخست‌وزیر پیشنهادی به مجلس معرفی کرد.

3 ابراز همدردی و ارسال پیام تسلیت ازسوی مسئولان بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، کشورهای آسیایی، اروپایی و امریکای لاتین به مناسبت شهادت رجایی و باهنر. پرچم کشورهای سازمان ملل نیز به‌صورت نیمه برافراشته درآمد و در هندوستان و کوبا عزای عمومی اعلام شد. دراین‌میان محافل امریکایی موضع محتاطانه‌ای اتخاذ کردند.

4 زخمی‌شدن 2 تن در درگیری دانشجویان طرف‌دار انقلاب اسلامی و مخالفان آنها در دانشگاه آریزونای امریکا؛ هواداران سازمان پیکار، کنسولگری ایران در رم ایتالیا را اشغال کردند و پلیس 21 نفر آنان را دستگیر کرد.

5 انعقاد دو قرارداد به مبلغ 14 میلیون دلار درزمینه ساخت سیستم کامپیوتری ماهواره‌ای میان دولت عراق و شرکت امریکایی هانی‌ول.

6 امام خمینی در جمع اقشار مختلف مردم و گروهی از شیعیان پاکستان ضمن اشاره به دست‌داشتن سازمان مجاهدین خلق در انفجار حزب جمهوری اسلامی و دفتر نخست‌وزیری، محاکم قضایی کشور را به خویشتن‌داری و رعایت حدود احکام و قانون در صدور حکم سفارش کردند.

7 مسعود رجوی و ابوالحسن بنی‌صدر در اظهارات جدید خود کوشیدند از پذیرش مسئولیت انفجار در ساختمان نخست‌وزیری سر باز زده و با کلی‌گویی آن را عکس‌العمل رفتار نظام با مخالفان جلوه دهند.

8 اظهارات وزیر نفت ایران درباره تلاش کشورهای غربی برای به‌شکست‌کشاندن اوپک ازطریق افزایش تولید نفت عربستان سعودی.

9 چند رسانه بین‌المللی ازجمله رادیو بی‌بی‌سی، خبرگزاری فرانسه و رادیو امریکا از ملاقات هانی الحسن مشاور سیاسی یاسر عرفات با مسعود رجوی در حومه پاریس خبر دادند؛ سخنگوی رسمی سازمان آزادی‌بخش فلسطین: گزارش خبرگزاری‌ها دراین‌مورد صرفاً یک افترا است؛ صلاح زواوی (سفیر فلسطین در تهران): یاسر عرفات در تلگرامی خصوصی به من ملاقات هانی الحسن با رجوی را تکذیب کرده است و سازمان آزادی‌بخش فلسطین رجوی را علیه جمهوری اسلامی حمایت نخواهد کرد.

10 بازتاب وسیع انفجار در ساختمان نخست‌وزیری و شهادت رجایی و باهنر در رسانه‌های امریکایی، رسانه‌های اروپایی و رسانه‌های منطقه‌ای.

ضمیمه اول گزارش587: چگونگی و تاریخچه طراحی مانور عملیات ثامن‌الائمه(ع).

ضمیمه دوم گزارش587: اهمیت جزیره و شهر آبادان و نحوه محاصره این شهر توسط ارتش عراق.

ضمیمه گزارش592: چگونگی انتخاب آیت‌الله مهدوی کنی به‌عنوان نخست‌وزیر جمهوری اسلامی ایران، پس از شهادت محمدجواد باهنر.

گزارش روزشمار 11/6/1360

آغاز عملیات تصرف ارتفاعات بازی‌دراز در منطقه سرپل ذهاب از 4 محور: در محور شمالی (کوره‌موش) با فرماندهی ارتش عملیات به نتیجه نرسید و نیروها ساعت 10 صبح عقب آمدند. در محور میانی (راست) با فرماندهی سپاه همدان نیز عملیات موفق نبود و نیروها با دادن تلفاتی به مواضع قبلی

1 بازگشتند. در محور میانی (چپ) با فرماندهی سپاه به‌رغم موفقیت اولیه به‌علت ناهماهنگی و مشکل تدارکات، نیروها عقب‌نشینی کردند. در محور چپ، قله 1150 موسوم به بازی‌دراز فتح شد.

2 اجرای عملیات نصر در شمال رودخانه کرخه با هدف تصرف خاکریز 6 کیلومتری خط مقدم عراق و روستاهای منطقه. در محور شمالی پس از 4 ساعت درگیری شدید قسمتی از خاکریز دشمن سقوط کرد و 60 نفر اسیر شدند، در محور چپ عملیات، پس از تصرف روستای صالح حسن مقاومت دشمن مانع پیشروی نیروهای خودی شد و درنهایت ادامه عملیات به روز بعد موکول شد.

3 در گلوله‌باران شهرهای آبادان و شادگان 4 تن شهید و 28 تن مجروح شدند.

4 شهادت 5 سرباز براثر حمله عناصر ضدانقلاب به اکیپ نیروهای ژاندارمری در محور سقز - دیواندره؛ در پاک‌سازی 5 روستا در محور سنندج - مریوان، 23 تن از عناصر مسلح غیرقانونی کشته یا زخمی شدند؛ پاک‌سازی 2 روستا در شمال دیواندره.

5 شهادت نماینده امام در جهاد سازندگی بندر انزلی براثر پرتاب نارنجک به داخل منزلش؛ سوءقصد عناصر مسلح غیرقانونی به یک پاسدار در خیابان مهرگان تهران؛ ناکام‌ماندن سوءقصد افراد ضدانقلاب به یک فرد متعهد در مشهد.

6 در جریان کشف و تصرف یکی از مراکز امن سازمان مجاهدین خلق در آمل یک پاسدار شهید شد. در این محل چند قبضه اسلحه و مقداری مهمات و تجهیزات کشف و 2 نفر دستگیر شدند.

7 در یک عملیات تعقیب‌وگریز در تهران براثر انفجار یک نارنجک به 5 اتومبیل خسارت وارد شد؛ در تعقیب 2 عامل ترور در رشت یکی از آنها کشته شد و نفر دوم گریخت؛ در درگیری پاسداران با عوامل مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در ارومیه یک پاسدار مجروح و یک نفر از افراد مسلح کشته شد؛ تیراندازی به منزل حاکم شرع اهواز تلفاتی نداشت.

8 پرتاب نارنجک به محل جلسه قرائت قرآن در خیابان جامی تهران؛ در چندین مورد پرتاب مواد منفجره و بمب آتش‌زا در شهرضا و شیراز خساراتی به بار آمد.

9 رأی اعتماد مجلس به آیت‌الله محمدرضا مهدوی کنی به‌عنوان نخست‌وزیر؛ در جلسه بعدازظهر، کابینة 22 نفره مطابق ترکیب کابینة شهید باهنر (بجز وزیر کشور و وزیر راه و ترابری) به مجلس معرفی شد.

10 اشغال سفارت ایران در واتیکان توسط دانشجویان ایرانی مخالف نظام جمهوری اسلامی؛ تجمع 60 دانشجوی چپ‌گرای ایرانی در مقابل محل برگزاری اجلاس انجمن بین‌المللی حقوق.

11 مسعود رجوی: من از جزئیات امر (انفجار نخست‌وزیری) اطلاع ندارم، اما طبیعی است که بسیاری تصور کنند مجاهدین مسئول این ترورها هستند؛ روزنامه الاتحاد (چاپ ابوظبی) به نقل از رابط سازمان مجاهدین خلق: عامل حادثه اندکی قبل از وقوع انفجار توسط اعضای مجاهدین به خارج از نخست‌وزیری انتقال داده شده است.

12 تأکید برخی نشریات و نهادهای انقلابی بر ضرورت تشکیل یک سازمان اطلاعاتی منسجم و قوی یا وزارت اطلاعات و بازتاب‌های خارجی آن.

13 واشنگتن پست: مواضع بنی‌صدر درمورد حوادث ایران تبلیغاتی است، اما امام خمینی در هدایت کشور از قدرت سیاسی و تاکتیکی بالایی برخوردار است.

1 رادیو بی‌بی‌سی در برنامه‌ای به بررسی وضعیت حاکمیت سیاسی ایران پس از انفجار دفتر نخست‌وزیری پرداخت.

2 گزارش تحلیلی خبرگزاری یونایتدپرس درمورد وضعیت نیروهای ارتش عراق در ایران؛ طه یاسین رمضان در دیدار با مقامات یوگسلاوی بر تمایل عراق برای حل منازعه با ایران تأکید کرد.

3 خبرگزاری آسوشیتدپرس: کمپانی میتسویی ژاپن از سرمایه‌گذاری در پروژه 17/3 میلیارد دلاری پتروشیمی ایران کناره‌گیری کرد.

4 سازمان عمل اسلامی عراق از حفاظت کاخ ریاست‌جمهوری عراق توسط نیروهای امنیتی اردن خبر داد.

گزارش روزشمار 12/6/1360

5 در دومین روز عملیات نصر در غرب تپه‌های الله‌اکبر در شمال‌غربی سوسنگرد، قسمت شمالی خاکریز عراق و تپه‌سبز تصرف شد. در این عملیات 30 تانک و نفربر عراقی منهدم شد و 2 بالگرد آنان سقوط کرد، 100 نظامی عراقی کشته و 66 نفر هم اسیر شدند.

6 درپی اجرای عملیات شهیدان رجایی و باهنر در شمال رودخانه کرخه‌کور در دو روز قبل، نیروهای عراقی با استفاده از سرپلی که دراختیار داشتند به نیروهای خودی حمله کردند، اما این اقدام دشمن با ازدست‌دادن 20 تانک و نفربر و 50 کشته و زخمی ناکام ماند.

7 در ادامه عملیات در ارتفاعات بازی‌دراز، نیروهای خودی به دفاع از مواضع تصرف‌شده در ارتفاع 1150 پرداخته و در محور میانی (شیرین‌آب) هم ضمن پیشروی، خطوط پدافندی خود را اصلاح کردند. عراق در درگیری‌های امروز متحمل 300 تا 400 کشته شد.

8 یک خودرو سپاه در پیرانشهر به کمین ضدانقلاب افتاد و به آتش کشیده شد. حمله عناصر مسلح غیرقانونی به مقر نیروهای سپاه و بسیج در مهاباد، 5 مجروح بر جای گذاشت.

9 ترور معاون آموزش‌وپروش قزوین به‌دست افراد ضدانقلاب؛ در جریان حمله افراد شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق به منزل سرپرست استانداری گیلان 3 تن از مهاجمان کشته و 2 تن مجروح شدند، یک پاسدار و 2 کارمند هم زخمی شدند؛ 10 فرد مسلح ساختمان ستاد 6 منطقه 9 کمیته تهران را به رگبار بستند؛ پرتاب نارنجک به منزل یکی از افراد متعهد در اهواز؛ انفجار بمب در ایذه خوزستان تلفات و خسارات نداشت؛ کشف و خنثی‌سازی 2 بمب در ایذه و چالوس.

10 کشف 2 خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق در آستانه اشرفیه و آباده. از این مکان‌ها تعدادی اسلحه، مهمات و مواد منفجره به دست آمد؛ شناسایی و دستگیری 13 نفر دیگر از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق و پیکار در شهرهای آستانه اشرفیه، بابل، مشهد و صومعه‌سرا.

11 نماینده سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در ساری 18 قبضه اسلحه در انواع مختلف و مقداری مهمات و تجهیزات نظامی را به سپاه پاسداران تحویل داد.

12 پاسخ امام خمینی به پیام تسلیت گاندی نخست‌وزیر هند و صدر هیئت‌رئیسه شوروی به مناسبت شهادت رجایی و باهنر.

13 رأی اعتماد مجلس شورای اسلامی به کابینه نخست‌وزیر جدید؛ آیت‌الله مهدوی کنی جنگ، امنیت داخلی و مسائل اقتصادی را 3 اولویت دولت اعلام کرد.

سازمان آزادی‌بخش فلسطین پس از تکذیب اولیه خبر ملاقات هانی الحسن مشاور سیاسی یاسر

1 عرفات با مسعود رجوی در پاریس، این ملاقات را در حد ابتکار شخصی هانی الحسن پذیرفت و مدعی احضار وی به بیروت شد؛ سازمان مجاهدین خلق خبر این دیدار را تأیید کرد؛ خبرگزاری پارس: 300 عضو سازمان مجاهدین خلق در پایگاه‌های فتح در بیروت هستند؛ چاپ عکسی از دیدار رجوی و هانی الحسن در روزنامه تایمز مالی.

2 واکنش محتاطانه مسئولان ایرانی به خبر ملاقات هانی الحسن با مسعود رجوی. مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت امور خارجه اعلام کرد این مسئله هیچ‌گونه تأثیری بر اصل پشتیبانی ایران از انقلاب فلسطین نخواهد داشت.

3 بنی‌صدر در مصاحبه‌ای با تکرار برخی ادعاهای قبلی خود درباره کاهش میزان حمایت‌های مردم از جمهوری اسلامی مدعی شد تنها 10 تا 15 درصد مردم از رژیم ایران پشتیبانی می‌کنند؛ رادیو لندن ضمن اشاره به نفوذ عناصر سازمان مجاهدین خلق در دستگاه‌های امنیتی، نتیجه‌گیری از اقدامات خرابکارانه برای سرنگونی نظام را عجولانه خواند.

گزارش روزشمار 13/6/1360

4 شکست پاتک‌های عراق به ارتفاع 1150 در منطقه بازی‌دراز.

5 اجرای 2 عملیات ایذایی در میمک و مهران.

6 برگزاری جلسه شورای‌عالی دفاع به ریاست آقای هاشمی رفسنجانی.

7 ادعای عراق درمورد تلفات ایران در دو عملیات شهیدان رجایی و باهنر در منطقه بازی‌دراز و نصر در غرب تپه‌های الله‌اکبر؛ پاسخ آقای هاشمی رفسنجانی به این ادعای عراق در پایان جلسه امروز شورای‌عالی دفاع.

8 تفسیر رادیو بی‌بی‌سی درمورد عملیات‌های اخیر ایران در سرپل ذهاب و شمال کرخه‌کور و وضعیت عراق در جنگ.

9 در چند ترور انجام‌شده توسط افراد ضدانقلاب و عناصر حزب دمکرات کردستان معاون دادستان سپاه پاسداران سنندج، رئیس کمیته انقلاب اسلامی بانه و یک عضو بسیج سپاه در تبریز شهید شدند؛ یک پاسدار کمیته در مشهد، یکی از نیروهای سپاه در تایباد و یک پاسدار هم در تهران مجروح شدند.

10 براثر پرتاب نارنجک به منزل یک رزمنده نهاوندی یک تن شهید و 2 نفر مجروح شدند؛ در 5 مورد پرتاب نارنجک و انواع بمب در مسجدسلیمان، بابل، تهران، مشهد، شیراز و چالوس 5 نفر مجروح شده و خساراتی به بار آمد.

11 دستگیری 21 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران و سربندر (خوزستان)؛ در تبریز، رودسر و شیراز با کشف 4 خانه تیمی، 5 نفر از عناصر این سازمان دستگیر و تعدادی سلاح و تجهیزات به دست آمد؛ 80 نفر از هواداران تواب مجاهدین خلق در لاهیجان با شرکت در نماز جمعه عملکرد سازمان را محکوم کردند.

12 هاشمی رفسنجانی در خطبه نماز جمعه تهران: در کنار ترور اشخاص برنامه ترور شخصیت‌های مشابه هم هست؛ وی ترور شخصیت‌ها را بخش تکمیلی برنامه دشمنان انقلاب برای تخریب چهره‌های متعهد و انقلابی جمهوری اسلامی دانست.

13 سفیر عراق در هندوستان: درصورتی‌که مقامات ایران برای خاتمه جنگ با عراق پای میز مذاکره ننشینند، نیروهای ارتش این کشور مقدار بیشتری از سرزمین‌های ایران را تصرف خواهند کرد.

1 اعزام 12 گروه تبلیغاتی به‌ظاهر مذهبی عراقی به کشورهای مختلف با هدف تبیین سیاست‌های این کشور در جنگ با ایران.

2 ترور سفیر فرانسه در لبنان؛ برخی خبرگزاری‌ها این اقدام را به گروه‌های طرف‌دار ایران منتسب کردند و آن را مرتبط به تنش در روابط دو کشور مخصوصاً پس از فرار بنی‌صدر و رجوی به فرانسه دانستند.

ضمیمه گزارش638: فعالیت برخی جریانات سیاسی برای بدنام‌کردن بهزاد نبوی و یادداشت‌های هاشمی رفسنجانی دراین‌باره.

گزارش روزشمار 14/6/1360

3 دستور صدام حسین مبنی‌بر ترفیع درجه 2 افسر عراقی به‌دلیل اعدام‌کردن چند سرباز به‌جرم عقب‌نشینی در جبهه‌ها.

4 ارسال اسلحه و تجهیزات نظامی از کویت و اردن به عراق در روزهای اخیر؛ پناهندگی 3 سرباز عراقی به سپاه پاسداران سردشت.

5 حمله عناصر حزب دمکرات و کومه‌له به چند مقر سپاه در مهاباد؛ درگیری نیروهای سپاه دیواندره با عناصر حزب دمکرات در محور دیواندره - سقز؛ تسلیم‌شدن 6 عضو مسلح رزگاری به سپاه پاسداران پاوه.

6 شهادت آیت‌الله علی قدوسی دادستان کل انقلاب براثر انفجار یک بمب قوی آتش‌زا در یکی از اتاق‌های دادستانی؛ درپی شهادت وی شورای‌عالی قضایی سیدحسین موسوی تبریزی را به سمت دادستان کل انقلاب منصوب کرد.

7 سرهنگ وحید دستجردی رئیس شهربانی کل کشور، که در جریان حادثه انفجار در ساختمان نخست‌وزیری مجروح شده بود، در بیمارستان به شهادت رسید.

8 بازتاب خبر شهادت آیت‌الله قدوسی در رسانه‌های خبری فرصتی برای پوشش تبلیغاتی به نفع سازمان مجاهدین خلق (منافقین).

9 هشدار خبرگزاری پارس درخصوص رواج شایعه ترور تنی چند از مسئولان کشور و درخواست مقابله با این جو روانی.

10 در جریان 2 ترور، رئیس کارخانه شیر پاستوریزه در تهران شهید و یک عضو بسیج در مشهد مجروح شد.

11 درپی تیراندازی 2 فرد مسلح به‌طرف در ورودی مجلس، هر دو مهاجم با واکنش به‌موقع پاسداران محافظ دستگیر شدند؛ تجمع تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق در تقاطع خیابان‌های مطهری و سهروردی.

12 در جریان 3 حادثه پرتاب نارنجک و تیراندازی به دو مکان دولتی و یک منزل در اردبیل، کرمانشاه و بجنورد خساراتی به بار آمد. در تهران هم یک بمب کشف شد.

13 دستگیری مسئول عملیات نظامی سازمان مجاهدین خلق در تبریز و یک عضو شاخه نظامی سازمان در مشهد؛ با کشف یک خانه تیمی در بوشهر 7 نفر از عناصر این سازمان دستگیر شدند و تعداد زیادی اعلامیه و دستگاه‌های تکثیر به دست آمد.

14 دستورالعمل سازمان مجاهدین خلق برای کاستن از ضربه‌پذیری عناصر عملیاتی و تقویت روحیه اعضا و هواداران خود.

15 طه یاسین رمضان از آمادگی عراق برای پذیرفتن بنی‌صدر در عراق خبر داد.

1 تظاهرات هواداران حزب توده و چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در دهلی‌نو در محکوم‌کردن اقدام سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در انفجار نخست‌وزیری.

2 گزارش روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز از تأسیس یک بانک مشترک برای توسعه روابط بین عراق و برزیل به‌عنوان یکی از تأمین‌کنندگان تسلیحات نظامی این کشور؛ امضای قرارداد ساخت یک نیروگاه برق در بغداد میان عراق با آلمان و لهستان.

3 بررسی تاریخچه روابط تجاری و نظامی عراق و فرانسه توسط مجله الهدف (چاپ بیروت) و روند توسعه این ارتباطات.

4 سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا: دولت امریکا درجهت حل دعاوی اتباع امریکا علیه ایران در پرونده‌هایی با مبالغ کمتر از 250 هزار دلار اقدامات اولیه را انجام داده است. دعاوی بالاتر از آن توسط یک هیئت داوری بین‌المللی در لاهه حل‌وفصل خواهد شد.

گزارش روزشمار 15/6/1360

5 ابلاغ طرح آفندی عملیات ثامن‌الائمه(ع) ازسوی لشکر77 خراسان به یگان های تابعه.

6 آزادسازی منطقه مرزی مرگور محل تلاقی مرز سه کشور ایران، ترکیه و عراق. در این عملیات 6 تن از افراد حزب دمکرات ایران کشته، 50 تن زخمی و 43 نفر از آنها اسیر شدند؛ کشف مواد منفجره متعلق به گروه‌های ضدانقلاب در سنندج.

7 افراد سازمان مجاهدین خلق(منافقین) یک روحانی را در اصفهان به شهادت رسانده و یکی از افراد متعهد مشهد را مجروح کردند.

8 در چند مورد پرتاب انواع مختلف بمب و نارنجک به‌سمت اتوبوس شرکت واحد، مغازه و منازل افراد متعهد، مسجد و ساختمان بسیج سپاه پاسداران در تهران، بهبهان، شیراز، میانکوه، انزلی، زنجان و ارومیه خساراتی به بار آمد و یکی از عاملان این اقدامات در تهران دستگیر شد.

9 دستگیری 13 نفر از عناصر شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق ازجمله ضارب معاون حاکم شرع آستارا در شهرهای مشهد، آستارا و الیگودرز و 11 نفر از اعضای چریک‌های فدایی خلق در جویم شهرستان لار و کشف 7 خانه تیمی. در قزوین تعداد زیادی اسلحه و مهمات در انواع مختلف کشف و ضبط شد.

10 پیام امام خمینی به مناسبت فرارسیدن ایام حج.

11 سفیر ایران در لبنان سوءقصد به سفیر فرانسه در این کشور را محکوم کرد. معاون وزیر امور خارجه در مصاحبه با روزنامه فرانسوی لوموند: قتل سفیر فرانسه ازسوی تهران رهبری نشده است.

12 پیام تسلیت بنی‌صدر و رجوی به رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر فرانسه به مناسبت ترور سفیر این کشور در لبنان.

13 بازتاب شهادت آیت‌الله قدوسی در نشریه تایمز لندن. این نشریه مدعی شد دیدار هانی‌الحسن و مسعود رجوی با انفجارهای اخیر ایران مرتبط است.

14 تحلیل بی‌بی‌سی از تاکتیک جدید سازمان مجاهدین خلق در کشاندن عناصر و هواداران خود به خیابان‌ها و برپایی تظاهرات محدود برای ایجاد یک حرکت توده‌ای نظیر 22 بهمن 1357.

15 وزیر امور خارجه عراق: جنگ با ایران مانع از برگزاری اجلاس آینده سران کشورهای غیرمتعهد در بغداد نخواهد شد.

16 بررسی بخشی از دلایل حمله ارتش عراق به ایران، آثار و نتایج نظامی و اقتصادی آن و اشتیاق مقامات عراقی برای پیش‌بردن مذاکرات صلح در مقاله روزنامه امریکایی شیکاگو تریبیون.

گزارش روزشمار 16/6/1360

1 حمله هوایی عراق به سوسنگرد تلفات نداشت؛ ارسال 71 کامیون مهمات و تجهیزات نظامی از اردن و کویت به عراق طی دیروز و امروز؛ تأسیس یک شرکت حمل‌ونقل هوایی بین عراق و اردن؛ عملیات اجرای آتش روی مواضع نیروهای عراقی در جبهه نوسود در روز گذشته.

2 جلسه مسئولان محورهای جنگی استان خوزستان؛ عراق درحال تقویت مواضع خود در شرق کارون است.

3 شهادت 2 پاسدار در درگیری با عناصر حزب دمکرات در بانه؛ حمله عناصر حزب دمکرات به مقر سپاه پاسداران درپیرانشهر؛ تسلیم‌شدن 19 فرد مسلح وابسته به حزب دمکرات و گروه رزگاری به سپاه مریوان.

4 مقالة مجله فرانسوی فیگارو با محوریت بررسی تأثیر عملیات مشترک سپاه پاسداران و بارزانی‌ها در آزادسازی منطقه مرزی مرگور برگروه‌های ضدانقلاب داخل کشور و سلطنت‌طلبان.

5 تجمع تعدادی از عناصر سازمان مجاهدین خلق در منطقه نارمک تهران. این افراد درحالی‌که بمب و مواد آتش‌زا در دست داشتند با همکاری مردم و نیروهای کمیته دستگیر شدند.

6 در 7 حادثه ناشی‌از پرتاب نارنجک و بمب دست‌ساز و آتش‌زا به اماکن دولتی، نهادهای انقلابی و منازل مردم در شهرهای تهران، اندیمشک، بجنورد، اراک، کردکوی و اردبیل یک نفر مجروح شد و خساراتی به بار آمد. 4 تن از عوامل این حوادث دستگیر شدند.

7 در 6 عملیات ترور عناصر ضدانقلاب شهرهای تهران، آمل، تبریز، بابل و مشهد، یک معلم، یک مغازه‌دار و یک پاسدار شهید و 3 نفر مجروح شدند. 3 نفر از عاملان ترورها دستگیر شدند.

8 مجروح‌شدن 3 نفر در درگیری افراد سازمان مجاهدین خلق با پاسداران در مشهد و بندرعباس.

9 دستگیری 22 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق و پیکار در شهرهای مشهد، گرگان، چالوس، لنگرود، تهران و ارومیه؛ در رضوانشهر هم 10 عضو نادم سازمان آزاد شدند؛ اطلاعیه روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی درباره کشف 17 خودرو سرقت‌شده توسط عناصر سازمان مجاهدین خلق و پیکار برای انجام اقدامات تروریستی.

10 تمجید رادیو بغداد از سازمان مجاهدین خلق و مسعود رجوی.

11 تحویل تعدادی اسلحه به پاسداران سپاه توسط نمایندگان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در رامسر و شیراز.

12 دیدار اعضای هیئت دولت با امام خمینی: تأکید بر وجود ثبات در کشور و تلاش رسانه‌های خارجی برای اثبات خلاف آن، دستاویز قراردادن مذاکرات صلح توسط صدام حسین برای خروج از بن‌بست جنگ، حمایت غربی‌ها از سازمان مجاهدین خلق و بنی‌صدر، نقش مردم در استحکام نظام و ضرورت رعایت ملاحظات امنیتی توسط مسئولان از محورهای سخنان امام در این دیدار بود.

13 اشغال ساختمان کنسولگری ایران در لندن و تخریب اموال آن توسط تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق. پلیس لندن 51 نفر از مهاجمان را دستگیر کرد.

14 کاردار سفارت ایران در عربستان: تا وقتی عراق اراضی اشغال‌شده ایران را تخلیه نکند، ایران به شروط پیشنهادی هیئت حسن‌نیت و هیئتِ کشورهای غیرمتعهد عمل نمی‌کند.

15 بزرگ‌نمایی سازمان مجاهدین خلق در تفاسیر رسانه‌های غربی.

بنی‌صدر در مصاحبه با مجله نیوزویک به‌صراحت به اقدامات مسلحانه و استفاده از اسلحه در مبارزه

1 علیه جمهوری اسلامی ایران اذعان کرد. تصمیم برای سامان‌دادن به نیروهای مخالف برای سرنگونی قریب‌الوقوع نظام سیاسی ایران از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این گفت‌وگو بود.

2 روزنامه امریکایی لوس آنجلس تایمز ضمن بررسی جنگ ایران و عراق اذعان کرد که ارتش عراق در برآوردن اهداف نظامی خود ناکام مانده است.

گزارش روزشمار 17/6/1360

3 تداوم فشار و پاتک‌های عراق در ارتفاع 1150 بازی‌دراز و افزایش تلفات خودی و ازسوی دیگر نبود امکان اعزام نیروهای تازه‌نفس باعث شد نیروهای خودی به‌تدریج این ارتفاع را تخلیه کرده و تا ارتفاع 1153 عقب بیایند. جمع‌بندی واحد طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه پاسداران از این عملیات؛ انتقاد فرمانده سپاه منطقه7 کشوری از عملکرد سپاه، جهاد و ارتش در عملیات مذکور.

4 براثر گلوله باران اهواز، آبادان و پاوه یک نفر شهید شد و خساراتی به بار آمد.

5 اعزام نیروهای داوطلب از اصفهان، زاهدان، بم و تبریز، ارسال مقادیری از اقلام مورد نیاز جبهه‌ها از چند شهر.

6 دستگیری 3 جاسوس عراقی در منطقه عمومی سوسنگرد؛ تسلیم‌شدن یک سرباز عراقی به نیروهای سپاه در جنوب.

7 پاک‌سازی 3 روستا در بخش نگل در محور سنندج - مریوان، ارتفاع گرگان در شمال‌غربی کامیاران و 2 روستا در محور بیجار - دهگلان؛ تسلیم‌شدن 2 عضو مسلح گروه‌های غیرقانونی به نیروهای سپاه پاسداران در محور سنندج - کامیاران.

8 تجمع چند گروه ده تا بیست نفره از عناصر و هواداران مسلح سازمان مجاهدین خلق در چند منطقه تهران. در درگیری ایجادشده بین این افراد با مردم و نیروهای انتظامی 10 نفر از آنان کشته و 54 نفر دستگیر شدند. 2 پاسدار و یک نفر از مردم هم شهید و چند نفر زخمی شدند.

9 در چند عملیات ترور در تهران، تبریز و کرمانشاه 4 پاسدار شهید و 2 تن زخمی شدند؛ ترور امام‌جمعه مرند نیز ناکام ماند.

10 در جریان کشف 2 خانه تیمی در تهران یک پاسدار شهید و 4 نفر از اعضای تیم ترور سازمان مجاهدین خلق دستگیر شدند.

11 انفجار 3 بمب در سنندج، خوی و یزد فقط خسارت مالی داشت. 3 نفر از عاملان انفجار در سنندج دستگیر شدند.

12 دستگیری 4 تن از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب در منطقه پارک وی و نارمک تهران؛ یک هوادار نادم سازمان مجاهدین خلق در بیله‌سوار آزاد شد.

13 امام خمینی در دیدار با دبیرکل و اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی با اشاره به انفجارهای ساختمان حزب جمهوری و دفتر دادستان بر ضرورت حفاظت از شخصیت‌ها و اماکن مهم به‌ویژه مجلس تأکید کردند.

14 ضیاء‌الحق رئیس‌جمهور پاکستان: مأموریت هیئت صلح کنفرانس اسلامی برای ایجاد آتش‌بس در جنگ ایران و عراق متوقف شده، اما کشورهای عضو سرگرم بررسی نظریات مشخصی دراین‌مورد هستند.

گزارش روزشمار 18/6/1360

1 در گلوله‌باران دزفول 5 نفر شهید و 11 نفر مجروح شدند؛ تخریب بخشی از بیمارستان آبادان براثر حملات توپخانه‌ای عراق.

2 تبادل آتش در جبهه بازی‌دراز؛ انفجار یک پل تدارکاتی ارتش عراق به‌دست افراد سپاه پاسداران؛ گلوله‌باران مواضع عراق در شمال‌غرب سرپل ذهاب.

3 انفجار پل تدارکاتی ارتش عراق در منطقه دربندیخان به‌دست مسلمانان کرد عراقی؛ کمین نیروهای بارزانی در مسیر حرکت ستون نظامی ارتش عراق در جاده سرسنگ - مرنی.

4 انفجار بمب و آتش‌سوزی وسیع در لوله‌های نفت و گاز در جاده امیدیه - ماهشهر.

5 صدام حسین تصمیم گرفته است مقر تیپ‌ها و لشکرهای داخل خاک عراق که ارتش این کشور از آنجا حمله به خاک ایران را فرماندهی کرد، به موزه تبدیل کند. این تصمیم ترسیمی از آینده تهاجم به ایران و رویای الحاق بخش‌هایی از خاک ایران به عراق از منظر صدام است.

6 براثر برخورد تراکتور روستائیان با مین در جنوب ارومیه یک نفر شهید و یک نفر هم مجروح شد؛ سرقت 3 خودرو توسط عناصر حزب دمکرات در محدوده شهر قروه در استان کردستان.

7 پاک‌سازی 5 روستا در غرب کامیاران و یک روستا در محور سنندج - مریوان.

8 تجمع و تظاهرات مسلحانه هواداران سازمان مجاهدین خلق در برخی نقاط تهران ازجمله نارمک، چهارراه لشکر، چهارراه قصر (خیابان شریعتی)، خیابان فلسطین و خیابان ولی‌عصر. در جریان درگیری میان این افراد با مردم و نیروهای سپاه، کمیته و بسیج 6 پاسدار و یک عابر شهید و 25 تن زخمی شدند. چند نفر از مهاجمان نیز کشته شده و حداقل 60 نفر دستگیر شدند؛ سازمان مجاهدین خلق با انتشار اطلاعیه‌ای مدعی شد مبارزه سازمان علیه نظام وارد مرحله جدیدی شده است.

9 بازتاب اخبار تظاهرات عناصر سازمان مجاهدین خلق در رسانه‌های غربی. این رسانه‌ها در تلاش تبلیغاتی مشترکی این اقدام سازمان را ورود به مرحله جدید و مشابه تظاهرات مردم ایران در ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و درجهت تلاش سازمان برای جلب حمایت مردم قلمداد کردند.

10 در دو عملیات ترور افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در تهران یک کارگر حمام شهید و 2 مأمور انتظامی زخمی شدند؛ در سنندج ترور سرپرست آموزش‌وپرورش استان کردستان ناکام بود، اما راننده وی شهید و سرباز محافظ مجروح شد؛ در شیراز یک درجه‌دار ارتش و یکی از اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی ترور و به شهادت رسیدند؛ در تبریز و زنجان نیز براثر حمله افراد مسلح 4 نفر مجروح شدند.

11 در دو حادثه پرتاب نارنجک در تهران و همدان 13 نفر مجروح شدند؛ یک بمب در روستای اطاق‌ور لنگرود کشف شد.

12 دستگیری 6 نفر از افراد فعال شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق در تهران، بابل، آستانه اشرفیه و شیراز. فرد دستگیرشده در تهران از عوامل ترور شهید دکتر حسن آیت بود. 10 هوادار سازمان در دو روستای حومه بابل دستگیر شدند.

13 کشف یک انبار مهمات و تجهیزات نظامی سازمان مجاهدین خلق در رشت؛ یک عضو چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در گرگان اسلحه و مهمات خود را تحویل داد.

1 محمدی ری‌شهری حاکم شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب اسلامی ارتش از کشف یک شبکه براندازی که زیر نظر مستقیم سازمان سیا فعالیت می‌کرد، خبر داد.

2 مقاله تحلیلی مجله تایم (چاپ اروپا) درباره میزان مقبولیت بنی‌صدر و قدرت نفوذ سازمان مجاهدین خلق در میان توده‌های مردم.

3 درپی ترورهای روزهای اخیر، موضوع تشکیل یک سازمان قوی اطلاعاتی مورد توجه مسئولان سیاسی و امنیتی کشور قرار گرفت؛ اظهارات دادستان کل کشور درباره ضرورت این کار.

4 بررسی روابط ایران و فرانسه در مقاله روزنامه اخبار الخلیج (چاپ بحرین).

گزارش روزشمار 19/6/1360

5 ناکامی حمله موشکی عراق به کاروان کشتی تجاری ایران.

6 آزادسازی شهر مرزی اشنویه. با تلاش نیروهای سپاه پاسداران ارومیه و افراد بارزانی. در این عملیات از حزب دمکرات 70 تن کشته، 100 نفر مجروح و 40 نفر اسیر شدند. پیام تبریک سپاه ارومیه به امام خمینی به‌مناسبت آزادسازی اشنویه. استانداری آذربایجان‌غربی با صدور بیانیه‌ای خطاب به مردم مناطق کردنشین استان سیاست جمهوری اسلامی ایران را سرکوب رهبران گروه‌های ضدانقلاب اعلام کرد.

7 در عملیات‌های ترور عناصر سازمان مجاهدین خلق، یک پاسدار در بندرعباس، یک بسیجی در بندر انزلی و یک عضو جهاد سازندگی در بجنورد شهید و 4 نفر هم براثر انفجار یک نارنجک مجروح شدند؛ ترور ناکام یک پاسدار در زنجان؛ مجروح‌شدن یکی از افراد متعهد محمودآباد براثر حمله عناصر ضدانقلاب.

8 در دو عملیات تعقیب‌وگریز در تهران و سراوان (رشت) 4 تن از افراد مسلح سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دستگیر شدند؛ دستگیری کاندید این سازمان از لاهیجان برای انتخابات مجلس و یک عضو کادر مرکزی راه کارگر در مشهد و تهران؛ در آباده و برازجان 10 خانه تیمی کشف و 7 نفر دستگیر شدند؛ در تهران تعدادی اسلحه و مهمات از داخل یک خودرو کشف شد.

9 صدام حسین در مصاحبه با رادیو مونت کارلو: عراق مصمم است که حقوق خود را به دست آورد، لکن قصد ندارد که زمین‌هایی بیشتر از آنچه تا‌کنون از خاک ایران اشغال کرده به تصرف درآورد. وی گفت منظور از حقوق عراق بازگرداندن سیطره کامل این کشور بر آبراه شط العرب است.

10 روزنامه فرانکفورتر الگماینه در گزارش تحلیلی از اوضاع ایران: درحال‌حاضر شواهد و قرائن دلیلی بر تعویض قدرت در کوتاه‌مدت را ارائه نمی‌کند.

11 بنی‌صدر در مصاحبه با یک نشریه اسپانیایی: تنها راه پایان‌دادن به نظام جمهوری اسلامی، جنگ داخلی است و چنانچه خمینی همچنان به حکومت ادامه دهد، کشور به‌سوی سقوط پیش خواهد رفت.

گزارش روزشمار 20/6/1360

12 انتصاب محسن رضایی به‌عنوان فرمانده کل سپاه پاسداران با حکم امام خمینی.

13 تشکیل جلسه شورای‌عالی دفاع به ریاست حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی. اوضاع جبهه‌های جنگ، رسیدگی به نیازهای ارتش و سپاه و ... از موضوعات مطرح‌شده در این جلسه بود.

ارسال اقلام مورد نیاز جبهه‌ها از تویسرکان و شیراز؛ روز گذشته گروهی از نیروهای سپاه پاسداران قروه و تعدادی

1 از کارکنان شهربانی شیراز و همدان عازم جبهه‌های جنگ شدند؛ پناهندگی 27 خانواده عراقی از مرز پیرانشهر.

2 در حمله افراد حزب دمکرات به پایگاه ژاندارمری سنته در محور سقز - دیواندره، 2 سرباز شهید و 5 نفر مجروح شدند. از مهاجمان هم 10 تن کشته و تعدادی مجروح شدند.

3 دستگیری 3 نفر در جریان پاک‌سازی روستای هیجان در جنوب‌غربی سقز؛ کشف تعدادی اسلحه و مقداری مهمات در منزلی در مهاباد.

4 بازتاب آزادسازی مناطق حدفاصل سلماس تا اشنویه در رادیو بی‌بی‌سی.

5 آیت‌الله مدنی نماینده امام و امام‌جمعه تبریز در مراسم نماز جمعه توسط یکی از عناصر سازمان مجاهدین خلق مورد سوءقصد قرار گرفت و به شهادت رسید. در این حادثه 6 تن از نمازگزاران شهید و 38 تن مجروح شدند؛ درپی این واقعه آیت‌الله مشکینی با حکم امام خمینی به‌عنوان امام‌جمعه موقت تبریز منصوب شد.

6 در 5 اقدام تیراندازی و پرتاب بمب در تهران 2 پاسدار شهید و یک کودک مجروح شد؛ عناصر سازمان مجاهدین خلق 2 اتوبوس شرکت واحد را آتش زدند. 3 نفر دراین‌رابطه دستگیر شدند؛ کشف و خنثی‌سازی یک بمب قوی در خیابان کوی نصر؛ سرنشینان یک خودرو شخصی ضمن تیراندازی هوایی مردم را به شرکت در تظاهرات هواداران سازمان مجاهدین خلق فراخواندند.

7 در 2 ترور در رشت و روستای بی‌بالان رودسر یک نفر شهید و یک تن مجروح شد؛ پیکر یک بسیجی که به دست چریک‌های فدایی خلق به شهادت رسیده بود در مهاباد پیدا شد؛ در 4 مورد پرتاب بمب در یزد، اراک، اهواز و مشهد خسارات جزئی به بار آمد.

8 کشف یک خانه تیمی در آستارا؛ یک خودرو مسروقه که در عملیات‌های نظامی و ترور مورد استفاده قرار می‌گرفت در تهران کشف شد؛ تسلیم‌شدن یکی از اعضای سازمان چریک‌های فدایی خلق به نیروهای خودی در تهران.

9 دستگیری 17 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق و یک عضو حزب توده در نیشابور، مشهد و لار؛ 27 نفر از هواداران نادم این سازمان در لاهیجان با شرکت در نماز جمعه عملکرد سازمان را محکوم کردند.

10 اظهارات آقای هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران درباره تاکتیک سازمان مجاهدین خلق در به‌خیابان‌کشاندن هواداران خود.

11 رادیو بغداد در گزارشی تحلیلی اقدام مسعود رجوی در صدور دو پیام خطاب به رهبران و مردم کشورهای عربی را نشانه مواضع صلح‌جویانه وی دانست؛ نشریه لبنانی النهار العربی و الدولی: هانی الحسن عضو کمیته مرکزی فتح، مسئول انتقال پیام میان مسعود رجوی و مقامات عراقی بوده است.

12 اعلام حمایت حزب دمکرات کردستان ایران از تجمعات و تظاهرات‌های مسلحانه اخیر سازمان مجاهدین خلق.

13 تحلیل مجله نیوزویک از همکاری بنی‌صدر و سازمان مجاهدین خلق.

14 امضای چند توافقنامه همکاری در زمینه‌های تسلیحاتی و ترابری میان عراق با برزیل، اردن و یک کمپانی کانادایی.

ضمیمه گزارش730: گزارش روزنامه کیهان از سخنان آیت‌الله مدنی در خطبه‌های نماز جمعه این هفته تبریز.

گزارش روزشمار 21/6/1360

1 بمباران تأسیسات نیشکر هفت‌تپه واقع در حومه اهواز 2 شهید و 10 مجروح برجای گذاشت؛ کشف مواد منفجره در زیر لوله‌های نفتی منطقه مارون.

2 انتصاب سرهنگ محمدحسن معین‌پور به‌عنوان فرمانده جدید نیروی هوایی ارتش با پیشنهاد شورای‌عالی دفاع و موافقت امام خمینی.

3 درگیری بارزانی‌ها و طالبانی‌ها با واحدهایی از ارتش عراق.

4 گزارش خبرنگار خبرگزاری فرانسه از جبهه الله‌اکبر در شمال‌غربی سوسنگرد.

5 انفجار نارنجک در سردشت و پیرانشهر، 3 شهید و یک مجروح برجای گذاشت؛ شکست مجدد افراد حزب دمکرات در حمله به پایگاه سنته در محور سقز - دیواندره؛ درگیری نیروهای سپاه با عناصر حزب دمکرات در شمال‌شرق روانسر؛ تسلیم‌شدن 4 عضو دمکرات به نیروهای سپاه پاسداران پاوه؛ مصادره یک محموله مهمات متعلق به گروه رزگاری در پاوه.

6 ناکامی اقدام امروز سازمان مجاهدین خلق برای به‌آشوب‌کشاندن مناطقی از تهران. در تجمعات عناصر این سازمان در مناطق مختلف تهران که با آتش‌زدن لاستیک و ایجاد راه‌بندان و تیراندازی همراه بود، حداقل 2 پاسدار، 3 مرد و یک زن شهید و 19 نفر زخمی شدند. اغلب تظاهرکنندگان دستگیر شدند.

7 تیراندازی عناصر مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق به خودرو گشت کمیته در بزرگ‌راه افریقا و دستگیری 3 نفر از مهاجمان؛ در درگیری نیروهای کمیته مرکزی با سرنشینان مسلح یک خودرو در بزرگ‌راه مدرس یک مهاجم کشته و دیگری مجروح و دستگیر شد؛ ترور مسئول بسیج سپاه پاسداران کرج و دستگیری 3 نفر از عاملان این ترور؛ درپی کشف پایگاه چریک‌های فدایی خلق شاخه اشرف دهقان در کرج 5 عامل سرقت از بانک سپه کرج دستگیر شدند و تعدادی اسلحه و تجهیزات به دست آمد؛ در دو اقدام پرتاب نارنجک به ساختمان حزب جمهوری اسلامی در منطقه 7 (جوادیه) و یک قصابی خساراتی وارد شد؛ دستگیری 3 عضو سازمان مجاهدین خلق در یک خانه تیمی در چهارراه لشکر؛ کشف مقادیری مهمات و چند قبضه اسلحه و دستگیری یک فرد مسلح در تهران.

8 ترور سرایدار یک مدرسه در قائم‌شهر؛ ناکام‌ماندن ترور حجت‌الاسلام اژه‌ای در اصفهان و ترور ناموفق یک پاسدار در رامسر.

9 در جریان کشف یک خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در کرمانشاه، 3 نفر از افراد سازمان دستگیر و یک پاسدار شهید شد؛ کشف خانه تیمی این سازمان در زاهدان و دستگیری چند سرباز فراری؛ کشف چندین قبضه اسلحه و مقادیری مهمات و تجهیزات در اصفهان و دستگیری 2 عنصر سازمان مجاهدین خلق؛ آتش‌زدن دفتر حزب جمهوری اسلامی در ماهشهر توسط عناصر ضدانقلاب؛ کشف خانه تیمی چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در گنبد و دستگیری یک نفر از عناصر این سازمان؛ تحویل 3 قبضه اسلحه توسط یکی از افراد وابسته به چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در گنبد؛ دستگیری 3 تن از هواداران فراری سازمان چریک‌های فدایی خلق در گیلان و مازندران؛ کشف بمب در طبقه پایین دفتر حزب جمهوری اسلامی زنجان.

1 پیام امام خمینی به مناسبت شهادت آیت‌الله مدنی امام‌جمعه تبریز و تجلیل از شخصیت اخلاقی و معنوی ایشان.

2 اظهارات بهزاد نبوی درمورد اقدامات دولت برای تشکیل سازمان اطلاعاتی و امنیتی کشور، آخرین وضعیت گروه‌های ضدانقلاب و ترور مقامات و شخصیت‌ها.

3 گزارش رادیو بی‌بی‌سی و مجله نیوزویک از وضعیت اقتصادی ایران و کاهش درآمدهای نفتی این کشور.

گزارش روزشمار 22/6/1360

4 براثر حملات ارتش عراق به شهر آبادان یک مخزن نفت آتش گرفت، 2 منزل تخریب شد و 2 نفر شهید و چند نفر مجروح شدند. حملات توپخانه‌ای عراق به روستای خانقاه از توابع پاوه خساراتی درپی داشت؛ ارسال 68 کامیون حامل مهمات و تجهیزات نظامی از عربستان، اردن و کویت به عراق؛ 32 کامیون حامل مهمات نیز سه روز پیش به عراق ارسال شده بود.

5 خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی به موضوعاتی ازجمله شرایط ایران و عراق برای پایان‌دادن به جنگ، حاکمیت بلامنازع رژیم عراق بر اوضاع داخلی این کشور و تأثیر جنگ بر صدور نفت ایران و عراق پرداخت.

6 در درگیری بین پیشمرگان مسلمان کرد با عناصر مسلح چریک‌های فدایی خلق در محله شریف‌آباد سنندج، 4 پیشمرگ شهید و 2 نفر دیگر زخمی شدند. از مهاجمان هم 2 تن کشته و چند نفر زخمی شدند؛ اعدام یک مسلمان کرد به‌دست عناصر حزب دمکرات؛ تسلیم‌شدن یکی از عناصر مسلح حزب دمکرات کردستان به نیروهای سپاه در شمال روانسر.

7 ترور یک کارگر ساده شیلات در بابلسر و یک شاگرد مغازه الکتریکی در مشهد به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق؛ اقدام به ترور یکی از اهالی بندر انزلی ناکام ماند و 2 عامل این اقدام دستگیر شدند؛ در دو حادثه پرتاب بمب در الیگودرز و شیراز خساراتی به بار آمد.

8 در جریان کشف 6 خانه تیمی در شهرهای رامسر، فسا، بابلسر و رودسر، 3 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق کشته شده و تعدادی نیز دستگیر شدند. چند قبضه اسلحه و تجهیزات نظامی نیز از این مکان‌ها به دست آمد؛ دستگیری یکی از افراد وابسته به گروه‌های معارض در بندر ترکمن.

9 سخنرانی آیت‌الله منتظری در مراسم تشییع پیکر 20 تن از شهدای نجف‌آباد. وی ضمن تجلیل از شهدا مطالبی را درمورد قدرت‌طلبی رهبران سازمان مجاهدین خلق و سوءاستفاده آنان از احساسات جوانان و ترغیب آنها به رودررویی با نظام بیان کرد.

10 آقای هاشمی رفسنجانی به‌همراه وزیر دفاع در رأس هیئتی از نمایندگان مجلس، وزارت امور خارجه و سپاه پاسداران به کره شمالی و مالزی سفر کرد. برخی ناظران خارجی هدف این سفر را دریافت کمک‌های نظامی برشمردند.

گزارش روزشمار 23/6/1360

11 در گلوله‌باران شهر اهواز 20 گلوله توپ به نقاط گوناگون شهر اصابت کرد و 6 نفر شهید و 17 نفر مجروح شدند. در آبادان براثر حملات توپخانه‌ای عراق چند منزل مسکونی خسارت دید و عده‌ای از مردم مجروح شدند.

1 براثر برخورد خودرو حامل پیشمرگان مسلمان کرد با مین در جاده سروآباد - سنندج 2 نفر شهید و 4 تن مجروح شدند؛ شهادت یک پاسدار در حمله افراد گروه مسلح غیرقانونی به نیروهای سپاه در شمال‌غربی کامیاران در محور گوره‌دره - سرشیلانه؛ در تیراندازی مهاجمان ضدانقلاب به پادگان سردشت یک سرباز مجروح شد.

2 در حمله نیروهای خودی به مواضع افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی در حوالی روستای ساری‌قمیش در محور بوکان - میاندوآب، 15 نفر کشته و تعدادی مجروح شدند؛ 2 روستا از توابع دیواندره پاک‌سازی شد؛ یکی از عناصر مسلح رزگاری خود را به سپاه پاوه تسلیم کرد.

3 مجروح‌شدن 2 نفر براثر پرتاب نارنجک به یک کتاب‌فروشی در کرمانشاه؛ ناکام‌ماندن اقدام عناصر ضدانقلاب در مغازه یکی از افراد متعهد آمل. یک نفر از مهاجمان با 3 بمب دست‌ساز دستگیر شد؛ در بهبهان یک بمب کشف و خنثی شد؛ سرقت تعدادی اسلحه و مهمات از گردان 158 هوابرد.

4 در جریان کشف سه خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در رامسر و بندر انزلی 2 عنصر سازمان کشته و 12 نفر دستگیر شدند و تعدادی اسلحه، مهمات و مدارک درون‌گروهی به دست آمد؛ کشف یک خانه تیمی چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در تهران؛ دستگیری شماری از هواداران سازمان مجاهدین خلق در کازرون و خرم‌آباد؛ 9 نفر از هواداران این سازمان در صومعه‌سرا خود را به نیروهای سپاه معرفی کردند؛ یک نفر از افراد چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در بروجرد چند قبضه سلاح و مهمات را به سپاه تحویل داد.

5 انور سادات رئیس‌جمهور مصر، در یک نطق تلویزیونی، ضمن متهم‌کردن اصلاح‌گرایان مصری به تلاش برای ایجاد یک حکومت مشابه جمهوری اسلامی ایران گفت: من گردن هرکس را که مسلح باشد خواهم زد و با مقاومت مخالفان با شدیدترین وجهی روبه‌رو می‌شوم و هیچ رحم و شفقتی نشان نخواهم داد.

گزارش روزشمار 24/6/1360

6 ستاد برگزاری مراسم سالگرد جنگ در اطلاعیه‌ای اسامی روزهای هفته جنگ و سرلوحه برنامه‌های آن را اعلام کرد؛ اعضای هیئت دولت یک هفته حقوق خود را به جنگ‌زدگان اختصاص دادند.

7 بمباران سکوی نفتی العمیه عراق توسط یک جنگنده ایرانی؛ برج دیدبانی عراق در منطقه رأس‌البیشه از احتمال سقوط دو جنگنده عراقی در این منطقه خبر داد.

8 سرپرست روابط عمومی بنیاد امور جنگ‌زدگان اعلام کرد: درنتیجه جنگ یک میلیون و 600 هزار نفر از ساکنان مناطق مرزی ایران آواره شده‌اند که بخشی از آنان در 200 اردوگاه در 20 استان کشور اسکان داده شده‌اند.

9 درپی قطعی‌شدن اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) در شرق رودخانه کارون حساسیت ارتش عراق به تحرکات نیروهای خودی افزایش یافته و این کشور درصدد تقویت استحکامات و مواضع خود در این منطقه برآمده است؛ ورود 26 دستگاه کامیون حامل مهمات و تجهیزات نظامی از مرز عربستان به خاک عراق.

10 آزادسازی دو جاده نقده - اشنویه و جلدیان - اشنویه؛ روستای آغ‌بلاغ در شمال اشنویه پاک‌سازی شد. تصرف مواضع گروه‌های ضدانقلاب در روستای کربلایی رضاخان واقع در شمال‌شرقی مهاباد به‌دست نیروهای خودی.

1 برای چهارمین‌بار در ده روز گذشته، عده‌ای از عناصر مسلح و هواداران سازمان مجاهدین خلق در گروه‌های بیست تا سی نفره در چند نقطه تهران ازجمله خیابان ولی‌عصر، خیابان جمهوری، منطقه وحیدیه، خیابان‌های بهبودی و شادمان تجمع کرده و اقدام به تیراندازی و آتش‌زدن اتوبوس‌های شرکت واحد و مغازه‌های مردم کردند. با حضور مردم و نیروهای سپاه و کمیته تعدادی از تظاهرکنندگان دستگیر شدند. در حوادث امروز حداقل 5 پاسدار شهید و تعدادی از مردم مجروح شدند؛ دستگیری 3 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق درحال حمل اسلحه و تدارکات برای واحد نظامی سازمان در امیرآباد.

2 انعکاس تجمعات امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق در رسانه‌های خارجی: بی‌بی‌سی در بازتاب جانب‌دارانه این حوادث مدعی شد این‌گونه اقدامات سازمان در تضعیف روحیه پاسداران مؤثر است؛ رادیو صدای کردستان ضمن حمایت از این اقدام خواستار همکاری حزب دمکرات و سازمان مجاهدین خلق درزمینه مبارزه مسلحانه علیه نظام شد.

3 در ترورهای امروز سازمان مجاهدین خلق 2 نفر در مشهد شهید شدند، عاملان یکی از این ترورها دستگیر شدند. در اصفهان یک بسیجی ترور و شهید شد، در شیراز و ایلام هم 3 نفر مجروح شدند.

4 در چند حادثه انفجار بمب دست‌ساز و ساعتی در تربت حیدریه، سنندج، قوچان، کردکوی و اراک خساراتی به اموال مردم وارد شد و 4 نفر از عاملان این اقدامات نیز دستگیر شدند.

5 دستگیری 5 نفر از عناصر سازمان مجاهدین خلق در یک خانه تیمی در اصفهان؛ در آمل و گرگان هم 2 نفر از عناصر فعال سازمان دستگیر شدند که یک تن از آنان با خوردن کپسول سیانور خودکشی کرد؛ دستگیری 115 تن از افراد وابسته به گروه‌های معارض در بیست روز گذشته. از این افراد چندین قبضه اسلحه، مهمات و مدارک به دست آمد. در بندرترکمن یکی از افراد چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) مقادیری تجهیزات و مهمات تحویل نیروهای سپاه داد.

6 حضور میرحسین موسوی وزیر امور خارجه ایران در اجلاس رهبران جبهه پایداری در لیبی؛ مصاحبة خبرگزاری لیبی با بهزاد نبوی درخصوص آینده جنگ، پاک‌سازی مناطق غرب کشور و روابط ایران با سازمان آزادی‌بخش فلسطین.

7 مجله المجاهد دیدار هانی الحسن با رجوی را توهین به مسلمانان ایران و فلسطین دانست و از رهبران این سازمان فلسطینی خواست رفتار خود را اصلاح کنند.

8 گزارش خبرنگار نشریه انگلیسی فایننشال تایمز از مشاهدات خود در جبهه‌های ایران و شهرهای اهواز و آبادان.

9 مسعود رجوی در مصاحبه‌ای با مجله افریقا و آسیا به بیان موضوعاتی درباره ارتش ازجمله طرح انحلال ارتش توسط سازمان پرداخت و با ارتجاعی خواندن فرماندهان فعلی ارتش مدعی شد سازمان مجاهدین خلق مورد حمایت "پرسنل پیشرو مردمی ارتش" قرار دارد.

گزارش روزشمار 25/6/1360

10 ابلاغ طرح عملیاتی حمزه (عملیات ثامن‌الائمه(ع)) با هدف شکستن محاصره آبادان ازسوی ستاد عملیات جنوب به فرماندهان محورهای چهارگانه سپاه در این عملیات. گزارش ستاد سپاه پاسداران جنوب به فرماندهی سپاه در تهران درمورد آخرین وضعیت منطقه و میزان آمادگی نیروهای خودی، سازمان رزم ارتش و سپاه، کمبود تجهیزات و امکانات و پیشرفت مباحث مربوط به طرح مانور.

1 بازدید تعدادی از نمایندگان جنبش‌های آزادی‌بخش کشورهای مختلف از مناطق بمباران‌شده دزفول.

2 در دو عملیات جداگانه، دو روستا در جنوب‌شرقی اشنویه و یک روستا در شرق دیواندره پاک‌سازی شد. چند نفر از عناصر حزب دمکرات کشته، 25 نفر از عناصر این حزب زخمی و چند نفر دستگیر شدند.

3 درپی اتخاذ تاکتیک جدید سازمان مجاهدین خلق در تظاهرات خیابانی که منجر به بالارفتن ضریب ضربه‌پذیری سازمان و دستگیری تعداد قابل‌توجهی از عناصر و هواداران آن شده است، رادیو صدای کردستان با ارائه یک گزارش تحلیلی به بزرگ‌نمایی این اقدام پرداخت و آن را با حرکت عمومی مردم در ماه‌های قبل از پیروزی انقلاب مقایسه کرد و مدعی شد سقوط جمهوری اسلامی نزدیک شده است.

4 پرتاب یک بمب دست‌ساز به اتوبوس شرکت واحد، اقدام سرنشینان مسلح یک خودرو به تیراندازی هوایی و دادن شعار در خیابان ستارخان، سرقت یک خودرو در خیابان گلریز و تیراندازی به مغازه یکی از افراد متعهد شهر از اقدامات امروز عناصر وابسته به سازمان مجاهدین خلق در تهران بود.

5 پرتاب بمب به یک منزل در مشهد خساراتی را وارد کرد؛ اتومبیل بنیاد شهید در یزد به آتش کشیده شد؛ در مسجدسلیمان فردی که درحال حمل یک بمب بود براثر انفجار مجروح و یک پای وی قطع شد.

6 دستگیری 9 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در تربت حیدریه، تبریز و قزوین؛ در آستانه اشرفیه یکی از افراد پیکار دستگیر شد؛ دستگیری 22 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق در رشت در پنج روز گذشته؛ در سه‌ماهه اخیر، 250 نفر از افراد این سازمان در رودسر و روستاهای اطراف با مراجعه به مراکز سپاه و بسیج انصراف خود را از هواداری سازمان اعلام کردند؛ تحویل 8 قبضه اسلحه و مقادیری مهمات و تجهیزات ازسوی یکی از افراد سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) به سپاه پاسداران در گنبد.

7 رئیس هیئت ایرانی شرکت‌کننده در سی‌وهفتمین گردهمایی اتحادیه بین‌المجالس در نطق خود با اشاره به فهرستی از اقدامات مداخله‌جویانه و خرابکارانه عراق در مناطق مرزی ایران قبل از آغاز حمله نظامی به ایران حضور ارتش عراق در بخش‌هایی از خاک ایران را مهم‌ترین دلیل متجاوزبودن عراق خواند. وی به اظهارات دبیرکل این اجلاس در سخنرانی افتتاحیه درخصوص رد پیشنهادهای صلح ازسوی ایران، پاسخ داد.

8 عصمت کتانی معاون وزیر امور خارجه عراق در یک قرعه‌کشی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به سمت ریاست سی‌و‌ششمین اجلاس این مجمع انتخاب شد.

9 سرهنگ قذافی در دیدار با وزیر امور خارجه ایران تجاوز عراق به ایران را محکوم کرد و گفت: تجاوز رژیم عراق به ایران جز خدمت به دشمن مشترک مسلمانان و جز خدمت به رژیم صهیونیستی و امریکا نتیجه‌ای نداشت.

ضمیمه گزارش779: خلاصه‌ای از روند شکل‌گیری طرح عملیات ثامن‌الائمه(ع).

گزارش روزشمار 26/6/1360

طراحی عملیات شهید آیت‌الله مدنی با هدف تصرف خاکریز اصلی خط مقدم دشمن در غرب سوسنگرد از روستای دغاغله تا دهلاویه و آزادسازی چند روستای این منطقه. براساس این طرح عملیات مذکور با شرکت نیروهای مشترک ارتش و سپاه و نیروهای شهید چمران از 5 محور آغاز

1 می‌شود. فرماندهی محورها به نیروهای سپاه و فرماندهی نیروهای پشتیبانی نزدیک به ارتش واگذار شد. فرماندهی عملیات تا تصرف خاکریزهای دشمن به مسئول عملیات سپاه و پدافند منطقه به فرمانده تیپ ارتش محول گردید.

2 قسمتی از تأسیسات نفتی آبادان بمباران و 2 مخزن نفت طعمه حریق شد. روز گذشته نیز براثر بمباران آبادان، بخش‌هایی از یک هتل تخریب شد و 3 نفر شهید و 11 تن هم مجروح شدند؛ گلوله‌باران شرق پاوه چند مجروح برجای گذاشت؛ اعزام 660 نفر از داوطلبان آموزش‌دیده از شهرهای ارسنجان (فارس)، رامهرمز، شهرضا و مسجدسلیمان به جبهه‌های جنگ.

3 مصاحبه مطبوعاتی تیمسار فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش درخصوص آخرین وضعیت جبهه‌ها و عملیات‌های اخیر سپاه و ارتش در خوزستان و مناطق اشغالی غرب.

4 سپاه سوم ارتش عراق به درخواست "دانشگاه بررسی مطالعات نظامی عالی البکر"، در گزارشی روند اقدامات نیروهای مسلح ایران را در جلوگیری از پیشروی نیروهای عراقی و بازپس‌گیری تدریجی برخی از نقاط اشغال‌شده ایران تجزیه و تحلیل کرد.

5 حزب دمکرات 5 پاسدار و بسیجی اسیر را تیرباران کرد. رادیو صدای کردستان مدعی شد اعدام این افراد به‌تلافی کشته‌شدن 5 نفر از عناصر حزب انجام شده است؛ پاک‌سازی یک روستا در حومه بانه در عملیات مشترک سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد.

6 پرتاب یک نارنجک جنگی به خانه‌ای در یکی از محلات شهر ری، ترور یکی از افراد متعهد در یزد، حمله به انجمن اسلامی یکی از روستاهای رشت و ترور یک پاسدار در خرم‌آباد، از اقدامات افراد ضدانقلاب بود که 5 شهید و 6 مجروح درپی داشت.

7 در جریان کشف و تصرف یک مرکز عملیات نظامی سازمان مجاهدین خلق در منطقه افسریه تهران 2 عنصر فعال سازمان کشته و 2 تن دیگر زخمی و دستگیر شدند؛ کشف و خنثی‌سازی یک بمب قوی در اهواز.

8 درگیری نیروهای کمیته انقلاب اسلامی و یک عضو مسلح سازمان مجاهدین خلق در تبریز؛ در درگیری مأموران کمیته بابل با سرنشینان مسلح یک اتومبیل سرقتی یکی از آنان کشته و یک نفر دیگر مجروح و دستگیر شد. از فرد مجروح یک قبضه یوزی با دو خشاب و یک نارنجک به دست آمد؛ دستگیری 6 تن از عناصر سازمان مجاهدین خلق در قائمشهر و صومعه‌سرا؛ پرتاب یک بمب دست‌ساز به مغازه یکی از افراد متعهد مشهد.

9 پیش‌بینی سقوط نظام جمهوری اسلامی ایران حداکثر تا سه ماه آینده و تلاش برای جلب نظر غربی‌ها به‌ویژه امریکا وجه مشترک اظهارات امروز بنی‌صدر و رجوی در مصاحبه با روزنامه ایندین اکسپرس (چاپ دهلی) بود؛ رجوی: با دخالت میتران، ژان پل سارتر، اندره مالرو و افراد دیگری که طرف‌دار من بودند حکم اعدامم در زندان شاه به حبس ابد تقلیل یافت.

10 مسعود رجوی در مصاحبه با روزنامه واشنگتن پست، ضمن طرح ادعاهایی درمورد دلایل وقوع جنگ ایران و عراق، پیش‌بینی سقوط نظام جمهوری اسلامی و اوضاع داخلی ایران پس از آن، به امریکا اطمینان‌خاطر داد که با به‌قدرت‌رسیدن سازمان مجاهدین خلق اتفاقی درجهت مخالفت با غرب رخ نخواهد داد.

1 گزارش خبرنگار خبرگزاری فرانسه از وضعیت شهر آبادان.

ضمیمه گزارش792: گزارش تحلیلی سپاه سوم ارتش عراق درمورد روند اقدامات نیروهای مسلح ایران برای جلوگیری از پیشروی قوای عراق در یک سال گذشته.

گزارش روزشمار 27/6/1360

2 از ساعت 4:30 صبح، عملیات شهید مدنی در حدفاصل روستاهای دهلاویه تا دغاغله در غرب سوسنگرد با هدف تصرف خط اول عراق و چند روستای این منطقه با شرکت 500 نیروی تک‌ور از 5 محور آغاز شد. تا ساعت 7 صبح خاکریزهای اول، دوم و سوم عراق تصرف و روستاهای سویدانی، رمله، دحیمی، مگاصیص و دغاغله آزاد شد. عراق با اجرای چند پاتک تا ساعت 11 صبح مگاصیص و دغاغله و قسمتی از خاکریز سویدانی - دغاغله را پس گرفت. با اجرای این عملیات، زمینی به وسعت 10 تا 15 کیلومتر مربع آزاد و خط روستاهای دهلاویه، سویدانی، رمله و دحیمی تثبیت شد و 500 نفر از نیروهای دشمن کشته یا زخمی شده و 167 نفر به اسارت درآمدند؛ ستاد مشترک ارتش اعلام کرد 7 فروند هواپیمای نظامی عراق در طول روز جاری توسط پدافند هوایی خودی سرنگون شدند.

3 براثر اصابت 4 گلوله توپ ارتش عراق به شادگان 4 نفر مجروح شدند به یک خانه مسکونی، 2 مغازه و 4 اتومبیل خسارت وارد شد؛ بمباران پالایشگاه آبادان و جزیره مینو با بمب‌های خوشه‌ای.

4 تصرف جاده سیدصادق - پنجوین درنتیجه عملیات مشترک ارتش، سپاه و بارزانی‌ها. در این عملیات 2 بالگرد عراقی سقوط کرد، 52 نظامی عراق کشته و تعدادی زخمی شدند. از نیروهای خودی 30 نفر شهید و 29 نفر زخمی شدند.

5 نتایج ترورها و اقدامات نظامی امروز عناصر سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در شهرهای مختلف کشور: در مشهد 5 نفر از بازدیدکنندگان از نمایشگاه جنگ شهید و 4 نفر مجروح شدند؛ در قزوین یک پاسدار شهید شد و یکی از ضاربان که دستگیر شده بود با خوردن قرص سیانور خودکشی کرد؛ در پره‌سر گیلان یک سپاهی شهید و یک بسیجی مجروح شد. در بندر انزلی یک نفر مجروح شد و در رامهرمز هم بمب پرتاب‌شده به منزل یکی از نیروهای سپاه قبل از انفجار خنثی شد.

6 دو نفر از هواداران سازمان چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در لنگرود 2 قبضه اسلحه به سپاه تحویل دادند. 5 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق ضمن شرکت در نماز جمعه فومن، بندرانزلی و لنگرود از عملکرد گذشته خود اظهار ندامت کردند.

7 درگیری هواداران جمهوری اسلامی با تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق که در محوطه کالج شهر دنور کانادا تظاهرات کرده بودند؛ در این درگیری 2 نفر زخمی و 14 نفر از هواداران انقلاب اسلامی به‌جرم برهم‌زدن این اجتماع دستگیر شدند.

8 قرائت پیام امام خمینی به مناسبت اولین سالگرد حمله عراق به ایران توسط سید احمد خمینی در مراسم نماز جمعه در دانشگاه تهران. در این پیام امام به تبیین علل وقوع و ابعاد جنگ، انگیزه صدام از این اقدام و حمایت قدرت‌های بزرگ از او پرداخته از مردم و نیروهای مسلح خواستند جنگ را سرلوحه همه امور قرار دهند و ارتش عراق را از خاک ایران بیرون برانند.

خبرگزاری فرانسه در تفسیری درباره جنگ ایران و عراق، حمله به مرزهای ایران، ادعاهای ارضی عراق و لغو یک‌طرفه قرارداد 1975 الجزایر ازسوی صدام حسین، به‌نتیجه‌نرسیدن تلاش‌های

1 میانجیگران برای انجام مذاکرات صلح و خسارات ناشی‌از جنگ را مورد بررسی قرار داد؛ رادیو مسکو نیز در تحلیلی با حفظ موضع بینابین به مسئله جنگ پرداخت و نتیجه وقوع و ادامه جنگ را حضور نظامی امریکا و انگلیس در خلیج‌فارس دانست.

گزارش روزشمار 28/6/1360

2 ناکامی تلاش عراق برای بازپس‌گیری مواضع ازدست‌داده خود در غرب سوسنگرد و اسارت 17 عراقی؛ با اجرای یک عملیات ضدکمین در مسیر نیروهای عراقی در منطقه نهر شادگان یک تیم کمین دشمن به دام افتاد و 6 نفر از آنها کشته و 2 نفر اسیر شدند.

3 مقاله روزنامه اطلاعات درخصوص انتقاد از جو عمومی جامعه و حاکم‌نبودن شرایط جنگی در کشور. نویسنده وجود التهابات سیاسی ناشی‌از اقدامات بنی‌صدر و سازمان مجاهدین خلق، بی‌تفاوتی اقشاری از جامعه به‌ویژه برخی از جریانات سیاسی کشور و پاره‌ای رفتارهای اجتماعی متفاوت با اوضاع یک کشور درگیر جنگ را دلیل این امر دانسته است.

4 دستور آماده‌باش ارتش عراق به یگان‌های خود در جبهه‌های جنوبی خوزستان از اروند تا فاو درپی اعلام هفته جنگ در ایران؛ اجرای آتش پرحجم دشمن در برخی مناطق عملیاتی.

5 تیمسار فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش در مصاحبه با روزنامه کیهان آخرین وضعیت جبهه‌های غرب و جنوب کشور را تشریح کرد و دورکردن توپخانه‌های ارتش عراق از اهواز را از اولویت‌های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی خواند.

6 درپی افزایش فرار و تسلیم‌شدن نیروهای ارتش عراق، فرماندهی نیروهای مسلح این کشور در ابلاغیه‌ای بازماندگان این دسته از نظامیان را از تسهیلات مادی و اجتماعی محروم کرد؛ دستورالعمل محرمانه سازمان استخبارات عراق مبنی‌بر صدور حکم اعدام برای نظامیان فراری.

7 ارسال 50 خودرو حامل مهمات و سلاح‌های سنگین از اردن و کویت به عراق؛ دیروز هم 49 خودرو ازطریق مرزهای عربستان و اردن محموله‌هایی از تجهیزات نظامی را به پادگان التاجی بغداد منتقل کردند.

8 درگیری یک گروه از اکراد مسلمان عراقی با نیروهای ارتش ترکیه در منطقه‌ای مرزی در داخل خاک این کشور؛ رسانه‌های غربی در بازتاب این حادثه آن را فرار عده‌ای از عشایر کرد ایرانی به‌قصد پناهنده‌شدن به ترکیه خواندند.

9 افراد ضدانقلاب با بستن جاده و حمله به خودرو سپاه در محور کامیاران - سنندج، 2 سرباز را شهید و 6 را نفر مجروح کردند و 3 نظامی، 2 پیشمرگ مسلمان و چند مسافر را گروگان گرفتند.

10 در ترورهای امروز افراد وابسته به گروه‌های ضدانقلاب 5 نفر ازجمله یک طلبه در گرگان، عضو سابق شورای فرماندهی سپاه شیراز، مسئول کمیته امداد امام خمینی بخش شفت (گیلان)، یکی از جوانان متعهد خرم‌آباد و یک بسیجی در اصفهان به شهادت رسیدند و یکی از اعضای مجلس خبرگان در گرگان و 2 پاسدار در مشهد و رضوانشهر (گیلان) نیز مجروح شدند.

11 در درگیری بین نیروهای گشت سپاه مشهد با 2 عضو مسلح سازمان مجاهدین خلق، یکی از آنان مجروح و دستگیر و دیگری متواری شد.

یک دستگاه اتوبوس شرکت واحد در شرق تهران توسط عناصر سازمان مجاهدین خلق به آتش کشیده شد، 2 عامل حادثه توسط نیروهای کمیته محل دستگیر شدند؛ درپی دستگیری یکی از عناصر این

1 سازمان که قصد ایجاد انفجار در ساختمان بسیج شهر مسجدسلیمان را داشت 6 نفر دیگر از اعضای این سازمان هم شناسایی و دستگیر شدند؛ انفجار بمب در مقابل نمایشگاه عکس سپاه در سنندج خساراتی به بار آورد، در بررسی اطراف محل انفجار 2 بمب قوی دیگر کشف و خنثی شد.

2 در 5 حادثه پرتاب نارنجک، بمب آتش‌زا و تیراندازی به اماکن متعلق به مردم و نهادهای انقلابی در شهرهای ازنا، نهاوند، نیشابور، کرمان و شهرکرد 2 نفر مجروح شده و خساراتی به بار آمد.

3 دستگیری تعدادی از عناصر سازمان مجاهدین خلق در اصفهان و صومعه‌سرا در چند روز گذشته.

4 کشف 2 خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در اهواز.

5 سید حسین موسوی تبریزی دادستان کل انقلاب، در یک مصاحبه تلویزیونی به تشریح مواضع دادستانی کل انقلاب در برخورد با تظاهرات مسلحانه افراد و هواداران سازمان مجاهدین خلق پرداخت.

6 مصاحبه مطبوعاتی آقایان محمدی گیلانی حاکم شرع دادگاه انقلاب و سید اسدالله لاجوردی دادستان انقلاب مرکز درباره نحوه تعیین تکلیف دستگیرشدگان در تظاهرات مسلحانه وابستگان سازمان مجاهدین خلق در تهران و چند شهر کشور و تصمیم قاطع نظام برای ایجاد امنیت در کشور.

7 سازمان مجاهدین خلق در اطلاعیه‌ای که با امضای شورای ملی مقاومت در پاریس منتشر شد از حامیان و هواداران خود در داخل کشور خواست تظاهرات سراسری راه بیندازند؛ اقدام تبلیغاتی رادیو مجاهد در بزرگ‌نمایی تظاهرات‌های اخیر هواداران سازمان در برخی نقاط تهران.

8 سفر آقای هاشمی رفسنجانی در رأس یک هیئت سی‌نفره به مالزی و دیدار وی با رئیس مجلس این کشور. تجاوز ارتش عراق به ایران و ضرورت تنبیه و برخورد با متجاوز از اصلی‌ترین محورهای سخنان رئیس مجلس در این دیدار بود.

9 متن یادداشت اعتراض وزارت امور خارجه ایران به انتخاب عصمت کتانی معاون وزارت امور خارجه عراق به ریاست سی‌وششمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به‌عنوان سند رسمی در این سازمان توزیع شد.

10 گزارش خبرگزاری فرانسه از وضعیت اقتصادی و امنیتی تهران: شیوه زندگی و فعالیت‌های روزانه مردم تهران و رخدادهای آن، این شهر را بی‌شباهت به پایتخت یک کشور درحال جنگ و درگیر مسائل داخلی کرده و آثار جنگ در تهران نمود چندانی ندارد.

11 مجله انگلیسی ایت دیز در مقاله‌ای وضعیت گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران ازجمله سازمان‌های مجاهدین خلق، چریک‌های فدایی خلق (اقلیت)، پیکار در راه آزادی طبقه کارگر و حزب توده را بررسی و خاطرنشان کرد: به‌رغم وجود حداقل 20 گروه مخالف، هنوز کسی که بتواند با وجهه مردمی امام خمینی برابری کند پیدا نشده است.

12 نشریه رویدادها و تحلیل در مطلبی تحلیلی با عنوان "امریکا، رجوی، بنی‌صدر" نوشت: امریکایی‌ها بنی‌صدر را بهترین گزینه برای تحقق اهداف خود در ایران می‌دانستند، اما پس از حوادث اخیر ایران به‌ویژه بعد از فرار او با رجوی به‌مرور متقاعد شده‌اند که رجوی به دلایل متعددی به بنی‌صدر ترجیح دارد.

گزارش روزشمار 29/6/1360

13 آیت‌الله طاهری امام‌جمعه اصفهان در مصاحبه‌ای با خبرگزاری پارس با اشاره به اطلاع بنی‌صدر ازحمله عراق به ایران، ناهماهنگی بین ارتش و سپاه و تجهیزنشدن نیروهای مردمی و سپاه را از مهم‌ترین مسائل دوران مسئولیت وی به‌عنوان فرمانده کل‌قوا دانست.

1 ارسال کمک‌های نقدی و غیرنقدی کارکنان آموزش‌وپرورش

اصفهان، نیروهای بسیج و سپاه میبد، مردم بابل و مشهد به جبهه‌ها؛ اعزام نیرو از بجستان خراسان و گروه پزشکی از یزد به مناطق جنگی.

2 در جریان پاک‌سازی 3 روستا از توابع اشنویه، براثر شلیک خمپاره افراد ضدانقلاب، 5 پاسدار و 4 روستایی مجروح شدند؛ پاک‌سازی منطقه دره‌خان در محور ارومیه - اشنویه و روستای قلعه ریحانه در شرق دیواندره؛ یکی از پیشمرگان مسلمان کرد در سنندج ترور و مجروح شد. دستگیری یک فرد حامل بمب در سنندج.

3 حمله گروهی از عناصر سازمان مجاهدین خلق به ساختمان واحد بسیج سپاه قائم‌شهر و شهادت 6 تن از نیروهای پایگاه. در شهر 3 روز عزای عمومی اعلام و امروز نیز تعطیل بود؛ توضیحات مسئول کمیته انقلاب اسلامی قائم‌شهر درباره چگونگی وقوع این حادثه.

4 شهادت 2 پاسدار در تیراندازی سرنشینان مسلح یک خودرو به‌سوی نمایشگاه عکس در خیابان مطهری تهران؛ تیراندازی به افراد بسیج در خیابان جیحون؛ ناکام‌ماندن تلاش سه فرد مسلح برای سرقت از یکی از شعب بانک صادرات در تهران. یکی از کارکنان بانک شهید و یکی از سارقان مجروح شد و 2 نفر دیگر متواری شدند.

5 یک خانه امن که محل نگهداری اسلحه و تسلیح تیم‌های ترور سازمان مجاهدین خلق در تهران بود کشف و تعداد قابل‌توجهی اسلحه و مهمات از آنجا به دست آمد، 5 نفر دستگیر شدند.

6 ترور یکی از اعضای اداره سیاسی عقیدتی ارتش در شیراز؛ ترور ناکام امام جمعه کرمان و یک پاسدار در بندر دیلم.

7 پرتاب 2 بمب دست‌ساز به یک مغازه در مشهد و یک انبار برنج در خرفه کل از توابع فومن خساراتی ایجاد کرد؛ 2 بمب در مشهد کشف و خنثی شد.

8 تجمع تعدادی از افراد و هواداران سازمان مجاهدین خلق در خیابان شالیکوبی گرگان. با حضور نیروهای سپاه و همکاری مردم 15 نفر از آنان دستگیر شدند؛ در بابل هم 5 تن از عناصر سازمان اقدام مشابهی انجام دادند که 4 نفر آنان دستگیر شدند و از این افراد چند بمب آتش‌زا به دست آمد؛ در بندر انزلی 4 نفر از افراد سازمان در یکی از خیابان‌های شهر تیراندازی هوایی کردند که با همکاری مردم دستگیر شدند.

9 دستگیری 3 نفر از عناصر مسلح سازمان مجاهدین خلق توسط نیروهای کمیته انقلاب اسلامی تهران؛ کشته‌شدن مسئول روابط اجتماعی و امور مالی این سازمان در درگیری با نیروهای گشت کمیته در تبریز.

10 اسامی 5 کاندیدای تأییدصلاحیت‌شده برای رقابت در سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ایران اعلام شد.

11 اعظم طالقانی (دختر آیت‌الله سید محمود طالقانی) در مقاله‌ای دیدگاه‌های آیت‌الله طالقانی را درباره مواضع کادر مرکزی سازمان مجاهدین خلق منتشر کرد.

12 باوجود عملیات‌های موفق اخیر ایران در جنوب، روزنامه واشنگتن‌پست در مقاله‌ای جنگ را بدون هیچ‌گونه دستاورد و صرفاً یک زدوخورد سیاسی بین امام خمینی و صدام حسین عنوان کرد.

گزارش روزشمار 30/6/1360

1 حمله ناکام یک واحد از ارتش عراق به خطوط دفاعی نیروهای ایران در محور دهلاویه و سویدانی در غرب سوسنگرد. در این اقدام از نیروهای دشمن بیش از 50 تن کشته، تعدادی زخمی و 12 نفر اسیر و از نیروهای خودی 2 پاسدار شهید و 18 نفر نیز مجروح شدند؛ تسلیم‌شدن 4 خدمه تانک در محور سویدانی و یک سرباز عراقی در جبهه سوسنگرد. در روزهای گذشته هم 5 عراقی از مرز بانه وارد ایران شده و خود را معرفی کردند.

2 عملیات ناموفق نیروهای سپاه و ارتش برای تصرف خط مقدم عراق در محور عنکوش در جنوب‌غربی شوش. در این عملیات از نیروهای خودی 6 تن شهید، 56 نفر زخمی و 5 نفر نیز مفقود شدند.

3 سقوط یک فروند میگ عراقی براثر آتش پدافند هوایی ایران؛ هشدار فرمانده کل سپاه به واحدهای پدافند هوایی استان‌های خوزستان، آذربایجان‌غربی و شرقی، کرمانشاه و ایلام درباره احتمال حملات هوایی عراق در روزهای 30 و 31 شهریور و اول مهرماه.

4 ارسال هدایای نقدی و غیرنقدی کارکنان ادارات کشاورزی و تعاون روستایی بروجرد و چندین واحد کارگری به جبهه‌های جنگ؛ مدیران و مسئولان ادارات دولتی استان سمنان یک روز از حقوق ماهیانه خود را تا پایان جنگ به جبهه‌ها اختصاص دادند؛ اعزام تعدادی از نیروهای داوطلب مردمی از تبریز، محلات و الشتر به مناطق جنگی.

5 وزارت بهداری آمار مجروحانی که از آغاز جنگ تحمیلی در بیمارستان‌های 8 استان کشور بستری شده و تعدادی از آنها شهید شدند را اعلام کرد.

6 روزنامه انگلیسی تایمز در مقاله‌ای ضمن اشاره به دردست‌گرفتن ابتکارعمل در جنگ توسط ایران بر ضرورت لحاظ‌کردن شرط خروج نیروهای عراقی از خاک ایران در پیشنهادهای صلح برای متقاعدکردن ایران تأکید کرد.

7 در درگیری نیروهای سپاه و پیشمرگان مسلمان کرد با عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی در محور دیواندره - سقز یکی از این عناصر کشته و 3 نفر زخمی شدند؛ پاک‌سازی یک روستا در شمال‌غربی نقده؛ خودرو حامل افراد مسلح ضدانقلاب در محور بانه - سردشت، هدف آتش بالگرد هوانیروز قرار گرفت و منهدم شد.

8 در انفجار مهیبی که در یک خانه تیمی در سنندج رخ داد، 3 تن از افراد نظامی سازمان مجاهدین خلق که درحال ساختن بمب بودند، کشته شدند. این افراد از عوامل اصلی چند انفجار و ترور چند نفر ازجمله معاون دادستانی سپاه سنندج و راننده مدیرکل آموزش‌وپرورش استان کردستان بودند. از این مکان تعدادی اسلحه، مهمات و مدارکی مبنی‌بر ارتباط سازمان با کومه‌له به دست آمد.

9 ترور یک کفاش در خیابان نصرت تهران؛ در درگیری نیروهای کمیته با ساکنان یک خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق در خیابان زرتشت تهران، یک نفر از آنان کشته و فرد دیگر زخمی و دستگیر شد، 2 پاسدار کمیته هم مجروح شدند. چند قبضه اسلحه و مقادیری مهمات و مواد منفجره و اعلامیه‌های سازمان از این مکان به دست آمد.

در حمله ناموفق افراد سازمان مجاهدین خلق به منزل امام‌جمعه مشهد، یکی از مهاجمان کشته شد؛ عضو ستاد سوخت‌رسانی شوراهای محلی مشهد به‌دست عناصر این سازمان ترور و شهید شد؛

1 تیراندازی به ساختمان سپاه و مغازه یکی از افراد متعهد مشهد تلفات نداشت؛ براثر سوءقصد به 2 پاسدار در تایباد یکی از آنها شهید و دیگری مجروح شد. در پیگیری حادثه یک خانه تیمی کشف و 5 نفر دستگیر شدند؛ در قوچان یک بمب دستی به ساختمان انجمن اسلامی پرتاب شد؛ در اصفهان فردی که لباس شبیه پاسداران به تن داشت ترور و مجروح شد؛ سوءقصد به شهردار زنجان ناکام ماند؛ ترور یکی از افراد متعهد بابلسر ناموفق و یکی از عاملان دستگیر شد؛ پرتاب بمب دست‌ساز به منزل فردی متعهد در بابل خسارتی نداشت.

2 حمله یک فرد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق به اتومبیل گشت سپاه رشت؛ در خرم‌آباد یک نفر از عناصر گروه‌های مسلح معارض کشته و یک فرد دیگر مجروح و دستگیر شد.

3 کشف و خنثی‌سازی یک بمب بسیار قوی نیم‌ساعت قبل از انفجار آن در خیابان طالقانی شیراز؛ کشف یک بمب در میدان انقلاب اصفهان.

4 کشف چند خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در ملایر، آستارا، لنگرود، اراک، اصفهان و رشت. از این خانه‌ها تعدادی اسلحه، مهمات، مواد منفجره و نشریات سازمانی به دست آمد و 14 نفر هم دستگیر شدند.

5 دستگیری 5 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق و 5 نفر از عناصر سازمان‌های پیکار و پیشگام در خلخال و رودسر؛ آزادی 10 تن از هواداران سازمان مجاهدین خلق در صومعه‌سرا درپی اظهار ندامت و سپردن تعهد؛ تسلیم‌شدن کاندید چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) در انتخابات مجلس به نیروهای سپاه صومعه‌سرا؛ دستگیری 51 نفر و کشف 7 خانه تیمی و 2 باغ که مرکز فعالیت‌های تشکیلاتی سازمان مجاهدین خلق بود در خمینی‌شهر در دو ماه گذشته.

6 رئیس مجلس شورای اسلامی در آخرین روز سفر خود به مالزی در نشستی مطبوعاتی به سؤالات خبرنگاران درباره دلایل سفر به کره شمالی و مالزی، احتمال شرکت ایران در اجلاس غیرمتعهدها در بغداد و شایعه خرید اسلحه از رژیم صهیونیستی پاسخ داد.

7 دیدار صالح رفعت عضو کمیته سیاسی جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین با هیئت ایرانی شرکت‌کننده در نشست بین‌المجالس در کوبا. محکوم‌کردن حمله ارتش عراق به ایران، خروج بدون قیدوشرط نیروهای عراقی از مناطق اشغالی ایران و پذیرش انقلاب اسلامی به‌عنوان یک راهبرد اصولی از محورهای سخنان وی در این دیدار بود.

8 کاردار جمهوری اسلامی ایران در دیدار با معاون وزیر امور خارجه هند ضمن اعتراض به اقدام پلیس این کشور در دستگیری تعدادی از دانشجویان ایرانی، خواستار آزادی آنان شد. با تلاش کاردار ایران 25 تن از بازداشت‌شدگان آزاد شدند؛ گروهی از دانشجویان مسلمان نیز با برپایی تظاهراتی در شهر پونا این اقدام پلیس هند را محکوم کردند.

گزارش روزشمار 31/6/1360

9 در حملات هوایی و توپخانه‌ای امروز عراق به شهرهای اهواز، آبادان و پاوه 6 تن شهید و بیش از 13 نفر مجروح شدند، به چند منزل مسکونی هم خساراتی وارد آمد.

10 فرمانده کل سپاه از فراهم‌شدن امکان ملاقات خانواده اسرای عراقی با آنان در ایران خبر داد؛ امروز 130 نفر از نظامیان عراقی که روزهای 28 و 29 شهریور در جبهه‌های هویزه و سوسنگرد اسیر شده بودند به اردوگاه‌های اسرا در تهران منتقل شدند.

1 اخراج حدود 500 عراقی ایرانی‌الاصل از این کشور ازطریق منطقه مرزی جوانرود.

2 معاون فرمانده نیروی هوایی ارتش عراق ادعا کرد تعداد هواپیماهای نظامی و خلبانان این کشور نسبت به گذشته بیشتر شده است؛ هواپیماهای عراقی به‌اشتباه مواضع نیروهای خود را در غرب اروند بمباران کردند؛ ارتش عراق درپی خرید تعدادی بالگرد سیکورسکی از ایتالیا، 120 خلبان عراقی را برای گذراندن دوره آموزشی کار با بالگردهای مذکور به ایتالیا اعزام کرد.

3 ارتش عراق متولدین سال 1955 احتیاط رزمی را به خدمت فراخواند؛ یک سرباز عراقی با عبور از مرز به ایران پناهنده شد.

4 حمله عناصر گروه‌های مسلح غیرقانونی به نیروهای خودی در 10 کیلومتری میاندو‌آب؛ تیراندازی شبانه عناصر ضدانقلاب به نیروهای سپاه درپیرانشهر؛ پاک‌سازی 6 روستا در محورهای سنندج - کامیاران، سنندج - دهگلان و قروه.

5 پس از پاک‌سازی بخش‌هایی از مناطق کردنشین غرب کشور با تلاش نیروهای خودی و آماده‌شدن این مناطق برای ارائه خدمات فرهنگی و آموزشی به مردم، دفتر سیاسی حزب دمکرات کردستان در آستانه بازگشایی مدارس در سراسر کشور در حرکتی تبلیغاتی و درعین‌حال انفعالی با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد تصمیم به بازگشایی مدارس و روانه‌کردن نوجوانان کرد به کلاس‌های درس گرفته است!

6 درپی درگیری نیروهای ارتش ترکیه با تعدادی از اکراد عراقی در مناطق مرزی ترکیه، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با محتمل دانستن درگیری عناصر مسلح ضدانقلاب با سربازان ترک اعلام کرد که مشغول تحقیق و بررسی این مسئله هستیم.

7 ترور یک معلم روستایی در توابع قائم‌شهر به‌دست افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق؛ درگیری مسلحانه تیم عملیات سازمان مجاهدین خلق و پاسداران در تبریز؛ کشته‌شدن یکی از افراد مسلح و فعال سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در روستای لسمجان لاهیجان در درگیری با پاسداران؛ ناکام‌ماندن تیراندازی افراد ضدانقلاب به چادر جمع‌آوری کمک به جبهه در شیراز؛ هواداران سازمان مجاهدین خلق با انتشار اعلامیه‌هایی در شیراز مسئولیت چند حادثه پرتاب بمب و انفجار را برعهده گرفتند.

8 دستگیری 29 تن از اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق در بندر انزلی، گیلان، مازندران، ایلام و دره‌شهر.

9 کشف یک نارنجک تله‌شده و یک بمب دست‌ساز در مشهد؛ براثر پرتاب 2 بمب دست‌ساز و آتش‌زا در همدان یک نفر زخمی شد و خساراتی به بار آمد. یکی از عوامل حادثه دستگیر شد؛ یک خانه تیمی در تهران کشف و مقادیر زیادی مهمات از آنجا به دست آمد.

10 در آستانه بازگشایی مدارس کشور، امام خمینی درپیامی خطاب به دانش‌آموزان، معلمان و خانواده‌ها به موضوع اهمیت و نقش مدارس در تعلیم‌وتربیت نسل‌های آینده پرداخته و خواستار توجه همه آحاد جامعه به مقوله تربیت شدند.

11 مصاحبه سخنگوی دولت با روزنامه اطلاعات درخصوص موفقیت‌های اخیر نیروهای مسلح در جبهه‌ها، وضعیت اقتصادی کشور، تدابیر دولت برای مهار تورم ازطریق سهمیه‌بندی برخی اقلام اساسی مصرفی مردم در شرایط جنگی کشور.

1 پس از اقدام دولت امریکا در مسدودکردن بخشی از دارایی‌های دولت ایران در این کشور به‌بهانه پس‌گرفتن اموال خود در تهران، وزارت امور خارجه در اطلاعیه‌ای با رد ادعاهای مسئولان امریکایی یادآور شد موارد ادعای امریکا در بیانیه الجزایر پیش‌بینی نشده است؛ رادیو صدای امریکا به نقل از سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا: این اقدام دولت امریکا مخالف مفاد قرارداد الجزایر نیست، بلکه عملی در برابر تصمیم ایران مبنی‌بر تبدیل سفارت امریکا در تهران به موزه است.

2 استاندار آذربایجان‌غربی در مصاحبه با خبرگزاری پارس، خرابکاری‌های متعدد در مناطق مرزی و تأسیسات نفتی، آموزش فراریان سیاسی و نظامی برای ضربه‌زدن به جمهوری اسلامی، توزیع سلاح و مهمات و مواد منفجره، احداث و بهسازی جاده‌های مواصلاتی در مناطق مرزی عراق، اخراج افراد ایرانی‌الاصل و... را ازجمله اقدامات نیروهای عراقی قبل از وقوع جنگ دانست که زمینه‌ساز آغاز یک هجوم نظامی وسیع به ایران بود.

3 محورهای سخنان فؤاد کریمی نماینده مردم اهواز در مجلس شورای اسلامی در مصاحبه با خبرگزاری پارس: بی‌توجهی بنی‌صدر و برخی فرماندهان نظامی به اخبار تحرکات نظامی عراق در مناطق مرزی در ماه‌های منتهی به آغاز جنگ، انجام‌نشدن اقدامات نظامی ضروری، نقایص در تصمیمات نظامی، راهبرد عراق در حمله به ایران و دلایل سقوط خرمشهر.

4 روزنامه فرانسوی لوموند در مقاله‌ای ضمن بررسی توسعه روابط اقتصادی عراق با اردن به‌ویژه پس از حمله عراق به ایران نوشت: طی 6 ماه اول سال جاری مسیحی، صادرات اردن به عراق بالغ‌بر 78 میلیون دلار شده است، یعنی بیش از تمام صادرات سال گذشته اردن به عراق. در این مقاله افزایش حجم ترانزیت کالا به عراق و افزایش تولید کارخانه‌های اردنی ازجمله آثار گسترش روابط اقتصادی دو کشور ذکر شده است.

5 ادعای بنی‌صدر در مصاحبه با روزنامه کویتی الانباء: از وقتی من ریاست‌جمهوری را ترک کردم جنگ به حالت رکود درآمده و عملاً جنگی در کار نیست و این حالت ادامه خواهد یافت، زیرا صدام بدون کسب موفقیت عقب‌نشینی نخواهد کرد و دراین‌صورت رژیم خمینی سقوط خواهد کرد.

6 روزنامه کیهان در مقاله‌ای با عنوان "تروریسم کور، دیدگاه‌ها و راه‌حل‌ها" به بررسی پدیده تروریسم و چگونگی برخورد اساسی با آن پرداخت.

ضمیمه گزارش878: مشروح مقاله روزنامه کیهان با عنوان "تروریسم کور، دیدگاه‌ها و راه‌حل‌ها".

گزارش روزشمار 1/7/1360

7 مصاحبه اختصاصی محسن رضایی فرمانده کل سپاه پاسداران، با روزنامه کیهان درخصوص جنگ یک‌ساله عراق و ایران: اهداف عراق از راه‌اندازی جنگ؛ تقسیم‌بندی جنگ به سه مرحله حمله عراق، توقف و حملات ایران برای آزادسازی زمین‌های اشغالی؛ نقش سخنان امام در روحیه‌بخشی به رزمندگان و ترسیم آخرین وضعیت جبهه‌های جنگ از شمال‌غرب تا مناطق جنوبی خوزستان از محورهای این مصاحبه بود.

8 گلوله‌باران مناطق مسکونی شهر اهواز 6 شهید برجای گذاشت؛ 41 خودرو حامل مهمات و تجهیزات نظامی وارد عراق شدند. سه روز قبل هم 48 کامیون حامل تجهیزات نظامی از اردن و عربستان عازم عراق شده بود؛ 6 نظامی عراقی در دهلاویه، سردشت، جبهه عباسیه و کرخه‌کور خود را به نیروهای ایرانی تسلیم کردند.

1 عملیات نفوذی نیروهای سپاه در شمال شهر حلبچه. در این عملیات علاوه‌بر محاصره پایگاه نظامی کلوس عراق و کشته‌شدن تعدادی از نیروهای عراقی، شهربانی شهر شاندری و یک پایگاه نظامی مورد حمله قرار گرفت و 3 نفر اسیر شدند.

2 روزنامه فرانسوی لوموند در مقاله‌ای به بررسی دلایل عراق برای حمله به ایران؛ میزان پیشروی ارتش این کشور از مرزهای شمالی، میانی و جنوبی؛ دست‌نیافتن صدام به پیروزی نظامی و سیاسی که در آغاز حمله وعده داده بود؛ دلایل ملایم‌شدن مواضع اخیر صدام درباره گفت‌وگوهای احتمالی صلح و شرط ایران مبنی‌بر عقب‌نشینی بدون قیدوشرط نیروهای عراقی از سرزمین‌های اشغال‌شده قبل از هرگونه مذاکره پرداخت.

3 برخورد یک دستگاه مینی‌بوس با مین ضد‌تانک در محور نقده - اشنویه و مجروح‌شدن 8 تن از سرنشینان آن.

4 درگیری عناصر حزب دمکرات و کومه‌له با یکدیگر در شمال‌غربی کامیاران.

5 به‌دنبال آزادسازی اشنویه و مناطق اطراف آن، بخشداری این شهر در اطلاعیه‌ای از کارمندان و کارگران ادارات خواست برای ارائه خدمات اداری و رفاهی به شهروندان خود را به فرمانداری نقده معرفی کنند.

6 فرماندهی لشکر28 کردستان در نامه‌ای به استانداری کردستان خواستار رعایت ساعات مجاز تردد در جاده‌های استان ازسوی بنگاه‌های مسافربری استان شد. استانداری کردستان نیز متن نامه را به بنگاه‌های مسافربری استان ابلاغ کرد.

7 گزارش روابط عمومی کمیته اجرایی بنیاد امور جنگ‌زدگان استان تهران درباره عملکرد سه‌ماهه اخیر این بنیاد درزمینه خدمات رسانی به جنگ‌زدگان.

8 ترور دو تن از نیروهای بسیج مسجد جوادالائمه(ع) در میدان هفت‌تیر تهران. در این حادثه یکی از آنان شهید و دیگری مجروح شد.

9 اقدامات امروز گروه‌های ضدانقلاب در شهرهای مختلف کشور: تیراندازی به ساختمان سپاه نیشابور؛ حمله به ساختمان انجمن اسلامی معلمان قوچان؛ پرتاب بمب دست‌ساز و آتش‌زا در مشهد، همدان، تبریز و بروجرد؛ کشف و خنثی‌سازی دو بمب در مشهد؛ کشف یک خانه تیمی در بجنورد؛ دستگیری 7 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق در لاهیجان و آستانه اشرفیه.

10 اعلام خبر موافقت عربستان سعودی برای احداث خط لوله انتقال نفت عراق از خاک این کشور به دریای سرخ توسط وزیر نفت عربستان سعودی در محافل رسانه‌ای غرب بازتاب گسترده‌ای یافت. این رسانه‌ها اعلام کردند درصورت عملی‌شدن این تصمیم، عراق از مشکل صادرات نفت از مسیر خلیج‌فارس رهایی می‌یابد.

11 رئیس کل بانک مرکزی کنترل تورم، ثابت نگه‌داشتن ذخایر ارزی کشور و تشکیل بسیج اقتصادی را از مهم‌ترین اقدامات دولت برای مقابله با شوک اقتصادی ناشی‌از حمله عراق به ایران دانست و گفت: اقتصاد جنگی ما تا سرنگونی رژیم مزدور عراق منابع لازم را دراختیار مسئولان خواهد گذاشت و ازلحاظ مادی پشتوانه محکمی برای ادامه جنگ خواهد بود.

12 در حمله مأموران پلیس عربستان به زائران ایرانی در مسجدالنبی 20 نفر مجروح شدند که 12 تن از آنان به‌دلیل شدت جراحات بستری شدند.

1 روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال در مقاله‌ای با عنوان "توطئه‌گران" به بررسی وضعیت گروه‌های مخالف نظام ازجمله "نهضت ملی شاهپور بختیار"، " گروه ایران آزاد طرف‌دار سلطنت" به رهبری آزاده شفیق دختر اشرف پهلوی و "سازمان مجاهدین خلق" پرداخته است. وال استریت ژورنال مدعی شد: سازمان مجاهدین خلق به احتمالی مهم‌ترین قدرتی است که با هدایت از خارج کشور می‌تواند فردای ایران را تحت‌الشعاع قرار دهد.

2 تظاهرات عراقی‌های مقیم لندن و دانشجویان ایرانی و چند کشور مسلمان دیگر در مقابل سفارت عراق در لندن در اعتراض به تهاجم عراق علیه ایران و سرکوب مسلمانان عراق.

3 اظهارات پراکنده چند تن از مقامات سیاسی منطقه ازجمله رئیس‌جمهور، وزیر امور خارجه پاکستان و آندره گرومیکو وزیر امور خارجه شوروی درباره مذاکرات صلح و ضرورت ازسرگیری آن.

گزارش روزشمار 2/7/1360

4 برگزاری جلسه مشترک فرماندهان سپاه و ارتش در یکی از مراکز سپاه پاسداران در تهران با هدف ایجاد هماهنگی بیشتر میان ارگان‌های نظامی، انتظامی و سپاه پاسداران.

5 یک فروند میگ عراقی که قصد بمباران آبادان را داشت توسط یک جنگنده نیروی هوایی ارتش تعقیب شد و هنگام فرار بمب‌های خود را در بخش اشغالی خرمشهر و بر روی مواضع عراقی‌ها فروریخت؛ 2 سرباز عراقی در جبهه آبادان و یک سرباز در یکی از جبهه‌های دشت آزادگان و 8 عراقی در مریوان و بانه خود را به نیروهای ایرانی تسلیم و تقاضای پناهندگی کردند؛ ارسال 26 دستگاه خودرو حامل مهمات و قطعات جنگ‌افزار از اردن و کویت به عراق.

6 رادیو بی‌بی‌سی در گزارشی هزینه بیمه و خسارات حدود 70 تا 80 فروند کشتی باربری و محموله‌های آنها را که در یک سال گذشته به‌دلیل آغاز جنگ در اروند، در بنادر خرمشهر و بصره محبوس مانده‌اند، بالغ‌بر صدها میلیون دلار برآورد کرد.

7 انهدام مقر حزب دمکرات در غرب تکاب با تلاش نیروهای سپاه بیجار و تکاب؛ پاک‌سازی 2 روستا از توابع پیرانشهر؛ انهدام یک پایگاه حزب دمکرات در خاک عراق در عملیات نفوذی نیروهای سپاه جوانرود؛ با اجرای کمین نیروهای سپاه دیواندره یک خودرو متعلق به گروه‌های مسلح غیرقانونی منهدم و 2 نفر از آنان مجروح شدند.

8 شهادت یک دختربچه در جریان عملیات تعقیب‌وگریز یکی از افراد مسلح ضدانقلاب در کرمانشاه. ضارب مجروح و دستگیر شد؛ پرتاب بمب آتش‌زا به یک مغازه پارچه‌فروشی در این شهر؛ دستگیری چند تن از افراد اصلی سازمان مجاهدین خلق در کرمانشاه.

9 عملیات ترور 2 نفر از افراد متعهد کردکوی با اقدام به‌موقع نیروهای سپاه ناکام ماند و یک نفر از اعضای تیم ترور دستگیر شد؛ در اصفهان اقدام به ترور یکی از اعضای سابق سازمان مجاهدین خلق با هوشیاری مأموران حفاظت بی‌نتیجه ماند و در درگیری ایجادشده یکی از مهاجمان زخمی و دستگیر و یک پاسدار سپاه هم مجروح شد.

10 تیراندازی حدود 40 نفر از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق به‌سمت ساختمان بسیج پره‌سر هشتپر طوالش. در تیراندازی متقابل نیروهای بسیج یک نفر از مهاجمان که عامل ترور شهردار این شهر بود کشته شد.

1 تیراندازی به دفتر نمایندگی کیهان در خیابان ستارخان تهران؛ 5 حادثه پرتاب بمب دست‌ساز به اماکن دولتی، نهادها و منازل مردم در زابل، همدان و روستای بی‌بالانِ رودسر خسارتی درپی نداشت؛ کشف و خنثی‌سازی یک بمب دست‌ساز در شیراز.

2 کشف دو خانه تیمی متعلق به سازمان مجاهدین خلق و چریک‌های فدایی خلق در تایباد و بندرعباس. در این خانه‌ها تعدادی اسلحه، مهمات و اعلامیه‌های سازمانی کشف شد و 9 نفر دستگیر شدند.

3 حسن غفوری‌فرد وزیر نیرو در گردهمایی هفته جنگ در تهران: به‌طور متوسط روزانه 200 میلیون تومان خسارت براثر جنگ به ایران تحمیل می‌شود. از این مقدار 60 میلیون تومان خرج جنگ، بیش از 30 میلیون خرج مهاجران جنگی، حداقل 80 میلیون تومان تفاوت فروش نفت و بیش از 15 میلیون تومان جریمه دیرکرد تخلیه کشتی‌هایی است که کالا به ایران حمل می‌کنند.

4 عبدالمجید معادیخواه وزیر ارشاد اسلامی، در تلگرافی به وزیر حج و اوقاف عربستان از برخورد مأموران انتظامی سعودی با حجاج ایرانی انتقاد کرد. از سوی دیگر، به درخواست مسئولان حج عربستان 3 تن از نمایندگان امام در مدینه، به جده رفته و ضمن دیدار با وزیر حج عربستان مشکلاتی را که برای زوار ایرانی پیش آمده به اطلاع وی رساندند.

5 انعقاد قرارداد 27 میلیون مارکی میان یک شرکت فرانسوی و عراق برای احداث یک تلمبه‌خانه انتقال نفت در بصره.

6 ادامه تلاش محافل سیاسی و رسانه‌ای غربی برای القای برتری سازمان مجاهدین خلق نسبت به بنی‌صدر: خبرگزاری آسوشیتدپرس: رئیس‌جمهور برکنارشده ایرانی در کوشش‌های چپ‌گرایان ایرانی علیه سنت‌گرایان اسلامی شخص باارزشی می‌باشد، ولی وی سیاستمدار ضعیفی است، اما گروه‌های چپ‌گرا به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق که مسلح هستند قادرند ناآرامی را برقرار سازند.

7 مقاله هفته‌نامه انگلیسی تایم درمورد روابط گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور. تایم: نزدیک به 60 گروه مخالف رژیم در خارج از ایران وجود دارد. این گروه‌ها طیفی را دربرمی‌گیرد که از گروه‌های چپ‌گرا شروع شده و به سلطنت‌طلبان ختم می‌شود.

گزارش روزشمار 3/7/1360

8 دو روز مانده به آغاز عملیات ثامن‌الائمه(ع) همه فرماندهان شرکت‌کننده در عملیات تا رده دسته با حضور در منطقه از خاکریز اول خودی به منطقه عملیاتی توجیه شده و محور عملیاتی مربوط به خود را شناسایی کردند.

9 زمان اجرای عملیات ثامن‌الائمه(ع) ساعت 1 بامداد روز 5/7/1360 تعیین شد.

10 متن نامه محرمانه حسن باقری مسئول اطلاعات ستاد عملیات جنوب به مسئول اطلاعات سپاه خوزستان درباره آخرین اقدامات انجام‌شده برای عملیات ثامن‌الائمه(ع) و پیگیری برخی کارها ازجمله حفاظت اطلاعات، اعزام تیم بازجویی از اسرای احتمالی عملیات، هماهنگی اعزام نیروهای رادیو و تلویزیون، اعزام پزشکان اورژانس‌های صحرایی و... .

11 درپی کسب اخباری ازطریق شنود مبنی‌بر نفوذ یک گروه گشتی - شناسایی دشمن از محور نهرشادگان، نیروهای خودی با اجرای کمین در مسیر تردد این گروه افراد دشمن را کشته و یک افسر اطلاعاتی را اسیر کردند.

1 گلوله‌باران آبادان و تخریب 3 خانه، یک مغازه و آتش‌سوزی در قسمتی از پمپ نفت پالایشگاه این شهر؛ حمله موشکی عراق به یک فروند کشتی باری یونانی در نزدیکی بندر امام خمینی.

2 توپخانه‌های ایران پایگاه هوایی الخلیج عراق در منطقه ام‌القصر را گلوله‌باران کردند.

3 در حمله عناصر حزب دمکرات به روستای یارمحمود در شمال تکاب 2 روستایی شهید و یک نفر مجروح و علوفه سالانه روستا به آتش کشیده شد؛ حمله افراد مسلح ضدانقلاب به پایگاه سپاه در روستای هولاسو در جنوب‌شرقی صائین‌دژ دفع شد و 2 پاسدار مجروح شدند؛ اقدام نیروهای خودی به مین‌گذاری در مسیر تردد عناصر حزب دمکرات در جاده بانه - سردشت؛ پاک‌سازی 2 روستا از توابع بخش دهگلان و بخش اورامان در استان کردستان.

4 حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی در توضیح دلایل درگیری نیروهای مرزی ترکیه با تعدادی از اکراد عراقی در نزدیکی مرز ایران: این مسئله آن‌قدرها مهم نبوده و حرکتی در تعقیب اشرار بوده و مسئله ریشه‌دار و حساب‌شده‌ای دررابطه‌با ایران و ترکیه نبوده و صرفاً یک حادثه بوده است.

5 در سه اقدام جداگانه عناصر مسلح سازمان مجاهدین خلق در تهران 3 عضو بسیج در بزرگ‌راه آیت‌الله کاشانی، 2 پاسدار کمیته در پارک وی (اتوبان شهید چمران) و یک زن در خیابان شریعتی شهید و 2 نفر از افراد بسیج نیز مجروح شدند؛ در زاهدان فرمانده سپاه میرجاوه و یک عضو بسیج درحال اقامه نماز مورد سوءقصد قرار گرفته و شهید شدند و 4 پاسدار نیز مجروح شدند.

6 دستگیری دو عضو سازمان مجاهدین خلق در گرگان.

7 براثر پرتاب 3 بمب دست‌ساز و آتش‌زا در همدان و مشهد خساراتی به یک هنرستان و یک منزل وارد شد؛ یک بمب دست‌ساز در پشت دیوار استانداری کرمانشاه کشف و خنثی شد.

8 کشف یکی از انبارهای مهم تدارکاتی سازمان مجاهدین خلق در ساری و یک مخفیگاه چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در جنگل‌های ماسال.

9 دادستان کل انقلاب در نماز جمعه این هفته تبریز از دستگیری عامل ترور آیت‌الله قاضی طباطبایی، عوامل ترور ناموفق آیت‌الله خامنه‌ای، آیت‌الله ربانی شیرازی، آیت‌الله موسوی اردبیلی و حمله‌کنندگان به مرکز سپاه پاسداران در تهران و تعداد دیگری از اعضای تیم‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق و سایر گروه‌های مسلح معارض با نظام خبر داد.

10 در تیراندازی چند دیپلمات سفارت عراق به‌سوی دانشجویان ایرانی تحصن‌کننده در مقابل ساختمان این سفارت در هند، 5 دانشجوی ایرانی و 3 پلیس هندی مجروح و 4 نفر از مهاجمان دستگیر شدند. سفیر عراق به وزارت امور خارجه هند احضار شد. وزارت امور خارجه ایران در اطلاعیه‌ای اقدام دیپلمات‌های عراقی را محکوم کرد.

11 انعکاس خبر حمله روز گذشته پلیس عربستان سعودی به زوار ایرانی در خبرگزاری آسوشیتدپرس.

12 مصاحبه وزیر امور خارجه ایران با مجله امریکایی نیوزویک درمورد برخی موضوعات مربوط به روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران ازجمله صدور انقلاب و رابطه با امریکا. موسوی: قانون اساسی ایران آشکارا می‌گوید ما حق مداخله در امور دیگران را نداریم و ما بر این اصل پایبند خواهیم بود. ... تا زمانی‌که تعادل قدرت میان ایران و امریکا به دست نیاید روابط دیپلماتیک میان دو کشور برقرار نخواهد شد.

ضمیمه گزارش912: توضیحاتی درباره طرح آتش‌زدن کارون در صبح روز اول عملیات ثامن‌الائمه(ع)

ضمیمه گزارش913: مشروح عملیات کمین نیروهای خودی در مسیر تردد گروه گشتی - شناسایی عراق به روایت علی اسحاقی (مسئول اطلاعات محور دارخوین)

گزارش روزشمار 4/7/1360

1 براساس طرح نهایی مانور عملیات ثامن‌الائمه(ع)، این عملیات در 4 محور دارخوین، فیاضیه، ذوالفقاری و جاده آبادان - ماهشهر و با سازمان رزمی متشکل از لشکر77 خراسان با 3 تیپ تقویت‌شده از ارتش و 16 گردان پیاده از سپاه و یک گردان از ژاندارمری اجرا خواهد شد. قبضه‌های آتش پشتیبانی عملیات نیز شامل 4 گردان کامل، 4 گردان منها و 10 آتشبار در منطقه مستقر شدند. 2 تیم هجومی هوانیروز و 64 قبضه توپ پدافند هم در منطقه استقرار یافتند. سپاه و ارتش به‌طور مشترک فرماندهی کل عملیات را برعهده دارند. فرماندهی نیروهای در خط عموماً به فرماندهان سپاه واگذار گردید.

2 در ساعت‌های قبل از آغاز عملیات، فرمانده لشکر77 خراسان اصلاحیه‌ای را درمورد پشتیبانی آتش به واحدهای ارتش و سپاه ابلاغ کرد. ضمناً مقرر شد گردان‌های خط‌شکن هم‌زمان با تاریکی هوا و قبل از طلوع ماه مین‌های حدفاصل خط خودی و دشمن را پاک‌سازی کنند؛ معرفی فرماندهان گردان‌ها به نیروهای شرکت‌کننده در عملیات.

3 اعلام آماده‌باش کامل به همه یگان‌های ارتش عراق در شرق کارون. فرماندهی تیپ8 پیاده عراق در ابلاغیه‌ای به یگان‌های تحت امر خود حمله ایران را محتمل دانست.

4 از ساعت 21، حرکت گردان‌های خط‌شکن در 4 جبهه عملیات ثامن‌الائمه(ع) برای هجوم به نیروهای عراقی در شرق رودخانه کارون آغاز شد. زمان‌بندی طوری بود که نیروها در تمام محورها حدود ساعت 24 به نقطه درگیری رسیده و رمز عملیات ساعت 1 بامداد اعلام شود. تا ساعت 24 امشب حرکت نیروهای خودی بدون هیچ مشکلی ادامه یافت.

5 گلوله‌باران مناطق مسکونی شهرهای آبادان و پاوه؛ درگیری یک واحد گشتی رزمی تیپ58 ذوالفقار با نیروهای گشتی ارتش عراق در غرب سوسنگرد.

6 در یک ماه گذشته 765 خودرو حامل تجهیزات نظامی، جنگ‌افزار و مهمات ازطریق مرزهای زمینی از کشورهای همسایه عراق وارد این کشور شده است.

7 محورهای سخنان محمد رشیدیان نماینده مردم آبادان در مجلس شورای اسلامی در مصاحبه با خبرگزاری پارس: بی‌توجهی به تحرکات نظامی عراق در مناطق مرزی، اتخاذ تاکتیک‌های نامناسب نظامی پس از حمله عراق، خارج‌کردن توپ‌های ارتش از آبادان و... .

8 گزارش خبرنگار خبرگزاری فرانسه از وضعیت اسیران عراقی در اردوگاه پرندک.

9 ارسال هدایا و کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم و واحدهای اداری، تولیدی و صنعتی به جبهه‌های جنگ.

10 درگیری بین نیروهای مشترک جمهوری اسلامی در پایگاه کوسه‌کهریز و عناصر گروه‌های غیرقانونی در محور نقده - مهاباد؛ پاک‌سازی 3 روستا درحوالی اورامانات، محور دیواندره - سقز و محور جلدیان - اشنویه؛ انفجار مین در روستای نالوس و مجروح‌شدن یکی از اهالی روستا؛ تسلیم‌شدن 2 نفر از افراد حزب دمکرات در پاوه.

1 در اقدامات تروریستی افراد سازمان مجاهدین خلق یک پاسدار در منطقه قلعه حسن‌خان در غرب تهران، یک نفر در شمیران و یک کارمند در سبزوار شهید و 2 نفر مجروح شدند.

2 کشف یک انبار بزرگ مهمات و یک مرکز عملیات نظامی سازمان مجاهدین خلق در تهران، از این انبار حدود 3 کامیون اسلحه، مهمات و مواد منفجره کشف و ضبط شد؛ دستگیری 3 نفر از عوامل تیم‌های ترور این سازمان در یک خانه تیمی در لنگرود؛ دستگیری 4 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق در بندر انزلی؛ کشف 60 قبضه انواع مختلف اسلحه و مهمات در قزوین در چند روز اخیر.

3 شناسایی و دستگیری 42 تن از نیروهای سازمان مجاهدین خلق در کلاچای، نیشابور، بجنورد، سبزوار، آستانه اشرفیه، لاهیجان، قائم‌شهر، صومعه‌سرا، گچساران و تهران؛ چند تن از افراد چریک‌های فدایی خلق (اکثریت) به سپاه گنبد مراجعه کرده و تعدادی اسلحه و مهمات تحویل دادند.

4 در اصفهان حکم 6 تن از افرادی که در ماجرای کودتای نافرجام نقاب دست داشتند، اعلام شد براساس احکام صادره، 2 نفر به اعدام، 3 نفر به حبس ابد و یک نفر به 5 ماه زندان محکوم شدند.

5 رادیو صوت‌الجماهیر عراق از تشکیل گروهی به نام "جبهه عربی آزادی‌بخش الاحواز" در عراق خبر داد. این گروه مسئولیت برخی از انفجارهایی که در لوله‌های نفتی خوزستان رخ داد، برعهده گرفت.

6 درپی آزادشدن عوامل تیراندازی روز گذشته به دانشجویان ایرانی در مقابل سفارت عراق در دهلی‌نو، کاردار ایران در هند خواستار اخراج این افراد از هند شد. وزارت امور خارجه ایران اسامی این مهاجمان که شامل یک دیپلمات و 4 کارمند سفارت عراق بودند را اعلام کرد. تعدادی از دانشجویان ایرانی نیز در اعتراض به آزادی افراد مذکور در مقابل وزارت امور خارجه و کاخ ریاست‌جمهوری هند تحصن کردند. خبرگزاری فرانسه از احضار مسئولان هیئت‌های ایران و عراق به وزارت امور خارجه هندوستان خبر داد.

7 وزیر امور خارجه عراق در مجمع عمومی سازمان ملل ضمن تأکید مجدد بر حاکمیت عراق بر شط‌العرب (اروندرود) مدعی شد که کشورش همچنان برای پیداکردن یک راه‌حل عادلانه و شرافتمندانه برای خاتمه جنگ با ایران آماده است.

8 نخست‌وزیر تونس از ایجاد محدودیت برای فعالیت گروه‌ها و احزاب اسلامی در این کشور خبر داد.

ضمیمه گزارش926: استعداد دشمن در منطقه شرق کارون در آستانه عملیات ثامن‌الائمه(ع).

ضمیمه گزارش934: اطلاعیه ستاد برگزاری سالگرد جنگ درخصوص کمک‌های مالی تعدادی از واحدهای تولیدی و صنعتی به جبهه‌ها.

ضمیمه گزارش941: متن بیانیه وزارت امور خارجه ایران درباره اقدامات خلاف عرف سیاسی دیپلمات‌های عراقی در خارج از این کشور.

گزارش روزشمار 5/7/1360

آغاز عملیات ثامن‌الائمه(ع) با اعلام رمز نصرمن‌الله و فتح قریب در ساعت 1 بامداد؛ در محور جاده ماهشهر - آبادان درگیری یک ساعت قبل از زمان مقرر آغاز شد و تا ساعت 2 صبح نیروهای دشمن محاصره، تمامی اهداف عملیات تصرف و تجهیزات عراقی‌ها به غنیمت گرفته شد. در جبهه شمالی عملیات (دارخوین) با اجرای مانور احاطه‌ای از محور نهر شادگان، 3 رده خطوط دفاعی دشمن در شمال منطقه عملیات دور خورد و مقاومت نیروهای تیپ8 مکانیزه عراق درهم شکست، نیروهای خودی در

1 این محور تا ساعت 3:30 صبح به جاده اهواز - آبادان رسیده و سپس با هدایت فرمانده محور در خط (حسین خرازی) تا ساعت 5 صبح با استقرار در ساحل کارون عقبه جبهه شمالی عراق را مسدود و پل قصبه را تصرف کردند. در جبهه جنوبی عملیات (فیاضیه) پیشروی نیروها به‌سمت دومین عقبه عراق (پل حفار) به‌علت مقاومت نیروهای عراقی و موانع طبیعی و مصنوعی منطقه گره خورد و تا ساعت 5 صبح فقط خاکریز اول و دوم عراقی‌ها سقوط کرد. در جبهه ذوالفقاری نیز پس از شکستن خط اول، درگیری رزمندگان با نیروهای رده دوم دشمن در خاکریز دوم تا ساعت 5 صبح ادامه یافت.

2 در نخستین ساعات پس از روشنایی هوا، سازمان ارتش عراق در بیشتر قسمت‌های شرق کارون غیراز جبهة فیاضیه آسیب دیده بود؛ نیروهای عمل‌کننده در محور دارخوین ساعت 10 صبح قسمتی از پل قصبه را منفجر کردند و تا ساعت 11 صبح، حدود 700 عراقی اسیر شدند. نیروهای خودی به کمک دیدبانان جبهه دارخوین، آتش مؤثری را روی پل حفار اجرا کردند؛ تا پایان روز اول، عراق پل حفار و سرپل محدود در شرق کارون را دراختیار داشت. در محورهای آبادان - ماهشهر و ذوالفقاری موفقیت نسبی حاصل شده بود و در محور فیاضیه درگیری ادامه داشت.

3 اقدام ارتش عراق به اعزام دو تیپ 10 و 16 زرهی به منطقه غرب کارون؛ درپی محاصره دو گردان مکانیزه تیپ10 عراق پس از عبور از پل حفار، فرماندهی نظامی عراق دستور عقب‌نشینی فوری باقیمانده نیروها را از شرق کارون صادر کرد.

4 در ساعات پایانی امروز، ارتش عراق با عبوردادن چند یگان تازه‌نفس از پل حفار اقدام به پاتک کرد. در مقابل نیروهای خودی با کمک آتش توپخانه درصدد تثبیت منطقه برآمدند.

5 پیام تبریک سرتیپ فلاحی، سرتیپ ظهیرنژاد و محسن رضایی به امام خمینی درپی کسب نتایج اولیه و موفقیت‌آمیز عملیات ثامن‌الائمه(ع) و پاسخ امام به این پیام.

6 حملات توپخانه‌ای و هوایی ارتش عراق به شهرهای شادگان و آبادان، در شادگان 4 مجروح و در آبادان 24 شهید و 214 مجروح برجای گذاشت.

7 در یک عملیات هماهنگ با همکاری نیروهای سپاه، پیشمرگان مسلمان کرد و مردم در بانه، 15 نفر از کادرهای سیاسی - نظامی حزب دمکرات، 7 نفر از کومه‌له و 4 نفر از چریک‌های فدایی خلق (گروه اشرف دهقان) دستگیر شدند.

8 تجمع و تظاهرات مسلحانه تعدادی از افراد و هواداران سازمان مجاهدین خلق در چند نقطه مرکزی تهران. این افراد اقدام به آتش‌زدن چند اتوبوس شرکت واحد، تیراندازی هوایی و شلیک به عابران و ساختمان‌های دولتی، بانک‌ها و مغازه‌ها کردند. درپی درگیری مردم و نیروهای سپاه و کمیته با تظاهرکنندگان 30 نفر از مردم و پاسداران شهید و 16 نفر از عناصر سازمان کشته شدند و بیش از 150 نفر از آنان دستگیر شدند.

9 ترور سرپرست بنیاد شهید لرستان در خرم‌آباد و یک بسیجی در شهرستان کسما واقع در استان گیلان؛ شهادت یک پاسدار و مجروح‌شدن 2 پاسدار دیگر و کشته‌شدن یکی از افراد شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق براثر انفجار نارنجک؛ مجروح‌شدن 15 نفر در صومعه‌سرا براثر پرتاب یک نارنجک توسط چند فرد وابسته به سازمان مجاهدین خلق؛ در بندرعباس یکی از افراد چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) در حین فرار کشته شد.

1 پرتاب دو بمب دست‌ساز و یک نارنجک به‌سوی ساختمان اداره کشاورزی و حزب جمهوری اسلامی بروجرد و منزل مسئول روابط عمومی سپاه اندیمشک، کشف و خنثی‌سازی یک بمب در خرم‌آباد؛ کشف مقداری تجهیزات نظامی از دو خانه تیمی در اصفهان و تهران؛ حمله ناکام افراد ضدانقلاب به پاسگاه ژاندارمری نوکنده از توابع بهشهر؛ اطلاعیه دادسرای انقلاب اسلامی مشهد درمورد ممنوعیت تردد موتورسیکلت با بیش از یک سرنشین در سطح این شهر.

2 مدیرعامل شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران اعلام کرد 29 دستگاه اتوبوس این شرکت در اقدامات مسلحانه یک ماه اخیر سازمان مجاهدین خلق به آتش کشیده شده که 6 مورد این حوادث مربوط به تظاهرات امروز هواداران سازمان در تهران است.

3 بنی‌صدر در مصاحبه با هفته‌نامه روزالیوسف، ضمن پیش‌بینی بازگشت پیروزمندانه خود به تهران رژیم بغداد را به‌دلیل حضور ارتش عراق در خاک ایران متجاوز خواند؛ رجوی در مصاحبه با نشریه فرانسوی آفریک آزی ایران را مسئول وقوع جنگ با عراق نامید. وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو سازمان مجاهدین خلق را تنها گزینه مناسب برای حل‌وفصل مشکلات ایران دانست. اقدامات سازمان برای اجرای 120 عملیات نظامی در روز برگزاری دومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری و پیوند ناگسستنی سازمان با حزب دمکرات کردستان از دیگر محورهای سخنان رجوی در این مصاحبه بود.

4 تصمیم شوروی مبنی‌بر ازسرگیری ارسال تجهیزات نظامی به عراق. فرد هالیدی کارشناس مسائل غرب آسیا در مقاله‌ای دلایل این تصمیم شوروی را چنین ذکر کرد: مسکو برقراری روابط خوب و عملی با تهران را ممکن تشخیص نداده است، شوروی از تلاش غرب برای نزدیک‌شدن به عراق و پیوستن عراق به اردوگاه غرب بیمناک است.

ضمیمه اول گزارش944: بخش‌هایی از گفت‌وگوهای بی‌سیمی فرماندهان تیپ‌های عراقی مستقر در شرق کارون.

ضمیمه دوم گزارش944: شرح درهم‌ریختگی سازمان تیپ8 مکانیزه عراق در روز اول عملیات ثامن‌الائمه(ع).

ضمیمه سوم گزارش944: اجرای طرح آتش‌زدن نفت سیاه روی رودخانه کارون و تبعات آن.

ضمیمه اول گزارش951: تظاهرات سازمان مجاهدین خلق در پنجم مهرماه 1360 به روایت کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام و دست‌نوشته‌های برخی شرکت‌کنندگان در این تظاهرات.

ضمیمه دوم گزارش951: نمونه‌ای از دستورالعمل عملیاتی سازمان مجاهدین خلق به افراد و هواداران شرکت‌کننده در تظاهرات 5 مهر 1360.

ضمیمه گزارش955: تظاهرات مسلحانه روز سی‌ام خرداد 1360 به روایت کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام.

گزارش روزشمار 6/7/1360

5 در دومین روز عملیات ثامن‌الائمه(ع) زمین‌های شرق رودخانه کارون به تصرف نیروهای خودی درآمد. پاتک‌های عراق برای توسعه سرپل محدود خود در شرق کارون ناکام ماند. پس از برآوردهای اطلاعاتی از منطقه، نیروهای عمل‌کننده در 3 محور دارخوین، فیاضیه و ذوالفقاری با حمله به دشمن در جلوی (شرق) پل حفار، ارتش عراق را مجبور به عقب‌نشینی و پل حفار را منهدم کردند. و سپس در ساحل شرقی کارون خط تشکیل دادند.

1 اعلام آمار تلفات و خسارات دشمن در عملیات ثامن‌الائمه(ع).

2 ساعاتی پس از انهدام پل حفار و عقب‌راندن کامل ارتش عراق از زمین‌های شرق کارون یک سخنگوی ارتش عراق عقب‌نشینی نیروهای نظامی این کشور را یک تاکتیک نظامی خواند.

3 تدابیر فرماندهی کل نیروهای مسلح عراق برای جلوگیری از عقب‌نشینی و فرار نظامیان این کشور: فرماندهان عراقی درصورت اعدام‌نکردن متمردین از جنگ بایستی پاسخ‌گو باشند. در ابلاغیه دیگری به فرماندهان یگان‌های عراقی اعلام شد که اگر مواضع خود را از دست بدهند باید ظرف مدت سه روز آن را پس بگیرند وگرنه اعدام خواهند شد.

4 موج شادمانی مردم شهرهای مختلف کشور درپی اعلام پیروزی در عملیات ثامن‌الائمه(ع). زوار ایرانی در مکه به شکرانه این پیروزی به‌صورت گروهی طواف کردند؛ با ابلاغ نیروی زمینی ارتش نام لشکر77 به "لشکر77 پیروز خراسان" تغییر یافت.

5 گلوله‌باران آبادان و پاوه 3 مجروح برجای گذاشت.

6 اعزام 40 امدادگر از مشهد و 170 نیروی بسیجی از لنگرود، صومعه‌سرا، ساری و گنبد به جبهه‌های جنگ؛ گزارشی از اقدامات هلال‌احمر استان اصفهان در اعزام تیم‌های پزشکی و جراحی، خدماتی و ارسال کمک‌های جنسی و نقدی به جبهه‌های جنگ در یک سال گذشته.

7 علی شمس اردکانی سفیر ایران در کویت در مصاحبه با خبرنگاران درباره نتایج عملیات ثامن‌الائمه(ع) گفت: ما این پیروزی‌ها را برای کشورهای منطقه مخصوصاً کویت بسیار مفید می‌دانیم، زیرا رژیم بعث عراق مرزهای قانونی کویت را هرگز به رسمیت نشناخته است و اگر در تجاوز به ایران پیروز شده بود، به سراغ کویت می‌آمد.

8 فخرالدین حجازی نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی در نشستی مطبوعاتی در سفارت ایران در الجزایر: این جنگ پایانی نخواهد داشت مگر اینکه ارتش متجاوز عراق از سرزمین‌های ایران خارج شود. نایب‌رئیس مجلس الجزایر: بهترین راه‌حل پایان جنگ احترام‌گذاشتن دو کشور (ایران و عراق) به موافقت‌نامه 1975 الجزایر است.

9 بازتاب اعلام خبر موفقیت عملیات ثامن‌الائمه(ع) در رسانه‌های خارجی. تا قبل از صدور بیانیه نظامی عراق مبنی‌بر عقب‌نشینی تاکتیکی نظامیان عراقی، اغلب رسانه‌ها دستاوردهای عملیات را تحت عنوان ادعاهای ایران انعکاس دادند.

10 در کمین عناصر مسلح غیرقانونی به یک ستون از نیروهای جمهوری اسلامی در محور میاندوآب - بوکان 11 نفر شهید و تعدادی نیز مجروح شدند؛ در محور نقده - پیرانشهر، خودرو ژاندارمری به کمین افراد ضدانقلاب افتاد و یک افسر شهید و 2 سرباز مجروح شدند؛ برخورد کامیون حامل تانکر آب با مین در محور نقده - اشنویه؛ در پاوه یکی از افراد وابسته به حزب دمکرات خود را تسلیم کرد.

11 ستاد عملیات مشترک ارتش و سپاه پاسداران در شمال‌غرب کشور در اطلاعیه‌ای خطاب به مردم این منطقه خواستار همکاری بیشتر مردم با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در برخورد با عناصر وابسته به گروه‌های مسلح غیرقانونی شد.

در سه عملیات ترور عضو سابق حزب جمهوری در ماهشهر و رئیس آموزش‌وپرورش بخش قره ضیاءالدین از توابع خوی، شهید شدند و یک نفر در توابع رودسر زخمی شد؛ براثر انفجار نارنجک

1 پرتاب‌شده به‌سمت یکی از روحانیون نوشهر 3 نفر زخمی شدند.

2 در جریان دو درگیری بین پاسداران و چند تن از افراد سازمان مجاهدین خلق در تهران، یک پاسدار شهید، 4 نفر از افراد سازمان کشته و 4 نفر دستگیر شدند و تعدادی سلاح و مهمات به دست آمد.

3 انفجار 2 بمب صوتی در مقابل ساختمان بسیج اقتصادی در ارومیه و یک کتابخانه در مسجدسلیمان.

4 دستگیری 6 نفر از افراد گروه‌های مسلح غیرقانونی در تهران و گچساران.

5 به‌دنبال تظاهرات مسلحانه دیروز عناصر سازمان مجاهدین خلق رادیو بی‌بی‌سی و خبرگزاری آسوشیتدپرس هدف این اقدام را برهم‌زدن برگزاری انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری در جمعه آینده دانستند.

6 مهم‌ترین محورهای مقاله نشریه امریکایی واشنگتن پست در بررسی دیدگاه‌های مسعود رجوی: خوش‌بینی درباره سقوط زودهنگام نظام جمهوری اسلامی و به‌قدرت‌رسیدن سازمان مجاهدین خلق در ایران، رمزگشایی از سخنان رجوی به‌عنوان پیام به هیئت حاکمه امریکا و حل مسئله جنگ با عراق ازطریق گفت‌وگو پس از حذف امام خمینی.

گزارش روزشمار 7/7/1360

7 سقوط یک فروند هواپیمای نظامی سی130 در مسیر پرواز اهواز - تهران در منطقه کهریزک در جنوب تهران. در این سانحه سرتیپ فلاحی جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش، سرهنگ موسی نامجو وزیر دفاع و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع، سرهنگ جواد فکوری مشاور ستاد مشترک ارتش، یوسف کلاهدوز قائم‌مقام فرمانده کل سپاه و محمد جهان‌آرا فرمانده سپاه خرمشهر و تعدادی دیگر شهید شدند و 27 نفر از سرنشینان هواپیما نجات یافتند.

8 تلاش ارتش عراق برای تقویت خط پدافندی خود در غرب کارون؛ اجرای آتش توپخانه خودی بر روی مواضع دشمن؛ با اسیرشدن تعدادی دیگر از نظامیان عراقی که در سنگرها و نخلستان‌ها مخفی شده بودند تعداد اسرا به 1693 نفر رسید؛ تقسیم خط پدافندی جدید در ساحل شرقی کارون بین سپاه و ارتش.

9 جلسه فرماندهان سپاه پاسداران حاضر در عملیات ثامن‌الائمه(ع) به‌منظور ارائه گزارش و جمع‌بندی این عملیات. در این جلسه فرماندهان 4 محور عملیاتی شرحی از وقایع عملیات ارائه کردند. غلامعلی رشید با اشاره به 4 ویژگی تأثیرگذار عملیات ثامن‌الائمه(ع) در شکست ارتش عراق به مقایسه نتایج عملیات‌های محدود گذشته با دستاوردهای عملیات ثامن‌الائمه(ع) پرداخت.

10 در بمباران آبادان با بمب‌های خوشه‌ای 4 نفر مجروح شدند؛ اعزام 600 سرباز اردنی و مصری به عراق.

11 بنیاد امور جنگ‌زدگان در اطلاعیه‌ای از مهاجران جنگی درخواست کرد از بازگشت به مناطق آزادشده شمال آبادان تا پاک‌سازی کامل این مناطق خودداری کنند.

12 بازتاب عملیات ثامن‌الائمه(ع) در رسانه‌های خارجی با محوریت اعتراف عراق به ازدست‌دادن زمین‌های شرق کارون. بی‌بی‌سی: اقرار عراق به اینکه نیروهایش به غرب کارون عقب‌نشینی کرده‌اند و محاصره آبادان شکسته شده است برای صدام حسین یک شکست است.

13 نشریه کانادایی کرسنت اینترنشنال در بررسی کمک‌های کویت به عراق در جنگ با ایران نوشت: کویت نزدیک به 6 میلیارد دلار به‌عنوان سهم این کشور برای حمله به جمهوری اسلامی به صدام حسین پرداخته که 2 میلیارد دلار آن با تصویب پارلمان و بقیه توسط خاندان الصباح تأمین شده است.

در دو عملیات کمین در شمال دریاچه مریوان و محور بیجار - تکاب 1 نفر شهید و 2 نفر مجروح شدند؛

1 براثر حملة افراد ضدانقلاب به دو روستا 2 بسیجی شهید و 3 نفر از افراد بومی سپاه مجروح شدند.

2 ترور سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد عضو مجلس خبرگان و دبیر حزب جمهوری اسلامی مشهد به‌دست یکی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق. در خراسان سه روز عزای عمومی اعلام شد.

3 اقدام تعدادی از افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق برای برپایی تظاهرات در گرگان با دخالت مردم ناکام ماند. در این حادثه 3 نفر از مردم شهید و تعدادی مجروح شدند. 2 نفر از مهاجمان هم دستگیر شدند؛ در درگیری بین تعدادی از عناصر این سازمان و نیروهای کمیته در آمل 2 نفر از مهاجمان کشته و چند نفر دستگیر شدند، یک پاسدار نیز زخمی شد.

4 ترور افسر دایره سیاسی ایدئولوژیک پادگان مهندسی بروجرد؛ تیراندازی به‌سمت دو خودرو در بابل؛ انفجار بمب در مقابل اداره آموزش‌وپرورش اندیمشک.

5 دستگیری مسئول تشکیلات و 3 تن از کادر نظامی سازمان مجاهدین خلق در کردستان؛ در سبزوار یک پاسدار هدف سوءِقصد قرار گرفت، اما آسیبی ندید و ضارب دستگیر شد.

6 آیت‌الله ربانی املشی دادستان کل کشور شرایط محاکم قضایی کشور برای پذیرش افراد نادم گروه‌های مسلح معارض را اعلام کرد.

7 درپی تظاهرات عناصر سازمان مجاهدین خلق در تهران، دادستان کل انقلاب از دادگاه‌های انقلاب خواست در مقابل این‌گونه افراد قاطعیت بیشتری به خرج دهند. وی ضمن تأکید بر تدابیر محاکم قضایی و دادستانی برای ارشاد و جذب افراد بازداشت‌شده، تبلیغات سازمان مجاهدین خلق و رسانه‌های غربی درباره اعدام افراد خردسال را تکذیب کرد.

8 دیدار امام خمینی با اقشار مختلف مردم. شهادت سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد، انتخابات ریاست‌جمهوری و تظاهرات هواداران سازمان مجاهدین خلق در تهران، محورهای اصلی سخنان رهبر انقلاب اسلامی در این دیدار بود.

9 درپی درگیری تعدادی از تظاهرکنندگان ایرانی حامی انقلاب اسلامی با عده‌ای از اهالی محله منهتن نیویورک و مداخله پلیس، 8 مأمور پلیس زخمی و 2 نفر دستگیر شدند.

10 عراق با هدف برگزاری هرچه بهتر اجلاس غیرمتعهدها در بغداد 200 نفر را برای گذراندن یک دوره آموزشی به یوگسلاوی اعزام کرد. براساس قراردادی بین دو کشور، یوگسلاوی همچنین لوازم ساختمانی پیش‌ساخته برای احداث 191 خانه مسکونی، 6 رستوران، 5 بنای اداری، 9 مهمانسرا را تهیه و در مدت 7 ماه به عراق ارسال خواهد کرد.

ضمیمه گزارش975: خلاصه‌ای از زندگینامه 5 فرمانده ارشد نظامی سپاه و ارتش که در حادثه سقوط هواپیمای نظامی در کهریزک تهران شهید شدند.

ضمیمه گزارش983: زندگینامه شهید حجت‌الاسلام سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد.

گزارش روزشمار 8/7/1360

11 پیام تسلیت امام خمینی به مناسبت شهادت چند فرمانده نظامی در سانحه سقوط هواپیمای نظامی ارتش. خانواده‌های فرماندهان شهید در تلگرافی خطاب به امام خمینی شهادت این فرماندهان را تبریک و تسلیت گفتند.

12 اطلاعیه شورای موقت ریاست‌جمهوری دربارة شهادت فرماندهان سپاه و ارتش و اعلام سه روز عزای عمومی در کشور.

1 بمباران تأسیسات تلمبه‌خانه گوره در 30 کیلومتری شمال‌غربی گناوه و سقوط یک فروند هواپیمای دشمن با آتش پدافند هوایی منطقه.

2 در بمباران هوایی آبادان نخلستان‌های اطراف پل فیاضیه دچار آتش‌سوزی شد و براثر اصابت گلوله‌های خمپاره، چند منزل و تانکر روغن پالایشگاه این شهر آتش گرفت؛ سرنگونی دو هواپیمای عراقی در شمال خرمشهر و شمال‌شرق آبادان توسط جنگنده‌های ایرانی.

3 سخنگوی سرفرماندهی ارتش عراق در توجیه شکست عراق در شرق کارون: ارتش عراق به این اصل پایبند است که نباید سرزمین‌هایی را که بهای نگهداری آنها سنگین است، حفظ کرد. تفسیر رادیو بغداد دراین‌باره.

4 بازدید تعدادی از خبرنگاران خارجی از مناطق آزادشده شرق کارون در عملیات ثامن‌الائمه(ع). روزنامه انگلیسی گاردین ضمن انعکاس خبر این بازدید نوشت: صدام اکنون تمامی فرصت‌ها را برای رسیدن به حداقل اهداف جنگی خویش از دست داده است و این شکست‌ها او را هرچه بیشتر از اهدافش دور می‌کند.

5 انهدام دو سنگر اجتماعی دشمن در عملیات نفوذی یک گروه گشتی از نیروهای سپاه و ارتش در منطقه مقابل مریوان. 14 تن از نیروهای خودی در بازگشت به‌علت برخورد با مین زخمی شدند.

6 عده‌ای از عناصر کومه‌له با ورود به روستای بوبکتان در غرب سقز، مقدار زیادی از وسایل زندگی، دام و محصولات کشاورزی مردم روستا را غارت کرده و پس از تهدید اهالی از منطقه خارج شدند.

7 اطلاعیه ستاد عملیات مشترک ارتش و سپاه در شمال‌غرب کشور خطاب به مردم بوکان در آستانه عملیات تکمیل محاصره و آزادسازی شهر بوکان. سرهنگ صیاد شیرازی از محاصره شهر بوکان و پاک‌سازی کامل محور میاندوآب - مهاباد خبر داد.

8 ترور یک کارمند صنایع الکترونیک در شیراز؛ مجروح‌شدن 4 نفر براثر پرتاب نارنجک به ساختمان‌های دولتی و نهادهای انقلابی در شهرهای اهواز، بروجرد و مسجدسلیمان؛ کمین افراد سازمان مجاهدین خلق در مسیر نیروهای گشت سپاه در بندر انزلی؛ انفجار بمب صوتی قوی در ارومیه.

9 کشف و تصرف 7خانه تیمی سازمان مجاهدین خلق در تهران. در این خانه‌ها که از مراکز مهم فرماندهی، هماهنگی و اجرای عملیات‌های نظامی سازمان در شهر به شمار می‌آمدند، تعدادی اسناد و مدارک درون‌گروهی، اسلحه و مهمات به دست آمد و 20 نفر هم دستگیر یا کشته شدند.

10 در چند روز اخیر 30 خانه تیمی چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان) در چند شهر کشور کشف و اعضای آن دستگیر شدند؛ کشف یک خانه تیمی متعلق به گروه مائوئیستی رنجبران در همدان.

11 مهدی نواب کاردار ایران در آلمان‌غربی در ملاقات با نمایندگان سازمان عفو بین‌الملل ضمن تکذیب ادعای گروه‌های معاند با نظام مبنی‌بر اعدام افراد نابالغ در ایران، به تلاش غرب برای ترسیم چهره‌ای مخدوش از ایران در اذهان عمومی اشاره کرد.

12 نعیم حداد رئیس پارلمان عراق در مصاحبه با روزنامه کویتی الرأی العام خواستار اقدامات سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ا‌ی برای خاتمه‌دادن به جنگ شد و افزود راه‌حل ایده‌آل برای حل اختلاف ایران و عراق انجام مذاکرات مستقیم بین بغداد و تهران است.

13 دیپلمات‌های عراقی که به‌سوی تظاهرکنندگان ایرانی در دهلی‌نو تیراندازی کرده بودند به بغداد فراخوانده شدند. سفیر عراق اعلام کرد این تصمیم به‌منظور جلوگیری از ایجاد مشکل برای دولت هند اتخاذ شده است.

گزارش روزشمار 9/7/1360

1 امام خمینی در احکام جداگانه‌ای سرتیپ قاسمعلی ظهیرنژاد را به سمت ریاست ستاد مشترک ارتش و سرهنگ علی صیاد شیرازی را به سمت فرمانده نیروی زمینی ارتش منصوب کردند.

2 مراسم تشییع پیکر 5 فرمانده ارشد نظامی (شهیدان فلاحی، نامجو، فکوری، کلاهدوز و جهان‌آرا) که در سانحه سقوط هواپیما در کهریزک به شهادت رسیدند.

3 بمباران شهر سوسنگرد با بمب‌های آتش‌زا؛ سقوط یک فروند میگ عراقی براثر آتش پدافند هوایی در حوالی بستان.

4 حمله عناصر حزب دمکرات به چند پایگاه نیروهای جمهوری اسلامی در مهاباد و شهادت 5 نفر از نیروهای خودی؛ مجروح‌شدن یک زن در درگیری نیروهای جمهوری اسلامی و افراد ضدانقلاب در اطراف سردشت؛ حمله افراد مسلح غیرقانونی به پایگاه نیروهای خودی در دیواندره و کامیاران.

5 پاک‌سازی ارتفاعات مشرف به روستای ژیوار در شمال‌شرقی نودشه و مسدودشدن راه تدارکاتی گروه رزگاری در این منطقه با تلاش نیروهای سپاه پاوه.

6 در جریان سوءقصد به یکی از اهالی کرمان، 2 کودک مجروح شدند؛ براثر پرتاب نارنجک به ساختمان یک مرکز فرهنگی در اهواز یک زن مجروح شد؛ در بندر انزلی 2 عنصر سازمان مجاهدین خلق که در اجرای یک ترور ناکام ماندند مبادرت به تیراندازی هوایی کرده و متواری شدند.

7 انفجار دو بمب در مقابل مسجد جامع آستارا و دو دبیرستان در ایذه که از شعب اخذ رأی در انتخابات روز بعد بودند.

8 در سه حادثه پرتاب بمب در تهران، بروجرد و زنجان، یک اتوبوس آتش گرفت، یک نفر مجروح شد و خساراتی نیز به‌بارآمد.

9 در درگیری بین نیروهای گشت سپاه و افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق در شیراز، 3 نفر از مهاجمان کشته و یک نفر دستگیر شد؛ در دو عملیات جداگانه 7 نفر از عناصر سازمان در شیراز دستگیر شدند؛ کشف 2 خانه تیمی در زاهدان و بهبهان.

10 کویت امروز مدعی شد 3 فروند هواپیمای نظامی ایران تأسیسات نفتی ام‌العیش در شمال این کشور را بمباران کردند. قائم‌مقام وزارت امور خارجه ایران، سفیر ایران در کویت و وزارت امور خارجه ایران ضمن واکنش به این خبر آن را تکذیب کردند؛ واکنش و موضع‌گیری برخی دولتمردان امریکایی از مرتبط‌بودن این ادعا با زمینه‌سازی برای فروش چند فروند هواپیمای جاسوسی آواکس به عربستان پرده برداشت.

11 ناوچه‌های ایرانی خنجر، تبرزین و نیزه ساعت 10 صبح امروز با انجام تشریفات نظامی وارد بندرعباس شدند.

12 مسعود رجوی و ابوالحسن بنی‌صدر در بیانیة مشترکی تشکیل یک دولت موقت در تبعید را اعلام کردند. حزب دمکرات کردستان از این اقدام استقبال کرد و رادیو بی‌بی‌سی نیز آن را ابتکار سازمان مجاهدین خلق دانست، اما درمورد حمایت عموم مردم ایران از آن ابراز تردید کرد.

13 تلاش سازمان مجاهدین خلق برای جلب نظر دولتمردان و محافل سیاسی امریکا و تعریف جدید از سازمان در افکار عمومی غرب، ناپایداری اتحاد سازمان و بنی‌صدر و ترجیح رجوی و سازمان مجاهدین خلق به بنی‌صدر محوری‌ترین موضوعاتی است که در مقاله روزنامه لوس‌آنجلس تایمز بدان پرداخته شده است.

گزارش روزشمار 10/7/1360

1 افزایش حملات هوایی و توپخانه‌ای عراق به شهرهای ایران درپی شکست عراق در عملیات ثامن‌الائمه(ع). در حملات امروز عراق به شهرهای مریوان، دزفول، آبادان، اهواز و سوسنگرد 5 تن شهید و 9 نفر زخمی شدند و خساراتی هم به بار آمد.

2 حمله موشکی عراق به یک کشتی حامل کود شیمیایی در نزدیکی دهانه بندر امام خمینی.

3 جنگنده‌های نیروی هوایی ایران صبح امروز هم‌زمان 4 نیروگاه برق عراق شامل نیروگاه سد دوکان، دبس، حارثه و الزبیر را بمباران کردند؛ بمباران مواضع و انبارهای مهمات ارتش عراق در خرمشهر به‌وسیله 8 جنگنده ایرانی؛ ستاد مشترک ارتش از سرنگونی 2 هواپیمای عراقی در حوالی ماهشهر و اهواز خبر داد.

4 درپی اعلام ایران مبنی‌بر فراهم‌شدن امکان دیدار اسرای عراقی با خانواده‌هایشان در ایران، رژیم عراق مسافرت وابستگان آن دسته از نظامیان این کشور که یکی از خویشاوندان آنان در ایران هستند را ممنوع کرد.

5 برگزاری سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری با مشارکت گستردة مردم یک ماه پس از شهادت محمدعلی رجایی.

6 انفجار بمب در مقابل مقر پیشمرگان مسلمان کرد در سنندج به شهادت 3 نفر و زخمی‌شدن 25 نفر انجامید. یک ساعت بعد بمب دیگری در پشت باشگاه افسران منفجر شد که تلفاتی نداشت. رادیو صدای کردستان (متعلق به حزب دمکرات) مدعی شد براثر انفجارهای امروز ساعت 11 صبح کلیه صندوق‌های اخذ رأی در سطح شهر سنندج جمع شده است؛ 20 نفر از عناصر کومه‌له با حمله به صندوق اخذ رأی در روستای نژمار در جنوب‌شرقی مریوان، 2 نفر از محافظان صندوق را شهید و 3 نفر را هم به گروگان بردند؛ حمله افراد مسلح به ساختمان سپاه در منطقه دیواندره.

7 نیروهای سپاه مریوان در تکمیل عملیات روز گذشته سپاه پاوه ازطریق روستای رزاب و ارتفاعات سالان مقر رزگای در شرق روستای ژیوار را تصرف کرده و سپس با همکاری نیروهای سپاه پاوه روستای ژیوار را پاک‌سازی کردند. در این عملیات 10 تن از عناصر رزگاری تسلیم سپاه مریوان شدند.

8 سپاه پاسداران ارومیه از محاصره کامل شهر بوکان و آمادگی نیروهای خودی برای ورود به این شهر خبر داد.

9 به آتش‌کشیده‌شدن اتوبوس شرکت واحد در شیراز توسط عناصر سازمان مجاهدین خلق؛ دستگیری 3 فرد مسلح این سازمان با هوشیاری نیروهای گشت سپاه شیراز؛ تیراندازی افراد مسلح ضدانقلاب به‌سوی سپاه منطقه 3 و ستاد مشترک بسیج منطقه7 و یک خودرو گشت سپاه در مشهد؛ ترور یکی از افراد متعهد در بندر انزلی؛ پرتاب نارنجک به منزل یک پاسدار در بخش آب‌کنار انزلی؛ تیراندازی به‌سوی پاسدار محافظ صندوق اخذ رأی در آمل؛ آتش‌زدن اتوبوس در فومن؛ انفجار بمب صوتی در نزدیکی یکی از شعب اخذ رأی در لنگرود؛ دستگیری6 نفر از اعضای سازمان مجاهدین خلق در قائم‌شهر؛ کشف و خنثی‌سازی 3 بمب در خوی؛ پرتاب نارنجک به حوزه رأی‌گیری در بوشهر.

10 دستگیری 5 تن از عناصر فعال سازمان مجاهدین خلق و یک نفر از گروه پیکار در بابل، صومعه‌سرا و کردکوی.

اصلی‌ترین محورهای سخنان حجت‌الاسلام‌والمسلمین هاشمی رفسنجانی در خطبه‌های نماز جمعه تهران: نحوه برخورد محاکم قضایی با دستگیرشدگان گروه‌های مسلح معارض به‌ویژه سازمان مجاهدین خلق و اظهارات بنی‌صدر درمورد صلح با عراق و مذاکره با کشورهای عربی حاشیه

1 خلیج‌فارس درباره جزایر سه‌گانه ایرانی.

2 هم‌زمان با آغاز اخذ رأی برای انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری در شعبه‌های خارج از کشور تعدادی از هواداران سازمان مجاهدین خلق در اقدامی سازماندهی‌شده با حضور در مراکز رأی‌گیری در پاریس، مانیل و پایتخت آلمان‌غربی کوشیدند در جریان رأی‌گیری اخلال ایجاد کنند.

3 ادامه بازتاب‌های سیاسی و رسانه‌ای ادعای کویت مبنی‌بر حمله هواپیماهای ایرانی به تأسیسات نفتی این کشور. دولت‌های مراکش، امارات متحده عربی، شورای وزیران موریتانی، پادشاه اردن، رئیس‌جمهور یمن و امیر قطر از کویت اعلام حمایت کردند.

4 ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران با صدور اطلاعیه‌ای خبر بمباران تأسیسات نفتی کویت توسط نیروی هوایی ایران را تکذیب کرد. وزیر امور خارجه ایران نیز گفت: این یک دورغ محض و توطئه امریکا و کشورهای مرتجع منطقه است.

5 مقاله روزنامه فرانسوی فیگارو با عنوان "ریگان در جنگ آواکس‌ها پیروز می‌شود" درخصوص فروش 5 فروند هواپیمای آواکس امریکایی به عربستان سعودی؛ روزنامه کریستین ساینس مانیتور این ماجرا را به تلاش دولت امریکا برای توجیه فروش هواپیمای آواکس به عربستان مرتبط دانست.

6 در جریان حمله پلیس امریکا به تظاهرات مسالمت‌آمیز تعدادی از ایرانیان و عراقی‌های مقیم امریکا که به مناسبت هفته جنگ در مقابل سازمان ملل برگزار شده بود، حدود 70 نفر زخمی شدند.

7 درپی اعلام تشکیل دولت موقت توسط رجوی و بنی‌صدر، وزارت امور خارجه فرانسه در واکنش به این اقدام تعهدات متقابل این دو نفر را مبنی‌بر خودداری از انجام فعالیت‌های سیاسی یادآور شد.

ضمیمه گزارش1024: وضعیت سیاسی کشور در فاصله انفجار دفتر نخست‌وزیری تا برگزاری سومین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری و تدابیر مسئولان نظام برای عبور از این شرایط بحرانی.

گزارش روزشمار 11/7/1360

8 سخنان امام خمینی در جمع اعضای شورای‌عالی دفاع و فرماندهان ارتش دربارة ضرورت وحدت نیروهای مسلح به‌خصوص در شرایط جنگ.

9 از اولین دقایق امروز نیروهای سپاه، ارتش و پیشمرگان مسلمان کرد عملیات آزادسازی بوکان را از 3 محور منتهی به شهر آغاز کردند و پس از تصرف ارتفاعات مشرف به شهر در ساعت 7:30 وارد شهر شده و در ساعت 8:15 شهر را به‌طور کامل آزاد کردند. ستاد مشترک عملیات غرب کشور برای تأمین امنیت شهر به‌مدت 48 ساعت در شهر وضعیت فوق‌العاده اعلام کرد. ارتش تأمین ارتفاعات مشرف به شهر را عهده‌دار شد و نیروهای سپاه نیز اقدام به پاک‌سازی شهر کردند. نماینده امام در غرب کشور، سپاه ارومیه و ستاد عملیات غرب کشور در اطلاعیه‌هایی این دستاورد را تبریک گفتند.

10 حملة عناصر حزب دمکرات به اتومبیل حامل نیروهای سپاه در قریه داش‌بند در 20 کیلومتری بوکان به میاندوآب؛ یک شهید و یک مجروح براثر تیراندازی افراد مسلح ضدانقلاب به‌سوی اتومبیل یکی از فرماندهان عملیات شمال‌غرب در روستای قره‌موسی‌لو در 30 کیلومتری بوکان به میاندوآب.

11 تیراندازی عوامل دمکرات و کومه‌له به مقرهای سپاه در مهاباد؛ مجروح‌شدن یک پیشمرگ مسلمان کرد براثر انفجار نارنجک در بانه؛ حمله افراد ضدانقلاب به سربازان تأمین پاسگاه دانیکش در جنوب‌غربی سنندج.

تعدادی از افراد مسلح وابسته به سازمان مجاهدین خلق در خیابان احمدآباد مشهد اقدام به

1 تظاهرات کردند؛ دو فرد مسلح وابسته به این سازمان نگهبان کلانتری 5 مشهد را خلع سلاح کردند، اما دقایقی

بعد دستگیر شدند؛ براثر تیراندازی به خودرو سپاه در زنجان 2 نفر از نیروهای سپاه زخمی شدند؛ در تیراندازی افراد مسلح به کتابخانه‌ای در جادة لاکان (رشت) یک نفر مجروح شد؛ درپی کشف 2 خانه تیمی در اهواز مقادیری مهمات، مواد منفجره به دست آمد و 2 نفر دستگیر شدند.

2 کویت سفیر خود در تهران را برای مشورت فراخواند. دولت کویت قصد دارد یادداشت اعتراض‌آمیزی را درباره ادعای خود مبنی‌بر بمباران تأسیسات نفتی این کشور توسط جنگنده‌های ایرانی، به چند مرجع بین‌المللی ارسال کند. معاون وزارت امور خارجه کویت با سفرای 5 کشور عضو شورای امنیت در این کشور دیدار و گفت‌وگو کرد. وزارت امور خارجه ایران با احضار کاردار کویت یادداشت دولت ایران را به وی تسلیم کرد. مقامات مصر و عراق مجدداً از کویت حمایت کردند. رسانه‌های کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس و عراق تبلیغات گسترده‌ای را علیه ایران به راه انداختند.

3 صدام حسین در دیدار با هیئت‌های خارجی شرکت‌کننده در نمایشگاه بین‌المللی بغداد بدون اشاره به لغو یک‌جانبه قرارداد 1975 با تکرار برخی ادعاهای ارضی پیشین خود ازجمله حاکمیت بر شط‌العرب (اروندرود) و برخی مناطق مرزی، در کسوت یک سیاستمدار طرف‌دار صلح و دوست‌دار همزیستی مسالمت‌آمیز ظاهر شده و از ضرورت دستیابی به صلح و به‌رسمیت‌شناختن حقوق قانونی کشورها سخن گفت.

4 مقاله روزنامه فایننشال تایمز درباره ناکامی‌های صدام حسین پس از درگیرکردن عراق در جنگی خسارت‌بار و بدون دستاورد.

5 مسعود رجوی درپی واکنش روز گذشته دولت فرانسه، اعلام کرد قصد تشکیل یک دولت در تبعید در خاک فرانسه را ندارد.

6 حملة هواداران سازمان مجاهدین خلق به ساختمان مرکز فرهنگی ایران در پاریس؛ درپی تظاهرات روز گذشته هواداران سازمان مجاهدین خلق در پاریس به‌قصد برهم‌زدن انتخابات ریاست‌جمهوری ایران در این شهر و پخش مصاحبه مسعود رجوی از تلویزیون فرانسه کاردار این کشور در تهران به وزارت امور خارجه احضار شد.

گزارش روزشمار 12/7/1360

7 هواپیماهای عراقی روستای شمشیر از توابع پاوه را با راکت هدف قرار دادند که موجب تخریب یک مدرسه راهنمایی و چند منزل مسکونی شد. در این حادثه 15 نفر شهید و 26 تن مجروح شدند.

8 اعزام 120 بسیجی داوطلب از تبریز و یک تیم پزشکی با تجهیزات از تهران به جبهه‌های جنوب؛ ارسال کمک‌های نقدی و غیرنقدی مردم آباده و اصفهان به جبهه‌ها.

9 عملیات کمین نیروهای خودی متشکل از نیروهای ارتش، سپاه و بارزانی‌ها در محور پنجوین - سیدصادق بر سر راه یک ستون موتوری ارتش عراق. در این عملیات 2 کامیون نظامی دشمن منهدم، 8 نفر کشته و 10 نفر زخمی شدند.

10 درپی شکست ارتش عراق در عملیات ثامن‌الائمه(ع)، سپاه سوم ارتش عراق با بررسی تاکتیک‌های هجومی نیروهای مسلح ایرانی مطلبی را با عنوان "روش مبارزه با هجوم پیاده دشمن" تهیه و به یگان‌های تحت امر خود ابلاغ کرد.

در اقدامات تروریستی افراد ضدانقلاب سرپرست بسیج مسجد وفا در تهران و مدیر دبیرستان

1 رازی شیراز به شهادت رسیدند و 2 نفر نیز در رشت مجروح شدند؛ یک عنصر شاخه نظامی سازمان

مجاهدین خلق که مجروح و در بیمارستان طالقانی چالوس بستری بود با ربودن اسلحه پاسدار محافظش، خودزنی کرد و کشته شد.

2 در 4 حادثه پرتاب بمب در شهرهای ارومیه، اهواز، هشتپر طوالش و رامهرمز 4 نفر مجروح شدند و خساراتی به بار آمد؛ 2 نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق که مواد آتش‌زا و بمب دست‌ساز به‌همراه داشتند، در رشت دستگیر شدند.

3 کشف 3 خانه تیمی در خرم‌آباد و دستگیری 4 نفر از اعضای یک تیم ترور سازمان مجاهدین خلق در این شهر؛ دستگیری 3 نفر از افراد فعال سازمان چریک‌های فدایی خلق (اقلیت) در همدان و 4 نفر از عناصر تیم‌های ترور سازمان مجاهدین خلق در اهواز؛ کشف یک خانه تیمی سازمان پیکار در اهواز و دستگیری یک نفر از افراد این سازمان.

4 امام خمینی در دیدار اعضای سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی با ایشان، بر وحدت و تفاهم با گروه‌های دیگر و ضرورت بررسی سوابق اعضای جدید سازمان قبل و بعد از انقلاب تأکید کردند.

5 پس از اظهارات روز قبل صدام حسین مبنی‌بر آمادگی عراق برای برقراری صلح بدون قیدوشرط با ایران، احمد عزیزی معاون وزارت امور خارجه ایران، هدف وی را از این اظهارات راه‌انداختن موج تبلیغاتی علیه ایران درپی طرح ادعای بمباران تأسیسات نفتی کویت دانست و تنها راه بازشدن باب مذاکرات صلح را خروج ارتش عراق از خاک ایران قبل از هر گفت‌وگویی اعلام کرد.

6 وزیر ارشاد اسلامی ایران پس از ورود به مکه با صدور اطلاعیه‌ای به بیانیه وزارت کشور عربستان درباره حجاج ایرانی پاسخ داد. حجت‌الاسلام معادیخواه همچنین در مصاحبه با خبرگزاری پارس به طرح دیدگاه‌های دولت درخصوص مسائل و مشکلات زائران ایرانی و محدودیت‌هایی که دولت و پلیس عربستان برای آنها به وجود آورده است، پرداخت. درعین‌حال وزیر کشور عربستان به توهین‌کنندگان به پادشاه عربستان اخطار داد و حجاج را به تبعیت از قوانین حج و دستور مقامات سعودی فراخواند.

7 درپی ادعای بمباران تأسیسات نفتی کویت ازسوی ایران، هیئت دولت وزارت امورخارجه را مأمور رسیدگی به این موضوع کرد. سفیر ایران در کویت در گفت‌وگو با خبرگزاری رویتر ادعای فراخوانی سفیر کویت پس از وقوع حادثه بمباران تأسیسات نفتی کویت را رد کرد. استقبال سعدون حمادی از فروش هواپیماهای امریکایی آواکس به عربستان؛ اعلام حمایت دولت‌های یمن جنوبی و جیبوتی از کویت.

8 عصمت کتانی رئیس عراقی مجمع عمومی سازمان ملل انتخاب خود به‌عنوان رئیس این مجمع را با موضوع جنگ عراق با ایران مرتبط دانست و ایران را شروع‌کننده و مسئول ادامه جنگ معرفی کرد.

9 در دیدار وزیر تجارت خارجی فرانسه از عراق شرایط انعقاد چند قرارداد درزمینه ساخت 200 واگن و تجهیزات توربین سد بین دو کشور فراهم شد. یک قرارداد نظامی نیز درمورد تحویل قطعات توپخانه‌ای ازسوی فرانسه به عراق به امضا رسید.

گزارش روزشمار 13/7/1360

10 پس از شمارش آرای انتخابات سومین دوره ریاست‌جمهوری و براساس نتایج اعلام‌شده، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای با کسب 95 درصد آرا به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب گردید.

دیدار فرمانده کل سپاه با امام خمینی و ارائه گزارشی درمورد آخرین وضعیت جبهه‌های جنگ،

1 فعالیت‌های سپاه در مقابله با گروه‌های مسلح معارض و برنامه‌های آینده سپاه پاسداران.

2 گلوله‌باران روستای ساوجی مریوان و حومه پاوه یک شهید و 2 مجروح برجای گذاشت؛ در آبادان براثر اصابت خمپاره، یک لوله نفتی در ایستگاه 7 و تعدادی نخل در اطراف ایستگاه 12 طعمه حریق شد. براثر حملات ارتش عراق به این شهر در روز گذشته چند منزل و بخشی از پالایشگاه دچار حرق شد؛ یک هواپیمای عراقی که قصد بمباران اهواز را داشت با آتش پدافند هوایی سرنگون شد.

3 40 دستگاه خودرو حامل مهمات از کویت و عربستان عازم عراق شد؛ دو روز قبل هم 9 خودرو حامل مهمات و 8 لوکوموتیو و 14 واگن قطار از اردن و کویت به عراق ارسال شد؛ پناهنده‌شدن 4 سرباز و 3 غیرنظامی عراقی در مریوان و سردشت.

4 ملاقات تعدادی از اسرای عراقی با خانواده‌های خود در پادگان حشمتیه تهران. اظهارات فرمانده پادگان حشمتیه در حاشیه دیدار تعدادی از خبرنگاران خارجی با نظامیان اسیر عراقی.

5 حمله به یکی از مقرهای سپاه در بوکان با آر.پی.جی7 و نارنجک دستی؛ ناکام‌ماندن حمله عناصر ضدانقلاب به واحد گشتی سپاه در نقده؛ مجروح‌شدن یک کشاورز براثر تیراندازی عوامل گروه‌های مسلح غیرقانونی در 30 کیلومتری صائین‌دژ؛ تسلیم‌شدن 14 نفر از اعضای گروه رزگاری به سپاه مریوان.

6 در اقدامات تروریستی امروز افراد ضدانقلاب در شهرهای یزد، شیراز و مشهد 2 نفر شهید و 3 نفر مجروح شدند؛ طرح ترور امام‌جمعه اهواز ناکام ماند؛ یکی از اعضای شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق در خرم‌آباد دستگیر شد و یکی از هواداران این سازمان هم در لنگرود خود را معرفی کرد؛ تیراندازی به ساختمان کمیته مرکزی سپاه در اهواز، حمله به دکل رادیو تلویزیون شیراز و پرتاب نارنجک به منزل دو تن از افراد متعهد زنجان خسارات مالی درپی داشت.

7 تجمع مسلحانه 10 نفر از هواداران سازمان مجاهدین خلق در منطقه نارمک تهران. با حضور مردم و نیروهای کمیته 6 نفر از این افراد دستگیر شدند.

8 در درگیری افراد وابسته به سازمان مجاهدین خلق با نیروهای واحد گشت سپاه در آمل، 2 نفر از افراد سازمان کشته و یک نفر از آنان دستگیر شد؛ در تبریز یکی از افراد این سازمان در یک عملیات تعقیب‌وگریز کشته شد؛ 10 نفر از افراد فعال سازمان مجاهدین خلق در یک خانه تیمی در گرگان دستگیر شدند.

9 اطلاعیه دادستانی کل انقلاب درخصوص ملزم‌بودن مالکین منازل مسکونی به تحقیق درمورد مستأجرین خانه‌های خود و گزارش موارد مشکوک به مراکز نظامی و انتظامی.

10 سخنرانی میرحسین موسوی در سی‌وششمین اجلاس مجمع عمومی سالیانه سازمان ملل متحد. اقدامات خصمانه دولت امریکا علیه ایران از حمله مستقیم نظامی ازطریق طبس تا تحریک عراق برای حمله به ایران، ارائه فهرستی از اقدامات عراق در فاصله پیروزی انقلاب اسلامی تا زمان حمله نظامی این رژیم به ایران، عملکرد و رفتارهای غیرمنطبق عراق با موازین بین‌المللی در جنگ، رد ادعای بمباران مناطق نفتی کویت توسط جنگنده‌های ایران و پایبندی ایران به تضمین سلامت تردد کشتی‌ها در خلیج‌فارس ازجمله محورهای سخنرانی موسوی بود.

11 گفت‌وگوی وزیر امور خارجه ایران با شبکه تلویزیونی سی.بی.اس. امریکا دربارة مواضع جمهوری اسلامی ایران درخصوص مسائل داخلی و خارجی کشور.

سفیر ایران در کویت در دیدار با نمایندگان اتحادیه کارگران این کشور: تأمین حاکمیت ملی کویت جزئی

1 از تأمین مرزهای ایران است. ... دولت جمهوری اسلامی ایران تجاوز به خاک کویت را نخواهد پذیرفت و

کویت مطمئن باشد که جمهوری اسلامی ایران درپی هیچ تجاوزی به کویت نبوده و نخواهد بود.

2 وزیر امور خارجه عراق از تماس دولت عراق با گروه‌های مسلح ایرانی مخالف جمهوری اسلامی خبر داد.

گزارش روزشمار 14/7/1360

3 فرمانده کل سپاه در مصاحبه‌ای رادیو تلویزیونی اصلی‌ترین عامل در اجرای موفقیت‌آمیز عملیات ثامن‌الائمه(ع) را دستور صریح امام مبنی‌بر شکستن محاصره آبادان عنوان کرد و هدف از طرح ادعای بمباران تأسیسات نفتی کویت توسط جنگنده‌های ایران را تحت‌الشعاع قراردادن شکست نظامی عراق در این عملیات دانست.

4 دولت عراق سوریه را متهم کرد که فرودگاه‌های خود را دراختیار جنگنده‌های ایرانی قرار داده است. سوریه با تکذیب این ادعا خواستار تشکیل یک کمیته نظامی یا سیاسی با حضور نمایندگان کشورهای عرب جهت بازدید از فرودگاه‌های این کشور شد.

5 در حملات توپخانه‌ای عراق به مریوان و آبادان 3 نفر مجروح شدند و به چند منزل مسکونی خسارت وارد آمد.

6 ارسال هدایای نقدی و غیرنقدی مردم جهرم، یزد، خرم‌آباد و ارومیه به جبهه‌های جنگ.

7 در درگیری‌های عوامل گروه‌های مسلح غیرقانونی با نیروهای سپاه و ارتش در بوکان، مهاباد، سردشت، نقده، بانه و کامیاران 4 نفر از نیروهای خودی شهید و 5 تن مجروح شدند. تعداد زیادی از مهاجمان هم کشته یا زخمی و 3 تن از آنان دستگیر شدند.

8 ناکام‌ماندن اقدام افراد سازمان مجاهدین خلق برای ایجاد آشوب در شهر قزوین.

9 ترور یکی از افراد متعهد رشت به‌دست افراد سازمان مجاهدین خلق؛ حمله دو فرد مسلح به منزل دادیار دادسرای انقلاب اسلامی بجنورد؛ ترور صاحب یک مغازه قنادی در همدان.

10 اقدامات خرابکارانه افراد ضدانقلاب در شهرهای مختلف کشور: تیراندازی به ساختمان استانداری خوزستان و ساختمان ستاد جنگ‌های نامنظم در اهواز؛ پرتاب نارنجک، بمب آتش‌زا و دست‌ساز به‌سوی پاسگاه بسیج در بوشهر، کتابخانه انجمن اسلامی فومن، یک مغازه مبل‌فروشی در تبریز، یک منزل در زنجان و یک مغازه در گلشهر ویلای کرج.

11 دستگیری 22 تن از عناصر فعال شاخه‌های نظامی سازمان مجاهدین خلق و سازمان پیکار در بروجرد و خرم‌آباد. یک نفر از افراد سازمان مجاهدین خلق در زنجان خود را به سپاه معرفی کرد و اسلحه و مقداری مواد منفجره تحویل داد.

12 اشغال سرکنسولگری ایران در استانبول ترکیه توسط عده‌ای از افراد وابسته به گروه‌های مسلح ضدانقلاب. با حضور پلیس در محل این افراد دستگیر و به مرکز پلیس انتقال داده شدند.

13 روزنامه فایننشال تایمز در مقاله‌ای با عنوان "جنگ بر سر معادن نفت" تأثیر متقابل جنگ و صادرات نفت و روش دو کشور ایران و عراق برای حل بحران مالی ناشی‌از محدودشدن صدور نفت را مورد بررسی قرار داده است.

ترور محمد انور سادات رئیس‌جمهور مصر در جریان بازدید از رژه نظامی واحدهایی از ارتش این کشور. امریکا، رژیم صهیونیستی و بسیاری از کشورهای غربی از ترور سادات ابراز تأسف

1 کردند، اما انتشار این خبر در کشورهایی مانند ایران، لبنان، سوریه و لیبی با استقبال گسترده مردم مواجه شد.

نمایه (فهرست راهنمای موضوعی)

اشاره

اشخاص................................................................... 1304

مکان‌ها........................................................................... 1318

سایر اسامی و اصطلاحات............................................................. 1336

اشخاص

آبشناسان، حسن:1160

آخوندزاده،

محمدمهدی (کاردار سفارت ایران در هند): 583، 958، 1035

آذری قمی، احمد (عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم): 1154

آریانا، بهرام [حسن منوچهری]: 103، 416، 432، 581، 583، 584، 585، 592، 627، 992، 1004

آزاد،

کوروش (نام مستعار، از اعضای گروه سلطنت‌طلبان در لندن): 605

آستانه، علی: 1024، 1053

آستانه‌پرست

(کاندیدای انتخابات مجلس شورای اسلامی از مشهد): 505

آشوری (حجت‌الاسلام): 217

آقاجان‌پور، مجید (بسیجی شهید): 163

آقاشاهی (وزیر امور خارجه پاکستان): 994

آندرسن (کاپیتان کشتی): 378، 533

آهنی، مریم (شهید ترور): 1012

آیت، حسن (نماینده مردم تهران در مجلس و عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی): 37، 284، 285، 293، 299، 434، 549، 806

آیت‌الهی طباطبایی یزدی، مرتضی (شهید ترور): 652

ابراهیم خلیلی (وابسته سفارت عراق در دهلی‌نو): 1035

ابراهیم‌پور، رحیم (شهید ترور): 792

ابراهیمی (بسیجی شهید): 161

ابراهیمی، اصغر (استاندار آذربایجان‌غربی): 119، 123، 124، 970، 971، 1159

ابراهیمی،

حاجی کریم (رئیس کمیته انقلاب اسلامی بانه، شهید ترور): 734

ابراهیمی، رهبر (شهید ترور): 611

ابریشم‌چی، مهدی: 34، 326

ابطحی (حجت‌الاسلام، از روحانیون کرمانشاه): 579

ابطحی، سید محمد (عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم): 1154

ابوشهاب، محمدرضا: 1024

احمد بن بلا (رئیس‌جمهور سابق الجزایر): 325، 326

احمد جاسم (سفیر کویت در ایران): 1175

احمد سکوتوره (نماینده هیئت صلح منتخب سازمان کنفرانس اسلامی و رئیس‌جمهور گینه بیسائو): 102، 795

احمد گلشن، خدیجه‌بیگم (شهید ترور): 631

احمدپور، محمود (مسئول لجستیک سپاه): 1009

احمدنژاد، رمضانعلی (شهید ترور): 904

احمدی (مسئول دیدبانی منطقه قصبه): 1053

احمدی، مجید (شهید ترور): 142

اخباری‌زاده، قنبر (شهید ترور): 100

ازگمی، عظیم (فرمانده توپخانه لشکر77): 1069

استاندار مازندران: 360

استاندار هرمزگان: 1135

استکی، منوچهر (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

استوکن (سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا): 932

اسحاق موسی (مترجم سفارت عراق در دهلی‌نو): 1035

اسحاقی، علی (مسئول جنگ الکترونیک سپاه): 329، 1009، 1016

اسدی، محمدجعفر: 693، 1016، 1022، 1024، 1054، 1098

اسکویی (سرگرد): 11، 694

اسلام‌پرست، کریم: 56

اسلامی، غلامرضا [علیرضا]: 891

اسماعیلی، احمد (شهید ترور): 203

اسماعیلی، ربابه (شهید ترور): 203

اسماعیلی، علی (از شهیدان پیشمرگان مسلمان کرد): 518

اسماعیلی، محمدحسین (شهید ترور): 203

اشراقی، شهاب‌الدین (آیت‌الله): 694، 823

اشرفی اصفهانی، عطاءالله (آیت‌الله، امام‌جمعه کرمانشاه): 37، 141، 225، 253، 254

اصغری، محمد (وزیر دادگستری): 480، 708

اصغری، یونس (شهید ترور): 322

اصفهانی، حسین (شهید ترور): 204

افتخاری، حسین (شهید ترور): 449

افتخاری، مهدی (عضو سازمان مجاهدین خلق): 672

افجه‌ای، کاظم (عضو سازمان مجاهدین خلق، ضارب شهید محمد کچویی): 99، 107

افشاری، ابراهیم (پاسدار شهید): 520

افشاری، منصور: 443

افضلی، بهرام (فرمانده نیروی دریایی ارتش): 241، 319، 403، 404، 406، 407، 416، 997، 1135

اکبری، عبدالعلی (شهید ترور): 1012

اکبری، محمدحسن (شهید ترور): 1091

اکبری، نسرین (عضو سازمان مجاهدین خلق در اراک): 163

اکبریان (عضو سازمان مجاهدین خلق): 327

الله‌داد، رضا (شهید ترور): 1011

الله‌وردی، کریم (شهید ترور): 398

الویری، مرتضی (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

امام‌جماعت مسجد الرجاء شیراز: 865

امام‌جمعه دورود: 519

امام‌جمعه سنندج: 64، 253

امام‌جمعه کازرون: 491

امام‌جمعه کرمان: 941

امام

خمینی (آیت‌الله خمینی): 19، 22، 23، 27،28، 36، 40، 44، 45، 47، 48، 68، 70، 103، 110، 111، 130، 148، 150، 154، 155، 168، 170، 172، 178، 179، 192، 194، 195، 196، 197، 198، 205، 206، 209، 210، 215، 217، 230، 232، 240، 241، 246، 258، 263، 264، 265، 266، 269، 289، 300، 305، 307، 313، 317، 318، 319، 320، 338، 342، 343، 361، 362، 363، 364، 376، 377، 387، 389، 391، 403، 421، 435، 437، 446، 465، 476، 478، 492، 493، 495، 498، 511، 512، 513، 522، 523، 524، 532، 542، 552، 553، 555، 570، 583، 591، 592، 593، 594، 606، 621، 626، 627، 628، 629، 638، 643، 644، 655، 656، 658، 660، 661، 662، 663، 665، 666، 667، 668، 683، 684، 685، 689، 690، 692، 693، 694، 710، 713، 714، 716، 718، 725، 729، 745، 747، 749، 752، 762، 765، 767، 775، 780، 784، 785، 787، 788، 791، 794، 800، 803، 808، 809، 814، 818، 819، 823، 824، 828، 830، 833، 834، 837، 841، 852، 869، 870، 871، 883، 895، 898، 906، 908، 929، 930، 935، 936، 945، 957، 966، 973، 975، 979، 981، 985، 992، 993، 1003، 1004، 1015، 1028، 1036، 1057، 1063، 1064، 1065، 1073، 1075، 1076، 1077، 1086، 1091، 1093، 1094، 1099، 1107، 1108، 1109، 1110، 1112، 1115، 1116، 1127، 1128، 1136، 1137، 1138، 1148، 1153، 1154، 1157، 1164، 1172، 1179، 1180، 1193، 1199

امیدی، ابوالقاسم (شهید ترور): 639

امیرانتظام، عباس: 348

امیری مقدم، مسعود (شهید ترور): 588

امینی، عنایت‌الله (شهید ترور): 399

امینیان، منوچهر (فرمانده تیپ1 لشکر77): 25، 1022

انصاری، علی (استاندار گیلان): 277، 278

اوپن هایمر، ریچارد (کارشناس مسائل ایران در بی‌بی‌سی): 173، 714، 767، 822

اولوسو، بولنت (نخست‌وزیر ترکیه): 625

اویسی، غلامعلی: 128، 175، 174، 262، 584، 808، 1004

ایران‌نژاد (سرهنگ): 1182

ایرائی (فرمانده گردان136 لشکر77): 89، 90

ایلچی (پاسدار شهید): 488

بابایی، وحید (شهید ترور): 429، 450

بارزانی، مسعود: 775، 822

بازرگان، مهدی: 584، 671، 871

باقری، امیربهمن (فرمانده نیروی هوایی): 671

باقری، جلیل (از پاسداران کمیته منطقه 5): 255

باقری،

حسن (مسئول اطلاعات عملیات جنوب): 24، 346، 883، 1007، 1008، 1016، 1017، 1021، 1022، 1046، 1054، 1068، 1098، 1099

باقری، حسین (معاون دادستان سپاه پاسداران سنندج، شهید ترور): 734، 951، 952

بال، جورج (معاون اسبق وزیر امور خارجه امریکا): 47، 476، 551، 552، 1138

بانکی، محمدتقی (معاون سازمان برنامه‌وبودجه): 435، 480، 709

باوی، تری: 869

باهنر،

محمدجواد (نخست‌وزیر): 37، 38، 39، 48، 49، 50، 55، 145، 151، 152، 279، 287، 301، 354، 416، 454، 475، 480، 527، 541، 591، 631، 632، 633، 634، 642، 645، 646، 647، 648، 653، 654، 655، 656، 658، 660، 663، 664، 665، 669، 675، 682، 684، 685، 686، 688، 689، 690، 692، 699، 708، 709، 711، 712، 714، 715، 717، 739، 752، 781، 782، 783، 785، 787، 809، 929، 1093، 1111

باهوشی، بتول (شهید ترور): 1105

ببرک کارمل (رئیس‌جمهور افغانستان): 584، 1066

ببری، علی: 295

بختیار، شاپور: 128، 174، 190، 195، 196، 231، 244، 262، 364، 500، 627، 775، 808، 932، 992، 993، 1004، 1034، 1135، 1153

بخردیان،

عبدالکریم (حجت‌الاسلام، سرپرست بنیاد شهید بهبهان): 255

بخشنده آبکناری، نصیب (شهردار بخش پره‌سر): 58، 505، 681

بدیعی، پرهام: 383

برادران‌قاسمی، افشین: 1071

برژنف، لئونید (رهبر شوروی): 60، 683، 725

برژینسکی، زبیگنیو (مشاور امنیت ملی کارتر): 754

برقمندی، عباس (شهید ترور): 639

بروجردی، محمد (فرمانده سپاه کرمانشاه): 442، 464، 788

بشارتی، علی‌محمد: 170

بشردوست، علی (کاردار سفارت ایران در کپنهاک): 378

بشیر جُمَیل: 340

بگین، مناخیم: 134، 340، 763، 1150

بلوریان، غنی: 775

بنادری، حسن (مسئول هدایت نیروها در جبهه ذوالفقاری): 1024، 1098، 1099

بنادری، عبدالحسین (مسئول واحد عملیات سپاه آبادان): 693

بنی‌جمالی، ناصر (شهید ترور): 652

بنی‌صدر، ابوالحسن (رئیس‌جمهور سابق): 19، 20، 21، 22، 24، 28، 32، 34، 35، 40، 42، 43، 44، 45، 46، 47، 48، 49، 68، 70، 83، 118،120، 127، 128، 148، 149، 165، 166، 167، 168، 169، 170، 171، 172، 173، 174، 177، 178، 189، 190، 191، 192، 193، 194، 195، 197، 198، 205، 207، 210، 211، 212، 215، 216، 218، 219، 220، 221، 226، 228، 229، 231، 232، 242، 245، 246، 247، 260، 261، 262، 263، 265، 266، 278، 279، 280، 281، 288، 291، 301، 303، 304، 306، 307، 314، 316، 317، 318، 335، 340، 342، 344، 362، 363، 366، 367، 375، 376، 377، 387، 388، 390، 406، 418، 432، 433، 437، 446، 458، 477، 478، 493، 497، 498، 500، 510، 511، 523، 527، 531، 550، 551، 552، 553، 554، 555، 570، 571، 581، 584، 591، 592، 594، 615، 626، 629، 643، 647، 659، 660، 661، 666، 668، 671، 672، 682، 684، 686، 687، 690، 713، 716، 728، 729، 739، 740، 752، 757، 765، 775، 779، 781، 783، 784، 804، 807، 808، 810، 811، 818، 826، 827، 829، 837، 844، 852، 862، 867، 870، 883، 884، 895، 911، 929، 930، 931، 932، 933، 935، 936، 956، 957، 973، 975، 990، 992، 1003، 1004، 1015، 1027، 1028، 1063، 1064، 1065، 1066، 1073، 1074، 1075، 1076، 1077، 1089، 1094، 1110، 1112، 1135، 1136، 1137، 1138، 1147، 1148، 1152، 1153، 1164

بنی‌لوحی، علی: 1024

بول ریچارد، میشل: 83

بهاری، طهماسب (شهید ترور): 602

بهرامی، بهزاد (شهید ترور): 100

بهرامی‌پور، احمد (رئیس سد زرینه‌رود): 77، 225

بهشتی‌نژاد، سید حسن (حجت‌الاسلام، جانشین امام‌جمعه اصفهان، شهید ترور): 55، 66، 71، 81، 386، 642

بیات، اسدالله (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

بیت اوشانا، سرگون (نماینده مسیحیان ارمنی شمال ایران در مجلس شورای اسلامی): 612

بیت لفته، حبیبه: 961

بیدوا، محمد (شهید ترور): 1160

بیدهندی، حمیدرضا (شهید ترور): 65، 100

بیرانوند، اسکندر (فرمانده تیپ84 ارتش): 250

بیفن، جان (وزیر بازرگانی انگلیس): 597

بیگی، حسن (پاسدار شهید): 862

بیگی، هایده (شهید ترور): 1000

بی‌من، ویلیام (مشاور ویژه وزارت امور خارجه امریکا): 643

پاپ ژان پل دوم (رهبر کاتولیک‌های جهان): 682

پادگورنی، نیکلای (رئیس‌جمهور شوروی): 46

پاشایی (ستوان یکم شهید): 381

پالتو، رلد (گزارشگر رادیو فرانسه): 662

پالمه، اولاف (دبیرکل سازمان ملل متحد): 44، 51، 101، 268، 281، 369، 375، 532، 848، 882

پالیزبان، عزیز (سپهبد): 128، 572

پاول، جودی (سخنگو و مشاور کارتر): 524

پدرام، عادل (پاسدار شهید): 448

پرورش، علی‌اکبر (وزیر آموزش‌وپرورش): 120، 480، 693، 695، 708، 943، 1153، 1179

پمپیدو، ژرژ (رئیس‌جمهور سابق فرانسه): 754

پناهی، حسن (شهید ترور): 824

پناهی، حسین (مسئول اداره بهداری سپاه پاسداران مهاباد): 503

پورخیاط، رحیم (پاسدار شهید): 777

پوردلیر، محمدحسین (پاسدار شهید): 450

پورسفیدجانی، محمد: 800

پهلوی، محمدرضا (شاه سابق ایران): 46، 50، 69، 75، 128، 169، 173، 174، 194، 195، 207، 215، 227، 228، 231، 245، 246، 262، 279، 306، 314، 317، 405، 437، 438، 460، 511، 512، 553، 581، 606، 627، 628، 671، 687، 688، 761، 763، 767، 775، 804، 809، 843، 870، 871، 930، 931، 957، 973، 994، 1070، 1072، 1094، 1135، 1136، 1189

پیشداد، باقر (شهید ترور): 814

پینوشه، آگوستو: 871

تاجگردون، سید حسین (وزیر راه و ترابری): 480

تاچر، مارگارت (نخست‌وزیر انگلیس): 909، 1088

تاناکا، روکوسوکه (رئیس شرکت میتسوئی): 718

تختی، غلامرضا: 1073

ترابی، ایرج (شهید ترور): 621

ترکمان، بهمن (شهید ترور): 275

تفرشی، سید رضا (شهید ترور): 384

تکلی، محمدعلی (شهید ترور): 1170

تن‌کار، احمد (ستوان دوم شهید): 1105

توحیدی (حجت‌الاسلام): 429، 474

تهرانی، خسرو: 645

تهرانی، علی (حجت‌الاسلام): 217، 670

تیتو، بروز یوسیپ (مارشال تیتو): 198

تیخونف، نیکلای (نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی): 60، 683، 725

تیموریان، هژیر (خبرنگار و نویسنده ایرانی روزنامه تایمز لندن): 197

ثابت قدم، مجید (شهید ترور): 56

جابر

خالد (دبیر اول سفارت عراق در جمهوری دمکراتیک آلمان): 1038

جابرزاده‌انصاری (عضو سازمان مجاهدین خلق): 1076

جابری، جواد (شهید ترور): 399

جانشین دادستان انقلاب: 162، 1185

جانشین دادستان انقلاب کازرون: 492

جانشین کاردار سفارت فرانسه در تهران: 1165

جان‌نثار، مجید (شهید ترور): 322

جاوید، سید حسین (شهید ترور): 905

جردن بن فاتب (رئیس دفتر تایم در پاریس): 808

جعفریان، جلال (شهید ترور): 473

جلالی (نماینده ایران در دفتر دائمی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد در ژنو): 578

جلالی خمینی، حیدرعلی (حجت‌الاسلام، نماینده امام در سازمان حج و زیارت و سرپرست کمیته منطقه 5): 323

جمال عبدالناصر (رهبر مصر): 153

جمالی، ابراهیم: 891

جمشیدی، محمدحسین (شهید ترور): 56

جواد کاظم (سرهنگ ستاد، فرمانده تیپ50 زرهی عراق): 743

جوادی، شهاب‌الدین (فرمانده لشکر77 خراسان): 678، 694، 1022، 1024، 1082

جوادی، مسلم (پاسدار، شهید ترور): 905

جهان‌آرا، محمد (فرمانده سپاه خرمشهر): 27، 1097، 1098، 1111، 1115، 1128

چگینی، قدرت‌الله (شهید ترور): 38، 723

چمران، مصطفی: 129، 165، 694، 1111

حاتمی، رضا (شهید ترور): 800

حاج محمد سهل (مبارز مسلمان عراقی): 1039

حاج‌اسفندیاری، علیرضا: 891

حاج‌خسروی، نبی (شهید ترور): 805، 951

حاج‌رضایی، ابوالفضل: 800

حاجی‌پور: 1024

حافظ اسد: 316

حاکم شرع اهواز: 490، 706

حاکم شرع دادگاه انقلاب اسلامی بجنورد: 415

حاکم شرع دادگاه انقلاب اسلامی رشت: 224

حاکم شرع دادگاه‌های جنوب خراسان: 334

حاکم شرع و رئیس دادگاه انقلاب اسلامی بابل: 98، 126

حبوش (رئیس سازمان اطلاعات عراق): 647

حبیب‌اللهی، کمال (فرمانده نیروی دریایی ارتش شاه): 405، 416، 457، 523، 581، 592، 626، 1005

حبیب شطی (دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی): 44، 375، 615، 616

حبیب‌اللهی، رضا: 1024

حبیب‌زاده، صادق (حجت‌الاسلام، شهید ترور): 679

حجاریان، سعید: 670

حجازی، سید ابراهیم (رئیس شهربانی کل کشور): 997

حجازی، فخرالدین: 658، 1088

حدادعادل، مجید (معاون سیاسی استانداری کرمانشاه): 254، 451

حسن محمد طوالبه (وزیر اطلاعات کشور عراق): 435

حسن مصطفی نقیب (سرتیپ ستاد ارتش عراق): 87

حسن‌پور، علی (شهید ترور): 1182

حسن‌زاده، حسن (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

حسن‌زاده کفشکر کلاهی، جعفر (شهید ترور): 653

حسنی مبارک (معاون رئیس‌جمهور مصر): 1200

حسنی، غلامرضا (حجت‌الاسلام، امام‌جمعه ارومیه): 37، 275، 385

حسیبی، جواد (فرمانده تیپ سوم لشکر92 ایران): 869

حسین‌بیگی، علی‌اکبر (شهید ترور): 1011

حسین‌پور، باقر (شهید ترور): 473

حسین‌پور شاکر، محمدتقی (شهید ترور): 489

حسینی بهشتی، سید محمد (آیت‌الله، رئیس دیوان‌عالی کشور): 35، 39، 48، 55، 152، 173، 190، 226، 263، 264، 288، 437، 665، 715، 737، 745، 746، 794، 1017، 1112

حسینی، سید حسن (پاسدار شهید): 963

حسینی، سید جلال (رهبر گروه خبات): 139

حسینی، سید قاسم (شهید ترور): 864

حسینی، شیخ عزالدین: 124، 426

حصاری، سید علی (شهید ترور): 905

حقگو، مسعود (عضو سازمان مجاهدین خلق): 107

حقی (حجت‌الاسلام، امام‌جماعت مسجد امام حسین): 276

حکمت‌روان، عباسعلی (حجت‌الاسلام): 411

حلیمی (رئیس دفتر نخست‌وزیری): 671

حنایی‌نژاد،

مهدی (مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران اصفهان): 255، 386

حنیف‌نژاد، محمد: 437

حویزاوی، کاظم (شهید ترور): 578، 1172

حیدری، حسین (پاسدار شهید): 1060

حیدری، حمید (شهید ترور): 824

خالد بن عبدالعزیز (ملک خالد، پادشاه عربستان): 755

خالد بهلول (فرمانده نیروهای کماندویی لشکر7 عراق): 743

خالد حسن النقیب (افسر عراقی): 1067، 1069

خامنه‌ای، سید علی (آیت‌الله، رئیس‌جمهور، رئیس شورای‌عالی دفاع): 21، 35، 49، 69، 71، 241، 244، 296، 313، 339، 354، 437، 438، 480، 527، 658، 660، 693، 695، 714، 732، 766، 794، 819، 883، 884، 943، 1013، 1075، 1104، 1112، 1153، 1179، 1190

خدادادی، مرتضی (حجت‌الاسلام، نماینده امام در جهاد سازندگی بندر انزلی): 38، 705

خدر عمری (از عشایر کردستان): 1130

خرازی، حسین: 1017، 1022، 1024، 1046، 1098، 1099

خرازی، کمال (مسئول ستاد تبلیغات شورای‌عالی دفاع): 63، 119، 354، 527، 732، 819

خزعلی، ابوالقاسم (آیت‌الله): 164

خسروی، امیر (عضو کادر مرکزی حزب توده ایران): 585

خسروی، محمد (از پیشمرگان مسلمان کرد): 425

خسروی، ملاصالح (شهید ترور): 425

خلخالی،

صادق (حجت‌الاسلام، نماینده مجلس شورای اسلامی): 658، 929

خلیلی، اسماعیل (پاسدار شهید): 520

خلیلی، حسین (شهید ترور): 204

خمیس مخیلف (افسر عراقی): 1968

خمینی، سید احمد: 145، 168، 205، 206، 240، 695، 819، 820، 906، 1127، 1153، 1154

خواجه‌راوری، محمد (پاسدار شهید): 356

خوشوقت (معاون عملیات سپاه آبادان): 89

خیابانی، موسی (از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق): 44، 229، 230، 327، 556، 557، 661، 852، 1073، 1076، 1078

خیرآبادی، عبدالعظیم (پاسدار شهید ترور): 429

خیرخواه، داریوش (خلبان نیروی هوایی ارتش): 68، 129، 343

داداشی (مظنون انفجار دفتر نخست‌وزیری): 671

داداشی، مصطفی (بسیجی شهید): 938

دادستان آلمان: 268

دادستان انقلاب اسلامی ایران: 301، 712

دادستان دادسرای انقلاب اسلامی کرمانشاه: 296

دادیار دادسرای انقلاب اسلامی بجنورد: 1197

دادیار دادسرای انقلاب اسلامی بیرجند: 165، 286، 413

دارابی، فاطمه (شهید ترور): 655

دانشجو (حجت‌الاسلام، شهید ترور): 203، 491

دانشگری، رقیه (عضو سازمان چریک‌های فدایی خلق): 557

داوری، عباس (عضو سازمان مجاهدین خلق): 327

داوودی، غلامرضا (شهید ترور): 537

داوودی، محمود (شهید ترور): 537

دبیر اول سفارت شوروی در تهران: 349

دبیر اول سفارت فرانسه در تهران: 168، 169، 190

دبیرکل حزب دمکرات لبنان: 326

دبیرکل سازمان کشورهای امریکایی: 376

دبیرکل سازمان کشورهای غیرمتعهد: 376، 985، 1176

دبیرکل سازمان ملل جنوب‌شرقی آسیا: 376

دبیرکل سازمان وحدت افریقا: 376

دپی، پل (معاون خاورمیانه‌ای وزارت امور خارجه فرانسه):50، 194، 291، 302، 303، 306، 307، 365، 406

دربندی، امیر (پاسدار شهید): 1011

دری، جهانگیر: 488

دری نجف‌آبادی، قربانعلی (حجت‌الاسلام): 170

دژاردن، تیری: 775

دستغیب، سید عبدالحسین (آیت‌الله، امام‌جمعه شیراز): 96، 653، 748

دستغیب، گوهرالشریعه (نماینده مجلس شورای اسلامی): 54

دعایی،

سید محمود (حجت‌الاسلام، نماینده مجلس شورای اسلامی): 880، 882

دفتریان،

عبدالحسین (مدیر امور مالی نخست‌وزیری، شهید ترور): 631، 658

دقت، یوسف (عضو شورای فرماندهی و مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران بندرعباس): 399

دلامار، لویی (سفیر فرانسه در لبنان): 738، 764، 765

دلبر، اسماعیل (شهید ترور): 814

دلنواز، ابوالفضل (عضو سازمان مجاهدین خلق): 670، 671

دلنواز، مینو (عضو سازمان مجاهدین خلق): 671

دهقان (سرهنگ): 119

دهکردی، حشمت‌الله (سرهنگ، فرمانده لشکر21 حمزه): 94، 694

ذوالفقاری (ستوان شهید): 963

رابین، بری (متخصص مطالعات غرب آسیا): 1003، 1004

راد کمال (کارمند دفتر سفارت عراق در دهلی‌نو): 1035

راستی کاشانی، حسین (حجت‌الاسلام، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم): 1154

راشدیزدی،

کاظم (حجت‌الاسلام، سرپرست بنیاد شهید استان یزد): 680

رائو، ناراسیما (وزیر امور خارجه هند): 309، 320، 461، 616

ربانی (رزمنده): 94

ربانی املشی، محمدمهدی (دادستان کل کشور): 38، 560، 648، 766، 809، 923، 1013

ربانی، علی‌نقی (از متهمان پرونده سرلشکر مقربی): 108

ربیعی، اشرف (همسر مسعود رجوی): 229

ربیعی، مصطفی: 1024

رجایی،

محمدعلی (رئیس‌جمهور): 21، 38، 39، 43، 48، 49، 50، 63، 67، 68، 83، 101، 117، 118، 119، 129، 130، 144، 145، 149، 151، 168، 171، 173، 197، 227، 228، 240، 241، 242، 243، 244، 259، 265، 294، 301، 309، 310، 320، 321، 354، 387، 390، 417، 432، 437، 438، 461،493، 527، 541، 555، 591، 631، 632، 633، 634، 642، 645، 646، 647، 648، 653، 654، 655، 656، 658، 660، 663، 665، 669، 675، 682، 684، 685، 688، 689، 690، 692، 693، 699، 709، 711، 712، 714، 715، 717، 737، 739، 752، 781، 783، 785، 787، 788، 809، 929، 989، 990، 1028، 1093، 1110، 1143، 1153، 1189

رجب‌بیگی، مهدی (شهید ترور): 1070

رجوی، کاظم (برادر مسعود رجوی): 44، 54، 72، 168، 178، 180، 230، 260، 281، 315

رجوی، مسعود: 20، 21، 28، 34، 35، 40، 41، 42، 43، 44، 45، 46، 47، 49، 72، 107، 127، 128، 147، 149، 165، 166، 167، 169، 170، 171، 174، 177، 189، 190، 191، 192، 194، 195، 196، 205، 207، 215، 217، 218، 219، 220، 226، 229، 233، 245، 259، 260، 262، 265، 266، 278، 279، 280، 291، 301، 303، 305، 307، 314، 315، 316، 337، 340، 342، 343، 344، 362، 363، 364، 366، 375، 376، 390، 402، 418، 432، 433، 437، 438، 446، 458، 477، 497، 499، 511، 522، 523، 527، 550، 551، 552، 553، 554، 556، 571، 572، 592، 593، 606، 616، 617، 626، 627، 644، 647، 648، 660، 664، 665، 672، 684، 686، 687، 688، 689، 690، 709، 713، 716، 727، 728، 739، 752، 764، 765، 766، 767، 779، 783، 803، 804، 808، 809، 810، 828، 829، 830، 837، 852، 862، 868، 870، 895، 929، 930، 931، 932، 933، 992، 993، 1005، 1015، 1063، 1064، 1065، 1071، 1073، 1076، 1077، 1078، 1093، 1094، 1095، 1135، 1136، 1138، 1147، 1152، 1153، 1164، 1165

رحلی‌نژاد، عباسعلی (پاسدار شهید): 322

رحمانی‌نژاد، نعمت (شهید ترور): 450

رحیمی، محمد: 849

ردانی‌پور، مصطفی (مسئول هدایت نیروهای در خط در جبهه دارخوین): 1022، 1024، 1098

رسولی، غلام (شهید ترور): 679

رشید، غلامعلی (جانشین فرمانده ستاد عملیات جنوب سپاه): 25، 94، 693، 883، 1020، 1022، 1098، 1099، 1100

رشیدیان،

محمد (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170، 973، 1027، 1028

رضاخان (پهلوی): 465

رضایی، حداد (ستوان دوم شهید): 1031

رضایی، رضا (پاسدار شهید): 1012

رضایی، علی (فرمانده عملیات سپاه پل سفید): 938

رضایی،

محسن: 19، 27، 28، 382، 402، 693، 766، 819، 961، 979، 980، 981، 997، 998، 1057، 1142، 1179، 1180، 1181، 1193، 1194

رضوی، محمد: 671

رفیع‌زاده، محمد (شهید ترور): 295

رفیعی، کاظم (پاسدار شهید): 965

رفیق‌دوست، محسن: 853

رمضانی، علی‌اصغر (شهید ترور): 792

رمضانی، محمدرضا (شهید ترور): 100

رمضانی‌مقدم، علیرضا (شهید ترور): 311

روانمهر، مهرداد (پاسدار شهید): 862

روبنگ، آلن (سخنگوی وزارت امورخارجه امریکا): 969

روجی، آلفرد (دلال سوئیسی): 133

روحانی،

محمود (وزیر مشاور و سرپرست سازمان بهزیستی): 480، 709

روغنی، علی (شهید ترور): 602

رولو، اریک (روزنامه‌نگار فرانسوی): 593

رهنما، سیف‌الله: 1024

ریپ، جو (سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا): 756

ریگان، رونالد: 52، 53، 340، 645، 932، 1150، 1151

رینگ (ژنرال، رئیس کمیسیون مشترک ناتو): 584

رئیس آموزش‌وپرورش دورود: 187

رئیس اداره بهزیستی تربت حیدریه: 603

رئیس دادگاه‌های انقلاب مرکز: 288

رئیس دفتر وزیر امور خارجه فرانسه: 302، 499

رئیس شرکت نفت سقز: 294

رئیس شورای امنیت: 44، 375، 532، 1176

رئیس شورای وزیران جامعه اقتصادی اروپا: 376

رئیس شهربانی هرمزگان: 1135

رئیس کارخانه کشتی‌سازی شربورگ فرانسه: 404

رئیس کمیته انقلاب اسلامی بانه: 38

رئیس مجمع عمومی سازمان ملل: 1176

رئیس‌زاده، فرزاد (پاسدار شهید): 1070

زاهدی، علی: 1024، 1046

زرهانی، سید احمد (نماینده مجلس شورای اسلامی): 102

زری‌باف، عباس (عضو سازمان مجاهدین خلق): 670

زکی یمانی (وزیر نفت عربستان): 534، 989

زمانی، مصطفی (شهید ترور): 638

زندپور، غلامحسین (شهید ترور): 1182

زواره‌ای، سید رضا: 943، 1074، 1179

زیرک‌زاده، محمد (پاسدار شهید): 518

ژیسکاردستن، والری (رئیس‌جمهور سابق فرانسه): 228، 317، 514

سابلیه، ادوارد (مفسر و روزنامه‌نگار): 662

سارتر، ژان پل: 46

سالارجاف: 238، 560

سالمه، ناصر (شهید ترور): 590

سالمی، نادر (معاون رئیس سد زرینه‌رود): 77، 225

سالینجر، پی‌یر (خبرنگار شبکه ای.بی.سی در پاریس): 524

سبحان‌اللهی، محمدعلی (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

سخنگوی پلیس بلژیک: 582

سخنگوی دفتر پارک‌های ملی امریکا: 58

سخنگوی دفتر ریاست‌جمهوری فرانسه: 302

سخنگوی دولت هند: 1014

سخنگوی سازمان آزادگان: 581

سخنگوی سرفرماندهی ارتش عراق: 1118

سخنگوی کاخ الیزه: 543

سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه: 366

سرپرست آموزش‌وپرورش استان کردستان: 805

سرپرست اداره ارشاد اسلامی ایلام: 204

سرپرست استانداری گیلان: 78، 225

سرپرست بنیاد مستضعفان خراسان: 58

سرپرست روابط عمومی بنیاد امور جنگ‌زدگان: 860

سرپرست سابق کمیته مرکزی اراک: 162

سرپرست سفارت جمهوری اسلامی ایران در اتریش: 72

سرپرست کمیته شهرک غرب تهران: 98

سرپرست کمیته مرکزی انقلاب اسلامی سبزوار: 450

سرپرست نهضت سوادآموزی کردکوی مازندران: 430

سرپرست واحد عملیاتی کمیته انقلاب اسلامی قائم‌شهر: 588، 589

سردارجاف: 559، 560

سرداری، جمشید (از مدیران سازمان آب خوزستان): 527

سرو، حسن (سخنگوی سفارت ایران در بن): 267، 268، 269

سعادت‌خواه، سید جعفر (شهید ترور): 864

سعادتی، محمدرضا: 20، 46، 47، 99، 107، 108، 109، 110، 111، 145، 146، 152، 215، 217، 218، 298، 339، 340، 341، 347، 348، 349، 350، 453، 554، 944

سعدون حمادی (وزیر امور خارجه عراق): 44، 51، 231، 321، 375، 376، 768، 1036، 1176، 1177، 1191

سعدی حمدون (دلال عراقی اسلحه): 133

سعیدی، سید رحمان: 443

سعیدی، عبدالرحمن: 849

سعیدی، مرتضی (عضو انجمن اسلامی بانک ملی شعبه بازار): 358

سفیر آلمان در ایران: 267

سفیر ایران در بلژیک: 582

سفیر ایران در سوئیس: 101

سفیر سوئیس در ایران: 147

سفیر شوروی در ایران: 944

سفیر کویت در ایران: 52

سفیر نروژ در ایران: 377

سقفی، احمد (شهید ترور): 428

سلامتی، محمد (وزیر کشاورزی): 480، 709، 927

سلطانی، غلامعلی (شهید ترور): 559

سلگی، سکینه (شهید ترور): 141

سلیمانی، علی (شهید ترور): 428

سلیمی، محمد (وزیر دفاع): 1127

سمیعی، حمید (پاسدار شهید): 862

سید نصیر اسماعیل (رئیس مجلس مالزی): 923

سید، سید بتول (شهید ترور): 891

سید، سید جواد (شهید ترور): 891

سید، سید عباس (شهید ترور): 891

سید حسینی، سید کریم (شهید ترور): 917

سید محسنیان (شهید ترور): 203

سید ناصری، سید علی (شهید ترور): 862

سید ی‌خیابانی، علی (شهید ترور): 639

سیف، منیر (شهید ترور): 735

سیفان، ناصر (شهید ترور): 611

سیمار علی (کارمند دفتری سفارت عراق در دهلی‌نو): 1035

سیمنس، بیل (نماینده دفتر شبکه ای.بی.سی در اسرائیل): 524

شانجانی، اصغر (شهید ترور): 79

شانجانی، صفرعلی (شهید ترور): 100

شاهی [مطهری]، عزت‌الله: 436

شرافتی، ابراهیم (شهید ترور): 1170

شرفخواه (تیمسار، معاون نیروی زمینی): 645

شریعتمداری، محمدکاظم (آیت‌الله): 111

شسون، کلود (وزیر امور خارجه فرانسه): 167، 170، 194، 291، 342، 365، 497،682، 810

شعبان‌پور، هادی (پاسدار شهید): 800

شعبان‌زاده، جواد (شهید ترور): 639

شعیبی، رسول (از اعضای دفتر مردمی عراق): 504

شفیعی، علی (پاسدار شهید): 840

شفیق، آزاده (دختر اشرف پهلوی): 992، 994، 1005

شقاقیان، مهدی (شهید ترور): 805

شکارچی، حسن (شهید ترور): 506، 519

شکری، بهرام (مسئول مرکز امداد پزشکی سپاه پاسداران): 65، 100

شمخانی، علی: 693، 1009

شمس اردکانی، علی (سفیر ایران در کویت): 51، 52، 456، 1087، 1088، 1133، 1190، 1191

شمس شمیرانی، ناصر (از اعضای دادستانی انقلاب اسلامی): 448

شهرامفر، حسین (سرگرد خلبان): 139، 150، 151، 210

شهردار تهران: 48

شهردار زنجان: 953

شهردار مارسی: 497

شیخ جابر العلی (از مقامات وزارت ارشاد کویت): 74

شیخ خلیفه بن احمد آل ثانی (امیر قطر): 1149

شیخ سعد العبدالله (ولیعهد کویت): 74

شیخ عباس (شهید ترور): 611

شیخ‌الاسلام، حسین (معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران): 49، 168، 169، 189، 302

شیخی، بابامحمد: 849

شیرازی، ابوالحسن (آیت‌الله، امام‌جمعه مشهد): 952

شیراک، ژاک (نخست‌وزیر سابق فرانسه): 754

شیرانی، جهانگیر (شهید ترور): 939

صادقی‌نژاد لطف‌آبادی، محمد (شهید ترور): 905

صارمی، حسن: 1130

صالح (سرهنگ، از فرماندهان عراقی جبهه کرخه‌کور): 137

صالح

رفعت (عضو کمیته سیاسی جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین): 957

صالح‌زاده (فرمانده سپاه میاندوآب): 1121

صائمی، حمید (شهید ترور): 748

صبری تبریزی، رضا (استاد دانشگاه ادینبورگ): 714، 715، 716

صبوری: 1024

صحرانورد، مهناز (شهید ترور): 1105

صدام

حسین: 30، 59، 60، 71، 73، 74، 84، 85، 87، 96، 101، 102، 103، 134، 137، 147، 191، 192، 193، 309، 310، 326، 331، 332، 340، 391، 392، 397، 533، 564، 567، 571، 572، 595، 596، 597، 633، 717، 734، 743، 752، 755، 768، 769، 780، 784، 785، 799، 816، 817، 830، 835، 867، 907، 908، 920، 931، 945، 951، 956، 971، 973، 979، 983، 985، 1029، 1066، 1082، 1101، 1102، 1103، 1108، 1111، 1133، 1162، 1163، 1164، 1173، 1177، 1199، 1200

صدر، سید محمدباقر (آیت‌الله): 1186

صدقی، ابوالقاسم (پاسدار شهید): 800

صدوقی، محمدعلی (آیت‌الله، امام‌جمعه یزد): 680

صفائی،

غلامرضا (حجت‌الاسلام، رئیس اداره سیاسی ایدئولوژی ارتش): 997

صفوی، رحیم (فرمانده ستاد عملیات جنوب سپاه): 25، 94، 250، 330، 678، 693، 694، 883، 884، 1007، 1008، 1009، 1016، 1017، 1022،1049، 1098، 1099

صفوی، ولی‌الله (عضو سازمان مجاهدین خلق): 1072

صفویان، سید احمد (شهید ترور): 185

صلاح زواوی (سفیر فلسطین در تهران): 53، 644، 687، 688

صلاح عمر العلی (نماینده عراق در سازمان ملل): 532

صیاد

شیرازی، علی: 19، 28، 151، 410، 693، 883، 884، 1120، 1128

ضابطی، محمد (عضو سازمان مجاهدین خلق): 1074، 1078

ضیاءالحق (رئیس‌جمهور پاکستان): 795، 994

ضیایی (سرهنگ، معاون ژاندارمری): 645

ضیایی، آیت‌الله (شهید ترور): 356

طارق حمد العبدالله (جانشین دفتر ریاست‌جمهوری عراق): 798

طارق عزیز (معاون نخست‌وزیر عراق): 30، 45، 104، 105، 212، 268، 321، 332، 495، 513، 514، 569، 572، 753، 1177

طارم سری (پاسدار شهید): 100

طالقانی، اعظم (نماینده مجلس شورای اسلامی): 943

طالقانی، محمود (آیت‌الله): 217، 818، 830، 943، 1073

طاهری، امیر (سردبیر سابق کیهان): 262

طاهری، حسین (استاندار آذربایجان‌شرقی): 163

طاهری، رجبعلی (نماینده مجلس شورای اسلامی): 202

طاهری، رضا (شهید ترور): 429

طاهری، سید جلال‌الدین (آیت‌الله، امام‌جمعه اصفهان): 642، 935

طاهری، سید حبیب‌الله (عضو مجلس خبرگان قانون اساسی): 38

طاهری، سید رحیم (پاسدار شهید): 204

طاهری، محمدحسن (عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی): 202، 203، 225، 508، 563

طایی، محمد: 530

طباطبایی (حجت‌الاسلام، نماینده دفتر تبلیغات بنیاد جنگ‌زدگان): 331

طباطبایی، سید محمدحسین (علامه): 745

طباطبایی بروجردی، سید حسین (آیت‌الله): 1111

طریق کافی (مدیرعامل حمل‌ونقل زمینی عراق- اردن): 106

طریقی، اکبر (عضو سازمان مجاهدین خلق): 108

طه عبدالکریم (وزیر نفت عراق): 213، 266، 1177

طه محی‌الدین معروف (معاون رئیس‌جمهور عراق): 461

طه یاسین رمضان (معاون صدام حسین): 45، 148، 568، 667، 717، 752، 1162، 1177

طهماسب، امید (سروان اخراجی ارتش): 808

طهماسبی، حمید (پاسدار شهید): 800

ظهیرنژاد، قاسمعلی (فرمانده نیروی زمینی ارتش): 24، 27، 28، 117، 241، 319، 421، 693، 694، 702، 884، 972، 1008، 1009، 1022، 1028، 1057، 1127، 1128

عالمی (آیت‌الله): 217

عباسقلی‌زاده، رضا (از پرسنل اطلاعات سپاه سقز): 601

عبدالحلیم ابوغزاله (وزیر دفاع مصر): 1200

عبدالرحمن العوضی (وزیر بهداری و کفیل وزیر مشاور در امور نخست‌وزیری کویت): 456

عبدالرزاق محمد لفتا (سفیر عراق در قبرس و لبنان): 148

عبدالسلام الرقعار (وزیر نفت لیبی): 87

عبدالعاطی

العبیدی (دبیرکل کمیته مردمی روابط خارجی لیبی): 866، 1191

عبدالکریم قاسم (رهبر سابق عراق): 1103

عراقی،

بهاءالدین (کاندیدای کرمانشاه در انتخابات مجلس): 37، 371، 372، 451

عراقی، حسام (شهید ترور): 430، 436

عراقی، مهدی (شهید ترور): 430، 436

عرب: 1024

عربعلی، محسن (شهید ترور): 559

عزتی، مرتضی (شهید ترور): 295، 519

عزیزی،

احمد (معاون وزیر امور خارجه): 479، 764، 765، 1132، 1173

عساکره،

اسحاق (فرمانده جبهه جاده آبادان- خرمشهر): 25، 102، 1098، 1099

عسگراولادی مسلمان، حبیب‌الله (وزیر بازرگانی): 480، 708، 1153

عسگری حیدری (از روحانیون آمل): 372

عسگری، حسن (شهید ترور): 611

عصمت کتانی (معاون وزیر امور خارجه عراق): 882، 925، 1176

عضو شورای فرماندهی سپاه بندرعباس (شهید ترور): 549

عطاریان، هوشنگ (فرمانده ارتشی): 634

عظیمی، رحیم (پاسدار شهید): 356

عظیمی، غلامرضا (عضو سپاه پاسداران اصفهان): 383

علایی، حسین (فرمانده سپاه ارومیه): 1159

علم‌الهدی، بهاءالدین (نماینده مجلس شورای اسلامی): 37، 275

علوی طباطبایی، رضا (سخنگوی وزارت امور خارجه ایران): 259، 302، 355، 365، 415، 570

علویان، هادی (عضو سازمان مجاهدین خلق): 1104

علی

جمال (کارمند قسمت مطبوعات سفارت عراق در دهلی‌نو): 1035

علی حسین العلگاوی (فرمانده تیپ8 مکانیزه عراق): 1067، 1068

علی عبدالله صالح (رئیس‌جمهور یمن شمالی): 1149

علی

محمودی (تکنسین سفارت عراق در جمهوری دمکراتیک آلمان): 1038

علی‌اف (از مأموران سازمان جاسوسی شوروی): 109

علی‌اکبری، عباس (شهید ترور): 1011

علی‌پور، علی (شهید ترور): 938

علیخانی، غلامرضا (شهید ترور): 916

عمویی، محمدعلی (از اعضای مرکزیت حزب توده): 740

عنبرسر، حمید (رزمنده): 94

عیسی‌وند، مسعود (پاسدار شهید): 939

غربتی، اصغر (متهم کودتای نقاب): 1034

غرضی، محمد (وزیر نفت): 480، 533، 686، 695، 709

غفاری، هادی (حجت‌الاسلام، نماینده مجلس شورای اسلامی): 766

غفوری‌فرد، حسن (وزیر نیرو): 480، 709، 943، 1002، 1179

غلامپور، احمد: 94، 1008، 1009

غیرتمند، ممتاز (شهید ترور): 792

غیور اصلی، علی (مسئول آموزش سپاه خوزستان): 980

فاتح، ابراهیم (شهید ترور): 1197

فارسی، جلال‌الدین (نماینده مجلس شورای اسلامی): 151

فارسیان، حسین (شهید ترور): 518

فاروق الشرع (وزیر مشاور در امور خارجه سوریه): 1195

فاروق قدومی (نماینده سازمان آزادی‌بخش فلسطین در هیئت صلح غیرمتعهدها): 309، 320، 461، 727

فاضل هرندی، محی‌الدین (حجت‌الاسلام، کاندیدای نمایندگی مجلس شورای اسلامی از اقلید فارس): 56

فاطمی، علی (سرپرست مرکز اسناد و مدارک ایران در پاریس): 993

فتاپور، مهدی (عضو کمیته مرکزی سازمان فداییان خلق): 556

فخارزاده کرمانی، محمود (عضو سازمان مجاهدین خلق): 745

فرزانه (حجت‌الاسلام): 286

فرشباف، نادر (شهید ترور): 547

فرماندار بروجرد: 429

فرماندار شادگان: 331

فرماندار گیلان: 927

فرمانده پایگاه هوایی هرمزگان: 1135

فرمانده تیپ1 پیاده عراق: 175

فرمانده تیپ1 لشکر21 حمزه: 92

فرمانده تیپ19پیاده عراق: 176

فرمانده تیپ3 لشکر21 حمزه: 94

فرمانده تیپ32 عراق: 345، 346

فرمانده تیپ43 زرهی عراق: 176

فرمانده سپاه بیرجند: 413

فرمانده سپاه شهرکرد: 414

فرمانده سپاه کردستان: 150

فرمانده سپاه نیشابور: 562

فرمانده سپاه هرمزگان: 1135

فرمانده عملیات سپاه پاسداران بروجرد: 539

فرمانده عملیات کمیته مرکزی رشت: 80

فرمانده لشکر9 زرهی عراق: 175، 176

فرمانده واحد اطلاعات و تحقیقات سپاه سنندج: 865

فرمنش، مهدی (فرمانده تیپ3 لشکر77 خراسان): 24، 1022

فرنیه، ژاک (دبیرکل دفتر ریاست‌جمهوری فرانسه): 366، 392

فروزان، حسنعلی (سرهنگ، فرمانده ژاندارمری): 241

فروغی، احمد (شهید ترور): 838

فضلی، عزیزالله (شهید ترور): 706

فضلی، علی: 1024

فضیل

الازاری [فاضل الزواری] (سفیر عراق در هند): 737، 1014، 1124

فضیلت، حسین (فرمانده واحد عمل‌کننده در محور عنکوش): 484

فقیه‌سلیمانی، احمد (رزمنده شهید): 849

فقیهی، احمد (رئیس و حاکم شرع دادگاه انقلاب اسلامی استان فارس): 322

فکوری، جواد (مشاور ستاد مشترک ارتش): 27، 28، 63، 118، 168، 237، 241، 319، 354، 387، 833، 834، 1097، 1098، 1110، 1115، 1116، 1128

فلاحی، ولی‌الله (رئیس ستاد مشترک ارتش ایران): 27، 28، 63، 117، 118، 119، 241، 319، 354، 405، 457، 527، 694، 732، 819، 887، 888، 889، 890، 913، 914، 915، 972، 997، 998، 1057، 1097، 1098، 1110، 1115، 1116، 1127، 1128

فهد بن عبدالعزیز (ولیعهد عربستان): 73

فیروزآبادی، سید حمیدرضا (شهید ترور): 891

فیروزی، مهدی (شهید ترور): 38، 917

فیسینکو،

ولادیمیر (افسر سازمان جاسوسی شوروی): 107، 108، 109، 110، 111

فیشر،

دین (سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا): 150، 551، 659، 683

قاسملو، عبدالرحمن: 124، 193، 198، 207، 209، 233، 403، 426، 445، 446، 465، 466، 488، 775

قاسمی (سرهنگ): 1028

قاضی طباطبایی، محمدعلی (آیت‌الله): 430، 436، 1013

قاضی محمد: 465

قائمی [قاسمی]، مجید (شهید ترور): 333

قدوزی الدوری (فرمانده لشکر3 زرهی عراق): 346، 1025، 1043

قدوسی، علی (آیت‌الله، دادستان کل انقلاب): 38، 39، 389، 670، 745، 746، 747، 748، 766، 781، 785، 794، 809

قدیری، امان‌الله (شهید ترور): 489

قدیری، جواد (عضو سازمان مجاهدین خلق): 670

قربانی، غلامحسین (شهید ترور): 804

قربانی، مرتضی (فرمانده تیپ25 کربلا): 693، 1022، 1024، 1054، 1069، 1098

قربانی، نصرالله (گروهبان یکم): 601

قرنی، محمدولی (سپهبد): 430، 436

قشقایی، خسرو: 572

قطب‌زاده، صادق (وزیر امور خارجه سابق): 348، 1039

قلنبر، حمید (معاون اطلاعات و تحقیقات سپاه پاسداران منطقه 6 کشوری): 561، 572

قناد، مهدی (شهید ترور): 723

قنبردوست، محمد (شهید ترور): 588

قنبری، بهروز (شهید ترور): 489

قوچانی: 1024

کاپل، تد (مخبر تلویزیون ای.بی.سی): 710

کارتر، جیمی (رئیس‌جمهور امریکا): 476، 551، 756

کاردار سفارت ایران در پاریس: 190، 196

کاردار سفارت ایران در مادرید: 415

کاردار سفارت کویت در تهران: 1161

کارگر رمضانی، روح‌الله: 808، 809

کازانکین، گنادی (رئیس شعبه جاسوسی سیاسی شوروی): 108

کاسترو، فیدل: 909

کاظمی، احمد: 693، 1022، 1024، 1049، 1054

کاظمی، قدرت (شهید ترور): 275

کاظمی، ناصر (قائم‌مقام سپاه پاسداران کردستان): 904

کامل عبدالطیف (سرهنگ ستاد ارتش عراق): 85

کامیاب،

سید رضا (حجت‌الاسلام، شهید ترور): 37، 58، 162، 187، 1104

کبکانیان، سعید: 185

کتیبه، محمدمهدی (سرهنگ، رئیس اداره دوم ارتش): 645، 646، 671

کچویی، محمد (مدیر زندان اوین): 47، 99، 107، 145، 288

کدی، ادوارد: 1094

کدی، نیکی (نویسنده روزنامه لوس‌آنجلس‌تایمز): 1136

کرایسگی، پرونو (صدراعظم اتریش): 281

کرزین، منصور (معاون بسیج قائم‌شهر): 938، 939

کرمانی، حسین (حجت‌الاسلام، نماینده امام در غرب کشور): 1159

کرمی، حمیده (شهید ترور): 609

کرمی، فریبرز (شهید ترور): 65، 100

کرمی، کیومرث (ستوان دوم ارتش): 371

کروبی، مهدی (حجت‌الاسلام، سرپرست بنیاد شهید): 37، 371

کریمی، داوود (فرمانده سپاه پاسداران تهران): 335، 336، 337

کریمی،

سید جعفر (حجت‌الاسلام، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم): 1154

کریمی، فؤاد (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170، 887، 971، 972

کریمی، کریم (شهید ترور): 734

کشمیری، سعید (پدر مسعود کشمیری): 670

کشمیری، مسعود (مظنون انفجار دفتر نخست‌وزیری): 631، 658، 669، 670، 671، 672، 710

کفاشی، عیسی (پاسدار شهید): 160

کلاهدوز، یوسف (قائم‌مقام فرماندهی کل سپاه): 24، 27، 63، 94، 118، 119، 319، 354، 527، 645، 732، 788، 819، 820، 1022، 1097، 1098، 1111، 1115، 1116، 1128

کلاهی، محمدرضا (عضو سازمان مجاهدین خلق): 670

کلهر، یدالله (مسئول هدایت نیروها در خط در جبهه فیاضیه): 1022، 1024، 1049، 1098

کمالی‌کوهساری، مراد (شهید ترور): 850

کوزیچکین،

ولادیمیر (جاسوس سازمان جاسوسی شوروی): 108، 109

کوهستانی (آیت‌الله): 1111

کویرزاده، مجید: 1024

کهتری، منوچهر (فرمانده تیپ2 لشکر77 خراسان): 25، 89، 90، 1022

کیا، بهرام (ژنرال، عضو سابق ستاد ارتش ایران): 581

کیان‌ارثی، اسدالله (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

کیانوری، نورالدین (دبیرکل حزب توده ایران): 149، 740

کیانی، مصطفی (شهید ترور): 917

کیانی، مهدی: 1024

کیانی‌نژاد، غلامعلی (بسیجی شهید): 825

کیاوش، محمد (نماینده مجلس شورای اسلامی): 1027

گاندی، ایندیرا (نخست‌وزیر هند): 725، 909

گرومیکو، آندره (وزیر امور خارجه شوروی): 995

گلپایگانی (حجت‌الاسلام، امام‌جماعت مسجد یوسف‌آباد): 940

گلپایگانی، محمدرضا (آیت‌الله): 201

گلد استین، لاری: 845

گلزاده غفوری، علی (حجت‌الاسلام): 766

گنابادی، محمدشهاب (وزیر مسکن و شهرسازی): 480، 709

گنجه‌ای، جلال (از اعضای کادر رهبری سازمان مجاهدین خلق): 327

گواهی، عبدالرحیم (سفیر ایران در سوئد): 571، 582

گودرزی، اکبر (عضو سازمان فرقان): 436، 437

گوری (از عشایر شهید): 1130

گوما، لایک (وزیر امور خارجه زامبیا): 309، 320، 461

گی

ژرژی، گی (سفیر فرانسه در تهران): 50، 189، 190، 302، 303، 307، 392

لاجوردی، اسدالله: 47، 107، 766، 921، 922

لالی، محمد (شهید ترور): 383

لاهوتی، حسن: 852

لطیف جاسم (وزیر فرهنگ و اطلاعات عراق): 525، 1194

لواسانی، محمدحسین (مدیرکل سیاسی آسیا و افریقای وزارت امور خارجه): 54، 728، 764، 1161

لوئیز، ژان (معاون کنسول فرانسه): 366

لیموئی (رئیس بنیاد مسکن شیراز): 602

مارکس، کارل: 476، 944

مافی، مهدی (شهید ترور): 744

مالرو، آندره: 46

مالمیرکا (وزیر امور خارجه کوبا): 309، 320، 461

مامدی، چنگیز: 572

مامدی، صنار [سنار]: 572، 775

مبشر،

عبدالحسین (حجت‌الاسلام، سرپرست بنیاد شهید استان لرستان): 38، 1172

متکی، منوچهر (نماینده مجلس شورای اسلامی): 995

متوسل‌الحسینی، محمدحسین (شهید ترور): 892

مجتهد شبستری، محسن (حجت‌الاسلام): 385

مجیدی (بسیجی شهید): 161

محبوبیان، کمیله (شهید ترور): 575

محسن‌پور، سید ناصر (بسیجی شهید): 562

محسن‌پور، محمد (شهید ترور): 639

محسنی اژه‌ای، غلامحسین (حجت‌الاسلام): 839

محققی، آیت (تیمسار، از متهمان کودتای نقاب): 348

محلاتی، فضل‌الله (آیت‌الله): 997، 998، 1154

محمد

انور سادات: 134، 153، 340، 433، 763، 858، 907، 1200، 1201

محمد وتوت (فرمانده تیپ44 پیاده عراق): 1067

محمدنژاد (شهید ترور): 333

محمدی، رحیم (سرباز شهید): 821

محمدی ری‌شهری، محمد (حجت‌الاسلام، دادستان دادگاه‌های انقلاب ارتش): 165، 226، 227، 671، 745، 806، 807

محمدی گیلانی، محمد (آیت‌الله): 47، 107، 305، 921، 922

محمدی مرندی (حجت‌الاسلام، امام‌جمعه مرند): 792

محمدی، قاسم: 1024

محمدی، منصور (سرباز شهید): 559

محمودی، علی (معاون عملیات سپاه مهاباد): 1130

مددکار، حیدر (شهید ترور): 679

مدنی،

اسدالله (آیت‌الله، امام‌جمعه تبریز): 38، 163، 822، 830، 841، 901

مدنی، سید احمد: 174، 1027

مدیرکل آموزش‌وپرورش ایلام: 204

مدیرکل آموزش‌وپرورش بوشهر: 223

مدیرکل آموزش‌وپرورش یزد: 613

مدیرکل پست استان آذربایجان‌غربی: 97

مدیرکل روابط امور بین‌الملل جمعیت هلال‌احمر: 577

مدیرعامل شرکت واحد تهران: 1063

مرادی، درویش (شهید ترور): 357

مرادی، عزیز (سرهنگ): 572

مرادی، عظیم (شهید ترور): 917، 1172

مرادی، قاسم (شهید ترور): 679

مراغه‌ای: 348

مرحبا، یوسف (معاون حاکم شرع آستارا): 546، 761، 954

مرغوبکار، محمدتقی (شهید ترور): 652

مسگریان، احمد (پاسدار شهید): 1062

مسئول انتظامات کمیته کرمان: 490

مسئول انجمن اسلامی مرکز آموزش نیروهای پیاده ارتش شیراز: 622

مسئول بنیاد شهید ایلام: 359

مسئول حزب جمهوری اسلامی تربت حیدریه: 865

مسئول روابط اجتماعی و امور مالی سازمان مجاهدین خلق تبریز: 942

مسئول روابط عمومی سپاه اصفهان: 549

مسئول روابط عمومی سپاه اندیمشک: 1062

مسئول سازمان مجاهدین خلق در گیلان: 277

مسئول سپاه پاسداران منطقه 9 تهران:56

مسئول صندوق قرض‌الحسنه سنندج: 372

مشایخی، یعقوب (شهید ترور): 966

مشکینی، علی (آیت‌الله، امام‌جمعه قم): 207، 259، 823

مصباح (حجت‌الاسلام): 225

مصدق، محمد: 180، 1073

مطهری، مرتضی (آیت‌الله): 430، 436

مظفر السعدون (فرمانده تیپ6 زرهی عراق): 1067

مظفری، بهمن (شهید ترور): 545

مظفری، فریده (شهید ترور): 545

معادیخواه، عبدالمجید (حجت‌الاسلام، وزیر ارشاد اسلامی): 480، 658، 708، 748، 1002، 1174

معاون آموزش‌وپرورش ایلام: 373

معاون آموزش‌وپرورش کرمان: 563

معاون بسیج سپاه پاسداران بروجرد: 641

معاون رئیس ناحیه 2 آموزش‌وپرورش تهران: 383

معاون سیاسی انتظامی استانداری آذربایجان‌غربی: 546

معاون سیاسی وزارت کشور: 67، 120

معاون فرمانده نیروی هوایی ارتش عراق: 962

معاون وزیر امور خارجه هند: 958

معزی، بهزاد (خلبان مخصوص شاه): 43، 50، 165، 166، 167، 172، 177، 178، 191، 215، 216، 217، 227، 229، 245، 246، 262، 314، 438، 511، 554، 672

معمر قذافی (رهبر لیبی): 87، 606، 883

معینیان (مسئول اطلاعات عملیات سپاه خوزستان): 1008، 1098

معینی‌پور، محمدحسن (فرمانده نیروی هوایی ارتش): 28، 168، 169، 387، 388، 820، 833، 834، 997، 1110، 1162

مغازه‌ای، محمدعلی (پاسدار شهید): 559

مفتح، محمد (آیت‌الله): 430، 436

مقدم، محرمعلی (سرباز شهید): 560

مقربی، احمد (سرلشکر، مسئول خرید نظامی ارتش شاه): 47، 108

مقصودیان، غلامرضا (پاسدار شهید): 800

مکلفی، اسد (سرباز شهید): 821

ملازاده، حسن (شهید ترور): 679

ملک حسین (پادشاه اردن): 830، 1149

ملک‌پور، پرویز (نماینده زرتشتیان در مجلس شورای اسلامی): 339، 340، 347، 348

ملکی (حجت‌الاسلام، شهید ترور): 620

ملکی، رسول (پاسدار شهید): 426

ملکی، عباس (شهید ترور): 953، 1002

منافری، علی: 849

منافی، احمد (شهید ترور): 333

منافی، هادی (وزیر بهداری): 480، 708

منافی‌زاده (شهید ترور): 862

منتظرقائم، محمد: 261

منتظری، محمد: 594، 693، 851، 852، 935

منفرد، عیسی (شهید ترور): 602

منفردنیاکی، مسعود (فرمانده لشکر92 ارتش): 694

موحد، اسماعیل (شهید ترور): 1091

موحدساوجی، علی (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

موحدی، (حجت‌الاسلام، مسئول کمیته انقلاب اسلامی قائم‌شهر): 938

موحدی، محمد (بسیجی شهید): 891

موحدی قمی، محمدرضا (حجت‌الاسلام، حاکم شرع و امام‌جمعه اسلام‌آباد غرب): 38، 639

موحدی‌کرمانی،

محمدعلی (آیت‌الله، نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

موروا، پی‌یر (نخست‌وزیر فرانسه): 514، 765

موریس، هادی (مفسر خبرگزاری رویتر): 628

موسوی، سید ابوالفضل (حجت‌الاسلام، شهید ترور): 760

موسوی، سید محمدرضا (پاسدار شهید): 529

موسوی، محسن (شهید ترور): 639

موسوی،

میرحسین (وزیر امور خارجه):30، 63، 118، 205، 233، 294، 307، 309، 320، 321، 354، 391، 480، 497، 527، 708، 732، 819، 820، 866، 883، 1015، 1150، 1187، 1188، 1189، 1190، 1191

موسوی

اردبیلی، سید عبدالکریم (آیت‌الله، رئیس دیوان‌عالی کشور): 48، 63، 145، 168، 241، 258، 387، 427، 591، 632، 659، 682، 686، 689، 695، 708، 732، 766، 819، 1013، 1122، 1127، 1153، 1154

موسوی تبریزی، سید حسین (دادستان دادگاه انقلاب اسلامی تبریز، دادستان کل انقلاب): 163، 432، 539، 540، 745، 748، 809، 920، 1013، 1072، 1106، 1107

موسوی جزایری، محمدعلی (حجت‌الاسلام): 1183

موسوی خراسانی (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

موسوی خوئینی‌ها، سید محمد (حجت‌الاسلام، نماینده مجلس شورای اسلامی): 632، 766

موسویان، حسین (وزیر مشاور و سرپرست شرکت ملی فولاد ایران): 480، 709

مولائی، روح‌الله (شهید ترور): 938

مولوی، علیرضا (شهید ترور): 951

مهاجرانی، عطاالله (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

مهتدی، محمد (مدیر دفتر رادیو تلویزیون ایران در بیروت): 625

مهدوی کنی، محمدرضا (آیت‌الله، وزیر کشور): 48، 100، 119، 338، 480، 542، 591، 631، 682، 686، 689، 695، 707، 708، 714، 726، 746، 748، 766، 782، 819، 842، 943، 995، 1127، 1153، 1154

مهدی‌خانی، یعقوب (شهید ترور): 1032

مهدی

سلطانی، محمدتقی (بازپرس دادسرای انقلاب اسلامی اراک): 163

مهدیون، سعید (متهم کودتای نقاب): 348

مهربان، مسعود (شهید ترور): 204

مهرنژاد، بهرام (شهید ترور): 621

میتران،

فرانسوا (رئیس‌جمهور فرانسه): 46، 50، 167، 210، 211، 228، 291، 302، 303، 340، 344، 375، 390، 391، 392، 497، 554، 739، 765، 932

میرحسینی، رضا (شهید ترور): 399

میرحیدری، احمد (مسئول اطلاعات سپاه پاسداران گرگان): 505

میرزایی، خسرو (شهید ترور): 744

میرزایی، رضا (شهید ترور): 65، 100

میرزایی، میرزا احمد (شهید ترور): 322

میرزائی (ستوان یکم): 90

میرسلیم، مصطفی (سرپرست بنیاد امور جنگ‌زدگان): 159

میرمحمدصادقی، محمد (وزیر کار و امور اجتماعی): 480، 709

میلر، ویلیام (وزیر خزانه‌داری امریکا): 757

نادیان، محمدرضا (رزمنده شهید): 891

ناسخیان، اکبر (شهید ترور): 777

ناصری، علی‌اصغر (شهید ترور): 142

ناطق‌نوری، علی‌اکبر (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170، 298، 658

ناطقیان، سعید (شهید ترور): 611

نامجو، موسی (وزیر دفاع و نماینده امام در شورای‌عالی دفاع): 27، 63، 118، 119، 169، 319، 354، 480، 527، 658، 708، 732، 819، 820، 853، 1097، 1098، 1110، 1115، 1116

نایف بن عبدالعزیز (وزیر کشور عربستان): 1174، 1175

نایف حواتمه (دبیرکل جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین): 463

نائب‌رئیس مجلس الجزایر: 1088

نائینی، قنبر (شهید ترور): 66

نبوی، بهزاد (وزیر مشاور در امور اجرایی و سخنگوی دولت): 49، 54، 120، 127، 128، 129، 131، 132، 145، 169، 172، 174، 224، 237، 259، 260، 261، 262، 480، 631، 645، 669، 670، 709، 710، 737، 740، 842، 843، 844، 866، 867، 967، 1153

نبوی، سید مرتضی (وزیر پست و تلگراف و تلفن): 480، 708

نبی‌پور، محمد: 357

نجاش، سائول (استاد مطالعات خاور نزدیک): 317، 318

نجفی، سیف‌علی (رزمنده شهید): 601

نجفی، محمدعلی (وزیر فرهنگ و آموزش عالی): 480، 709

نزیه، حسن (رئیس سابق شرکت ملی نفت): 174، 348

نژادحسینیان، محمدهادی (وزیر راه‌وترابری): 708

نصیرآبادی، محمدحسین (جمعی گروهان تیپ سقز): 601

نظامی، خسرو (عضو سازمان مجاهدین خلق): 110، 111

نظرزاده، نظرقلی (سرباز شهید): 160

نظری، احمد (پاسدار شهید): 52

نظری، سید محمد (شهید ترور): 1105

نظری، علیرضا (شهید ترور): 839

نعیم حداد (رئیس مجلس عراق): 1124

نقدی، قاسم (شهید ترور): 1197

نمازی، حسین (وزیر اقتصاد و دارایی): 480، 708

نواب، مهدی (کاردار ایران در آلمان‌غربی): 1123، 1124

نواب

صفوی، حسین (صاحب امتیاز روزنامه انقلاب اسلامی): 335، 1074

نوبخت، ناصر (شهید ترور): 323

نوربخش، محسن (رئیس کل بانک مرکزی): 61، 989، 990، 991

نورمفیدی، سید کاظم (امام‌جمعه گرگان): 37، 372

نوروزی، مهدی (پاسدار شهید): 255

نوروزیان، جعفر (سرپرست بسیج قائم‌شهر): 938

نوری، نادر (جانشین دادستان دادگاه انقلاب اسلامی تبریز): 163

نوریان، عبدالحسین (شهید ترور): 547

نیک‌روش، سید کمال‌الدین (وزیر کشور): 709، 748

واعظ طبسی، عباس (حجت‌الاسلام): 1112

وافی، ابوالقاسم (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

والدهایم، کورت (دبیرکل سازمان ملل متحد): 682، 908، 985

وحید‌تقی‌نیا، رسول (پاسدار شهید): 893

وحید دستجردی، هوشنگ ( رئیس شهربانی کشور): 38، 319، 338، 631، 645، 746

وزیر امور خارجه سوئد: 582

وزیر اوقاف عراق: 958

وزیر تجارت خارجی فرانسه: 1177

وزیر تجارت عراق: 1177

وزیر حج و اوقاف عربستان: 1002، 1003

وزیر دفاع امریکا: 1190

وزیر دفاع انگلیس: 150

وزیر دفاع عراق: 105

وزیر صنایع و معادن عراق: 60، 106

وزیر کشور فرانسه: 497

وزیر مشاور در امور اجرایی دولت کویت: 1132، 1161، 1176

ول اکوت، مارتین: 304

ونس، سایروس (وزیر امور خارجه امریکا در دوره ریاست‌جمهوری کارتر): 405، 757

ونکی، حسن (عضو شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق): 81، 82

ویزورای، غلامرضا (شهید ترور): 372

هادی نویره (نخست‌وزیر تونس): 1036

هادی، محمدعلی (نماینده مجلس شورای اسلامی): 170

هاشم‌پور، محمدرضا (شهید ترور): 639

هاشمی،

سید مجتبی (فرمانده عملیاتی نیروهای فداییان اسلام): 354، 355

هاشمی خوراسکانی، مصطفی (وزیر صنایع): 480، 708

هاشمی رفسنجانی، اکبر (رئیس مجلس شورای اسلامی، نماینده امام در شورای‌عالی دفاع): 35، 48، 51، 53، 63، 69، 71، 101، 118، 119، 137، 138، 144، 145، 152، 168، 191، 192، 205، 207، 208، 241، 258، 279، 285، 298، 313، 314، 338، 339، 354، 387، 388، 391، 405، 410، 417، 421، 430، 436، 480، 521، 527، 591، 614، 631، 632، 645، 658، 659، 669، 682، 686، 689، 693، 695، 714، 732، 733، 736، 737، 740، 766، 794، 809، 819، 820، 826، 853، 923، 924، 925، 955، 1011، 1058، 1061، 1071، 1074، 1075، 1097، 1111، 1112، 1127، 1143، 1147، 1148، 1153

هاشمی‌نژاد، سید عبدالکریم (حجت‌الاسلام، دبیر حزب جمهوری اسلامی مشهد): 38، 224، 1103، 1104، 1107

هالیدی، فرد (ایران‌شناس انگلیسی): 714، 715، 716، 717، 1066

هانی الحسن (عضو شورای رهبری سازمان آزادی‌بخش فلسطین): 45، 54، 644، 686، 727، 766، 828، 868، 869

هرنو، شارل (وزیر دفاع فرانسه): 496، 497، 513

هزاوه، اصغر (شهید ترور): 285

همت، محمدابراهیم (فرمانده سپاه پاوه): 425

همتیان، عبدالحسین (سرباز شهید): 916

هویدا، امیرعباس: 246

هیگ، الکساندر (وزیر امور خارجه امریکا): 52، 53، 1134، 1151، 1152، 1176، 1187، 1188، 1190

یاسر عرفات: 727، 728، 848، 868، 869، 882، 908، 1064

یاقوتی، علیرضا (سرباز شهید): 398

یزدان‌پناه، عباس (شهید ترور): 793

یزدانی، سعید (شهید ترور): 506

یزدانی، محمد (شهید ترور): 400

یزدانیان، محمدحسن (شهید ترور): 602

یزدی، محمد (آیت‌الله): 1154

یزدی‌زاده، محمدرضا (عضو سازمان مجاهدین خلق): 1072

یعقوبی (حجت‌الاسلام، حاکم شرع سبزوار): 692

یوسف‌پور، رضا (پاسدار شهید): 372

یوسفی، حمید (شهید ترور): 792

یوسفی، غلام (شهید ترور): 602

یوسفیان، غلامرضا (پاسدار شهید): 939

یوسفی‌نژاد، حسن (شهید ترور): 611

مکان‌ها

آبادان:

20، 21، 23، 24، 27، 67، 86، 89، 90، 96، 98، 103، 140، 159، 201، 238، 309، 331، 353، 354، 355، 369، 409، 423، 485، 517، 527، 528، 536، 575، 599، 609، 637، 651، 678، 693، 694، 695، 704، 717، 731، 732، 733، 759، 769، 771، 773، 787، 789، 797، 847، 855، 860، 869، 870، 873، 883، 886، 887، 888، 889، 896، 915، 920، 945، 949، 961، 963، 973، 983، 984، 998، 1009، 1010، 1016، 1021، 1026، 1027، 1028، 1037، 1054، 1057، 1058، 1071، 1086، 1087، 1089، 1090، 1098، 1099، 1100، 1101، 1117، 1118، 1119، 1141، 1142، 1148، 1162، 1180، 1193، 1199

آباده: 724، 815، 816

آب‌باریک: 56

آب‌کنار: 413، 530، 641

آتن: 166

آذربایجان: 69، 361، 464، 466، 585

آذربایجان‌شرقی:

177، 431، 444، 539، 540، 572، 604، 794، 823، 949

آذربایجان‌غربی:

20، 32، 33، 64، 78، 86، 122، 123، 177، 471، 488، 539، 572، 651، 760، 821، 822، 867، 916، 949، 964، 1120، 1158

آذرشهر: 225

آرژانتین: 59، 132، 234

آستارا: 38، 547، 761، 825، 954، 1131

آستانه اشرفیه: 402، 530، 724، 806، 879، 988، 1033

آغاجاری (خوزستان): 490، 891

آلبانی: 929

آلمان: 167، 211، 269، 307، 437، 498، 582، 753

آلمان‌شرقی: 682

آلمان‌غربی (فدرال): 31، 72، 582، 625، 830، 1005

آمستردام: 478

آمل: 322، 371، 372، 383، 384، 428، 451، 640، 679، 705، 706، 777، 865، 866، 1105، 1184

آنتالیا: 166

آنکارا (ترکیه): 72، 666، 983

ابوظبی: 73، 710

ابهر: 403

اتریش: 281

اراک: 38، 57، 163، 256، 257، 276، 277، 285، 312، 334، 359، 431، 475، 589، 613، 653، 680، 824، 825، 950، 954، 1075

اربطیه: 738

اربیل: 916

ارتفاع اربابا (بانه): 151

ارتفاع بله‌بزان: 444

ارتفاع بنه‌دستک: 634، 635، 636، 699، 700

ارتفاع جگرلو محمدعلی: 636

ارتفاع شیخان: 444

ارتفاع کلم‌کبود: 635

ارتفاع گرگان: 791، 799، 836

ارتفاع گوزله: 139

ارتفاع نیسان: 444

ارتفاعات انش‌ته: 471

ارتفاعات

بازی‌دراز: 633، 635، 648، 699، 700، 722، 787، 851، 888، 982

ارتفاعات بانی‌پشته: 471

ارتفاعات بمو: 798

ارتفاعات پاوه: 471

ارتفاعات داشبند: 471

ارتفاعات سالان: 1144

ارتفاعات سرداغی: 123

ارتفاعات شاهسون: 914

ارتفاعات قوچ سلطان: 151

ارتفاعات کل هراتی: 293

ارتفاعات کنجان‌چم: 971

ارتفاعات کوره‌موش: 22، 634، 635، 636، 648، 981

ارتفاعات ملک‌شاهی (مهران در استان ایلام): 138

ارتفاعات منطقه نوسود: 471

ارتفاعات میمک: 971، 973

ارتفاعات نعل‌شکن: 33، 1158

اردبیل: 540، 749، 777

اردن: 31، 32، 52، 105، 106، 134، 252، 436، 461، 462، 486، 536، 625، 636، 716، 718، 743، 744، 771، 829، 830، 915، 973، 974، 980، 982، 998، 1027، 1066، 1134، 1151، 1162

اردوگاه پرندک: 1028، 1029

ارسنجان (فارس): 887

ارمنستان شوروی: 131

اروپای شرقی: 845

ارومیه: 32، 64، 78، 97، 160، 283، 312، 409، 508، 540، 587، 610، 637، 651، 652، 706، 761، 779، 799، 999، 1075، 1092، 1121، 1159، 1196

ازگله: 889، 913، 981

اسپانیا: 50، 404، 415، 417، 456، 457، 581، 1118، 1181

اسپیکرز کورنر هاید پارک لندن: 1004

استادیوم امجدیه (شهید شیرودی): 45، 220، 327، 571

استان العماره: 771

استان

سلیمانیه عراق: 183، 397، 398، 422، 536، 798، 904، 982، 1168

استان صلاح‌الدین: 87

استان فارس: 177، 322، 400، 572

استان لرستان: 177، 451، 599، 636، 681

استان مرکزی: 177

استان هرمزگان: 177، 561، 572، 573

استانبول: 752

استرالیا: 461

استکهلم:570، 582

استهبان: 38، 322، 401

اسرائیل (رژیم صهیونیستی): 53، 104، 131، 132، 133، 134، 144، 145، 148، 150، 205، 206، 212، 230، 231، 232، 234، 340، 424، 436، 463، 524، 532، 551، 564، 565، 597، 606، 614، 615، 644، 668، 725، 738، 753، 763، 764، 766، 808، 889، 907، 924، 955، 957، 1029، 1150، 1151، 1174، 1175، 1187، 1190، 1201

اسکله بندر شویخ کویت: 121، 1181

اسکله خارک: 1117

اسلام‌آباد (پاکستان): 795

اسلام‌آباد غرب: 549، 671

اسلام‌آباد: 1000، 1038

اسلو: 377

اشنویه: 20، 32، 33، 760، 774، 813، 814، 822، 861، 877، 937، 982، 986، 1120

اصفهان: 55، 66، 71، 143، 164، 177، 239، 255، 257، 285، 286، 297، 326، 383، 386، 399، 402، 403، 411، 450، 537، 538، 563، 572، 604، 642، 760، 789، 790، 802، 840، 864، 865، 866، 919، 950، 953، 954، 1000، 1034، 1062، 1063، 1075

افریقای جنوبی: 378

افغانستان: 111، 207، 217، 218، 584، 596، 868، 1066

اقلید: 55

اقیانوس هند: 1135

الشتر: 636، 950

الیگودرز: 548، 762، 850

امارات متحده عربی: 51، 73، 355، 378، 532، 533، 682، 716، 1149، 1200

ام‌القصر: 28، 860، 1010

امامزاده قاسم (آمل): 1105

امان: 106، 771، 974

امریکا

(ایالات متحده): 46، 47، 53، 60، 61، 83، 87، 102، 103، 128، 131، 134، 148، 150، 165، 205، 206، 230، 231، 232، 234، 238، 246، 260، 261، 305، 307، 314، 316، 325، 326، 337، 341، 344، 347، 348، 437، 463، 477، 478، 479، 510، 512، 523، 524، 533، 543، 552، 553، 554، 555، 556، 565، 583، 595، 596، 614، 615، 645، 646، 647، 659، 662، 663، 664، 668، 671، 683، 686، 710، 716، 725، 729، 752، 754، 756، 757، 763، 764، 765، 807، 808، 829، 852، 868، 889، 890، 906، 907، 909، 931، 932، 944، 957، 968، 969، 975، 979، 989، 990، 992، 1005، 1015، 1075، 1077، 1078، 1094، 1108، 1112، 1133، 1134، 1136، 1137، 1138، 1147، 1150، 1151، 1161، 1173، 1174، 1175، 1176، 1185، 1186، 1187، 1188، 1189، 1190، 1194

امیریه: 127

اندونزی: 152

اندیمشک: 1062، 1105

انزلی: 39، 530، 641، 761، 857

انستیتو پاستور: 254

انگلیس (انگلستان، بریتانیا): 32، 148، 167، 195، 213، 245، 266، 307، 341، 461، 462، 551، 596، 597، 670، 909، 999، 1005، 1088، 1161، 1181

اورامانات پاوه: 141، 504، 537، 560، 1130، 1167، 1182

اورسورواز: 44، 230

اهواز:

21، 67، 85، 103، 113، 117، 120، 132، 137، 402، 485، 490، 508، 517، 518، 536، 541، 566، 568، 576، 577، 578، 579، 599، 623، 694، 707، 723، 733، 789، 824، 825، 833، 855، 869، 888، 889، 892، 893، 913، 914، 915، 961، 982، 984، 1027، 1028، 1037، 1075، 1086، 1089، 1131، 1141، 1142، 1160، 1161، 1171، 1172، 1180، 1183

ایتالیا: 31، 87، 148، 149، 457، 709، 962، 963

ایذه (استان خوزستان): 723، 1131

ایرانشهر: 640

ایروان: 59

ایستگاه حمید: 576، 577

ایستگاه سربندر: 620

ایلات: 1151

ایلام: 21، 57، 96، 177، 204، 273، 359، 373، 423، 469، 490، 530، 562، 634، 864، 865، 887، 936، 949، 966، 971

باباجانی (در بخش ازگله): 122

باباهادی: 442، 635

بابل: 39، 57، 126، 202، 203، 356، 357، 401، 411، 429، 474، 639، 652، 653، 654، 681، 724، 735، 777، 806، 893، 941، 942، 953، 1105، 1147

بابلسر: 563، 611، 850، 851، 953

باختران: 491، 492، 509، 572، 799

بازار تجریش تهران: 324

بازار وکیل شیراز: 296

بانه: 64، 84، 139، 274، 294، 332، 487، 559، 734، 774، 891، 936، 947، 998، 1058، 1160، 1196

بانی‌دره: 471

باویسی: 889، 913، 981

باینگان: 443

بایوه: 151

بجنورد: 58، 286، 360، 414، 415، 506، 547، 749، 777، 988، 1033، 1197

بحرین: 52، 68، 73، 122، 129، 1134

بخش اوز (لار): 826

بخش گیوی (اردبیل): 955

برازجان: 225، 256، 257، 492، 815، 816

برزیل: 752، 753، 829

برلین غربی: 1038

برلین: 667

بروجرد: 143، 164، 186، 204، 224، 257، 286، 287، 296، 323، 336، 403، 429، 490، 539، 547، 579، 602، 603، 640، 641، 653، 655، 857، 988، 1062، 1105، 1121، 1131، 1132، 1198

بستان: 23، 576، 694، 702، 721، 732، 834، 835، 869، 870، 914، 970، 972، 973، 980، 982، 984، 1130

بصره: 26، 28، 86، 214، 267، 717، 743، 769، 888، 974، 983، 998، 1003، 1081

بغداد: 32، 53، 60، 84، 87، 134، 201، 231، 268، 321، 332، 388، 461، 462، 487، 514، 595، 596، 616، 636، 753، 795، 835، 881، 908، 909، 955، 956، 973، 974، 983، 985، 994، 1029، 1066، 1109، 1124، 1177، 1188

بلژیک: 167، 1005، 1181

بلگراد: 1109

بلندی‌های آق‌بلاغ: 822

بلوار راه‌آهن مشهد: 162

بلوار ساحلی شیراز: 202

بلوار فرودگاه مشهد: 188

بلوچستان: 69، 466، 573، 716، 1038

بم: 789

بن: 72، 667

بندر اسکندرون: 625

بندر البکر: 266، 267

بندر الجراسیراس: 404، 415، 417

بندر العمیه: 266، 267

بندر المریای اسپانیا: 457

بندر امام خمینی: 21، 718، 813، 990، 1010، 1141

بندر انزلی: 431، 622، 705، 814، 850، 904، 905، 941، 942، 965، 1032، 1033، 1110، 1121، 1131، 1146

بندر اوران الجزایر: 457، 458

بندر ترکمن: 851، 866

بندر تولون: 496، 523، 615، 1135

بندر خارک: 849

بندر دیلم: 941

بندر راون: 228

بندر شربورگ: 227، 228، 403، 415، 581

بندر شعیبه کویت: 353، 354

بندر طنجه (مراکش): 416، 432

بندر عبدالله: 354

بندر عقبه (دریای سرخ): 31، 86، 134، 625، 830، 973، 974

بندر کادیز (فرانسه): 404، 415

بندر گادیس اسپانیا: 406

بندر لاوان: 849

بندر مارسی فرانسه: 50، 496

بندر ماهشهر: 1089

بندر مرسین: 625

بندر وهران (الجزایر): 615

بندر ینبوع (ینبع): 214

بندرعباس: 50، 51، 355، 356، 378، 399، 402، 405، 407، 449، 532، 533، 611، 778، 813، 814، 1002، 1061، 1062، 1075، 1102، 1122، 1135

بنگلادش: 682، 882

بوبیان (کویت): 21، 392، 1133

بوشهر: 98، 177، 223، 360، 492، 563، 749، 750، 1146، 1198

بوکان: 20، 32، 33، 77، 332، 546، 670، 1120، 1121، 1145، 1158، 1159، 1182، 1196

بهبهان:

204، 255، 412، 475، 492، 579، 580، 761، 856، 1117، 1132

بهشت زهرا(س): 100، 658، 659، 927

بهشهر: 1062، 1111

بهمنشیر: 355، 637، 694، 984، 1117

بیت‌المقدس: 907، 1151

بیجار:151، 822

بیرجند: 98، 204، 286، 334، 386، 413، 549، 550

بیروت:

51، 54، 303، 315، 367، 606، 624، 727، 728، 738، 848، 1090

بیله‌سوار مغان: 604، 793، 794

بیمارستان 10 دی (مشهد): 357

بیمارستان 17 شهریور (تهران): 164

بیمارستان 50 تخت‌خوابی (بروجرد): 603

بیمارستان امام خمینی (تبریز): 163

بیمارستان امام خمینی (تهران): 801

بیمارستان امام خمینی (سردشت): 835

بیمارستان امام رضا(ع) (مشهد): 162، 286، 295

بیمارستان امدادی (مشهد): 276

بیمارستان امریکایی بحرین: 122

بیمارستان ایران‌مهر (تهران): 224

بیمارستان آیت‌الله طالقانی (کرمانشاه): 141

بیمارستان پارس (تهران): 125

بیمارستان پورسینا (رشت): 602

بیمارستان تبریز: 823

بیمارستان جندی‌شاپور: 384

بیمارستان دکتر چمران (شیراز): 1145

بیمارستان دکتر حشمت (رشت): 295

بیمارستان دکتر شریعتی (تهران): 142، 295، 371، 383

بیمارستان دکتر فاطمی مشهد: 162

بیمارستان ساسان (تهران): 505

بیمارستان سجاد (تهران): 801

بیمارستان سردشت: 517، 518

بیمارستان سوانح و سوختگی ونک: 358

بیمارستان سینا (تهران): 311

بیمارستان شماره 2 بیمه: 142

بیمارستان شهر بانه: 559

بیمارستان شهید بهشتی (بندر انزلی): 97

بیمارستان شهید محمدی (بندرعباس): 778

بیمارستان صد تخت‌خوابی (خرم‌آباد): 186

بیمارستان طالقانی (چالوس): 1171

بیمارستان فیروزگر (تهران): 801

بیمارستان قائم (مشهد): 507

بیمارستان قلب تهران: 339

بیمارستان مراغه: 294

بیمارستان مصطفی خمینی (تهران): 163، 801

بیمارستان نجمیه (تهران): 491

بیمارستان ولی‌عصر(عج) (قائم‌شهر): 357

بیمارستان هلال‌احمر (ارومیه): 799

بیمارستان هلا‌ل‌احمر (قائم‌شهر): 357

بیمارستان هلا‌ل‌احمر (مهاباد): 184

بیمارستان یحیی‌نژاد (بابل): 639

پادگان ابوذر: 21، 441، 442، 463، 464، 469، 470، 485، 486، 634

پادگان ارتش در سیرجان: 603، 604

پادگان

التاجی عراق: 252، 470، 486، 636، 744، 771، 915، 982، 998

پادگان الرشید: 201، 470

پادگان باغشاه: 326

پادگان بسیج خراسان: 183

پادگان حشمتیه تهران: 29، 1181

پادگان حمیدیه: 972

پادگان سراب: 613

پادگان سردشت: 470، 528، 855، 1196

پادگان قدیقری: 321

پادگان قوشچی: 381

پادگان گرمک: 332

پادگان گلف (اهواز): 873، 883، 1009

پادگان لاهوتی: 121

پادگان ولی‌عصر(عج): 80

پادگان هوابرد شیراز: 450

پارک ارومیه: 225

پارک خزانه: 327

پارک ساعی تهران: 410

پارک ملت تهران: 621

پاریس: 20، 21، 40، 42، 43، 44، 49، 72، 147، 165، 166، 172، 173، 174، 175، 178، 179، 189، 194، 196، 197، 205، 209، 210، 211، 212، 219، 227، 232، 245، 246، 247، 260، 264، 265، 266، 279، 291، 303، 306، 314، 317، 342، 343، 348، 367، 376، 392، 393، 416، 417، 433، 438، 457، 458، 477، 494، 495، 497، 511، 512، 514، 524، 543، 553، 554، 585، 628، 629، 647، 660، 661، 669، 686، 687، 710، 715، 727، 728، 729، 765، 803، 809، 810، 811، 868، 923، 929، 932، 992، 994، 1005، 1038، 1064، 1093، 1135، 1137، 1138، 1177

پاساژ کویتی‌ها (کرمانشاه): 253

پاسگاه تیژتیژ: 253

پاسگاه خزینه: 422

پاسگاه دانیکش (سنندج): 1160

پاسگاه دهگان - حسین‌آباد: 381

پاسگاه ژاندارمری سردشت: 517، 518

پاسگاه سرپهن و شیخ‌سله: 122

پاسگاه سرسوراو: 332

پاسگاه شریف‌آباد (سنندج): 381

پاسگاه معلعه: 121

پاسگاه منطقه گومیش‌تپه: 851

پاسگاه هلاله (میمک): 422

پاکستان: 682، 1012

پاوه:

184، 223، 238، 321، 425، 427، 444، 469، 470، 471، 503، 537، 560، 609، 789، 847، 886، 887، 961، 1026، 1086، 1167، 1180

پایتخت آلمان‌غربی: 1149

پایگاه (روستای) صلوات‌آباد: 487

پایگاه ام‌القصر: 889

پایگاه امریکایی خونه در اسپانیا: 457

پایگاه امیدیه: 423

پایگاه بسیج روستای لسمجان (لاهیجان): 938، 965

پایگاه بسیج سیاهکل: 402

پایگاه بسیج کوی صلح‌آباد: 1198

پایگاه چهارم شکاری (دزفول): 876

پایگاه داش‌تپه میاندوآب: 471

پایگاه درهریان: 274، 283

پایگاه دوم شکاری: 1110

پایگاه دیواندره: 705

پایگاه سپاه پاسداران اردبیل: 749

پایگاه سنته: 821، 835

پایگاه

سوم نیروی هوایی ارتش در همدان (پایگاه شاهرخی، پایگاه حر): 129

پایگاه فاو: 889

پایگاه فردوسی: 562

پایگاه کوسه‌کهریز: 1031

پایگاه گوگ‌تپه (شمال‌شرقی مهاباد): 274، 620

پایگاه منتظران شهادت: 1016

پایگاه نظامی الشعیبه:743

پایگاه نظامی اورلی: 167

پایگاه نظامی کلوس (حلبچه): 982

پایگاه هلاله: 469

پایگاه هلتوشان (کامیاران): 916

پایگاه هوایی الخلیج (عراق): 1010

پایگاه هوایی بغداد: 149

پایگاه هوایی دزفول: 23، 693، 983

پایگاه هوایی شهید محمد نوژه همدان: 151، 807

پایگاه هوایی ولید عراق: 1195

پایگاه یکم شکاری: 260، 1110

پرتغال: 378

پره‌سر (بندر انزلی): 413، 681، 904، 905

پکن: 1038

پل الوان: 914

پل حفار: 24، 26، 27، 759، 1016، 1019، 1020، 1049، 1053، 1054، 1055، 1056، 1081، 1082، 1084، 1098، 1099

پل فیاضیه: 1117

پل قصبه: 24، 25، 26، 759، 1016، 1019، 1020، 1046، 1052، 1053، 1054، 1055، 1099

پل مارد: 693

پل نادری: 22، 92

پلدختر: 414

پل‌نو: 183

پلیس راه میاندوآب: 64

پونا (هند): 664، 958

پیرانشهر: 64، 122، 311، 722، 774، 820، 835، 963، 999

تازه‌آباد: 202، 426

تأسیسات اتمی بغداد: 597

تأسیسات نفتی ام‌العیش: 52، 1132، 1149، 1150، 1161، 1162، 1175، 1190

تأسیسات نفتی پالایشگاه آبادان: 238، 353، 369، 575، 637، 886، 904، 990، 1010، 1016، 1027

تأسیسات نفتی تکریت: 27، 237، 267

تأسیسات نفتی تموز عراق: 436

تأسیسات نفتی شمال کویت: 1173

تأسیسات نفتی کویت: 1151، 1187، 1193، 1194، 1199، 1200

تأسیسات نیشکر هفت‌تپه: 833

تایباد: 58، 359، 580، 655، 735، 953، 1002

تبریز: 38، 65، 163، 187، 188، 221، 300، 371، 372، 385، 430، 431، 473، 475، 489، 518، 530، 540، 547، 623، 723، 736، 749، 750، 777، 789، 804، 805، 830، 879، 893، 942، 950، 964، 965، 988، 1013، 1110، 1184، 1198

تپه 350 (دهلیز): 22، 249، 250

تپه ابوصلیبی‌خات: 118

تپه بلتا: 21، 22، 249، 250، 483، 975

تپه تلویزیون (مهاباد): 252

تپه جعفرآباد (سه‌راهی بوکان): 283

تپه چشمه: 92، 483

تپه ساری‌قمیش: 427، 488

تپه سبز (موسوم به خاکریز عصایی): 23، 702، 704

تپه سوگلی تپه: 427

تپه سی‌سی: 249، 250

تپه علی‌گره‌زد: 483

تپه کوت کاپون:22، 94، 483، 982

تپه‌های

الله‌اکبر: 23، 133، 702، 721، 732، 733، 820، 944، 975، 982

تربت جام: 359، 641

تربت حیدریه: 58، 66، 603، 654، 692، 879

ترکیه:

20، 32، 121، 122، 152، 166، 213، 214، 227، 238، 266، 267، 388، 416، 488، 526، 546، 584، 585، 625، 626، 627، 671، 672، 760، 774، 775، 822، 845، 849، 915، 916، 964، 1011، 1200

ترگور: 814

ترمینال نفتی خویل العمیه: 213

ترمینال نفتی مینا البکر: 213

تکاب: 97، 123، 370، 1010، 1120، 1121

تکریت: 87

تل‌آویو: 133، 134، 232، 1151

تلمبه‌خانه تکریت: 388

تلمبه‌خانه گوره (محور گناوه به گچساران): 1117، 1142

تنکابن: 66، 509

تنگه بندول (بین کوه سالان و کوه تخت): 1145

تنگه تیران: 134

تنگه جبل‌الطارق: 407، 1135

تنگه هرمز: 31، 51، 356، 378، 456، 522، 552، 989، 1135، 1188

توکیو: 593

تونس: 52، 326، 536، 1036، 1134

تویسرکان: 820

تهران: 23، 30، 34، 35، 38، 39، 40، 41، 43، 49، 50، 51، 53، 55، 56، 57، 65، 66، 69، 70، 75، 79، 81، 98، 108، 120، 125، 126، 133، 141، 142، 151، 163، 164، 170، 171، 173، 174، 185، 188، 193، 194، 195، 196، 205، 209، 210، 211، 212، 219، 220، 221، 223، 224، 232، 245، 252، 254، 255، 257، 259، 260، 262، 264، 268، 275، 276، 277، 284، 285، 287، 294، 295، 297، 300، 303، 306، 307، 311، 312، 313، 317، 320، 323، 324، 326، 333، 334، 335، 336، 337، 344، 358، 359، 360، 361، 362، 365، 366، 370، 371، 373، 374، 375، 383، 384، 385، 392، 393، 399، 400، 401، 402، 403، 405، 407، 410، 411، 412، 417، 427، 428، 430، 436، 445، 448، 449، 451، 458، 461، 472، 477، 488، 489، 490، 491، 492، 498، 504، 505، 507، 508، 509، 518، 519، 520، 521، 528، 529، 530، 538، 540، 545، 548، 555، 560، 561، 562، 577، 588، 589، 590، 593، 602، 610، 611، 612، 613، 616، 620، 621، 622، 628، 631، 633، 640، 652، 654، 657، 658، 660، 672، 679، 686، 691، 693، 705، 706، 707، 712، 715، 716، 723، 735، 747، 748، 749، 760، 761، 764، 767، 776، 791، 792، 793، 794، 795، 800، 801، 802، 803، 804، 805، 806، 815، 816، 817، 823، 824، 825، 827، 829، 836، 837، 838، 845، 850، 857، 862، 863، 864، 869، 877، 878، 881، 883، 884، 891، 892، 908، 909، 912، 918، 921، 923، 926، 927، 928، 930، 939، 940، 941، 942، 950، 952، 962، 966، 968، 983، 987، 994، 997، 1001، 1004، 1009، 1011، 1029، 1032، 1034، 1058، 1061، 1062، 1063، 1064، 1066، 1070، 1072، 1074، 1090، 1092، 1094، 1097، 1098، 1106، 1107، 1108، 1110، 1111، 1115، 1116، 1122، 1124، 1131، 1143، 1145، 1154، 1167، 1170، 1184، 1190، 1193، 1200

تیغه‌های برآفتاب: 634، 635

جابر حمدان: 23

جاده ابراهیم پاشا (سلیمانیه): 422

جاده امیدیه - ماهشهر: 798

جاده اندیمشک - دهلران: 92

جاده اهواز - آبادان: 25، 874، 1019، 1045، 1069، 1099

جاده اهواز - خرمشهر (خونین‌شهر): 576، 861

جاده

آبادان - اهواز: 24، 329، 678، 693، 694، 773، 1020، 1048، 1054

جاده

آبادان - ماهشهر: 22، 24، 25، 89، 90، 113، 354، 355، 678، 693، 694، 1020، 1021، 1043، 1044، 1053، 1067، 1082، 1098، 1099

جاده برده‌رش (شمال دریاچه مریوان): 1103

جاده بوکان - میاندوآب: 856، 1159

جاده پاسگاه عبدلی: 121

جاده پاوه - دوآب: 560

جاده پاوه: 184

جاده پنجوین - سیدصادق: 1168

جاده حسن‌رود - انزلی: 1033

جاده حضر: 578

جاده حمیدیه - سوسنگرد: 113، 114، 132، 397، 675

جاده روستای هولاسو به صائین‌دژ: 77

جاده ساوه: 620

جاده سرو: 123

جاده سروآباد - سنندج: 855

جاده سقز - بانه: 151

جاده سنندج - دیواندره: 151

جاده سنندج - کامیاران: 151

جاده سنندج - مریوان: 151، 201، 253،

جاده سوسنگرد - بستان: 901

جاده سیدصادق - پنجوین: 904

جاده سیدصادق: 422

جاده شلمچه: 576

جاده شیرگاه قائم‌شهر: 356

جاده صفوان: 743

جاده قدیم کرج: 562

جاده قصر - گیلان: 635

جاده کامیاران - سنندج: 160، 610، 916

جاده کردکوی - بندر ترکمن: 1000

جاده کمربندی بابل - قائم‌شهر: 639

جاده ماهشهر - اهواز: 1051

جاده ماهشهر - آبادان: 24، 678، 873، 1022، 1041، 1099

جاده محمدیه - دارخوین: 1068

جاده مهاباد - میاندوآب: 537

جاده میاندوآب - سنندج: 427

جاده میاندوآب - صائین‌دژ: 427

جاده مینا سعود: 122

جبهه الله‌اکبر (سوسنگرد): 834

جبهه آب‌تیمور: 576

جبهه بازی‌دراز: 797، 820

جبهه دارخوین: 25، 26، 354، 860، 1022، 1024، 1046، 1054، 1055، 1118

جبهه دب حردان: 576، 982

جبهه ذوالفقاریه (جبهه ذوالفقاری): 25، 1022، 1049، 1051، 1055، 1053، 1056، 1067، 1069، 1082، 1098، 1099

جبهه روزین: 422

جبهه شاوریه: 398

جبهه طراح: 138، 982

جبهه عباسیه: 982

جبهه فرسیه - عباسیه: 137

جبهه فیاضیه: 25، 26، 873، 1020، 1022، 1024، 1048، 1049، 1053، 1051، 1054، 1055، 1056، 1067، 1082، 1098، 1099

جبهه مارد: 1118

جبهه ماهشهر: 25، 1022

جبهه ولایت فقیه: 773

الجزایر: 134، 153، 326، 458، 682، 686، 769، 866، 1088، 1135

جزیره بوبیان: 73، 74

جزیره بوموسی: 1148

جزیره تنب بزرگ: 1148

جزیره تنب کوچک: 1148

جزیره سیری: 1117

جزیره لاوان: 1117

جزیره مینو: 904، 970

الجزیره: 458

جعفرآباد: 223

جفیر: 85

جماران: 387، 421، 572

جنگل‌های ماسال: 1013

جوانرود: 122، 559، 560، 962، 999

جوق‌آباد اصفهان: 1034

جویم (شهرستان لار): 762

جهرم (استان فارس): 322، 401، 431، 1195

جیبوتی: 1176

چابکسر: 490

چابهار: 405، 407

چالوس: 387، 403، 473، 491، 492، 655، 679، 723، 735

چم امام حسن(ع): 442، 635، 981

چناره: 398، 422

چهارراه ابوذر (اصفهان): 164

چهارراه باستان: 79

چهارراه لشکر: 125

چهارکلا: 1100

چهارمحال و بختیاری: 177

چیلات (استان ایلام):486

چین: 1161

حاج‌عمران (استان اربیل): 311

حسینیه جماران: 258، 492، 564، 655، 684، 1157

حسینیه شهر سقز: 409

حلبچه: 528، 545، 834، 1067

حمیدیه: 113، 116، 503، 889، 980، 981

حوزه علمیه قم: 411، 745

حیفا: 114

خارک: 21، 1199

خاکریز حاشیه رودخانه کارون: 26، 1053

خاکریز خط مقدم: 158، 702، 704

خاکریز

دشمن:90، 106، 114، 175، 675، 676، 702، 704، 1045، 1051

خاکریز دغاغله - دهلاویه: 885، 886، 901

خاکریز دغاغله - سویدانی: 886، 901

خاکریز رودخانه العباس: 902

خاکریز سوم دشمن: 25، 133، 902، 1045

خاکریز سویدانی - دغاغله: 902

خاکریز سویدانی - مگاصیص: 885

خاکریز شرقی - غربی: 116

خاکریز صلاح‌الدین: 1008

خاکریز عراق: 23، 25، 26، 1043، 1045

خاکریز غرب دغاغله: 901

خاکریز گردان129: 773

خاکریز محور طراح: 114

خاکریز منطقه محمدیه: 330

خاکریز نیم‌دایره‌ای: 113

خاکریز هندلی: 22، 92

خاکریزهای ساحل شرقی کارون: 1081

خانقین: 738

خانه ایران (پاریس): 543

خراسان: 177، 183، 572، 692، 1002، 1104، 1112

خرفه‌کل (بخش شفت شهرستان فومن): 941

خرمال: 321

خرم‌آباد:

165، 323، 334، 336، 353، 359، 384، 452، 475، 490، 509، 622، 857، 892، 917، 953، 1061، 1062، 1171، 1184، 1196، 1198

خرمشهر (خونین‌شهر): 151، 183، 443، 576، 577، 578، 637، 693، 694، 889، 945، 970، 973، 982، 984، 990، 998، 1021، 1027، 1028، 1037، 1056، 1067، 1118، 1142، 1162، 1164، 1199

خشگین: 202

خلخال: 955

خلیج عقبه: 1151

خلیج‌فارس:

28، 30، 51، 73، 74، 105، 138، 213، 214، 266، 342، 355، 378، 392، 407، 463، 521، 532، 569، 625، 694، 738، 753، 755، 756، 768، 769، 785، 811، 869، 889، 909، 931، 980، 983، 989، 995، 1010، 1014، 1147، 1148، 1149، 1150، 1188، 1189، 1194، 1199

خمین: 623، 653

خمینی‌شهر: 955

خوابگاه پرستاران (شیراز): 655

خوابگاه دانشجویان دانشگاه مشهد: 614

خوابگاه دانشکده علوم انسانی تهران: 79، 225

خواف: 58، 66

خوانسار: 151

خوزستان: 23، 30، 69، 84، 85، 98، 104، 113، 134، 143، 159، 176، 459، 466، 475، 541، 566، 572، 576، 580، 637، 732، 771، 798، 869، 874، 876، 887، 896، 902، 905، 908، 912، 913، 930، 931، 936، 949، 970، 971، 972، 979، 980، 981، 983، 984، 985، 1027، 1028، 1034، 1098، 1099، 1111، 1119، 1162

خوی: 793، 1146

داراب: 202، 204، 322، 401

داربلوط: 700، 888

دارخوین: 21، 24، 329، 678، 693، 773، 874، 1019، 1020، 1021، 1037، 1045، 1052، 1086

داروخانه وثوق (مشهد): 735

دانش‌سرای تربیت معلم: 327

دانشکده افسری: 1111، 1128

دانشکده امام باقر(ع): 1078

دانشکده فنی (تهران): 327

دانشگاه آریزونا: 683

دانشگاه بررسی مطالعات نظامی عالی البکر: 890

دانشگاه

تهران: 110، 145، 205، 206، 327، 579، 581، 621، 671، 871

دانشگاه جامعةالصادق: 1070

دانشگاه سلیمانیه: 619

دانشگاه صنعتی اصفهان: 760

دانمارک: 522، 1005

دبستان طبرسی (مشهد): 904

دبی: 73، 356، 1039

دبیرستان پروین اعتصامی (همدان): 1001

دبیرستان دخترانه سعدی (مشهد): 1183

دبیرستان دخترانه عبرت: 142

دبیرستان شریعتی (آستارا): 1131

دبیرستان صدوق قم: 375

دبیرستان مصدق (آستارا): 1131

دبیرستان منوچهری (اهواز): 982

دجله: 87، 769، 785

دربندیخان: 798

درگز: 563

دروازه سعدی شیراز: 80

درواشکه: 345

دره بین‌النهرین: 596

دره جحیح: 471

دره قاسملو: 123، 311، 814

دره‌بیان: 537

دره‌شهر: 966

دریای خزر: 930

دریای سرخ: 213، 214، 989، 1135

دزفول: 21، 22، 55، 67، 92، 94، 103، 118، 119، 238، 249، 262، 309، 398، 483، 485، 503، 535، 575، 599، 619، 651، 797، 876، 888، 889، 913، 975، 982، 1141

دزلی: 140

دشت آزادگان: 23، 998

دشت ذهاب: 22

دشت عباس: 55، 249، 483

دماغه کاروس: 496

دورود: 165، 187، 204، 239، 277، 296، 451، 550، 679، 680، 681

دوسلک: 982

دهگلان: 399، 471، 822

دهلران: 970

دهلی‌نو: 46، 209، 211، 212، 268، 321، 596، 683، 752، 754، 1035، 1039، 1124

دیزه (ارومیه): 409

دیواندره: 223، 283، 517، 518، 609، 744، 856، 877، 937، 1000، 1130، 1144

ذوالفقاریه: 24، 678، 1021، 1026

رأس‌البیشه: 252، 860

رأس‌التنوره سعودی: 122

رامسر: 295، 839، 840، 850، 857

رامهرمز: 430، 431، 887، 905، 1171

راوکان: 183

راه ترانزیتی ایران - ترکیه: 488

راه سرو: 587

راه‌آهن سراسری اراک - خرمشهر: 334

رحیم‌آباد (رودسر): 1091

رشت:

55، 56، 58، 78، 80، 202، 204، 223، 227، 277، 278، 295، 311، 323، 333، 413، 431، 449، 474، 491، 492، 506، 538، 541، 579، 588، 602، 614، 623، 636، 642، 654، 679، 681، 706، 723، 806، 816، 824، 879، 892، 953، 954، 1160، 1161، 1170، 1171، 1197

رضوان‌شهر (هشتپر): 58، 562، 681، 778، 779، 917

رقابیه: 982

روانسر: 283، 849

رودبار: 387، 403

رودخانه العباس: 902

رودسر: 58، 126، 412، 414، 429، 489، 508، 590، 623، 736، 824، 851، 879، 955

روستای ابراهیم‌آباد: 443

روستای ابن‌الحسین (منطقه دارخوین): 96

روستای احمد سرگوراب (فومن): 611

روستای احمدآباد (سراب): 548

روستای احمدآباد (مریوان): 426

روستای ازنا: 257

روستای استون‌رش: 546

روستای اسرا: 161

روستای اسکان: 257

روستای اطاق‌ور (لنگرود): 805

روستای افراسیاب (دیواندره): 284، 856

روستای اگریقاش (ایندرقاش): 202

روستای الک: 799

روستای الکه کهن: 799

روستای الوان: 702

روستای اندیزه (پیرانشهر): 64

روستای اوزون قشلاق کوچه‌لو: 426

روستای آرنا (نقده): 937

روستای آغ‌بلاغ: 861

روستای باپور: 409

روستای بانی: 651

روستای برازان: 637، 760

روستای برقو: 791

روستای بروی: 791

روستای بلبر: 1144

روستای بندول: 1144

روستای بنی‌خلف (سردشت): 575

روستای بوبکتان (سقز): 1120

روستای بوئین (بانه): 64

روستای بهمن (آباده فارس): 1167

روستای بی‌بالان (رودسر): 825، 1001

روستای پسان: 652

روستای پیچون: 705

روستای پیل‌علی: 705

روستای تخته‌زنگی: 791، 985

روستای تختیه: 576

روستای ترخان‌آباد: 426

روستای توریور (سنندج): 610

روستای جابرحمدان: 702، 888، 914

روستای جبرئیل‌آباد (اشنویه): 861

روستای جحیح: 471

روستای جیزان الچول: 397

روستای جیزان: 397

روستای چریک‌آباد: 760

روستای حریجه: 503

روستای حسن نوران: 985

روستای حمودی فردوس: 116

روستای حنانیه (پل شرقی): 157، 721

روستای حیانیّه: 676

روستای خانقاه (پاوه): 847

روستای خانقاه سرخ (ارومیه): 283

روستای خلیچیان: 504

روستای خورخوره (محور دیواندره - سقز): 1031

روستای دادانه: 610

روستای دانیکش: 705

روستای دحیمی: 901، 902، 947

روستای درکه (دیواندره): 856

روستای درود: 426

روستای درودگاه (برازجان): 562

روستای دره‌ویان بالا: 799

روستای دره‌ویان پایین: 799

روستای دریاکنار: 778

روستای دزگیر (ارومیه): 799

روستای دستک (سرپل ذهاب): 798

روستای دغاغله: 23، 702، 885، 901، 902، 914

روستای دگاگا: 800

روستای دلزی: 546

روستای دورژانی:637

روستای دولت‌آباد: 274

روستای دهلاویه: 23، 702، 885، 901، 902، 914، 944، 947، 982

روستای دیزج: 760

روستای رامسه (اهواز): 503

روستای رزاب: 504، 1144

روستای رشنش: 705

روستای رمله: 886، 901، 902، 947

روستای زروار سفلی: 139

روستای زغن (دزفول): 159

روستای زیاد: 444

روستای ژارژی: 637

روستای ژیوار (نودشه): 1130، 1144

روستای ساری‌قمیش (میاندوآب): 546، 856

روستای سالی‌کنده: 430

روستای ساوجی (مریوان): 1180

روستای سرشیلانه: 791

روستای سرنج (اورامانات): 1031

روستای سلمانیه: 1045، 1098

روستای سلین (اورامان): 537، 1011، 1144

روستای سنته (سقز): 704

روستای سویدانی: 23، 702، 885، 902، 914، 947

روستای سه‌گردکان (اشنویه): 937

روستای شاهینی (کامیاران): 161، 985

روستای شراگوار: 257

روستای شکم‌دریده (مهاباد): 78

روستای شلمان: 621

روستای شمشیر (پاوه): 1167

روستای شوی (بانه): 1196

روستای شویشه: 705

روستای شیخان (جلدیان - اشنویه): 1031

روستای شیروانی: 546

روستای صالح حسن: 702

روستای ظفرآباد (دیواندره): 518

روستای عقیل‌آباد: 257

روستای علی‌آباد: 705، 799

روستای عمره‌شال (بانه): 487

روستای عنبربزان: 610

روستای عنکوش: 22، 118، 484

روستای غاضیان: 1146

روستای غیاث‌آباد (دیواندره): 877

روستای فارس‌آباد (کامیاران): 985

روستای فتح‌آباد (صائین‌دژ): 122

روستای قازان: 422

روستای قره‌موسی‌لو (بوکان - میاندوآب): 1160

روستای قشلاق: 791

روستای قلعه ریحانه (دیواندره): 937

روستای قلعه: 274

روستای قلقله: 471

روستای قوچاق: 161

روستای کاببر: 760

روستای کاریز تایباد: 143

روستای کانی‌بردین: 422

روستای کانی‌پان: 422

روستای کانی‌ناو (بانه): 123

روستای کراباد: 504

روستای کربلایی رضاخان: 861

روستای کرجو: 610

روستای کرمله: 791

روستای کروخی (فومن): 1146

روستای کریم‌آباد: 612

روستای کش: 274

روستای کل‌شیخان:651

روستای کوره دره بالا: 985

روستای کوره دره پایین: 985

روستای کهریز: 78

روستای کیاکلایه (لنگرود): 452

روستای کیسان: 760

روستای کیلانه: 426

روستای گازرخانی (کامیاران): 985

روستای گاومیش‌گلی (میاندوآب): 488، 528، 546

روستای گرجی (اشنویه): 937

روستای گردوان: 760

روستای گردیان: 444

روستای گزگزاره سفلی: 399

روستای گزگزاره علیا: 399

روستای گشایش: 444

روستای گلکان: 951

روستای گناب (بابل): 357

روستای گنجه (قروه): 799

روستای گوجه‌لوار (میاندوآب): 410

روستای گوراب (صومعه‌سرا): 681

روستای گیسان: 637

روستای لسمجان لاهیجان: 39، 402، 965

روستای لنگریز: 791

روستای لورزنی: 637

روستای لورزینی: 652

روستای لویرلوی (میاندوآب): 239

روستای ماراب: 799

روستای مارد (شرق کارون): 330، 345

روستای ماویان: 322

روستای محمدآباد: 274

روستای محمدیه: 25، 330، 1008، 1019، 1045، 1098

روستای محمودآباد: 426، 444

روستای مران: 705

روستای مشیرآباد: 528

روستای مگاصیص: 23، 702، 885، 886، 902

روستای ملوند: 651

روستای میرآباد (نقده): 951

روستای نالوس (اشنویه): 877، 1031

روستای ناو: 537

روستای نرگی: 760

روستای نژمار (مریوان): 1144

روستای نگل: 705

روستای نیاوران (دهگلان): 1011

روستای نی‌چالان: 652

روستای نیل: 601

روستای واوان: 575

روستای وکیل‌کندی: 223

روستای ول آقوز (مازندران): 777

روستای ولوبلاغ: 422

روستای هولاسو (صائین‌دژ): 1010

روستای هیجان (سقز): 821

روستای یارمحمود (تکاب): 1010

رومانی: 682، 687، 688، 999

ریاض: 1150، 1151

زابل: 640

زاخو: 311، 397

زامبیا: 30، 259، 268، 294، 309، 320

زاهدان: 160، 640، 840، 1011، 1075، 1132

زرباطیه: 970

زرنه: 836

زله‌زرد: 633

زنجان: 177، 257، 295، 429،430، 491، 506، 519، 761، 804، 805، 815، 841، 1131، 1132، 1160، 1161، 1184، 1198

زندان اصفهان: 414

زندان اوین: 107، 145، 152، 188، 217، 349، 386، 505

زندان باستیل: 390

زندان کمیته قصر: 152

زندان موصل: 578

زوریخ: 133

زین‌القوس: 569

زیوه: 799

ژاپن: 75، 435، 593، 718، 754، 853، 1118، 1181

ژاورود: 504

ساختمان انتشارات بنیاد الهادی: 164

ساختمان سازمان ملل متحد در دهلی‌نو: 616، 626

ساختمان ستاد جوانان پیرو خط امام در ارومیه: 277

ساختمان فرمانداری ایلام: 277

ساختمان فرهنگی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (مشهد): 905

ساختمان مرکزی گسترش فرهنگ اسلامی ایران (اهواز): 1131

ساختمان نخست‌وزیری: 631، 633، 638، 645، 646، 647، 658، 659، 660، 661، 662، 663، 665، 666، 669، 684، 685، 688، 691، 711، 712، 714، 746، 776، 817

ساری: 58، 312، 322، 323، 333، 374، 383، 384، 429، 519، 520، 528، 529، 541، 590، 1013، 1086

سامرا: 87

سبزوار: 187، 296، 450، 548، 639، 1032، 1033، 1106

سد دوکان: 84

سراب: 540، 613

سراوان رشت: 815

سراوان: 125، 640

سربندر (استان خوزستان): 736

سربندر ماهشهر به اهواز: 620

سرپل ذهاب: 283، 441، 464، 470، 485، 486، 633، 636، 648، 722، 731، 733، 787، 797، 945، 963، 981

سرچشمه تهران: 39

سرخس: 580، 590

سردشت: 151، 353، 426، 470، 651، 670، 835، 936، 982، 1130

سرو: 814

سروآباد مریوان: 426

سروستان: 401

سقز - بوکان: 381، 1159

سقز: 33، 161، 252، 294، 370، 398، 409، 412، 425، 426، 600، 601، 936، 1120، 1121

سکوی نفتی البکر: 27، 138، 213، 267، 860، 1102

سکوی نفتی العمیه: 27، 138، 213، 267، 860

سلماس: 444، 488، 546، 610، 814، 822

سلیمانیه: 237

سمنان: 177، 323، 519، 529، 530، 622، 642، 949

سنقر: 57

سنندج: 38، 151، 162، 201، 202، 253، 274، 295، 323، 356، 371، 372، 381، 384، 399، 425، 426، 427، 471، 487، 537، 545، 546، 562، 563، 609، 610، 613، 622، 704، 760، 793، 804، 805، 822، 829، 849، 865، 918، 937، 951، 987، 1144، 1160، 1196

سوریه:

131، 148، 152، 213، 214، 266، 267، 316، 326، 388، 460، 615، 625، 668، 768، 769، 849، 866، 908، 1118، 1151، 1194، 1195، 1200، 1201

سوسنگرد (الخفاجیه): 23، 77، 84، 85، 114، 133، 158، 345، 566، 619، 702، 721، 722، 733، 771، 790، 834، 835، 870، 885، 888، 901، 902، 911، 913، 914، 944، 947، 962، 963، 970، 972، 975، 980، 982، 984، 1009، 1026، 1027، 1037، 1119، 1130، 1141

سومار: 536، 889، 913، 981

سوئد: 281، 377، 570، 1005، 1077، 1181

سوئیس: 167، 593

سه مرز: 775

سه‌راهی تکاب به دیواندره: 252

سه‌راهی روستای نجف‌آباد: 160

سیاهکل: 334

سیته پاریس: 232

سیدصادق: 321

سیدطاهر: 576، 577

سیستان و بلوچستان: 561، 572، 789

سیلاب تبریز: 66

سیلوانا (ارومیه): 652

سیلوی مرجان (مهاباد): 252

سینما اونیورسال: 125

سینما ایران (رشت): 295

سینما رادیو سیتی: 1060، 1061، 1070

سینما سانترال: 125

سینما شرکتی (گچساران): 224

سینما شهر تماشا (تهران): 124، 125

سینما شهر فرنگ (سنندج): 323

سینما شهر فرنگ (کرمانشاه): 256

سینما شهر قشنگ: 652

سینما قدس (کرمانشاه): 323

سیه‌چشمه (ماکو): 409

شادگان:

21، 331، 485، 536، 575، 651، 704، 904، 1022، 1058، 1086

شاهرود: 80، 256، 414، 491، 519، 539، 603، 614، 623

شاهین‌دژ: 161

شبستر: 426

شحیطیه: 704

شط‌العرب (اروندرود): 30، 86، 104، 105، 159، 269، 443، 552، 569، 667، 694، 717، 734، 769، 773، 784، 785، 816، 817، 848، 895، 913، 915، 945، 949، 963، 983، 985، 999، 1036، 1037، 1082، 1094، 1102، 1162، 1163

شلمچه: 694، 1027، 1055

شلیبه: 22، 484، 485

شمیران: 335، 539، 604، 1012، 1032

شوروی

(روسیه): 21، 32، 46، 53، 59، 60، 69، 104، 105، 108، 110، 133، 144، 148، 149، 217، 218، 231، 234، 246، 305، 438، 514، 555، 556، 584، 595، 596، 606، 645، 667، 668، 716، 729، 732، 740، 755، 809، 870، 895، 975، 979، 1066، 1075، 1118، 1137، 1147، 1161

شوش: 22، 23، 118، 484، 913، 949

شوشتر: 530

شهر ازنا (لرستان): 919

شهر پنجوین: 122، 237، 273

شهر خالق: 397

شهر ری: 65، 528، 529

شهرآرا: 125

شهرستان سلمان: 423

شهرضا: 707، 887

شهرک دکتر بهشتی: 988

شهرک علی‌غربی: 970

شهرک کرج‌نو: 838

شهرکرد: 143، 589، 919، 1034

شهریار: 642

شیخ دیر: 1052

شیراز:

58، 65، 96، 201، 202، 224، 239، 257، 286، 287، 312، 359، 401، 402، 403، 449، 452، 474، 492، 507، 539، 548، 563، 602، 603، 613، 623، 641، 653، 654، 655، 679، 680، 707، 735، 736، 761، 762، 780، 802، 804، 805، 806، 850، 864، 865، 917، 941، 950، 954، 964، 965، 1001، 1075، 1132، 1141، 1170، 1182، 1183

شیروان: 400، 475، 539، 548

شیرین‌آب: 699، 722، 888

شیلر: 889

شیلی: 378

صائین‌بلاغ: 161

صائین‌دژ: 370، 444، 1120، 1182

صفرآباد (اشنویه): 877

صومای برادوست: 587، 610، 814

صومعه‌سرا: 452، 654، 724، 857، 893، 919، 955، 1033، 1061، 1062، 1086، 1147

طالقان: 1110

طبس: 261، 348، 671، 808، 1186

طرابلس: 615

طوالش: 506، 681، 905، 917، 1013، 1171

طویله: 545

عدن: 438

عراق: 659

عربستان سعودی: 31، 32، 52، 53، 68، 73، 74، 105، 121، 213، 214، 342، 353، 354، 424، 435، 436، 470، 486، 533، 534، 578، 594، 600، 607، 645، 686، 716، 728، 755، 861، 915، 982، 989، 1002، 1003، 1015، 1026، 1030، 1066، 1134، 1148، 1149، 1150، 1151، 1152، 1162، 1163، 1175، 1176، 1181، 1190، 1200

عمان: 73، 407، 682

عین‌خوش (ایلام): 797، 913

غزه: 114

فاصل: 122

فاو: 21، 138، 252، 443، 545، 889، 913، 1102

فرات: 769، 785

فرانسه: 21، 28، 31، 32، 35، 43، 44، 45، 46، 49، 50، 51، 54، 59، 72، 106، 134، 148، 149، 152، 166، 167، 168، 170، 173، 174، 177، 178، 190، 191، 192، 193، 195، 196، 207، 208، 209، 210، 211، 212، 221، 227، 228، 230، 231، 259، 260، 262، 263، 279، 280، 281، 291، 301، 302، 303، 304، 306، 307، 314، 315، 317، 318، 337، 342، 343، 344، 365، 366، 367، 375، 390، 391، 392، 393، 394، 403، 406، 418، 432، 437، 456، 458، 477، 486، 496، 497، 499، 500، 512، 513، 514، 521، 522، 523، 531، 543، 550، 553، 554، 555، 570، 582، 583، 584، 592، 606، 615، 628، 629، 647، 662، 664، 666، 667، 668، 682، 686، 690، 709، 713، 739، 753، 754، 755، 756، 764، 765، 766، 779، 810، 811، 830، 870، 871، 896، 932، 992، 993، 1004، 1005، 1015، 1034، 1038، 1074، 1077، 1093، 1118، 1135، 1152، 1161، 1164، 1165، 1177

فردوس: 65

فرودگاه اسلام‌آباد: 1038

فرودگاه امان (اردن): 31، 973، 974

فرودگاه آنکارا: 166

فرودگاه بندرعباس: 405

فرودگاه بین‌المللی مسقط: 405، 407

فرودگاه پاریس: 672

فرودگاه مهرآباد تهران: 166، 172، 294، 301، 302، 307، 314، 320، 344، 908، 926، 1097

فرودگاه نظامی اورلی: 166، 190، 366

فسا: 322، 374، 375، 400، 401، 492، 588، 851

فکه:576

فلسطین: 53، 54، 144، 165، 205، 206، 207، 234، 326، 463، 606، 687، 725، 728، 869، 1201

فلوجه: 744

فولی‌آباد: 972

فومن: 450، 509، 510، 588، 905، 941، 1146

فیاضیه (آبادان): 24، 106، 678، 773، 874، 1019، 1020

قادرآباد: 422

قاهره: 147، 716

قائم‌شهر: 39، 356، 588، 614، 652، 839، 893، 964، 1033، 1146

قائن: 357، 358

قبرس: 59، 131، 133، 166، 577

قبرستان بقیع: 1003

قدس: 1174، 1175

قراویز: 22، 442، 634، 635، 636، 648، 699، 700، 888، 981

قروه: 600، 601، 799، 963، 1172

قره‌داغ: 422

قریه داش‌بند (بوکان - میاندوآب): 1160

قریه سرا (شمال سقز): 370

قریه گریزه (سنندج): 64

قریه موسی‌لو: 1090

قزوین: 39، 143، 151، 360، 383، 384، 387، 423، 450، 451، 491، 588، 639، 672، 879، 904، 905، 1032، 1197

قصرشیرین: 464، 648، 670، 982، 983

قطر: 73، 424، 1200

قلعه حسن‌خان (تهران): 1032

قله رانشدانه پاوه: 469، 470

قله شمالی بازی‌دراز: 22، 634

قم: 71، 259، 277، 300، 374، 512، 591، 891

قوچان: 58، 66، 165، 187، 429، 430، 537، 579، 612، 622، 865، 953، 988، 1104، 1111

قهوه‌خانه سربناو: 160

قیطول: 889، 981

کاخ الیزه: 291، 303، 367، 647، 753

کارخانجات شیر پاستوریزه تهران: 748

کارخانجات صنایع نظامی عربی مصر: 423

کارخانه ایران کاوه: 1038

کاخ سفید: 551، 647

کارخانه آدامس خروس‌نشان: 1037

کارخانه ارج: 1037

کارخانه ایران ناسیونال: 1038

کارخانه جنرال موتورز: 1037

کارخانه چیت‌سازی: 1030

کارخانه حریربافی سعید سلامت (اصفهان): 1167

کارخانه زامیاد: 1037

کارخانه زیمنس آلمان‌غربی: 753

کارخانه شیر پاستوریزه: 1048

کارخانه فومنات رشت: 311

کارخانه قند ارومیه: 57

کارخانه کشتی‌سازی شربورگ: 404، 405، 1135

کارخانه کفش ملی: 1037

کارخانه لیلاندموتور: 1037

کارخانه ماشین‌سازی پارس: 1037

کارخانه مزدا: 1037

کارخانه نوشابه‌سازی ارومیه: 545، 546

کارخانه یخ‌سازی گچساران: 401

کارون:

20، 23، 24، 25، 26، 27، 106، 329، 535، 678، 693، 694، 695، 732، 759، 771، 772، 773، 860، 861، 873، 874، 876، 883، 982، 984، 1008، 1009، 1015، 1016، 1019، 1020، 1021، 1025، 1036، 1045، 1046، 1048، 1049، 1051، 1053، 1055، 1056، 1057، 1058، 1067، 1068، 1069، 1081، 1082، 1084، 1085، 1086، 1087، 1089، 1090، 1098، 1099، 1101، 1118، 1119، 1168، 1199

کازابلانکا: 456

کازرون: 58، 65، 202، 401، 452، 491، 857

کافه شوکت: 201

کالج شهر دنور کانادا: 905

کامبوج: 153

کامیاران: 77، 424، 504، 560، 652، 791، 799، 835، 855، 985، 987، 1130

کان: 1038

کانادا: 278

کانال ال (هندلی): 92

کانال سوئز: 458، 989

کپنهاک (دانمارک): 72، 378

کتابخانه ابوذر (جاده لاکان): 1161

کتاب‌فروشی ابوذر تهران: 602، 603

کتابخانه ارشاد فسا: 401

کتابخانه امریکا در دهلی‌نو: 752

کتابخانه انجمن اسلامی شهر فومن: 1198

کتابخانه انجمن اسلامی گلدشت رودسر: 508

کتابخانه جهاد سازندگی ماهشهر: 490

کتابخانه حضرت ولی‌عصر(عج) کرمانشاه: 451

کتابخانه روابط عمومی سپاه پاسداران سقز: 412

کتابخانه سپاه پاسداران در بابل: 225

کتابخانه سوران (سراوان در زاهدان): 126

کتابخانه سیدقطب: 143

کتاب‌فروشی 15 خرداد: 966

کتاب‌فروشی بعثت مهاباد: 356

کراچی: 1038

کرج: 323، 399، 452، 642، 671، 672، 838، 1031

کرخه: 23، 92، 94، 119، 159، 702، 704، 721، 914، 949، 1099

کرخه‌کور: 22، 23، 113، 114، 116، 118، 119، 132، 133، 137، 138، 157، 175، 397، 675، 676، 694، 721، 733، 743، 816، 820، 888، 963، 975

کرخه‌نور: 914

کردستان:

69، 122، 129، 139، 151، 177، 193، 198، 207، 209، 214، 233، 273، 326، 336، 443، 444، 445، 446، 464، 466، 503، 633، 634، 672، 791، 799، 822، 829، 852، 867، 868، 888، 913، 931، 936، 964، 968، 986، 1010، 1011، 1065، 1105، 1106، 1122، 1172

کردکوی: 58، 66، 430، 865، 866، 1000، 1147

کرکوک: 28، 1199

کرمان: 177، 490، 519، 529، 530، 548، 561، 563، 572، 589، 604، 919، 941، 1131

کرمانشاه: 80، 98، 151، 161، 183، 201، 221، 224، 239، 253، 254، 256، 273، 287، 312، 313، 334، 371، 423، 425، 442، 450، 451، 475، 485، 506، 589، 599، 602، 614، 633، 634، 648، 654، 655، 670، 671، 749، 792، 829، 840، 856، 889، 908، 949، 950، 1000، 1012، 1105، 1167

کرمانشاهان: 177، 887

کرون سیتی (حومه مانیل): 197

کره جنوبی: 682

کره شمالی: 527، 768، 853، 921، 955، 1111، 1154

کره: 956

کسما (گیلان): 1061، 1062

کشمیر: 583

کلاچای (رودسر): 1033

کلاردشت: 143، 530

کلاشین: 814

کلاله: 311

کلجی:537

کله‌قندی: 21، 517

کنه: 223

کوبا: 30، 153، 259، 268، 294، 309، 320، 682، 683

کوپه‌قران (تکاب): 999

کوت عبدالله: 961

کوچصفهان (گیلان): 611

کوه سرساتا: 123

کوه سیالان: 537

کوه نیل: 971

کوهدشت: 401

کوی دانشگاه پاریس: 232

کوی ذوالفقاری: 694، 984

کوی: 470

کویت: 21، 31، 32، 51، 52، 73، 74، 105، 106، 121، 122، 148، 353، 354، 355، 378، 392، 456، 470، 486، 522، 525، 532، 533، 600، 636، 743، 744، 771، 847، 915، 998، 1027، 1038، 1039، 1087، 1088، 1102، 1103، 1133، 1134، 1148، 1149، 1150، 1152، 1162، 1175، 1176، 1181، 1187، 1190، 1191، 1194، 1200

کویته (مرکز ایالت بلوچستان پاکستان): 994

کهریزک: 1097، 1128

کهگیلویه و بویراحمد: 177، 572

گچساران: 65، 224، 518، 806، 1033، 1092، 1117، 1142

گردنه آویز کامیاران: 425

گردنه مروارید: 916

گرگان: 39، 66، 357، 371، 372، 429، 430، 431، 450، 473، 491، 492، 507، 508، 509، 538، 540، 778، 790، 865، 941، 942، 1012، 1104، 1184، 1185

گزبیه: 122

گلباف یزد: 590

گلپایگان: 474

گلشهر ویلای کرج: 1198

گناوه: 401، 412، 1142

گنبد: 69، 154، 840، 879، 1086

گورستان شهیدآباد (دزفول): 876

گوگ‌تپه (شمال مهاباد): 78، 184

گوگنی: 469

گیلان: 139، 177، 334، 402، 562، 724، 736، 815، 825، 905، 917، 927، 966، 1147

گیلان‌غرب: 633، 636، 648

گینه: 682

لار: 322، 401، 761، 826

لارناکا (قبرس): 104

لاند: 497

لاهور (پاکستان): 664

لاهه: 582، 756

لاهیجان:

185، 297، 401، 614، 622، 640، 680، 815، 964، 988، 1033

لبنان: 206، 207، 266، 280، 326، 340، 769، 907، 1063، 1201

لندن:

32، 167، 213، 245، 278، 281، 377، 378، 436، 462، 606، 631، 648، 660، 665، 669، 710، 929، 994، 999، 1005، 1030، 1038

لنگرود: 125، 126، 144، 189، 620، 621، 653، 681، 778، 805، 905، 954، 1032، 1033، 1086، 1146، 1184

لوزاکا (پایتخت زامبیا): 259

لولمان: 402، 530

لهستان: 753

لیاوه: 536

لیبی: 111، 131، 460، 462، 463، 615، 686، 732، 866، 1118، 1181، 1195، 1201

مادرید: 457

مازندران: 139، 177، 356، 402، 429، 917، 927، 966، 1000، 1147

ماسوله: 509

ماکو: 409

مالحه: 21، 535، 599

مالزی: 853، 921، 955، 1111، 1154

مانیل (پایتخت فیلیپین): 197

ماهشهر: 89، 90، 490، 693، 1037، 1082، 1091، 1118، 1142

مائین بلاغ: 123

مجتمع پتروشیمی آبادان: 769

محلات: 549، 950

محله باغ انتظام: 334

محله بی‌سیم نجف‌آباد (جنوب تهران): 126

محله پورسنقر (شیراز): 1145

محله چای‌کنار (تبریز): 322

محله چیذر (تهران): 1131

محله حاجی‌آباد: 427

محله سرآسیاب مهرآباد: 310

محله شیخ‌عباس: 422

محله غازیان (بندر انزلی): 165

محله قنات‌کوثر تهران: 359

محله کشن (حومه پاریس): 168، 170، 210، 211، 230

محله منهتن نیویورک: 1109

محمدآباد: 1120

محمدیه: 1016

محمودآباد: 815

محور ارومیه - اشنویه: 310، 311، 937

محور ارومیه - سرو: 587، 610

محور ارومیه - سلماس: 381

محور ارومیه - مهاباد: 202، 283

محور بانه - سردشت: 139، 140، 210، 951، 1011

محور بیجار - تکاب: 1103

محور بیجار - دهگلان: 471، 791

محور تهران - دزفول: 973

محور جلدیان - اشنویه: 861

محور داربلوط: 797

محور دارخوین: 26، 330، 331، 759، 772، 861، 873، 1007، 1049، 1056، 1067، 1068، 1082، 1098، 1099

محور دزفول - اهواز: 973

محور دغاغله - دهلاویه: 886

محور دهلاویه و سویدانی: 947

محور دیواندره - سقز: 951

محور دیواندره - سنندج: 398

محور ذوالفقاریه - آبادان: 759

محور سرپل‌ذهاب - اسلام‌آباد غرب: 239

محور سرسنگ - مرنی: 798

محور سقز - بوکان: 33، 487، 1158

محور سقز - دیواندره: 704، 821، 835

محور سقز - میاندوآب: 161

محور سنندج - دهگلان: 963

محور سنندج - کامیاران: 33، 791، 963

محور سنندج - مریوان: 253، 504

محور سویدانی: 901، 911

محور شاهین‌دژ - بوکان: 33

محور شاهین‌دژ به تکاب: 161

محور صالح مشطط: 118

محور عنکوش: 23، 949

محور فیاضیه - آبادان: 678، 759

محور کامیاران - گازرخانی: 151

محور کوره‌موش: 634، 699، 788

محور گوره‌دره - سرشیلانه: 855

محور مهاباد - ارومیه: 223

محور مهاباد - میاندوآب: 620

محور میاندوآب - بوکان: 33، 426، 546، 1090، 1158، 1159

محور میاندوآب - مهاباد: 963، 1121

محور نقده - اشنویه: 861، 985، 1090

محور نقده - پیرانشهر: 1090

محور نقده - مهاباد: 1031

محوطه فرمانداری بروجرد: 276

مدرسه استاد مطهری (نقده): 1182

مدرسه جهان‌آرا: 436

مدرسه حقانی: 745

مدرسه راهنمایی پژوهش (خوی): 1146

مدرسه رفاه: 437

مدیترانه: 166، 266، 625، 1135

مدینه: 1003، 1014، 1143

مراغه: 403، 444، 744

مراکش: 165، 227، 416، 457، 543، 1149

مرز الوراء (اردن): 847

مرز تمرچین (پیرانشهر): 528، 820

مرز دالامپرداغ: 889

مرز صفوان کویت: 470، 486، 600، 636، 744

مرز عبدلی: 354، 1133

مرکز ام‌العیش کویت: 1134

مرکز پزشکی جورج تاون: 316

مرکز هسته‌ای عراق در تموز: 564، 1164

مرگور: 814

مریوان: 96، 151، 253، 426، 444، 470، 517، 609، 619، 981، 982، 983، 998، 1029، 1119، 1141، 1144، 1195

مسجد ابوذر (تهران): 69، 244، 313، 339، 354، 1013

مسجد ارک تهران: 100

مسجد اقصی: 763

مسجد امام جعفرصادق(ع): 620

مسجد امام حسن مجتبی(ع): 545

مسجد امام حسین(ع): 276

مسجد امام سجاد(ع) (چالوس): 679

مسجد امیر (شادگان): 331

مسجد باب‌الحوائج: 399، 620

مسجد جامع آستارا: 1131

مسجد جامع شمیران: 604

مسجد جوادالائمه(ع) (تهران): 603

مسجد حسینی کازرون: 203

مسجد رفعت: 436

مسجد زینبیه (نقده): 189

مسجد شریف‌آباد (سنندج): 64

مسجد صاحب‌الزمان(عج): 126، 142

مسجد علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) (تهران): 603

مسجد قبا: 436

مسجد میثم: 79، 188، 509

مسجد میرمحمود آقا (تهران): 205

مسجد ناصری (کرمانشاه): 296

مسجد ولی‌عصر(عج): 276

مسجدالنبی: 991، 1002، 1014

مسجدسلیمان: 78، 79، 411، 450، 548، 549، 550، 735، 878، 887، 918، 1075، 1092، 1121

مسقط (عمان): 405

مسکو: 32، 60، 108، 476، 552، 596، 1066

مسیر الوراء - فلوجه: 771

مشارع: 773

مشهد: 39، 58، 96، 161، 162، 183، 187، 189، 223، 224، 256، 257، 276، 277، 285، 286، 295، 296، 300، 323، 333، 357، 373، 374، 375، 384، 400، 402، 403، 411، 412، 414، 450، 451، 473، 505، 506، 507، 508، 509، 510، 529، 562، 580، 604، 636، 641، 654، 679، 724، 734، 748، 749، 750، 760، 777، 778، 815، 824، 825، 826، 850، 864، 878، 893، 904، 917، 936، 941، 950، 953، 966، 988، 1012، 1075، 1086، 1145، 1160، 1161، 1183

مصر: 28، 52، 68، 129، 134، 147، 153، 168، 169، 206، 207، 340، 424، 433، 434، 526، 536، 584، 716، 763، 808، 858، 907، 980، 989، 1162، 1164، 1201

مغرب: 326

مقر سازمان ملل متحد: 245، 278

مکه: 114، 1086، 1143، 1174

ملارد: 642

ملایر: 189، 954

ملکان (آذربایجان‌شرقی): 655

ممسنی: 492

منامه: 122

منچستر: 214، 670

مندلی: 738

منطقه احمدآباد (آبادان): 599، 1026

منطقه العبدلی: 600

منطقه آریز (پادگان سنندج): 123

منطقه باباهادی (مقابل سرپل ذهاب): 485

منطقه بازی‌دراز: 732، 733

منطقه بورجواریه: 511

منطقه پاسگاه سنگی تنگه: 469

منطقه پنجوین: 536

منطقه چهارسرای رشت: 297

منطقه چیلات دهلران: 422

منطقه حمودی: 702

منطقه حمودی‌فردوس: 116

منطقه دره خان (دره قاسملو): 937

منطقه دغاغله: 886

منطقه دوآب: 1090

منطقه روانسر: 274

منطقه زعفرانیه: 229

منطقه سروآباد: 504

منطقه سلمانیه: 1069

منطقه سویدانی: 114، 133، 886

منطقه سیف سعد عراق: 86، 569

منطقه شیخ‌صالح جوانرود: 409

منطقه صفوان در مرز عراق و کویت: 122

منطقه طراح: 132، 137، 158

منطقه فاکاهانی: 727

منطقه قادی‌محله آمل: 1146

منطقه قصرالدشت (شیراز): 820

منطقه کوره‌سیاه:517

منطقه لشکرک تهران: 333

منطقه محمدیه: 330

منطقه مرزی سرو: 32، 587، 651، 916

منطقه مرزی عُرعُر (عربستان): 470، 486، 847

منطقه مرزی مرگور: 32، 760، 774

منطقه موسیان: 889، 913، 970، 971

منطقه نگل (محور سنندج - مریوان): 705، 791، 800

منطقه هشتیان (ارومیه): 587

موصل: 87، 625

مونترال (کانادا): 830

مونیخ: 72

مهاباد: 78، 97، 151، 160، 184، 202، 274، 310، 323، 332، 356، 370، 398، 409، 425، 443، 444، 445، 471، 503، 504، 537، 545، 559، 722، 744، 821، 825، 861، 1120، 1130، 1158، 1160، 1196

مهران: 731، 913، 982، 983

میاندوآب - مهاباد - بوکان: 160

میاندوآب:

78، 120، 239، 426، 427، 443، 487، 528، 546، 1120، 1121

میانکوه (خوزستان): 761

میدان آزادی (سنندج): 64

میدان بیت‌المقدس (مشهد): 189

میدان توحید: 141

میدان فردوسی: 125

میدان کاشانی (کرمانشاه): 80

میدان ولی‌عصر(عج) (تهران): 185

میدان هفت‌تیر (تهران): 107، 109

میمک: 545، 731

نبوک: 1151

نپال: 1118

نجف: 511، 512

نجف‌آباد (اصفهان): 851

نروژ: 377، 1005، 1181

نشوه (بصره): 1055

نفت‌شهر: 982

نقده: 151، 189، 985، 1182

نودشه: 537، 1011

نورآباد ممسنی (استان فارس): 144

نورد - اهواز: 576

نوسود:

96، 140، 141، 151، 252، 321، 427، 444، 504، 771، 889، 913، 981

نوشهر: 1091

نوفل لوشاتو: 44، 173، 193، 194، 196، 210، 230، 246، 306

نهاوند: 540، 549، 550، 735، 919

نهر شادگان: 25، 772، 911، 1008، 1009، 1019، 1045، 1046، 1054، 1068، 1098

نیجریه: 686

نیروگاه الزبیر: 28، 1142، 1194

نیروگاه حارثه: 28، 1142، 1194

نیروگاه دبس: 28، 1142، 1194

نیروگاه سد دوکان: 28، 1142، 1194

نی‌ریز: 322، 401

نیشابور: 239، 286، 622، 624، 681، 692، 826، 919، 988، 1033

نیکاراگوئه: 153

نینوا: 87

نیویورک: 45، 232، 245، 278، 341، 616، 1185، 1191

واشنگتن: 75، 245، 727، 809، 969، 1138

وان (ترکیه): 774

ورامین: 374، 836

ویتنام: 153، 932

وین: 245، 666

هتل تهران پالاس: 1059

هتل شرایتون: 754

هتل کاروانسرا (آبادان): 887

هتل مریدیان: 754

هشتپر: 506، 681، 905، 1013، 1171

هفتگل (خوزستان): 642، 643

هلند: 479، 582، 1005

همدان: 177، 275، 402، 403، 538، 805، 820، 851، 966، 988، 1001، 1012، 1061، 1075، 1123، 1171، 1172، 1197

هندوستان (هند): 30، 259، 268، 294، 309، 320، 583، 596، 682، 683، 725، 754، 845، 958، 999، 1035، 1118، 1124، 1125، 1181

هنرستان دیباجی (همدان): 1012

هور: 1016

هورالعظیم: 914، 970

هورالهویزه: 914

هویزه: 84، 113، 114، 348، 576، 914، 962، 970

هیلا: 569

یاسوج: 224، 296، 413، 414، 639

یزد: 177، 189، 613، 679، 793، 824، 825، 878، 892، 950، 1196

یمن جنوبی: 682، 866، 930، 1176

یمن شمالی: 1149

یوسف‌آباد: 125

یوگسلاوی: 60، 717، 718، 1109، 1118، 1181

یونان: 999، 1010

سایر اسامی و اصطلاحات

آب‌های بین‌المللی: 522، 523

آتشبار 6 قبضه‌ای توپ: 27

آتش‌بس: 29، 30، 59، 101، 102، 214، 268، 269، 616، 668، 738، 795، 925، 1088

آر.پی.جی7: 55، 106، 114، 274، 284، 381، 382، 422، 425، 484، 546، 560، 609، 610، 731، 744، 774، 856، 876، 973، 981، 1008، 1068، 1084، 1144، 1168، 1182، 1183

آژانس فیلم‌برداری ویزنیوز انگلیس: 616

آموزش‌وپرورش آذربایجان‌غربی: 968

آموزش‌وپرورش اصفهان: 936

آموزش‌وپرورش اندیمشک: 1105

آموزش‌وپرورش سنندج: 951

آموزش‌وپرورش

قره‌ضیاءالدین خوی: 1091

آموزش‌وپرورش قزوین: 38

آموزش‌وپرورش کلاردشت: 225

آموزش‌وپرورش مهاباد: 537

آموزش‌وپرورش ناحیه 2 تهران: 383

آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی (ماده 179): 708

اتاق جنگ ارتش در کرمان: 604

اتحادیه انجمن‌های اسلامی اروپا: 378، 571

اتحادیه انجمن‌های اسلامی ایرانی مقیم هند: 624، 1035

اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان شوشتر: 655

اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان ایرانی: 211، 782

اتحادیه دانشجویان کرد: 214

اتحادیه دانشجویان مسلمان: 691

اتحادیه عرب: 1161، 1191

اتحادیه کارگران کویت: 1190، 1191

اتحادیه کمونیست‌های ایران: 513، 540، 1077

اتحادیه میهنی کردستان عراق (طالبانی‌ها): 311، 422، 834

اجلاس انجمن بین‌المللی حقوق (شصتمین، فرانسه): 709

اجلاس سران جبهه پایداری (لیبی): 866، 883

اجلاس سران سازمان کشورهای غیرمتعهد: 595، 596، 754، 768، 882، 955، 956، 1109

اجلاس سران عرب در امان: 974

اجلاس کشورهای غیرمتعهد در دهلی‌نو: 461، 754

اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد (سی‌وششمین): 925، 1185

اجلاس ممنوعیت تولید سلاح‌های اتمی: 436

اجلاس وزیران نفت در ژنو: 533

اجلاس یونسکو (پاریس): 765

اخوان‌المسلمین: 316

اداره پست و تلفن شهری کرمانشاه: 253

اداره تعاون بروجرد: 949

اداره ثبت احوال میاندوآب: 790

اداره ثبت اسناد میاندوآب: 790

اداره راهنمایی و رانندگی: 605

اداره سیاسی ایدئولوژی ارتش: 65، 997

اداره سیاسی عقیدتی ژاندارمری: 472

اداره کشاورزی بروجرد: 949، 1062

اداره کشاورزی سلمان[؟]: 423

اداره کل راه خرم‌آباد: 1062

اداره کل مخابرات خراسان: 1183

اداره مزارع اشتراکی عراق: 596

اداره وظیفه عمومی ژاندارمری جمهوری اسلامی: 293

ارتش:

19، 22، 24، 25، 28، 32، 33، 43، 47، 63، 69، 70، 71، 78، 89، 90، 106، 113، 114، 117، 118، 123، 132، 137، 138، 140، 150، 151، 168، 169، 170، 172، 183، 190، 192، 193، 206، 214، 215، 216، 217، 219، 226، 227، 229، 231، 243، 245، 246، 247، 249، 252، 253، 259، 260، 261، 262، 263، 264، 265، 273، 283، 293، 305، 311، 314، 317، 321، 330، 338، 354، 355، 381، 387، 409، 426، 442، 443، 444، 457، 476، 483، 484، 485، 487، 488، 495، 499، 504، 511، 522، 524، 527، 531، 532، 536، 546، 548، 553، 554، 568، 570، 577، 583، 584، 585، 588، 591، 592، 595، 599، 600، 601، 610، 617، 620، 633، 634، 635، 637، 648، 663، 665، 671، 675، 678، 693، 699، 705، 727، 731، 732، 771، 774، 785، 788، 789، 800، 807، 808، 820، 826، 827، 861، 867، 870، 871، 873، 874، 876، 884، 885، 886، 887، 888، 890، 894، 895، 901، 904، 907، 916، 931، 935، 936، 941، 949، 951، 955، 956، 957، 964، 967، 970، 972، 980، 984، 986، 994، 997، 998، 1008، 1020، 1021، 1022، 1027، 1048، 1051، 1057، 1077، 1084، 1090، 1097، 1110، 1111، 1115، 1116، 1118، 1119، 1127، 1128، 1136، 1138، 1145، 1149، 1157، 1158، 1159، 1164، 1168، 1180، 1193، 1194، 1196

ارتش اسرائیل: 103

ارتش امریکا: 583

ارتش ترکیه: 915، 916، 964

ارتش عراق: 19، 20، 21، 23، 24، 26، 27، 29، 30، 55، 60، 67، 70، 83، 84، 86، 87، 89، 92، 96، 113، 116، 119، 137، 138، 140، 159، 237، 238، 250، 252، 293، 309، 311، 320، 329، 330، 331، 345، 346، 353، 354، 369، 422، 424، 442، 443، 459، 469، 483، 484، 485، 486، 503، 517، 528، 535، 536، 566، 568، 575، 599، 600، 609، 619، 637، 648، 651، 667، 678، 694، 704، 717، 731، 743، 768، 769، 772، 773، 782، 784، 789، 790، 797، 798، 813، 834، 835، 847، 855، 860، 861، 869، 873، 880، 881، 886، 887، 888، 889، 891، 904، 913، 923، 947، 961، 963، 967، 972، 981، 982، 983، 984، 994، 1010، 1025، 1026، 1027، 1037، 1045، 1048، 1049، 1051، 1054، 1055، 1058، 1081، 1084، 1085، 1086، 1089، 1090، 1098، 1099، 1100، 1101، 1103، 1117، 1118، 1119، 1133، 1164، 1168، 1173، 1180، 1194

ارتش مصر: 1201

استانداری آذربایجان‌غربی: 64، 359، 814

استانداری ایلام: 57، 359

استانداری بصره: 1186

استانداری بوشهر: 790

استانداری خوزستان: 1198

استانداری کردستان: 986، 987

اسلحه دی62 ام. ام: 462

اعزام نیرو: 183، 201، 636، 789، 820، 1086، 1167

انبار کالای جنگ‌زدگان شهرستان الیگودرز: 334

انتخابات ریاست‌جمهوری (دومین دوره): 20، 48، 56، 57، 59، 64، 65، 66، 67، 68، 72، 81، 82، 100، 101، 120، 123، 127، 129، 130، 144، 170، 171، 192، 197، 231، 258، 264، 265، 327، 498، 531، 555، 556، 643، 940، 1065

انتخابات ریاست‌جمهوری (اولین دوره): 808

انتخابات ریاست‌جمهوری (سومین دوره): 20، 48، 49، 659، 681، 943، 1093، 1107، 1108، 1130، 1131، 1143، 1144، 1146، 1148، 1149، 1153، 1154، 1165، 1179

انتخابات شهرداری پاریس: 755

انتخابات

میان‌دوره‌ای مجلس شورای اسلامی: 81، 82، 100، 120، 127، 224، 239، 287، 414، 681، 723، 778، 815، 816، 940، 955، 1143، 1154

انجمن اسلامی ادارات: 226

انجمن اسلامی اداره سیاسی ایدئولوژیک ارتش در کرمان: 604

انجمن اسلامی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان: 1038

انجمن اسلامی اصناف کرج: 602

انجمن اسلامی بانک ملی شعبه بازار: 358

انجمن اسلامی دانشجویان: 1171

انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در اروپا: 361، 363

انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در امریکا و کانادا: 1153

انجمن اسلامی دانشجویان خارج از کشور: 564

انجمن اسلامی دانشجویان مسلمان دانشگاه تهران: 553

انجمن اسلامی دانشجویان مسلمان: 327، 1005

انجمن اسلامی روستای احمد سرگوراب فومن: 588، 611

انجمن اسلامی روستای سامان فرغازیان بندرانزلی: 814

انجمن اسلامی سازمان خدمات موتوری شهرداری تهران: 1038

انجمن اسلامی شرکت ایرم: 473

انجمن اسلامی شرکت شیلات: 1146

انجمن اسلامی شرکت واحد اتوبوسرانی تهران: 361

انجمن اسلامی شهید مطهری شهرستان صومعه‌سرا: 359، 360

انجمن اسلامی کارخانه ایران ناسیونال: 864

انجمن اسلامی کارخانه تولیدی و صنعتی مدار: 1038

انجمن اسلامی کارخانه شیشه میرال: 1038

انجمن اسلامی کارکنان بانک ملی ایران شعبه بازار تهران: 423

انجمن اسلامی مرکز آموزش نیروهای پیاده ارتش شیراز: 622

انجمن اسلامی معلمان: 152، 777

انجمن اسلامی معلمان بروجرد: 186

انجمن اسلامی نیروی هوایی ارتش: 168، 314

انجمن اسلامی وحدت: 490

انجمن اصناف: 386

انجمن بین‌المللی حقوق: 709

انجمن پتروشیمی شیراز: 312

انجمن دانشجویان مسلمان: 341

انجمن زنان شرق تهران: 298

انجمن‌های اسلامی: 71، 327، 333، 384، 387، 892، 953

انستیتو پاستور تهران: 254

انقلاب سفید: 121

اوپک: 533، 534، 686

اورژانس تهران: 646

ایرانیان مقیم کویت: 790

ایل بگ‌زاده: 775

ایل شکاک: 775

ایل هارکی: 775

اینتلیجنت سرویس: 347، 348

باشگاه افسران سنندج: 443

بانک اعتبار صادرات فرانسه: 394

بانک تعاون اسلامی: 591

بانک رافدین: 684

بانک سپه سنندج: 546

بانک سپه کرج: 839، 1122

بانک صادرات: 939

بانک صادرات ایران در بیروت: 51، 315

بانک صادرات بندرعباس: 402

بانک فدرال رزرو: 479

بانک فرانسینگ: 303

بانک لبنان و فرانسه: 303

بانک مرکزی ایران: 844، 928، 989

بانک مرکزی امریکا: 61

بانک مرکزی هلند: 478

بانک مشترک برزیل – عراق: 753

بانک ملی آمل: 489

بانک ملی ارومیه: 641

بانک ملی بروجرد: 547

بانک ملی بندرعباس: 402

بخش فرهنگی منطقه 5 تهران: 621

برق آلستوم: 256

بسیج: 29، 35، 39، 58، 65، 78، 79، 80، 92، 97، 98، 100، 114، 128، 137، 138، 140، 142، 161، 164، 183، 185، 188، 201، 202، 223، 225، 239، 277، 286، 291، 295، 311، 323، 334، 335، 354، 355، 370، 374، 381، 384، 385، 386، 400، 401، 411، 412، 413، 425، 428، 429، 442، 449، 450، 474، 484، 485، 487، 488، 506، 507، 537، 539، 549، 550، 560، 562، 578، 588، 601، 602، 611، 620، 621، 634، 636، 644، 652، 653، 654، 655، 675، 679، 680، 681، 693، 700، 705، 722، 723، 734، 748، 749، 761، 777، 789، 800، 801، 802، 814، 824، 825، 827، 850، 856، 864، 865، 866، 879، 887، 891، 905، 907، 917، 936، 938، 939، 950، 965، 980، 988، 1011، 1012، 1031، 1062، 1086، 1103، 1110، 1121، 1122، 1131، 1144، 1147، 1160، 1170، 1171، 1172

بسیج آستانه اشرفیه: 400

بسیج آمل: 489

بسیج اصفهان: 143

بسیج اقتصادی سنندج: 622

بسیج املش: 679

بسیج پره‌سر هشتپر طوالش: 1001

بسیج تبریز: 1167

بسیج تهران: 559، 636

بسیج چالوس: 679

بسیج خوزستان: 874

بسیج رودسر: 163

بسیج روستای لسمجان لاهیجان: 39، 185، 401، 402، 938، 965

بسیج زابل: 1001

بسیج زاهدان: 1012

بسیج سیاهکل: 185، 334، 402

بسیج سیستان و بلوچستان: 789

بسیج شهر ری: 529

بسیج عشایری: 636

بسیج قائم‌شهر: 39، 839، 937

بسیج قزوین: 384

بسیج کلهر: 636

بسیج کوی صلح‌آباد بوشهر: 1198

بسیج گرگان: 257

بسیج مدارس اصفهان: 164

بسیج مسجد حجتیه: 1122

بسیج مشهد: 634، 636

بسیج منطقه 2 تهران: 141

بسیج منطقه 4 اصفهان: 399

بسیج منطقه 5 تهران: 802

بسیج منطقه 8 اصفهان: 917

بسیج منطقه 8 تهران: 529

بسیج میاندوآب: 223

بسیج نجف‌آباد: 635، 636

بسیج نوشهر: 1171

بسیج همدان: 636

بلوچ (قوم): 572

بلوک شرق: 46، 684، 754

بلوک غرب: 684

بمب شیمیایی: 889

بمب میکروبی: 889

بمب ناپالم: 378

بمب نوترونی: 889

بنیاد امور جنگ‌زدگان: 159، 160، 176، 273، 331، 423، 860، 1101

بنیاد امور جنگ‌زدگان استان تهران: 987

بنیاد رفاه: 151

بنیاد شهید: 371، 449، 878

بنیاد شهید خرم‌آباد: 384، 1061

بنیاد شهید مشهد: 296، 357، 358

بنیاد مستضعفان: 375، 386، 489

بنیاد مستضعفان اهواز: 1121

بنیاد مسکن چالوس: 655

بهداری بیمارستان سردشت: 517، 518

بهداری مهاباد: 537

بیانیه الجزایر: 479، 968، 969

بیت امام: 1077

بی‌سیم پی.آر.سی77: 381

بیمه صادرات: 718

بنیاد الهادی تهران: 164

بنیاد مستضعفان امیدیه آغاجری: 143

پارلمان کویت: 1102

پایان‌دادن به جنگ: 74، 259، 268، 294، 342، 460، 461، 514، 525، 568، 569، 615، 616، 668، 717، 737، 738، 769، 782، 795، 810، 828، 847، 848، 894، 908، 994، 1036، 1162، 1163

پدافند هوایی استان آذربایجان‌شرقی: 949

پدافند هوایی استان آذربایجان‌غربی: 949

پدافند هوایی استان ایلام: 949

پدافند هوایی استان خوزستان: 949

پدافند هوایی استان کرمانشاه: 949

پدافند هوایی استان لرستان: 353

پدافند هوایی غرب کشور: 442

پدافند هوایی نیروی هوایی عراق: 96

پدافند هوایی و موشکی منطقه 3 ارتش عراق: 252

پرداخت خسارت: 31، 1188

پروژه پتروشیمی بندر امام خمینی: 75، 718

پل پی.ام.پی: 1053، 1084

پلیس آلمان: 267، 268، 269، 270، 582، 1038

پلیس امریکا: 316، 1152

پلیس انگلستان: 245

پلیس ایتالیا: 709

پلیس بیروت: 739

پلیس پونا (شهری در هند): 958

پلیس راه سنندج: 986

پلیس راه میاندوآب: 64

پلیس سوئد: 570، 571

پلیس عربستان: 991، 1002، 1003، 1014، 1174

پلیس فرانسه: 210، 211، 232، 233، 523، 582، 709

پلیس فیلیپین: 103

پلیس کویت: 106

پلیس لاهه: 582

پلیس لبنان: 303

پلیس مدینه: 1003

پلیس نروژ: 377

پلیس نیویورک: 1109

پلیس هند: 958، 1014، 1035، 1187

پناهندگی: 68، 170، 190، 191، 192، 193، 194، 195، 196، 209، 210، 211، 228، 260، 281، 301، 303، 306، 314، 315، 317، 318، 342، 343، 366، 367، 375، 405، 406، 407، 433، 470، 496، 497، 521، 528، 545، 553، 615، 619، 664، 739، 774، 810، 820، 830، 888، 998، 1015، 1181

پنتاگون: 909

پیشمرگان حزب دمکرات کردستان عراق: 397

پیشمرگان مسلمان کرد: 33، 77، 78، 161، 202، 247، 295، 332، 356، 399، 422، 425، 426، 487، 517، 518، 537، 559، 610، 705، 776، 791، 800، 849، 855، 877، 891، 937، 951، 952، 964، 986، 1058، 1090، 1120، 1144، 1158، 1160، 1196

تأسیسات اتمی تموز عراق: 132، 134، 342، 436، 564، 597، 753،

754، 755، 756

تأسیسات مخابرات قلیچیان سنندج: 151

تأسیسات نفتی آبادان (پالایشگاه آبادان): 238، 331، 353، 369، 575، 637، 886، 904، 990، 1010، 1016، 1027

تأسیسات نفتی ام‌العیش کویت: 21، 52، 1132، 1134، 1149، 1150، 1151، 1161، 1162، 1173، 1175، 1187، 1190، 1193، 1194، 1199، 1200

تأسیسات نفتی تکریت: 27، 267

تأسیسات نفتی عراق: 213، 237، 266

تأسیسات نیشکر هفت‌تپه: 833

تانک اسکورپین: 150

تانک ام60: 635

تانک تی54: 870

تانک تی61: 637

تانک تی62: 870

تانک چیفتن (مدل رسیکو): 461

تانک چیفتن: 32، 106، 461، 462، 635، 835

تپانچه لاما: 564

ترور (تروریستی): 19، 20، 22، 34، 35، 36، 37، 38، 39، 40، 46، 47، 51، 55، 56، 57، 65، 66، 69، 71، 81، 83، 120، 128، 142، 162، 171، 172، 185، 187، 188، 190، 191، 192، 202، 203، 215، 216، 218، 219، 220، 221، 223، 224، 225، 256، 275، 276، 277، 279، 285، 288، 290، 293، 295، 298، 300، 311، 313، 314، 316، 322، 324، 331، 333، 334، 335، 337، 338، 339، 340، 354، 357، 360، 371، 372، 374، 376، 383، 385، 386، 388، 389، 390، 402، 403، 410، 411، 413، 414، 425، 426، 427، 428، 430، 432، 434، 445، 448، 449، 450، 451، 472، 473، 474، 478، 488، 489، 491، 492، 497، 498، 504، 505، 506، 508، 510، 518، 519، 520، 523، 529، 530، 537، 538، 539، 540، 546، 547، 549، 554، 555، 556، 578، 588، 590، 602، 604، 610، 611، 616، 617، 620، 621، 632، 638، 639، 640، 642، 643، 647، 648، 652، 653، 656، 657، 658، 679، 681، 688، 690، 705، 706، 712، 716، 723، 727، 734، 736، 737، 739، 740، 745، 747، 748، 752، 760، 761، 764، 765، 766، 777، 779، 780، 792، 793، 804، 805، 806، 808، 814، 815، 817، 824، 825، 826، 830، 835، 838، 839، 840، 842، 843، 850، 852، 857، 864، 865، 891، 892، 904، 917، 937، 938، 940، 941، 951، 952، 964، 966، 975، 976، 977، 992، 993، 1000، 1001، 1011، 1032، 1033، 1035، 1039، 1058، 1062، 1078، 1091، 1093، 1103، 1104، 1105، 1107، 1108، 1122، 1123، 1131، 1137، 1154، 1170، 1171، 1172، 1182، 1183، 1185، 1187، 1197، 1201

تز اشکانی: 1028

تعاون اسلامی: 151

تفنگ 105 م.م: 140

تفنگ 106 م.م: 27، 89، 114، 117، 159، 484، 486، 898، 1043، 1054، 1084

تفنگ 5 تیر: 274

تفنگ ام1: 239، 274، 444، 563، 724، 762، 792، 821، 963، 1033

تفنگ ام3: 99، 920

تفنگ باراتا32: 762

تفنگ برنو: 274، 322، 403، 410، 432، 444، 487، 509، 610، 724، 744، 816، 855، 861، 879، 920، 937، 963، 988

تفنگ ده تیر روسی: 610

تفنگ

ژ3: 79، 99، 100، 106، 140، 142، 160، 163، 239، 284، 294، 322، 325، 335، 359، 373، 374، 400، 403، 428، 432، 444، 452، 472، 473، 474، 489، 490، 491، 492، 504، 507، 509، 510، 520، 529، 538، 539، 541، 561، 562، 564، 590، 591، 610، 611، 613، 621، 623، 637، 640، 652، 655، 681، 706، 723، 724، 736، 744، 762، 778، 791، 800، 801، 806، 816، 821، 825، 838، 839، 840، 849، 850، 856، 857، 861، 878، 879، 919، 940، 942، 951، 954، 965، 973، 1031، 1032، 1033، 1034، 1071، 1092، 1132، 1185، 1197، 1198

تفنگ کارابین: 1033

تفنگ کلاشینکف: 100، 117، 140، 159، 163، 239، 324، 335، 400، 410، 432، 437، 452، 509، 520، 529، 564، 578، 610، 613، 640، 641، 707، 762، 821، 825، 838، 849، 851، 876، 893، 904، 918، 939، 953، 988، 1012

تفنگ یوزی: 99، 164، 185، 203، 224، 256، 276، 278، 284، 324، 333، 335، 373، 374، 400، 425، 430، 431، 448، 449، 450، 472، 473، 505، 507، 509، 518، 520، 539، 561، 563، 564، 579، 591، 610، 623، 654، 655، 706، 736، 749، 778، 800، 801، 815، 837، 838، 840، 866، 879، 892، 893، 920، 942، 952، 953، 1002، 1032، 1033، 1062، 1105، 1161، 1184، 1197

تلمبه‌خانه تکریت: 388

توپ105 م.م: 106، 140، 463، 1021

توپ125 م.م: 463

توپ130 م.م: 106، 463، 464، 1021

توپ155 م.م: 876، 1021

توپ175 م.م: 1021

توپ203 م.م: 106، 1021

توپ23 م.م: 442، 732، 1021

توپ452 م.م: 869

توپ5/14 م.م: 1021

توپ57 م.م: 1021

توپ60 م.م: 238

توپ75 م.م: 422

توپ76 م.م: 227

توپ82 م.م: 238

توپ هویتزر: 869

توپخانه صحرایی لشکر77 خراسان: 759

تیپ1 پیاده مکانیزه جمعی لشکر1 عراق: 157، 175، 176

تیپ1 لشکر16 زرهی: 133

تیپ1 لشکر21 حمزه ارتش: 92

تیپ1 لشکر77 خراسان: 678، 759، 874، 1022

تیپ1 لشکر92 زرهی اهواز: 702

تیپ10 زرهی عراق: 157، 1055

تیپ16 زرهی عراق: 1055، 1056

تیپ19 پیاده عراق: 157، 175، 176

تیپ2 لشکر16 زرهی قزوین: 114

تیپ2 لشکر21 حمزه ارتش: 484

تیپ2 لشکر77 خراسان: 678، 759، 874، 1022، 1051، 1098

تیپ2 لشکر92 زرهی: 132

تیپ23 نیروهای ویژه هوابرد (کلاه‌سبزها): 150، 151

تیپ3 زرهی همدان: 675

تیپ3 لشکر16 زرهی قزوین: 114، 132

تیپ3 لشکر21 حمزه ارتش: 94

تیپ3 لشکر77 خراسان: 678، 759، 874، 1022، 1068، 1098

تیپ3 لشکر81 زرهی کرمانشاه: 635

تیپ3 لشکر92 زرهی اهواز: 702

تیپ30 جمعی لشکر9 زرهی عراق: 157، 175، 176، 947، 982

تیپ33 نیروی مخصوص ارتش عراق: 345، 1037

تیپ419 ارتش عراق: 982

تیپ43 زرهی عراق: 157، 175، 176

تیپ430 زرهی ارتش عراق: 175

تیپ44 پیاده عراق: 1037، 1055، 1067

تیپ48 جمعی لشکر 11 عراق: 535

تیپ49 ارتش عراق: 963

تیپ58 ذوالفقار ارتش: 1026

تیپ6 زرهی عراق: 694، 1037، 1048، 1055، 1067، 1068

تیپ8 پیاده عراق: 1025، 1068

تیپ8 مکانیزه عراق: 1037، 1045، 1046، 1067

تیپ84 خرم‌آباد: 249، 483

تیپ نوهد: 1130

تیپ هوابرد شیراز: 2

تیربار کالیبر50 م.م: 80، 89، 160، 509، 641، 654

تیربار ام.جی.سی: 564

جامعه اسلامی فارغ‌التحصیلان کشور: 210

جامعه روحانیت مبارز: 1154

جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: 287، 1154

جبهه آزادی‌بخش ایران: 739

جبهه آزادی‌بخش عربستان: 1186

جبهه دمکراتیک خلق برای آزادی فلسطین: 391، 957

جبهه عربی آزادی‌بخش الاحواز (جبهه آزادی‌بخش اهواز): 620، 840، 1034

جبهه متحد اسلامی ضدصهیونیستی: 615

جبهه ملی: 555، 592، 1077

جشنواره کن: 487

جمعیت اقامه: 513

جمعیت هلال‌احمر: 424، 425، 577، 636، 733، 881

جنبش عدم‌تعهد (سازمان کشورهای غیرمتعهد): 30، 259، 268، 320، 332، 461، 514، 596، 615، 616، 718، 738، 782، 848، 908، 909، 955، 985، 1161، 1176، 1188

جنبش مسلمانان مبارز: 1077

جنبش وحدت ملی: 1005

جنبش‌های آزادی‌بخش: 876

جنگ الکترونیک: 331

جوانان مجاهدین مسلمان شرق: 298

جوانمردان (افراد محلی همکار ژاندارمری): 587، 610

جهاد دانشگاهی: 277، 562، 1070

جهاد دانشگاهی خراسان: 589

جهاد سازندگی آمل: 429

جهاد سازندگی اراک: 312

جهاد سازندگی اصفهان: 789

جهاد سازندگی بجنورد: 286، 815

جهاد سازندگی بروجرد: 186

جهاد سازندگی خراسان: 159

جهاد سازندگی سنندج: 64، 80

جهاد سازندگی کرج: 950

جهاد سازندگی لرستان: 334

جهاد سازندگی مهاباد: 283

جهاد سازندگی نیروی هوایی: 423

جهاد سازندگی یاسوج: 296

جهاد سازندگی: 70، 77، 143، 160، 186، 273، 277، 283، 287، 370، 384، 417، 424، 452، 475، 548، 579، 587، 671، 732، 788، 805، 891، 950، 1144، 1197

جیپ آهو: 876

جیش‌الشعبی: 1037، 1162

چریک‌های فدایی خلق: 69، 97، 107، 108، 110، 214، 245، 297، 387، 399، 452، 491، 530، 549، 570، 581، 590، 592، 603، 604، 627، 666، 761، 762، 806، 817، 825، 838، 840، 843، 865، 894، 905، 930، 964، 1004، 1061، 1074، 1171

چریک‌های فدایی خلق (اقلیت): 83، 125، 128، 232، 267، 269، 275، 360، 403، 414، 451، 452، 489، 550، 580، 614، 624، 626، 640، 642، 681، 725، 837، 840، 849، 857، 866، 920، 930، 965، 1013، 1074، 1075، 1159، 1172

چریک‌های

فدایی خلق (اکثریت): 239، 430، 432، 492، 504، 509، 550، 555، 564، 663، 724، 725، 752، 780، 840، 866، 879، 930، 955، 1033

چریک‌های فدایی خلق (شاخه اشرف دهقان): 98، 128، 297، 402، 452، 540، 572، 838، 841، 1002، 1058، 1062، 1122

جوخه‌های قتل حسینی: 739

حج: 762، 1174، 1175

حزب الدعوه (حزب الدعوه الاسلامی): 148، 397

حزب بعث عراق: 45، 51، 104، 124، 397، 526، 594، 600، 601، 718، 753، 906، 907، 994، 1067، 1069، 1119، 1135

حزب توده ایران: 110، 149، 246، 279، 488، 555، 583، 584، 663، 740، 752، 817، 826، 894، 930، 931

حزب جمهوری اسلامی: 35، 39، 67، 68، 107، 130، 173، 216، 264، 433، 434، 478، 519، 594، 641، 644، 647، 660، 665، 666، 670، 684، 689، 691، 695، 711، 714، 737، 740، 746، 776، 777، 794، 817، 825، 838، 839، 840، 844، 857، 929، 1062، 1070، 1078، 1121، 1172

حزب جمهوری اسلامی تربت حیدریه: 865

حزب جمهوری اسلامی شهرکرد: 414

حزب جمهوری اسلامی مشهد: 58، 864، 1104، 1112

حزب جمهوری خلق مسلمان: 572

حزب خلق اتریش: 281

حزب خلق مسلمان: 540

حزب دمکرات کرد لبنان: 326

حزب دمکرات کردستان ایران: 40، 64، 78، 83، 97، 123، 124، 128، 139، 140، 160، 161، 184، 191، 192، 193، 202، 223، 233، 254، 275، 283، 294، 310، 311، 332، 356، 375، 409، 410، 425، 426، 427، 443، 444، 446، 465، 471، 503، 518، 537، 540، 545، 546، 559، 560، 587، 588، 600، 601، 609، 620، 637، 651، 652، 734، 744، 760، 773، 774، 775، 790، 791، 799، 813، 814، 821، 822، 829، 836، 849، 852، 861، 864، 877، 891، 931، 937، 964، 985، 999، 1000، 1010، 1011، 1031، 1058، 1065، 1077، 1090، 1130، 1135، 1136، 1144، 1159، 1160، 1182، 1196

حزب دمکرات کردستان عراق (بارزانی‌ها): 33، 86، 122، 760، 774، 798، 813، 834، 904، 1168

حزب رزگاری (رستگاری): 275، 322، 426، 503، 504، 537، 609، 652، 744، 773، 774، 835، 836، 856، 1130، 1144، 1145، 1182

حزب رنجبران: 79، 1074، 1077، 1092، 1123

حزب سوسیالیست فرانسه: 43، 167، 499، 500، 555

حزب سوسیالیست کردستان عراق: 311

حزب کارگر انگلیس: 377

حزب کمونیست تونس: 1036

حزب کمونیست عراق: 596

حزب کمونیست فرانسه: 1153

حزب ملت ایران: 1074

حزب‌الله: 69، 70

حوزه علمیه قم: 411، 745

خانه ایران در پاریس: 543

خانه فرهنگ ایران در دهلی‌نو: 752

خانه فرهنگی ایران در پاریس: 42، 232

خبرگزاری پارس مرکز مشهد: 204

خبرگزاری پارس: 188، 333

خمپاره40 م.م: 404

خمپاره60 م.م: 652، 876، 1008

خمپاره76 م.م: 404

خمپاره81 م.م: 463، 876، 1008

خمپاره‌انداز120 م.م: 117، 118، 463

خمپاره‌انداز122 م.م: 469

خمپاره‌انداز60 م.م: 117، 118، 860، 1043

خمپاره‌انداز80 م.م: 160

خمپاره‌انداز82 م.م: 469، 860، 1043

خودرو پی.ام.پی: 483، 484، 634، 635، 860، 1056، 1067

خودروی زیل: 330

خودمختاری: 465

دادستانی انقلاب اسلامی بندرعباس: 611

دادستانی انقلاب اسلامی میاندوآب: 590

دادستانی انقلاب اسلامی همدان: 1062

دادستانی سپاه پاسداران: 590

دادستانی سپاه سنندج: 951

دادستانی کل انقلاب: 108، 169، 389، 561، 670، 679، 745، 920، 922، 1092، 1107، 1185

دادسرای انقلاب اسلامی آستارا: 954

دادستانی منطقه شمیرانات: 448

دادسرای انقلاب اسلامی الیگودرز: 762

دادسرای انقلاب اسلامی تربت حیدریه: 692

دادسرای انقلاب اسلامی تنکابن: 612

دادسرای انقلاب اسلامی سبزوار: 692

دادسرای انقلاب اسلامی مشهد: 1063

دادسرای انقلاب اسلامی یاسوج: 224

دادسرای انقلاب اسلامی: 414، 452، 530، 1106

دادسرای انقلاب بجنورد: 1197

دادسرای انقلاب تبریز: 432

دادگاه ارتش: 165، 168

دادگاه انقلاب ارتش: 387، 1034

دادگاه انقلاب اسلامی: 169، 191، 671، 825

دادگاه انقلاب اسلامی اسلام‌آباد غرب: 564

دادگاه انقلاب اسلامی خمینی‌شهر: 452

دادگاه انقلاب اسلامی سبزوار: 187

دادگاه انقلاب اسلامی کرمانشاه: 614

دادگاه انقلاب تبریز: 163

دادگاه انقلاب مرکز: 99

دادگاه فرار فرانسه: 228

دادگاه لاهه: 61

دادگاه مبارزه با رباخواری: 383

دادگاه مبازره با منکرات: 81

دادگاه مدنی تبریز: 822

دادگاه مراغه: 444

دادگاه‌های انقلاب: 226، 280، 300، 331، 334، 361، 417، 662

دادگستری ارومیه: 641

دانشجویان مسلمان ایرانی مقیم فرانسه: 210

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام: 150، 245، 246، 405

دایره سیاسی ایدئولوژی ستاد عملیات غرب کشور: 1159

دایره عقیدتی سیاسی تیپ55 هوابرد ارتش: 941

دبیرخانه مجمع کشورهای عربی: 1176

دفتر آیت‌الله دستغیب (امام جمعه شیراز): 9

دفتر آیت‌الله گلپایگانی: 201

دفتر امام خمینی: 584، 746، 1153

دفتر انجمن اسلامی شهید اندرزگوی مشهد: 547

دفتر انجمن اسلامی هنرستان استاد مطهری ارومیه: 508

دفتر بنیاد شهید بروجرد: 547

دفتر پخش نشریات سازمان مجاهدین خلق: 189

دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم: 711

دفتر تبلیغات اسلامی رشت: 413

دفتر تبلیغات اسلامی ماهشهر: 519

دفتر تبلیغات سپاه کرمانشاه: 80

دفتر تعمیر و مرمت مناطق آسیب‌دیده جنگی: 77، 562

دفتر جهاد سازندگی اصفهان: 143

دفتر جهاد سازندگی خرم‌آباد: 359

دفتر جهاد سازندگی بروجرد: 143

دفتر حزب جمهوری اسلامی: 632، 647، 691، 711، 737، 746، 776، 794، 817، 825، 839، 844

دفتر حزب جمهوری اسلامی اصفهان: 538

دفتر حزب جمهوری اسلامی بروجرد: 296، 563، 1121

دفتر حزب جمهوری اسلامی چالوس: 80

دفتر حزب جمهوری اسلامی در زنجان: 840، 841

دفتر حزب جمهوری اسلامی در ماهشهر: 840

دفتر حزب جمهوری اسلامی گچساران: 66

دفتر حزب جمهوری اسلامی لاهیجان: 80

دفتر حفظ منافع ایران در سفارت الجزایر در واشنگتن: 42، 315، 969

دفتر دادستان کل کشور: 747، 794، 808، 843، 844

دفتر دائمی ایران در سازمان ملل متحد: 578

دفتر روابط عمومی وزارت امور خارجه ایران: 190

دفتر سازمان مجاهدین خلق در لندن: 631

دفتر سیاسی حزب دمکرات کردستان: 964

دفتر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران در بیروت: 51، 624

دفتر فرمانده لشکر92 زرهی اهواز: 694

دفتر فعالیت‌های انقلاب در مشهد: 277

دفتر کمیته امداد امام خمینی: 591

دفتر مردمی عراق: 504

دفتر مرکزی بانک الرافدین: 201،

دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی: 216، 219، 221، 287، 555، 632، 647

دفتر مرکزی شرکت سیمرغ و مرغ شمال: 1030

دفتر نخست‌وزیری: 684، 689، 746، 843، 844

دفتر نمایندگی روزنامه اطلاعات در تهران: 548

دفتر نمایندگی روزنامه خراسان در بیرجند: 413

دفتر نمایندگی سازمان آزادی‌بخش فلسطین در پاریس: 1038

دفتر

نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در لندن: 43، 51، 605

دفتر هماهنگی بنی‌صدر: 335

دفتر هماهنگی سفارت ترکیه در بیروت: 624

دفتر هواپیمایی ایران در لندن: 43، 279

دفتر هواپیمایی ایران‌ایر در پاریس: 42، 147

دفتر هواپیمایی ملی ایران در بیروت: 1039

دوره رکود جنگ: 19

ذغال: 928

ذوب آهن اصفهان: 111

رکن2 ستاد مشترک ارتش: 238، 252، 353، 397، 671

روابط عمومی بنیاد امور جنگ‌زدگان: 860

روابط عمومی سپاه الیگودرز: 850

روابط عمومی سپاه اهواز: 798

روابط عمومی سپاه ایلام: 204

روابط عمومی سپاه بروجرد: 297، 579، 655

روابط عمومی سپاه بندر انزلی: 530

روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: 470، 507، 529، 537، 1122

روابط عمومی سپاه خرم‌آباد: 336، 510

روابط عمومی سپاه درگز خراسان: 563

روابط عمومی سپاه رشت: 879

روابط عمومی سپاه رودسر: 624

روابط عمومی سپاه غرب کشور: 470

روابط عمومی سپاه کرج: 642

روابط عمومی سپاه کردستان: 919

روابط عمومی سپاه لنگرود: 621

روابط عمومی سپاه مشهد: 589، 865، 866

روابط عمومی ستاد مرکزی سپاه پاسداران: 99، 117، 335

روابط عمومی ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی: 779

روابط عمومی کمیته مرکزی انقلاب اسلامی کرمانشاه: 509، 614

روابط عمومی وزارت امور خارجه ایران: 191، 433

روابط عمومی وزارت بازرگانی: 1031

روز جهانی قدس: 53، 133، 134، 144، 145، 205، 206، 210، 214، 230، 234، 551، 615، 828، 957

روز ملی عراق: 59، 60، 87

ژاندارمری: 106، 121، 123، 137، 138، 243، 381، 427، 449، 487، 504، 560، 587، 610، 620، 639، 678، 704، 749، 789، 821، 883، 886، 901، 916، 965، 980، 1021، 1022، 1027، 1057، 1090، 1159

ژاندارمری آذربایجان‌غربی: 1031

ژاندارمری اوین: 603

ژاندارمری خوزستان: 1010

سازمان آب خوزستان: 527

سازمان آزادگان ایران (جنبش ارتش آزادی‌خواهان ایران، جنبش سلطنت‌طلبان): 404، 405، 416، 432، 524، 581، 583، 584، 592، 664، 994

سازمان آزادی‌بخش فلسطین: 21، 30، 53، 54، 131، 259، 268، 294، 309، 320، 461، 606، 644، 686، 687، 688، 725، 726، 752، 769، 866، 868، 908، 957، 958، 1124، 1201

سازمان اتحاد (ضدانقلاب): 866

سازمان استخبارات عراق: 915

سازمان اطلاعات: 290، 712، 842

سازمان اطلاعات عراق: 647، 931

سازمان الفتح: 615، 726

سازمان امل: 739

سازمان امنیت عراق: 648

سازمان انتقال خون: 57

سازمان انتقال خون کرمانشاه: 442

سازمان انرژی اتمی: 98

سازمان اوقاف: 425

سازمان پیشگام (ضدانقلاب): 955

سازمان جاسوسی شوروی (کا.گ.ب): 47، 99، 107، 108، 109، 110، 111، 349

سازمان حج: 322، 323

سازمان دانشجویان مسلمان دانشگاه شیراز: 603

سازمان راه کارگر: 540، 815، 816، 866

سازمان سیا: 110، 111، 174، 190، 245، 306، 347، 405، 561، 627، 647، 664، 716، 807

سازمان عفو بین‌الملل: 595، 1123

سازمان عمل اسلامی عراق: 86، 201، 718

سازمان فلسطین الصاعقه: 1038

سازمان کنفرانس اسلامی: 375، 514، 569، 615، 616، 738، 847، 848، 882، 908، 985، 1161، 1176، 1188

سازمان گوشت: 927، 928

سازمان

مارکسیستی مائوئیستی پیکار: 69، 70، 72، 79، 99، 100، 128، 147، 160، 360، 375، 386، 401، 402، 403، 430، 431، 452، 503، 504، 540، 550، 561، 570، 572، 582، 590، 626، 627، 640، 654، 683، 724، 778، 779، 801، 817، 837، 843، 866، 879، 930، 955، 1005، 1033، 1074، 1075، 1077، 1092، 1147، 1159، 1171، 1172، 1198

سازمان مبارزان کمونیست (ضدانقلاب): 866

سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی: 1154

سازمان مجاهدین خلق: اکثر صفحات

سازمان مرکزی حزب جمهوری اسلامی: 215

سازمان ملل: 30، 134، 232، 245، 268، 278، 369، 370، 375، 514، 532، 572، 616، 624، 683، 718، 848، 882، 908، 925، 985، 1109، 1188

سازمان منطقه‌ای بهداری استان یزد: 936

سازمان وحدت اسلامی: 426، 445

سازمان وحدت افریقا: 376

ساواک: 47، 69، 71، 110، 165، 175، 226، 227، 246، 289، 299، 315، 337، 347، 348، 842، 843، 880، 1111

سپاه: اکثر صفحات

سپاه آبکنار: 1121

سپاه آستارا: 547، 641

سپاه اراک: 57

سپاه اردبیل: 749

سپاه ارومیه: 33، 587، 610، 813، 814، 1145، 1159

سپاه اصفهان: 205، 563، 917، 919

سپاه اقلید: 56

سپاه اهواز: 702، 1121

سپاه ایلام: 469

سپاه با‌بل: 57، 450، 806، 1147

سپاه باغ فیض تهران: 1032

سپاه باینگان: 427

سپاه بجستان فارس: 936

سپاه بجنورد: 360

سپاه بروجرد: 276، 296، 429

سپاه بندر انزلی: 413، 452

سپاه بندرعباس: 778، 1122

سپاه بیجار: 999

سپاه پاوه: 97، 184، 223، 275، 293، 322، 425، 503، 528، 545، 744، 836، 856، 1031، 1090، 1130، 1144، 1182

سپاه پایگاه فردوسی: 562

سپاه پل سفید: 938

سپاه پیرانشهر: 184، 202، 310، 722، 999

سپاه تبریز: 322، 734

سپاه تربت حیدریه: 58

سپاه تکاب: 999

سپاه تهران: 80، 336، 337، 1013، 1033

سپاه جوانرود: 97، 409، 443، 999

سپاه جویبار: 357

سپاه حمیدیه: 675، 790

سپاه خراسان: 636

سپاه خرم‌آباد: 249، 483

سپاه خرمشهر: 1098، 1111، 1115

سپاه خمینی‌شهر: 955

سپاه خوزستان: 833، 865

سپاه دارخوین: 1016

سپاه دزفول: 249، 250، 483، 485، 876

سپاه دشت عباس: 483

سپاه دهگلان: 471

سپاه دهلران: 422

سپاه دیواندره: 744، 999، 1000

سپاه رامسر: 257، 780

سپاه رامهرمز: 357

سپاه رشت: 56، 277، 297، 311، 474، 642، 723

سپاه روانسر: 791، 835، 849

سپاه رودسر: 490، 604

سپاه روستای شلمان لنگرود: 621

سپاه ساری: 374، 724

سپاه سبزوار: 296

سپاه سردشت: 588، 609، 619، 744، 1181

سپاه سقز: 1159

سپاه سمنان: 297

سپاه سنقر: 275

سپاه سنندج: 140، 332، 427، 601

سپاه سوم ارتش عراق: 890، 896، 1168

سپاه سیاهکل: 185، 334

سپاه شاهرود: 414

سپاه شمال‌غرب کشور: 619

سپاه شیراز: 680، 761، 856، 1132، 1145

سپاه صائین‌دژ: 444

سپاه صومعه‌سرا: 857، 920، 955

سپاه غرب کشور: 283، 619، 652

سپاه فریدن اصفهان: 81

سپاه قروه: 820

سپاه قزوین: 360، 762

سپاه قصرشیرین: 636

سپاه قم: 375، 559

سپاه قوچان: 165

سپاه کامیاران: 322، 1196

سپاه کرج: 452

سپاه کردستان: 183، 237، 323، 904

سپاه کردکوی: 777

سپاه گرگان: 806، 866

سپاه گنبد: 1033

سپاه گیلانغرب: 422

سپاه لاهیجان: 604، 614، 680، 681، 724

سپاه لنگرود: 430، 432، 905

سپاه مبارکه اصفهان: 1012

سپاه مریوان: 275، 426، 470، 619، 774، 1144، 1145، 1181، 1182

سپاه مشهد: 451، 762، 778، 816، 917، 1104

سپاه منطقه 1 تهران: 386، 448، 449

سپاه منطقه 2 تهران: 188، 373، 802

سپاه منطقه 3 کشوری: 805، 841

سپاه منطقه 3 مشهد: 1145

سپاه منطقه 6 کرمان: 603

سپاه منطقه 6 کشوری: 561

سپاه منطقه 7 کشوری: 273، 601، 731، 771، 788، 985، 1000، 1106، 1159

سپاه منطقه 8 تهران: 449

سپاه مهاباد: 184، 356، 503، 744، 821، 1130

سپاه میاندوآب: 856، 861، 1120، 1121

سپاه میبد: 936

سپاه میرجاوه: 1012

سپاه نقده: 985

سپاه نیشابور: 540، 988

سپاه هفتگل مسجدسلیمان: 580، 643

سپاه همدان: 699

سپاه یزد: 452

سپاهیان انقلاب (شاه و ملت): 121

ستاد 1 کمیته انقلاب اسلامی منطقه 1 تهران: 507

ستاد 1 کمیته انقلاب اسلامی منطقه 3 تهران: 373، 613

ستاد 1 منطقه 11 کمیته انقلاب اسلامی: 815

ستاد 3 منطقه 4 کمیته انقلاب اسلامی تهران: 792

ستاد 3 منطقه 8 کمیته انقلاب اسلامی تهران: 613

ستاد 5 منطقه 12 کمیته انقلاب اسلامی تهران: 428

ستاد 6 منطقه 10 کمیته انقلاب اسلامی تهران: 639، 640

ستاد 6 منطقه 9 کمیته انقلاب اسلامی تهران: 621، 723، 801، 862

ستاد اداری سپاه پاسداران زنجان: 58

ستاد امداد پزشکی خوزستان: 117

ستاد امدادگران آبادان: 1058

ستاد امنیت تهران: 604

ستاد امنیت کشور: 145

ستاد انتخابات وزارت کشور: 144

ستاد بازسازی مناطق کردنشین: 1159

ستاد برگزاری مراسم سالگرد جنگ: 859، 1030، 1037

ستاد بسیج اقتصادی کشور: 435، 968، 1092، 1121

ستاد بسیج سپاه پاسداران مسجدسلیمان: 450

ستاد بسیج منطقه 13 تهران: 410، 411

ستاد بسیج منطقه 7 مشهد: 1145

ستاد بسیج ناحیه 10 مرکزی منطقه 7 تهران: 825

ستاد پشتیبانی جنگ: 159

ستاد تبلیغات و انتشارات آثار شهید مطهری: 473

ستاد جنبش مجاهدین خلق استان گیلان: 277

ستاد جنگ‌های نامنظم (شهید چمران): 63، 114، 117، 121، 132، 137، 675، 702، 901، 1198

ستاد جوانان پیرو خط امام در ارومیه: 277

ستاد خبری سپاه: 335، 744

ستاد دانشجویان مسلمان شیراز: 58، 548

ستاد سازمان مجاهدین خلق در خیابان بندرانزلی: 326، 327

ستاد سازمان مجاهدین خلق در خیابان ولی‌عصر: 327

ستاد سازمان مجاهدین خلق در میدان رضایی‌ها: 327

ستاد سپاه پاسداران پیرانشهر: 64

ستاد سپاه پاسداران منطقه 3 کشوری: 473

ستاد سپاه قزوین: 1197

ستاد سوخت‌رسانی تهران: 509

ستاد سوخت‌رسانی شوراهای محلی شهر مشهد: 952

ستاد شهید دکتر چمران: 886

ستاد عملیات جنگی سرپل ذهاب: 470

ستاد عملیات جنوب کشور: 24، 484، 759، 873، 876، 884، 1007، 1008، 1022، 1098

ستاد عملیات غرب کشور: 633، 787

ستاد عملیات مشترک ارتش و سپاه در شمال‌غرب کشور: 1091، 1120، 1159

ستاد عملیاتی نهضت بختیار: 994

ستاد فرماندهی نظامی عراق: 1118

ستاد کامیاران: 986

ستاد کمک‌رسانی اصناف مشهد: 790

ستاد کمک‌رسانی به مناطق جنگی استان همدان: 790

ستاد کمیته منطقه 11 تهران: 802

ستاد گارد شاهنشاهی: 327

ستاد لشکر64 ارومیه: 641

ستاد مبارزه با مواد مخدر: 312

ستاد مبارزه با مواد مخدر سپاه پاسداران ارومیه: 359

ستاد مرکزی بسیج اندیمشک: 776

ستاد مرکزی جهاد سازندگی بروجرد: 164

ستاد

مرکزی سپاه پاسداران: 117، 382، 634، 731، 787، 884، 1033، 1198

ستاد مرکزی سپاه پاسداران اصفهان: 143

ستاد مرکزی کمیته انقلاب اسلامی: 815

ستاد مشترک ارتش: 28، 52، 63، 86، 117، 121، 137، 237، 252، 311، 330، 442، 486، 671، 722، 813، 820، 890، 902، 949، 962، 963، 972، 997، 1026، 1098، 1110، 1118، 1127، 1128، 1132، 1142، 1149، 1180، 1181

ستاد منطقه 4 کمیته انقلاب اسلامی تهران: 400

ستاد نظامی آزادگان: 994

ستاد نیروی هوایی: 388

ستون پنجم: 331

سرکنسولگری ایران در استانبول:43، 1199

سرکنسولگری ایران در بمبئی: 486، 1030

سرکنسولگری ایران در رم: 42، 683

سرکنسولگری ایران در مونیخ (آلمان‌غربی): 72

سفارت ایران در اتاوا (کانادا): 42، 278

سفارت ایران در استکهلم (سوئد): 42، 570، 627

سفارت ایران در اسلو: 377

سفارت ایران در الجزایر: 458

سفارت ایران در بروکسل (بلژیک): 42، 582

سفارت ایران در بن (آلمان‌غربی): 42، 72، 267، 268، 269

سفارت ایران در بیروت: 326، 1039

سفارت ایران در پاریس: 72، 232، 260، 315، 1148، 1165

سفارت ایران در دانمارک: 42

سفارت ایران در دهلی‌نو: 752، 1036، 10369

سفارت ایران در سوئد: 570

سفارت ایران در عربستان: 782

سفارت ایران در کویت: 378، 1190

سفارت ایران در لاهه (هلند): 42، 582، 627

سفارت ایران در لندن: 214، 1038

سفارت ایران در مادرید: 415

سفارت ایران در مانیل (فیلیپین): 1148

سفارت ایران در نروژ: 42

سفارت ایران در واتیکان: 42، 709

سفارت ایران در وین (اتریش): 42، 72، 1038

سفارت ایران در هند: 583، 1030، 1036، 1039

سفارت آلمان‌شرقی در تهران: 567

سفارت

امریکا در تهران (لانه جاسوسی امریکا): 61، 69، 169، 205، 227، 231، 306، 327، 344، 365، 405، 553، 591، 852، 968، 969، 1077، 1138

سفارت امریکا در قاهره: 1200

سفارت بلژیک در تهران: 232

سفارت چکسلواکی در تهران: 567

سفارت دانمارک در تهران: 378

سفارت رژیم صهیونیستی در تهران: 144

سفارت سوئیس در تهران: 969

سفارت سوئیس در قاهره: 147

سفارت شوروی در تهران: 99، 108، 109، 217، 566

سفارت عراق در آلمان‌شرقی: 1038

سفارت عراق در پاریس: 1038

سفارت عراق در پاکستان: 1038

سفارت عراق در تونس: 536

سفارت عراق در دهلی‌نو: 958، 1014، 1035، 1187

سفارت عراق در لندن: 994

سفارت عربستان در بیروت: 606

سفارت فرانسه در اسلام‌آباد: 664

سفارت فرانسه در تهران: 49، 168، 193، 194، 205، 210، 211، 212، 291، 303، 307، 344، 392، 393، 682

سفارت فرانسه در دهلی‌نو: 212، 752

سفارت فلسطین در تهران: 144

سلاح40 م.م: 883

سلطنت‌طلبان: 43، 245، 347، 403، 404، 412، 488، 497، 499، 554، 592، 605، 615، 626، 627، 774، 775، 801، 807، 817، 932، 993،

994، 1004، 1135

شاخه نظامی سازمان مجاهدین خلق: 81، 622

شرکت آکام فلز: 949

شرکت استایر استرالیا: 462

شرکت اکسون: 845

شرکت الیاف: 1037

شرکت ایران ناسیونال: 1037، 1038

شرکت ایرانیت: 1037

شرکت بابک: 1037

شرکت بافکار (کارخانه چیت‌سازی): 1030، 1038

شرکت بین‌المللی بریتیش پترولیوم: 213، 845

شرکت ترابری زمینی عراق- اردن: 830

شرکت خدمات نفتی ایران: 845

شرکت خودروسازی زامیاد: 1032، 1037

شرکت دادالی: 1196

شرکت

رستون دیزل انگلیس (شعبه کمپانی امریکایی جنرال الکتریک): 597

شرکت زانزی سرل فرار: 228

شرکت زمزم: 621

شرکت سایپا: 1038

شرکت سهامی فرش ایران: 745، 1031

شرکت صنعتی نولکو: 109، 110

شرکت فیلیپس: 1037

شرکت کاشی ایرانا: 1037

شرکت کشتیرانی جی. پولسن دانمارک: 378

شرکت کشتیرانی هلن کلاپ یونان: 999

شرکت گلف: 845

شرکت لیلاند: 150

شرکت مخابرات: 425

شرکت مشترک اردنی – عراقی: 31

شرکت ملی صنعتی جنرال: 1038

شرکت ملی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران: 228

شرکت موبیل: 845

شرکت مینو: 1037

شرکت نفت: 224، 239، 360، 593، 1016، 1060

شرکت واحد اتوبوسرانی تهران: 735، 760، 794، 801، 823، 862، 878، 918، 1058، 1063، 1108، 1131، 1145

شرکت هانی ول: 684

شرکت هواپیمایی ایران ایر: 366

شرکت هواپیمایی فرانسه: 303

شعبه 35 بازپرسی دادسرای عمومی تهران: 190

شورای اجرایی جهاد سازندگی بخش جمعه‌بازار صومعه‌سرا: 611

شورای اسلامی کارخانه شیشه میرال: 1038

شورای امنیت سازمان ملل: 1161، 1176

شورای

امنیت کشور: 28، 124، 168، 631، 645، 646، 647، 658، 669، 671

شورای انقلاب: 128، 179، 498

شورای تأمین استان مازندران: 360

شورای تأمین استانداری آذربایجان‌غربی: 124

شورای رهبری سازمان آزادی‌بخش فلسطین: 45

شورای رهبری عراق: 29، 1142

شورای سرپرستی صداوسیما: 492

شورای‌عالی

دفاع: 23، 28، 63، 101، 118، 119، 259، 310، 354، 391، 405، 410، 421، 527، 551، 693، 732، 733، 819، 820، 833، 834، 859، 883، 911، 1011، 1057، 1098، 1111، 1127، 1128، 1157

شورای‌عالی سپاه پاسداران: 492، 693

شورای‌عالی قضایی: 288، 418، 714، 745

شورای فرماندهی انقلاب عراق: 536، 597

شورای فرماندهی سپاه بندرعباس: 549

شورای فرماندهی سپاه: 997

شورای محلی مسجد امیرالمؤمنین تهران: 126

شورای مرکزی بسیج: 938

شورای

مرکزی حزب جمهوری اسلامی: 660، 714، 794، 805، 1153، 1154

شورای مرکزی فداییان اسلام: 611

شورای مشترک برنامه‌ریزی برای بازسازی مناطق جنگ‌زده: 160

شورای ملی آزادی: 584

شورای ملی مقاومت: 40، 43، 47، 128، 149، 162، 163، 171، 172، 180، 215، 219، 221، 229، 230، 233، 245، 265، 278، 316، 458، 477، 500، 505، 513، 531، 553، 570، 606، 626، 664، 735، 765، 804، 894، 923، 930، 931، 965، 993، 997، 1065، 1137، 1164

شورای

موقت ریاست‌جمهوری: 48، 63، 118، 168، 387، 632، 633، 682، 695، 707، 708، 714، 819، 853، 1116، 1117، 1127، 1153، 1154

شورای نگهبان: 240، 241، 258، 418، 632، 943

شورای وزیران جامعه اقتصادی اروپا: 376

شورای همکاری خلیج‌فارس: 73، 391، 392، 1161، 1162

شهربانی: 33، 66، 276، 287، 296، 298، 299، 338، 361، 388، 389،

409، 412، 428، 429، 454، 491، 493، 520، 560، 561، 564، 565، 566، 579، 600، 609، 646، 746، 761، 822، 830، 865، 937، 938، 954، 966، 1001، 1063، 1122، 1135

شهربانی آبادان: 678، 759

شهربانی ایلام: 865

شهربانی خوزستان: 1085

شهربانی سقز: 601

شهربانی سوسنگرد: 790

شهربانی شاندری: 983

شهربانی شهرضا: 680

شهربانی شیراز: 820

شهربانی قائم‌شهر: 939

شهربانی مهاباد: 370

شهرداری سرابله بخش چرداول ایلام: 490

صادرات نفت ایران: 844، 848، 849، 968، 1117، 1199

صادرات نفت عراق: 27، 213، 214، 237، 266، 267، 625، 753، 755، 848، 849، 989

صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران: 63، 143، 204، 426، 448، 485

صداوسیمای مرکز کرمانشاه: 442

صداوسیمای مرکز یزد: 539

صلح: 30، 45، 59، 60، 71، 268، 269، 294، 309، 320، 321، 342، 424، 461، 494، 495، 524، 525، 552، 569، 570، 615، 616، 667، 717، 734، 768، 780، 810، 828، 847، 848، 882، 950، 951، 956، 957، 973، 983، 985، 994، 995، 1029، 1030، 1088، 1124، 1133، 1148، 1162، 1163، 1173، 1188

صلیب‌سرخ جهانی: 577، 578، 733، 881، 888، 1029، 1030، 1181

صنایع الکترونیک شیراز: 1121

صندوق‌های بیمه لندن: 998

صنف فروشندگان ذغال: 928

ضدهوایی 57 م.م: 117

ضدهوایی کالیبر75: 560

طرح تبوک 6: 633

طرح حمزه سیدالشهدا (طرح عملیاتی حمزه): 23، 24، 678، 693، 694، 873

طرح عملیاتی تبوک: 633، 634

طرح عملیاتی توفیق: 901

عملیات الله اکبر: 773، 883

عملیات بیت‌المقدس: 891، 1068

عملیات تپه 350(بدون نام): 22

عملیات تپه بلتا: 975

عملیات تپه چشمه: 92

عملیات تپه‌های مدن: 355، 694، 984

عملیات توکل: 694، 984

عملیات ثامن‌الائمه: 20، 21، 22، 23، 24، 26، 27، 28، 41، 678، 693، 694، 759، 773، 787، 874، 883، 891، 984، 1007، 1008، 1009، 1015، 1016، 1017، 1019، 1020، 1021، 1024، 1025، 1036، 1041، 1052، 1056، 1057، 1058، 1062، 1067، 1068، 1071، 1081، 1082، 1084، 1085، 1086، 1087، 1089، 1097، 1098، 1099، 1101، 1118، 1128، 1141، 1168، 1193

عملیات دارخوین: 345

عملیات رجایی و باهنر (بازی‌دراز): 22، 23، 648، 675، 699، 721، 722، 731، 732، 733، 787، 788، 816، 975

عملیات سه‌راهی آبادان: 694، 984

عملیات شهید آیت: 293

عملیات شهید چمران: 22، 23، 89، 106، 113، 117، 132، 137، 157، 158، 675، 694، 975، 984

عملیات شهید مدنی: 23، 885، 901، 911، 913، 944، 947، 975

عملیات ضربتی والعادیات: 335، 412

عملیات طریق‌القدس: 834، 891

عملیات فتح‌المبین: 891

عملیات فرماندهی کل قوا: 24، 694، 984

عملیات کوی ذوالفقاری: 694

عملیات

نصر (تپه سبز): 23، 675، 702، 721، 732، 733، 834، 944، 975

عملیات والفجر10: 1067

عهدنامه ژنو: 1030

عهدنامه سال 1973: 845

عید فطر: 184، 239، 240، 241، 245، 258، 319، 388

فالانژهای لبنان (حزب کتائب): 315، 340

فداییان اسلام: 89، 354، 1057

فراماسون‌ها: 262

فرمانداری اهواز: 970

فرمانداری ایلام: 277

فرمانداری بانه: 123

فرمانداری بروجرد: 276، 562، 563

فرمانداری دشت آزادگان: 970

فرمانداری رودسر: 127

فرمانداری شهرری: 66

فرمانداری قائم‌شهر: 356، 938

فرمانداری نقده: 986

قادسیه صدام (فیلم): 486

قانون اساسی (اصل بیست‌ویکم): 301

قانون اساسی (بند 3 اصل 110): 834

قانون اساسی (بند د اصل 110): 1128

قانون اساسی: 226، 240، 266، 301، 325، 511، 556، 834، 1015، 1112، 1128

قرارداد 1975 الجزایر: 30، 31، 61، 321، 460، 784، 785، 816، 817، 880، 908، 945، 973، 983، 1088، 1162، 1188

قرارداد استرداد مجرمین بین ایران و فرانسه: 191

قرارداد کمپ دیوید: 424

قرارگاه لشکر77 در ماهشهر: 874

قرارگاه تیپ32 نیروی مخصوص: 347

قرارگاه مرکزی فرماندهی عملیات ثامن‌الائمه: 1022

قرارگاه مشترک عملیات غرب کشور: 1159

قرارگاه مشترک عملیاتی شمال‌غرب کشور: 32

قرارگاه مقدم غرب سپاه: 648

قطعنامه سال 1975 سازمان ملل: 595

قوه مجریه امریکا: 479

قهوه خانه سربناو سنندج: 160

کانون اسلامی دانشجویان ایرانی در سیته پاریس: 42، 232

کانون انجمن اسلامی دانش‌آموزان اراک: 777، 825

کانون بازنشستگان استان اصفهان: 936

کانون توحیدی جهاد سازندگی شهرکرد: 589

کانون توحیدی طه: 802

کشتارگاه بهمن: 509

کشتی اگیس براوری: 1010

کشتی

ال.سی.کت دانمارک: 31، 51، 52، 355، 356، 378، 521، 522، 532

کشتی باری ایران کلان: 228

کشتی لاین سیگل (line-Sigle): 353

کلانتری 12 اراک: 334

کلانتری بخش 2 فومن: 451

کلانتری تهرانپارس: 655

کلانتری منطقه 12 تهران: 127

کلانتری منطقه 13 تهران: 126

کلانتری منطقه 16 تهران: 312

کلانتری منطقه 2 تهران: 679

کلانتری منطقه 3 تهران: 374

کلانتری منطقه 4 تهران: 336

کلانتری منطقه 5 تهران: 311، 621

کلانتری منطقه 6 تبریز: 475

کلانتری منطقه 6 تهران: 276

کلانتری منطقه 7 تهران: 736

کلانتری منطقه 8 تهران: 125، 547

کلانتری منطقه 9 تهران: 776

کلت 13 تیر: 564

کلت رولور: 450، 489، 492، 509، 762، 806، 905

کلت فرانسوی ام.آ.جی: 564

کلت کالیبر22 م.م: 892

کلت کالیبر32 م.م: 762، 821

کلت کالیبر38 م.م: 324، 762، 879، 1032، 1197

کلت کالیبر45 م.م: 333، 357، 359، 449، 507، 529، 564، 723، 762، 792، 815، 905، 952، 954، 1033

کمپانی جنرال الکتریک: 597

کمپانی دی کیو ژاپن: 593

کمپانی شل: 213

کمپانی شوا ژاپن: 593

کمپانی ماروزن ژاپن: 593

کمپانی میتسوبیشی ژاپن: 75، 593، 718

کمپانی نیش من ژاپن: 593

کمپانی نیشو ایوی ژاپن: 593

کمپانی هند شرقی: 1164

کمک‌های مردمی: 20، 29، 96، 183، 201، 545، 790، 820، 936، 1030، 1167، 1194

کمیته اجرایی استان تهران (بنیاد امور جنگ‌زدگان): 177، 987

کمیته امداد امام خمینی: 96، 336، 386، 430، 919، 987

کمیته امداد امام خمینی مهاباد: 323، 332

کمیته امداد امام خمینی همدان: 966

کمیته امداد امام شفت رشت: 917

کمیته امداد شهر مشهد: 187

کمیته امداد یاسوج: 296

کمیته امور خارجی سنای امریکا: 52، 1134، 1151، 1152

کمیته امور صنفی تهران: 142، 185، 300

کمیته انقلاب اسلامی: 38، 40، 70، 71، 162، 186، 187، 188، 189، 193، 225، 255، 276، 322، 338، 357، 358، 359، 361، 372، 373، 374، 384، 386، 389، 400، 401، 411، 413، 417، 428، 449، 472، 473، 474، 490، 491، 493، 505، 507، 509، 520، 529، 538، 541، 560، 563، 588، 612، 621، 638، 640، 642، 644، 646، 653، 670، 681، 705، 706، 734، 749، 751، 760، 777، 800، 808، 824، 836، 838، 844، 862، 863، 866، 877، 878، 893، 918، 922، 926، 927، 937، 938، 939، 940، 942، 952، 970، 1059، 1061، 1063، 1070، 1072، 1074، 1075، 1076، 1105، 1106، 1122، 1184، 1185

کمیته انقلاب اسلامی اراک: 431

کمیته انقلاب اسلامی ارومیه: 1171

کمیته انقلاب اسلامی اهواز: 920

کمیته انقلاب اسلامی بابل: 474، 654

کمیته انقلاب اسلامی بانه: 38

کمیته انقلاب اسلامی تبریز: 187، 547، 879

کمیته انقلاب اسلامی تهران: 528، 942

کمیته انقلاب اسلامی ساری: 374

کمیته انقلاب اسلامی سبزوار: 414

کمیته انقلاب اسلامی مرکز: 188، 256، 385، 386

کمیته انقلاب اسلامی مرکزی مشهد: 386، 654

کمیته انقلاب اسلامی منطقه شمیرانات: 448

کمیته بسیج اقتصادی: 927، 989، 990

کمیته خلع سلاح بین‌المللی: 578

کمیته دولت‌ّآباد تهران: 529

کمیته راه‌آهن تهران: 824

کمیته ستاد 1 منطقه 8 تهران: 79

کمیته سیاسی جبهه دمکراتیک برای آزادی فلسطین: 957

کمیته فرهنگی منطقه 3 تهران: 142

کمیته مبارزه با گران‌فروشی و احتکار یزد: 793

کمیته مردمی روابط خارجی لیبی: 866

کمیته مرکزی انقلاب اسلامی: 474، 520، 521، 590، 838، 839، 892

کمیته مرکزی انقلاب اسلامی بابل: 450

کمیته مرکزی انقلاب اسلامی تهران: 324، 801

کمیته مرکزی انقلاب اسلامی خوزستان: 1183

کمیته مرکزی انقلاب اسلامی سنندج: 295

کمیته مرکزی انقلاب اسلامی قزوین: 491، 1197

کمیته مرکزی انقلاب اسلامی کرمانشاه: 296

کمیته مرکزی انقلاب اسلامی مشهد: 187، 188، 296

کمیته مرکزی انقلاب اسلامی میاندوآب: 590

کمیته مرکزی جنبش فتح: 687، 725

کمیته مرکزی حزب توده ایران: 663

کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران (پیرو کنگره چهارم): 445، 465، 466، 488، 663، 664، 775

کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی: 107

کمیته مرکزی سازمان فدائیان اسلام (اکثریت): 664

کمیته منطقه 1 تهران: 373، 472، 561، 589

کمیته منطقه 1 شمیران: 602، 610

کمیته منطقه 10 تهران: 126

کمیته منطقه 11 تهران: 373، 410، 800، 892

کمیته منطقه 12 تهران: 312، 802، 815، 824

کمیته منطقه 13 تهران: 839

کمیته منطقه 2 تهران: 410، 428، 612، 792، 793، 823

کمیته منطقه 3 تهران: 188، 410، 801

کمیته منطقه 4 تبریز: 188

کمیته منطقه 4 تهران: 142

کمیته منطقه 5 تبریز: 893

کمیته منطقه 5 تهران: 255، 284، 800، 806، 863

کمیته منطقه 5 نارمک: 857

کمیته منطقه 7 تهران: 588

کمیته منطقه 8 تهران: 126، 188، 802، 837

کمیته منطقه 9 تهران: 81، 125، 127، 324، 507، 723، 837

کمیته ناحیه 3 منطقه 1 تهران: 472

کمیته نظارت بر آتش‌بس: 616

کمیسیون حل دعاوی خارجی امریکا: 756

کمیسیون صلح: 924

کنسولگری ایران در استانبول (ترکیه): 43

کنسولگری ایران در رم: 683

کنسولگری ایران در کپنهاک: 72

کنسولگری ایران در لندن: 42، 496، 782

کنسولگری ایران در مونیخ: 72

کنفرانس سران ضدانقلاب در کردستان: 119

کنگره امریکا: 1150، 1151، 1176

کنگره چهارم حزب دمکرات کردستان ایران: 445، 466، 775

کنگره دانشجویان کردهای مخالف عراق: 1038

کودتای 28 مرداد 1332: 465

کودتای پینوشه: 871

کودتای نقاب (نوژه): 68، 69، 129، 150، 261، 348، 561، 572، 807، 808، 1034

کومه‌له ژ-ک: 465

کومه‌له:

33، 34، 97، 124، 160، 193، 201، 202، 332، 356، 381، 412، 426، 443، 488، 517، 518، 540، 559، 560، 600، 601، 652، 744، 861، 952، 985، 1058، 1120، 1144، 1145، 1159، 1160، 1182

گارد ریاست‌جمهوری عراق: 979

گارد ساحلی عراق: 860

گردان1 سپاه: 635، 636

گردان1 مکانیزه عراق: 1037

گردان10 مکانیزه عراق: 114

گردان111 تیپ84 خرم‌آباد: 483

گردان129 ارتش عراق: 773

گردان158 هوابرد شیراز: 856

گردان171 پیاده تیپ2 لشکر21 حمزه ارتش: 535

گردان184 پیاده مکانیزه: 634، 635، 699

گردان2 مکانیزه تیپ10 زرهی عراق: 1056

گردان2 مکانیزه عراق: 1037

گردان211 تانک: 635

گردان215 تانک: 635

گردان227 تانک: 133

گردان250 تانک چیفتن: 635

گردان3 تانک عراق: 1037

گردان3 مکانیزه عراق: 1037

گردان301 مستقل پیاده عراق: 1037

گردان328 از تیپ419 ارتش عراق: 982

گردان5 تیپ32 نیروی مخصوص ارتش عراق: 329، 345، 346، 347، 731

گردان6 تیپ32 نیروی مخصوص ارتش عراق: 329، 345، 346، 347، 731

گردان8 سپاه: 636

گردان9 تیپ33 مخصوص ارتش عراق: 1067

گردان9 سپاه: 635، 636

گردان9 نیروی مخصوص ارتش عراق: 346

گردان91 پدافند هوایی ارتش عراق: 252

گردان امید: 635

گردان تانک الکندی عراق: 790

گردان تانک المثنی از تیپ 30 زرهی عراق: 982

گردان تانک حیفا عراق: 114، 176

گردان تانک خالد عراق: 1037، 1098

گردان تانک عکا عراق: 176

گردان تانک غزه عراق: 114

گردان تانک مقداد عراق: 1037

گردان تانک مکه عراق: 114

گردان تانک یرموک عراق: 1037

گردان زرهی صلاح‌الدین عراق: 25، 1045

گردان ضربت ابوذر: 635، 636

گردان مقداد: 1045

گردان نور: 635

گردهمایی

اتحادیه بین‌المجالس (سی‌وهفتمین، هاوانا): 880، 881، 957

گروگان‌های امریکایی در ایران: 61، 227، 228، 230، 305، 344، 392، 393، 478، 479، 551، 552، 553، 643، 756، 969

گروه 37 رزمی شیراز: 678، 759، 1051

گروه آرمان مستضعفان: 256، 816، 866

گروه آزاد: 994

گروه انتظامات سپاه پاسداران کامیاران: 184

گروه ایران آزاد (ضدانقلاب): 664، 992، 1005

گروه پارس (ضدانقلاب): 664، 808

گروه تحقیق سپاه آبادان: 1027

گروه تحقیق و بررسی انفجار نخست‌وزیری: 670

گروه تئاتر وحدت مرکز آموزش فرهنگ شهرستان سبزوار: 790

گروه خبات: 139، 426

گروه رزمی 124 پیاده مکانیزه: 675

گروه رزمی 224 تانک: 675

گروه رزمی 227 تانک: 675

گروه صنعتی مان آلمان‌غربی: 31

گروه ضربت کمیته انقلاب اسلامی منطقه 1 شمیران: 449

گروه ضربت کمیته ستاد یک منطقه 11 تهران: 940

گروه طوفان: 360

گروه فرقان: 430، 436

گروه فرهنگی جهاد سازندگی دهدشت: 401

گروه کشورهای خاورمیانه‌ای عرب: 1191

گروه مقاومت ابوذر: 735

گروه مقاومت بسیج مسجد الجواد تهران: 988

گروهان خمپاره: 675

گروهان رزمی سپاه میاندوآب: 409

گروهان سوم گردان تانک المثنی: 947، 1068

گروهان سومار: 635

گروهان طالبی: 675

گروهان ماهینی: 675

گوشت: 927، 928، 968

لشکر16 زرهی قزوین: 116، 117، 119، 132، 133، 675

لشکر21 فتح: 119

لشکر28 کردستان: 252، 528، 986

لشکر3 زرهی عراق: 1025، 1036، 1043، 1048، 1067

لشکر5 مکانیزه عراق: 1037

لشکر6 زرهی عراق: 1056

لشکر77 خراسان: 24، 119، 572، 678، 693، 759، 873، 874، 876، 884، 1020، 1021، 1022، 1024، 1057، 1069، 1082، 1086

لشکر9 عراق: 114، 157، 158، 176، 899، 1037

لشکر92 زرهی ارتش: 133، 117، 572، 835، 972، 1117

لشکر زرهی زاهدان: 840

لشکر شیراز: 1111

مجاهدین عراقی: 201، 578

مجلس الجزایر: 1088

مجلس خبرگان: 917، 1027، 1103، 1112

مجلس شورای اسلامی: 19، 34، 48، 70، 118، 137، 152، 162، 169، 178، 191، 192، 206، 241، 243، 258، 263، 265، 279، 285، 298، 301، 339، 344، 347، 418، 454، 475، 480، 521، 631، 632، 633، 645، 653، 657، 658، 659، 661، 682، 689، 695، 707، 708، 712، 726، 747، 749، 794، 833، 853، 887، 925، 955، 971، 1027، 1064، 1073، 1074، 1075، 1088، 1111، 1128، 1153

مجلس لردهای انگلیس: 150

مجمع عمومی سازمان ملل: 30، 134، 578، 882، 925، 926، 995، 1036، 1161، 1176، 1188، 1189، 1191

محاصره اقتصادی: 69، 348، 435، 524، 662، 887، 1078، 1124

مخابرات استان کردستان: 504

مخابرات خرم‌آباد: 641

مرکز آموزش فنی صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران: 1122

مرکز اسناد و مدارک ایران در پاریس: 993

مرکز انتشارات سازمان مجاهدین خلق در اصفهان: 603

مرکز انقلاب اسلامی افغانستان: 451

مرکز بسیج مسجدسلیمان: 918

مرکز پلیس تهران: 98

مرکز توپخانه اصفهان: 205

مرکز جهاد سازندگی اهواز: 918

مرکز خبری سپاه پاسداران: 358

مرکز خدمات کشاورزی بروجرد: 949

مرکز فرهنگی ایران در پاریس: 42، 543، 1165

مرکز گسترش فرهنگ اسلامی اهواز: 1131

مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: 695، 1046، 1067

مسلسل پی. ام4: 564

مسلسل ضدهوایی دوشکا: 238

مکتب نرجس مشهد: 183

منشور ملل متحد: 926، 1188

موساد: 457

موشک 6 متری: 238

موشک 9 متری: 310

موشک اتومات: 228

موشک بازوکا: 546، 559، 866

موشک تاو: 114، 463، 483، 484، 676، 1043

موشک دراگون: 463، 484

موشک دریابه‌دریای خودکار: 227

موشک سهند3: 442

موشک ضدتانک: 962، 963

موشک فراگ: 470

موشک فلاشر: 463

موشک کاتیوشا: 238، 485، 575، 676، 773، 847، 886، 1021، 1028، 1067

موشک مالیوتکا: 463

موشک ماوریک: 463، 464

موشک‌انداز40 م.م: 238

موشک‌انداز بازوکا: 652

موشک‌انداز ضدتانک: 117

مؤسسه تجارت خارجی لهستان: 753

مؤسسه خیریه انصارالحجج مشهد: 96

میانجیگری: 332، 847، 848، 882، 908، 955، 956، 985، 994، 995

ناتو: 554، 555، 645

نارنجک تفنگی: 274

نارنجک تفنگی بازوکا: 432

ناوچه تبرزین: 50، 404، 406، 415، 416، 432، 456، 457، 458، 496، 521، 523، 524، 543، 581، 583، 585، 592، 615، 626، 664، 765، 994، 1135

ناوچه خنجر: 404، 406، 417، 1135

ناوچه نیزه: 404، 406، 417

ناوشکن کونتری: 909

نبرد قادسیه: 85، 392، 798، 799، 945

نخست‌وزیری: 631، 633، 638، 645، 646، 647، 658، 659، 660، 661، 662، 663، 665، 666، 669، 684، 685، 688، 689، 691، 709، 710، 711، 712، 714، 746، 776، 817، 843، 844، 1078، 1153

نشریه فرقان: 436

نماز جمعه تبریز: 822، 830

نماز جمعه تهران: 53، 69، 207، 209، 211، 313، 417، 614، 736، 740، 826، 827، 906، 1147

نماز جمعه قم: 207

نماز جمعه لاهیجان: 736، 826

نمایشگاه بین‌المللی بغداد: 30، 597، 1162، 1177

نمایشگاه جنگ: 1183

نمایشگاه عکس سپاه پاسداران در سنندج: 919

نمایشگاه کتاب فرانکفورت: 269

نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل: 969

نهج‌البلاغه: 348

نهضت آزادی: 151

نهضت سوادآموزی اندیمشک: 475

نهضت ملی شاهپور بختیار: 992

نیروهای احمدبن‌موسی: 636

نیروهای شهید چمران: 354، 885

نیروی دریایی ارتش: 138، 265، 355، 402، 456، 521، 532، 533، 813، 997، 1102، 1122، 1135

نیروی دریایی ارتش اسپانیا: 415، 416

نیروی دریایی ارتش عراق: 813، 979

نیروی دریایی ارتش عربستان: 342، 811

نیروی زمینی ارتش: 19، 28، 121، 265، 441، 646، 1008، 1022، 1057، 1086، 1110، 1127، 1128

نیروی زمینی ارتش عراق: 979

نیروی مخصوص ارتش عراق: 346، 979

نیروی هوایی ارتش: 19، 27، 28، 116، 119، 151، 166، 168، 169، 172، 191، 192، 202، 205، 208، 226، 229، 237، 245، 259، 265، 267، 314، 387، 388، 397، 575، 585، 646، 671، 715، 722، 759، 813، 820، 860، 889، 902، 997، 998، 1057، 1098، 1102، 1110، 1115، 1132، 1142، 1149، 1161، 1162، 1175، 1180، 1194

نیروی هوایی ارتش شوروی: 59

نیروی

هوایی ارتش عراق: 21، 436، 536، 962، 979، 985، 1039، 1141

نیروی هوایی ارتش عربستان: 1151

واحد اطلاعات سپاه پاسداران کرمانشاه: 161

واحد اطلاعات سپاه پاسداران منطقه غرب کشور: 332

واحد اطلاعات سپاه زاهدان: 1132

واحد اطلاعات عملیات سپاه: 345، 445، 723

واحد اطلاعات عملیات سپاه خوزستان: 116، 118، 345، 860، 1008

واحد اطلاعات منطقه 7 سپاه پاسداران: 634

واحد اطلاعات و تحقیقات سپاه سنندج: 865

واحد انتظامات سپاه پاسداران غرب کشور: 283

واحد بسیج مستضعفین سپاه پاسداران: 800

واحد تبلیغات سپاه پاسداران: 519

واحد تجسس پلیس تهران: 163

واحد توپخانه ارتش مصر: 1201

واحد حفاظت شرکت نفت آغاجاری: 833

واحد طرح و برنامه‌ریزی عملیات غرب کشور: 462

واحد

طرح و عملیات ستاد مرکزی سپاه پاسداران: 94، 382، 788، 840

واحد عملیات سپاه آستانه اشرفیه: 530

واحد عملیات سپاه اهواز: 92، 94

واحد عملیات سپاه رشت: 324

واحد عملیات سپاه قزوین: 1033

واحد عملیات سپاه لاهیجان: 640

واحد عملیات سعادتی، شورای مقاومت ملی: 141، 372

واحد عملیات نسرین اکبری (شورای مقاومت ملی): 163

واحد عملیاتی کمیته انقلاب اسلامی قائم‌شهر: 588

واحد فرهنگی سپاه مهاباد: 252

واحد گشت ستاد 1 منطقه 11 تهران: 735

واحد گشت شهربانی نقده: 1196

واحد گشت عملیات سپاه پاسداران: 1033

واحد گشت عملیات ستاد عملیاتی کمیته منطقه 1 تهران: 590

واحد گشت کمیته انقلاب اسلامی: 864

واحد گشت کمیته انقلاب اسلامی منطقه 2 تهران: 612

واحد موتوری سپاه پاسداران: 505

واحد مهندسی سپاه پاسداران: 94

واحد نهضت‌های آزادی‌بخش سپاه: 876

واقعه هفده شهریور: 794

وزارت آموزش‌وپرورش: 108، 152، 492، 964

وزارت ارشاد: 542، 1174، 1175، 1181

وزارت ارشاد دولت کویت: 74

وزارت اطلاعات: 884

وزارت اقتصاد و دارایی: 990

وزارت امور خارجه: 49، 50، 52، 101، 132، 147، 168، 189، 191، 210، 224، 267، 268، 291، 302، 307، 309، 314، 355، 377، 393، 405، 523، 543، 551، 615، 764، 853، 925، 961، 968، 969، 1014، 1035، 1038، 1133، 1135، 1161، 1165، 1173، 1175

وزارت امور خارجه آلمان: 267

وزارت امور خارجه اسپانیا: 404، 415، 416، 457

وزارت امور خارجه امریکا: 150، 433، 551، 553، 647، 659، 683، 756، 932، 1138، 1190، 1200

وزارت امور خارجه برزیل: 829

وز‌ارت امور خارجه بلژیک: 582

وزارت امور خارجه ترکیه: 166

وزارت امور خارجه دانمارک: 378

وزارت امور خارجه سوئد: 281

وزارت امور خارجه عراق: 231، 925

وزارت امور خارجه فرانسه: 167، 168، 194، 196، 212، 228، 260، 281، 303، 317، 343، 344، 496، 499، 754، 1164

وزارت امور خارجه کویت: 456، 522، 1133، 1134

وزارت امور خارجه هند: 958، 1014، 1035

وزارت بازرگانی فرانسه: 394

وزارت بهداری: 950

وزارت جنگ عراق: 676

وزارت خزانه‌داری امریکا: 756

وزارت دادگستری: 190، 191

وزارت دارایی امریکا: 60، 479

وزارت دارایی: 127، 305

وزارت دفاع امریکا: 1190

وزارت دفاع عراق: 345، 798

وزارت دفاع فرانسه: 228

وزارت دفاع: 527

وزارت راه و ترابری: 475، 480

وزارت راه و ترابری عراق: 424

وزارت فرهنگ: 151

وزارت فرهنگ عراق: 799

وزارت کار و امور اجتماعی: 671

وزارت کشور: 68، 298، 312، 542، 633، 711، 943، 986، 1107

وزارت کشور عربستان: 1174

وسیله نقلیه اف. وی 4204: 462

ولایت فقیه: 149، 511

هفته جنگ: 527، 859، 904، 911، 912، 913، 949، 1002، 1014، 1030، 1037

هلال‌احمر اصفهان: 1086، 1087

هلال‌احمر مدینه: 991

هلال‌احمر مهاباد: 274

هلیکوپتر سیکورسکی: 31، 963

هلیکوپتر کبرا: 106

همافران: 168، 192، 208

هنگ ژاندارمری فارس: 678، 759

هواپیماربایی: 195، 196، 207

هواپیمای اف14: 813

هواپیمای اف15: 436، 645، 1134

هواپیمای اف16: 436

هواپیمای اف4: 388، 524، 551، 1110

هواپیمای اف5: 1134

هواپیمای آواکس: 52، 134، 436، 645، 756، 1133، 1134، 1150، 1151، 1152، 1162، 1175، 1176، 1187، 1188، 1190

هواپیمای بوئینگ707 ارتش: 43، 68، 129، 147، 166، 169، 177، 207، 227، 314

هواپیمای توپولوف: 971

هواپیمای سی130: 1097، 1110،

هواپیمای فانتوم: 134، 1133

مشخصات کتاب

اشاره

فهرست روزشمار

فهرست نقشه‌ها

فهرست راهنمای عکس‌ها

پیشگفتار

مقدمه

روزشمار جنگ پنجشنبه 1 مرداد 1360 21 رمضان 1401 23 ژوئیه 1981

روزشمار جنگ جمعه2 مرداد 1360 22 رمضان 1401 24 ژوئیه 1981

روزشمار جنگ شنبه 3 مرداد 1360 23 رمضان 1401 25 ژوئیه 1981

روزشمار جنگ یکشنبه4 مرداد 1360 24 رمضان 1401 26 ژوئیه 1981

روزشمار جنگ دوشنبه5 مرداد 1360 25 رمضان 1401 27 ژوئیه 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 6 مرداد 1360 26 رمضان 1401 28 ژوئیه 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 7 مرداد 1360 27 رمضان 1401 29 ژوئیه 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 8 مرداد 1360 28 رمضان 1401 30 ژوئیه 1981

روزشمار جنگ جمعه 9 مرداد 1360 29 رمضان 1401 31 ژوئیه 1981

روزشمار جنگ شنبه10 مرداد 1360 30 رمضان 1401 1 اوت 1981

روزشمار جنگ یکشنبه 11 مرداد 1360 1 شوال 1401 2 اوت 1981

روزشمار جنگ دوشنبه 12 مرداد 1360 2 شوال 1401 3 اوت 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 13 مرداد 1360 3 شوال 1401 4 اوت 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 14 مرداد 1360 4 شوال 1401 5 اوت 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 15 مرداد 1360 5 شوال 1401 6 اوت 1981

روزشمار جنگ جمعه 16 مرداد 1360 6 شوال 1401 7 اوت 1981

روزشمار جنگ شنبه 17 مرداد 1360 7 شوال 1401 8 اوت 1981

روزشمار جنگ یکشنبه 18 مرداد 1360 8 شوال 1401 9 اوت 1981

روزشمار جنگ دوشنبه 19 مرداد 1360 9 شوال 1401 10 اوت 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 20 مرداد 1360 10 شوال 1401 11 اوت 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 21 مرداد 1360 11 شوال 1401 12 اوت 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 22 مرداد 1360 12 شوال 1401 13 اوت 1981

روزشمار جنگ جمعه 23 مرداد 1360 13 شوال 1401 14 اوت 1981

روزشمار جنگ شنبه 24 مرداد 1360 14 شوال 1401 15 اوت 1981

روزشمار جنگ یکشنبه 25 مرداد 1360 15 شوال 1401 16 اوت 1981

روزشمار جنگ دوشنبه 26 مرداد 1360 16 شوال 1401 17 اوت 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 27 مرداد 1360 17 شوال 1401 18 اوت 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 28 مرداد 1360 18 شوال 1401 19 اوت 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 29 مرداد 1360 19 شوال 1401 20 اوت 1981

روزشمار جنگ جمعه 30 مرداد 1360 20 شوال 1401 21 اوت 1981

روزشمار جنگ شنبه 31 مرداد 1360 21 شوال 1401 22 اوت 1981

روزشمار جنگ یکشنبه 1 شهریور 1360 22 شوال 1401 23 اوت 1981

روزشمار جنگ دوشنبه 2 شهریور 1360 23 شوال 1401 24 اوت 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 3 شهریور 1360 24 شوال 1401 25 اوت 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 4 شهریور 1360 25 شوال 1401 26 اوت 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 5 شهریور 1360 26 شوال 1401 27 اوت 1981

روزشمار جنگ جمعه 6 شهریور 1360 27 شوال 1401 28 اوت 1981

روزشمار جنگ شنبه 7 شهریور 1360 28 شوال 1401 29 اوت 1981

روزشمار جنگ یکشنبه 8 شهریور 1360 29 شوال 1401 30 اوت 1981

روزشمار جنگ دوشنبه 9 شهریور 1360 1 ذیقعده 1401 31 اوت 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 10 شهریور 1360 2 ذیقعده 1401 1 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 11 شهریور 1360 3 ذیقعده 1401 2 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 12 شهریور 1360 4 ذیقعده 1401 3 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ جمعه 13 شهریور 1360 5 ذیقعده 1401 4 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ شنبه 14 شهریور 1360 6 ذیقعده 1401 5 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ یکشنبه 15 شهریور 1360 7 ذیقعده 1401 6 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ دوشنبه 16 شهریور 1360 8 ذیقعده 1401 7 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 17 شهریور 1360 9 ذیقعده 1401 8 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 18 شهریور 1360 10 ذیقعده 1401 9 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 19 شهریور 1360 11 ذیقعده 1401 10 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ جمعه 20 شهریور 1360 12 ذیقعده 1401 11 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ شنبه 21 شهریور 1360 13 ذیقعده 1401 12 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ یکشنبه 22 شهریور 1360 14 ذیقعده 1401 13 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ دوشنبه 23 شهریور 1360 15 ذیقعده 1401 14 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 24 شهریور 1360 16 ذیقعده 1401 15 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 25 شهریور 1360 17 ذیقعده 1401 16 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 26 شهریور 1360 18 ذیقعده 1401 17 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ جمعه 27 شهریور 1360 19 ذیقعده 1401 18 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ شنبه 28 شهریور 1360 20 ذیقعده 1401 19 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ یکشنبه 29 شهریور 1360 21 ذیقعده 1401 20 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ دوشنبه 30 شهریور 1360 22 ذیقعده 1401 21 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 31 شهریور 1360 23 ذیقعده 1401 22 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 1 مهر 1360 24 ذیقعده 1401 23 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 2 مهر 1360 25 ذیقعده 1401 24 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ جمعه 3 مهر 136026 ذیقعده 1401 25 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ شنبه 4 مهر 1360 27 ذیقعده 1401 26 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ یکشنبه 5 مهر 136028 ذیقعده 1401 27 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ دوشنبه 6 مهر 136029 ذیقعده 1401 28 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ سه‌شنبه 7 مهر 1360 30 ذیقعده 1401 29 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ چهارشنبه 8 مهر 1360 1 ذیحجه 1401 30 سپتامبر 1981

روزشمار جنگ پنجشنبه 9 مهر 1360 2 ذیحجه 1401 1 اکتبر 1981

روزشمار جنگ جمعه 10 مهر 1360 3 ذیحجه 1401 2 اکتبر 1981

روزشمار جنگ شنبه 11 مهر 1360 4 ذیحجه 1401 3 اکتبر 1981