قرآن رحیم باروایات با زیرنویس خلاصه تفاسیر روایی شیعی

مشخصات کتاب

سرشناسه : قارزی، رضا، 1356-

عنوان و نام پديدآور : قرآن رحیم (با زیرنویس خلاصه تفاسیر روایی شیعی آیات)/رضا قارزی.

مشخصات نشر : اصفهان: برکه نور، 1404.

مشخصات ظاهری : 296 ص.

شابک : 978-622-4761-41-5

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

يادداشت : زبان: فارسی - عربی.

موضوع : قرآن .برگزیده‌ها -- ترجمه‌ها

Qur'an .Selections -- Translations

قرآن -- ترجمه

Qur'an -- Translating

تفاسیر شیعه

Qur'an -- Shiite hermeneutics

تفاسیر ماثوره -- شیعه امامیه

Qur'an -- *Traditional hermeneutics -- Imaamite Shiite

قرآن-- بررسی و شناخت

Qur'an -- Surveys

رده بندی کنگره : BP59/9

رده بندی دیویی : 297/112

شماره کتابشناسی ملی : 10180135

اطلاعات رکورد کتابشناسی : فیپا

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

قرآن رحیم

باروایات

ترجمه حضرت آیت الله سیدجواد سیدفاطمی تبریزی رحمه الله علیه

(باگزیده تفاسیر روایی شیعی :همراه با احادیث صحیح ومعتبر ازپیامبر اکرم واهل بیت علیهم السلام)

اقرا باسم ربک الذی خلق

درباره کتاب مصحف شریف ((قران رحیم روایی)):

ترجمه حضرت آیت الله سیدجواد سیدفاطمی تبریزی رحمه الله علیه

تهیه وگردآوری:رضاقارزی ومحمدعلی قارزی

همراه با (گزیده تفاسیر روایی شیعی) تهیه وگردآوری:رضاقارزی ومحمدعلی قارزی

کتاب حاضرهمراه خلاصه وگزیده تفاسیرکتب معتبر شیعی رحیم بوده ودارای چندویزگی مهم است:

1-ترجمه مفسر کبیرواستاد شریف قران مجید آیت الله سیدجواد سیدفاطمی تبریزی می باشد. (مبنا تدریس وپژوهش ایشان ترجمه ایت الله مکارم شیرازی وتفاسیرروان جاوید و نمونه والمیزان در دروس تفسیر قرآن کریم بود.)

2-مجموعه احادیث صحیح ،معتبروموثق یامتواتر ازپیامبر اکرم واهل بیت علیهم السلام نه حسن ،ضعیف یاجعلی در زیر نوشت به شکل خلاصه وگزیده تفاسیرکتب معتبر شیعی گردآوری شده است .مجموعه ای از احادیث وروایات از پیامبر اکرم واهل بیت معصوم اش صلوات الله علیهم السلام اجمعین درتفسیر روایی سوره هاوآیات قران کریم ی باشد. باتشکراز همکاری محمدمهدی قارزی.

4- منابع روایی شیعی از جمله تفاسیر: اهل بیت علیهم السلام ، تبیان ، مجمع‌البیان ، ابوالفتوح رازى،صافى، کنزالدقائق و ... بوده وکتب حدیثى چون الکافى، الوافى، وسائل‌الشیعه، بحارالانوار و دیگرمحتوی ...همچنین احادیث و دروس حوزوی وتفسیر تفسیر استادمان مفسر قرآن کریم آیت الله سیدجوادسیدفاطمی تبریزی رحمه الله علیه)).

فهرست سوره های قران کریم

1- حمد (فاتحه‌الکتاب)...................................................................................

2- بقره....................................................................................................

3- آل عمران.............................................................................................

4- نساء....................................................................................................

5- مائده..................................................................................................

6- انعام..................................................................................................

7- اعراف................................................................................................

8- انفال..................................................................................................

9- توبه (برائت)..........................................................................................

10- یونس...............................................................................................

11- هود.................................................................................................

12- یوسف...............................................................................................

13- رعد................................................................................................

14- ابراهیم.............................................................................................

15- حجر................................................................................................

16- نحل..................................................................................................

17- اسراء (بنی اسرائیل)................................................................................

18- کهف................................................................................................

19- مریم................................................................................................

20- طه.................................................................................................

21- انبیاء...............................................................................................

22- حج.................................................................................................

23- مؤمنون............................................................................................

24- نور.................................................................................................

25- فرقان.............................................................................................

26- شعراء.............................................................................................

27- نمل...............................................................................................

28- قصص................................................................................................

29- عنکبوت.............................................................................................

30- روم..................................................................................................

31- لقمان...............................................................................................

32- سجده...............................................................................................

33- احزاب..............................................................................................

34- سبأ...................................................................................................

35- فاطر.................................................................................................

36- یس (قلب القرآن).................................................................................

37- صافات..............................................................................................

38- ص..................................................................................................

39- زمر.................................................................................................

40- غافر (مؤمن).......................................................................................

41- فصلت (حم سجده)................................................................................

42- شوری..............................................................................................

43- زخرف.............................................................................................

44- دخان...............................................................................................

45- جاثیه..............................................................................................

46- احقاف..............................................................................................

47- محمد (قتال)......................................................................................

48- فتح.................................................................................................

49- حجرات............................................................................................

50- ق..................................................................................................

51- ذاریات............................................................................................

52- طور................................................................................................

53- نجم................................................................................................

54- قمر................................................................................................

55- الرحمن ..........................................................................................

56- واقعه................................................................................................

57- حدید...............................................................................................

58- مجادله.............................................................................................

59- حشر................................................................................................

60- ممتحنه..............................................................................................

61- صف.................................................................................................

62- جمعه...............................................................................................

63- منافقون.............................................................................................

64- تغابن................................................................................................

65- طلاق................................................................................................

66- تحریم...............................................................................................

67- ملک (تبارک).......................................................................................

68- قلم (نون)............................................................................................

69- حاقه.................................................................................................

70- معارج...............................................................................................

71- نوح..................................................................................................

72- جن..................................................................................................

73- مزمل................................................................................................

74- مدثر..................................................................................................

75- قیامه.................................................................................................

76- انسان (هل‌اتی)......................................................................................

77- مرسلات...............................................................................................

78- نبا (عمّ)................................................................................................

79- نازعات................................................................................................

80- عبس..................................................................................................

81- تکویر..................................................................................................

82- انفطار.................................................................................................

83- مطففین...............................................................................................

84- انشقاق....................................................................................................

85- بروج......................................................................................................

86- طارق.....................................................................................................

87- اعلی......................................................................................................

88- غاشیه.....................................................................................................

89- فجر......................................................................................................

90- بلد........................................................................................................

91- شمس....................................................................................................

92- لیل......................................................................................................

93- ضحی....................................................................................................

94- شرح (انشراح، الم نشرح)..............................................................................

95- تین.......................................................................................................

96- علق (اقرأ)..............................................................................................

97- قدر (انا انزلناه)........................................................................................

98- بینه (لم یکن)..........................................................................................

99- زلزله (اذا زلزلت)......................................................................................

100- عادیات..............................................................................................

101- قارعه.................................................................................................

102- تکاثر..................................................................................................

103- عصر.................................................................................................

104- همزه.................................................................................................

105- فیل..................................................................................................

106- قریش..............................................................................................

107- ماعون.............................................................................................

108- کوثر...............................................................................................

109- کافرون (قل یا ایها)..............................................................................

110- نصر...............................................................................................

111- مسد (لهب).......................................................................................

112- اخلاص (توحید، قل هو الله)........................................................................

113- فلق...................................................................................................

114- ناس.................................................................................................

توجه: فهرست موضوعی مصحف شریف در انتها کتاب قران رحیم روایی آمد است.

سوره حمد(فاتحه الکتاب)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ(1)

1- به نام خداوند بخشنده و مهربان.

1- قال الإمام الصادق (علیه السلام): ((إذا کانت لک حاجه فاقرأ المثانی.))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: ((هرگاه حاجتی داشتی، سوره فاتحه را بخوان.))

مستدرک الوسائل، جلد 4، صفحه 165.

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ(2)

2-ستایش مخصوص خداوندی است که پروردگار جهانیان است.

2- قال الإمام الباقر (علیه السلام): ((مَنْ لَمْ یَبْرَأْهُ الْحَمْدُ لَمْ یَبْرَأْهُ شَیْء.))

امام باقر (علیه السلام) فرمود: ((کسی که سوره‌ی حمد او را از بیماری نجات ندهد، چیزی او را نجات نخواهد داد.)). بحار الأنوار، جلد 89، صفحه 261.

الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ(3)

3- خداوندی که بخشنده و مهربان است.

3- قال الإمام الرضا (علیه السلام): ((رحمة الله أوسع من جميع شيء.))

امام رضا (علیه السلام) فرمود:((رحمت خدا وسیع‌تر از همه چیز است.))

الکافی، جلد 2، صفحه 230.

مَالِکِ يَوْمِ الدِّينِ(4)

4-ترجمه: خداوند مالک روز جزاست.

4-حدیث: قال الإمام الكاظم (علیه السلام): ((الله هو الذي يحكم بين عباده يوم القيامة.))

ترجمه: امام کاظم (علیه السلام) فرمود: ((خداوند است که میان بندگانش در روز قیامت حکم می‌کند.))

الکافی، جلد 1، صفحه 32.

إِيَّاکَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاکَ نَسْتَعِينُ(5)

5-ترجمه: (پروردگارا!) تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم.

5-حدیث: قال الإمام الرضا (علیه السلام): ((عبادت الله يجب أن تكون خالصه)).

ترجمه: امام رضا (علیه السلام) فرمود: ((عبادت خداوند باید خالص باشد)).

الکافی، جلد 2، صفحه 4.

اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ(6)

6-ترجمه: ما را به راه راست هدایت کن.

6-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الصراط المستقيم هو ولاية الأئمة».

ترجمه: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «راه راست، ولایت امامان است))

الکافی، جلد 2، صفحه 4.

صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لاَ الضَّالِّينَ(7)

7- راه کسانی که نعمت خود را بر آنان ارزانی داشتی، نه کسانی که بر آنان غضب کرده‌ای و نه گمراهان.

7-قال الإمام علي (علیه السلام): «إنما السعي في صراط الله هو سعي المؤمنين الذي يطهرهم ويقربهم إلى الله.)).ترجمه: امام علی (علیه السلام) فرمود: «حرکت در راه خدا همان تلاش مؤمنانی است که آن‌ها را پاک می‌کند و به خدا نزدیک می‌سازد.)).

نهج البلاغه، حکمت 276.

سوره بقره

اشاره

بسمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

الم

الم

ذَلِکَ الْکِتَابُ لَارَیْبَ فِیهِ هُدًی لِّلْمُتَّقِینَ(2)

2- این کتابی است که در آن هیچ شکی نیست؛ و برای پرهیزکاران هدایت است.

2- قال رسول الله (ص): «إن هذا القرآن هو حبل الله المتین.» بحار الأنوار، جلد 92، صفحه 5.

ترجمه: پیامبر اکرم (ص) فرمود: «این قرآن ریسمان محکم خداوند است.»

الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ وَیُقِیمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ (3)

3- (پرهیزکاران) کسانی هستند که به غیب ایمان می‌آورند؛ و نماز را برپا می‌دارند؛ و از تمام نعمت‌ها و مواهبی که به آنان روزی داده‌ایم، انفاق می‌کنند.

3- قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إیمان الغیب هو أفضل الإیمان.» الکافی، جلد 2، صفحه 146.

ترجمه: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «ایمان به غیب، بهترین ایمان است.»

وَالَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَیْکَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِکَ وَبِالْآخِرَةِ هُمْ یُوقِنُونَ (4)

4- و آنان که به آنچه بر تو نازل شده، و آنچه پیش از تو (بر پیامبران پیشین) نازل گردیده، ایمان می‌آورند؛ و به رستاخیز یقین دارند.

4- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الإیمان بالآخرة هو أساس الدین.» میزان الحکمة، جلد 1، صفحه 123.

ترجمه: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ایمان به آخرت اساس دین است.»

أُولَئِکَ عَلَی هُدًی مِّن رَّبِّهِمْ وَأُولَئکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (5)

5- آنان بر طریق هدایت پروردگارشانند؛ و آنان رستگارانند.

5- قال الإمام علی (علیه السلام): «من اتبع الحق فقد أفلح.» نهج البلاغه، خطبه 147.

ترجمه: امام علی (علیه السلام) فرمود: «هر کس حق را دنبال کند، رستگار خواهد شد.»

إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَیْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لَا یُؤْمِنُونَ (6)

6- کسانی که کافر شدند، برای آنان تفاوت نمی‌کند که آنان را (از عذاب الهی) بترسانی یا نترسانی؛ ایمان نخواهند آورد.

6- قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الکافر لا یقبل النذیر.»

ترجمه: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «کافر به انذار قبول نمی‌کند.»تفسیر القمی، جلد 1، صفحه 152.

خَتَمَ اللَّهُ عَلَی قُلُوبِهِمْ وَعَلَی سَمْعِهِمْ وَعَلَی أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ (7)

7- خدا بر دل‌ها و گوش‌های آنان مهر نهاده؛ و بر چشم‌هایشان پرده‌ای افکنده شده؛ و عذاب بزرگی در انتظار آن‌هاست.

7- قال رسول الله (ص): «إذا أُسْتُهْزِئَ بالدین، فاعلموا أن القلوب قد ختمت.» بحار الأنوار، جلد 78، صفحه 305.

ترجمه: پیامبر اکرم (ص) فرمود: «هرگاه به دین استهزا شود، بدانید که دل‌ها مهر شده‌اند.»

وَمِنَ النَّاسِ مَن یَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَبِالْیَوْمِ الْآخِرِ وَمَا هُم بِمُؤْمِنِینَ (8)

8- گروهی از مردم کسانی هستند که می‌گویند: «به خدا و روز رستاخیز ایمان آورده‌ایم.» در حالی که ایمان ندارند.

8- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «من أظهر الإیمان وأبطن الکفر، فهو فی أسفل درک الجحیم.»

ترجمه: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «هر کس ایمان را ظاهر کند و کفر را پنهان دارد، در پایین‌ترین مقام جهنم است.»تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 250.

یُخَادِعُونَ اللَّهَ وَالَّذِینَ آمَنُوا وَمَا یَخْدَعُونَ إِلَّا أَنفُسَهُمْ وَمَا یَشْعُرُونَ (9)

9- می‌خواهند خدا و مؤمنان را فریب دهند؛ در حالی که جز خودشان را فریب نمی‌دهند؛ (اما) نمی‌فهمند.

9- قال الإمام علی (علیه السلام): «المنافق یخدع نفسه.»

ترجمه: امام علی (علیه السلام) فرمود: «منافق خود را فریب می‌دهد.»نهج البلاغه، حکمت 176.

فِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ بِمَا کَانُوا یَکْذِبُونَ (10)

10- در دل‌های آنان یک نوع بیماری است؛ خداوند بر بیماری آنان افزوده؛ و به خاطر دروغ‌هایی که می‌گفتند، عذاب دردناکی در انتظار آن‌هاست.

10- قال الإمام الباقر (علیه السلام): «مرض القلوب أشر من مرض الأبدان.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 300.

ترجمه: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «بیماری دل بدتر از بیماری بدن است.»

وَإِذَا قِیلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ (11)

11-و هنگامی که به آنان گفته شود: «در زمین فساد نکنید!»، می‌گویند: «ما فقط اصلاح کننده‌ایم!».

11-قال الإمام علی (علیه‌السلام): لیس کل من یصلح ظاهراً یکون مصلحاً باطناً.

هر کسی که ظاهراً اصلاح می‌کند، الزاماً در باطن نیز مصلح نیست.غرر الحکم، صفحه 167.

أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلَکِن لَا یَشْعُرُونَ (12)

12-آگاه باشید! آنان همان مفسدانند ولی نمی‌فهمند.

12-قال الإمام الباقر (علیه‌السلام): إنَّ اللّهَ یبغض کل مفسد فی الأرض.

خداوند هر مفسدی را که در زمین فساد می‌کند، دشمن می‌دارد.تفسیر القمی، جلد 1، صفحه 210.

وَإِذَا قِیلَ لَهُمْ آمِنُوا کَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ کَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَکِن لَا یَعْلَمُونَ (13)

13-و هنگامی که به آنان گفته شود: «همانند دیگران ایمان بیاورید!» می‌گویند: «آیا مثل سفیهان ایمان بیاوریم؟!» بدانید آنان خود سفیه هستند ولی نمی‌دانند.

13-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): السفهاء الذین رفضوا الإیمان فصاروا أضل خلق الله.

سفیهان کسانی‌اند که ایمان را رها کرده و گمراه‌ترین آفریدگان خدا شدند.تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 210.

وَإِذَا لَقُوا الَّذِینَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَیَاطِینِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَکُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ (14)

14-و وقتی افراد با ایمان را ملاقات می‌کنند، می‌گویند: «ایمان آوردیم!» اما وقتی با شیاطین خود خلوت می‌کنند، می‌گویند: «ما با شماییم، فقط با آنان استهزاء می‌کنیم.»

14-قال الإمام الباقر (علیه‌السلام): المنافق یظهر الإیمان و یخفی الکفر.

منافق، ایمان را ظاهر و کفر را پنهان می‌کند.تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 300.

اللَّهُ یَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَیَمُدُّهُمْ فِی طُغْیَانِهِمْ یَعْمَهُونَ (15)

15-خداوند آنان را (به سزای استهزایشان) استهزا می‌کند و آنان را در طغیانشان سرگردان رها می‌سازد.

15-قال الإمام علی (علیه‌السلام): من استهزأ بالدین عاقبه الله بالذل والهوان.

هرکه دین را به استهزا گیرد، خداوند او را به ذلت و خواری می‌کشاند.نهج البلاغه، حکمت 89.

أُولَئِکَ ٱلَّذِینَ ٱشْتَرَوُاْ ٱلضَّلَلَةَ بِالْهُدَى فَمَا رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِینَ (16)

16-آنان کسانی‌اند که گمراهی را به هدایت فروختند، تجارتشان سود نبخشید و هدایت نشده‌اند.

16-قال الإمام الباقر (علیه‌السلام): تجارة الآخرة خیر من تجارة الدنیا.

تجارت آخرت بهتر از تجارت دنیاست.الکافی، جلد 2، صفحه 145.

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِی اسْتَوْقَدَ نَارًا فَلَمَّا أَضَاءَتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِی ظُلُمَاتٍ لَا يُبْصِرُونَ (17)

17-مثل آن‌ها همچون کسی است که آتشی بیفروزد؛ پس چون اطرافش را روشن ساخت، خدا نورشان را ببرد و آن‌ها را در تاریکی‌ها رها کند که نمی‌بینند.

17-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): المنافق کمن یستوقد النار لا ینتفع بنورها.

منافق، مانند کسی است که آتش می‌افروزد ولی از نور آن بهره نمی‌برد.تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 244.

صُمٌّ بُكْمٌ عُمْیٌ فَهُمْ لَا یَرْجِعُونَ (18)

18-آن‌ها کر، لال و کورند، پس (از راه حق) بازنمی گردند.

18-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): العصاة یصیرون صماً عن الحق وبکماً وعمیاناً عنه.

گناهکاران نسبت به حق، کر و لال و کور می‌شوند.تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 245.

أَوْ كَصَیِّبٍ مِّنَ السَّمَاءِ فِیهِ ظُلُمَاتٌ وَرَعْدٌ وَبَرْقٌ یَجْعَلُونَ أَصَابِعَهُمْ فِی آذَانِهِم مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَاللَّهُ مُحِیطٌ بِالْكَافِرِینَ (19)

19-یا همچون بارانی است از آسمان که در آن تاریکی‌ها، رعد و برق است، از ترس صاعقه‌ها انگشتانشان را در گوش فرو می‌کنند تا از مرگ در امان باشند؛ و خدا به کافران احاطه دارد.

19-قال الإمام الباقر (علیه‌السلام): الخوف من الحق یسد الأذان عن سماعه.

ترس از حق گوش‌ها را از شنیدن آن می‌بندد.تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 246.

یَكَادُ الْبَرْقُ یَخْطَفُ أَبْصَارَهُمْ كُلَّمَا أَضَاءَ لَهُم مَّشَوْا فِیهِ وَإِذَا أَظْلَمَ عَلَیْهِمْ قَامُوا وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ (20)

20-نزدیک است برق، چشمانشان را برباید؛ هرگاه که روشن می‌شود راه می‌روند و چون خاموش می‌شود از حرکت باز می‌مانند؛ و اگر خدا بخواهد، شنوایی و بینایی‌شان را می‌گیرد؛ خداوند بر هر کاری تواناست.

20-قال الإمام علی (علیه‌السلام): من اعتمد على نور غیر الله أطفأ الله علیه نوره.

هر که بر نوری جز نور خدا تکیه کند، خدا نور را بر او خاموش می‌گرداند.غررالحکم، صفحه 312.

یَا أَیُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذِی خَلَقَکُمْ وَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ (21)

21- ای مردم! پروردگار خود را بپرستید؛ آن کس که شما، و کسانی را که پیش از شما بودند آفرید، تا پرهیزکار شوید.

21-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «أفضل العبادة التقوی.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «بهترین عبادت، تقوا است.»الکافی، جلد 2، صفحه 75.

الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ فِرَاشاً وَ السَّمَاءَ بِنَاءً وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقاً لَکُمْ فَلاَ تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَاداً وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ (22)

22- آن کس که زمین را بستر شما، و آسمان [جو زمین] را همچون سقفی بالای سر شما قرار داد؛ و از آسمان آبی فرو فرستاد؛ و به وسیله آن، میوه‌ها را پرورش داد؛ تا روزی شما باشد. بنا بر این، برای خدا همتایانی قرار ندهید، در حالی که می‌دانید (هیچ یک از آن‌ها، نه شما را آفریده‌اند، و نه شما را روزی می‌دهند).

22-قال الإمام علی (علیه السلام): «أعظم الذنوب أن تجعل لله نداً.» نهج البلاغه، خطبه 160.

امام علی (علیه السلام) فرمود: «بزرگ‌ترین گناه این است که برای خدا همتایی قرار دهی.»

وَ إِنْ کُنْتُمْ فِی رَیْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَی عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَدَاءَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ (23)

23- و اگر در باره آنچه بر بنده خود [پیامبر] نازل کرده‌ایم شک و تردید دارید، (دست کم) یک سوره همانند آن بیاورید؛ و گواهان خود را - غیر خدا - برای این کار، فرا خوانید اگر راست می‌گویید!

23-قال الإمام الرضا (علیه السلام): «القرآن حجة الله علی خلقه.»

امام رضا (علیه السلام) فرمود: «قرآن حجت خدا بر خلقش است.»تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 255.

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِی وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْکَافِرِینَ (24)

24- پس اگر چنین نکنید، و هرگز نخواهید کرد، از آتشی بترسید که هیزم آن، بدن‌های مردم (گنهکار) و سنگ‌ها [بت‌ها] است، و برای کافران آماده شده است!

24-قال الإمام علی (علیه‌السلام): «النار عقاب لمن خالف أمر الله». بحار الأنوار، جلد 7، صفحه 248

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: آتش (دوزخ) عقوبت کسی است که از فرمان خدا سرپیچی کند.

وَبَشِّرِ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ (25)

25-و به کسانی که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند، بشارت ده که باغ‌هایی از بهشت برای آنان خواهد بود که نهرها از زیر (درختانش) جاری است؛ و هر زمان که میوه‌ای از آن به آنان روزی داده شود، می‌گویند: این همان است که قبلاً به ما روزی داده شده بود؛ و میوه‌هایی که برای آنها آورده می‌شود، همگی یکسانند (در کیفیت). و برای آنان همسرانی پاک و بی‌آلایش است؛ و جاودانه در آن خواهند بود.

25-قال الإمام الصادق (علیه السلام):«إنَّ جنات تجری من تحتها الأنهار رزقٌ أعدَّهُ اللهُ لعباده المؤمنین جزاءً لِصالح أعمالهم.» منبع: بحار الأنوار، جلد 8، صفحه 168

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «باغ‌هایی که نهرها از زیر آن جاری است، رزقی است که خداوند برای بندگان مؤمن خود در برابر اعمال شایسته‌شان آماده کرده است.»

إِنَّ اللَّهَ لَا یَسْتَحْیِی أَنْ یَضْرِبَ مَثَلًا مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا ۚ فَأَمَّا الَّذِینَ آمَنُوا فَیَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِینَ كَفَرُوا فَیَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَ ذَا مَثَلًا یُضِلُّ بِهِ كَثِیرًا وَیَهْدِی بِهِ كَثِیرًا وَمَا یُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِینَ (26)

26- خداوند از اینکه به موجودی کوچک مانند پشه - یا بالاتر از آن - مثال بزند شرم نمی‌کند. پس آن‌ها که ایمان آوردند می‌دانند که این واقعیتی از جانب پروردگارشان است؛ ولی آن‌ها که کافر شدند می‌گویند: خداوند از این مثل چه اراده کرده است؟! (خدا) گروه بسیاری را با آن گمراه می‌کند و گروه بسیاری را هدایت می‌نماید. و تنها فاسقان را با آن گمراه می‌کند.

26-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام):«المثل لیُبین اللهُ لعباده حکمة ما خلق من کبیر و صغیر.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «این مثال‌ها برای روشن کردن حکمت خدا در خلق کوچک و بزرگ است.»الکافی، جلد 1، صفحه 120

الَّذِینَ یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِیثَاقِهِ وَیَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَیُفْسِدُونَ فِی الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ (27)

27- آن‌ها که پیمان خدا را پس از بستن آن می‌شکنند و پیوندهایی را که خداوند دستور به برقراری آن داده است، قطع می‌کنند و در زمین فساد می‌کنند، این‌ها همان زیانکارانند.

27-قال الإمام علی (علیه‌السلام):«من نقض العهد فقد خسر الدنیا و الآخرة.»امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «هرکه عهدشکنی کند، در دنیا و آخرت زیان‌کار است.»نهج البلاغه، حکمت 238.

كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (28)

28- چگونه به خدا کفر می‌ورزید؟! در حالی که شما مردگانی بودید و او شما را زنده کرد؛ سپس شما را می‌میراند؛ سپس بار دیگر شما را زنده می‌کند؛ سپس به سوی او بازگردانده می‌شوید.

28-قال الإمام الباقر (علیه‌السلام):«لقد أحیاکم الله بالهدایة، ثم یعیدکم فی الآخرة للحساب والجزاء.»

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: «خدا شما را با هدایت زنده کرد و سپس در آخرت برای حساب و جزا بازمی‌گرداند.»تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 52

هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (29)

29- او خدایی است که همه آنچه را در زمین وجود دارد برای شما آفرید؛ سپس به آسمان پرداخت و آنها را به صورت هفت آسمان مرتب نمود؛ و او به هر چیز داناست.

29-قال الإمام الرضا (علیه‌السلام):«إن السماء والأرض وما فیهما خلقاً لعباده لیعتبروا بها ویتذکروا.»

امام رضا (علیه‌السلام) فرمود: «آسمان و زمین و آنچه در آن‌هاست برای بندگان آفرید تا در آنها عبرت گیرند و تذکر یابند.»الکافی، جلد 1، صفحه 155

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ (30)

30- و هنگامی که پروردگارت به فرشتگان گفت: «من در زمین جانشینی (نماینده‌ای) قرار می‌دهم.» گفتند: «آیا کسی را در آن قرار می‌دهی که فساد و خونریزی کند؟! در حالی که ما تسبیح و حمد تو را به‌جا می‌آوریم و تو را تقدیس می‌کنیم.» فرمود: «من چیزی می‌دانم که شما نمی‌دانید.»

30-قال الإمام علی (علیه‌السلام):«إنما جعل الله خلیفته فی الأرض لینشر العدل بین خلقه.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «خداوند خلیفه‌ای در زمین قرار داد تا عدالت را بین بندگانش گسترش دهد.»

نهج البلاغه، خطبه 193

وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (31)

31- سپس خداوند همه اسم‌ها را به آدم آموخت؛ آن‌گاه آن‌ها را بر فرشتگان عرضه داشت و فرمود: اگر راست می‌گویید، نام‌های این‌ها را به من خبر دهید.

31-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام):«الأسماء التی علّمها الله لآدم هی حقائق الأشیاء وعلومها.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «اسم‌هایی که خدا به آدم آموخت، حقایق اشیاء و علوم آن‌ها بود.»

تفسیر القمی، جلد 1، صفحه 78

قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ (32)

32- فرشتگان گفتند: «منزّهی تو! ما جز آنچه به ما تعلیم داده‌ای، نمی‌دانیم. تو دانا و حکیم هستی.»

قال الإمام الباقر (علیه‌السلام):«هذا تعلیمٌ لخلق الله أن یرجعوا إلیه فی کل شیء یجهلونه.»

32-امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: «این تعلیم خداوند به بندگان است که در تمام امور مجهول خود به او بازگردند.»بحار الأنوار، جلد 11، صفحه 75

قَالَ يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ (33)

33- فرمود: ای آدم! آنان را از نام‌هایشان خبر ده. هنگامی که آنان را از نام‌هایشان خبر داد، خداوند فرمود: آیا به شما نگفتم که غیب آسمان‌ها و زمین را می‌دانم؟ و نیز می‌دانم آنچه را شما آشکار می‌کنید، و آنچه را پنهان می‌داشتید.

33-قال الإمام علی (علیه‌السلام):«إن الله یعلم السرائر وما تخفی القلوب.» نهج البلاغه، حکمت 45

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «خداوند رازها و آنچه دل‌ها پنهان می‌کنند را می‌داند.»

وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ (34)

34- و هنگامی که به فرشتگان گفتیم: «برای آدم سجده کنید!» همه سجده کردند جز ابلیس که سرباز زد و تکبر ورزید و از کافران شد.

34-قال الإمام علی (علیه‌السلام): «التکبر أول المعاصی، وهو الذی أخرج إبلیس من الجنة.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «تکبر نخستین گناه است و همان چیزی است که ابلیس را از بهشت بیرون کرد.»نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 11، صفحه 141

وَقُلْنَا يَا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ (35)

35- و گفتیم: ای آدم! تو و همسرت در این باغ سکونت کنید و از (نعمت‌های) آن، هرچه می‌خواهید، به فراوانی بخورید؛ اما به این درخت نزدیک نشوید که از ستمگران خواهید شد.

قال الإمام جعفر الصادق (علیه‌السلام): «الشجرة التی نهی الله آدم عنها کانت رمزاً للطاعة والاختبار.»

35-امام جعفر صادق (علیه‌السلام) فرمود: «درختی که خداوند آدم را از نزدیک شدن به آن منع کرد، رمزی برای اطاعت و آزمایش بود.»الکافی، جلد 1، صفحه 413؛ بحار الأنوار، جلد 11، صفحه 217

فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ وَقُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ (36)

36- پس شیطان آن دو را از آن (مقام) لغزانید و آنان را از آنچه در آن بودند بیرون کرد، و گفتیم: «فرود آیید! در حالی که برخی از شما دشمن برخی دیگر خواهند بود؛ و برای شما در زمین، قرارگاه و تا زمانی معین، بهره‌ای خواهد بود.»

36-قال الإمام جعفر الصادق (علیه‌السلام): «هبوط آدم من الجنة کان بداية لحياة الاختبار والعمل فی الأرض.» الکافی، جلد 1، صفحه 421؛ بحار الأنوار، جلد 11، صفحه 226

امام جعفر صادق (علیه‌السلام) فرمود: «فرود آمدن آدم از بهشت، آغاز زندگی آزمایش و کار در زمین بود.»

فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ (37)

37- سپس آدم از پروردگارش کلماتی را دریافت کرد و خداوند توبه او را پذیرفت؛ چرا که او بسیار توبه‌پذیر و مهربان است.

38-قال الإمام جعفر الصادق (علیه‌السلام): «إن الله علّم آدم کلمات التوبة لیفتح له باب الرحمة.»

امام جعفر صادق (علیه‌السلام) فرمود: «خداوند کلمات توبه را به آدم آموخت تا درِ رحمت را به روی او بگشاید.»الکافی، جلد 2، صفحه 435؛ بحار الأنوار، جلد 11، صفحه 154

قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ (38)

38- گفتیم: همگی از آن فرود آیید؛ و هرگاه هدایت من به شما رسید، کسانی که از هدایت من پیروی کنند، نه ترسی بر آنان است و نه اندوهگین می‌شوند.

قال الإمام علی (علیه‌السلام): «الهدایة من الله طریق النجاة من الخوف والحزن.»

38-امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «هدایت از جانب خداوند راه نجات از ترس و اندوه است.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ غرر الحکم، صفحه 165

وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ (39)

39- و کسانی که کفر ورزیدند و آیات ما را تکذیب کردند، آنان اهل آتش‌اند و جاودانه در آن خواهند بود.

قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «التکذیب بآیات الله یؤدی إلی الهلاک الأبدي.» ؛ بحار الأنوار، جلد 8، صفحه 317

39-امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «تکذیب آیات خداوند به نابودی ابدی منجر می‌شود.»

يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ (40)

40- ای بنی‌اسرائیل! نعمت‌هایی را که به شما ارزانی داشتم، به یاد آورید، و به پیمان من وفا کنید تا من نیز به پیمان شما وفا کنم، و تنها از من بترسید.

40-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «ذکر النعم یوجب شکرها وحفظ العهود یوجب رضا الله.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «یادآوری نعمت‌ها موجب شکرگزاری است و حفظ پیمان‌ها موجب رضایت خداوند می‌شود.»نهج البلاغه، حکمت 207؛ بحار الأنوار، جلد 74، صفحه 117

وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ (41)

41- و به آنچه نازل کرده‌ام که تصدیق‌کننده چیزی است که با شماست، ایمان بیاورید و نخستین کافر به آن نباشید؛ و آیات مرا به بهایی ناچیز نفروشید؛ و تنها از من پروا کنید.

قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الإیمان بالحق یبدأ بالإقرار به وعدم بیعه بالدنیا.»

41-امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «ایمان به حق با پذیرش آن آغاز می‌شود و نباید آن را با دنیا معامله کرد.»الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 9، صفحه 128

وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ (42)

42- و حق را با باطل نیامیزید و حقیقت را کتمان نکنید، در حالی که خودتان می‌دانید.

42-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «کتمان الحق مع العلم به من أعظم الخطایا.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «پنهان کردن حق با علم به آن، از بزرگ‌ترین گناهان است.»

نهج البلاغه، خطبه 134؛ غرر الحکم، صفحه 311

وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ (43)

43- و نماز را برپا دارید و زکات بدهید و با رکوع‌کنندگان رکوع کنید.

43-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الصلاة والزکاة هما أساس العبادة والتقرب إلی الله.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «نماز و زکات اساس عبادت و تقرب به خداوند هستند.»

الکافی، جلد 3، صفحه 270؛ بحار الأنوار، جلد 83، صفحه 16

أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ (44)

44- آیا مردم را به نیکی فرمان می‌دهید و خودتان را فراموش می‌کنید، در حالی که کتاب خدا را می‌خوانید؟ آیا نمی‌اندیشید؟

44-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «من أمر بالبر فلینظر إلی نفسه أولاً.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «کسی که به نیکی فرمان می‌دهد، باید ابتدا به خودش توجه کند.»

نهج البلاغه، حکمت 72؛ غرر الحکم، صفحه 145.

وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ (45)

45- و از صبر و نماز یاری جویید، و این کار جز برای خاشعان دشوار است.

قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الصبر والصلاة هما مفتاح الفرج والرضا.» الکافی، جلد 2، صفحه 93

45-امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «صبر و نماز کلید گشایش و رضایت هستند.»

الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ (46)

46- همان کسانی که یقین دارند پروردگارشان را ملاقات خواهند کرد و به سوی او بازمی‌گردند.

46-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «الإیمان بلقاء الله یوجب العمل الصالح.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «ایمان به ملاقات خداوند، موجب انجام عمل صالح می‌شود.»

نهج البلاغه، حکمت 297؛ غرر الحکم، صفحه 289

يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ (47)

47- ای بنی‌اسرائیل! نعمت‌هایی را که به شما ارزانی داشتم، به یاد آورید، و اینکه شما را بر جهانیان برتری دادم.

47-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «فضل الله علی قوم یوجب شکرهم وعدم کفران النعم.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «برتری خداوند بر قومی، شکرگزاری و عدم ناسپاسی نعمت‌ها را لازم می‌کند.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 9، صفحه 128

وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ (48)

48- و از روزی بترسید که هیچ کس به جای دیگری چیزی را نمی‌پذیرد، و شفاعت از او قبول نمی‌شود، و چیزی به عنوان عوض از او گرفته نمی‌شود، و یاری نخواهند شد.

48-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «یوم الحساب یوم العدل المطلق ولا مجال للشفاعة إلا بإذن الله.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «روز حساب، روز عدالت مطلق است و شفاعت تنها با اجازه خداوند انجام می‌شود.»

نهج البلاغه، خطبه 227؛ غرر الحکم، صفحه 315

وَإِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ ۚ وَفِي ذَلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ (49)

49- و به یاد آورید زمانی را که شما را از آل فرعون نجات دادیم، در حالی که شما را شکنجه سخت می‌دادند؛ پسرانتان را سر می‌بریدند و زنانتان را زنده نگه می‌داشتند؛ و در این، آزمایش بزرگی از جانب پروردگارتان برای شما بود.

49-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «البلاء العظیم یوجب الصبر والاتصال بالله.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «آزمایش بزرگ، صبر و ارتباط با خدا را می‌طلبد.»

الکافی، جلد 2، صفحه 93

وَإِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْنَاكُمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ (50)

50- و به یاد آورید زمانی را که دریا را برای شما شکافتیم و شما را نجات دادیم و آل فرعون را غرق کردیم، در حالی که شما تماشا می‌کردید.

50-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «نجاة الله لعباده تذکیر لهم بقدرته ورحمته.» بحار الأنوار، جلد 11، صفحه 217

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «نجات خداوند برای بندگانش، یادآوری قدرت و رحمت اوست.»

بحار الأنوار، جلد 11، صفحه 217

وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ (51)

51- و هنگامی که با موسی چهل شب وعده گذاشتیم؛ سپس بعد از او گوساله را به عنوان معبود انتخاب کردید، در حالی که ستمگر بودید.

51-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «عبادة العجل کانت انحرافاً عظیماً عن عبادة الله وسبباً للعقاب.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «پرستش گوساله انحراف بزرگی از عبادت خداوند بود و موجب عقوبت شد.»

الکافی، جلد 2، صفحه 403؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 255

ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (52)

52- سپس بعد از آن شما را بخشیدیم، شاید شکرگزاری کنید.

52-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «عفو الله یوجب شکر النعمة وعدم تکرار الخطیئة.».

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «بخشایش خداوند، شکر نعمت و پرهیز از تکرار گناه را ایجاب می‌کند.»

نهج البلاغه، حکمت 207؛ غرر الحکم، صفحه 117

وَإِذْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ (53)

53- و هنگامی که به موسی کتاب و فرقان را دادیم، شاید هدایت شوید.

53-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الکتاب والفرقان هما نور الهداية للناس.»

53-امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «کتاب و فرقان، نور هدایت برای مردم هستند.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 256

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ (54)

54- و هنگامی که موسی به قوم خود گفت: «ای قوم من! شما با انتخاب گوساله به خودتان ستم کردید؛ پس به سوی خالق خود توبه کنید و خودتان را بکشید. این برای شما نزد پروردگارتان بهتر است.» سپس خداوند توبه شما را پذیرفت؛ چرا که او بسیار توبه‌پذیر و مهربان است.

54-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «التوبة الحقیقیة تتطلب تضحية عظیمة وإخلاصاً لله.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «توبه حقیقی نیازمند فداکاری عظیم و اخلاص برای خداوند است.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 257

وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ (55)

55- و هنگامی که گفتید: «ای موسی! ما هرگز به تو ایمان نمی‌آوریم تا خدا را آشکارا ببینیم.» پس صاعقه شما را گرفت، در حالی که نگاه می‌کردید.

55-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «طلب رؤیة الله جهراً کان جهلاً عظیماً بمکانة الله وعظمته.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «خواستن دیدن خداوند به صورت آشکار، نادانی بزرگی نسبت به مقام و عظمت خداوند بود.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 258

ثُمَّ بَعَثْنَاكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (56)

56- سپس بعد از مرگتان شما را زنده کردیم، شاید شکرگزاری کنید.

56-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «بعث الله لعباده یوجب شکره والعمل بطاعته.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «زنده کردن بندگان توسط خداوند، شکرگزاری و عمل به فرمان او را ایجاب می‌کند.»

نهج البلاغه، حکمت 207؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 259

وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ (57)

57- و ابر را بر شما سایبان قرار دادیم و «منّ» و «سلوی» بر شما فرو فرستادیم؛ از نعمت‌های پاکی که به شما روزی دادیم، بخورید؛ و آنان به ما ستم نکردند، بلکه به خودشان ستم می‌کردند.

57-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «رزق الله لعباده یوجب شکره وعدم عصیانه.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «روزى خداوند برای بندگانش، شکرگزاری و پرهیز از نافرمانی او را واجب می‌کند.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 260

وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ (58)

58- و هنگامی که گفتیم: «به این شهر وارد شوید و از نعمت‌های آن هرچه می‌خواهید، به فراوانی بخورید؛ و از درِ آن با خضوع وارد شوید و بگویید: «حِطَّه» تا گناهان شما را ببخشیم؛ و برای نیکوکاران پاداش بیشتری خواهیم داد.»

58-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «الدخول بخضوع یوجب مغفرة الله وزیادة الأجر.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «ورود با خضوع موجب آمرزش خداوند و افزایش پاداش است.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 261

فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ (59)

59- پس کسانی که ستم کردند، سخنی را که به آنان گفته شده بود، تغییر دادند؛ و ما بر ستمگران به خاطر فسقی که داشتند، عذابی از آسمان فرستادیم.

59-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «تغییر أوامر الله یؤدي إلی الهلاك والعقاب.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «تغییر دستورات خداوند به هلاکت و مجازات منجر می‌شود.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 262

وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ (60)

60- و هنگامی که موسی برای قوم خود آب طلبید، گفتیم: «با عصای خود بر سنگ بزن.» پس دوازده چشمه از آن جاری شد؛ هر گروهی آبشخور خود را شناختند؛ (گفتیم:) «از روزی خدا بخورید و بنوشید و در زمین فساد نکنید.»

60-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «رزق الله یوجب شکره والعمل بطاعته وعدم الإفساد فی الأرض.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «روزى خداوند موجب شکرگزاری، اطاعت او و پرهیز از فساد در زمین است.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 263

وَإِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ (61)

61- و (به یاد آورید) زمانی که گفتید: ای موسی! ما هرگز به یک نوع غذا بسنده نمی‌کنیم؛ از پروردگارت بخواه که از آنچه زمین می‌رویاند، مانند سبزیجات، خیار، سیر، عدس و پیاز، برای ما برویاند. موسی گفت: آیا چیزی پست‌تر را به جای بهتر انتخاب می‌کنید؟ (اکنون که چنین است) به شهری فرود آیید که آنچه خواستید، در آنجا برای شما فراهم است! و (مهر) ذلت و نیاز بر آنان زده شد و آنان گرفتار غضب الهی شدند؛ زیرا آنان به آیات الهی کفر می‌ورزیدند و پیامبران را بناحق می‌کشتند. اینها به خاطر آن بود که گناه کردند و (از حدود الهی) تجاوز می‌نمودند.

61-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الاعتراض علی رزق الله یؤدي إلی الحرمان والغضب الإلهي.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «اعتراض به روزی خداوند، موجب محرومیت و خشم الهی می‌شود.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 264

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ (62)

62- کسانی که ایمان آورده‌اند و کسانی که یهودی شدند و نصاری و صابئان، هرگاه به خدا و روز قیامت ایمان آورند و عمل صالح انجام دهند، پاداششان نزد پروردگارشان است؛ و نه ترسی بر آنهاست و نه غمگین می‌شوند.

62-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «الإیمان والعمل الصالح هما سبیل النجاة من الخوف والحزن.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «ایمان و عمل صالح راه نجات از ترس و اندوه هستند.»

نهج البلاغه، حکمت 297؛ بحار الأنوار، جلد 8، صفحه 317

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ (63)

63- و (به یاد آورید) هنگامی که از شما پیمان گرفتیم و کوه طور را بالای سرتان بلند کردیم و (گفتیم:) آنچه را به شما داده‌ایم، با قدرت بگیرید و آنچه را در آن است، به خاطر داشته باشید تا پرهیزگار شوید.

قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الأخذ بکتاب الله بقوة یوجب التقوی والهدایة.»

63-امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «تمسک به کتاب خدا با قدرت، تقوا و هدایت را به دنبال دارد.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 266

ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ (64)

64- سپس بعد از آن، رویگردان شدید و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، از زیانکاران بودید.

64-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «فضل الله ورحمته یحولان بین العباد والخسران.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «فضل و رحمت خداوند، مانع زیانکاری بندگان است.»

نهج البلاغه، حکمت 207؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 267

وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ (65)

65- و مسلماً از حال کسانی از شما که در روز شنبه نافرمانی و تجاوز کردند، آگاه شده‌اید؛ پس به آنها گفتیم: «بوزینه‌هایی طردشده باشید!»

قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الاعتداء علی حدود الله یؤدي إلی الهوان والعقاب.»

65-امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «تجاوز از حدود الهی، موجب خواری و مجازات می‌شود.»

الکافی، جلد 2، صفحه 403؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 268

فَجَعَلْنَاهَا نَكَالًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهَا وَمَا خَلْفَهَا وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ (66)

66- ما این مجازات را درس عبرتی برای مردم آن زمان و آیندگان، و پند و اندرزی برای پرهیزگاران قرار دادیم.

66-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «العقوبة علی المعصیة عبرة للآخرین وموعظة للمتقین.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «مجازات گناه عبرتی برای آیندگان و پندی برای پرهیزگاران است.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 269

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ (67)

67- و (به یاد آورید) هنگامی که موسی به قوم خود گفت: خداوند به شما دستور می‌دهد ماده گاوی را ذبح کنید. گفتند: آیا ما را مسخره می‌کنی؟ گفت: به خدا پناه می‌برم از اینکه از جاهلان باشم!

67-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «أوامر الله لا یمزح بها ولا یستهزأ بها.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «دستورات خداوند نباید مورد شوخی و استهزا قرار گیرند.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 270

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَٰلِكَ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ (68)

68- گفتند: از پروردگارت بخواه که برای ما روشن سازد این ماده گاو چگونه باشد؟ گفت: خداوند می‌فرماید: ماده گاوی است نه پیر و نه بکر، بلکه میان این دو؛ پس آنچه دستور داده شده‌اید، انجام دهید.

68-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «التردد فی طاعة الله یؤدي إلی التشديد علی النفس.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «تردید در اطاعت خداوند، موجب سخت‌تر شدن تکلیف بر انسان می‌شود.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 271

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا لَوْنُهَا قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ (69)

69- گفتند: از پروردگارت بخواه که برای ما روشن سازد رنگ آن چگونه باشد؟ گفت: خداوند می‌فرماید: گاوی باشد زرد یکدست که بینندگان را شاد و مسرور سازد.

69-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الإصرار علی السؤال یدل علی قلة الإیمان.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «اصرار بر پرسش‌های بی‌مورد، نشانه ضعف ایمان است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 272

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشَابَهَ عَلَيْنَا وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَمُهْتَدُونَ (70)

70- گفتند: از پروردگارت بخواه که برای ما روشن سازد چگونه گاوی باشد؟ زیرا این گاو بر ما مشتبه شده؛ و اگر خدا بخواهد، ما هدایت خواهیم شد.

70-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «الإقرار بمشیئة الله یفتح أبواب الهدایة.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «اعتراف به مشیت خداوند، درهای هدایت را می‌گشاید.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 273

قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَلَا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لَا شِيَةَ فِيهَا ۚ قَالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوهَا وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ (71)

71- (موسی) گفت: خداوند می‌فرماید: ماده گاوی است که نه رام شده باشد تا زمین را شخم زند و نه زراعت را آبیاری کند؛ بی‌عیب است و هیچ لکه‌ای در آن نیست. گفتند: اکنون حق را آوردی. سپس آن را سر بریدند، ولی نزدیک بود که این کار را انجام ندهند.

71-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «التردد في طاعة الله يفضي إلى الشك، والشک یؤدي إلی التقصیر.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «تردید در اطاعت خداوند به شک می‌انجامد و شک باعث کوتاهی در عمل می‌شود.»نهج البلاغه، حکمت 31؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 274

وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا وَاللَّهُ مُخْرِجٌ مَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ (72)

72- و (به یاد آورید) زمانی که فردی را به قتل رساندید، سپس درباره او به نزاع پرداختید؛ ولی خداوند آنچه را مخفی می‌داشتید، آشکار می‌سازد.

72-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الله يكشف الحقائق ويظهر ما يخفى على الناس.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «خداوند حقایق را آشکار می‌کند و آنچه را از مردم پنهان است، ظاهر می‌سازد.»الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 275

فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِهَا كَذَلِكَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَى وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ (73)

73- پس گفتیم: قسمتی از آن (گاو) را به مقتول بزنید (تا زنده شود). این‌گونه خداوند مردگان را زنده می‌کند و آیات خود را به شما نشان می‌دهد، شاید عقل خود را به کار گیرید.

73-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «إحياء الله للموتى دليل على قدرته وعظمته.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «زنده کردن مردگان توسط خداوند، دلیلی بر قدرت و عظمت اوست.»

نهج البلاغه، خطبه 190؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 276

ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (74)

74- سپس دل‌های شما بعد از این واقعه سخت شد، همچون سنگ یا سخت‌تر از آن؛ چرا که پاره‌ای از سنگ‌ها می‌شکافد و از آن نهرها جاری می‌شود؛ و پاره‌ای از آنها شکاف برمی‌دارد و آب از آن خارج می‌شود؛ و بعضی از آنها از خشیت خدا فرو می‌ریزد؛ و خداوند از آنچه انجام می‌دهید، غافل نیست.

74-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «قسوة القلب تمنع الإنسان من رؤية الحق واتباعه.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «سنگدلی انسان را از دیدن حق و پیروی از آن بازمی‌دارد.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 277

أَفَتَطْمَعُونَ أَنْ يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَقَدْ كَانَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ مَا عَقَلُوهُ وَهُمْ يَعْلَمُونَ (75)

75- آیا انتظار دارید به (آیین) شما ایمان بیاورند، در حالی که گروهی از آنان، سخنان خدا را می‌شنیدند و پس از فهمیدن، آن را تحریف می‌کردند، در حالی که علم و اطلاع داشتند؟

75-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «تحريف كلام الله من أعظم الذنوب وأشدها عقوبة.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «تحریف سخنان خداوند، از بزرگ‌ترین گناهان و سخت‌ترین عقوبت‌ها را به دنبال دارد.»نهج البلاغه، خطبه 190؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 278

وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ قَالُوا أَتُحَدِّثُونَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُمْ بِهِ عِنْدَ رَبِّكُمْ أَفَلَا تَعْقِلُونَ (76)

76- و هنگامی که افراد باایمان را ملاقات می‌کنند، می‌گویند: «ایمان آوردیم.» ولی هنگامی که با یکدیگر خلوت می‌کنند، می‌گویند: «چرا مطالبی را که خداوند (درباره صفات پیامبر اسلام) برای شما بیان کرده، به مسلمانان بازگو می‌کنید تا (روز رستاخیز) نزد پروردگارتان بر ضد شما به آن استدلال کنند؟ آیا نمی‌فهمید؟».

76-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «النفاق يُظهر الإيمان ويُخفي الكفر، ولكنه لا يخفى على الله.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «نفاق ایمان را آشکار و کفر را پنهان می‌کند، اما بر خداوند پنهان نیست.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 279

أَوَلَا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ(77)

77- آیا نمی‌دانند که خداوند آنچه را پنهان می‌دارند و آنچه را آشکار می‌کنند، می‌داند؟

77-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «علم الله يُحيط بكل شيء، فلا يخفى عليه شيء.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «علم خداوند همه چیز را در بر می‌گیرد و هیچ چیز بر او پوشیده نیست.»

نهج البلاغه، حکمت 45؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 280

وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لَا يَعْلَمُونَ الْكِتَابَ إِلَّا أَمَانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ (78)

78- و بعضی از آنها بی‌سوادانی هستند که کتاب خدا را جز یک مشت خیالات و آرزوها نمی‌دانند و تنها به پندارهایشان دل بسته‌اند.

78-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الجهل بكتاب الله يسبب الضلال والابتعاد عن الحق.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «نادانی نسبت به کتاب خدا، موجب گمراهی و دوری از حق می‌شود.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 281

فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ (79)

79- پس وای بر کسانی که نوشته‌ای را با دست خود می‌نویسند، سپس می‌گویند: «این از جانب خداست» تا آن را به بهای کمی بفروشند. پس وای بر آنها از آنچه با دست خود نوشتند و وای بر آنها از آنچه از این راه به دست می‌آورند.

79-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «الكذب على الله أشدّ الذنوب وأعظمها عقوبة.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «دروغ بستن به خداوند، بزرگ‌ترین گناهان و سخت‌ترین عقوبت‌ها را به دنبال دارد.»

نهج البلاغه، حکمت 190؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 282

وَقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ (80)

80- و گفتند: «هرگز آتش (دوزخ) جز چند روزی به ما نخواهد رسید.» بگو: «آیا پیمانی از خدا گرفته‌اید؟ (که خداوند تخلف از پیمانش نخواهد کرد؟) یا چیزی را که نمی‌دانید به خدا نسبت می‌دهید؟»

80-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الاعتماد على الظنّ والقول على الله بغير علم يُهلك الإنسان.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «اعتماد به گمان و سخن گفتن درباره خدا بدون علم، انسان را به هلاکت می‌رساند.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 283

بَلَى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ (81)

81- آری، کسی که گناهی انجام دهد و آثار گناه، سراسر وجود او را فرا گیرد، آنان اهل آتش‌اند و جاودانه در آن خواهند بود.

81-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الإصرار على المعصية يُحيط بالإنسان ويحرمه من رحمة الله.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «اصرار بر گناه، انسان را فرا می‌گیرد و او را از رحمت خدا محروم می‌کند.»

الکافی، جلد 2، صفحه 289؛ بحار الأنوار، جلد 5، صفحه 305

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ (82)

82- و کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، آنان اهل بهشت‌اند و جاودانه در آن خواهند بود.

82-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «الإيمان والعمل الصالح هما مفتاح الجنة والخلود فيها.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «ایمان و عمل صالح کلید ورود به بهشت و جاودانگی در آن است.»

نهج البلاغه، حکمت 297؛ بحار الأنوار، جلد 8، صفحه 317.

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ (83)

83- و هنگامی که از بنی‌اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خدا را نپرستید؛ و به پدر و مادر و خویشاوندان و یتیمان و مستمندان نیکی کنید؛ و با مردم به زبان خوش سخن بگویید؛ و نماز را برپا دارید و زکات بدهید؛ سپس (با این همه تأکید) همه شما -جز گروه کمی- روی گرداندید و (همواره) روی‌گردان هستید.

83-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الإحسان إلى الوالدين واليتامى والمساكين طريق إلى رضا الله.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «نیکی به پدر و مادر، یتیمان و مستمندان راهی به سوی رضایت خداوند است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 157؛ بحار الأنوار، جلد 74، صفحه 50

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ لَا تَسْفِكُونَ دِمَاءَكُمْ وَلَا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ (84)

84- و هنگامی که از شما پیمان گرفتیم که خون‌های خود را نریزید و یکدیگر را از سرزمین خود بیرون نکنید؛ سپس شما اقرار کردید و خودتان گواه بودید.

84-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «الاعتداء على النفس والديار من أعظم الجرائم عند الله.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «تجاوز به جان و سرزمین دیگران، از بزرگ‌ترین جرایم نزد خداوند است.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 74، صفحه 317

ثُمَّ أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ وَتُخْرِجُونَ فَرِيقًا مِنْكُمْ مِنْ دِيَارِهِمْ تَظَاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَإِنْ يَأْتُوكُمْ أُسَارَى تُفَادُوهُمْ وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْرَاجُهُمْ أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَمَا جَزَاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذَلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَىأَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (85)

85- اما شما همان کسانی هستید که یکدیگر را می‌کشید و جمعی از خودتان را از سرزمینشان بیرون می‌کنید؛ و با گناه و دشمنی بر ضد آنان به یکدیگر کمک می‌نمایید؛ و اگر همان‌ها به صورت اسیر نزد شما آیند، با پرداخت فدیه آزادشان می‌کنید؛ در حالی که بیرون کردن آنان بر شما حرام بود. آیا به بخشی از کتاب آسمانی ایمان می‌آورید و به بخشی کفر می‌ورزید؟ برای کسی که چنین کند، جز رسوایی در زندگی دنیا چیزی نیست؛ و روز قیامت به شدیدترین عذاب‌ها بازگردانده می‌شوند؛ و خداوند از آنچه انجام می‌دهید، غافل نیست.

85-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الإيمان ببعض الكتاب والكفر ببعضه نفاقٌ ظاهر.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «ایمان به بخشی از کتاب و کفر به بخش دیگر آن، نفاق آشکار است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 289؛ بحار الأنوار، جلد 5، صفحه 306

أُوْلَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوْا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ (86)

86- اینها کسانی هستند که زندگی دنیا را به آخرت فروختند؛ از این رو، عذاب آنها تخفیف داده نمی‌شود و یاری نخواهند شد.

86-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «شراء الدنيا بالآخرة خسرانٌ لا يُعوَّض.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «فروختن آخرت به دنیا، زیانی است که جبران نمی‌شود.»

نهج البلاغه، حکمت 45؛ بحار الأنوار، جلد 74، صفحه 317

وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءَكُمْ رَسُولٌ بِمَا لَا تَهْوَى أَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَرِيقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيقًا تَقْتُلُونَ (87)

87- ما به موسی کتاب دادیم و بعد از او پیامبرانی فرستادیم؛ و به عیسی بن مریم دلایل روشن دادیم و او را با روح‌القدس تأیید کردیم. آیا هرگاه پیامبری چیزی را که دلخواه شما نبود، آورد، تکبر کردید و عده‌ای را تکذیب نموده و جمعی را کشتید؟

87-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «التكبر عن قبول الحق يؤدي إلى الكفر والتكذيب.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «تکبر در برابر پذیرش حق، به کفر و تکذیب منجر می‌شود.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 285

وَقَالُوا قُلُوبُنَا غُلْفٌ بَلْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَقَلِيلًا مَا يُؤْمِنُونَ (88)

88- و گفتند: «دل‌های ما در غلاف است.» ولی خداوند آنها را به خاطر کفرشان از رحمت خود دور ساخته است؛ از این رو، جز عده کمی ایمان نمی‌آورند.

88-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «القلوب المغلقة بالكفر محرومة من نور الإيمان.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «دل‌هایی که با کفر بسته شده‌اند، از نور ایمان محروم هستند.»

نهج البلاغه، خطبه 190؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 286

وَلَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ (89)

89- و هنگامی که از سوی خداوند کتابی برای آنها آمد که موافق نشانه‌هایی بود که با خود داشتند و پیش از آن، همواره آرزوی پیروزی بر کافران داشتند، ولی همین که آمد، به آن کافر شدند؛ پس لعنت خدا بر کافران باد.

89-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الكفر بما جاء من عند الله بعد معرفته أشد أنواع الكفر.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «کفر ورزیدن به آنچه از جانب خدا آمده است، پس از شناخت آن، شدیدترین نوع کفر است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 287

بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ (90)

90- چه بد چیزی بود آنچه خود را به آن فروختند! اینکه به خاطر حسد، به آنچه خداوند از فضل خود بر هر کس از بندگانش بخواهد نازل کند، کافر شوند! آنان به خشم پی در پی خدا گرفتار شدند؛ و برای کافران مجازات خوارکننده‌ای است.

90-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «الكفر حسداً على فضل الله يزيد الإنسان ذلاً وعذاباً.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «کفر ورزیدن از روی حسد به فضل خدا، موجب افزایش خواری و عذاب انسان می‌شود.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 288

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُونَ بِمَا وَرَاءَهُ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِيَاءَ اللَّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (91)

91- و هنگامی که به آنان گفته شود: «به آنچه خداوند نازل کرده، ایمان بیاورید»، می‌گویند: «ما به چیزی ایمان می‌آوریم که بر خود ما نازل شده است.» و به غیر آن کفر می‌ورزند، در حالی که حق است و آنچه با آنان است را تصدیق می‌کند. بگو: «اگر مؤمن هستید، چرا پیش از این پیامبران خدا را می‌کشتید؟»

91-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الإيمان لا يقبل التجزئة، والكفر بالحق بعد معرفته جريمة عظيمة.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «ایمان قابل تجزیه نیست و کفر به حق پس از شناخت آن، گناه بزرگی است.»الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 289

وَلَقَدْ جَاءَكُمْ مُوسَى بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ (92)

92- و موسی دلایل روشنی برای شما آورد؛ سپس بعد از آن، گوساله را انتخاب کردید، در حالی که ستمگر بودید.

92-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «عبادة العجل بعد البينات دلالة على الجهل والظلم.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «پرستش گوساله پس از دلایل روشن، نشانه جهالت و ظلم است.»

نهج البلاغه، خطبه 190؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 290

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاسْمَعُوا قَالُوا سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ إِيمَانُكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (93)

93- و هنگامی که از شما پیمان گرفتیم و کوه طور را بالای سرتان بلند کردیم که آنچه را به شما داده‌ایم، با قدرت بگیرید و گوش دهید؛ گفتند: «شنیدیم و نافرمانی کردیم.» و دل‌های آنان به خاطر کفرشان، با محبت گوساله آمیخته شده بود. بگو: «ایمانتان چه بد چیزی است که شما را به آن امر می‌کند، اگر مؤمن هستید!»

93-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الإيمان الحقيقي يدعو إلى الطاعة، لا إلى المعصية.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «ایمان حقیقی انسان را به اطاعت فرا می‌خواند، نه به نافرمانی.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 291

قُلْ إِنْ كَانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الْآخِرَةُ عِنْدَ اللَّهِ خَالِصَةً مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (94)

94- بگو: «اگر سرای آخرت نزد خدا مخصوص شماست، نه سایر مردم، پس آرزوی مرگ کنید، اگر راست می‌گویید!»

94-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «حب الدنيا يمنع الإنسان من تمني الموت.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «دوستی دنیا مانع از آرزوی مرگ برای انسان می‌شود.»

نهج البلاغه، حکمت 114؛ بحار الأنوار، جلد 74، صفحه 50

وَلَنْ يَتَمَنَّوْهُ أَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ (95)

95- ولی آنها به خاطر اعمالی که از پیش فرستاده‌اند، هرگز آرزوی مرگ نخواهند کرد؛ و خداوند به ستمگران داناست.

95-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الخوف من الموت ينبع من سوء الأعمال.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «ترس از مرگ، ناشی از اعمال بد انسان است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 292

وَلَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلَى حَيَاةٍ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَمَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذَابِ أَنْ يُعَمَّرَ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ (96)

96- و آنها را حریص‌ترین مردم به زندگی (دنیا) و حتی حریص‌تر از مشرکان خواهی یافت. هر یک از آنان دوست دارد هزار سال عمر کند؛ در حالی که این عمر طولانی، او را از کیفر نجات نخواهد داد. و خداوند به اعمال آنها بیناست.

96-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «الحرص على الدنيا يوقع الإنسان في العذاب الأبدي.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «حرص بر دنیا، انسان را گرفتار عذاب ابدی می‌کند.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 74، صفحه 51

قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ (97)

97- بگو: «کسی که دشمن جبرئیل باشد (در حقیقت دشمن خداست) چرا که او به فرمان خدا، قرآن را بر قلب تو نازل کرده است، که کتب پیشین را تصدیق می‌کند و هدایت و بشارتی برای مؤمنان است.»

97-قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «عداوة جبرائيل عداوة للحق الذي جاء به.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «دشمنی با جبرئیل، دشمنی با حقی است که او آورده است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 293

مَنْ كَانَ عَدُوًّا لِلَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَرُسُلِهِ وَجِبْرِيلَ وَمِيكَالَ فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْكَافِرِينَ (98)

98- کسی که دشمن خدا و فرشتگان و پیامبران او و جبرئیل و میکائیل باشد، (بداند که) خداوند دشمن کافران است.

98-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «عداوة الله ورسله وملائكته عداوة للحق والهدى.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «دشمنی با خدا، پیامبران و فرشتگان، دشمنی با حق و هدایت است.»

نهج البلاغه، خطبه 190؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 294

وَلَقَدْ أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَمَا يَكْفُرُ بِهَا إِلَّا الْفَاسِقُونَ (99)

99- و ما آیات روشنی بر تو نازل کردیم؛ و جز فاسقان، کسی به آنها کفر نمی‌ورزد.

قال الإمام الصادق (علیه‌السلام): «الكفر بالآيات البينات دليل على الفسق والتمرد.»

99-امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «کفر به آیات روشن، نشانه فسق و سرکشی است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 412؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 295

أَوَكُلَّمَا عَاهَدُوا عَهْدًا نَبَذَهُ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ (100)

100- آیا هر بار که پیمانی بستند، جمعی از آنان آن را دور افکندند؟! ولی بیشتر آنها ایمان نمی‌آورند.

100-قال الإمام علي (علیه‌السلام): «نقض العهود دليل على ضعف الإيمان وفساد النوايا.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: «شکستن پیمان‌ها، نشانه ضعف ایمان و فساد نیت‌هاست.»

نهج البلاغه، خطبه 192؛ بحار الأنوار، جلد 13، صفحه 296

وَ لَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِیقٌ مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ کِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ کَأَنَّهُمْ لاَ یَعْلَمُونَ (101)

101-و هنگامی که فرستاده‌ای از سوی خدا به سراغشان آمد، و با نشانه‌هایی که نزد آن‌ها بود مطابقت داشت، جمعی از آنان که به آن‌ها کتاب (آسمانی) داده شده بود، کتاب خدا را پشت سر افکندند؛ گویی هیچ از آن خبر ندارند!

101-قال رسول الله صلّی الله علیه وآله: «إنما جُعِلَ القرآن شفاءً لما فی الصدور.»

قرآن، شفا برای آنچه در دل‌هاست، قرار داده شده است.

بحار الأنوار، جلد 92، صفحه 5.

وَ اتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّیَاطِینُ عَلَی مُلْکِ سُلَیْمَانَ وَ مَا کَفَرَ سُلَیْمَانُ وَ لکِنَّ الشَّیَاطِینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَ مَا أُنْزِلَ عَلَی الْمَلَکَیْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَ مَارُوتَ وَ مَا یُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّی یَقُولاَ إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاَ تَکْفُرْ فَیَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا یُفَرِّقُونَ بِهِ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ مَا هُمْ بِضَارِّینَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَ یَتَعَلَّمُونَ مَا یَضُرُّهُمْ وَ لَا یَنْفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِی الْآخِرَةِ مِنْ خَلاَقٍ وَ لَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ (102)

102-و (یهود) از آنچه شیاطین در عصر سلیمان بر مردم می‌خواندند پیروی کردند. سلیمان هرگز (دست به سحر نیالود؛ و) کافر نشد؛ ولی شیاطین کفر ورزیدند؛ و به مردم سحر آموختند. و (نیز یهود) از آنچه بر دو فرشته بابل «هاروت» و «ماروت»، نازل شد پیروی کردند. (آن دو، راه سحر کردن را، برای آشنایی با طرز ابطال آن، به مردم یاد می‌دادند.)

102-قال الإمام الصادق علیه السلام: «لا تَلْعَنُوا الشَّیاطینَ، فإنَّ الشَّیاطینَ تَتَعَلَّمُ مِنکُمْ.» .

شیاطین را لعن نکنید، زیرا شیاطین از شما می‌آموزند.

الکافی، جلد 2، صفحه 348.

وَ لَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ خَیْرٌ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ (103)

103-و اگر آن‌ها ایمان می‌آوردند و پرهیزکاری پیشه می‌کردند، پاداشی که نزد خداست، برای آنان بهتر بود، اگر آگاهی داشتند!

103-قال رسول الله صلّی الله علیه وآله: «الإیمانُ یَزیدُ وینقُصُ.» .

ایمان افزایش و کاهش می‌یابد.

الکافی، جلد 2، صفحه 18.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لاَ تَقُولُوا رَاعِینَا وَ قُولُوا انْظُرْنَا وَ اسْمَعُوا وَ لِلْکَافِرِینَ عَذَابٌ أَلِیمٌ (104)

104-ای افراد باایمان! (هنگامی که از پیغمبر تقاضای مهلت برای درک آیات قرآن می‌کنید) نگویید: «راعنا»؛ بلکه بگویید: «انظرنا».

104-قال الإمام علی علیه السلام: «احذروا أن تکونوا من الذین یتبعون الهوی.»

بپرهیزید که از کسانی باشید که از هوای نفس پیروی می‌کنند. نهج البلاغه، نامه 31.

مَا یَوَدُّ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ وَ لاَ الْمُشْرِکِینَ أَنْ یُنَزَّلَ عَلَیْکُمْ مِنْ خَیْرٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ اللَّهُ یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشَاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ (105)

105-کافران اهل کتاب، و (همچنین) مشرکان، دوست ندارند که از سوی خداوند، خیر و برکتی بر شما نازل گردد؛ در حالی که خداوند، رحمت خود را به هر کس بخواهد، اختصاص می‌دهد؛ و خداوند، صاحب فضل بزرگ است.

105-قال الإمام الصادق علیه السلام: «إن الله تعالی یختار من عباده من یشاء.»

خداوند از میان بندگانش هر کس را که بخواهد، انتخاب می‌کند.

الکافی، جلد 1، صفحه 321.

مَا نَنْسَخْ مِنْ آیَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ (106)

106-هر حکمی را نسخ کنیم، و یا نسخ آن را به تأخیر اندازیم، بهتر از آن، یا همانند آن را می‌آوریم.

106-قال الإمام علی علیه السلام: «لکل شیءٍ وقتٌ.»

برای هر چیزی زمانی معین است.

نهج البلاغه، خطبه 19.

أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْکُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا لَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِیٍّ وَ لاَ نَصِیرٍ (107)

107-آیا نمی‌دانستی که حکومت آسمانها و زمین، از آن خداست؟!

108-قال الإمام الباقر علیه السلام: «إن الله هو الملک.» خداوند، پادشاه است.

بحار الأنوار، جلد 5، صفحه 78.

أَمْ تُرِیدُونَ أَنْ تَسْأَلُوا رَسُولَکُمْ کَمَا سُئِلَ مُوسَی مِنْ قَبْلُ وَ مَنْ یَتَبَدَّلِ الْکُفْرَ بِالْإِیمَانِ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِیلِ (108)

108-آیا می‌خواهید از پیامبر خود، همان تقاضای (نامعقولی را) بکنید که پیش از این، از موسی کردند؟

108-قال الإمام الصادق علیه السلام: «المؤمنُ لا یسألُ عن شیءٍ یُعرَف.»

مؤمن در مورد چیزی که شناخته شده است، نمی‌پرسد.

الکافی، جلد 2، صفحه 165.

وَدَّ کَثِیرٌ مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ لَوْ یَرُدُّونَکُمْ مِنْ بَعْدِ إِیمَانِکُمْ کُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَیَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّی یَأْتِیَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ (109)

109-بسیاری از اهل کتاب، از روی حسد -که در وجود آن‌ها ریشه دوانده- آرزو می‌کردند شما را بعد از اسلام و ایمان، به حال کفر باز گردانند؛ با اینکه حق برای آن‌ها کاملا روشن شده است.

109-قال الإمام علی علیه السلام: «العفوُ من شیم الکرام.»

عفو از خصلت‌های نیکوکاران است. نهج البلاغه، حکمت 73.

وَ أَقِیمُوا الصَّلاَةَ وَ آتُوا الزَّکَاةَ وَ مَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِکُمْ مِنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ (110)

110-و نماز را برپا دارید و زکات را ادا کنید؛ و هر کار خیری را برای خود از پیش می‌فرستید، آن را نزد خدا (در سرای دیگر) خواهید یافت؛ خداوند به اعمال شما بیناست.

110-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الصلاة أفضل الأعمال بعد الإیمان.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «نماز، بهترین اعمال بعد از ایمان است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 53.

وَ قَالُوا لَنْ یَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلاَّ مَنْ کَانَ هُوداً أَوْ نَصَارَی تِلْکَ أَمَانِیُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ (111)

111-آن‌ها گفتند: «هیچ کس، جز یهود یا نصاری، هرگز داخل بهشت نخواهد شد.» این آرزوی آن‌هاست! بگو: «اگر راست می‌گویید، دلیل خود را (بر این موضوع) بیاورید!»

111-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الجنة لیست محصورة فی أحد.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «بهشت در انحصار هیچ کسی نیست.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 54.

بَلَی مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لاَ هُمْ یَحْزَنُونَ (112)

112-آری، کسی که روی خود را تسلیم خدا کند و نیکوکار باشد، پاداش او نزد پروردگارش ثابت است؛ نه ترسی بر آن‌هاست و نه غمگین می‌شوند.

112-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الإسلام هو السعادة.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اسلام، سعادت است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 55.

وَ قَالَتِ الْیَهُودُ لَیْسَتِ النَّصَارَی عَلَی شَیْ‌ءٍ وَ قَالَتِ النَّصَارَی لَیْسَتِ الْیَهُودُ عَلَی شَیْ‌ءٍ وَ هُمْ یَتْلُونَ الْکِتَابَ کَذلِکَ قَالَ الَّذِینَ لاَ یَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللَّهُ یَحْکُمُ بَیْنَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِیمَا کَانُوا فِیهِ یَخْتَلِفُونَ (113)

113-یهودیان گفتند: «مسیحیان هیچ موقعیتی (نزد خدا) ندارند»، و مسیحیان نیز گفتند: «یهودیان هیچ موقعیتی ندارند (و بر باطلند)»؛ در حالی که هر دو دسته، کتاب آسمانی را می‌خوانند (و باید از این گونه تعصبها برکنار باشند) افراد نادان (دیگر، همچون مشرکان) نیز، سخنی همانند سخن آن‌ها داشتند! خداوند، روز قیامت، در باره آنچه در آن اختلاف داشتند، داوری می‌کند.

113-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الاختلاف بین الأمم دلیل الجهل.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «اختلاف بین امت‌ها نشانه جهل است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 56.

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ یُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ وَ سَعَی فِی خَرَابِهَا أُولئِکَ مَا کَانَ لَهُمْ أَنْ یَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِینَ لَهُمْ فِی الدُّنْیَا خِزْیٌ وَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِیمٌ (114)

114-کیست ستمکارتر از آن کس که از بردن نام خدا در مساجد او جلوگیری کرد و سعی در ویرانی آن‌ها نمود؟! شایسته نیست آنان، جز با ترس و وحشت، وارد این (کانونهای عبادت) شوند. بهره آن‌ها در دنیا (فقط) رسوایی است و در سرای دیگر، عذاب عظیم (الهی)!

114-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «من منع ذکر الله فی المساجد، فهو من الظالمین.» امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کسی که از ذکر خدا در مساجد جلوگیری کند، از ظالمین است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 57.

وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَیْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ عَلِیمٌ (115)

115-مشرق و مغرب، از آن خداست! و به هر سو رو کنید، خدا آنجاست! خداوند بی‌نیاز و داناست!

قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله فی کل مکان، ولکن لا تدرکه الأبصار.»

115-امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند در هر جا هست، اما چشم‌ها او را درک نمی‌کنند.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 58.

وَ قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً سُبْحَانَهُ بَلْ لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ کُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ (116)

116-و (یهود و نصاری و مشرکان) گفتند: «خداوند، فرزندی برای خود انتخاب کرده است»! -منزه است او- بلکه آنچه در آسمانها و زمین است، از آن اوست؛ و همه در برابر او خاضعند!

116-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله لیس له ولد، بل هو الواحد الأحد.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند فرزندی ندارد، بلکه او یکتا و یگانه است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 59.

بَدِیعُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِذَا قَضَی أَمْراً فَإِنَّمَا یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ (117)

117-هستی بخش آسمان‌ها و زمین اوست! و هنگامی که فرمان وجود چیزی را صادر کند، تنها می‌گوید: «موجود باش!» و آن، فوری موجود می‌شود.

117-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله بدیع کل شیء.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند خالق هر چیزی است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 60.

وَ قَالَ الَّذِینَ لاَ یَعْلَمُونَ لَوْ لاَ یُکَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِینَا آیَةٌ کَذٰلِکَ قَالَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشَابَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَیَّنَّا الْآیَاتِ لِقَوْمٍ یُوقِنُونَ (118)

118-افراد ناآگاه گفتند: «چرا خدا با ما سخن نمی‌گوید؟! و یا چرا آیه و نشانه‌ای برای خود ما نمی‌آید؟!» پیشینیان آن‌ها نیز، همین گونه سخن می‌گفتند؛ دل‌ها و افکارشان مشابه یکدیگر است؛ ولی ما (به اندازه کافی) آیات و نشانه‌ها را برای اهل یقین (و حقیقت‌جویان) روشن ساخته‌ایم.

118-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله قد أظهر آیاته لمن أراد الهدی.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند آیات خود را برای کسی که خواهان هدایت باشد، آشکار کرده است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 61.

إِنَّا أَرْسَلْنَاکَ بِالْحَقِّ بَشِیراً وَ نَذِیراً وَ لاَ تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِیمِ (119)

119-ما تو را به حق، برای بشارت و بیم دادن (مردم جهان) فرستادیم؛ و تو مسئول (گمراهی) دوزخیان (پس از ابلاغ رسالت) نیستی!

119-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن النبی بشیر ونذیر.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «پیامبر بشارت‌دهنده و بیم‌دهنده است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 62.

وَ لَنْ تَرْضَی عَنْکَ الْیَهُودُ وَ لاَ النَّصَارَی حَتَّی تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَی اللَّهِ هُوَ الْهُدَی وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِی جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَکَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِیٍّ وَ لاَ نَصِیرٍ (120)

1120-هرگز یهود و نصاری از تو راضی نخواهند شد، (تا به طور کامل، تسلیم خواسته‌های آن‌ها شوی، و) از آیین (تحریف یافته) آنان، پیروی کنی. بگو: «هدایت، تنها هدایت الهی است!» و اگر از هوی و هوسهای آنان پیروی کنی، بعد از آنکه آگاه شده‌ای، هیچ سرپرست و یاوری از سوی خدا برای تو نخواهد بود.

120- الإمام الباقر (علیه السلام): «إن اتباع الأهواء یضل المؤمن.» امام باقر (علیه السلام) فرمود: «پیروی از هوس‌ها، مؤمن را گمراه می‌کند.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 63.

الَّذِینَ آتَیْنَاهُمُ الْکِتَابَ یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاَوَتِهِ أُولئِکَ یُؤْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ یَکْفُرْ بِهِ فَأُولئِکَ هُمُ الْخَاسِرُونَ (121)

121-کسانی که کتاب آسمانی به آن‌ها داده‌ایم [یهود و نصاری] آن را چنان که شایسته آن است می‌خوانند؛ آن‌ها به پیامبر اسلام ایمان می‌آورند؛ و کسانی که به او کافر شوند، زیانکارند.

121-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «تلاوة الکتاب حقاً تدل علی الإیمان.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خواندن کتاب به حق، نشانه ایمان است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 64.

یَا بَنِی إِسْرَائِیلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِیَ الَّتِی أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَی الْعَالَمِینَ (122)

122-ای بنی اسرائیل! نعمت مرا، که به شما ارزانی داشتم، به یاد آورید! و (نیز به خاطر آورید) که من شما را بر جهانیان برتری بخشیدم!

122-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله أنعم علی بنی إسرائیل بنعم عظیمة.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند نعمت‌های بزرگی به بنی‌اسرائیل عطا کرد.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 65.

وَ اتَّقُوا یَوْمًا لاَ تَجْزِی نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَیْئًا وَ لاَ یُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَ لاَ تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَ لاَ هُمْ یُنْصَرُونَ (123)

123-از روزی بترسید که هیچ کس از دیگری دفاع نمی‌کند؛ و هیچ‌گونه عوضی از او قبول نمی‌شود؛ و شفاعت، او را سود نمی‌دهد؛ و (از هیچ سوئی) یاری نمی‌شوند!

123-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «یوم القیامة یوم الحساب.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «روز قیامت، روز حساب است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 66.

وَ إِذِ ابْتَلَی إِبْرَاهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّی جَاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی قَالَ لاَ یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ (124)

124-(به خاطر آورید) هنگامی که خداوند، ابراهیم را با وسایل گوناگونی آزمود. و او به خوبی از عهده این آزمایش‌ها برآمد. خداوند به او فرمود: «من تو را امام و پیشوای مردم قرار دادم!» ابراهیم عرض کرد: «از دودمان من (نیز امامانی قرار بده!)» خداوند فرمود: «پیمان من، به ستمکاران نمی‌رسد! (و تنها آن دسته از فرزندان تو که پاک و معصوم باشند، شایسته این مقامند)».

124-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الإمامة لا تکون إلا فی الأتقیاء.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «امامت تنها در پرهیزکاران است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 67.

وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّی وَ عَهِدْنَا إِلَی إِبْرَاهِیمَ وَ إِسْمَاعِیلَ أَنْ طَهِّرَا بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَ الْعَاکِفِینَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ (125)

125-و (به یاد بیاورید) هنگامی که خانه کعبه را محل بازگشت و مرکز امن و امان برای مردم قرار دادیم! و (برای تجدید خاطره،) از مقام ابراهیم، عبادتگاهی برای خود انتخاب کنید! و ما به ابراهیم و اسماعیل امر کردیم که: «خانه مرا برای طواف‌کنندگان و مجاوران و رکوع‌کنندگان و سجده‌کنندگان، پاک و پاکیزه کنید!»

125-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن البیت مثابة للناس.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خانه کعبه، محل بازگشت مردم است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 68.

وَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ اجْعَلْ هذَا بَلَداً آمِناً وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ قَالَ وَ مَنْ کَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِیلاً ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَی عَذَابِ النَّارِ وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ (126)

126-و (به یاد آورید) هنگامی را که ابراهیم عرض کرد: «پروردگارا! این سرزمین را شهر امنی قرار ده! و اهل آن را -آن‌ها که به خدا و روز بازپسین، ایمان آورده‌اند- از ثمرات (گوناگون)، روزی ده!» گفت: «(ما دعای تو را اجابت کردیم؛ و مؤمنان را از انواع برکات، بهره‌مند ساختیم؛) اما به آن‌ها که کافر شدند، بهره کمی خواهیم داد؛ سپس آن‌ها را به عذاب آتش می‌کشیم؛ و چه بد سرانجامی دارند!»

126-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله رزق أهل مکة من الثمرات.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند اهل مکه را از ثمرات روزی داده است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 69.

وَ إِذْ یَرْفَعُ إِبْرَاهِیمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَیْتِ وَ إِسْمَاعِیلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّکَ أَنْتَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ (127)

127-و (نیز به یاد آورید) هنگامی را که ابراهیم و اسماعیل، پایه‌های خانه (کعبه) را بالا می‌بردند، (و می‌گفتند:) «پروردگارا! از ما بپذیر، که تو شنوا و دانایی!»

127-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن تقبل الأعمال من الله علامة القبول.» .

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «قبول اعمال از سوی خدا نشانه قبول است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 70.

رَبَّنَا وَ اجْعَلْنَا مُسْلِمَیْنِ لَکَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَکَ وَ أَرِنَا مَنَاسِکَنَا وَ تُبْ عَلَیْنَا إِنَّکَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ (128)

128-پروردگارا! ما را تسلیم فرمان خود قرار ده! و از دودمان ما، امتی که تسلیم فرمانت باشند، به وجود آور! و طرز عبادتمان را به ما نشان ده و توبه ما را بپذیر، که تو توبه‌پذیر و مهربانی!

128-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الدعاء لله من أفضل الأعمال.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «دعای به خدا از بهترین اعمال است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 71.

رَبَّنَا وَ ابْعَثْ فِیهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِکَ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ یُزَکِّیهِمْ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ (129)

129-پروردگارا! در میان آن‌ها پیامبری از خودشان برانگیز، تا آیات تو را بر آنان بخواند، و آن‌ها را کتاب و حکمت بیاموزد، و پاکیزه کند؛ زیرا تو توانا و حکیمی (و بر این کار، قادری)!

129-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن النبی رحمة للعالمین.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «پیامبر رحمت برای جهانیان است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 72.

وَ مَنْ یَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِیمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَ لَقَدِ اصْطَفَیْنَاهُ فِی الدُّنْیَا وَ إِنَّهُ فِی الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِینَ (130)

130-جز افراد سفیه و نادان، چه کسی از آیین ابراهیم، (با آن پاکی و درخشندگی،) روی‌گردان خواهد شد؟! ما او را در این جهان برگزیدیم؛ و او در جهان دیگر، از صالحان است.

130-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن اتباع ملة إبراهیم هو الفلاح.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «پیروی از آیین ابراهیم، رستگاری است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 73.

إِذْ قَالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قَالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعَالَمِینَ (131)

131-در آن هنگام که پروردگارش به او گفت: اسلام بیاور! (و در برابر حق، تسلیم باش! او فرمان پروردگار را، از جان و دل پذیرفت؛ و) گفت: «در برابر پروردگار جهانیان، تسلیم شدم.»

131-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الإسلام هو التسلیم لله.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اسلام، تسلیم در برابر خداست.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 74.

وَ وَصَّی بِهَا إِبْرَاهِیمُ بَنِیهِ وَ یَعْقُوبُ یَا بَنِیَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَی لَکُمُ الدِّینَ فَلاَ تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ (132)

132-و ابراهیم و یعقوب (در واپسین لحظات عمر،) فرزندان خود را به این آیین، وصیت کردند؛ (و هر کدام به فرزندان خویش گفتند:) «فرزندان من! خداوند این آیین پاک را برای شما برگزیده است؛ و شما، جز به آیین اسلام [تسلیم در برابر فرمان خدا] از دنیا نروید!»

132-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن وصیة الأنبیاء هی الإسلام.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «وصیت پیامبران، اسلام است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 75.

أَمْ کُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ یَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِیهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِی قَالُوا نَعْبُدُ إِلٰهَکَ وَ إِلٰهَ آبَائِکَ إِبْرَاهِیمَ وَ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ إِلٰهاً وَاحِداً وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ (133)

133-آیا هنگامی که مرگ یعقوب فرا رسید، شما حاضر بودید؟! در آن هنگام که به فرزندان خود گفت: «پس از من، چه چیز را می‌پرستید؟» گفتند: «خدای تو، و خدای پدرانت، ابراهیم و اسماعیل و اسحاق، خداوند یکتا را، و ما در برابر او تسلیم هستیم.»

133-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الإیمان بالتوحید هو أصل الدین.» امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ایمان به توحید، اساس دین است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 76.

تِلْکَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا کَسَبَتْ وَ لَکُمْ مَا کَسَبْتُمْ وَ لاَ تُسْأَلُونَ عَمَّا کَانُوا یَعْمَلُونَ (134)

134-آن‌ها امتی بودند که درگذشتند. اعمال آنان، مربوط به خودشان بود و اعمال شما نیز مربوط به خود شماست؛ و شما هیچ‌گاه مسئول اعمال آن‌ها نخواهید بود.

134-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن کل امرئ ما کسب فهو له.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «هر انسانی آنچه را که کسب کرده، برای خود اوست.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 77.

وَ قَالُوا کُونُوا هُوداً أَوْ نَصَارَی تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِیمَ حَنِیفاً وَ مَا کَانَ مِنَ الْمُشْرِکِینَ (135)

135-(اهل کتاب) گفتند: «یهودی یا مسیحی شوید، تا هدایت یابید!» بگو: «(این آیین‌های تحریف شده، هرگز نمی‌تواند موجب هدایت گردد،) بلکه از آیین خالص ابراهیم پیروی کنید! و او هرگز از مشرکان نبود!»

135-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن ملة إبراهیم هی الإسلام.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آیین ابراهیم، اسلام است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 78.

قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ مَا أُنْزِلَ إِلَیْنَا وَ مَا أُنْزِلَ إِلَی إِبْرَاهِیمَ وَ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ وَ یَعْقُوبَ وَ الْأَسْبَاطِ وَ مَا أُوتِیَ مُوسَی وَ عِیسَی وَ مَا أُوتِیَ النَّبِیُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لاَ نُفَرِّقُ بَیْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ (136)

136-بگویید: «ما به خدا ایمان آورده‌ایم؛ و به آنچه بر ما نازل شده؛ و آنچه بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و پیامبران از فرزندان او نازل گردید، و (همچنین) آنچه به موسی و عیسی و پیامبران (دیگر) از طرف پروردگار داده شده است، و در میان هیچ یک از آن‌ها جدایی قائل نمی‌شویم، و در برابر فرمان خدا تسلیم هستیم؛ (و تعصبات نژادی و اغراض شخصی، سبب نمی‌شود که بعضی را بپذیریم و بعضی را رها کنیم.)»

136-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الإیمان شامل لکل الأنبیاء.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ایمان شامل همه پیامبران است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 79.

فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ مَا آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا هُمْ فِی شِقَاقٍ فَسَیَکْفِیکَهُمُ اللَّهُ وَ هُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ (137)

137-اگر آن‌ها نیز به مانند آنچه شما ایمان آورده‌اید ایمان بیاورند، هدایت یافته‌اند؛ و اگر سرپیچی کنند، از حق جدا شده‌اند و خداوند، شر آن‌ها را از تو دفع می‌کند؛ و او شنونده و داناست.

137-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله یکفی المؤمنین شر الکافرین.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند مؤمنان را از شر کافران کفایت می‌کند.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 80.

صِبْغَةَ اللَّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَ نَحْنُ لَهُ عَابِدُونَ (138)

138-رنگ خدایی (بپذیرید! رنگ ایمان و توحید و اسلام؛) و چه رنگی از رنگ خدایی بهتر است؟! و ما تنها او را عبادت می‌کنیم.

138-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الصبغة هی الإیمان.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «رنگ خدایی همان ایمان است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 81.

قُلْ أَ تُحَاجُّونَنَا فِی اللَّهِ وَ هُوَ رَبُّنَا وَ رَبُّکُمْ وَ لَنَا أَعْمَالُنَا وَ لَکُمْ أَعْمَالُکُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ (139)

139-بگو: «آیا در باره خداوند با ما محاجه می‌کنید؟! در حالی که او، پروردگار ما و شماست؛ و اعمال ما از آن ما، و اعمال شما از آن شماست؛ و ما او را با اخلاص پرستش می‌کنیم، (و موحد خالصیم).»

139-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الإخلاص فی العبادة هو أساس الإیمان.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اخلاص در عبادت اساس ایمان است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 82.

أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْرَاهِیمَ وَ إِسْمَاعِیلَ وَ إِسْحَاقَ وَ یَعْقُوبَ وَ الْأَسْبَاطَ کَانُوا هُوداً أَوْ نَصَارَی قُلْ أَ أَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ کَتَمَ شَهَادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (140)

140-یا می‌گویید: «ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط، یهودی یا نصرانی بودند»؟! بگو: «شما بهتر می‌دانید یا خدا؟! (و با اینکه می‌دانید آن‌ها یهودی یا نصرانی نبودند، چرا حقیقت را کتمان می‌کنید؟) و چه کسی ستمکارتر است از آن کس که گواهی و شهادت الهی را که نزد اوست، کتمان می‌کند؟! و خدا از اعمال شما غافل نیست.

140-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن کتمان الشهادة من الکبائر.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «کتمان شهادت از گناهان بزرگ است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 83.

تِلْکَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا کَسَبَتْ وَ لَکُمْ مَا کَسَبْتُمْ وَ لاَ تُسْأَلُونَ عَمَّا کَانُوا یَعْمَلُونَ (141)

141-(به هر حال) آن‌ها امتی بودند که درگذشتند. آنچه کردند، برای خودشان است و آنچه هم شما کرده‌اید، برای خودتان است؛ و شما مسئول اعمال آن‌ها نیستید.

141-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن کل امرئ ما کسب فهو له.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «هر انسانی آنچه را که کسب کرده، برای خود اوست.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 84.

أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا یَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِینَ جَاهَدُوا مِنْکُمْ وَ یَعْلَمَ الصَّابِرِینَ (142)

142-آیا گمان کرده‌اید که به بهشت خواهید رفت، در حالی که هنوز خداوند کسانی را که از شما جهاد کرده و صبر پیشه کرده‌اند، نمی‌داند؟

142-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الجهاد والصبر من أعظم القربات.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «جهاد و صبر از بزرگ‌ترین قربت‌هاست.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 85.

وَلَقَدْ کُنتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِن قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَیْتُمُوهُ وَ أَنْتُمْ تَنظُرُونَ (143)

143-و شما پیش از این، آرزوی مرگ می‌کردید، اما اکنون آن را با چشم خود مشاهده می‌کنید!

143-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن المؤمن یتمنی الموت لیصل إلی ربه.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «مؤمن مرگ را آرزو می‌کند تا به پروردگارش برسد.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 86.

وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَی أَعْقَابِکُمْ وَمَن یَنْقَلِبْ عَلَی عَقِبَیْهِ فَلَن یَضُرَّ اللَّهَ شَیْئًا وَسَیَجْزِی اللَّهُ الشَّاکِرِینَ (144)

144-و محمد جز یک پیامبر نیست؛ پیامبرانی پیش از او نیز گذشتند. آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، به عقب برمی‌گردید؟ و هر کس به عقب برگردد، به خداوند ضرری نمی‌زند؛ و خداوند پاداش شکرگزاران را می‌دهد.

144-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن النبی محمد (ص) هو خاتم الأنبیاء.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «پیامبر محمد (ص) خاتم پیامبران است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 87.

وَمَا کَانَ لِنَفْسٍ أَن تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ کِتَابًا مُؤَجَّلًا وَمَن یُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْیَا نُؤْتِه مِنْهَا وَمَن یُرِدْ ثَوَابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِه مِنْهَا وَسَنَجْزِی الشَّاکِرِینَ (145)

145-و هیچ نفسی نمی‌تواند بمیرد مگر به اذن خداوند؛ این موضوعی است که در کتابی معین شده است. و هر کس بخواهد پاداش دنیا را بگیرد، ما از آن به او می‌دهیم؛ و هر کس بخواهد پاداش آخرت را بگیرد، از آن نیز به او می‌دهیم؛ و ما شکرگزاران را پاداش خواهیم داد.

145-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن کل نفس مکتوب ل‌ها أجلها.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «برای هر نفسی مدت عمرش نوشته شده است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 88.

وَ کَأَیِّن مِّن نَّبِیٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رَبِّیُّونَ کَثِیرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِی سَبیلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا ۖ وَاللَّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ (146)

146-و چه بسیار از پیامبرانی که با آن‌ها گروه‌های زیادی از بندگان خدا جنگیدند! آن‌ها در برابر آنچه در راه خدا به آن‌ها رسید، سست نشدند و ضعیف نگشتند و به زانو درنیامدند. و خداوند صابران را دوست می‌دارد.

146-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الصبر فی الجهاد من علامات المؤمنین.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «صبر در جهاد از نشانه‌های مؤمنان است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 89.

وَمَا کَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَن قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ إِسْرَافَنَا فِی أَمْرِنَا وَ ثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَ انصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ (147)

147-و سخن آن‌ها جز این نبود که گفتند: «پروردگارا! گناهان ما را ببخش و در کارمان اسراف نکن و قدم‌هایمان را ثابت بدار و ما را بر قوم کافر پیروز گردان!»

147-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الدعاء فی الشدة من أسباب الفرج.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «دعای در سختی از اسباب گشایش است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 90.

فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْیَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ (148)

148-پس خداوند پاداش دنیا و پاداش نیک آخرت را به آن‌ها عطا کرد؛ و خداوند نیکوکاران را دوست می‌دارد.

148-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الإحسان یجلب الخیر.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «نیکی باعث جلب خیر است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 91.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن تَطِیعُوا الَّذِینَ کَفَرُوا یَرُدُّوکُمْ عَلَی أَعْقَابِکُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِینَ (149)

149-ای افراد باایمان! اگر از کافران پیروی کنید، شما را به عقب برمی‌گردانند و شما زیانکار خواهید شد.

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الطاعة لله أفضل من طاعة غیره.»

149-امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اطاعت از خدا بهتر از اطاعت از غیر اوست.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 92.

بَلِ اللَّهُ مَوْلَاکُمْ وَ هُوَ خَیْرُ النَّاصِرِینَ (150)

150-بلکه خداوند مولای شماست و او بهترین یاوران است.

150-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله هو النصیر لکل مؤمن.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند یاور هر مؤمنی است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 93.

سَنُلْقِی فِی قُلُوبِ الَّذِینَ کَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَکُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ یُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا ۖ وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ ۚ وَبِئْسَ مَثْوَی الظَّالِمِینَ (151)

151-به زودی در دل‌های کسانی که کافر شدند، رعب و وحشت می‌افکنیم؛ به خاطر این که به خداوند شرک آوردند، در حالی که بر آن هیچ دلیلی نازل نکرده است؛ و مأوای آن‌ها آتش است؛ و بد سرانجامی برای ستمکاران است.

151-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الرعب من أعظم عقوبات الله.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «رعب از بزرگ‌ترین عذاب‌های الهی است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 94.

وَلَقَدْ صَدَقَکُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّی إِذَا فَشِلْتُمْ وَ تَنَازَعْتُمْ فِی الْأَمْرِ وَعَصَیْتُمْ مِن بَعْدِ مَا أَرَاکُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْکُمْ مَن یُرِیدُ الدُّنْیَا وَمِنْکُمْ مَن یُرِیدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ وَلَّیْتُمْ فِرَارًا (152)

152-و خداوند وعده‌اش را به شما در روزی که دشمنان را با اذن او می‌زدید، راست کرد؛ اما هنگامی که سست شدید و در کار (جنگ) نزاع کردید و پس از آنکه آنچه را دوست دارید، به شما نشان داده شد، نافرمانی کردید؛ از شما کسی دنیا را می‌خواست و از شما کسی آخرت را می‌خواست؛ سپس (از میدان جنگ) به عقب برگشتید!

152-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الفشل فی الحرب من علامات الضعف.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «شکست در جنگ از نشانه‌های ضعف است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 95.

وَ لَمَّا رَآهُمُ الْمُؤْمِنُونَ أَحْزَابًا قَالُوا هَذَا مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَمَا زَادَهُمْ إِلَّا إِیمَانًا وَ تَسْلِیمًا (153)

153-و هنگامی که مؤمنان، (دشمنان را) گروه گروه دیدند، گفتند: «این است آنچه خدا و پیامبرش به ما وعده داده‌اند؛ و خدا و پیامبرش راست گفتند!» و این (دیدار دشمنان) جز بر ایمان و تسلیم آن‌ها نیفزود.

153-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن رؤیة العدو تعزز الإیمان.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «دیدن دشمن ایمان را تقویت می‌کند.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 96.

مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَی نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ یَنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا (154)

154-از مؤمنان، مردانی هستند که به آنچه با خدا عهد کرده‌اند، وفا کردند؛ برخی از آن‌ها به عهد خود وفا کردند و برخی دیگر در انتظارند؛ و هیچ‌یک عهد خود را تغییر ندادند.

154-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الوفاء بالعهد من صفات المؤمنین.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «وفای به عهد از صفات مؤمنان است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 97.

لِیَجْزِیَ اللَّهُ الصَّادِقِینَ بِصِدْقِهِمْ وَیُعَذِّبَ الْمُنَافِقِینَ إِن شَاءَ أَوْ یَتُوبَ عَلَیْهِمْ إِنَّ اللَّهَ کَانَ غَفُورًا رَّحِیمًا (155)

155-تا خداوند راستگویان را به صدقشان جزا دهد و منافقان را اگر بخواهد عذاب کند یا بر آن‌ها توبه نماید؛ زیرا خداوند، آمرزنده و مهربان است.

155-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله یحب الصادقین.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند راستگویان را دوست دارد.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 98.

إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ قَالُوا لِلْمُؤْمِنِینَ هَؤُلَاءِ أُولَئِکَ أَحْرَصُ عَلَی حَیَاةٍ وَ مِنَ الَّذِینَ أَشْرَکُوا یَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ یُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَ مَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذَابِ أَنْ یُعَمَّرَ وَ اللَّهُ بَصِیرٌ بِمَا یَعْمَلُونَ (156)

156-کافران و کسانی که به مؤمنان می‌گویند: «اینها حریص‌تر از مشرکان بر زندگی هستند»؛ هر یک از آن‌ها آرزو دارد هزار سال عمر به او داده شود! در حالی که این عمر طولانی، او را از کیفر (الهی) باز نخواهد داشت. و خداوند به اعمال آن‌ها بیناست.

156-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الحرص علی الدنیا یذهب بالآخرة.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «حرص بر دنیا، آخرت را از بین می‌برد.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 99.

قُلْ مَنْ کَانَ عَدُوّاً لِجِبْرِیلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَی قَلْبِکَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَیْنَ یَدَیْهِ وَ هُدًی وَ بُشْرَی لِلْمُؤْمِنِینَ (157)

157-بگو: «کسی که دشمن جبرئیل باشد، (در حقیقت دشمن خداست) چرا که او به فرمان خدا، قرآن را بر قلب تو نازل کرده است؛ در حالی که کتب آسمانی پیشین را تصدیق می‌کند؛ و هدایت و بشارت است برای مؤمنان.»

157-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «عداوة جبرائیل عداوة لله.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «دشمنی با جبرئیل، دشمنی با خداست.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 100.

مَنْ کَانَ عَدُوّاً لِلَّهِ وَ مَلاَئِکَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ جِبْرِیلَ وَ مِیکَالَ فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْکَافِرِینَ (158)

158-کسی که دشمن خدا و فرشتگان و رسولان او و جبرئیل و میکائیل باشد، (کافر است؛ و) خداوند دشمن کافران است.

158-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله لا یرحم من یعادی ملائکته.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند بر کسی که با فرشتگانش دشمنی کند، رحم نمی‌کند.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 101.

وَ لَقَدْ أَنْزَلْنَا إِلَیْکَ آیَاتٍ بَیِّنَاتٍ وَ مَا یَکْفُرُ بِهَا إِلَّا الْفَاسِقُونَ (159)

159-ما نشانه‌های روشنی برای تو فرستادیم؛ و جز فاسقان کسی به آن‌ها کفر نمی‌ورزد.

159-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الآیات البینات حجة علی الفاسقین.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «نشانه‌های روشن دلیلی است بر فاسقان.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 102.

أَوَ کُلَّمَا عَاهَدُوا عَهْداً نَبَذَهُ فَرِیقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لاَ یُؤْمِنُونَ (160)

160-و آیا چنین نیست که هر بار آن‌ها [یهود] پیمانی (با خدا و پیامبر) بستند، جمعی آن را دور افکندند (و مخالفت کردند.) آری، بیشتر آنان ایمان نمی‌آورند.

160-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن نقض العهود من علامات الفاسقین.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «نقض پیمان‌ها از نشانه‌های فاسقان است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 103.

وَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِیقٌ مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ کِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ کَأَنَّهُمْ لاَ یَعْلَمُونَ (161)

161-و هنگامی که فرستاده‌ای از سوی خدا به سراغشان آمد، و با نشانه‌هایی که نزد آن‌ها بود مطابقت داشت، جمعی از آنان که به آن‌ها کتاب (آسمانی) داده شده بود، کتاب خدا را پشت سر افکندند؛ گویی هیچ از آن خبر ندارند!

161-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إنهم نبذوا الکتاب بعد أن عرفوه.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آنان کتاب را بعد از شناختن، کنار گذاشتند.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 104.

وَ اتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّیَاطِینُ عَلَی مُلْکِ سُلَیْمَانَ وَ مَا کَفَرَ سُلَیْمَانُ وَ لٰکِنَّ الشَّیَاطِینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَ مَا أُنْزِلَ عَلَی الْمَلَکَیْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَ مَارُوتَ وَ مَا یُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّی یَقُولاَ إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاَ تَکْفُرْ فَیَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا یُفَرِّقُونَ بِهِ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ مَا هُمْ بِضَارِّینَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَ یَتَعَلَّمُونَ مَا یَضُرُّهُمْ وَ لاَ یَنْفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِی الْآخِرَةِ مِنْ خَلاَقٍ وَ لَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ (162)

162-و (یهود) از آنچه شیاطین در عصر سلیمان بر مردم می‌خواندند پیروی کردند. سلیمان هرگز (دست به سحر نیالود؛ و) کافر نشد؛ ولی شیاطین کفر ورزیدند؛ و به مردم سحر آموختند. و (نیز یهود) از آنچه بر دو فرشته بابل «هاروت» و «ماروت»، نازل شد پیروی کردند. (آن دو، راه سحر کردن را، برای آشنایی با طرز ابطال آن، به مردم یاد می‌دادند. و) به هیچ کس چیزی یاد نمی‌دادند، مگر اینکه از پیش به او می‌گفتند: «ما وسیله آزمایشیم کافر نشو! (و از این تعلیمات، سوء استفاده نکن!)» ولی آن‌ها از آن دو فرشته، مطالبی را می‌آموختند که بتوانند به وسیله آن، میان مرد و همسرش جدایی بیفکنند؛ ولی هیچ گاه نمی‌توانند بدون اجازه خداوند، به انسانی زیان برسانند. آن‌ها قسمت‌هایی را فرامی‌گرفتند که به آنان زیان می‌رسانید و نفعی نمی‌داد. و مسلما می‌دانستند هر کسی خریدار این گونه متاع باشد، در آخرت بهره‌ای نخواهد داشت. و چه زشت و ناپسند بود آنچه خود را به آن فروختند، اگر می‌دانستند!

162-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «تعلیم السحر من أعظم الکبائر.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آموزش سحر از بزرگ‌ترین گناهان است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 105.

وَ لَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِنْ عِندِ اللَّهِ خَیْرٌ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ (163)

163-و اگر آن‌ها ایمان می‌آوردند و پرهیزکاری پیشه می‌کردند، پاداشی که نزد خداست، برای آنان بهتر بود، اگر آگاهی داشتند!

163-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الإیمان والتقوی هما سبب الفلاح.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «ایمان و پرهیزکاری سبب رستگاری است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 106.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لاَ تَأْخُذُکُمْ رَأْفَةٌ فِی دِینِ اللَّهِ إِن کُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ َ أَیَّدُوا أَحَقُّ مِنْهُ وَ مَنْ یُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ أَیَّدُوا أَحَقُّ مِنْهُ وَ مَنْ یُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ (164)

164-ای افراد باایمان! (هنگامی که از پیغمبر تقاضای مهلت برای درک آیات قرآن می‌کنید) نگویید: «راعنا»؛ بلکه بگویید: «انظرنا». (زیرا کلمه اول، هم به معنی «ما را مهلت بده!»، و هم به معنی «ما را تحمیق کن!» می‌باشد؛ و دستاویزی برای دشمنان است.) و (آنچه به شما دستور داده می‌شود) بشنوید! و برای کافران (و استهزاکنندگان) عذاب دردناکی است.

164-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «یجب علی المؤمن أن یتجنب الألفاظ التی تثیر الشبهة.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «بر مؤمن لازم است از عبارات مشکوک پرهیز کند.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 48.

وَ إِذَا قِیلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ عَلَیْنَا وَ یَکْفُرُونَ بِمَا وَرَاءَهُ وَ هُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقاً لِمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِیَاءَ اللَّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ (165)

165-و هنگامی که به آن‌ها گفته شود: «به آنچه خداوند نازل فرموده، ایمان بیاورید!» می‌گویند: «ما به چیزی ایمان می‌آوریم که بر خود ما نازل شده است.» و به غیر آن، کافر می‌شوند؛ در حالی که حق است؛ و آیاتی را که بر آن‌ها نازل شده، تصدیق می‌کند. بگو: «اگر (راست می‌گویید، و به آیاتی که بر خودتان نازل شده) ایمان دارید، پس چرا پیامبران خدا را پیش از این، به قتل می‌رساندید؟!»

165-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إنهم یقتلون الأنبیاء لعدم إیمانهم.» امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آنان پیامبران را به خاطرعدم ایمانشان می‌کشند.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 106.

وَلَقَدْ جَاءَکُمْ مُوسَی بِالْبَیِّنَاتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظَالِمُونَ (166)

166-و (نیز) موسی آن همه معجزات را برای شما آورد، و شما پس از (غیبت) او، گوساله را انتخاب کردید؛ در حالی که ستمگر بودید.

166-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن اتخاذ العجل کان من أکبر الذنوب.» امام صادق (علیه السلام) فرمود: «انتخاب گوساله از بزرگ‌ترین گناهان بود.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 107.

وَ إِذْ أَخَذْنَا مِیثَاقَکُمْ وَ رَفَعْنَا فَوْقَکُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَیْنَاکُمْ بِقُوَّةٍ وَ اسْمَعُوا قَالُوا سَمِعْنَا وَ عَصَیْنَا وَ أُشْرِبُوا فِی قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِکُفْرِهِمْ قُلْ بِئْسَمَا یَأْمُرُکُمْ بِهِ إِیمَانُکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ (167)

167-و (به یاد آورید) زمانی را که از شما پیمان گرفتیم؛ و کوه طور را بالای سر شما برافراشتیم؛ (و گفتیم:) «این دستوراتی را که به شما داده‌ایم محکم بگیرید، و درست بشنوید!» آن‌ها گفتند: «شنیدیم؛ ولی مخالفت کردیم.» و دل‌های آن‌ها، بر اثر کفرشان، با محبت گوساله آمیخته شد. بگو: «ایمان شما، چه فرمان بدی به شما می‌دهد، اگر ایمان دارید!»

167-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إنهم نقضوا العهد بعد أن أقروه.» امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آنان پیمان را بعد از اقرار نقض کردند.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 108.

قُلْ إِنْ کَانَتْ لَکُمُ الدَّارُ الْآخِرَةُ عِنْدَ اللَّهِ خَالِصَةً مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ (168)

168-بگو: «اگر آن (چنان که مدعی هستید) سرای دیگر در نزد خدا، مخصوص شماست نه سایر مردم، پس آرزوی مرگ کنید اگر راست می‌گویید!»

168-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن المؤمن لا یخاف من الموت.» امام باقر (علیه السلام) فرمود: «مؤمن از مرگ نمی‌ترسد.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 109.

وَ لَنْ یَتَمَنَّوْهُ أَبَداً بِمَا قَدَّمَتْ أَیْدِیهِمْ وَ اللَّهُ عَلِیمٌ بِالظَّالِمِینَ (169)

169-ولی آن‌ها، به خاطر اعمال بدی که پیش از خود فرستاده‌اند، هرگز آرزوی مرگ نخواهند کرد؛ و خداوند از ستمگران آگاه است.

169-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الخائف لا یتمنی الموت.» امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ترسوها هرگز آرزوی مرگ نمی‌کند.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 110.

وَ لَتَجِدَنَّهُمْ أَحْرَصَ النَّاسِ عَلَی حَیَاةٍ وَ مِنَ الَّذِینَ أَشْرَکُوا یَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ یُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ وَ مَا هُوَ بِمُزَحْزِحِهِ مِنَ الْعَذَابِ أَنْ یُعَمَّرَ وَ اللَّهُ بَصِیرٌ بِمَا یَعْمَلُونَ (170)

170-و آن‌ها را حریص‌ترین مردم -حتی حریص‌تر از مشرکان- بر زندگی (این دنیا، و اندوختن ثروت) خواهی یافت؛ (تا آنجا) که هر یک از آن‌ها آرزو دارد هزار سال عمر به او داده شود! در حالی که این عمر طولانی، او را از کیفر (الهی) باز نخواهد داشت. و خداوند به اعمال آن‌ها بیناست.

170-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الحرص علی الدنیا یذهب بالآخرة.» امام باقر (علیه السلام) فرمود: «حرص بر دنیا، آخرت را از بین می‌برد.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 111.

قُلْ مَنْ کَانَ عَدُوّاً لِجِبْرِیلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَی قَلْبِکَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِمَا بَیْنَ یَدَیْهِ وَ هُدًی وَ بُشْرَی لِلْمُؤْمِنِینَ (171)

171-بگو: «کسی که دشمن جبرئیل باشد، (در حقیقت دشمن خداست) چرا که او به فرمان خدا، قرآن را بر قلب تو نازل کرده است؛ در حالی که کتب آسمانی پیشین را تصدیق می‌کند؛ و هدایت و بشارت است برای مؤمنان.»

171-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «عداوة جبرائیل عداوة لله.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «دشمنی با جبرئیل، دشمنی با خداست.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 112.

مَنْ کَانَ عَدُوّاً لِلَّهِ وَ مَلاَئِکَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ جِبْرِیلَ وَ مِیکَالَ فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْکَافِرِینَ (172)

172-کسی که دشمن خدا و فرشتگان و رسولان او و جبرئیل و میکائیل باشد (کافر است؛ و) خداوند دشمن کافران است.

172-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله لا یرحم من یعادی ملائکته.» امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند بر کسی که با فرشتگانش دشمنی کند، رحم نمی‌کند.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 113.

وَ لَقَدْ أَنْزَلْنَا إِلَیْکَ آیَاتٍ بَیِّنَاتٍ وَ مَا یَکْفُرُ بِهَا إِلَّا الْفَاسِقُونَ (173)

173-ما نشانه‌های روشنی برای تو فرستادیم؛ و جز فاسقان کسی به آن‌ها کفر نمی‌ورزد.

173-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الآیات البینات حجة علی الفاسقین.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «نشانه‌های روشن دلیلی است بر فاسقان.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 114.

أَوَکُلَّمَا عَاهَدُوا عَهْداً نَبَذَهُ فَرِیقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَکْثَرُهُمْ لاَ یُؤْمِنُونَ (174)

174-و آیا چنین نیست که هر بار آن‌ها [یهود] پیمانی (با خدا و پیامبر) بستند، جمعی آن را دور افکندند (و مخالفت کردند.) آری، بیشتر آنان ایمان نمی‌آورند.

174-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن نقض العهود من علامات الفاسقین.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «نقض پیمان‌ها از نشانه‌های فاسقان است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 115.

وَلَمَّا جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِیقٌ مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ کِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ کَأَنَّهُمْ لاَ یَعْلَمُونَ (175)

174-و هنگامی که فرستاده‌ای از سوی خدا به سراغشان آمد، و با نشانه‌هایی که نزد آن‌ها بود مطابقت داشت، جمعی از آنان که به آن‌ها کتاب (آسمانی) داده شده بود، کتاب خدا را پشت سر افکندند؛ گویی هیچ از آن خبر ندارند!

174-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إنهم نبذوا الکتاب بعد أن عرفوه.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 116.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آنان کتاب را بعد از شناختن، کنار گذاشتند.»

وَ اتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّیَاطِینُ عَلَی مُلْکِ سُلَیْمَانَ وَ مَا کَفَرَ سُلَیْمَانُ وَ لکِنَّ الشَّیَاطِینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَ مَا أُنْزِلَ عَلَی الْمَلَکَیْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَ مَارُوتَ وَ مَا یُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّی یَقُولاَ إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاَ تَکْفُرْ فَیَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا یُفَرِّقُونَ بِهِ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ مَا هُمْ بِضَارِّینَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَ یَتَعَلَّمُونَ مَا یَضُرُّهُمْ وَ لاَ یَنْفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِی الْآخِرَةِ مِنْ خَلاَقٍ وَ لَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ (176)

176-و (یهود) از آنچه شیاطین در عصر سلیمان بر مردم می‌خواندند پیروی کردند. سلیمان هرگز (دست به سحر نیالود؛ و) کافر نشد؛ ولی شیاطین کفر ورزیدند؛ و به مردم سحر آموختند. و (نیز یهود) از آنچه بر دو فرشته بابل «هاروت» و «ماروت»، نازل شد پیروی کردند. (آن دو، راه سحر کردن را، برای آشنایی با طرز ابطال آن، به مردم یاد می‌دادند. و) به هیچ کس چیزی یاد نمی‌دادند، مگر اینکه از پیش به او می‌گفتند: «ما

وسیله آزمایشیم کافر نشو! (و از این تعلیمات، سوء استفاده نکن!)» ولی آن‌ها از آن دو فرشته، مطالبی را می‌آموختند که بتوانند به وسیله آن، میان مرد و همسرش جدایی بیفکنند؛ ولی هیچ گاه نمی‌توانند بدون اجازه خداوند، به انسانی زیان برسانند. آن‌ها قسمت‌هایی را فرامی‌گرفتند که به آنان زیان می‌رسانید و نفعی نمی‌داد. و مسلما می‌دانستند هر کسی خریدار این گونه متاع باشد، در آخرت بهره‌ای نخواهد داشت. و چه زشت و ناپسند بود آنچه خود را به آن فروختند، اگر می‌دانستند!

176-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «تعلیم السحر من أعظم الکبائر.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آموزش سحر از بزرگ‌ترین گناهان است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 117.

وَ لَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِنْ عِندِ اللَّهِ خَیْرٌ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ (177)

177-و اگر آن‌ها ایمان می‌آوردند و پرهیزکاری پیشه می‌کردند، پاداشی که نزد خداست، برای آنان بهتر بود، اگر آگاهی داشتند!

177-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الإیمان والتقوی هما سبب الفلاح.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «ایمان و پرهیزکاری سبب رستگاری است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 118.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصَاصُ فِی الْقَتْلَی الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثَی بِالْأُنْثَی فَمَنْ عُفِیَ لَهُ مِنْ أَخِیهِ شَیْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَدَاءٌ إِلَیْهِ بِإِحْسَانٍ ذلِکَ تَخْفِیفٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَ رَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَی بَعْدَ ذٰلِکَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِیمٌ(178)

178-ای افرادی که ایمان آورده‌اید! حکم قصاص در مورد کشتگان، بر شما نوشته شده است: آزاد در برابر آزاد، و برده در برابر برده، و زن در برابر زن، پس اگر کسی از سوی برادر (دینی) خود، چیزی به او بخشیده شود، (و حکم قصاص او، تبدیل به خونبها گردد،) باید از راه پسندیده پیروی کند. (و صاحب خون، حال پرداخت کننده دیه را در نظر بگیرد.) و او [قاتل] نیز، به نیکی دیه را (به ولی مقتول) بپردازد؛ (و در آن،

مسامحه نکند.) این، تخفیف و رحمتی است از ناحیه پروردگار شما! و کسی که بعد از آن، تجاوز کند، عذاب دردناکی خواهد داشت.

178-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن القصاص هو عدل الله فی الأرض.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «قصاص، عدالت خداوند در زمین است.»

تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 250.

وَ لَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ یَا أُولِی الْأَلْبَابِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ(179)

179-و برای شما در قصاص، حیات و زندگی است، ای صاحبان خِرد! شاید شما تقوا پیشه کنید.

179-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن فی القصاص حفظاً للنفوس.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «در قصاص، حفظ جان‌ها نهفته است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 260.

کُتِبَ عَلَیْکُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَکَ خَیْراً الْوَصِیَّةُ لِلْوَالِدَیْنِ وَ الْأَقْرَبِینَ بِالْمَعْرُوفِ حَقّاً عَلَی الْمُتَّقِینَ(180)

180-بر شما نوشته شده: «هنگامی که یکی از شما را مرگ فرا رسد، اگر چیز خوبی [مالی] از خود به جای گذارده، برای پدر و مادر و نزدیکان، بطور شایسته وصیت کند! این حقّی است بر پرهیزکاران!»

180-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الوصیة واجبة لمن یملک شیئاً.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «وصیت، بر کسی که چیزی دارد، واجب است.»

تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 270.

فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ مَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَی الَّذِینَ یُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ(181)

181-پس کسانی که بعد از شنیدنش آن را تغییر دهند، گناه آن، تنها بر کسانی است که آن (وصیّت) را تغییر می‌دهند؛ خداوند، شنوا و داناست.

181-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن تغییر الوصیة یعد من الکبائر.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «تغییر وصیت از گناهان بزرگ است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 280.

فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفاً أَوْ إِثْماً فَأَصْلَحَ بَیْنَهُمْ فَلاَ إِثْمَ عَلَیْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ(182)

182-و کسی که از انحرافِ وصیت کننده (و تمایل یک‌جانبه او به بعض ورثه)، یا از گناه او (که مبادا وصیّت به کار خلافی کند) بترسد، و میان آن‌ها را اصلاح کند، گناهی بر او نیست؛ (و مشمولِ حکم تبدیلِ وصیّت نمی‌باشد.) خداوند، آمرزنده و مهربان است.

182-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الإصلاح بین الناس من أفضل الأعمال.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اصلاح میان مردم از بهترین اعمال است.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 290.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمْ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ(183)

183-ای افرادی که ایمان آورده‌اید! روزه بر شما نوشته شده، همان‌گونه که بر کسانی که قبل از شما بودند نوشته شد؛ تا پرهیزکار شوید.

183-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الصیام من أفضل العبادات.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «روزه از بهترین عبادات است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 300.

أَیَّاماً مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ کَانَ مِنْکُمْ مَرِیضاً أَوْ عَلَی سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَیَّامٍ أُخَرَ وَ عَلَی الَّذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعَامُ مِسْکِینٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ وَ أَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ(184)

183-چند روز معدودی را (باید روزه بدارید!) و هر کس از شما بیمار یا مسافر باشد تعدادی از روزهای دیگر را (روزه بدارد) و بر کسانی که روزه برای آن‌ها طاقت‌فرساست؛ (همچون بیماران مزمن، و پیرمردان و پیرزنان،) لازم است کفّاره بدهند: مسکینی را اطعام کنند؛ و کسی که کارِ خیری انجام دهد، برای او بهتر است؛ و روزه داشتن برای شما بهتر است اگر بدانید!

183-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الفدیة عن الصیام واجبة فی حال العجز.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کفاره روزه، در حال عجز واجب است.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 310.

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًی لِلنَّاسِ وَ بَیِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَی وَ الْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْکُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ وَ مَنْ کَانَ مَرِیضاً أَوْ عَلَی سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَیَّامٍ أُخَرَ یُرِیدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ وَ لاَ یُرِیدُ بِکُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُکْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلَی مَا هَدَاکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ(185)

185-(روزه، در چند روز معدودِ) ماهِ رمضان است؛ ماهی که قرآن، برای راهنمایی مردم، و نشانه‌های هدایت، و فرق میان حق و باطل، در آن نازل شده است. پس آن کس از شما که در ماه رمضان در حضر باشد، روزه بدارد! و آن کس که بیمار یا در سفر است، روزهای دیگری را به جای آن، روزه بگیرد! خداوند، راحتی شما را می‌خواهد، نه زحمت شما را! هدف این است که این روزها را تکمیل کنید؛ و خدا را بر اینکه شما را هدایت کرده، بزرگ بشمرید؛ باشد که شکرگزاری کنید!

185-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن شهر رمضان هو شهر القرآن.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ماه رمضان، ماه قرآن است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 320.

وَ إِذَا سَأَلَکَ عِبَادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْیَسْتَجِیبُوا لِی وَ لْیُؤْمِنُوا بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ(186)

186-و هنگامی که بندگان من، از تو در باره من سؤال کنند، (بگو:) من نزدیکم! دعای دعا کننده را، به هنگامی که مرا می‌خواند، پاسخ می‌گویم! پس باید دعوت مرا بپذیرند، و به من ایمان بیاورند، تا راه یابند (و به مقصد برسند)!

186-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله قریب من عباده.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند به بندگانش نزدیک است.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 330.

أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَةَ الصِّیَامِ الرَّفَثُ إِلَی نِسَائِکُمْ هُنَّ لِبَاسٌ لَکُمْ وَ أَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّکُمْ کُنْتُمْ تَخْتَانُونَ أَنْفُسَکُمْ فَتَابَ عَلَیْکُمْ وَ عَفَا عَنْکُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا مَا کَتَبَ اللَّهُ لَکُمْ وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکُمْ الْخَیْطُ الْأَبْیَضُ مِنَ الْخَیْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّیَامَ إِلَی اللَّیْلِ وَ لاَ تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عَاکِفُونَ فِی الْمَسَاجِدِ تِلْکَ حُدُودُ اللَّهِ فَلاَ تَقْرَبُوهَا کَذٰلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ آیَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّکُمْ یَتَّقُونَ(187)

187-آمیزش جنسی با همسرانتان، در شبِ روزهایی که روزه می‌گیرید، حلال است. آن‌ها لباس شما هستند؛ و شما لباس آن‌ها (هر دو زینت هم و سبب حفظ یکدیگرید). خداوند می‌دانست که شما به خود خیانت می‌کردید؛ (و این کارِ ممنوع را انجام می‌دادید؛) پس توبه شما را پذیرفت و شما را بخشید. اکنون با آن‌ها آمیزش کنید، و آنچه را خدا برای شما مقرر داشته، طلب نمایید! و بخورید و بیاشامید، تا رشته سپید صبح، از رشته سیاه (شب) برای شما آشکار گردد! سپس روزه را تا شب، تکمیل کنید! و در حالی که در مساجد به اعتکاف پرداخته‌اید، با زنان آمیزش نکنید! این، مرزهای الهی است؛ پس به آن نزدیک نشوید! خداوند، این چنین آیات خود را برای مردم، روشن می‌سازد، باشد که پرهیزکار گردند!

187-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله رخص فی المعاشرة فی لیالی الصیام.» امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند در شب‌های روزه، آمیزش را رخصت داده است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 340.

وَ لاَ تَأْکُلُوا أَمْوَالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْبَاطِلِ وَ تُدْلُوا بِهَا إِلَی الْحُکَّامِ لِتَأْکُلُوا فَرِیقاً مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ(187)

187-و اموال یکدیگر را به باطل (و ناحق) در میان خود نخورید! و برای خوردن بخشی از اموال مردم به گناه، (قسمتی از) آن را (به عنوان رشوه) به قضات ندهید، در حالی که می‌دانید (این کار، گناه است)!

187-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الرشوة من أعظم الکبائر.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «رشوه از بزرگ‌ترین گناهان است.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 350.

یَسْأَلُونَکَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِیَ مَوَاقِیتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ وَ لَیْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُیُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَ لکِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَی وَ أْتُوا الْبُیُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ(188)

188-در باره «هلالهای ماه» از تو سؤال می‌کنند؛ بگو: «آن‌ها، بیان اوقات (و تقویم طبیعی) برای (نظامِ زندگیِ) مردم و (تعیینِ وقتِ) حج است». و (آن چنان که در جاهلیّت مرسوم بود که به هنگام حج، که جامه احرام می‌پوشیدند، از درِ خانه وارد نمی‌شدند، و از نقبِ پشتِ خانه وارد می‌شدند، نکنید!) کارِ نیک، آن نیست که از پشتِ خانه‌ها وارد شوید؛ بلکه نیکی این است که پرهیزگار باشید! و از درِ خانه‌ها وارد شوید و تقوا پیشه کنید، تا رستگار گردید!

188-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن دخول البیوت من أبوابها علامة التواضع.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «وارد شدن به خانه‌ها از درهای آن‌ها، نشانه تواضع است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 360.

وَ قَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ وَ لاَ تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لاَ یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ(190)

190-و در راه خدا، با کسانی که با شما می‌جنگند، نبرد کنید! و از حدّ تجاوز نکنید، که خدا تعدّی‌کنندگان را دوست نمی‌دارد!

190-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن القتال فی سبیل الله من أفضل القربات.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «جنگیدن در راه خدا از بهترین قربت‌هاست.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 380.

وَ اقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَیْثُ أَخْرَجُوکُمْ وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَ لاَ تُقَاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّی یُقَاتَلُوکُمْ فِیهِ فَإِنْ قَاتَلُوکُمْ فَاقْتُلُوهُمْ کَذٰلِکَ جَزَاءُ الْکَافِرِینَ(191)

191-و آن‌ها را [بت پرستانی که از هیچ گونه جنایتی ابا ندارند] هر کجا یافتید، به قتل برسانید! و از آن جا که شما را بیرون ساختند [مکه]، آن‌ها را بیرون کنید! و فتنه (و بت پرستی) از کشتار هم بدتر است! و با آن‌ها، در نزد مسجد الحرام (در منطقه حرم)، جنگ نکنید! مگر اینکه در آن جا با شما بجنگند. پس اگر (در آن جا) با شما پیکار کردند، آن‌ها را به قتل برسانید! چنین است جزای کافران!

191-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن قتل الکافرین فی الحرب واجب.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کشتن کافران در جنگ واجب است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 400.

فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ(192)

192-و اگر خودداری کردند، خداوند آمرزنده و مهربان است.

192-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله یغفر لمن تاب.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 410.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند به هر کسی که توبه کند، می‌بخشد.»

وَ قَاتِلُوهُمْ حَتَّی لاَ تَکُونَ فِتْنَةٌ وَ یَکُونَ الدِّینُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلاَ عُدْوَانَ إِلاَّ عَلَی الظَّالِمِینَ(193)

193-و با آن‌ها پیکار کنید! تا فتنه (و بت پرستی، و سلب آزادی از مردم،) باقی نماند؛ و دین، مخصوص خدا گردد. پس اگر (از روش نادرست خود) دست برداشتند، (مزاحم آن‌ها نشوید! زیرا) تعدّی جز بر ستمکاران روا نیست.

193-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن قتال الظالمین واجب لرفع الفتنة.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 420.

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «جنگیدن با ستمگران برای رفع فتنه واجب است.»

الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَ الْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ فَمَنِ اعْتَدَی عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَی عَلَیْکُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ(194)

194-ماهِ حرام، در برابر ماهِ حرام! (اگر دشمنان، احترام آن را شکستند، و در آن با شما جنگیدند، شما نیز حق دارید مقابله به مثل کنید.) و تمام حرامها، (قابلِ) قصاص است. و (به طور کلّی) هر کس به شما تجاوز کرد، همانند آن بر او تعدّی کنید! و از خدا بپرهیزید (و زیاده روی ننمایید)! و بدانید خدا با پرهیزکاران است!

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن القصاص فی الشهر الحرام واجب.»

194-امام صادق (علیه السلام) فرمود: «قصاص در ماه حرام واجب است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 430.

وَ أَنْفِقُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ لاَ تُلْقُوا بِأَیْدِیکُمْ إِلَی التَّهْلُکَةِ وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ(195)

و در راه خدا، انفاق کنید! و (با ترک انفاق،) خود را به دست خود، به هلاکت نیفکنید! و نیکی کنید! که خداوند، نیکوکاران را دوست می‌دارد.

وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَیْسَرَ مِنَ الْهَدْیِ وَ لاَ تَحْلِقُوا رُءُوسَکُمْ حَتَّی یَبْلُغَ الْهَدْیُ مَحِلَّهُ فَمَنْ کَانَ مِنْکُمْ مَرِیضاً أَوْ بِهِ أَذًی مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْیَةٌ مِنْ صِیَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُکٍ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَی الْحَجِّ فَمَا اسْتَیْسَرَ مِنَ الْهَدْیِ فَمَنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیَامُ ثَلاَثَةِ أَیَّامٍ فِی الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْکَ عَشَرَةٌ کَامِلَةٌ ذٰلِکَ لِمَنْ لَمْ یَکُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِی الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ(196)

196-و حج و عمره را برای خدا به اتمام برسانید! و اگر محصور شدید، (و مانعی مانند ترس از دشمن یا بیماری، اجازه نداد که پس از احرام‌بستن، وارد مکه شوید،) آنچه از قربانی فراهم شود (ذبح کنید، و از احرام خارج شوید)! و سرهای خود را نتراشید، تا قربانی به محلش برسد (و در قربانگاه ذبح شود)! و اگر کسی از شما بیمار بود، و یا ناراحتی در سر داشت، (و ناچار بود سر خود را بتراشد،) باید فدیه و کفّاره‌ای از قبیل روزه یا صدقه یا گوسفندی بدهد! و هنگامی که (از بیماری و دشمن) در امان بودید، هر کس با ختم عمره، حج را آغاز کند، آنچه از قربانی برای او میسّر است (ذبح کند)! و هر که نیافت، سه روز در ایام حج، و هفت روز هنگامی که باز می‌گردید، روزه بدارد! این، ده روز کامل است. (البته) این برای کسی است که خانواده او، نزد مسجد الحرام نباشد [اهل مکّه و اطرافِ آن نباشد]. و از خدا بپرهیزید! و بدانید که او، سخت‌کیفر است!

196-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن إتمام الحج والعمرة من واجبات الدین.» مجمع البیان، جلد 1، صفحه 460.

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «تمام کردن حج و عمره از واجبات دین است.»

الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِیهِنَّ الْحَجَّ فَلاَ رَفَثَ وَ لاَ فُسُوقَ وَ لاَ جِدَالَ فِی الْحَجِّ وَ مَا تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍ یَعْلَمْهُ اللَّهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَی وَ اتَّقُونِ یَا أُولِی الْأَلْبَابِ(197)

197-حج، در ماه‌های معینی است! و کسانی که (با بستن احرام، و شروع به مناسک حج،) حج را بر خود فرض کرده‌اند، (باید بدانند که) در حج، آمیزش جنسی با زنان، و گناه و جدال نیست! و آنچه از کارهای نیک انجام دهید، خدا آن را می‌داند. وزاد و توشه تهیه کنید، که بهترین‌زاد و توشه، پرهیزکاری است! و از من بپرهیزید‌ای خردمندان!

197-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الحج فی أشهره معلوم.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «حج در ماه‌های معین خود، واجب است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 480.

لَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّکُمْ فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْکُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَ اذْکُرُوهُ کَمَا هَدَاکُمْ وَ إِنْ کُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّینَ(198)

198-گناهی بر شما نیست که از فضلِ پروردگارتان (و از منافع اقتصادی در ایّام حج) طلب کنید (که یکی از منافع حج، پی ریزیِ یک اقتصادِ صحیح است). و هنگامی که از «عرفات» کوچ کردید، خدا را نزد «مشعَر الحرام» یاد کنید! او را یاد کنید همان‌طور که شما را هدایت نمود و قطعاً شما پیش از این، از گمراهان بودید.

198-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الدعاء فی المشعر الحرام مستحب.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «دعای در مشعر الحرام مستحب است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 500.

ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفَاضَ النَّاسُ وَ اسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ(199)

199-سپس از همان‌جا که مردم کوچ می‌کنند، (به سوی سرزمین منی) کوچ کنید! و از خداوند، آمرزش بطلبید، که خدا آمرزنده مهربان است!

199-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الإفاضة من عرفات واجبة.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کوچ از عرفات واجب است.»تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 520.

فَإِذَا قَضَیْتُمْ مَنَاسِکَکُمْ فَاذْکُرُوا اللَّهَ کَذِکْرِکُمْ آبَاءَکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْراً فَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا وَ مَا لَهُ فِی الْآخِرَةِ مِنْ خَلاَقٍ(200)

200-پس هنگامی که مناسک خود را به پایان رسانید، خدا را یاد کنید! یاد کنید همان‌طور که پدرانتان یاد می‌کردند، یا حتی بیشتر! و از میان مردم، کسانی هستند که می‌گویند: «پروردگارا! ما را در این دنیا عطا کن!» و در آخرت، هیچ بهره‌ای نخواهند داشت.

200-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الذکر لله فی کل حال مستحب.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «یاد خدا در هر حال مستحب است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 540.

وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ(201)

201-و بعضی می‌گویند: «پروردگارا! به ما در دنیا (نیکی) عطا کن! و در آخرت نیز (نیکی) مرحمت فرما! و ما را از عذابِ آتش نگاه دار!»

201-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الدعاء لله فی الدنیا والآخرة من صفات المؤمنین.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «دعای به خدا در دنیا و آخرت از ویژگی‌های مؤمنان است.»

تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 570.

أُولئِکَ لَهُمْ نَصِیبٌ مِمَّا کَسَبُوا وَ اللَّهُ سَرِیعُ الْحِسَابِ(202)

202-آن‌ها از کار (و دعای) خود، نصیب و بهره‌ای دارند؛ و خداوند، سریع الحساب است.

202-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله سریع الحساب للمؤمنین.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 590.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند برای مؤمنان، حسابرسی سریع دارد.»

وَ اذْکُرُوا اللَّهَ فِی أَیَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلاَ إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلاَ إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اتَّقَی وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّکُمْ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ(203)

203-و خدا را در روزهای معیّنی یاد کنید! (روزهای 11 و 12 و 13 ماه ذی حجه). و هر کس شتاب کند، (و ذکر خدا را) در دو روز انجام دهد، گناهی بر او نیست، و هر که تأخیر کند، (و سه روز انجام دهد نیز) گناهی بر او نیست؛ برای کسی که تقوا پیشه کند. و از خدا بپرهیزید! و بدانید شما به سوی او محشور خواهید شد!

203-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «ذکر الله فی أیام الحج من أفضل الأعمال.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 610.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «یاد خدا در روزهای حج از بهترین اعمال است.»

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُعْجِبُکَ قَوْلُهُ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ یُشْهِدُ اللَّهَ عَلَی مَا فِی قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ(204)

204-و از مردم، کسانی هستند که گفتار آنان، در زندگی دنیا مایه اعجاب تو می‌شود؛ (در ظاهر، اظهار محبّت شدید می‌کنند) و خدا را بر آنچه در دل دارند گواه می‌گیرند. (این در حالی است که) آنان، سرسخت‌ترین دشمنانند.

204-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن المنافقین هم ألد الخصام.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 630.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «منافقان، سرسخت‌ترین دشمنان هستند.»

وَ إِذَا تَوَلَّی سَعَی فِی الْأَرْضِ لِیُفْسِدَ فِیهَا وَ یُهْلِکَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللَّهُ لاَ یُحِبُّ الْفَسَادَ(205)

205-(نشانه آن، این است که) هنگامی که روی برمی‌گردند (و از نزد تو خارج می‌شوند)، در راه فساد در زمین، کوشش می‌کنند، و زراعت‌ها و چهارپایان را نابود می‌سازند؛ (با اینکه می‌دانند) خدا فساد را دوست نمی‌دارد.

205-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الفساد فی الأرض من أعظم الکبائر.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 640.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «فساد در زمین از بزرگ‌ترین گناهان است.»

وَ إِذَا قِیلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَ لَبِئْسَ الْمِهَادُ(206)

205-و هنگامی که به آن‌ها گفته شود: «از خدا بترسید!» (لجاجت آنان بیشتر می‌شود)، و لجاجت و تعصب، آن‌ها را به گناه می‌کشاند. آتش دوزخ برای آنان کافی است؛ و چه بد جایگاهی است!

205-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن العزة بالإثم من علامات الکفر.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 650.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «عزت به گناه از نشانه‌های کفر است.»

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ(207)

207-بعضی از مردم (با ایمان و فداکار، همچون علی (ع) در «لیلة المبیت» به هنگام خفتن در جایگاه پیغمبر ص)، جان خود را به خاطر خشنودی خدا می‌فروشند؛ و خداوند نسبت به بندگان مهربان است.

207-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن المؤمن یبیع نفسه فی سبیل الله.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «مؤمن جان خود را در راه خدا می‌فروشد.»

تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 670.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِی السِّلْمِ کَافَّةً وَ لاَ تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ(208)

208-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! همگی در صلح و آشتی درآیید! و از گامهای شیطان، پیروی نکنید؛ که او دشمن آشکار شماست.

208-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الدخول فی السلم علامة الإیمان.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «وارد شدن در صلح، نشانه ایمان است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 690.

فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْکُمُ الْبَیِّنَاتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ(209)

209-و اگر بعد از این همه نشانه‌های روشن، که برای شما آمده است، لغزش کردید (و گمراه شدید)، بدانید (از چنگال عدالت خدا، فرار نتوانید کرد؛) که خداوند، توانا و حکیم است.

209-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله یحاسب عباده علی ما علمهم.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند بندگانش را بر آنچه به آن‌ها آموخته، حسابرسی می‌کند.»

تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 700.

هَلْ یَنْظُرُونَ إِلاَّ أَنْ یَأْتِیَهُمُ اللَّهُ فِی ظُلَلٍ مِنَ الْغَمَامِ وَ الْمَلاَئِکَةُ وَ قُضِیَ الْأَمْرُ وَ إِلَی اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ(210)

210-آیا (پیروان فرمان شیطان، پس از این همه نشانه‌ها و برنامه‌های روشن) انتظار دارند که خداوند و فرشتگان، در سایه‌هائی از ابرها به سوی آنان بیایند (و دلایل تازه‌ای در اختیارشان بگذارند؟! با اینکه چنین چیزی محال است!) و همه چیز انجام شده، و همه کارها به سوی خدا بازمی‌گردد.

210-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله یأتی یوم القیامة فی ظلل من الغمام.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند در روز قیامت در سایه‌هایی از ابرها می‌آید.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 710.

سَلْ بَنِی إِسْرَائِیلَ کَمْ آتَیْنَاهُمْ مِنْ آیَةٍ بَیِّنَةٍ وَ مَنْ یُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ(211)

211-از بنی اسرائیل بپرس: «چه اندازه نشانه‌های روشن به آن‌ها دادیم؟» (ولی آنان، نعمت‌ها و امکانات مادی و معنوی را که خداوند در اختیارشان گذاشته بود، در راه غلط به کار گرفتند.) و کسی که نعمت خدا را، پس از آن که به سراغش آمد، تبدیل کند (و در مسیر خلاف به کار گیرد، گرفتار عذاب شدید الهی خواهد شد) که خداوند شدید العقاب است.

211-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن کفر النعمة من الکبائر.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 720.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کفر به نعمت از بزرگ‌ترین گناهان است.» .

زُیِّنَ لِلَّذِینَ کَفَرُوا الْحَیَاةُ الدُّنْیَا وَ یَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ الَّذِینَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ اللَّهُ یَرْزُقُ مَنْ یَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ(212)

212-زندگی دنیا برای کافران زینت داده شده است، از این‌رو افراد باایمان را (که گاهی دستشان تهی است)، مسخره می‌کنند؛ در حالی که پرهیزگاران در قیامت، بالاتر از آنان هستند؛ (چراکه ارزشهای حقیقی در آنجا آشکار می‌گردد، و صورت عینی به خود می‌گیرد؛) و خداوند، هر کس را بخواهد بدون حساب روزی می‌دهد.

212-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الحیاة الدنیا فانیة.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «زندگی دنیا فانی است.» تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 740.

کَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِیَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ وَ مَا اخْتَلَفَ فِیهِ إِلَّا الَّذِینَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَیِّنَاتُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ فَهَدَی اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَ اللَّهُ یَهْدِی مَنْ یَشَاءُ إِلَی صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ(213)

213-مردم (در آغاز) یک دسته بودند؛ (و تضادی در میان آن‌ها وجود نداشت. بتدریج جوامع و طبقات پدید آمد و اختلافات و تضادهایی در میان آن‌ها پیدا شد، در این حال) خداوند، پیامبران را برانگیخت؛ تا مردم را بشارت و بیم دهند و کتاب آسمانی، که به سوی حق دعوت می‌کرد، با آن‌ها نازل نمود؛ تا در میان مردم، در آنچه اختلاف داشتند، داوری کند. (افراد باایمان، در آن اختلاف نکردند؛) تنها (گروهی از) کسانی که کتاب را دریافت داشته بودند، و نشانه‌های روشن به آن‌ها رسیده بود، به خاطر انحراف از حق و ستمگری، در آن اختلاف کردند. خداوند، آن‌هایی را که ایمان آورده بودند، به حقیقت آنچه مورد اختلاف بود، به فرمان خودش، رهبری نمود. (امّا افراد بی‌ایمان، همچنان در گمراهی و اختلاف، باقی ماندند.)

213-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله بعث الأنبیاء لهدایة الخلق.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند پیامبران را برای هدایت خلق فرستاده است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 760.

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا یَأْتِکُمْ مَثَلُ الَّذِینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِکُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّی یَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَی نَصْرُ اللَّهِ أَلاَ إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِیبٌ(214)

214-آیا گمان کردید داخل بهشت می‌شوید، بی‌آنکه حوادثی همچون حوادث گذشتگان به شما برسد؟! همانان که گرفتاری‌ها و ناراحتی‌ها به آن‌ها رسید، و آن چنان ناراحت شدند که پیامبر و افرادی که ایمان آورده بودند گفتند: «پس یاری خدا کی خواهد آمد؟!» (در این هنگام، تقاضای یاری از او کردند، و به آن‌ها گفته شد:) آگاه باشید، یاریِ خدا نزدیک است!

214-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن المؤمنین یتمنون لقاء الله فی الصعوبات.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «مؤمنان در سختی‌ها، آرزوی ملاقات خدا را دارند.»

تفسیر مجمع البیان، جلد 1، صفحه 780.

یَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنفَقْتُم مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّ-هَ بِهِ عَلِيمٌ(215)

215-از تو درباره اینکه چه چیز انفاق کنند سؤال می‌کنند، بگو: هر مالی انفاق کنید، باید برای پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و مستمندان و در راه ماندگان باشد. هر کار خیری که انجام دهید خداوند از آن آگاه است.

215-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «أفضل الإنفاق الإحسان إلى الأبوين وذوي القربى.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «برترین انفاق، نیکی به پدر و مادر و خویشان است.» الکافی، جلد 4، صفحه 26.

كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ وَاللَّ-هُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ(216)

216-جنگ بر شما مقرّر شده در حالی که برای شما ناخوشایند است؛ چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید، حال آن که خیر شما در آن است و یا چیزی را دوست داشته باشید، در حالی که شر شما در آن است. خداوند می‌داند و شما نمی‌دانید.

216-قال الإمام علي (علیه السلام): «رُبَّ شَيْءٍ تَكرَهُونَهُ وَيجعل الله فيه خيراً كثيراً.»

امام علی (علیه السلام) فرمود: «چه بسا چیزی را دوست ندارید، اما خدا در آن خیر بسیار قرار می‌دهد.»

نهج البلاغه، حکمت 282.

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ اللَّ-هِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِندَ اللَّ-هِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَن يَرْتَدِدْ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَ-ئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَ-ئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ(217)

217-از تو درباره جنگ در ماه حرام سؤال می‌کنند، بگو: جنگ در آن گناه بزرگی است؛ ولی جلوگیری از راه خدا و کفر ورزیدن به او و مسجدالحرام و بیرون کردن اهلش از آن، نزد خداوند بزرگ‌تر است؛ و فتنه و آشوب، از قتل هم بدتر است. آنان پیوسته با شما می‌جنگند تا اگر بتوانند شما را از دینتان بازگردانند. هر

کس از دین خود برگردد و در حال کفر بمیرد، اعمال او در دنیا و آخرت بر باد می‌رود و اهل آتش خواهد بود و همیشه در آن خواهند ماند.

217-قال الإمام الباقر (علیه‌السلام): «من ارتد عن دین الإسلام کُبّت أعماله.»

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: «هر کس از دین اسلام بازگردد، اعمالش نابود می‌شود.»

تفسیر مجمع البیان، جلد 2، صفحه 592.

أُولَ-ئكَ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّ-هِ أُولَ-ئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّ-هِ وَاللَّ-هُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ(218)

218-کسانی که ایمان آوردند و کسانی که هجرت کردند و در راه خدا جهاد نمودند، همه امیدواران رحمت خداوندند، و خداوند آمرزنده و مهربان است.

218-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: إن المؤمن إذا هاجر في الله عز وجل كان في ضمان الله.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: همانا مؤمنی که در راه خدا هجرت نماید، تحت ضمانت و نگهداری خداوند خواهد بود.

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 203.

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِن نَّفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّ-هُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ(219)

219-از تو درباره شراب و قمار می‌پرسند، بگو: در آن‌ها گناه بزرگی است، و سودهایی (نیز) برای مردم دارند؛ ولی گناهشان از سودشان بیشتر است. و از تو می‌پرسند چه چیز انفاق کنند؟ بگو: از مازاد (بر نیاز) خود. خداوند این گونه آیات را برای شما بیان می‌کند، باشد که بیندیشید.

219-قال الإمام الرضا عليه‌السلام: إن الله لم يحرّم الخمر إلا لفعلها و فسادها.

امام رضا (علیه‌السلام) فرمود: خداوند شراب را به سبب آثار آن و فسادش، حرام کرد.

عیون أخبار الرضا، جلد 2، صفحه 107.

فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَّهُمْ خَيْرٌ وَإِن تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ وَاللَّ-هُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَلَوْ شَاءَ اللَّ-هُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّ-هَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ(220)

220-و از تو درباره یتیمان پرسش می‌کنند، بگو: اصلاح حال آنان بهتر است؛ و اگر با آنان آمیزش کنید، برادران شما هستند؛ و خداوند مفسد را از مصلح جدا می‌کند و اگر خدا می‌خواست، شما را به زحمت می‌انداخت، که خداوند توانمند و حکیم است.

220-قال الإمام علي عليه‌السلام: خيرُ البيوتِ بيتٌ يُتيمٌ يُكرَمُ فيهِ.

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: بهترین خانه‌ها آن خانه‌ای است که یتیمی در آن گرامی داشته شود.

نهج البلاغه، حکمت 37.

وَلَا تَنكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلَا تُنكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا وَلَعَبْدٌ مُّؤْمِنٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ أُولَ-ئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَاللَّ-هُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ(221)

221-و با زنان مشرک ازدواج نکنید تا ایمان بیاورند؛ و قطعاً یک کنیز با ایمان بهتر از زن مشرک است، هرچند شما را به شگفت آرد. و مردان مشرک را به همسری زنانتان در نیاورید تا ایمان آورند؛ که به یقین، یک برده با ایمان بهتر از مرد مشرک است، هرچند شما را به شگفت آرد. آنان (شما را) به سوی آتش دعوت می‌کنند؛ و خداوند به فرمان خود، به بهشت و آمرزش دعوت می‌نماید؛ و آیات خود را برای مردم روشن می‌سازد، شاید متذکر شوند.

221-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: لا يَنكِحُ المؤمنُ المؤمنةَ الكافرَ ولا الكافِرَةَ.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: مؤمن نه با زن کافر ازدواج کند و نه زن مؤمنه به ازدواج مرد کافر درآید.

الکافی، جلد 5، صفحه 347.

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّ-هُ إِنَّ اللَّ-هَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ(222)

222-و از تو درباره حیض سؤال می‌کنند، بگو: آن رنجی است (برای زنان) از این رو در دوران حیض، از آنان کناره‌گیری کنید و با آن‌ها نزدیکی نکنید تا پاک شوند. پس هنگامی که پاک شدند، از همان جایی که خداوند فرمان داده، به آنان نزدیک شوید؛ چرا که خداوند توبه‌کنندگان و پاکیزگان را دوست دارد.

222-قال الإمام الرضا عليه‌السلام: إن الله يحب التوابين ويحب المتطهرين.

امام رضا (علیه‌السلام) فرمود: خداوند توبه‌کنندگان و پاکیزگان را دوست دارد.

عیون اخبار الرضا، جلد 2، صفحه 107.

نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَّكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّ-هَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُم مُّلَاقُوهُ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ(223)

223-زنان شما محل کشت شمایند؛ پس از هر جا که خواهید به کشتزار خود درآیید، و (برای خود) پیش‌فرستید و از خدا پروا داشته باشید و بدانید که او را ملاقات خواهید کرد؛ و مؤمنان را بشارت ده.

223-قال الإمام الصادق علیه‌السلام: إن المؤمن إذا خاف الله لقاه بوجه أبيض.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: مؤمن هرگاه از خدا بترسد، خداوند او را با چهره‌ای سفید ملاقات می‌کند.

تفسیر نورالثقلین، جلد 1، صفحه 225.

وَلَا تَجْعَلُوا اللَّ-هَ عُرْضَةً لِّلْأَيْمَانِكُمْ أَن تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ وَاللَّ-هُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ(224)

224-و خدا را دستاویزی برای سوگندهای خود (که مانع نیکی و تقوا و اصلاح میان مردم شود) قرار ندهید؛ و خداوند شنوا و داناست.

224-قال الإمام علي علیه‌السلام: لا تجعلوا أيمانكم حجة في ترك البر.

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: سوگندهای خود را بهانه ترک نیکی قرار ندهید.

نهج البلاغه، کلمات قصار 292.

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّ-هُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَ-كِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّ-هُ غَفُورٌ حَلِيمٌ(225)

225-خداوند شما را به خاطر سوگندهای بیهوده و بی‌اراده مؤاخذه نمی‌کند، ولی به آنچه دل‌های شما کسب کرده، مؤاخذه خواهد کرد؛ و خدا آمرزنده و بردبار است.

225-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: اليمين لغو ما لم يُعقَد بالقلب.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: سوگند لغو آن است که با دل قاطع نشود.

الکافی، جلد 7، صفحه 419.

لِلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِن نِّسَائِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِن فَاءُوا فَإِنَّ اللَّ-هَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ(226)

226-برای کسانی که از همسران خود دوری می‌کنند (ایلاء)، چهار ماه انتظار است؛ پس اگر (در این مدت) بازگشتند، خداوند آمرزنده و مهربان است.

226-قال الإمام باقر علیه‌السلام: في الإيلاء حُكمٌ خاصٌّ جاء به الإسلام.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: در مسئله ایلاء حکم ویژه‌ای در اسلام آمده است.

تفسیر صافی، جلد 1، صفحه 222.

وَإِنْ عَزَمُوا الطَّلَاقَ فَإِنَّ اللَّ-هَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ(227)

227-و اگر تصمیم به طلاق گرفتند، خداوند شنوا و داناست.

227-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: الطلاق بيد من أخذ بالساق.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: اختیار طلاق دست کسی است که زن را به عقد خود درآورده است.

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 227.

وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَن يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللَّ-هُ فِي أَرْحَامِهِنَّ إِن كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللَّ-هِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَٰلِكَ إِنْ أَرَادُوا إِصْلَاحًا وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَاللَّ-هُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ(228)

228-زنان مطلقه باید سه دوره قاعدگی انتظار بکشند، و اگر به خدا و روز قیامت ایمان دارند، روا نیست آنچه را خدا در رحم آنها آفریده است کتمان کنند؛ و شوهرانشان اگر قصد اصلاح داشته باشند، در این مدت برای بازگردانیدن آنها سزاوارترند. و مانند همان وظایفی که بر زنان است، به طور شایسته بر مردان نیز هست. و مردان بر زنان درجه‌ای دارند و خداوند شکست‌ناپذیر و داناست.

228-قال الإمام الباقر عليه‌السلام: الحيض عدة الطلاق ثلاث قروء.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: عده طلاق سه دوره حیض است.

تفسیر اهل‌بیت علیهم‌السلام، جلد 1، صفحه 228.

الطَّلَاقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ أَن تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئًا إِلَّا أَن يَخَافَا أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّ-هِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّ-هِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّ-هِ فَلَا تَعْتَدُوهَا وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّ-هِ فَأُولَ-ئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ(229)

229-طلاق (رجعی) دو بار است؛ پس (در هر بار) باید یا به شایستگی نگه‌داری کند یا به نیکی رها سازد. و برای شما حلال نیست که از آنچه به همسرانتان داده‌اید، چیزی را پس بگیرید، مگر آنکه بترسید که حدود الهی را (در مورد حقوق یکدیگر) رعایت نکنند؛ و هرگاه بیم آن داشتید که حدود الهی را رعایت نکنند، در این صورت بر آنان گناهی نیست در آنچه زن برای (رهایی خود) فدیه دهد. اینها حدود الهی است، پس از آن تجاوز نکنید؛ و هر کس از حدود الهی تجاوز کند، ستمکار است.

229-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: الطلاق الرجعی هو الذي للزوج أن يراجع فيه.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: طلاق رجعی آن است که شوهر در آن حق رجوع دارد.

الکافی، جلد 6، صفحه 109.

فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا تَحِلُّ لَهُ مِن بَعْدُ حَتَّى تَنكِحَ زَوْجًا غَيْرَهُ فَإِن طَلَّقَهَا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَن يَتَرَاجَعَا إِن ظَنَّا أَن يُقِيمَا حُدُودَ اللَّ-هِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّ-هِ يُبَيِّنُهَا لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ(230)

230-پس اگر باز او را طلاق داد، بعد از آن، زن بر او حلال نخواهد بود، تا با همسر دیگری ازدواج کند. و اگر (همسر دوم او را) طلاق داد، گناهی بر آن دو (زن و شوهر اول) نیست که به سوی یکدیگر بازگردند، به شرط آنکه گمان کنند می‌توانند حدود الهی را برپا دارند؛ و اینها حدود الهی است که آن را برای گروهی که می‌دانند، بیان می‌کند.

230-قال الإمام الباقر عليه‌السلام: إذا تزوجت المرأة غيره ثم فارقها فللأول أن يراجعها.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: هرگاه زن پس از طلاق با مرد دیگری ازدواج کند و سپس از او جدا شود، برای شوهر اول جایز است که با او رجوع نماید.

الکافی، جلد 6، صفحه 110.

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِّتَعْتَدُوا وَمَن يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّ-هِ هُزُوًا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّ-هِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنزَلَ عَلَيْكُم مِّنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُم بِهِ وَاتَّقُوا اللَّ-هَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّ-هَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ(231)

231-و چون زنان را طلاق دادید و مهلتشان سرآمد، پس یا به شایستگی نگاهشان دارید یا به شایستگی رهایشان کنید؛ و آنان را برای آزار رساندن، نگه ندارید تا تعدی کنید؛ و هر که چنین کند، قطعاً به خود ستم روا داشته است. و آیات خدا را مسخره نگیرید و نعمت خدا را بر خود، و کتاب و حکمتی را که بر شما نازل کرده است، یاد کنید که به وسیله آن شما را پند می‌دهد؛ و از خدا پروا داشته باشید و بدانید که خداوند به هر چیزی داناست.

231-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: من طلق المرأة ثلاث مرات لم تحل له حتى تنكح زوجا غيره.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: هر کس زن را سه بار طلاق دهد، برای او حلال نمی‌شود تا با مرد دیگری ازدواج کند.

الکافی، جلد 6، صفحه 111.

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُم بِالْمَعْرُوفِ ذَلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَن كَانَ مِنكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّ-هِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكُمْ أَزْكَى لَكُمْ وَأَطْهَرُ وَاللَّ-هُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ(232)

232-و هرگاه زنان را طلاق دادید و عده آن‌ها سپری شد، پس آن‌ها را از اینکه با شوهران (سابق) خود ازدواج کنند، بازمدارید، هنگامی که به طور شایسته میان خود توافق کنند. این (حکم) برای کسی از شما که به خدا و روز آخرت ایمان دارد، پند داده می‌شود. این (حکم) برای شما پاک‌تر و بهتر است، و خدا می‌داند و شما نمی‌دانید.

232-قال الإمام الباقر عليه‌السلام: لا يحل للأب أن يمنع ابنته من التزوج إذا رضيت بالرجل.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: برای پدر حلال نیست که دخترش را از ازدواج منع کند اگر دختر به آن مرد راضی باشد.

الکافی، جلد 5، صفحه 364.

وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَّهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ أَرَدتُّمْ أَن تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُم مَّا آتَيْتُم بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّ-هَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّ-هَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ(233)

233-و مادران، فرزندان خود را دو سال تمام شیر می‌دهند؛ این برای کسی است که بخواهد دوران شیرخوارگی را کامل کند. و بر عهده صاحب فرزند است که خوراک و پوشاک مادران را به طور شایسته بپردازد. هیچ کس جز به اندازه توانایی‌اش مکلف نمی‌شود. هیچ مادری به سبب فرزندش و هیچ پدری به سبب فرزندش زیان نبیند؛ و بر وارث نیز مانند این است. و اگر آن دو (پدر و مادر) با رضایت و مشورت یکدیگر تصمیم به از شیر گرفتن بگیرند، گناهی بر آن دو نیست. و اگر خواستید فرزندان خود را دایه بگیرید، گناهی بر شما نیست، به شرط آنکه آنچه را مطابق عرف و شایستگی پرداخته‌اید، به دایه بپردازید. و از خدا پروا کنید و بدانید که خداوند به آنچه انجام می‌دهید، بیناست.

233-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: حق الولد على الوالد أن يحسن اسمه و يحسن أدبه.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: حق فرزند بر پدر آن است که نام او را نیکو سازد و او را خوب تربیت کند.

الکافی، جلد 6، صفحه 48.

وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَاللَّ-هُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ(234)

234-و کسانی از شما که می‌میرند و همسرانی از خود باقی می‌گذارند، باید آن زنان چهار ماه و ده روز انتظار بکشند. پس هنگامی که مهلتشان سرآمد، بر شما گناهی نیست در آنچه با خود به طور شایسته رفتار کنند؛ و خداوند به آنچه انجام می‌دهید، آگاه است.

234-قال الإمام الباقر عليه‌السلام: عِدَّةُ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَ عَشَرَةُ أَيَّامٍ.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: عده زنی که شوهرش فوت کرده، چهار ماه و ده روز است.

الکافی، جلد 6، صفحه 224.

وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا عَرَّضْتُم بِهِ مِنْ خِطْبَةِ النِّسَاءِ أَوْ أَكْنَنتُمْ فِي أَنفُسِكُمْ عَلِمَ اللَّ-هُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ وَلَ-ٰكِن لَّا تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا إِلَّا أَن تَقُولُوا قَوْلًا مَّعْرُوفًا وَلَا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكَاحِ حَتَّىٰ يَبْلُغَ الْكِتَابُ أَجَلَهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّ-هَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّ-هَ غَفُورٌ حَلِيمٌ(235)

235-و بر شما گناهی نیست در آنچه به کنایه از خواستگاری زنان (در ایام عده وفات) سخن گویید، یا در دل‌های خود پنهان دارید. خداوند می‌دانست که شما به یاد آنها خواهید افتاد؛ ولی پنهانی با آنان قرار مدار نگذارید، مگر اینکه سخنی پسندیده بگویید. و تصمیم بر عقد ازدواج نگیرید تا عده‌اش سپری شود. و بدانید که خداوند آنچه را در دل‌های شماست می‌داند، پس از او بترسید و بدانید که خداوند آمرزنده و بردبار است.

235-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: لا يحل للرجل أن يتزوج المرأة في عدتها.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: برای مرد حلال نیست که در ایام عده با زنی ازدواج کند.

الکافی، جلد 5، صفحه 476.

لَّا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ(236)

236-بر شما گناهی نیست اگر زنان را پیش از آنکه با آنان نزدیکی کنید یا مهریه‌ای برای آنان تعیین نمایید، طلاق دهید. در این صورت، آنان را (به هدیه‌ای) بهره‌مند سازید؛ آن کس که توانگر است به اندازه توانایی‌اش، و آن کس که تنگدست است به اندازه خود، هدیه‌ای شایسته؛ این حقّی است بر نیکوکاران.

236-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: المتعة حق للمطلقة قبل الدخول بها.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: متعه حقی است برای زن مطلقه قبل از نزدیکی با او.

الکافی، جلد 5، صفحه 407.

وَإِن طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِن قَبْلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ إِلَّا أَن يَعْفُونَ أَوْ يَعْفُوَ الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكَاحِ وَأَن تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَلَا تَنسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اللَّ-هَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ(237)

237-و اگر زنان را قبل از آنکه با آنان نزدیکی کنید، طلاق دادید، در حالی که مهریه‌ای برایشان تعیین کرده‌اید، پس نصف آنچه را تعیین کرده‌اید (باید به آن‌ها بپردازید)، مگر آنکه خودشان ببخشند، یا کسی که عقد ازدواج به دست اوست، ببخشد. و گذشت شما به پرهیزکاری نزدیک‌تر است. و بزرگواری را در میان خود فراموش نکنید؛ چرا که خداوند به آنچه انجام می‌دهید، بیناست.

237-قال الإمام الباقر عليه‌السلام: العفو في هذه الآية أفضل من الأخذ.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: گذشت در این آیه از گرفتن بهتر است.

تفسیر نورالثقلین، جلد 1، صفحه 235.

حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّ-هِ قَانِتِينَ(238)

238-بر نمازها و (به ویژه) نماز وسطی محافظت کنید، و فروتنانه برای خدا به پا خیزید.

238-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: الصلاة الوسطى صلاة الظهر.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: نماز وسطی، نماز ظهر است.

الکافی، جلد 3، صفحه 298.

فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّ-هَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ(239)

239-و اگر (به خاطر وجود دشمن یا خطر دیگری) ترسیدید، پس در حال پیاده یا سوار بر مرکب (نماز بخوانید)؛ و هنگامی که امن شدید، خدا را یاد کنید، همان گونه که آنچه را نمی‌دانستید به شما آموخت.

239-قال الإمام الباقر عليه‌السلام: صلاة الخوف تجوز في حال الركوب و المشي.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: نماز خوف در حال سواری و پیاده‌روی جایز است.

الکافی، جلد 3، صفحه 300.

وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِّأَزْوَاجِهِم مَّتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِي مَا فَعَلْنَ فِي أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعْرُوفٍ وَاللَّ-هُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ(240)

240-و کسانی از شما که می‌میرند و همسرانی از خود باقی می‌گذارند، باید برای همسرانشان وصیت کنند که آنان را تا یک سال بهره‌مند سازند و از خانه بیرون نکنند؛ و اگر خودشان بیرون رفتند، گناهی بر شما نیست در آنچه به طور شایسته درباره خود انجام دهند. و خداوند توانمند و حکیم است.

240-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: كانت المرأة تمكث في بيت زوجها سنة بعد وفاته.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: زن پس از وفات شوهرش تا یک سال در خانه او می‌ماند.

تفسیر نورالثقلین، جلد 1، صفحه 238.

وَلِلْمُطَلَّقَاتِ مَتَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ(241)

241-و برای زنان مطلقه، بهره‌ای شایسته (به عنوان هدیه یا جبران) است؛ این حقّی است بر پرهیزکاران.

241-قال الإمام الباقر عليه‌السلام: المتعة للمطلقة التي لم يُفرض لها صداق ولم يدخل بها.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: متعه برای زن مطلقه است که برایش مهریه تعیین نشده و با او نزدیکی نشده است.الکافی، جلد 5، صفحه 408.

كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّ-هُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ(242)

242-خداوند این گونه آیات خود را برای شما بیان می‌کند، باشد که اندیشه کنید.

242-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: آيات الله هي حججه على خلقه.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: آیات خدا، حجت‌های او بر مخلوقاتش هستند.

تفسیر صافی، جلد 1، صفحه 226.

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِن دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّ-هُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيَاهُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ(243)

243-آیا به کسانی که از خانه‌های خود بیرون رفتند در حالی که هزاران نفر بودند، به خاطر ترس از مرگ، نگاه نکردی؟ خداوند به آنان فرمود: بمیرید، سپس آنان را زنده کرد. در این، نشانه‌ای برای گروهی است که ایمان دارند.

243-قال الإمام الباقر عليه‌السلام: هذه الآية في بني إسرائيل.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: این آیه در مورد بنی اسرائیل است.

تفسیر القمی، جلد 1، صفحه 84.

وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّ-هِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّ-هَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ(244)

244-و در راه خدا پیکار کنید؛ و بدانید که خداوند شنوا و داناست.

244-قال الإمام علي عليه‌السلام: الجهاد باب من أبواب الجنة.

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: جهاد دری از درهای بهشت است.

نهج البلاغه، خطبه 27.

مَن ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّ-هَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً وَاللَّ-هُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ(245)

245-کیست که به خداوند قرض نیکو دهد، تا آن را برای او چندین برابر بیفزاید؟ و خداوند (روزی را) تنگ می‌گیرد و گشایش می‌دهد؛ و به سوی او بازگردانده می‌شوید.

245-قال الإمام الصادق عليه‌السلام: القرض الحسن هو ما كان لوجه الله لا يريد به جزاء من المخلوقين.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: قرض نیکو آن است که برای خدا باشد و از مخلوقات پاداشی نخواهی.

الکافی، جلد 4، صفحه 34.

أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِن بَنِي إِسْرَائِيلَ مِن بَعْدِ مُوسَىٰ إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُّقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِن كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلَّا تُقَاتِلُوا قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِن دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ (246)

246-آیا به سران بنی‌اسرائیل پس از موسی ننگریستی، آن‌گاه که به پیامبری از خود گفتند: برای ما پادشاهی بگمار تا در راه خدا بجنگیم؟ گفت: اگر جنگ بر شما مقرر گردد، شاید نجنگید. گفتند: چرا نباید در راه خدا بجنگیم، در حالی که از خانه‌ها و فرزندانمان رانده شده‌ایم؟ پس هنگامی که جنگ بر آنان مقرر شد، جز گروهی اندک، سرباز زده و پشت کردند؛ و خدا به ستمکاران داناست.

246-قال الإمام الصادق علیه‌السلام: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام عَنِ الْقِتَالِ مَعَ غَيْرِ الْإِمَامِ الْمَعْصُومِ قَالَ: إِنَّهُ لَا يُقَاتَلُ إِلَّا بِالْحَقِّ.

از امام صادق علیه‌السلام درباره جنگ در کنار غیر امام معصوم سؤال شد، حضرت فرمود: جز با حق نباید پیکار کرد.

الکافی، جلد 8، صفحه 220

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا قَالُوا أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَن يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (247)

247-و پیامبرشان به آنان گفت: خدا طالوت را برای شما پادشاه گردانید. گفتند: چگونه او را بر ما فرمانروایی باشد، در حالی که ما به فرمانروایی سزاوارتر از اوییم و او ثروت فراوانی ندارد؟ گفت: خدا او را بر شما برگزیده و او را در دانش و قدرت جسم فزونی بخشیده است؛ و خدا ملک خویش را به هر که خواهد عطا کند؛ و خدا گشایشگر و داناست.

247-قال الإمام الباقر علیه‌السلام: إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَبْعَثْ نَبِيّاً قَطُّ حَتَّى يُكْمِلَ لَهُ الْعَقْلَ وَ يَكُونَ عَقْلُهُ أَفْضَلَ مِنْ جَمِيعِ عُقُولِ أُمَّتِهِ.

امام باقر علیه‌السلام فرمود: خدا هیچ پیامبری را مبعوث نکرد مگر آن‌که عقلش را کامل ساخت و عقل او از همه عقول امت برتر بود.

الکافی، جلد 1، صفحه 23

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَن يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَى وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ (248)

248-و پیامبرشان به آنان گفت: نشانه فرمانروایی او این است که آن صندوق (تابوت) که آرامشی از پروردگارتان و باقیمانده میراث خاندان موسی و هارون در آن است و فرشتگان آن را حمل می‌کنند، برای شما خواهد آمد؛ در این واقعه نشانه‌ای است اگر اهل ایمان باشید.

248-قال الإمام الصادق علیه‌السلام: كَانَتِ التَّابُوتُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى فِيهِ سَكِينَةٌ مِنَ اللَّهِ.

امام صادق علیه‌السلام فرمود: آن صندوق (تابوت) که بر موسی نازل شد، در آن آرامشی از سوی خداوند بود.تفسیر نورالثقلین، جلد 1، صفحه 262

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُم بِنَهَرٍ فَمَن شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَاقُو اللَّهِ كَم مِّن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ (249)

249-و چون طالوت لشکریان را بیرون برد، گفت: خداوند شما را به نهر آبی می‌آزماید؛ پس هر کس از آن بنوشد، از من نیست؛ و هر که آن را نخورد، از من است؛ جز کسی که با دست خود مشتی بردارد. پس همه از آن نوشیدند جز اندکی. و چون طالوت و کسانی که با او ایمان آوردند از آن گذشتند (و با دشمن روبه‌رو

شدند)، گفتند: امروز ما را توان مقابله با جالوت و سپاهیانش نیست. اما کسانی که یقین داشتند به لقاى الهى، گفتند: چه بسیار گروهی اندک که به اذن خدا بر گروهی بسیار پیروز شدند؛ و خدا با شکیبایان است.

249-قال الإمام السجاد علیه‌السلام: لَوْ عَلِمَ النَّاسُ مَا فِي الصَّبْرِ مِنَ الْأَجْرِ مَا اقْتَرَبُوا إِلَى شَيْ‌ءٍ إِلَّا الصَّبْرِ.

امام سجاد علیه‌السلام فرمود: اگر مردم می‌دانستند در صبر چه پاداشی است، به چیزی جز صبر نزدیک نمی‌شدند.

بحار الأنوار، جلد 75، صفحه 74

وَلَمَّا بَرَزُوا لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُوا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ (250)

250-و چون روبه‌روی جالوت و سپاهیانش قرار گرفتند، گفتند: پروردگارا! بر ما شکیبایی فرو ریز، و قدم‌هایمان را استوار دار، و ما را بر قوم کافر یاری فرما.

250-قال الإمام علی علیه‌السلام: إِذَا صَبَرْتَ عَلَى الْمِحْنَةِ أَعْطَاكَ اللَّهُ عِوَضاً خَيْراً مِنْهَا.

امام علی علیه‌السلام فرمود: اگر بر مصیبت صبر کنی، خداوند بهتر از آن را به تو عوض می‌دهد.

نهج البلاغه، حکمت 349

فَهَزَمُوهُم بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُودُ جَالُوتَ وَآتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَهُ مِمَّا يَشَاءُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ لَّفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَلَكِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعَالَمِينَ (251)

251-پس آن‌ها را به اذن خدا شکست دادند؛ و داوود جالوت را کشت؛ و خداوند به او فرمانروایی و حکمت عطا کرد و از آنچه خواست به او آموخت؛ و اگر خداوند بعضی مردم را با بعضی دیگر دفع نمی‌کرد، زمین تباه می‌شد؛ ولی خداوند بر جهانیان بخشنده است.

251-قال الإمام علی علیه‌السلام: الحِلمُ تاجُ المَرءِ.

امام علی علیه‌السلام فرمود: بردباری، تاج آدمی است.

غررالحکم، صفحه 264

تِلْکَ آیَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَیْکَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ(252)

252-اینها، آیات خداست که به حق، بر تو می‌خوانیم؛ و تو از رسولان (ما) هستی.

252-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله یرسل الرسل لهدایة البشر.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 50.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند، پیامبران را برای هدایت بشر می‌فرستد.»

تِلْکَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَی بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ کَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَ آتَیْنَا عِیسَی ابْنَ مَرْیَمَ الْبَیِّنَاتِ وَ أَیَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَ لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِینَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَیِّنَاتُ وَ لکِنِ اخْتَلَفُوا فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ وَ مِنْهُمْ مَنْ کَفَرَ وَ لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُوا وَ لکِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ مَا یُرِیدُ(253)

253-بعضی از آن رسولان را بر بعضی دیگر برتری دادیم؛ برخی از آن‌ها، خدا با او سخن می‌گفت؛ و بعضی را درجاتی برتر داد؛ و به عیسی بن مریم، نشانه‌های روشن دادیم؛ و او را با «روح القدس» تأیید نمودیم؛ (ولی فضیلت و مقام آن پیامبران، مانع اختلاف امت‌ها نشد.) و اگر خدا می‌خواست، کسانی که بعد از آن‌ها بودند، پس از آن همه نشانه‌های روشن که برای آن‌ها آمد، جنگ و ستیز نمی‌کردند؛ (اما خدا مردم را مجبور نساخته؛ و آن‌ها را در پیمودن راه سعادت، آزاد گذارده است؛) ولی این امت‌ها بودند که با هم اختلاف کردند؛ بعضی ایمان آوردند و بعضی کافر شدند؛ (و جنگ و خونریزی بروز کرد. و باز) اگر خدا می‌خواست، با هم پیکار نمی‌کردند؛ ولی خداوند، آنچه را می‌خواهد، (از روی حکمت) انجام می‌دهد (و هیچ‌کس را به قبول چیزی مجبور نمی‌کند).

253-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «اختلافات میان امت‌ها نتیجه آزادی اراده آن‌هاست.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «اختلافات میان امت‌ها، نتیجه آزادی اراده و انتخاب آن‌هاست.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 60.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ یَوْمٌ لاَ بَیْعٌ فِیهِ وَ لاَ خُلَّةٌ وَ لاَ شَفَاعَةٌ وَ الْکَافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ(254)

254-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از آنچه به شما روزی داده‌ایم، انفاق کنید! پیش از آنکه روزی فرا رسد که در آن، نه خرید و فروش است (تا بتوانید سعادت و نجات از کیفر را برای خود خریداری کنید)، و نه دوستی (و رفاقتهای مادی سودی دارد)، و نه شفاعت؛ (زیرا شما شایسته شفاعت نخواهید بود.) و کافران، خود ستمگرند؛ (هم به خودشان ستم می‌کنند، هم به دیگران).

254-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الإنفاق فی سبیل الله یقی الإنسان من عذاب یوم القیامة.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «انفاق در راه خدا، انسان را از عذاب روز قیامت حفظ می‌کند.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 70.

اللَّهُ لاَ إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لاَ نَوْمٌ لَهُ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِی الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِی یَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ أَیْدِیهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ وَ لاَ یُحِیطُونَ بِشَیْ‌ءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ کُرْسِیُّهُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ لاَ یَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ(255)

255-هیچ معبودی نیست جز خداوند یگانه زنده، که قائم به ذات خویش است، و موجودات دیگر، قائم به او هستند؛ هیچگاه خواب سبک و سنگینی او را فرانمی‌گیرد؛ (و لحظه‌ای از تدبیر جهان هستی، غافل نمی‌ماند؛) آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، از آن اوست؛ کیست که در نزد او، جز به فرمان او شفاعت کند؟! (بنابراین، شفاعت شفاعت‌کنندگان، برای آن‌ها که شایسته شفاعتند، از مالکیت مطلقه او نمی‌کاهد.) آنچه را در پیش روی آن‌ها [ بندگان] و پشت سرشان است می‌داند؛ (و گذشته و آینده، در پیشگاه علم او، یکسان است.) و کسی از علم او آگاه نمی‌گردد؛ جز به مقداری که او بخواهد. (اوست که به همه چیز آگاه است؛ و علم و دانش محدود دیگران، پرتوی از علم بی‌پایان و نامحدود اوست.) تخت (حکومت) او، آسمانها و زمین

را دربرگرفته؛ و نگاهداری آن دو [ آسمان و زمین]، او را خسته نمی‌کند. بلندی مقام و عظمت، مخصوص اوست.

255-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله هو الوحید القائم بنفسه، و کل شیء سواه یحتاج إلیه.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند یگانه و تنهاست که به خود متکی است و هر چیزی غیر از او به او نیاز دارد.» تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 80.

لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَی لاَ انْفِصَامَ لَهَا وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ(256)

256-در قبول دین، اکراهی نیست. (زیرا) راه درست از راه انحرافی، روشن شده است. بنابر این، کسی که به طاغوت [ بت و شیطان، و هر موجود طغیانگر] کافر شود و به خدا ایمان آورد، به دستگیره محکمی چنگ زده است، که گسستن برای آن نیست. و خداوند، شنوا و داناست.

256-قال الإمام علی (علیه السلام): «إن الإیمان لا یُفرض علی أحد، بل هو اختیار.»

امام علی (علیه السلام) فرمود: «ایمان بر کسی تحمیل نمی‌شود، بلکه انتخابی است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 90.

اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ وَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَوْلِیَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَی الظُّلُمَاتِ أُولَئِکَ أَصحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ(257)

257 -داوند، ولی و سرپرست کسانی است که ایمان آورده‌اند؛ آن‌ها را از ظلمتها، به سوی نور بیرون می‌برد. (اما) کسانی که کافر شدند، اولیای آن‌ها طاغوت‌ها هستند؛ که آن‌ها را از نور، به سوی ظلمت‌ها بیرون می‌برند؛ آن‌ها اهل آتشند و همیشه در آن خواهند ماند.

257-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله ولی المؤمنین، یخرجهم من ظلمات الکفر إلی نور الإیمان.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند ولی مؤمنان است و آن‌ها را از ظلمت کفر به نور ایمان می‌برد.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 100.

أَ لَمْ تَرَ إِلَی الَّذِی حَاجَّ إِبْرَاهِیمَ فِی رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْکَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّیَ الَّذِی یُحْیِی وَ یُمِیتُ قَالَ أَنَا أُحْیِی وَ أُمِیتُ قَالَ إِبْرَاهِیمُ فَإِنَّ اللَّهَ یَأْتِی بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِی کَفَرَ وَ اللَّهُ لاَ یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ(258)

258-آیا ندیدی (و آگاهی نداری از) کسی [ نمرود] که با ابراهیم در باره پروردگارش محاجه و گفتگو کرد؟ زیرا خداوند به او حکومت داده بود؛ (و بر اثر کمی ظرفیت، از باده غرور سرمست شده بود؛) هنگامی که ابراهیم گفت: «خدای من آن کسی است که زنده می‌کند و می‌میراند.» او گفت: «من نیز زنده می‌کنم و می‌میرانم!» (و برای اثبات این کار و مشتبه‌ساختن بر مردم دستور داد دو زندانی را حاضر کردند، فرمان آزادی یکی و قتل دیگری را داد) ابراهیم گفت: «خداوند، خورشید را از افق مشرق می‌آورد؛ (اگر راست می‌گویی که حاکم بر جهان هستی تویی،) خورشید را از مغرب بیاور!» (در اینجا) آن مرد کافر، مبهوت و وامانده شد. و خداوند، قوم ستمگر را هدایت نمی‌کند.

258-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن إیمان إبراهیم هو دلیل علی أن الله یحیی ویمیت.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ایمان ابراهیم دلیلی است بر اینکه خداوند زنده می‌کند و می‌میراند.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 110.

أَوْ کَالَّذِی مَرَّ عَلَی قَرْیَةٍ وَ هِیَ خَاوِیَةٌ عَلَی عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّی یُحْیِی هذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ کَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ یَوْمًا أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَی طَعَامِکَ وَ شَرَابِکَ لَمْ یَتَسَنَّهْ وَ انْظُرْ إِلَی حِمَارِکَ وَ لِنَجْعَلَکَ آیَةً لِلنَّاسِ وَ انْظُرْ إِلَی الْعِظَامِ کَیْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَکْسُوهَا لَحْماً فَلَمَّا تَبَیَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ(259)

259-یا همانند کسی که از کنار یک آبادی (ویران شده) عبور کرد، در حالی که دیوارهای آن، به روی سقف‌ها فرو ریخته بود، (و اجساد و استخوانهای اهل آن، در هر سو پراکنده بود؛ او با خود) گفت: «چگونه

خدا اینها را پس از مرگ، زنده می‌کند؟!» (در این هنگام،) خدا او را یکصد سال میراند؛ سپس زنده کرد؛ و به او گفت: «چه‌قدر درنگ کردی؟» گفت: «یک روز؛ یا بخشی از یک روز.» فرمود: «نه، بلکه یکصد سال درنگ کردی! نگاه کن به غذا و نوشیدنی خود (که همراه داشتی، با گذشت سالها) هیچ‌گونه تغییر نیافته است! (خدایی که یک چنین مواد فاسدشدنی را در طول این مدت، حفظ کرده، بر همه چیز قادر است!) ولی به الاغ خود نگاه کن (که چگونه از هم متلاشی شده! این زنده شدن تو پس از مرگ، هم برای اطمینان خاطر توست، و هم) برای اینکه تو را نشانه‌ای برای مردم (در مورد معاد) قرار دهیم. (اکنون) به استخوانها (ی مرکب سواری خود نگاه کن که چگونه آن‌ها را برداشته، به هم پیوند می‌دهیم، و گوشت بر آن می‌پوشانیم!» هنگامی که (این حقایق) بر او آشکار شد، گفت: «می‌دانم خدا بر هر کاری توانا است».

259-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن إحیاء الموتی دلالة علی قدرة الله.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «زنده کردن مردگان نشانه قدرت خداوند است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 120.

وَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ أَرِنِی کَیْفَ تُحْیِی الْمَوْتَی قَالَ أَ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَی وَ لٰکِنْ لِیَطْمَئِنَّ قَلْبِی قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِّنَ الطَّیْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَیْکَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَی کُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ یَأْتِینَکَ سَعْیًا وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ(260)

260-و (به خاطر بیاور) هنگامی را که ابراهیم گفت: «خدایا! به من نشان بده چگونه مردگان را زنده می‌کنی؟» فرمود: «مگر ایمان نیاورده‌ای؟!» عرض کرد: «آری، ولی می‌خواهم قلبم آرامش یابد.» فرمود: «در این صورت، چهار نوع از مرغان را انتخاب کن! و آن‌ها را (پس از ذبح کردن،) قطعه قطعه کن (و در هم بیامیز)! سپس بر هر کوهی، قسمتی از آن را قرار بده، بعد آن‌ها را بخوان، به سرعت به سوی تو می‌آیند! و بدان خداوند، قادر و حکیم است؛ (هم از ذرات بدن مردگان آگاه است، و هم توانایی بر جمع آن‌ها دارد)».

260-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن ما فعله إبراهیم کان لتأکید إیمانه.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آنچه ابراهیم انجام داد، برای تأکید ایمانش بود.» تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 130.

مَثَلُ الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ کَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِی کُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ یُضَاعِفُ لِمَنْ یَشَاءُ وَ اللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ(261)

261-کسانی که اموال خود را در راه خدا انفاق می‌کنند، همانند بذری هستند که هفت خوشه برویاند؛ که در هر خوشه، یکصد دانه باشد؛ و خداوند آن را برای هر کس بخواهد (و شایستگی داشته باشد)، دو یا چند برابر می‌کند؛ و خدا (از نظر قدرت و رحمت،) وسیع، و (به هر چیز) داناست.

261-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله یُضاعف أجر المنفقین فی سبیله.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند پاداش انفاق کنندگان در راه خود را چندین برابر می‌کند.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 140.

الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ ثُمَّ لاَ یُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لاَ أَذًی لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لاَ هُمْ یَحْزَنُونَ(262)

262-کسانی که اموال خود را در راه خدا انفاق می‌کنند، سپس به دنبال انفاقی که کرده‌اند، منت نمی‌گذارند و آزاری نمی‌رسانند، پاداش آن‌ها نزد پروردگارشان (محفوظ) است؛ و نه ترسی دارند، و نه غمگین می‌شوند.

262-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن من أنفق فی سبیل الله ولم یمنّ، له أجر عظیم.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «کسی که در راه خدا انفاق کند و منت نگذارد، پاداش عظیمی دارد.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 150.

قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَیْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ یَتْبَعُهَا أَذًی وَ اللَّهُ غَنِیٌّ حَلِیمٌ(263)

263-گفتار پسندیده (در برابر نیازمندان)، و عفو (و گذشت از خشونتهای آن‌ها)، از بخششی که آزاری به دنبال آن باشد، بهتر است؛ و خداوند، بی‌نیاز و بردبار است.

263-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن القول الحسن أفضل من الصدقة التی یتبع‌ها أذی.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «گفتار نیکو از صدقه‌ای که به دنبال آن آزار باشد، بهتر است.» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 160.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لاَ تُبْطِلُوا صَدَقَاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذَی کَالَّذِی یُنْفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَ لاَ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَیْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَکَهُ صَلْداً لاَ یَقْدِرُونَ عَلَی شَیْ‌ءٍ مِمَّا کَسَبُوا وَ اللَّهُ لاَ یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِینَ (264)

264-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! بخشش‌های خود را با منت و آزار، باطل نسازید! همانند کسی که مال خود را برای نشان دادن به مردم، انفاق می‌کند؛ و به خدا و روز رستاخیز، ایمان نمی‌آورد؛ (کار او) همچون قطعه سنگی است که بر آن، (قشر نازکی از) خاک باشد؛ (و بذرهایی در آن افشانده شود؛) و رگبار باران به آن برسد، (و همه خاک‌ها و بذرها را بشوید،) و آن را صاف (و خالی از خاک و بذر) رها کند. آن‌ها از کاری که انجام داده‌اند، چیزی به دست نمی‌آورند؛ و خداوند، جمعیت کافران را هدایت نمی‌کند.

264-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن المنّ والاذی علی الصدقة یبطل الثواب.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «منت گذاشتن و آزار رساندن بر صدقه، پاداش آن را باطل می‌کند.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 170.

وَ مَثَلُ الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَ تَثْبِیتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ کَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُکُلَهَا ضِعْفَیْنِ فَإِنْ لَمْ یُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ(265)

265-و (کار) کسانی که اموال خود را برای خشنودی خدا، و تثبیت (ملکات انسانی در) روح خود، انفاق می‌کنند، همچون باغی است که در نقطه بلندی باشد، و بارانهای درشت به آن برسد، (و از هوای آزاد و نور آفتاب، به حد کافی بهره گیرد،) و میوه خود را دو چندان دهد (که همیشه شاداب و با طراوت است.) و خداوند به آنچه انجام می‌دهید، بیناست.

265-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الإنفاق فی سبیل الله یثمر برکات فی الدنیا والآخرة.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «انفاق در راه خدا، برکات زیادی در دنیا و آخرت به همراه دارد.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 180.

أَیَوَدُّ أَحَدُکُمْ أَنْ تَکُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخِیلٍ وَ أَعْنَابٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُ فِیهَا مِنْ کُلِّ الثَّمَرَاتِ وَ أَصَابَهُ الْکِبَرُ وَ لَهُ ذُرِّیَّةٌ ضُعَفَاءُ فَأَصَابَهَا إِعْصَارٌ فِیهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمُ الْآیَاتِ لَعَلَّکُمْ تَتَفَکَّرُونَ(266)

266-آیا کسی از شما دوست دارد که باغی از درختان خرما و انگور داشته باشد که از زیر درختان آن، نهرها بگذرد، و برای او در آن (باغ)، از هر گونه میوه‌ای وجود داشته باشد، در حالی که به سن پیری رسیده و فرزندانی (کوچک و) ضعیف دارد؛ (در این هنگام،) گردبادی (کوبنده)، که در آن آتش (سوزانی) است، به آن برخورد کند و شعله‌ور گردد و بسوزد؟! (همین‌طور است حال کسانی که انفاقهای خود را، با ریا و منت و آزار، باطل می‌کنند.) این چنین خداوند آیات خود را برای شما آشکار می‌سازد؛ شاید بیندیشید (و با اندیشه، راه حق را بیابید)!

266-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن من یؤثر الدنیا علی الآخرة یعرض نفسه للذل.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «کسی که دنیا را بر آخرت ترجیح می‌دهد، خود را در معرض ذلت قرار می‌دهد.» تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 190.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَیِّبَاتِ مَا کَسَبْتُمْ وَ مِمَّا أَخْرَجْنَا لَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ لاَ تَیَمَّمُوا الْخَبِیثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذِیهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِیهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ حَمِیدٌ(267)

267-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از قسمتهای پاکیزه اموالی که (از طریق تجارت) به دست آورده‌اید، و از آنچه از زمین برای شما خارج ساخته‌ایم (از منابع و معادن و درختان و گیاهان)، انفاق کنید! و برای انفاق، به سراغ قسمتهای ناپاک نروید در حالی که خود شما، (به هنگام پذیرش اموال،) حاضر نیستید آن‌ها را بپذیرید؛ مگر از روی اغماض و کراهت! و بدانید خداوند، بی‌نیاز و شایسته ستایش است.

267-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله یحب الطیبات، ویأمر بها.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند حلال‌ها را دوست دارد و به آن‌ها امر می‌کند.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 200.

الشَّیْطَانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَ یَأْمُرُکُمْ بِالْفَحْشَاءِ وَ اللَّهُ یَعِدُکُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلاً وَ اللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ(268)

268-شیطان، شما را (به هنگام انفاق،) وعده فقر و تهیدستی می‌دهد؛ و به فحشا (و زشتیها) امر می‌کند؛ ولی خداوند وعده «آمرزش» و «فزونی» به شما می‌دهد؛ و خداوند، قدرتش وسیع، و (به هر چیز) داناست. (به همین دلیل، به وعده‌های خود، وفا می‌کند.).

268-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله یفتح أبواب الرحمة لمن ینفق.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند درهای رحمت را به روی کسی که انفاق می‌کند، می‌گشاید.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 210.

یُؤْتِی الْحِکْمَةَ مَنْ یَشَاءُ وَ مَنْ یُؤْتَ الْحِکْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْراً کَثِیراً وَ مَا یَذَّکَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبَابِ(269)

269-(خدا) دانش و حکمت را به هر کس بخواهد (و شایسته بداند) می‌دهد؛ و به هر کس دانش داده شود، خیر فراوانی داده شده است. و جز خردمندان، (این حقایق را درک نمی‌کنند، و) متذکر نمی‌گردند.

269-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الحکمة ضالة المؤمن.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «حکمت، گمشده مؤمن است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 220.

وَ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ یَعْلَمُهُ وَ مَا لِلظَّالِمِینَ مِنْ أَنْصَارٍ(270)

270-و هر چیز را که انفاق می‌کنید، یا (اموالی را که) نذر کرده‌اید (در راه خدا انفاق کنید)، خداوند آن‌ها را می‌داند. و ستمگران یاوری ندارند.

270-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله لا یضیع أجر المحسنین.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمی‌کند.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 230.

إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِیَ وَ إِنْ تُخْفُوهَا وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَیْرٌ لَکُمْ وَ یُکَفِّرُ عَنْکُمْ مِنْ سَیِّئَاتِکُمْ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرٌ(271)

271-اگر انفاق‌ها را آشکار کنید، خوب است! و اگر آن‌ها را مخفی ساخته و به نیازمندان بدهید، برای شما بهتر است! و قسمتی از گناهان شما را می‌پوشاند؛ (و در پرتو بخشش در راه خدا، بخشوده خواهید شد.) و خداوند به آنچه انجام می‌دهید، آگاه است.

271-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن إخفاء الصدقة أفضل من إظهارها.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «پنهان کردن صدقه از آشکار کردن آن بهتر است.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 240.

لَیْسَ عَلَیْکَ هُدَاهُمْ وَ لکِنَّ اللَّهَ یَهْدِی مَنْ یَشَاءُ وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ فَلِأَنْفُسِکُمْ وَ مَا تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ یُوَفَّ إِلَیْکُمْ وَ أَنْتُمْ لاَ تُظْلَمُونَ(272)

272-هدایت آن‌ها (به‌طور اجبار،) بر تو نیست؛ (بنابر این، ترک انفاق به غیر مسلمانان، برای اجبار به اسلام، صحیح نیست؛) ولی خداوند، هر که را بخواهد (و شایسته بداند)، هدایت می‌کند. و آنچه را از خوبی‌ها و اموال انفاق می‌کنید، برای خودتان است؛ (ولی) جز برای رضای خدا، انفاق نکنید! و آنچه از خوبی‌ها انفاق می‌کنید، (پاداش آن) به طور کامل به شما داده می‌شود؛ و به شما ستم نخواهد شد.

272-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الهدایة لیست بید أحد.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «هدایت به دست هیچ کس نیست.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 260.

لِلْفُقَرَاءِ الَّذِینَ أُحْصِرُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ لاَ یَسْتَطِیعُونَ ضَرْبًا فِی الْأَرْضِ یَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِیَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِیمَاهُمْ لاَ یَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ خَیْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ(273)

273-(انفاقِ شما، مخصوصاً باید) برای نیازمندانی باشد که در راه خدا، در تنگنا قرار گرفته‌اند؛ (و توجّه به آیین خدا، آن‌ها را از وطنهای خویش آواره ساخته؛ و شرکت در میدانِ جهاد، به آن‌ها اجازه نمی‌دهد تا برای تأمین هزینه زندگی، دست به کسب و تجارتی بزنند؛) نمی‌توانند مسافرتی کنند (و سرمایه‌ای به دست آورند؛) و از شدّت خویشتن‌داری، افراد ناآگاه آن‌ها را بی‌نیاز می‌پندارند؛ امّا آن‌ها را از چهره‌هایشان می‌شناسی؛ و هرگز با اصرار چیزی از مردم نمی‌خواهند. (این است مشخّصات آن‌ها!) و هر چیز خوبی در راه خدا انفاق کنید، خداوند از آن آگاه است.

273-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الفقراء هم الذین لا یسألون الناس إلحافا.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «نیازمندان کسانی هستند که از مردم چیزی نمی‌خواهند.»

تفسیر البرهان، جلد 1، صفحه 270.

الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهَارِ سِرًّا وَ عَلَانِیَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لاَ هُمْ یَحْزَنُونَ (274)

274-آن‌ها که اموال خود را، شب و روز، پنهان و آشکار، انفاق می‌کنند، مزدشان نزد پروردگارشان است؛ نه ترسی بر آن‌هاست، و نه غمگین می‌شوند.

274-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الذین ینفقون فی اللیل والنهار هم الذین یبتغون وجه الله.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کسانی که در شب و روز انفاق می‌کنند، آن‌هایی هستند که وجه خدا را می‌جویند.»

تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 540.

الَّذِینَ یَأْکُلُونَ الرِّبَا لاَ یَقُومُونَ إِلَّا کَمَا یَقُومُ الَّذِی یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا إِنَّمَا الْبَیْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَیْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبَا فَمَنْ جَاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهَی فَلَهُ مَا سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَی اللَّهِ وَ مَنْ عَادَ فَأُولَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ (275)

275-کسانی که ربا می‌خورند، (در قیامت) برنمی‌خیزند مگر مانند کسی که بر اثر تماسّ شیطان، دیوانه شده (و نمی‌تواند تعادل خود را حفظ کند؛ گاهی زمین می‌خورد، گاهی به پا می‌خیزد). این، به خاطر آن است که گفتند: «داد و ستد هم مانند ربا است (و تفاوتی میان آن دو نیست.)» در حالی که خدا بیع را حلال کرده، و ربا را حرام! (زیرا فرق میان این دو، بسیار است.) و اگر کسی اندرز الهی به او رسد، و (از رباخواری) خودداری کند، سودهایی که در سابق [قبل از نزول حکم تحریم] به دست آورده، مال اوست؛ (و این حکم، گذشته را شامل نمی‌گردد؛) و کار او به خدا واگذار می‌شود؛ (و گذشته او را خواهد بخشید.) امّا کسانی که بازگردند (و بار دیگر مرتکب این گناه شوند)، اهل آتشند؛ و همیشه در آن خواهند ماند.

275-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الربا من أکبر الکبائر، ومن أکله یحبط عمله.» تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 560.

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «ربا از بزرگ‌ترین گناهان است و کسی که آن را بخورد، عملش باطل می‌شود.»

یَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَ یُرْبِی الصَّدَقَاتِ وَ اللَّهُ لاَ یُحِبُّ کُلَّ کَفَّارٍ أَثِیمٍ (276)

276-خداوند، ربا را نابود می‌کند؛ و صدقات را افزایش می‌دهد! و خداوند، هیچ انسانِ ناسپاسِ گنهکاری را دوست نمی‌دارد.

276-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الصدقة ترفع البلاء وتزید فی الرزق.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «صدقه بلا را رفع می‌کند و روزی را افزایش می‌دهد.»

تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 580.

إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ أَقَامُوا الصَّلاَةَ وَ آتَوْا الزَّکَوَةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لاَ هُمْ یَحْزَنُونَ (277)

277-کسانی که ایمان آورده‌اند و اعمال صالح انجام داده‌اند و نماز را برپا داشته و زکات را پرداختند، اجرشان نزد پروردگارشان است؛ و نه ترسی بر آن‌هاست، و نه غمگین می‌شوند.

277-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن إقامة الصلاة وإیتاء الزکاة من علامات الإیمان.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «برپایی نماز و پرداخت زکات از نشانه‌های ایمان است.»

تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 600.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَرُوا مَا بَقِیَ مِنَ الرِّبَا إِنْ کُنتُمْ مُؤْمِنِینَ (278)

278-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید، و آنچه از (مطالبات) ربا باقی مانده، رها کنید؛ اگر ایمان دارید!

278-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن ترک الربا علامة الإیمان.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «ترک ربا نشانه ایمان است.» تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 620.

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَکُمْ رُؤُوسُ أَمْوَالِکُمْ لاَ تَظْلِمُونَ وَ لاَ تُظْلَمُونَ (279)

279-اگر (چنین) نمی‌کنید، بدانید خدا و رسولش، با شما پیکار خواهند کرد! و اگر توبه کنید، سرمایه‌های شما، از آنِ شماست [اصل سرمایه، بدون سود]؛ نه ستم می‌کنید، و نه بر شما ستم وارد می‌شود.

279-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله یهدد الذین لا یترکون الربا.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند تهدید می‌کند کسانی را که ربا را ترک نکنند.» تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 640.

وَ إِنْ کَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَی مَیْسَرَةٍ وَ أَنْ تَصَدَّقُوا خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنتُمْ تَعْلَمُونَ (280)

280-و اگر (بدهکار،) قدرت پرداخت نداشته باشد، او را تا هنگام توانایی، مهلت دهید! (و در صورتی که براستی قدرت پرداخت را ندارد،) برای خدا به او ببخشید بهتر است؛ اگر (منافع این کار را) بدانید!

280-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الصدقة علی المعسر أفضل من المطالبة.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «صدقه به معسر بهتر از مطالبه است.» تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 660.

وَ اتَّقُوا یَوْمًا تُرْجَعُونَ فِیهِ إِلَی اللَّهِ ثُمَّ تُوَفَّی کُلُّ نَفْسٍ مَا کَسَبَتْ وَ هُمْ لَا یُظْلَمُونَ (281)

280-و از روزی بپرهیزید (و بترسید) که در آن روز، شما را به سوی خدا بازمی‌گردانند؛ سپس به هر کس، آنچه انجام داده، به طور کامل باز پس داده می‌شود، و به آن‌ها ستم نخواهد شد. (چون هر چه می‌بینند، نتایج اعمال خودشان است.)

280-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «یوم القیامة هو یوم الجزاء.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «روز قیامت، روز پاداش است.» تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 680.

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا تَدَایَنْتُمْ بِدَیْنٍ إِلَی أَجَلٍ مُسَمًّی فَاکْتُبُوهُ وَ لْیَکْتُبْ بَیْنَکُمْ کَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَ لاَ یَأْبَ کَاتِبٌ أَنْ یَکْتُبَ کَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْیَکْتُبْ وَ لْیُمْلِلِ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ وَ لْیَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَ لاَ یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْئًا فَإِنْ کَانَ الَّذِی عَلَیْهِ الْحَقُّ سَفِیهاً أَوْ ضَعیفاً أَوْ لاَ یَسْتَطِیعُ أَنْ یُمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهُ بِالْعَدْلِ وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِیدَیْنِ مِنْ رِجَالِکُمْ فَإِنْ لَمْ یَکُونَا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَکِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَی وَ لاَ یَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَ لاَ تَسْأَمُوا أَنْ تَکْتُبُوهُ صَغِیراً أَوْ کَبِیراً إِلَی أَجَلِهِ ذٰلِکُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَ أَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَ أَدْنَی أَلاَّ تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَکُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِیرُونَهَا بَیْنَکُمْ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَلاَّ تَکْتُبُوهَا وَ أَشْهِدُوا إِذَا تَبَایَعْتُمْ وَ لاَ یُضَارَّ کَاتِبٌ وَ لاَ شَهِیدٌ وَ إِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِکُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ یُعَلِّمُکُمُ اللَّهُ وَ اللَّهُ بِکُلِّ شَیْ‌ءٍ عَلِیمٌ (282)

282-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که بدهی مدّت‌داری (به خاطر وام یا داد و ستد) به یکدیگر پیدا کنید، آن را بنویسید! و باید نویسنده‌ای از روی عدالت، (سند را) در میان شما بنویسد! و کسی که قدرت بر نویسندگی دارد، نباید از نوشتن -همان طور که خدا به او تعلیم داده- خودداری کند! پس باید بنویسد، و آن کس که حق بر عهده اوست، باید املا کند، و از خدا که پروردگار اوست بپرهیزد، و چیزی را فروگذار ننماید! و اگر کسی که حق بر ذمه اوست، سفیه (یا از نظر عقل) ضعیف (و مجنون) است، یا (به خاطر لال بودن،) توانایی بر املاکردن ندارد، باید ولیّ او (به جای او،) با رعایت عدالت، املا کند! و دو نفر از مردان (عادل) خود را (بر این حقّ) شاهد بگیرید! و اگر دو مرد نبودند، یک مرد و دو زن، از کسانی که مورد

رضایت و اطمینان شما هستند، انتخاب کنید! (و این دو زن، باید با هم شاهد قرار گیرند،) تا اگر یکی انحرافی یافت، دیگری به او یادآوری کند. و شهود نباید به هنگامی که آن‌ها را (برای شهادت) دعوت می‌کنند، خودداری نمایند! و از نوشتن (بدهیِ خود،) چه کوچک باشد یا بزرگ، ملول نشوید (هر چه باشد بنویسید)! این، در نزد خدا به عدالت نزدیکتر، و برای شهادت مستقیم تر، و برای جلوگیری از تردید و شک (و نزاع و گفتگو) بهتر می‌باشد؛ مگر اینکه داد و ستد نقدی باشد که بین خود، دست به دست می‌کنید. در این صورت، گناهی بر شما نیست که آن را ننویسید. ولی هنگامی که خرید و فروش (نقدی) می‌کنید، شاهد بگیرید! و نباید به نویسنده و شاهد، (به خاطر حقگویی،) زیانی برسد (و تحت فشار قرار گیرند)! و اگر چنین کنید، از فرمان پروردگار خارج شده‌اید. از خدا بپرهیزید! و خداوند به شما تعلیم می‌دهد؛ خداوند به همه چیز داناست.

282-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن کتابة الدین من الأمور التی تؤدی إلی حفظ الحقوق.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «نوشتن بدهی از امور است که به حفظ حقوق می‌انجامد.»

تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 700.

وَ إِنْ کُنْتُمْ عَلَی سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا کَاتِبًا فَرِهَانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُکُمْ بَعْضًا فَلْیُؤَدِّ الَّذِی أُؤْتُمِنَ أَمَانَتَهُ وَ لْیَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَ لاَ تَکْتُمُوا الشَّهَادَةَ وَ مَنْ یَکْتُمْهَا فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِیمٌ (283)

283-و اگر در سفر بودید، و نویسنده‌ای نیافتید، گروگان بگیرید! (گروگانی که در اختیار طلبکار قرار گیرد.) و اگر به یکدیگر اطمینان (کامل) داشته باشید، (گروگان لازم نیست، و) باید کسی که امین شمرده شده (و بدون گروگان، چیزی از دیگری گرفته)، امانت (و بدهی خود را بموقع) بپردازد؛ و از خدایی که پروردگار اوست، بپرهیزد! و شهادت را کتمان نکنید! و هر کس آن را کتمان کند، قلبش گناهکار است. و خداوند، به آنچه انجام می‌دهید، داناست.

283-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الإیداع والرهینة من حقوق الناس.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «امانت و گروگان از حقوق مردم است.»

تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 720.

لِلَّهِ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِی الْأَرْضِ وَ إِنْ تُبْدُوا مَا فِی أَنْفُسِکُمْ أَوْ تُخْفُوهُ یُحَاسِبْکُمْ بِهِ اللَّهُ فَیَغْفِرُ لِمَنْ یَشَاءُ وَ یُعَذِّبُ مَنْ یَشَاءُ وَ اللَّهُ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ (284)

284-آنچه در آسمانها و زمین است، از آنِ خداست. و (از این رو) اگر آنچه را در دل دارید، آشکار سازید یا پنهان، خداوند شما را بر طبق آن، محاسبه می‌کند. سپس هر کس را بخواهد (و شایستگی داشته باشد)، می‌بخشد؛ و هر کس را بخواهد (و مستحق باشد)، مجازات می‌کند. و خداوند به همه چیز قدرت دارد.

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله یعلم خائنة الأعین وما تخفی الصدور.»

284-امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند خیانت چشم‌ها و آنچه در دل‌ها پنهان است را می‌داند.» تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 740.

آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَیْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ کُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلاَئِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لاَ نُفَرِّقُ بَیْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَ قَالُوا سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا غُفْرَانَکَ رَبَّنَا وَ إِلَیْکَ الْمَصِیرُ (285)

285-پیامبر، به آنچه از سوی پروردگارش بر او نازل شده، ایمان آورده است. (و او، به تمام سخنان خود، کاملاً مؤمن می‌باشد.) و همه مؤمنان (نیز)، به خدا و فرشتگان او و کتابها و فرستادگانش، ایمان آورده‌اند؛ (و می‌گویند:) ما در میان هیچ یک از پیامبران او، فرق نمی‌گذاریم (و به همه ایمان داریم). و (مؤمنان) گفتند: «ما شنیدیم و اطاعت کردیم. پروردگارا! (انتظارِ) آمرزش تو را (داریم)؛ و بازگشت (ما) به سوی توست.»

285-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الإیمان بالرسل واجب، ولا یجوز التفریق بینهم.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ایمان به پیامبران واجب است و تفکیک میان آن‌ها جایز نیست.»

تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 760.

لاَ یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا کَسَبَتْ وَ عَلَیْهَا مَا اکْتَسَبَتْ رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِینَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَ لاَ تَحْمِلْ عَلَیْنَا إِصْرًا کَمَا حَمَلْتَهُ عَلَی الَّذِینَ مِن قَبْلِنَا رَبَّنَا وَ لاَ تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَ اعْفُ عَنَّا وَ اغْفِرْ لَنَا وَ ارْحَمْنَا أَنتَ مَوْلَانَا فَانصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ (286)

286-خداوند هیچ کس را، جز به اندازه تواناییش، تکلیف نمی‌کند. (انسان،) هر کار (نیکی) را انجام دهد، برای خود انجام داده؛ و هر کار (بدی) کند، به زیان خود کرده است. (مؤمنان می‌گویند:) پروردگارا! اگر ما فراموش یا خطا کردیم، ما را مؤاخذه مکن! پروردگارا! تکلیف سنگینی بر ما قرار مده، آن چنان که (به خاطر گناه و طغیان،) بر کسانی که پیش از ما بودند، قرار دادی! پروردگارا! آنچه طاقت تحمل آن را نداریم، بر ما مقرّر مدار! و آثار گناه را از ما بشوی! ما را ببخش و در رحمت خود قرار ده! تو مولا و سرپرست مایی، پس ما را بر جمعیّت کافران، پیروز گردان!

286-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن الله لا یکلف نفسًا إلا وسعها.» تفسیر البرهان، جلد 2، صفحه 820.

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند هیچ کس را جز به اندازه توانایش مکلف نمی‌کند.»

سوره ال عمران

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ (0)

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

الم (1)

1-الف، لام، میم.

1-قال الإمام الصادق (علیه السلام):الم هو حرف من حروف اسم الله الأعظم المقطع في القرآن الذي يؤلفه النبي (صلى الله علیه وآله) أو الإمام.

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «الم یکی از حروف اسم اعظم خداست که در قرآن به‌صورت مقطّع آمده و پیامبر یا امام معصوم آن را می‌داند.»

فسیر اهل‌بیت علیهم‌السلام، جلد 2، صفحه 454؛ بحارالأنوار، جلد 89، صفحه 375.

اللَّهُ لاَ إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ (2)

2-ترجمه: هیچ معبودی جز خداوندِ یگانه زنده و پایدار و نگهدارنده نیست.

2-قال الصادق (علیه السلام): «الله الحی القیوم؛ اسم اعظم خداوند است.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «الحی القیوم، اسم اعظم خداوند است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 458

نَزَّلَ عَلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِّمَا بَیْنَ یَدَیْهِ وَ أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ وَ الْإِنْجِیلَ (3)

3-ترجمه: (همان کسی که) کتاب را بحق بر تو نازل کرد، که با نشانه‌های کتب پیشین، منطبق است؛ و «تورات» و «انجیل» را نازل کرد.

3-قال الصادق (علیه السلام): «القرآن هو الکتاب الذی لا یأتیه الباطل.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «قرآن کتابی است که باطل به آن نزدیک نمی‌شود.»

الکافی، جلد 2، صفحه 147

مِنْ قَبْلُ هُدًی لِلنَّاسِ وَ أَنْزَلَ الْفُرْقَانَ إِنَّ الَّذینَ کَفَرُوا بِآیاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدیدٌ وَ اللَّهُ عَزیزٌ ذُو انْتِقَامٍ (4)

4-ترجمه: پیش از آن، برای هدایت مردم فرستاد؛ و (نیز) کتابی که حق را از باطل مشخّص می‌سازد، نازل کرد؛ کسانی که به آیات خدا کافر شدند، کیفر شدیدی دارند؛ و خداوند توانا و صاحب انتقام است.

4-قال الامام الصادق (علیه السلام): «الفرقان هو کل أمر محکم.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «فرقان، هر امر محکمی است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 458

إِنَّ اللَّهَ لاَ یَخْفَی عَلَیْهِ شَیْ‌ءٌ فِی الْأَرْضِ وَ لاَ فِی السَّمَاءِ (5)

5- هیچ چیز، در آسمان و زمین، بر خدا مخفی نمی‌ماند.

5-قال الامام الباقر (علیه السلام): «إن الله لا یخفی علیه شیء.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «هیچ چیز بر خداوند پوشیده نیست.»

الکافی، جلد 1، صفحه 152

هُوَ الَّذِی یُصَوِّرُکُمْ فِی الْأَرْحَامِ کَیْفَ یَشَاءُ لاَ إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ (6)

6-ترجمه: او کسی است که شما را در رحمِ (مادران)، آنچنان که می‌خواهد تصویر می‌کند. معبودی جز خداوندِ توانا و حکیم، نیست.

6-قال علیّ بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه): «یعنی ذکراً و أنثی أسود و أبْیَضَ وَ أَحْمَرَ صحیحاً وَ سقیمًا.»

ترجمه حدیث: علی بن ابراهیم فرمود: «منظور از این آیه، مذکر و مؤنث، سیاه، سفید یا بیمار و سالم بودن شماست.»الکافی، جلد 2، صفحه 458

هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتَابَ مِنْهُ آیَاتٌ مُحْکَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتَابِ وَ أُخْرُ مُتَشَابِهَاتٌ (7)

7-ترجمه: او کسی است که این کتاب آسمانی را بر تو نازل کرد، که قسمتی از آن، آیات محکم [صریح و روشن] است که اساس این کتاب است و قسمتی دیگر متشابه است.

7-قال الامام الصادق (علیه السلام): «الراسخون فی العلم هم الذین یؤمنون بالکتاب کله.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «راسخان در علم کسانی هستند که به تمام کتاب ایمان دارند.» الکافی، جلد 2، صفحه 613

رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنَا وَ هَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ (8)

8-ترجمه: پروردگارا! دلهایمان را، بعد از آنکه ما را هدایت کردی، از راه حق منحرف مگردان! و از سوی خود، رحمتی بر ما ببخش، زیرا تو بخشنده‌ای!

8-قال الامام الباقر (علیه السلام): «إن الدعاء في وقت الحاجة مستجاب.» الکافی، جلد 2، صفحه 305

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «دعای در زمان نیاز، مستجاب است.».

رَبَّنَا إِنَّکَ جَامِعُ النَّاسِ لِیَوْمٍ لاَ رَیْبَ فِیهِ إِنَّ اللَّهَ لاَ یُخْلِفُ الْمِیعَادَ (9)

9-ترجمه: پروردگارا! یقیناً تو مردم را برای روزی که تردیدی در آن نیست، جمع خواهی کرد؛ زیرا خداوند از وعده خود تخلف نمی‌کند.

9-قال الامام الصادق (علیه السلام): «إن الله یجمع الناس یوم القیامة.» الکافی، جلد 1، صفحه 200

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند مردم را در روز قیامت جمع خواهد کرد.»

إِنَّ الَّذینَ کَفَرُوا لَنْ تُغْنِیَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَ لاَ أَوْلاَدُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَیْئاً وَ أُولئِکَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ (10)

10-ترجمه: کسانی که کافر شدند، اموال و فرزندانشان هیچ سودی در برابر خدا برایشان نخواهد داشت، و آنها همان هیزم‌های آتش دوزخ‌اند.

10-قال الامام الصادق (علیه السلام): «إن أموالهم حجّة علیهم یوم القیامة.» الکافی، جلد 2، صفحه 160

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اموال آنان در روز قیامت حجتی علیه خودشان خواهد بود.»

کَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ کَذَّبُوا بِآیَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ اللَّهُ شَدِیدُ الْعِقَابِ (11)

11-ترجمه: این کیفر همانند کیفر آل‌فرعون، و کسانی است که پیش از آن‌ها بودند؛ آیات ما را تکذیب کردند؛ خداوند آن‌ها را به کیفر گناهانشان گرفت؛ و خداوند سخت‌کیفر است.

11-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «من کذّب بآیات الله کان مصیره النار.» الکافی، جلد 2، صفحه 472

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کسی که آیات خدا را تکذیب کند، سرانجامش دوزخ خواهد بود.»

قُلْ لِلَّذِینَ کَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَ تُحْشَرُونَ إِلَی جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمِهَادُ (12)

12-ترجمه: به کسانی که کافر شدند، بگو: به زودی شکست خواهید خورد؛ و سپس به سوی جهنم محشور می‌شوید؛ و چه بد جایگاهی است!

12-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «هذا وعید لمن عاند الحق وکفر بالله.» الکافی، جلد 2، صفحه 385

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «این وعده‌ای است برای کسی که با حق دشمنی کند و به خدا کفر ورزد.»

قَدْ کَانَ لَکُمْ آیَةٌ فِی فِئَتَیْنِ الْتَقَتَا فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ أُخْرَی کَافِرَةٌ یَرَوْنَهُمْ مِثْلَیْهِمْ رَأْیَ الْعَیْنِ وَ اللَّهُ یُؤَیِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ یَشَاءُ إِنَّ فِی ذلِکَ لَعِبْرَةً لِأُولِی الْأَبْصَارِ (13)

13-ترجمه: برای شما در برخورد دو گروه (در جنگ بدر) نشانه مهمی بود: گروهی در راه خدا نبرد می‌کردند، و گروه دیگر کافر بودند که آن‌ها را با چشم خود، دو برابر آنچه بودند، می‌دیدند. و خداوند هر کس را بخواهد، با یاری خود تأیید می‌کند؛ در این، عبرتی است برای صاحبان بصیرت.

13-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «فی قصص بدر عبرة لمن أراد أن یتعظ.» الکافی، جلد 2، صفحه 398

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «در داستان بدر عبرتی است برای کسی که بخواهد پند

گیرد.»

زُیِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَ الْبَنِینَ وَ الْقَنَاطِیرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَیْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعَامِ وَ الْحَرْثِ ذلِکَ مَتَاعُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ (14)

14-ترجمه: حبّ شهوات (و میل به امور مادی)، از زنان، و فرزندان، و اموال فراوان از طلا و نقره، و اسب‌های ممتاز، و چهارپایان، و زراعت، در نظر مردم جلوه داده شده است؛ این‌ها متاع زندگی دنیاست؛ و سرانجام نیکو تنها نزد خدا است.

14-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الدنیا متاع زائل، ولکن الآخرة خیر لمن آمن.» الکافی، جلد 2، صفحه 406

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «دنیا متاعی زودگذر است؛ اما آخرت بهتر است برای کسی که ایمان داشته باشد.»

قُلْ أَأُنَبِّئُکُمْ بِخَیْرٍ مِنْ ذلِکُمْ لِلَّذِینَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا وَ أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ رِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ بَصِیرٌ بِالْعِبَادِ (15)

15-ترجمه: بگو: «آیا شما را به بهتر از این‌ها خبر دهم؟ برای کسانی که تقوی پیشه کردند، نزد پروردگارشان باغ‌هایی است که نهرها از زیر درختانش جاری است، همیشه در آن خواهند بود؛ و همسرانی پاکیزه؛ و خشنودی خدا؛ و خداوند به (حال) بندگان بیناست.»

15-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «رضوان الله هو أعظم نعیم الجنة.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خشنودی خداوند بزرگ‌ترین نعمت بهشت است.»الکافی، جلد 2، صفحه 180

الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ (16)

16-ترجمه: همان‌ها که می‌گویند: «پروردگاراً! ما ایمان آوردیم؛ گناهان ما را ببخش؛ و ما را از عذاب آتش نگاه دار!»

16-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الدعاء سلاح المؤمن.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «دعا، سلاح مؤمن است.»الکافی، جلد 2، صفحه 306

الصَّابِرِینَ وَ الصَّادِقِینَ وَ الْقَانِتِینَ وَ الْمُنْفِقِینَ وَ الْمُسْتَغْفِرِینَ بِالْأَسْحَارِ (17)

17-ترجمه: همان‌ها که استقامت می‌ورزند، راستگو هستند، خاضع و متواضع‌اند، انفاق می‌کنند، و در سحرگاهان استغفار می‌کنند.

17-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الاستغفار فی السحر یجعل العمل مقبولاً.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «استغفار در سحر، اعمال را مورد قبول قرار می‌دهد.»الکافی، جلد 2، صفحه 461

شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ وَ الْمَلَائِکَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قَائِماً بِالْقِسْطِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ (18)

18-ترجمه: خداوند، (با ایجاد نظام واحد جهان هستی،) گواهی می‌دهد که معبودی جز او نیست؛ و فرشتگان و صاحبان علم (نیز) گواهی می‌دهند؛ در حالی که هیچ معبودی جز او نیست؛ و او توانای شکست‌ناپذیر و حکیم است.

18-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «شهادة الله فی خلقه دلیل علی وحدانیته.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «شهادت خدا در خلقت، دلیل بر یگانگی اوست.»الکافی، جلد 2، صفحه 494

إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ إِلاَّ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ وَ مَنْ یَکْفُرْ بِآیَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِیعُ الْحِسَابِ (19)

19-ترجمه: دین در نزد خدا، اسلام (و تسلیم در برابر حق) است؛ و کسانی که کتاب آسمانی به آن‌ها داده شد، اختلافی (در دین خدا) ایجاد نکردند، مگر بعد از آنکه علم و آگاهی به سوی آن‌ها آمد؛ و این اختلاف، به خاطر ظلم و ستم در میان آن‌ها بود؛ و هر کس به آیات خدا کفر ورزد، خداوند سریع الحساب است.

19-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الإسلام هو دین الفطرة و التوحید.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «اسلام، دین فطرت و توحید است.»

الکافی، جلد 2، صفحه 513

فَإِنْ حَاجُّوکَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ وَ قُلْ لِلَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ وَ الْأُمِّیِّینَ أَأَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَیْکَ الْبَلَاغُ وَ اللَّهُ بَصِیرٌ بِالْعِبَادِ (20)

20-ترجمه: پس اگر با تو به ستیز و بحث برخاستند، بگو: من (و پیروانم) خود را تسلیم خدا کرده‌ایم؛ و به کسانی که کتاب آسمانی به آن‌ها داده شده (یهود و نصاری) و درس نخوانده‌ها (مشرکان عرب) بگو: آیا تسلیم شده‌اید؟ پس اگر تسلیم شوند، هدایت یافته‌اند؛ و اگر سرپیچی کنند، (نگران مباش؛ زیرا) وظیفه تو فقط ابلاغ است؛ و خداوند نسبت به بندگانش بیناست.

20-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «التسلیم لله تعالی هو علامة الإیمان.» الکافی، جلد 2، صفحه 501

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «تسلیم در برابر خداوند، نشانه ایمان است.»

وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَهْلُ الْجَنَّةِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ (21)

21-ترجمه: و کسانی که ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، اهل بهشت‌اند و در آن جاودانه خواهند بود.

21-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «المؤمنون هم أهل الجنة.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 175

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «مؤمنان اهل بهشت‌اند.»

رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَیْتَنَا وَ هَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَةً إِنَّکَ أَنْتَ الْوَهَّابُ (22)

22-ترجمه: پروردگارا! دل‌های ما را، بعد از آنکه ما را هدایت نمودی، منحرف مگردان؛ و از سوی خود، رحمتی بر ما ارزانی دار؛ زیرا تو بخشنده‌ای.

22-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «هذه الآية دعاء مستجاب في كل وقت.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 198

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «این آیه دعایی است که در هر زمان مستجاب می‌شود.»

رَبَّنَا إِنَّکَ جَامِعُ النَّاسِ لِیَوْمٍ لَا رَیْبَ فِیهِ إِنَّ اللَّهَ لَا یُخْلِفُ الْمِیعَادَ (23)

23-ترجمه: پروردگارا! تو مردم را در روزی که در آن هیچ شکی نیست، گرد خواهی آورد؛ خداوند هرگز وعده خود را خلف نخواهد کرد.

23-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «وعد الله یقینه لیوم الحساب.» منبع: تفسیر اهل بیت، جلد 2، صفحه 480

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «وعده خداوند قطعی است برای روز حساب.»

إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا لَنْ تُغْنِیَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَ لَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَیْئًا وَ أُوْلَئِکَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ (24)

24-ترجمه: کسانی که کافر شدند، نه اموالشان و نه فرزندانشان چیزی از عذاب خدا را از آنها دفع نمی‌کند؛ و آنها هیزم آتش‌اند.

24-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الکافر وقود النار في يوم القيامة.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 112

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «کافر هیزم آتش در روز قیامت خواهد بود.»

کَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ کَذَّبُوا بِآیَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ اللَّهُ شَدِیدُ الْعِقَابِ (25)

25-ترجمه: همانند شیوه آل فرعون و کسانی که پیش از آنها بودند، آیات ما را تکذیب کردند؛ پس خداوند آنها را به کیفر گناهانشان گرفت؛ و خداوند سخت کیفر است.

25-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «من كذب بالآيات الإلهية فقد هلك.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 480

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کسی که آیات الهی را تکذیب کند، هلاک می‌شود.»

قُلْ لِلَّذِینَ کَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَ تُحْشَرُونَ إِلَی جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمِهَادُ (26)

26-ترجمه: به کسانی که کافر شدند بگو: «به زودی شکست خواهید خورد؛ و سپس به سوی جهنم محشور خواهید شد؛ و چه بد جایگاهی است!»

26-قال الإمام علی (علیه السلام): «النصر من عند الله للمؤمنين.» منبع: بحارالأنوار، جلد 17، صفحه 203

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمود: «نصرت مؤمنان از سوی خداوند است.»

قَدْ کَانَ لَکُمْ آیَةٌ فِی فِئَتَیْنِ الْتَقَتَا فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ أُخْرَی کَافِرَةٌ یَرَوْنَهُمْ مِثْلَیْهِمْ رَأْیَ الْعَیْنِ وَ اللَّهُ یُؤَیِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ یَشَاءُ إِنَّ فِی ذلِکَ لَعِبْرَةً لِأُولِی الْأَبْصَارِ (27)

27-ترجمه: برای شما در برخورد دو گروه، نشانه‌ای بود: گروهی در راه خدا جنگیدند، و گروه دیگر کافر بودند که آن‌ها را با چشم خود، دو برابر آنچه بودند، می‌دیدند. خداوند هرکس را که بخواهد، با یاری خود تقویت می‌کند؛ و در این، درس عبرتی برای صاحبان بصیرت است.

27-قال الإمام علی (علیه السلام): «نزلت الآية في غزوة بدر.» منبع: تفسیر اهل بیت، جلد 2، صفحه 482

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمود: «این آیه درباره جنگ بدر نازل شده است.»

زُیِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَ الْبَنِینَ وَ الْقَنَاطِیرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَیْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعَامِ وَ الْحَرْثِ ذٰلِکَ مَتَاعُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ (28)

28-ترجمه: محبت امور مادی، از قبیل زنان، فرزندان، اموال از طلا و نقره، اسب‌های ممتاز، چهارپایان و زراعت، در نظر مردم جلوه داده شده است؛ این‌ها متاع زندگی دنیاست؛ و سرانجام نیکو نزد خدا است.

28-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «احذروا الدنیا و زینتها، فإنها فتنه.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 406

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «از دنیا و زینت‌های آن بپرهیزید، که فتنه‌ای است.»

قُلْ أَأُنَبِّئُکُمْ بِخَیْرٍ مِنْ ذلِکُمْ لِلَّذِینَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا وَ أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ رِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ بَصِیرٌ بِالْعِبَادِ (29)

29-ترجمه: بگو: «آیا شما را به بهتر از این‌ها خبر دهم؟ برای کسانی که تقوا پیشه کردند، نزد پروردگارشان باغ‌هایی است که نهرهایی از زیر درختانش جاری است، همیشه در آن خواهند بود؛ و همسرانی پاکیزه و خشنودی خدا؛ و خداوند به حال بندگان بیناست.»

29-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «رضوان الله هو النعیم الکبیر.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 180

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «رضوان خداوند، بزرگ‌ترین نعمت است.»

وَ الصَّابِرِینَ وَ الصَّادِقِینَ وَ الْقَانِتِینَ وَ الْمُنْفِقِینَ وَ الْمُسْتَغْفِرِینَ بِالْأَسْحَارِ (30)

30-ترجمه: آنان که صبر می‌کنند، راستگو هستند، خاضع و متواضع‌اند، انفاق می‌کنند و در سحرگاهان طلب آمرزش می‌کنند.

30-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الاستغفار فی السحر یرفع المؤمن درجات.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 490

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «طلب آمرزش در سحرگاه، درجات مؤمن را بالا می‌برد.»

قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ (31)

31-ترجمه: بگو: «اگر خدا را دوست می‌دارید، از من پیروی کنید تا خداوند شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد؛ زیرا خداوند آمرزنده و مهربان است.»

31-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «حب الله يتحقق باتباع رسوله.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 150

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «محبت به خداوند با پیروی از پیامبرش تحقق پیدا می‌کند.»

قُلْ أَطِیعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْکَافِرِینَ (32)

32-ترجمه: بگو: «از خدا و پیامبر اطاعت کنید؛ و اگر روی‌گردان شوید، خداوند کافران را دوست ندارد.»

32-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «طاعة الله ورسوله أساس الإيمان.» منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، جلد 2، صفحه 452

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اطاعت از خدا و پیامبر، اساس ایمان است.»

إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَی آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْرَاهِیمَ وَ آلَ عِمْرَانَ عَلَی الْعَالَمِینَ (33)

33-ترجمه: خداوند آدم و نوح و آل ابراهیم و آل عمران را بر جهانیان برگزید.

33-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «اختیار آل عمران تجلّي لطف الله علیهم.» منبع: بحارالأنوار، جلد 87، صفحه 372

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «برگزیدن آل عمران، نشان لطف خداوند بر آنان است.»

ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (34)

34-ترجمه: آنها فرزندانی [پاک و برخاسته] از یکدیگر بودند؛ و خداوند شنوا و داناست.

34-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إنّ ذريتهم هم الأتقياء.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ذرّیه‌های آنان، پرهیزکاران هستند.»

منبع: الکافی، ج 2، ص 90

إِذْ قَالَتِ امْرَأَةُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَکَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّراً فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّکَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (35)

35-ترجمه: هنگامی که همسر عمران گفت: پروردگارا! آنچه در رحم خود دارم برای تو نذر کردم، که آزاد باشد [برای خدمت در راه تو]؛ از من بپذیر، که تو شنوا و دانایی.

35-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن النذر من العبادة.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «نذر از عبادت است.» منبع: الکافی، ج 2، ص 150

فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنْثَى وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَى وَ إِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَ إِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَ ذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ (36)

36-ترجمه: ولی هنگامی که او را [دختر] به دنیا آورد گفت: پروردگارا! من او را دختر زاییدم! [خداوند به آنچه او به دنیا آورده بود، آگاهتر بود] و پسر همانند دختر نیست؛ من او را مریم نام نهادم؛ و من او و فرزندانش را از شرّ شیطان رانده شده، به تو پناه می‌دهم.

36-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن مريم كانت عظيمة القدر.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «مریم از مقام والایی برخوردار بود.» منبع: الکافی، ج 2، ص 200

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَ أَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَ كَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ (37)

37-ترجمه: خداوند او [مریم] را به طرز نیکویی پذیرفت؛ و نهال وجود او را به طرز شایسته‌ای رویانید؛ و کفالت او را به زکریا سپرد. هر زمان زکریا وارد محراب او می‌شد، غذای مخصوصی در آن می‌دید. از او پرسید: ای مریم! این را از کجا آورده‌ای؟

گفت: این از سوی خداست؛ خداوند به هر کس بخواهد، بی‌حساب روزی می‌دهد.

37-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إنّ الله يرزق من يشاء بغير حساب.» منبع: الکافی، ج 2، ص 160

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند به هر کس بخواهد، بی‌حساب روزی می‌دهد.»

هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ (38)

38-ترجمه: در آنجا زکریا پروردگار خود را خواند، و عرض کرد: پروردگارا! از طرف خود، فرزند پاکیزه‌ای به من عطا فرما که تو دعا را می‌شنوی.

38-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إن زكريا دعا الله بذرية.» منبع: الکافی، ج 2، ص 305

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «زکریا از خداوند فرزندی طلب کرد.»

فَنَادَتْهُ الْمَلَائِکَةُ وَهُوَ قَائِمٌ یُصَلِّی فِی الْمِحْرَابِ أَنَّ اللَّهَ یُبَشِّرُکَ بِیَحْیَی مُصَدِّقًا بِکَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَسَیِّدًا وَحَصُورًا وَنَبِیًّا مِنَ الصَّالِحِینَ (39)

39-ترجمه: در حالی که در محراب ایستاده به نماز مشغول بود، فرشتگان او را ندا دادند که خداوند تو را به یحیی بشارت می‌دهد؛

کسی که کلمه خداوند [مسیح] را تصدیق می‌کند، آقا، پاک‌دامن و پیامبری از صالحان خواهد بود.

39-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «کان یحیی صدیقاً بکلمة الله وهو حصور طاهر زکیّ.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «یحیی تصدیق‌کننده کلمه خدا بود و فردی پاک و زکی.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 160

قَالَ رَبِّ أَنَّی یَکُونُ لِی غُلَامٌ وَقَدْ بَلَغَنِیَ الْکِبَرُ وَامْرَأَتِی عَاقِرٌ قَالَ کَذَلِکَ اللَّهُ یَفْعَلُ مَا یَشَاءُ (40)

40-ترجمه: زکریا عرض کرد: «پروردگارا! چگونه ممکن است فرزندی برای من باشد، در حالی که به پیری رسیده‌ام و همسرم نازاست؟!» فرمود: «خداوند، هر کاری که بخواهد انجام می‌دهد.»

40-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «دعاء زکریا دلیلٌ علی إخلاصه وثقته بقدرة الله.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «دعای زکریا نشانه‌ای از اخلاص او و اعتمادش به قدرت خداوند است.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 160

قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِی آیَةً قَالَ آیَتُکَ أَلَّا تُکَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ إِلَّا رَمْزًا وَاذْکُرْ رَبَّکَ کَثِیرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِیِّ وَالْإِبْکَارِ (41)

41-ترجمه: زکریا گفت: «پروردگارا، برای من نشانه‌ای قرار ده.» فرمود: «نشانه تو این است که سه روز با مردم جز از طریق اشاره و رمزی سخن نگویی؛ پروردگارت را بسیار یاد کن و در صبح و شام او را تسبیح بگو.»

41-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «صمت زکریا کان امتحاناً لصبره وإیمانه.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «سکوت زکریا آزمایشی برای صبر و ایمان او بود.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 305

وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِکَةُ یَا مَرْیَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاکِ وَطَهَّرَکِ وَاصْطَفَاکِ عَلَی نِسَاءِ الْعَالَمِینَ (42)

42-ترجمه: و هنگامی که فرشتگان گفتند: «ای مریم! خدا تو را برگزیده و پاک گردانیده و بر زنان همه جهانیان برتری داده است.»

42-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «اصطفاء مریم دلیلٌ علی طهرها وبرکتها.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «برگزیدن مریم نشان از پاکی و برکت او بود.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 70

یَا مَرْیَمُ اقْنُتِی لِرَبِّکِ وَاسْجُدِی وَارْکَعِی مَعَ الرَّاکِعِینَ (43)

43-ترجمه: ای مریم! (برای شکرانه این نعمت) برای پروردگارت خضوع کن و سجده به جای آور، و با رکوع‌کنندگان رکوع کن!

43-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «القنوت والسجود هی عبادة خالصة.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «قنوت و سجود عبادتی خالص است.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 305

ذَلِکَ مِنْ أَنبَاءِ الْغَیْبِ نُوحِیهِ إِلَیْکَ وَمَا کُنتَ لَدَیْهِمْ إِذْ یُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَیُّهُمْ یَکْفُلُ مَرْیَمَ وَمَا کُنتَ لَدَیْهِمْ إِذْ یَخْتَصِمُونَ (44)

44-ترجمه: این‌ها از خبرهای غیبی است که ما به تو وحی می‌کنیم؛ و تو در کنار آن‌ها نبودی هنگامی که قلم‌های خود را می‌افکندند که کدام‌یک کفالت مریم را به عهده گیرد! و در آن زمان که با هم کشمکش داشتند، حضور نداشتی.

44-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «وحی الغیب هو دلالة علی صدق نبوّة الرسول.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «وحی غیب نشانه‌ای بر صداقت نبوت رسول خداست.»

منبع: الکافی، جلد 1، صفحه 200

إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِکَةُ یَا مَرْیَمُ إِنَّ اللَّهَ یُبَشِّرُکِ بِکَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِیحُ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ وَجِیهًا فِی الدُّنْیَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِینَ (45)

45-ترجمه: به یاد آور هنگامی که فرشتگان گفتند: «ای مریم! خداوند تو را به کلمه‌ای از خودش بشارت می‌دهد که نامش مسیح، عیسی پسر مریم است؛ و در دنیا و آخرت صاحب مقام و از مقربان درگاه الهی است.».

45-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «عیسی کلمةٌ من الله دلیلٌ علی رحمته وبرکاته.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «عیسی کلمه‌ای از خدا بود که نشانه‌ای از رحمت و برکت او است.»

منبع: الکافی، جلد 1، صفحه 150

وَیُکَلِّمُ النَّاسَ فِی الْمَهْدِ وَکَهْلًا وَمِنَ الصَّالِحِینَ (46)

46-ترجمه: و او در گهواره و در کهولت [سالخوردگی] با مردم سخن می‌گوید و از صالحان است.

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «کلام عیسی فی المهْد علامة لنبوّته.».

46-ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «سخن گفتن عیسی در گهواره، نشانه‌ای از نبوت او بود.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 305

قَالَتْ رَبِّ أَنَّی یَکُونُ لِی وَلَدٌ وَلَمْ یَمْسَسْنِی بَشَرٌ قَالَ کَذَلِکِ اللَّهُ یَخْلُقُ مَا یَشَاءُ إِذَا قَضَی أَمْرًا فَإِنَّمَا یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ (47)

47-ترجمه: او گفت: پروردگارا، چگونه ممکن است فرزندی برای من باشد، در حالی که هیچ انسانی با من تماس نگرفته است؟ فرمود: این‌گونه است که خدا هرچه بخواهد، می‌آفریند. هرگاه کاری را اراده کند، تنها به آن می‌گوید: «موجود باش!» آن نیز فوراً موجود می‌شود.

47-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «خلق الله یتمّ بکن فیکون وفقاً لعظمته.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 303

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آفرینش خداوند با فرمان “باش” بر اساس عظمت او تحقق می‌یابد.»

وَیُعَلِّمُهُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالإِنجِیلَ (48)

48-ترجمه: و خداوند به او کتاب و حکمت و تورات و انجیل می‌آموزد.

48-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «التعلیم الإلهی یرفع العبد إلی مقام الخیر والفضل.». منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 150

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «تعلیم الهی، بنده را به مقام خیر و فضل ارتقاء می‌دهد.»

وَرَسُولًا إِلَی بَنِی إِسْرَائِیلَ أَنِّی قَدْ جِئْتُکُمْ بِآیَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ أَنِّی أَخْلُقُ لَکُمْ مِنَ الطِّینِ کَهَیْئَةِ الطَّیْرِ فَأَنْفُخُ فِیهِ فَیَکُونُ طَیْراً بِإِذْنِ اللَّهِ وَأُبْرِئُ الْأَکْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَأُحْیِ الْمَوْتَی بِإِذْنِ اللَّهِ وَأُنَبِّئُکُمْ بِمَا تَأْکُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِی بُیُوتِکُمْ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَةً لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ (49)

49-ترجمه: و به عنوان پیامبری به سوی بنی اسرائیل می‌گوید: من از جانب پروردگارتان نشانه‌ای برای شما آورده‌ام…

49-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «معجزات عیسی هی الآیات علی صدقه ورابطه بالله.». منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 220

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «معجزات عیسی نشانه‌هایی از صداقت و ارتباط او با خداوند بودند.»

وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ (50)

50-ترجمه: و آنچه را پیش از من از تورات بوده، تصدیق می‌کنم؛ و (آمده‌ام) تا پاره‌ای از چیزهایی را که (به سبب ظلم و گناه) بر شما حرام شده بود، حلال کنم؛ و نشانه‌ای از طرف پروردگارتان آورده‌ام. پس، از خدا بپرهیزید و مرا اطاعات کنید.

50-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن عيسى كان يحلل ما حرَّمه الله بسبب ظلم بني إسرائيل.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «عیسی مواردی را که به سبب ظلم بنی اسرائیل حرام شده بود، حلال کرد.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 160

إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ (51)

51-ترجمه: خداوند، پروردگار من و شماست؛ او را بپرستید، این است راه راست.

قال الإمام الباقر (علیه السلام): «عبادة الله هی دلیل الهداية.».

51-ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «عبادت خداوند نشانه هدایت است.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 305

فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّنَا مُسْلِمُونَ (52)

52-ترجمه: و هنگامی که عیسی از آنان احساس کفر نمود، گفت: «چه کسانی یاران من به سوی خدا هستند؟» حواریون گفتند: «ما یاران خداوندیم؛ به او ایمان آوردیم، و گواه باش که ما مسلمان هستیم.».

52-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الحواريون أخلصوا لله فی إيمانهم.» منبع: بحارالأنوار، جلد 14، صفحه 40

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «حواریون در ایمان خود، اخلاص نشان دادند.»

رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ (53)

53-ترجمه: (حواریون گفتند:) «پروردگارا! ما به آنچه نازل کرده‌ای ایمان آوردیم، و از رسول پیروی کردیم؛ پس ما را در زمره گواهان بنویس!».

53-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الشهادة الإیمان بالحق والعمل به.» منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 70

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «گواهی، ایمان به حق و عمل به آن است.»

وَمَكَرُوا وَمَكَرَ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ (54)

54-ترجمه: آنان حیله کردند، و خدا نیز حیله کرد؛ و خداوند بهترین حیله‌کنندگان است.

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «مکر الله عدالته فی مواجهة الظالمین.».

54-ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «مکر الهی، عدالت او در رویارویی با ظالمان است.»

منبع: بحارالأنوار، جلد 5، صفحه 70

إِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرَافِعُكَ إِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَجَاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ (55)

55-ترجمه: (به خاطر بیاور) زمانی را که خداوند گفت: ای عیسی! من تو را برمی‌گیرم، و به سوی خود بالا می‌برم، و تو را از آلودگی‌های کسانی که کفر ورزیدند، پاک می‌سازم، و کسانی که از تو پیروی کردند را تا روز قیامت، برتر از کافران قرار می‌دهم؛ سپس بازگشت همه شما به سوی من است، و من در میان شما، در آنچه اختلاف داشتید، داوری می‌کنم.

55-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «رفع الله عيسى دلیل علی عظمته وبرکته.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «بالا بردن عیسی توسط خداوند، نشان دهنده عظمت و برکت او است.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 220

فَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَأُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ (56)

56-ترجمه: اما کسانی که کفر ورزیدند، آنان را در دنیا و آخرت، عذابی سخت خواهم کرد، و کسی برای آنان یاور نخواهد بود.

56-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «عذاب الكافرين عدالةٌ من الله.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «عذاب کافران نشانه عدالت خداوند است.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 100

وَأَمَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ (57)

57-ترجمه: اما کسانی که ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، خداوند پاداش آنان را به طور کامل خواهد داد و خداوند، ستمگران را دوست نمی‌دارد.

57-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الإیمان والعمل الصالح هما مفتاح النعيم في الدنيا والآخرة.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ایمان و عمل صالح کلید نعمت در دنیا و آخرت هستند.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 305

ذَلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ (58)

58-ترجمه: اینها را از آیات و ذکر حکیم، بر تو تلاوت می‌کنیم.

قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الذکر الحکیم هو القرآن الذي يحمل خير الدنيا والآخرة.».

58-ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «ذکر حکیم، قرآن است که حامل خیر دنیا و آخرت است.»

منبع: تفسیر اهل بیت، جلد 2، صفحه 472

إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ (59)

59-ترجمه: مثل عیسی نزد خدا، همانند آدم است که او را از خاک آفرید؛ سپس به او فرمود: «موجود باش!» و او موجود شد.

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «خلق عيسى وآدم بكلمة الله، علامةٌ على قدرته.».

59-ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آفرینش عیسی و آدم با کلمه خدا، نشانه‌ای از قدرت خداوند است.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 200

الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ (60)

60-ترجمه: این، حقی است از طرف پروردگارت؛ بنابراین، از تردیدکنندگان مباش.

قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الحقّ من الله لا مجال للشك فيه.».

60-ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «حق از ناحیه خداوند است و در آن هیچ جای شکی نیست.»

منبع: بحارالأنوار، جلد 6، صفحه 23

فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ (61)

61-ترجمه: هرگاه کسی درباره او (عیسی) پس از آنکه به علم دست یافته‌ای، با تو مجادله کند، به آن‌ها بگو: «بیایید ما فرزندان خود را دعوت کنیم، شما نیز فرزندان خود را، ما زنان خویش را دعوت کنیم، شما نیز زنان خود را؛ ما از خود دعوت کنیم، شما نیز از خود؛ سپس مباهله کنیم؛ و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم!».

61-قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «المباهلة دليل على عظمة أهل البيت وعصمتهم.»

ترجمه حدیث: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: «مباهله نشانه‌ای بر عظمت اهل بیت و عصمت آنان است.»

منبع: تفسیر اهل بیت، جلد 2، صفحه 476

إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلَّا اللَّهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (62)

62-ترجمه: این، همان داستان راست است؛ و هیچ معبودی جز خدا نیست؛ و خداوند، عزیز و حکیم است.

قال الإمام الباقر (علیه السلام): «لا إله إلا الله هو الأساس الذي يبني عليه الإسلام.»

62-ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «لا إله إلا الله اساسی است که اسلام بر پایه آن بنا شده است.»

منبع: الکافی، جلد 1، صفحه 213

فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ (63)

63-ترجمه: و اگر روی گردانند (بدانند) که خداوند به مفسدان، آگاه است.

63-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الله يعلم فساد العباد وهم يعرضون الحق.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند فساد بندگان و روی‌گردانی از حق را می‌داند.»

منبع: بحارالأنوار، جلد 70، صفحه 85

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ (64)

64-ترجمه: بگو: «ای اهل کتاب! بیایید، به‌سوی سخنی که میان ما و شما یکسان است؛ که جز خدا را نپرستیم، و چیزی را شریک او قرار ندهیم، و بعضی از ما بعضی دیگر را -غیر خدا- به خدایی نپذیرد.» پس اگر سرپیچی کنند، بگویید: «گواه باشید که ما مسلمان هستیم!»

64-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «هذه الآية تدعو أهل الكتاب إلى توحيد الله واتباع الحق.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «این آیه اهل کتاب را به توحید خدا و پیروی از حق دعوت می‌کند.»

منبع: تفسیر اهل بیت، جلد 2، صفحه 478

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْرَاهِيمَ وَمَا أُنْزِلَتِ التَّوْرَاةُ وَالْإِنْجِيلُ إِلَّا مِنْ بَعْدِهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ (65)

65-ترجمه: ای اهل کتاب! چرا درباره ابراهیم مجادله می‌کنید، در حالی که تورات و انجیل، بعد از او نازل شده است؟ آیا نمی‌دانید (و عقل ندارید)؟

65-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «العقل أساس الدين. الحياة إلى ربنا.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «عقل اساس دین است و راه به سوی پروردگار ما است.»

منبع: وسایل الشیعه، جلد 27، صفحه 179

هَانَتُمْ هَؤُلَاءِ حَاجَجْتُمْ فِيمَا لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ (66)

66-ترجمه: شما کسانی هستید که درباره آنچه بدان علم دارید، گفتگو و ستیزه کردید؛ برای چه درباره چیزهایی که به آن علم ندارید، گفتگو و مجادله می‌کنید؟! در حالی که خدا می‌داند و شما نمی‌دانید!

66-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الجدال في الدين بغير علم يؤدي إلى مهالك الإنسان.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «مجادله در دین بدون علم، انسان را به هلاکت می‌کشاند.»

منبع: بصایر الدرجات، صفحه 203

مَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَكِنْ كَانَ حَنِيفًا مُسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (67)

67-ترجمه: ابراهیم نه یهودی بود و نه نصرانی، بلکه موحدی خالص و مسلمان بود؛ و هرگز از مشرکان نبود.

67-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إبراهيم عليه السلام كان مثالاً للتوحيد والطاعة الخالصة لله.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ابراهیم علیه‌السلام نمونه‌ای برای توحید و اطاعت خالص از خداوند بود.»

منبع: الکافی، جلد 1، صفحه 70

إِنَّ أَوْلَی النَّاسِ بِإِبْرَاهِیمَ لَلَّذِینَ اتَّبَعُوهُ وَهذَا النَّبِیُّ وَالَّذِینَ آمَنُوا وَاللَّهُ وَلِیُّ الْمُؤْمِنِینَ (68)

68-ترجمه: سزاوارترین مردم به ابراهیم، آنها هستند که از او پیروی کردند؛ همچنین این پیامبر و کسانی که ایمان آورده‌اند؛ و خداوند ولیّ مؤمنان است.

68-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «المؤمنون هم الذين يتبعون أنبياء الله ويؤمنون بتعاليمهم.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «مؤمنان کسانی هستند که از پیامبران الهی پیروی کرده و به تعالیمشان ایمان می‌آورند.»منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 225

وَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ لَوْ یُضِلُّونَکُمْ وَمَا یُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا یَشْعُرُونَ (69)

69-ترجمه: گروهی از اهل کتاب آرزو داشتند تا شما را گمراه کنند؛ اما آنان جز خودشان را گمراه نمی‌کنند، و نمی‌فهمند.

69-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «المضلون لا يضرون إلا أنفسهم.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «گمراه‌کنندگان به جز به خودشان آسیب نمی‌رسانند.»

منبع: بحارالأنوار، جلد 6، صفحه 43

یَا أَهْلَ الْکِتَابِ لِمَ تَکْفُرُونَ بِآیَاتِ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ (70)

70-ترجمه: ای اهل کتاب! چرا به آیات خدا کفر می‌ورزید، در حالی که خود گواهی می‌دهید؟

70-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الکفر بعد العلم أکبر مصيبة.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «کفر بعد از آگاهی، بزرگترین مصیبت است.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 270

یَا أَهْلَ الْکِتَابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَکْتُمُونَ الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ (71)

71-ترجمه: ای اهل کتاب! چرا حق را با باطل می‌آمیزید و حقیقت را می‌پوشانید، در حالی که خود می‌دانید؟

71-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «لبس الحق بالباطل هو أكبر مظاهر الضلال.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «آمیختن حق با باطل بزرگترین جلوه گمراهی است.»

منبع: بحارالأنوار، جلد 6، صفحه 90

وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِی أُنْزِلَ عَلَی الَّذِینَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاکْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ (72)

72-ترجمه: گروهی از اهل کتاب گفتند: «به آنچه بر مؤمنان نازل شده، صبح ایمان بیاورید و آخر روز کافر شوید تا شاید آنان بازگردند!»

72-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «مثل هؤلاء يظهرون الإيمان ويخفون الكفر.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «این افراد ایمان را آشکار و کفر را پنهان می‌کنند.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 150

وَلَا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِینَکُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدَی هُدَی اللَّهِ أَنْ یُؤْتَی أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُوتِیتُمْ أَوْ یُحَاجُّوکُمْ عِنْدَ رَبِّکُمْ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِیَدِ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَنْ یَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ (73)

73-ترجمه: و جز به پیروان آیین خودتان ایمان نیاورید! بگو: «هدایت، هدایت خداست، و کفر شما نمی‌تواند فضل خدا را از دیگران باز دارد؛ او فضل را بر هر کسی که بخواهد و شایسته بداند، می‌بخشد؛ و خدا دارای رحمت گسترده و دانا است.»

73-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إيمان الناس ليس بيد أحد بل هو فضل من الله.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «ایمان مردم در دست کسی نیست، بلکه فضل خداوند است.»

منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 160

یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ (74)

74-ترجمه: خداوند رحمت خود را به هر کس بخواهد اختصاص می‌دهد، و خدا دارای فضل و بخشش بزرگی است.

74-قال الإمام علی (علیه السلام): «الرحمةُ أفضلُ من العِلم.»

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمود: «رحمت از علم بهتر است.»منبع: نهج البلاغه، حکمت 200

وَمِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ یُؤَدِّهِ إِلَیْکَ وَمِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِینَارٍ لَا یُؤَدِّهِ إِلَیْکَ إِلَّا مَا دُمْتَ عَلَیْهِ قَائِمًا (75)

75-ترجمه: برخی از اهل کتاب، اگر مقدار زیادی ثروت به آنان بسپاری، به تو باز می‌گردانند؛ و برخی دیگر، اگر یک دینار به آنان بسپاری، به تو باز نمی‌گردانند مگر اینکه مرتب بالای سر آنها بایستی (و مطالبه کنی).

75-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الأمانة أساس الإيمان.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «امانت‌داری اساس ایمان است.»منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 70

بَلَی مَنْ أَوْفَی بِعَهْدِهِ وَاتَّقَی فَإِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِینَ (76)

76-ترجمه: آری کسانی که به پیمان خود وفا کنند و تقوا پیشه نمایند، خداوند پرهیزگاران را دوست دارد.

76-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «وفاء العهد من خصال المؤمنين.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «وفای به عهد، از ویژگی‌های مؤمنان است.»منبع: الکافی، جلد 2، صفحه 300

إِنَّ الَّذِینَ یَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَیْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِیلًا أُولئِکَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ وَلَا یُکَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا یَنْظُرُ إِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَلَا یُزَکِّیهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ (77)

77-ترجمه: کسانی که پیمان خدا و سوگندهای خود را به بهایی ناچیز می‌فروشند، آنها بهره‌ای در آخرت ندارند، و خداوند در قیامت با آنان سخن نمی‌گوید و به آنها نگاه نمی‌کند و آنها را پاک نمی‌سازد؛ و برای آنها عذاب دردناکی است.

77-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «عذاب الخائنين لا يُمكن تغييره.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «عذاب خیانت‌کاران قابل تغییر نیست.»

منبع: بحارالأنوار، جلد 75، صفحه 406

وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِیقًا یَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْکِتَابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْکِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْکِتَابِ وَیَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَیَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْکَذِبَ وَهُمْ یَعْلَمُونَ (78)

78-ترجمه: گروهی از آنها زبان‌های خود را به کتاب [تحریف شده] می‌پیچند، تا شما فکر کنید، این از کتاب [آسمانی است] در حالی که از کتاب نیست، و می‌گویند: این از طرف خداوند است؛ در حالی که از طرف خدا نیست؛ و به خدا دروغ می‌بندند در حالی که می‌دانند.

78-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «من بدّل الحقیقة فقد جحد نعمة الله.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کسی که حقیقت را تغییر دهد، نعمت خداوند را انکار کرده است.»

منبع: الکافی، ج 2، ص 289

مَا کَانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُؤْتِیَهُ اللَّهُ الْکِتَابَ وَالْحُکْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ یَقُولَ لِلنَّاسِ کُونُوا عِبَادًا لِی مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَکِنْ کُونُوا رَبَّانِیِّینَ بِمَا کُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْکِتَابَ وَبِمَا کُنْتُمْ تَدْرُسُونَ (79)

79-ترجمه: هیچ انسانی که خداوند کتاب آسمانی، حکم و نبوت به او داده باشد، حق ندارد به مردم بگوید: «بندگان من باشید، نه خدا»؛ بلکه [وظیفه او این است که بگوید:] «به سبب تعلیم کتاب و آموختن آن بندگان خدا باشید!»

79-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «لا يليق بالنبي أن يدعو الناس إلى نفسه و يبعدهم عن الله.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «برای پیامبر شایسته نیست که مردم را به خود دعوت کند و از خداوند دور نماید.».منبع: الکافی، ج 8، ص 190

وَلَا یَأْمُرَکُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلَائِکَةَ وَالنَّبِیِّینَ أَرْبَابًا أَیَأْمُرُکُمْ بِالْکُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ (80)

80-ترجمه: و [هیچ پیامبری] به شما دستور نمی‌دهد که فرشتگان و پیامبران را پروردگار خود بدانید؛ آیا ممکن است شما را بعد از آنکه مسلمان شده‌اید، به کفر دعوت کند؟

80-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «المسلمون في عبادة الله لا شريك له.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «مسلمانان در عبادت خداوند شریکی برای او قرار نمی‌دهند.»

منبع: بحارالأنوار، ج 17، ص 165

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِیثَاقَ النَّبِیِّینَ لَمَا آتَیْتُکُمْ مِنْ کِتَابٍ وَحِکْمَةٍ ثُمَّ جَاءَکُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَکُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِکُمْ إِصْرِی قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَکُمْ مِنَ الشَّاهِدِینَ (81)

81-ترجمه: به یاد آورید هنگامی را که خداوند از پیامبران پیمان گرفت که هرگاه به شما کتاب و حکمت دادم و سپس پیامبری به سوی شما آمد، که آنچه را با شماست تصدیق می‌کند، به او ایمان آورید و او را یاری کنید. [سپس] گفت: آیا اقرار کردید و پیمان بر این محکم ساختید؟ گفتند: اقرار کردیم؛ گفت: پس گواه باشید و من با شما از گواهانم.

81-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إنّ الإيمان بالرسول و النّصرة واجب على كلِّ الأنبياء.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «ایمان به رسول و یاری او بر تمام پیامبران واجب است.»

منبع: الکافی، ج 2، ص 159

فَمَنْ تَوَلَّى بَعْدَ ذَلِکَ فَأُولَئِکَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (82)

82-ترجمه: کسانی که پس از این [پیمان] روی گردانند، فاسقند.

82-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الفسق هو الابتعاد عن عهد الله.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «فسق، دوری از عهد خداوند است.».منبع: بحارالأنوار، ج 15، ص 189

أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ (83)

83-آیا آنان غیر از دین خدا را می‌طلبند، در حالی که هر کس در آسمان‌ها و زمین، خواه ناخواه، تسلیم او شده است و به سوی او بازگردانده می‌شوند؟

83-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ لمْ يَخْلُقْ خَلْقًا إلاَّ لِيَعْبُدُوهُ..)) منبع: الكافي، ج 1، ص 40

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند عزوجل هیچ مخلوقی را خلق نکرد مگر اینکه او را عبادت کنند.»

قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنزِلَ عَلَيْنَا وَمَا أُنزِلَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِن رَبِّهِمْ ۖ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّنْهُمْ ۖ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ(84)

ترجمه:

84-بگو: ما به خدا و آنچه بر ما نازل شده و آنچه بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و فرزندان او نازل شده و آنچه به موسی و عیسی و آنچه به پیامبران از سوی پروردگارشان داده شده، ایمان آورده‌ایم. ما میان هیچ‌یک از آن‌ها فرق نمی‌گذاریم و ما تسلیم او هستیم.

84-قال الإمام الصادق علیه السلام: ((الإيمانُ هو الإقرارُ باللسان، و العملُ بالأركان.))

امام صادق علیه السلام فرمود: ((ایمان، اقرار به زبان و عمل به ارکان است.))منبع: الكافي، ج 2، ص 18.

وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ (85)

85-و هر کس غیر از اسلام دینی بجوید، از او پذیرفته نخواهد شد و او در آخرت از زیانکاران خواهد بود.

قال الإمام علي (علیه السلام): ((الناسُ على دِينِ ملوكِهِم)).

وَ قَالَ (علیه السلام): اعْتَصِمُوا [اسْتَعْصِمُوا] بِالذِّمَمِ فِي أَوْتَادِهَا [أَوْتَارِهَا].

85-امام علی (علیه السلام) فرمود: ((مردم بر دین پادشاهان خود هستند.)).منبع: نهج البلاغه، حکمت 155

كَيْفَ يَهْدِي اللّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (86)

86-چگونه خداوند گروهی را که بعد از ایمانشان کافر شده‌اند هدایت می‌کند، در حالی که گواهی داده‌اند که پیامبر حق است و برای آنان دلایل روشن آمده است؟ و خداوند گروه ستمکاران را هدایت نمی‌کند.

86-قال الإمام الصادق علیه السلام: ((من أظهرَ الإيمانَ فليَجتنبِ الذنوبَ.(( منبع: الكافي، ج 2، ص 88

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «هر کس ایمان را ظاهر کند، باید از گناهان اجتناب ورزد.»

أُولَ-ئِكَ جَزَاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ (87)

87-جزای آنان این است که لعنت خدا و ملائکه و همه مردم بر آن‌ها است.

87-قال الإمام زين العابدين (علیه السلام): «اللَّعنُ عَلى الذَّنبِ أَشدُّ مِنهُ على المُلعونِ.)).

امام زین العابدین (علیه السلام) فرمود: «لعنت بر گناه، شدیدتر از خود گناه بر ملعون است.)).منبع :الصحيفة السجادیة، دعای 36

خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ (88)

88-آنان در آن جاودانه خواهند ماند. عذاب از آنان کاهش نمی‌یابد و به آنان مهلت داده نخواهد شد.

88-قال الإمام الحسن (علیه السلام): «عذابُ النارِ أشدُّ من عذابِ القتلِ.)) منبع: کافی، ج 3، ص 20

امام حسن (علیه السلام) فرمود: ((عذاب آتش، شدیدتر از عذاب قتل است.)).

إِلَّا الَّذِینَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِکَ وَ أَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ (89)

89-ترجمه: مگر کسانی که پس از آن توبه کنند و [اعمال خود را] اصلاح نمایند [آنان مشمول عفو الهی می‌شوند]؛ چراکه خداوند آمرزنده و مهربان است.

89-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إن الله يقبل التوبة الصادقة ويغفر الذنوب.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند از توبه‌ی صادقانه پذیرش می‌کند و گناهان را می‌بخشاید.»

منبع: الکافی، ج 2، ص 440

إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا بَعْدَ إِیمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوا کُفْرًا لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَ أُولَئِکَ هُمُ الضَّالُّونَ (90)

90-ترجمه: کسانی که پس از ایمان، کافر شوند و بر کفر خود بیفزایند، توبه ایشان پذیرفته نخواهد شد و آنان گمراهانند.

90-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «المستكبرون لا توبة لهم إلا بعد الندم والاعتراف.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «متکبران توبه‌ای ندارند جز با ندامت و اعتراف به گناه.»

منبع: الکافی، ج 2، ص 445

إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ مَاتُوا وَهُمْ کُفَّارٌ فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوْ افْتَدَی بِهِ أُولَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ وَ مَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِینَ (91)

91-ترجمه: کسانی که کافر شدند و در حال کفر مردند، اگر چه [برای نجات خود] هم وزن زمین طلا بپردازند، از هیچ‌یک آنها پذیرفته نخواهد شد، و برای آنان عذاب دردناکی خواهد بود، و یاوری نخواهند داشت.

91-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «لا فداء للكافر بعد الموت، بل له النار أبداً.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «برای کافر بعد از مرگ، هیچ فدیه‌ای نیست و تنها آتش برای او خواهد بود.»

منبع: الکافی، ج 2، ص 265

لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَ مَا تُنْفِقُوا مِنْ شَیْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ (92)

92-ترجمه: هرگز به مقام نیکوکاری نخواهید رسید مگر اینکه از اموالی که دوست دارید، انفاق کنید؛ و آنچه را انفاق می‌کنید، خداوند به آن آگاه است.

92-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «أفضل الصدقة إنفاق ما تحبّه النفس.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «بهترین صدقه، بخشیدن چیزی است که نفس آن را دوست دارد.»

منبع: الکافی، ج 2، ص 130

کُلُّ الطَّعَامِ کَانَ حِلًّا لِبَنِی إِسْرَائِیلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَائِیلُ عَلَی نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْرَاةِ فَاتْلُوهَا إِنْ کُنْتُمْ صَادِقِینَ (93)

93-ترجمه: تمام خوراکی‌ها بر بنی‌اسرائیل حلال بود، جز آنچه که اسرائیل (یعقوب) پیش از نزول تورات بر خود حرام کرده بود. بگو: «اگر راست می‌گویید، تورات را بیاورید و آن را بخوانید.» هر کس بعد از آن، بر خدا دروغ ببندد، از ستمکاران خواهد بود.

93-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «لا يجوز الكذب على الله، والعاقبة للظالمين.» .منبع: تفسیر العیاشی، ج 1، ص 210

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «دروغ بستن بر خدا جایز نیست و عاقبت برای ستمگران است.»

فَمَنِ افْتَرَی عَلَی اللَّهِ الْکَذِبَ مِنْ بَعْدِ ذَلِکَ فَأُولَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ (94)

94-بنابراین کسانی که بعد از این به خدا دروغ بندند (و به ابراهیم و سایر پیغمبران پیشین، نسبتهای ناروا دهند) اینان ستمگرند. [[«إِفْتَرَی»: بهم بافت. دروغ بست. نسبت ناروا داد.]]

94- امام صادق (ع: «من حدث عنا بحدیث فنحن سائلوه عنه یوما فان صدق علینا فانما یصدق على الله و على رسوله، و ان کذب علینا فانه یکذب على الله و رسوله، لانا اذا حدثنا لا نقول قال فلان و قال فلان، انما نقول قال الله و قال رسوله (ص) ثم تلا هذه الایة" و یوم القیامة ترى الذین کذبوا على الله وجوههم مسودة...؛

هر کس حدیثى از ما نقل کند ما روزى از او سؤال خواهیم کرد: اگر راست گفته و از ما بوده، سخن حقى را به خدا و پیامبرش نسبت داده است و اگر بر ما دروغ بسته دروغ بر خدا و رسول بسته است، زیرا ما هنگامى که حدیثى مى گوییم نمى گوییم فلان و فلان گفته اند، بلکه مى گوییم خدا گفته، پیامبرش گفته است،

قُلْ صَدَقَ اللَّهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِیمَ حَنِیفًا وَ مَا کَانَ مِنَ الْمُشْرِکِینَ (95)

95-ترجمه: بگو: «خداوند راست گفته است، پس از آیین ابراهیم که از حق‌گرایان بود و از مشرکان نبود، پیروی کنید!»

95-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «ملة إبراهيم هي التوحيد الخالص.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «آیین ابراهیم، توحید خالص است.».منبع: الکافی، ج 1، ص 265

إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبَارَکًا وَ هُدًی لِلْعَالَمِینَ (96)

96-ترجمه: نخستین خانه‌ای که برای عبادت مردم [به دستور خدا] بنا شد، همان است که در مکه است، که پربرکت و مایه هدایت جهانیان است.

96-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الكعبة هي بيت الله وأقدس مكان في الأرض.» منبع: من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 329

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «کعبه، خانه خدا و مقدس‌ترین مکان روی زمین است.»

فِیهِ آیَاتٌ بَیِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِیمَ وَ مَنْ دَخَلَهُ کَانَ آمِنًا وَ لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ عَنْ الْعَالَمِینَ (97)

97-ترجمه: در آن [خانه]، نشانه‌های روشن، مقام ابراهیم است. و هر کس داخل آن شود، در امان خواهد بود. و حج این خانه، بر کسانی که قدرت رفتن به آن داشته باشند، واجب است. و هر کس کفر ورزد، [به خود زیان زده]، خداوند از همه جهانیان بی‌نیاز است.

97-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الحج أحد أركان الدين.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «حج یکی از ارکان دین است.»منبع: الکافی، ج 3، ص 243

قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ لِمَ تَکْفُرُونَ بِآیَاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ شَهِیدٌ عَلَی مَا تَعْمَلُونَ (98)

98-ترجمه: بگو: «ای اهل کتاب! چرا به آیات الهی کفر می‌ورزید؟ با اینکه خداوند، بر آنچه انجام می‌دهید، گواه است!»

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الشهادة لله هي الإيمان به والعمل بطاعته.»

98-ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «گواهی برای خدا، ایمان به او و عمل به فرمان اوست.»

منبع: بحارالأنوار، ج 66، ص 89

قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ وَ مَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (99)

99-ترجمه: بگو: «ای اهل کتاب! چرا کسانی را که ایمان آورده‌اند، از راه خدا بازمی‌دارید و آن راه را کج و منحرف می‌طلبید؟ با اینکه خود شما [بر حقانیت آن] گواه هستید. و خداوند از آنچه انجام می‌دهید، غافل نیست.»

99-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «صدّ الناس عن سبيل الله أعظم ذنب.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «بازداشتن مردم از راه خدا، بزرگ‌ترین گناه است.»

منبع: تفسیر القمی، ج 1، ص 245

یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ (100)

100-ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اگر از گروهی از اهل کتاب اطاعت کنید، شما را پس از ایمانتان به کفر بازمی‌گردانند.

100-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «احذروا من یُضلّکم عن دینکم.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «برحذر باشید از کسانی که شما را از دینتان گمراه می‌کنند.»

منبع: الکافی، ج 2، ص 325

وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَى عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ (101)

101-ترجمه: و چگونه کافر می‌شوید، در حالی که آیات خدا بر شما خوانده می‌شود و پیامبر او در میان شماست؟ و هرکس به خدا تمسک کند، به راهی راست هدایت شده است.

101-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «من اعتصم بحبل الله فهو آمن.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمود: «کسی که به ریسمان خدا چنگ زند، در امنیت است.»

منبع: تفسیر البرهان، ج 2، ص 452

يَا َأ يُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ (102)

102-ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا پروا کنید، آن‌چنان که شایسته پروا از اوست، و جز در حال مسلمان بودن نمیررید.

102-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «التقوی رأس کلّ خیر.»ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «تقوا، سرآغاز همه خوبی‌هاست.».منبع: الکافی، ج 2، ص 457

وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ (103)

103-ترجمه: و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید، و نعمت خدا را بر خود یاد کنید که دشمنان یکدیگر بودید، و او میان دل‌های شما پیوند برقرار کرد، و به لطف او برادر شدید؛ و بر لبۀ گودالی از آتش بودید که خداوند شما را از آن رهایی بخشید. این چنین، خدا آیاتش را برای شما روشن می‌سازد، تا هدایت شوید.

103-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «اعتصموا بحبل الله فهو القرآن.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمود: «به ریسمان خدا چنگ زنید و آن ریسمان قرآن است.»

منبع: بحارالأنوار، ج 7، ص 292

وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (104)

104-ترجمه: باید از میان شما جمعی باشند که به سوی نیکی دعوت کنند و به کارهای پسندیده فرمان دهند و از کارهای زشت بازدارند؛ و آنان همان رستگارانند.

104-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الأمرُ بالمَعرُوفِ والنَّهی عَنِ المُنكَرِ فَريضَةٌ عَظیمَةٌ بها تُقامُ الفرائضُ.»

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «امر به معروف و نهی از منکر فریضه‌ای بزرگ است که با آن دیگر واجبات برپا می‌شود.»منبع: الکافی، ج 5، ص 56

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ (105)

105-ترجمه: و همانند کسانی نباشید که پراکنده شدند و اختلاف کردند، پس از آنکه دلایل روشن برای آنان آمد؛ و آنان برایشان عذابی بزرگ است.

105-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الاختلاف في الدين من عمل الشيطان، والتواصل من أمر الله.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: «اختلاف در دین، از کار شیطان است و برقراری ارتباط و وحدت، از فرمان خداوند است.»منبع: تفسیر نورالثقلین، ج 1، ص 437

يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ (106)

106-ترجمه: روزی که چهره‌هایی سفید و چهره‌هایی سیاه می‌شود؛ اما کسانی که صورت‌هایشان سیاه شده، [به آنان گفته می‌شود:] آیا پس از ایمانتان کافر شدید؟ پس به خاطر کفرتان، عذاب را بچشید.

106-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «البِياضُ لِمَن والَى ودَعا إلى الحَقِّ، والسَّوادُ لِمَن عادَى وخالَفَ.»

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: «سفیدی چهره‌ها برای کسانی است که ولایت کرده و به حق دعوت نمودند، و سیاهی برای کسانی است که دشمنی کرده و مخالفت نمودند.».منبع: بحار الأنوار، ج 7، ص 462

وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَةِ اللَّهِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ (107)

106-ترجمه: و اما کسانی که چهره‌هایشان سفید شده است، در رحمت خداوند [جای دارند] و در آن جاودانه خواهند بود.

106-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «رحمةُ اللهِ حقُّ المؤمنين الّذي لا يزولُ.» .منبع: الکافی، ج 2، ص 247

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «رحمت خداوند حقی است برای مؤمنان که از میان نمی‌رود.»

تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعَالَمِينَ (108)

108-ترجمه: این‌ها آیات خداست که آن‌ها را به حق بر تو می‌خوانیم، و خداوند هیچ ستمی برای جهانیان نمی‌خواهد.

108-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «لا يُريدُ اللهُ للناس ظُلماً، بل يُريدُ لهمَ الحقَّ والهدايةَ.» منبع: تفسیر البرهان، ج 1، ص 232

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: «خداوند برای مردم ظلم نمی‌خواهد، بلکه حق و هدایت را برای آنان می‌خواهد.»

وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ (109)

109-ترجمه: و آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است، از آن خداست و همه امور به سوی او بازگردانده می‌شوند.

109-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «كُلُّ شيءٍ يَعودُ إلى اللهِ ومُلْكهُ.» منبع: بحار الأنوار، ج 77، ص 299

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «همۀ چیزها به خدا و فرمانروایی او بازمی‌گردد.».

كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ (110)

110-ترجمه: شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدیدار شده‌اید؛ به کار نیک فرمان می‌دهید و از زشتی بازمی‌دارید و به خدا ایمان دارید. و اگر اهل کتاب [نیز] ایمان آورده بودند، برایشان بهتر بود. برخی از آنان مؤمن هستند، ولی بیشترشان نافرمانند.

110-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الخَيريَّةُ في الأمرِ بالمعروفِ والنهي عن المُنكَرِ وبِالإيمانِالباطنِ.» منبع: الکافی، ج 5، ص 56

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: «بهترین بودن در فرمان به نیکی، بازداشتن از بدی و داشتن ایمان باطنی است.»

لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذًى وَإِنْ يُقَاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنْصَرُونَ (111)

111- آن‌ها هرگز جز آزار جزئی به شما زیانی نمی‌رسانند، و اگر با شما بجنگند، پشت به شما کرده و فرار می‌کنند؛ سپس یاری نمی‌شوند.

111-قال الإمام الصّادق (علیه السلام): «ما تُنصَرونَ إلّا بالخِلافِ والعزم علی الجهادِ فی سبیل الله». منبع: کافی، ج5، ص321.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: شما تنها به واسطه‌ی مقاومت و اراده در جهاد در راه خدا یاری می‌شوید.

ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ (112)

112-ترجمه: خوارى بر آن‌ها نوشته شد، هرجا که یافته شوند، مگر اینکه به پناه خدا و به پناه مردم درآیند. آنان گرفتار خشم خدا شدند و مسکنت بر آنان فرود آمد؛ زیرا به آیات خدا کافر شدند و پیامبران را به ناحق کشتند. این بدان دلیل بود که نافرمانی کردند و به تجاوزگری پرداختند.

112-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «هذا عذابُ مَن کفرَ بآیات الله و حاربَ أولیاءَهُ». منبع: کافی، ج4، ص325.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: این عذاب کسی است که به آیات خدا کفر ورزد و با دوستان خدا جنگ کند.

لَيْسُوا سَوَاءً مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ (113)

113- همه‌ی اهل کتاب یکسان نیستند؛ گروهی از آن‌ها هستند که ایستاده آیات خدا را در نیمه‌های شب می‌خوانند و سجده می‌کنند.

113-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «هذا وصفُ مَن آمنَ بحقٍ مِن أهلِ الکتابِ». منبع: کافی، ج8، ص350.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: این وصف کسی است که با حق از اهل کتاب ایمان آورد.

يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُوْلَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ (114)

114-ترجمه: آنان به خدا و روز قیامت ایمان دارند، امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند، و در کارهای نیک پیشی می‌گیرند. و آنان از صالحان هستند.

114-قال الإمام علی (علیه السلام): «الصَّالِحِینَ هُمُ الذِّینَ یَعملُونَ بِما أَمَرَهُ الله». منبع: نهج البلاغه، حکمت 17.

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: صالحان کسانی هستند که به آنچه خداوند فرمان داده عمل می‌کنند.

وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ (115)

115-ترجمه: هر کار خیری انجام دهند، هرگز از آن محروم نخواهند شد، و خداوند به پرهیزگاران آگاه است.

115-قال الإمام زین‌العابدین (علیه السلام): «البرُ یُجزَی ولو کانَ قلیلاً». منبع: صحیفه سجادیه، دعا 15.

ترجمه حدیث: امام زین‌العابدین (علیه السلام) فرمودند: نیکی، هرچند اندک باشد، پاداش داده خواهد شد.

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ (116)

116-ترجمه: کسانی که کفر ورزیدند، مال و فرزندانشان چیزی از عذاب خدا را دفع نمی‌کند، و آنان اهل آتش‌اند که در آن جاودانند.

116-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «هذا وعیدُ مَن استعانَ بمالِهِ و ولدِهِ علی ظلمٍ».

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: این تهدیدی است برای کسی که به مال و فرزندش در ظلم و ستم کمک بگیرد.

منبع: کافی، ج2، ص320.

مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ (117)

117-ترجمه: داستان هزینه‌هایشان در زندگی دنیا همچون بادی است که در آن سرماست؛ بر زراعت قومی که بر خویش ستم کرده‌اند می‌وزد و آن را نابود می‌کند. خداوند به آن‌ها ستم نکرده، بلکه خودشان به خودشان ستم می‌کنند.

117-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «هذا مثلُ مَن أنفقَ فی غیرِ سبیلِ الله». منبع: کافی، ج5، ص21.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: این مثال، کسی است که در غیر راه خدا انفاق می‌کند.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتْ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ (118)

118-ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، محرمان خود را جز از میان خودتان انتخاب نکنید؛ آن‌ها در نابودی شما کوتاهی نمی‌کنند و دوست دارند شما در رنج باشید. کینه از دهانشان آشکار است، و آنچه در دل پنهان دارند بزرگ‌تر است. ما آیات را برای شما روشن کردیم اگر بیندیشید.

118-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إِحذَروا من یَتودَّدُ لَکُم و فی قلبِه بغضٌ». منبع: کافی، ج2، ص655.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: از کسی که به شما محبت می‌کند ولی در دلش کینه دارد، برحذر باشید.

هَاأَنْتُمْ أُوْلَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ (119)

119-ترجمه: این شمایید که آن‌ها را دوست می‌دارید، اما آن‌ها شما را دوست نمی‌دارند. شما به همه‌ی کتاب الهی ایمان آورده‌اید، اما هنگامی که با شما روبه‌رو می‌شوند می‌گویند: ما ایمان آورده‌ایم، و هنگامی که تنها می‌شوند، از شدت خشم، سر انگشتانشان را به دندان می‌گزند. بگو: به خشم خود بمیرید! خداوند از اسرار درون سینه‌ها آگاه است.

119-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «لا یَضُرُّکُم غَیظُ الظالِمینَ إذا کُنتُم مَعَ اللهِ».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: خشم ظالمان به شما آسیبی نمی‌رساند اگر با خدا باشید.

منبع: کافی، ج2، ص325.

إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ (120)

120-ترجمه: اگر به شما خیری برسد، آنان را ناراحت می‌کند و اگر مصیبتی به شما برسد، خوشحال می‌شوند. ولی اگر شکیبایی و تقوا پیشه کنید، نیرنگ آن‌ها هیچ آسیبی به شما نخواهد رساند. خداوند به آنچه انجام می‌دهند احاطه دارد.

121-قال الإمام علی (علیه السلام): «الصَّبرُ عِندَ المُصیبةِ عَلامَةُ المتَّقینَ». منبع: نهج البلاغه، حکمت 113.

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: شکیبایی هنگام مصیبت نشانه‌ی پرهیزگاران است.

وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (121)

121-ترجمه: و [به یاد آورید] هنگامی را که صبحگاهان از خانه‌ات خارج شدی تا مؤمنان را در جایگاه‌های نبرد مستقر سازی؛ و خداوند شنوا و داناست.

121-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الجهادُ فی سبیلِ اللهِ أعلى درجاتِ الإیمانِ». منبع: کافی، ج5، ص21.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: جهاد در راه خدا بالاترین درجات ایمان است.

إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (122)

122-ترجمه: زمانی که دو گروه از شما، تصمیم گرفتند که سستی و عقب‌نشینی کنند، در حالی که خداوند ولی و سرپرست آن‌ها بود؛ و مؤمنان باید تنها بر خدا توکل کنند.

122-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «التَّوکلُ علی اللهِ قُوَّةٌ للقلوبِ الضعیفة». منبع: کافی، ج2، ص256.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: توکل بر خداوند، قدرتی برای دل‌های ناتوان است.

وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (123)

123-ترجمه: و قطعاً خداوند شما را در نبرد بدر یاری کرد، در حالی که [از نظر تعداد و تجهیزات] ضعیف و اندک بودید؛ پس تقوای الهی پیشه کنید، شاید شکرگزاری کنید.

123-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «النَّصرُ مِنَ اللهِ یَرتبطُ بالإخلاصِ». منبع: کافی، ج2، ص24.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: یاری از سوی خداوند به اخلاص وابسته است.

إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلَاثَةِ آَلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُنْزَلِينَ (124)

124-ترجمه: [به یاد آورید] زمانی که به مؤمنان گفتی: آیا برای شما کافی نیست که پروردگارتان سه هزار فرشته را [برای یاری شما] فرو فرستد؟

124-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «مَدَدُ الملائِکةِ یَظهرُ لِلمؤمنینَ فی أوقاتِ الضُّعفِ». منبع: کافی، ج3، ص56.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: یاری فرشتگان برای مؤمنان در زمان‌های ضعف آشکار می‌شود.

بَلَى إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا وَيَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هَذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آَلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُسَوِّمِينَ (125)

125-ترجمه: آری، اگر صبر و تقوا پیشه کنید و آن‌ها [دشمنانتان] با این شتاب به سراغ شما آیند، پروردگارتان شما را با پنج هزار فرشته نشان‌دار یاری می‌کند.

125-قال الإمام علی (علیه السلام): «التَّقوی سِلاحُ المؤمنینَ فی مَواطِنِ الخَوفِ». منبع: نهج البلاغه، حکمت 71.

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: تقوا، سلاح مؤمنان در مواقع ترس است.

وَمَا جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرَى لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُمْ بِهِ وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ (126)

126-ترجمه: و خداوند این را [یاری فرشتگان] جز برای بشارت شما و اطمینان قلب‌هایتان قرار نداد؛ و پیروزی تنها از سوی خداوند توانای حکیم است.

126-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إنّ النصرَ مِنَ اللهِ إنْ خَلُصَتِ النوايا وتمدُّدت الحبال بالصبر». منبع: کافی، ج5، ص54.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “پیروزی از جانب خداست، اگر نیت‌ها خالص شوند و انسان‌ها در مصائب به ریسمان صبر تمسک جویند.”

لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوا خَائِبِينَ (127)

127-ترجمه: تا بخشی از کسانی که کفر ورزیدند را نابود سازد یا آنان را سرکوب کند، و ناامید بازگردند.

127-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «قَطْعُ ظُهُورِ الظالمینَ کرامةٌ لِلْمومنینَ». منبع: تفسیر القمی، ج1، ص158.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “نابودی ستمگران، بزرگ‌داشت مؤمنان است.”

لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ (128)

128-ترجمه: هیچ اختیاری در کار [هدایت و عذاب] آنان برای تو نیست؛ یا خداوند توبه آنان را می‌پذیرد، یا آنان را عذاب می‌کند، چراکه ستمگرند.

128-قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «لا أملکُ قُلوبَ المخلوقینَ، إنّما أنا عبدٌ أدعو إلی الله».

ترجمه حدیث: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودند: “من بر قلوب مخلوقین مالک نیستم، من تنها بنده‌ای هستم که به سوی خدا دعوت می‌کنم.”منبع: تفسیر اهل البیت (ع)، ج2، ص489.

وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ (129)

129-ترجمه: و آنچه در آسمان‌ها و زمین است، برای خداست. او هر که را بخواهد می‌آمرزد و هر که را بخواهد عذاب می‌کند؛ و خداوند آمرزنده‌ی مهربان است.

129-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «مغفرةُ اللهِ واسعةٌ لِمَن أنابَ و تابَ». منبع: بحار الأنوار، ج6، ص24.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “آمرزش خداوند وسیع است برای کسی که به سوی او بازگردد و توبه کند.”

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (130)

130-ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید! ربا را که چندین برابر افزوده می‌شود، مخورید و از [مخالفت فرمان] خدا بپرهیزید تا رستگار شوید.

130-قال الإمام علي (علیه السلام): «الرّبا فسقٌ و ظلمٌ، يَضرُّ المجتمع و يُفسِدُ العباد». منبع: نهج البلاغة، حکمت 327.

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “ربا فسق و ظلم است، به اجتماع آسیب می‌رساند و بندگان را فاسد می‌کند.”

وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ (131)

131-ترجمه: و از آتشی که برای کافران آماده شده است، پروا کنید.

131-قال الإمام علي (علیه السلام): «النَّارُ عِقابُ الظالمینَ، و التَّقوی طريقُ النّجاةِ منها».

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “آتشی که عذاب ستمگران است، و تقوا راه نجات از آن است.”

منبع: نهج البلاغه، حکمت 189.

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (132)

132-ترجمه: و از خدا و پیامبر اطاعت کنید، شاید مورد رحمت قرار گیرید.

132-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «طاعةُ اللهِ و الرسولِ توجبُ الرحمةَ».

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “اطاعت از خدا و پیامبر، موجب رحمت می‌شود.”منبع: کافی، ج3، ص123.

وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ (133)

133-ترجمه: و به سوی آمرزشی از جانب پروردگارتان و بهشتی که پهنای آن آسمان‌ها و زمین است و برای پرهیزگاران آماده شده، شتاب کنید.

133-قال الإمام علي (علیه السلام): «الجنةُ مَأوی المتقینَ، و التقوی زادُ المسافرينَ إلیها». منبع: نهج البلاغه، حکمت 74.

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “بهشت، جایگاه پرهیزگاران است و تقوا، زاد و توشه‌ی مسافران به سوی آن.”

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنْ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ (134)

134-ترجمه: آنان که در توانگری و تنگدستی انفاق می‌کنند و خشم خود را فرو می‌برند و از مردم در می‌گذرند؛ و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.

134-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «المُحسنُ من یکظمُ غیظَهُ و یَغفرُ لمن أساءَ إلیه». منبع: کافی، ج2، ص125.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “نیکوکار کسی است که خشم خود را فرو نشاند و از خطای کسی که به او بدی کرده است درگذرد.”

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ (135)

135-ترجمه: و آنان که وقتی کار زشتی مرتکب شوند یا به خود ستم کنند، خدا را به یاد می‌آورند و برای گناهانشان آمرزش می‌طلبند - و چه کسی جز خداوند گناهان را می‌آمرزد؟ - و بر خلاف آنچه انجام دادند، اصرار نمی‌ورزند، در حالی که می‌دانند.

135-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الاستغفارُ قُربةٌ إلی اللهِ، تُزيلُ أثرَ الذنوبِ». منبع: کافی، ج4، ص304.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “استغفار، وسیله‌ی نزدیک شدن به خدا و زدودن اثر گناهان است.”

أُوْلَئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ (136)

136-ترجمه: پاداش چنین کسانی از جانب پروردگارشان آمرزش و بهشت‌هایی است که از زیر [قصرهای] آن، نهرها جاری است؛ جاودانه در آن خواهند بود، و چه پاداش خوبی برای عمل‌کنندگان است.

136-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الخُلودُ فی الجنةِ جزاءُ مَن تَابَ و أصلحَ». منبع: بحار الأنوار، ج8، ص58.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “در بهشت جاودان، پاداش کسی است که توبه کند و خود را اصلاح نماید.”

قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ (137)

137-ترجمه: پیش از شما سنت‌هایی [بر اقوام دیگر] جاری بوده؛ پس در زمین گردش کنید و ببینید که عاقبت مکذّبان چگونه بوده است.

137-قال الإمام علي (علیه السلام): «التَّفکرُ فی عِبرَةِ الأقوامِ یَزيدُ الإيمانَ و الحِکمةَ». منبع: نهج البلاغه، حکمت 287.

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “تفکر در سرگذشت اقوام، ایمان و حکمت را افزایش می‌دهد.”

هَذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ (138)

138-ترجمه: این [قرآن] بیان، هدایت و پند و اندرز برای پرهیزگاران است.

138-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «القرآنُ هدی لمن یَعملُ بآياتِه، و ليسَ لمن يَكتفي بتلاوَتِه».

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “قرآن هدایت است برای کسی که به آیات آن عمل کند، نه کسی که به خواندن آن اکتفا کند.”منبع: بحار الأنوار، ج8، ص68.

وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (139)

139-ترجمه: و سست نشوید و اندوهگین نگردید، که اگر مؤمن باشید شما برترید.

139-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «لا تَهِنُوا عَن طَلبِ الحقِّ، وَ لا تَحزَنُوا لِفَوتِه، فَأَنتُمُ الأَعلَونَ بِإيمانِكُم».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “در طلب حق سستی نکنید و از دست دادنش اندوهگین نشوید، زیرا شما به واسطه ایمانتان برترید.”منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج2، ص896.

إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ (140)

140-ترجمه: اگر به شما آسیبی رسید، به آن گروه [نیز] آسیبی همانند آن رسید؛ و این روزها را میان مردم می‌گردانیم [تا عبرت گیرند] و تا خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند معلوم بدارد و از میان شما گواهانی [بر حق] برگیرد؛ و خداوند ستمگران را دوست نمی‌دارد.

140-قال الإمام علي (علیه السلام): «الأیّامُ دُوَلٌ، فاصبِر لِدَولَتِكَ، و لا تَيأَس عِندَ نَوبَةِ غَیرِکَ». منبع: بحارالأنوار، ج78، ص8.

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “روزها نوبت‌به‌نوبت می‌چرخند، پس برای رسیدن نوبت خود صبر کن و از پیروزی دیگران مأیوس مباش.”

وَلِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَمْحَقَ الْكَافِرِينَ (141)

141-ترجمه: و تا خداوند کسانی را که ایمان آورده‌اند، خالص گرداند و کافران را نابود سازد.

141-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «التمحیصُ بالبلاءِ یزیدُ المؤمنَ إیماناً و یطهّرُهُ من الذنوب».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “خالص شدن به وسیله بلا، ایمان مؤمن را زیاد می‌کند و او را از گناهان پاک می‌سازد.”منبع: تفسیر القمی، ج1، ص129.

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ (142)

142-ترجمه: آیا گمان کردید که داخل بهشت می‌شوید، حال آنکه هنوز خداوند کسانی از شما را که جهاد کرده‌اند معلوم نکرده و [نیز] صابران را معلوم ننموده است؟

142-قال الإمام علي (علیه السلام): «الجنةُ لا تُنالُ إلا بالصبرِ علی الطاعةِ و الجهادِ فی سبیلِ الله».

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “بهشت جز با صبر بر طاعت و جهاد در راه خدا به دست نمی‌آید.”

منبع: نهج البلاغه، خطبه 193.

وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ (143)

143-ترجمه: و شما پیش از آنکه با آن روبرو شوید، آرزوی مرگ می‌کردید؛ پس آن را دیدید، در حالی که [به آن] می‌نگریستید.

143-قال الإمام الحسين (علیه السلام): «الموتُ قَنطَرَةٌ تَعبرُ بِکُم عَنِ الضُّرِّ إلی الرّاحة». منبع: بحار الأنوار، ج6، ص154.

ترجمه حدیث: امام حسین (علیه السلام) فرمودند: “مرگ پلی است که شما را از سختی به آسایش عبور می‌دهد.”

وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ (144)

144-ترجمه: و محمد جز فرستاده‌ای نیست که پیش از او [نیز] فرستادگانی [آمده و] گذشتند. آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، به عقب برمی‌گردید؟ و هر کس به عقب برگردد، هرگز هیچ زیانی به خدا نمی‌رساند؛ و خداوند سپاسگزاران را پاداش خواهد داد.

144-قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «مَن ثَبَتَ عَلی دینِهِ بَعدَ وَفاتی، فَکَأَنَّما جَاهَدَ مَعِی».”منبع: بحار الأنوار، ج22، ص305.

ترجمه حدیث: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودند: “هر کس پس از وفات من بر دین خود ثابت قدم بماند، گویا همراه من جهاد کرده است.

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتَابًا مُؤَجَّلًا وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا وَسَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ (145)

145-ترجمه: و هیچ کس جز به اذن خدا نمی‌میرد؛ سرنوشتی است معین. و هر کس پاداش دنیا را بخواهد، به او می‌دهیم و هر کس پاداش آخرت را بخواهد، به او می‌دهیم؛ و سپاسگزاران را پاداش خواهیم داد.

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «کلُّ شیءٍ بقضاءٍ و قدرٍ، حتی وَضعُکَ یَدَکَ علی خدِّک».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “همه چیز با قضا و قدر است، حتی گذاشتن دستت بر گونه‌ات.”

منبع: کافی، ج1، ص176.

وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ (146)

ترجمه: چه بسیار پیامبرانی که همراه او جماعت‌های بسیاری [برای خدا] جنگ کردند؛ آنان در برابر آنچه در راه خدا به آنان رسید، سست نشدند، ناتوان نگشتند و تن به خواری ندادند؛ و خداوند شکیبایان را دوست دارد.

قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «الصَّبرُ زینُ المؤمنِ و مفتاحُ الفرجِ». منبع: تفسیر اهل بیت (علیهم السلام)، ج2، ص896 / بحارالأنوار، ج63، ص373.

ترجمه حدیث: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودند: “صبر زینت مؤمن و کلید گشایش است.”

وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ (147)

147-ترجمه: گفتارشان جز این نبود که می‌گفتند: «پروردگارا، گناهان ما و زیاده‌روی ما را در کارهایمان بیامرز و قدم‌های ما را استوار بدار و بر گروه کافران پیروزمان گردان.»

147-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الدُّعاءُ فی الشدةِ مفتاحُ النجاةِ». منبع: کافی، ج2، ص237.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “دعا در سختی‌ها، کلید نجات است.”

فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ (148)

148-ترجمه: پس خداوند پاداش دنیا و پاداش نیک آخرت را به آنان داد؛ و خداوند نیکوکاران را دوست می‌دارد.

148-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الإحسانُ زادُ المؤمنِ إلی الجنةِ». منبع: بحار الأنوار، ج8، ص68.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “نیکوکاری توشه‌ی مؤمن برای رسیدن به بهشت است.”

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ (149)

149-ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اگر از کسانی که کافر شدند، اطاعت کنید، شما را به عقب بازگردانیده و [از دین] برمی‌گردانند؛ و در این صورت زیانکار خواهید بود.

149-قال الإمام علي (علیه السلام): «الطاعةُ لِأعداءِ اللهِ هلاكٌ و خسارةٌ». منبع: نهج البلاغه، خطبه 192.

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “اطاعت از دشمنان خدا، موجب هلاکت و زیان است.”

بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ (150)

150-ترجمه: [نه تنها دشمنان را اطاعت نکنید،] بلکه خداوند سرپرست شماست و او بهترین یاری‌دهنده است.

150-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «المَوَلی الحقُّ هوَ اللهُ، و من رکَنَ إلیه نجا». منبع: کافی، ج3، ص45.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “سرپرست حقیقی، خداوند است؛ و هر کس به او تکیه کند، نجات خواهد یافت.”

سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ (151)

151-ترجمه: به زودی در دل کسانی که کفر ورزیدند، به سبب آنکه چیزی را شریک خدا قرار دادند که هیچ دلیلی برای [حقانیت] آن نازل نکرده بود، [ترس و] هراس می‌افکنیم؛ و جایگاهشان آتش است، و چه بد جایگاهی است برای ستمگران.

151-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الشركُ ظُلمٌ عظیمٌ و عاقبتهُ النارُ». منبع: تفسیر القمی، ج1، ص130.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “شرک، ظلم بزرگی است و عاقبت آن آتش است.”

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ (152)

152-ترجمه: و خداوند وعده‌ی خود را [در پیروزی] به شما راست گردانید، هنگامی که آنان را با اذن خدا نابود می‌کردید، تا

زمانی که سست شدید و در کار [جنگ] اختلاف کردید، و پس از آنکه آنچه را دوست داشتید [پیروزی] به شما نشان داد، نافرمانی کردید؛ برخی از شما دنیا می‌خواست و برخی از شما آخرت [را خواهان بود]؛ سپس شما را از [پیروزی بر] آنان منصرف کرد، تا شما را بیازماید؛ و قطعاً خداوند شما را بخشید و او صاحب فضل بر مؤمنان است.

152-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الفشلُ و النزاعُ یفقدُ النصرَ، فعلیكم بالطاعةِ و الثباتِ». منبع: بحار الأنوار، ج21، ص96.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “سستی و اختلاف، پیروزی را از بین می‌برد؛ پس بر شما باد اطاعت و پایداری [در برابر دشمن].”

إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُونَ عَلَى أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ (153)

153-ترجمه: هنگامی که بالا می‌رفتید [و از میدان جنگ دور می‌شدید] و به هیچ کس توجه نمی‌کردید، در حالی که پیامبر شما را از پشت سر صدا می‌زد؛ سپس [خداوند] به خاطر [شکست] غم و اندوهی [به شما داد که] بدنبال غمی دیگر بود، تا بر آنچه از دست دادید یا بر چیزهایی که به شما رسید اندوهگین نباشید؛ و خداوند به آنچه انجام می‌دهید، آگاه است.

153-قال الإمام علي (علیه السلام): «حزنُ المؤمنِ علی الدنیا زوالٌ، ولکن الحزنُ علی الأخرةِ نجاةٌ وثوابٌ».

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “اندوه مؤمن بر دنیا زوال دارد، ولی اندوه برای آخرت موجب نجات و ثواب است.”منبع: نهج البلاغه، حکمت 135.

ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَى طَائِفَةً مِنْكُمْ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَى مَضَاجِعِهِمْ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ (154)

154-ترجمه: سپس [خداوند] بعد از اندوه، آرامش و امنیتی به شما ارزانی داشت، به گونه‌ای که گروهی را خواب سبک فرا گرفت، در حالی که طایفه‌ای دیگر، تنها به فکر خود بودند و به خدا گمان نادرست [و جاهلانه] بردند و گفتند: آیا چیزی از کار به دست ما می‌رسد؟ بگو: «همه امور فقط به دست خداوند است.»

154-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «البلاء یمیزُ ما فی صدور المؤمنین و یمحّصَ ما فی قلوبهم».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “بلایا آنچه در دل مؤمنان است جدا کرده و آنچه در قلبشان وجود دارد خالص می‌سازد.”منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص520.

إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ (155)

155-ترجمه: کسانی از شما که در روز برخورد دو گروه [در جنگ] پشت کردند، فقط شیطان آنان را به سبب بخشی از آنچه مرتکب شده بودند لغزانید، و قطعاً خداوند از آنان درگذشت [چراکه گنه‌پیشه نبودند]؛ زیرا خداوند آمرزنده و بردبار است.

155-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الحلیمُ هوَ اللهُ الذی یصفحُ عن الزلّاتِ بالرّحمة».

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “بردبار، خداوندی است که لغزش‌ها را به رحمت می‌پوشاند.”

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَقَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كَانُوا غُزًّى لَوْ كَانُوا عِنْدَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذَلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (156)

156-ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید! مانند کسانی نباشید که کفر ورزیدند و به برادرانشان، وقتی که [برای تجارت] به سفر می‌رفتند، یا در جبهه جنگ بودند، گفتند: «اگر نزد ما بودند، نه می‌مردند و نه کشته می‌شدند»؛ خداوند این [پندار باطل] را حسرتی

در دل آنان قرار دهد؛ و [بدانید که] تنها خداوند [است که] زنده می‌گرداند و می‌میراند؛ و خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است.

156-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الحسرةُ فی القلبِ نتيجةُ سوءِ الظّنِّ بالله». منبع: بحارالأنوار، ج78، ص298.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “حسرت در قلب، نتیجه سوء‌ظن به خداوند است.”

وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ (157)

157-ترجمه: و اگر در راه خدا کشته شوید یا بمیرید، بی‌شک آمرزش و رحمت خداوند بهتر از [مال و منالی] است که گرد می‌آورند.

157-قال الإمام علي (علیه السلام): «الموتُ فی سبیلِ اللهِ فوزٌ و مغفرة».

امام علی (علیه السلام) فرمودند: “مرگ در راه خدا، پیروزی و بخشش الهی است.” نهج البلاغه، حکمت 137.

وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ (158)

158-ترجمه: و اگر بمیرید یا کشته شوید، قطعاً به سوی خداوند محشور می‌گردید.

158-قال الإمام الحسين (علیه السلام): «الموتُ للحیِّ وصولٌ إلی المبدءِ الأعظمِ».

ترجمه حدیث: امام حسین (علیه السلام) فرمودند: “مرگ برای زنده، رسیدن به مبدأ اعظم است.”منبع: بحار الأنوار، ج6، ص129.

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ (159)

159-ترجمه: پس به علت رحمتی از جانب خداوند، با آنان نرمخو شدی؛ و اگر درشت‌خو و سخت‌دل بودی، قطعاً از پیرامون تو پراکنده می‌شدند؛ پس از آنان در گذر و برایشان طلب آمرزش کن؛ و در کارها با آنان مشورت کن؛ و چون تصمیم گرفتی، بر خداوند توکل کن؛ زیرا خداوند توکل‌کنندگان را دوست دارد.

159-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «لن یجد المؤمن راحتَه إلا بالتوكل علی الله». منبع: کافی، ج2، ص470.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “مؤمن فقط از طریق توکل بر خداوند به آسایش می‌رسد.”

إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (160)

160-ترجمه: اگر خداوند شما را یاری کند، پس هیچ کس بر شما غالب نیست؛ و اگر شما را خوار کند، پس چه کسی بعد از او می‌تواند شما را یاری کند؟ و بر خداوند باید مؤمنان توکل کنند.

160-قال الإمام علي (علیه السلام): «لا غالبَ إلا من نَصرَهُ اللهُ». منبع: نهج البلاغه، خطبه 233.

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “هیچ پیروزی نیست جز برای کسی که خداوند او را یاری دهد.”

وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ (161)

161-ترجمه: شایسته هیچ پیامبری نیست که خیانت کند؛ و هرکس خیانت کند، روز قیامت آنچه را [در آن] خیانت کرده است با خود به همراه می‌آورد؛ سپس به هر نفس، آنچه [از عمل] کسب کرده، به طور کامل داده می‌شود؛ و به آنان ستم نخواهد شد.

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إِنَّ الْغَلُولَ تَحْبِسُ الرَّجُلَ عَنِ الْجَنَّهِ وَ إِنَّهُ لِنَارٍ تَأْكُلُ الْمُخَالِفِينَ».

161-ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “خیانت انسان را از بهشت بازمی‌دارد، و خیانت، آتشی است که مخالفان را می‌سوزاند.”منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص896.

أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ (162)

162-ترجمه: آیا کسی که خشنودی خداوند را پیروی می‌کند، همانند کسی است که خشم خداوند را به جان خریده و جایگاهش دوزخ است؟ چه بد سرانجامی!

162-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «رِضوانُ الله علی الأخیارِ هو عدلُهُ فِی الأعمارِ، وَ سَخَطُهُ عِقابٌ للعُصاةِ یومَ التَّأدیة».

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “رضوان خداوند برای نیکان، عدالت او در طول عمر است؛ و خشم او، عقوبتی برای گناهکاران در روز مجازات است.”منبع: بحارالأنوار، ج24، ص259.

هُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ (163)

163-ترجمه: آنان دارای درجاتی نزد خداوند هستند؛ و خداوند به آنچه انجام می‌دهند، بیناست.

163-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الدَّرَجَاتُ لِلَّذِینَ آمَنُوا عَلی قَدْرِ اِسْتِقَامَتِهِم» منبع: کافی، ج2، ص12.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “درجات مؤمنان نزد خدا، به اندازه پایدار بودن و استواری ایشان است.”

لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ (164)

164-ترجمه: بی‌گمان خداوند بر مؤمنان منّت نهاد که پیامبری از خودشان در میان آنان برانگیخت، تا آیات او را بر آنان بخواند، آنان را تزکیه کند و به آنان کتاب و حکمت بیاموزد؛ هرچند که پیش از این، در گمراهی آشکاری بودند.

164-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «التَّزكِيَةُ هِي تَطْهِيرُ ذَنبِ الإِنْسَان، وَالعِلْمُ رُشْدُ المَسِيرِ». منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص898.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “تزکیه، پاکسازی گناه انسان است، و دانش موجب رشد در مسیر زندگی است.”

أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّى هَذَا قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (165)

165-ترجمه: آیا وقتی مصیبتی به شما رسید - درحالی‌که دو برابر آن به دشمن وارد کرده بودید - گفتید: «این چرا برای ما پیش آمد؟» بگو: «این از جانب خود شماست»؛ همانا خداوند بر هرچیزی تواناست.

165-قال الإمام علي (علیه السلام): «الْمَصَائِبُ حُجَّةٌ عَلَى تَقْصِيرِ الإِنْسَانِ فِي طَاعَةِ رَبِّهِ».

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “مصیبت‌ها حجتی بر کوتاهی انسان در اطاعت از پروردگار است.”نهج البلاغه، حکمت 170.

وَمَا أَصَابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ (166)

166-ترجمه: آنچه روزی که دو جمعیت با یکدیگر برخورد کردند به شما رسید، به اذن خداوند بود و برای اینکه مؤمنان را [از غیرمؤمنان] معلوم کند.

166-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «اللِّقاءُ یومَ التَّمیِیزِ یَكُونُ بَیْنَ الحَقِّ وَ الباطِلِ فِی جَهادٍ لله». منبع: کافی، ج2، ص105.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “برخورد در روز تمییز، میان حق و باطل، در راه خداوند است.”

وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نَافَقُوا وَقِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا قَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوِ ادْفَعُوا قَالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا لَاتَّبَعْنَاكُمْ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ يَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ (167)

167-ترجمه: و تا کسانی را که نفاق ورزیده‌اند معلوم کند، [همان‌ها که] به آنها گفته شد: «بیایید برای خدا بجنگید یا [حداقل از خودتان] دفاع کنید.» گفتند: «اگر جنگ را می‌دانستیم، حتماً از شما پیروی می‌کردیم.» آنها در آن روز به کفر نزدیک‌تر از ایمان بودند؛ با زبان‌شان چیزی می‌گویند که در دلشان نیست؛ و خدا به آنچه کتمان می‌کنند، داناتر است.

167-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «النِّفاقُ ظُهرٌ یومَ القِتالِ حینما یَتكَشَّفُ الحقُّ». منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص496.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “نفاق در میدان جنگ آشکار می‌شود؛ آنگاه که حق نمایان گردد.”

الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (168)

168-ترجمه: همان کسانی که به برادرانشان، [در حالی که خودشان پشت میدان نبرد بودند] گفتند: «اگر از ما پیروی کرده بودند، کشته نمی‌شدند.» بگو: «اگر راست می‌گویید، مرگ را از خودتان دفع کنید.».

168-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «المَوتُ مِیثاقٌ مِنَ اللهِ وَ لن يَدافِعهُ أَحَدٌ». منبع: بحار الأنوار، ج89، ص325.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “مرگ، پیمانی از سوی خداوند است و هیچ‌کس نمی‌تواند آن را دفع کند.”

وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ (169)

169-ترجمه: هرگز گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شده‌اند، مرده‌اند؛ بلکه آنان زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند.

169-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الشُّهَدَاءُ أَحْیَاءٌ يُكَلِّمُونَ وَ يُشَاهِدُونَ وَ يَشْهَدُونَ بِمَا تَفْعَلُونَ».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “شهدا زنده‌اند، سخن می‌گویند، می‌بینند و بر آنچه شما انجام می‌دهید گواهی می‌دهند.”منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص895.

فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ (170)

170-ترجمه: آنان به خاطر آنچه خداوند از فضل خویش به آنان بخشیده است، شادمان‌اند و برای کسانی که هنوز به آنان نپیوسته‌اند، خوشحال‌اند که نه ترسی برایشان وجود دارد و نه غمی خواهند داشت.

170-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الشَّهِیدُ یَفْرَحُ بِكُلِّ خَطْوَهٍ یَفْعَلُهَا الْمُؤْمِنُونَ فِي سَبِیلِ اللهِ».

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “شهید به هر گام مؤمنان در راه خدا شادمان می‌شود.”منبع: کافی، ج2، ص456.

يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ (171)

171-ترجمه: آنان به نعمت و فضل خداوند بشارت می‌دهند، و اینکه خداوند پاداش اهل ایمان را ضایع نمی‌کند.

قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إِنَّ اللَّهَ يَحْبِسُ نِعْمَتَهُ عَنْ الْكافِرِ وَ يَبْذُلُهَا لِلْمُؤْمِنِ».

171-ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “بی‌شک خداوند نعمت خود را از کافر بازمی‌دارد و آن را بر مؤمن ارزانی می‌دارد.” بحار الأنوار، ج24، ص259.

الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا أَجْرٌ عَظِيمٌ (172)

172-ترجمه: کسانی که ندا و دعوت خدا و رسول او را اجابت کردند، پس از آنکه به آنان جراحات و صدماتی رسیده بود؛ برای کسانی از آنان که درستکار و پرهیزکار بودند، پاداشی بزرگ است.

172-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «المُسَارَعَةُ إِلَى دَعْوَةِ اللَّهِ مِنْ بَابِ التَّقْوَى».

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “شتاب در پاسخ‌گویی به ندای خداوند، از باب تقواست.”تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص897.

الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ (173)

173-ترجمه: همان کسانی که به آنان گفتند: «مردمان [لشکر دشمن] برای شما جمع شده‌اند، از آنان بترسید.» اما این سخن ایمان آنان را بیشتر کرد و گفتند: «خدا ما را بس است و او بهترین یاور است.».

173-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «مَنْ أَدْرَكَ الْمَعْنَى الْحَقِيقِيَّ لِ-"حَسْبُنَا اللَّهُ" لَا يَخْشَى أَحَدًا».”نورالثقلین، ج1، ص398.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “هرکس معنای حقیقی ‘حسبنا الله’ را دریابد، از هیچ‌کس نمی‌ترسد.

فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَاتَّبَعُوا رِضْوَانَ اللَّهِ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ (174)

174-ترجمه: پس آنان با نعمتی از سوی خداوند و فضلی [از او] بازگشتند، درحالی‌که هیچ آسیبی به آنان نرسید، و رضای خداوند را پیروی کردند؛ و خداوند صاحب فضل عظیم است.

174-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «الرِّضا بِقَضَاءِ اللَّهِ نِعْمَةٌ لَا يُضَاهِيهَا نِعْمَةٌ». منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص899.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “رضایت به قضای الهی، نعمتی است که هیچ نعمتی برابر با آن نیست.”

إِنَّمَا ذَلِكُمُ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَاءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (175)

175- تنها این شیطان است که دوستان خود را می‌ترساند، پس اگر مؤمن هستید، از آنها نهراسید، بلکه از من بترسید.

175-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «مَخافَهُ الشَّیطانِ زَوالُ الرَّجاءِ وَ عدَمُ الوُثوقِ باللهِ»..”کافی، ج2، ص105.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “ترس از شیطان یعنی از دست دادن امید و عدم اعتماد به خداوند

وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ (176)

176-ترجمه: کسانی که در کفر شتاب می‌کنند، تو را غمگین نسازند؛ زیرا هرگز نمی‌توانند به خدا زیانی برسانند. خدا اراده کرده است که برای آنها سهمی در آخرت قرار ندهد و عذابی بزرگ برای آنهاست.

176-قال الإمام الباقر علیه السلام: «السُّرعَهُ فِي الكُفْرِ حَجَبَتْهُم عَنِ النِّعْمَةِ وَ أَصْلِ جانِبَ الله».

امام باقر علیه السلام فرمودند: “شتاب در کفر، آنها را از نعمت و جانب خداوند محروم کرده است.”

تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص496.

إِنَّ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْإِيمَانِ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (177)

177-ترجمه: کسانی که کفر را به جای ایمان خریدند، هرگز زیانی به خدا نمی‌رسانند و برای آنها عذابی دردناک است.

177-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إِن مَن بَدَّلَ الآخِرَةَ بِالدُّنیا عَذَابُهُ قَدْ كَثُر».”نورالثقلین، ج2، ص398.

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “هرکس آخرت را به دنیا بدل کند، عذاب او فراوان خواهد بود.

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدَادُوا إِثْمًا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ (178)

178-ترجمه: و کسانی که کافر شده‌اند، گمان نکنند که مهلتی که به آنان داده‌ایم، برایشان خوب است. ما فقط به آنها مهلت می‌دهیم تا بر گناهان خود بیفزایند و برای آنها عذابی خوارکننده است.

178-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إِن تَطاوُلَ الكُفْرِ دُونَ عِقابٍ هُوَ حُجَّهُ عَلَیهِم».”منبع: کافی، ج2، ص456.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “مهلت دادن به کفر بدون عقاب، حجتی علیه آنهاست.

مَا كَانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّى يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ (179)

179-ترجمه: خداوند مؤمنان را به همین حال که شما بر آن هستید، وا نمی‌گذارد تا ناپاک را از پاک جدا کند.

179-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «التَّمحیصِ هُوَ وَعْدُ اللهِ فِي الوَفاتِ بينَ الخَبیثِ والطَّیِّبِ».

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “تمحیص، وعده الهی در جدا شدن خبیث از طیب است.”تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص898.

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ (180)

180-ترجمه: و کسانی که نسبت به آنچه خداوند از فضلش به آنان داده است، بخل می‌ورزند، گمان نکنند که این برای آنها خوب است.

180-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «البُخْلُ هُوَ خِصالَهُ الشَّيطانِ وَ لَن يُدْخِلُ المَرءَ رَجاه»..” بحار الأنوار، ج82، ص373.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “بخل، ویژگی شیطان است و امید را از قلب او دور می‌کند.

لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا وَقَتْلَهُمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ (181)

181-ترجمه: خداوند گفتار کسانی را که گفتند: «خدا فقیر است و ما بی‌نیازیم»، شنید. به زودی آنچه گفتند و همچنین کشتن پیامبران به ناحق را خواهیم نوشت و به آنان می‌گوییم: عذاب سوزان را بچشید.

181-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «مَنْ رَمَی اللَّهَ بِأَمْرٍ جَائِرٍ فَقَدْ کَفَرَ بِهِ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ فَقِیرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “هر کس خداوند را به رفتار ظالمانه متهم کند، به او کفر ورزیده است؛ و این همان سخن آنهاست که گفتند: خدا فقیر است و ما بی‌نیازیم.”منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص896.

ذَلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ (182)

182-ترجمه: این [مجازات] به سبب اعمالی است که دست‌های شما پیش فرستاده و خداوند هرگز به بندگان ستم نمی‌کند.

182-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إِنَّ الظُّلْمَ هُوَ مِنْ عَبْدٍ، وَلَيْسَ مِنَ اللهِ».

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “ستم از جانب بنده است، نه از طرف خداوند.”منبع: بحارالأنوار، ج24، ص216.

الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّى يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (183)

183-ترجمه: همان‌ها که گفتند: «خداوند از ما پیمان گرفته که به هیچ پیامبری ایمان نیاوریم تا [اینکه] برای ما هدیه‌ای بیاورد که آتش [آسمانی] آن را بسوزاند. بگو: پیامبران پیش از من، دلایل روشنی برای شما آوردند و آنچه را گفتید نیز [به شما ارائه دادند]؛ پس چرا آنان را کشتید اگر راست می‌گویید؟

183-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إِنَّ اللهَ لَا یَقْبَلُ مِنْ بَنی إسْرَائِیلَ حُجَّةً، بَلْ قَتَلُوا أَنْبِیَاءَهُمْ لِخُبْثِ نُفُوسِهِمْ».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “خداوند از بنی‌اسرائیل هیچ حجتی نمی‌پذیرد، چرا که آنان پیامبرانشان را به دلیل خبث نفس کشتند.”منبع: کافی، ج2، ص105.

فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جَاءُوا بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتَابِ الْمُنِيرِ (184)

184-ترجمه: اگر تو را تکذیب کردند، پیامبران پیش از تو نیز به تکذیب گرفتار شدند؛ همان‌هایی که با دلایل روشن، کتاب‌های آسمانی و کتاب نورآور آمدند.

184-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «التَّکذیبُ بالرُّسُلِ هُوَ تَکذیبُ بالحَقائقِ الواضِحة». منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص898.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “تکذیب پیامبران، تکذیب حقایق روشن است.”

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ (185)

185-ترجمه: هر کس طعم مرگ را می‌چشد و اجرت شما تنها در روز قیامت تمام و کمال داده خواهد شد. کسی که از آتش دوزخ دور شود و به بهشت وارد گردد، یقیناً رستگار شده است؛ و زندگی دنیا جز کالای فریبنده نیست.

185-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الدُّنْیَا کَسِرَابٍ یَسْتَدْرِجُ النَّاسَ بِالْخَدِیعَةِ وَ لَا یَبْقَی لَهُمْ». منبع: بحارالأنوار، ج68، ص90.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “دنیا همانند سرابی است که با فریب، انسان‌ها را به سوی خود می‌کشاند و هیچ‌چیز برای آنان باقی نمی‌گذارد.”

لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ (186)

186-ترجمه: شما در اموال و جان‌هایتان آزمایش خواهید شد و از کسانی که پیش از شما کتاب [آسمانی] داده شده‌اند و از مشرکان، آزارهای فراوانی خواهید شنید؛ ولی اگر صبر کنید و تقوا پیشه نمایید، این کار از عزیمت‌های مهم است.

186-قال الرّسول (صلی الله علیه و آله): «الصَّبْرُ مِفْتَاحُ الْفَرَجِ وَ خُزَائِنُ الرَّحْمَةِ». منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص896.

ترجمه حدیث: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمودند: “صبر کلید گشایش مشکلات و خزانه‌های رحمت است.”

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ (187)

187-ترجمه: زمانی که خداوند از کسانی که به آنان کتاب [آسمانی] داده شد پیمان گرفت که آن را برای مردم آشکار کنند و کتمان نکنند، ولی آنان آن را پشت سر انداختند و به بهای ناچیز فروختند؛ پس چه معامله بدی کردند!

187-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «کِتْمَانُ الْحَقِّ ظُلْمٌ عَظِیمٌ». منبع: کافی، ج2، ص105.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “پنهان کردن حق، ظلم بزرگی است.”

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (188)

188-ترجمه: کسانی که به آنچه کرده‌اند خوشحالند و دوست دارند به آنچه انجام نداده‌اند ستایش شوند، گمان نکن که می‌توانند از عذاب الهی نجات یابند؛ و عذابی دردناک در انتظار آنان است.

188-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «التَّزْكِیَةُ بِالْباطِلِ تُهْلِكُ صَاحِبَهَا». منبع: بحارالأنوار، ج24، ص216.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “تزکیه به ناحق، صاحبش را نابود می‌کند.”

وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (189)

189-ترجمه: سلطنت آسمان‌ها و زمین از آن خدا است؛ و او بر هر چیز توانمند است.

189-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ دَلِیلٌ عَلَی وَحْدَةِ اللَّهِ وَ قُدْرَتِهِ». منبع: تفسیر اهل بیت علیهم السلام، ج2، ص898.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “سلطنت آسمان‌ها و زمین نشانه‌ای بر یکتایی خداوند و قدرت او است.”

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ (190)

190-ترجمه: قطعاً در آفرینش آسمان‌ها و زمین و آمد و شد شب و روز، نشانه‌هایی [آشکار] برای خردمندان است.

190-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «مَنْ نَظَرَ فِي الْخَلْقِ عَلِمَ أَنَّهُ مَخْلُوقٌ وَأَنَّ لَهُ خَالِقًا».”منبع: کافی، ج1، ص79.

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “هر کس در مخلوقات بیندیشد، درمی‌یابد که این‌ها آفریده شده‌اند و یقیناً خالقی دارند.

الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ (191)

191-ترجمه: همان کسانی که خدا را در حالی که ایستاده، نشسته و بر پهلو خفته‌اند، یاد می‌کنند و در آفرینش آسمان‌ها و زمین اندیشه می‌کنند [و می‌گویند:] پروردگارا! این را بیهوده نیافریدی؛ منزهی تو! پس ما را از عذاب آتش نگاه دار.

191-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «التَّفَكُّرُ دَعَامَةُ الْعِبَادَةِ». منبع: بحارالأنوار، ج1، ص196.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “اندیشه، ستون [اصلی] عبادت است.”

رَبَّنَا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ (192)

192--ترجمه: پروردگارا! بی‌تردید هر کسی را که به آتش درآوری، او را رسوا کرده‌ای؛ و ستمگران هیچ یاوری ندارند.

192-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الظُّلْمُ عَدُوُّ النُّورِ وَ مَعَاقِبُهُ فِي نَارٍ أشَدُّ الظُّلُمَاتِ».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “ستم دشمن نور است و کیفر آن در آتشی است که از تاریکی‌ها شدیدتر است.”منبع: بحارالأنوار، ج75، ص309.

رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ (193)

193-ترجمه: پروردگارا! ما شنیدیم دعوت‌کننده‌ای، ما را به ایمان فرا می‌خواند که به پروردگارتان ایمان آورید، و ما ایمان آوردیم.

193-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «دَعْوَةُ الإِيمَانِ، دَعْوَةُ الْفِطْرَةِ الَّتِي جَبَلَ اللَّهُ عَلَيْهَا بَنِي آدَمَ»..”منبع: کافی، ج2، ص13.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “دعوت به ایمان، دعوت به فطرتی است که خداوند انسان‌ها را بر آن آفریده است

رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَى رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ (194)

194-ترجمه: پروردگارا! آنچه را که به وسیله رسولانت به ما وعده داده‌ای به ما عطا کن و ما را روز قیامت رسوا مگردان، که تو هرگز خلاف وعده نمی‌کنی.

194-قال رسول الله (صلی الله علیه وآله): «إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ». منبع: بحار الأنوار، ج70، ص60.

ترجمه حدیث: رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمودند: “خداوند هرگز خلاف وعده نمی‌کند.”

فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ(195)

195-پس پروردگارشان دعای آنان را اجابت کرد [که] یقیناً من عمل هیچ عمل کننده ای از شما را از مرد یا زن که همه از یکدیگرند تباه نمی کنم؛ پس کسانی که [برای خدا] هجرت کردند، و از خانه هایشان رانده شدند، و در راه من آزار دیدند، و جنگیدند و کشته شدند، قطعاً بدی هایشان را محو خواهم کرد و آنان را به بهشت هایی که از زیرِ [درختانِ] آن نهرها جاری است، وارد می کنم [که] پاداشی است از سوی خدا و خداست که پاداش نیکو نزد اوست.

195-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إِنَّ لِلَّهِ جَنَّاتٍ لَا يَرَاهَا أَحَدٌ». منبع: کافی، ج2، ص175.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “خداوند باغ‌هایی دارد که هیچ‌کس آنها را نمی‌بیند.”

لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلَادِ (196)

196-ترجمه: مبادا دگرگونی و گردش کافران در شهرها تو را فریب دهد.

196-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إِنَّ الدُّنْيَا دَارُ فَنَاءٍ».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: “دنیا خانه فنا و زوال است.” منبع: کافی، ج2، ص198.

مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَبِئْسَ الْمِهَادُ (197)

197-ترجمه: این (دنیا و بهره‌هایش) کالایی اندک است، سپس جایگاه آنان جهنم است و بد جایگاهی است!

197-قال الإمام علي (علیه السلام): «الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ».

ترجمه حدیث: امام علی (علیه السلام) فرمودند: “دنیا زندان مؤمن است.”

منبع: نهج البلاغه، حکمت136.

لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ… (198)

198-ترجمه: اما کسانی که پروردگارشان را پروا داشتند، برای آنها باغ‌هایی است که از زیر درختانش نهرها جاری است؛ جاودانه در آن خواهند ماند.

198-قال الإمام الباقر (علیه السلام): «إِنَّ فِي الْجَنَّةِ مَا لَا عَيْنٌ رَأَتْ». منبع: کافی، ج2، ص179.

ترجمه حدیث: امام باقر (علیه السلام) فرمودند: “در بهشت چیزی است که هیچ چشمی ندیده است.”

وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خَاشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ(199)

199-ترجمه: و برخی از اهل کتاب کسانی هستند که به خدا و آنچه بر شما نازل شده و آنچه بر آنان نازل گردیده ایمان دارند، در حالی که برای خدا خاشع‌اند و آیات خدا را به بهای اندک نمی‌فروشند؛ آنان نزد پروردگارشان پاداش خود را خواهند داشت، که خداوند سریع الحساب است.

199-قال الإمام الصادق (علیه السلام): «إنَّ اللهَ يُحِبُّ أهلَ السِّماحَة».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: خداوند انسان‌های با گذشت را دوست دارد.

منبع: کافی، ج2، ص102.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ(200)

200-ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید! شکیبایی کنید، یکدیگر را به صبر وادارید، و مرزها را حفظ کنید، و از خدا پروا نمایید، باشد که رستگار شوید.

200-قال الإمام الصادق (عَلَيْهِ السَّلَام): «الصَّبرُ مِفتَاحُ الفَرجِ».

ترجمه حدیث: امام صادق (علیه السلام) فرمودند: صبر کلید گشایش است.

منبع: تحف العقول، ص201.

سوره نساء: جزء چهارم

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ (0)

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا (1)

1-ای مردم! از پروردگارتان که شما را از یک انسان آفرید و همسر او را نیز از جنس او خلق کرد و از آن دو، مردان و زنان بسیاری پراکنده ساخت. و از خدایی بپرهیزید که به نام او از یکدیگر درخواست می‌کنید و از قطع رابطه با خویشاوندان پرهیز کنید. خداوند مراقب شما است.

1-قال الإمام الصادق عليه السلام:عَنْ أَبِی‌بَصِیرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام): لِأَیِّ عِلَّهٍ خَلَقَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ آدَمَ مِنْ غَیْرِ أَبٍ وَ أُمٍّ وَ خَلَقَ عِیسَی مِنْ غَیْرِ أَبٍ وَ خَلَقَ سَائِرَ النَّاسِ مِنَ الْآبَاءِ وَ الْأُمَّهَاتِ؟ فَقَالَ: لِیَعْلَمَ النَّاسُ تَمَامَ قُدْرَتِهِ وَ کَمَالَهَا وَ أَنَّهُ قَادِرٌ عَلَی أَنْ یَخْلُقَ خَلْقًا مِنْ أُنْثَی مِنْ غَیْرِ ذَکَرٍ کَمَا هُوَ قَادِرٌ عَلَی أَنْ یَخْلُقَهُ مِنْ غَیْرِ ذَکَرٍ وَ لَا أُنْثَی.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: ((تا مردم به قدرت و توانایی خداوند واقف شوند و بدانند که او قادر است از مؤنث (مادر) بدون مذکر (پدر)، موجودی بیافریند؛ همان‌طور که قادر است آن موجود را بدون مذکر و مؤنث خلق کند. خداوند این‌چنین کرد تا همگان بدانند که او بر هر چیزی تواناست.)).علل الشرایع، جلد 1، صفحه 15

وَآتُوا الْيَتَامَى أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِكُمْ إِنَّهُ كَانَ حُوبًا كَبِيرًا (2)

2-اموال یتیمان را [هنگامی که به حدّ رشد رسیدند] به آنان بدهید و اموال بد (خود) را، با اموال خوب (آنان) عوض نکنید؛ و اموال آنان را همراه اموال خودتان نخورید. این گناه بزرگی است.

2-قال الإمام الباقر عليه السلام:إِنَّهُ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَهُ کَرِهُوا مُخَالَطَةَ الْیَتَامَی فَشَقَّ ذَلِکَ عَلَیْهِمْ فَشَکَوْا ذَلِکَ إِلَی النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) فَأَنْزَلَ اللَّهُ: وَیَسْأَلُونَکَ عَنِ الْیَتَامَی قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ خَیْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُکُمْ.

امام باقر (علیه السلام) فرمود: وقتی این آیه نازل شد، مردم از معاشرت با یتیمان کناره‌گیری کردند و این امر بر یتیمان دشوار آمد. پس نزد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) شکایت کردند. خداوند این آیه را نازل فرمود: «و از تو درباره یتیمان سؤال می‌کنند، بگو: اصلاح کار آنان بهتر است؛ و اگر زندگی خود را با زندگی آنان بیامیزید، [مانعی ندارد] آن‌ها برادر [دینی] شما هستند.»تفسیر اهل بیت علیهم السلام، جلد 3، صفحه 22.

وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا (3)

3-و اگر می‌ترسید که در حق یتیمان عدالت نکنید، پس با زنانی که برای شما پاکیزه‌اند، دو یا سه یا چهار ازدواج کنید؛ و اگر می‌ترسید عدالت نکنید، به یک زن یا به آنچه مالک آن هستید، اکتفا کنید. این کار برای جلوگیری از ظلم بهتر است.

3-قال الإمام الصادق عليه السلام:فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَواحِدَةً یَعْنِی فِی النَّفَقَهْ. وَ أَمَّا قَوْلُهُ وَ لَنْ تَسْتَطِیعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَیْنَ النِّساءِ وَ لَوْ حَرَصْتُمْ فَلا تَمِیلُوا کُلَّ الْمَیْلِ فَتَذَرُوها کَالْمُعَلَّقَةِ یَعْنِی فِی الْمَوَدَّهْ.

امام صادق (علیه السلام فرمود: ((منظور از آیه “فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَواحِدَةً”، عدالت در نفقه است؛ و منظور از آیه “وَلَنْ تَسْتَطِیعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَیْنَ النِّساءِ”، عدالت در محبت و مودّت است.))

الکافی، جلد 5، صفحه 362

وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَرِيئًا (4)

4-و مهر زنان را [به‌طور کامل] به‌عنوان یک بدهی (یا عطیه) به آنان بپردازید؛ [ولی] اگر آن‌ها چیزی از آن را با رضایت خاطر به شما ببخشند، حلال و گوارا مصرف کنید.

4-قال الإمام الصادق عليه السلام:عَنْ سَعِیدِ بْنِ یَسَارٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) جُعِلْتُ فِدَاکَ امْرَأَهْ دَفَعَتْ إِلَی زَوْجِهَا مَالًا مِنْ مَالِهَا لِیَعْمَلَ بِهِ وَ قَالَتْ لَهُ حِینَ دَفَعَتْ إِلَیْهِ أَنْفِقْ مِنْهُ فَإِنْ حَدَثَ بِکَ حَدَثٌ فَمَا أَنْفَقْتَ مِنْهُ حَلَالًا طَیِّباً… فَقَالَ: یَقُولُ اللَّهُ جَلَّ اسْمُهُ فِی کِتَابِهِ فَإِنْ طِبْنَ لَکُمْ عَنْ شَیْءٍ مِنْهُ نَفْسًا فَکُلُوهُ هَنِیئًا مَرِیئًا.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اگر زنی از مال خود به همسرش ببخشد، و با رضایت آن را واگذار کند، حلال و گوارا است؛ همان‌گونه که خداوند در قرآن فرموده است: فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَرِيئًا.)).

الکافی، جلد 5، صفحه 136

وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا وَارْزُقُوهُمْ فِيهَا وَاكْسُوهُمْ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا (5)

5-اموال خود را، که خداوند وسیله قوام زندگی شما قرار داده، به دست سفیهان نسپارید و از آن، به آن‌ها روزی دهید! و لباس بر آنان بپوشانید و با آن‌ها سخن شایسته بگویید!

5-قال الإمام الصادق عليه السلام:عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَالَ: «لَا تَجُوزُ وَصِیَّهًٌْ السَّفِیهِ، وَ قَالَ: السَّفِیهُ شَرِبَ الْخَمْرِ، وَ قَالَ: لَا یَتَصَدَّقُ السَّفِیهُ».

امام صادق (علیه السلام) فرمود: ((وصیت سفیه جایز نیست.» سپس فرمود: «سفیه کسی است که شراب می‌نوشد.» و فرمود: «سفیه نمی‌تواند صدقه بدهد)).تهذیب الأحکام، جلد 9، صفحه 191

وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُواوَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا (6)

6-و یتیمان را چون به حد بلوغ برسند، بیازمایید! اگر در آن‌ها رشد (کافی) یافتید، اموالشان را به آن‌ها بدهید! و پیش از آنکه بزرگ شوند، اموالشان را از روی اسراف نخورید! هر کس که بی‌نیاز است، (از برداشت حق‌الزحمه) خودداری کند؛ و آن کس که نیازمند است، به طور شایسته (و مطابق زحمتی که می‌کشد،) از آن بخورد. و هنگامی که اموالشان را به آن‌ها بازمی‌گردانید، شاهد بگیرید! و خداوند برای محاسبه کافی است.

6-قال الإمام علي عليه السلام((مَنْ کَانَ غَنِیًّا فَلْیَسْتَعْفِفْ وَ مَنْ کَانَ فَقِیراً فَلْیَأْکُلْ بِالْمَعْرُوفِ. یَقُولُ: لَا یَأْخُذْ إِلَّا عَلَی قَدْرِ حَاجَتِهِ إِذَا کَانَ یَقُومُ عَلَی الْیَتِیمِ.))

امام علی (علیه السلام) فرمود: «هر کس بی‌نیاز است، باید خودداری کند و هر کس نیازمند است، باید به اندازه نیازش و به طور شایسته از مال یتیم بخورد، در صورتی که سرپرستی یتیم را بر عهده دارد)). نهج البلاغة، حکمت 251

لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا (7)

7-برای مردان، از آنچه پدر و مادر و خویشاوندان از خود بر جای می‌گذارند، سهمی است؛ و برای زنان نیز، از آنچه پدر و مادر و خویشاوندان می‌گذارند، سهمی؛ خواه آن مال، کم باشد یا زیاد؛ این سهمی است تعیین‌شده و پرداختنی.

7-قال الإمام الصادق عليه السلام:«إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعْطَی کُلَّ ذِی حَقٍّ حَقَّهُ، فَمَنْ أَعْطَی اللَّهَ حَقَّهُ فَهُوَ مِنْ أَهْلِهِ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند به هر صاحب حقی، حقش را داده است. هر کس حق خدا را ادا کند، از اهل اوست.»

الکافی، جلد 7، صفحه 2

وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُو الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا (8)

8-و اگر به هنگام تقسیم (ارث)، خویشاوندان (و طبقه‌ای که ارث نمی‌برند) و یتیمان و مستمندان، حضور داشته باشند، چیزی از آن اموال را به آن‌ها بدهید! و با آن‌ها به طور شایسته سخن بگویید!

8-قال الإمام السجاد عليه السلام:((إِذَا حَضَرَتْ قِسْمَةَ الْمِیرَاثِ فَاعْطُوا مَنْ لَا یَرِثُ مِمَّنْ شَهِدَ الْقِسْمَةَ.))

امام سجاد علیه السلام فرمود: «هنگامی که تقسیم ارث انجام می‌شود، به کسانی که ارث نمی‌برند ولی در تقسیم ارث حضور دارند، چیزی بدهید.))تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 467

وَلْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعَافًا خَافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا (9)

9-کسانی که اگر فرزندان ناتوانی از خود بیادگار بگذارند از آینده آنان می‌ترسند، باید (از ستم درباره یتیمان مردم) بترسند! از (مخالفت) خدا بپرهیزند، و سخنی استوار بگویند.

9-قال الإمام الصادق عليه السلام:((مَنْ أَحْسَنَ صُنْعاً فِی ذُرِّیَّتِهِ أَثَابَهُ اللَّهُ خَیْراً.))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: ((هر کس در حق فرزندانش نیکی کند، خداوند به او پاداش خیر می‌دهد.)).

وسائل الشیعة، جلد 21، صفحه 285

إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا (10)

10-کسانی که اموال یتیمان را به ظلم و ستم می‌خورند، (در حقیقت،) تنها آتش می‌خورند؛ و بزودی در شعله‌های آتش (دوزخ) می‌سوزند.

10-قال الإمام الصادق عليه السلام:«مَنْ أَکَلَ مَالَ الْیَتِیمِ ظُلْماً فَإِنَّهُ لَیَأْکُلُ النَّارَ فِی بَطْنِهِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «هر کس مال یتیم را به ظلم بخورد، در روز قیامت آتش در شکمش خواهد بود.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 468

يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ فَإِنْ كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَ لِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ

وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِهَا أَوْ دَيْنٍ آبَاؤُكُمْ وَ أَبْنَاؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا (11).

11-خداوند در باره فرزندانتان به شما سفارش می‌کند که سهم (میراث) پسر، به اندازه سهم دو دختر باشد؛ و اگر فرزندان شما، (دو دختر و) بیش از دو دختر باشند، دو سوم میراث از آن آنهاست؛ و اگر یکی باشد، نیمی (از میراث،) از آن اوست. و برای هر یک از پدر و مادر او، یک ششم میراث است، اگر (میت) فرزندی داشته باشد؛ و اگر فرزندی نداشته باشد، و (تنها) پدر و مادر از او ارث برند، برای مادر او یک سوم است (و بقیه از آن پدر است)؛ و اگر او برادرانی داشته باشد، مادرش یک ششم می‌برد (و پنج ششم باقیمانده، برای پدر است). (همه اینها،) بعد از انجام وصیتی است که او کرده، و بعد از ادای دین است -شما نمی‌دانید پدران و مادران و فرزندانتان، کدامیک برای شما سودمندترند!- این فریضه الهی است؛ و خداوند، دانا و حکیم است.

11-قال الإمام الصادق (عليه السلام):عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ … قَالَ: هَذِهِ فَرَائِضُهُ عَلَى عِبَادِهِ فِي أَوْلَادِهِمْ ذَكَرِهِمْ وَ أُنْثَاهُمْ.

امام صادق علیه السلام فرمود: ((این آیه، واجبات الهی است که خداوند آن را بر بندگانش در مورد فرزندانشان وضع نموده است؛ چه پسر و چه دختر((.تفسير القمي، جلد 1، صفحه 142

وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِهَا أَوْ دَيْنٍ وَ إِنْ كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَالَةً أَوِ امْرَأَةٌ وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِنْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْ ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌ (12)

12-و برای شما، نصف میراث زنانتان است، اگر آنها فرزندی نداشته باشند؛ و اگر فرزندی داشته باشند، یک چهارم از آن شماست؛ پس از انجام وصیتی که کرده‌اند، و ادای دین (آنها). و برای زنان شما، یک چهارم میراث شماست، اگر فرزندی نداشته باشید؛ و اگر برای شما فرزندی باشد، یک هشتم از آن آنهاست؛ بعد از انجام وصیتی که کرده‌اید، و ادای دین. و اگر مردی بوده

باشد که کلاله [ خواهر یا برادر] از او ارث می‌برد، یا زنی که برادر یا خواهری دارد، سهم هر کدام، یک ششم است (اگر برادران و خواهران مادری باشند)؛ و اگر بیش از یک نفر باشند، آنها در یک سوم شریکند؛ پس از انجام وصیتی که شده، و ادای دین؛ بشرط آنکه (از طریق وصیت و اقرار به دین،) به آنها ضرر نزند. این سفارش خداست؛ و خدا دانا و بردبار است.

12-قال الإمام الباقر (عليه السلام):عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: إِنَّ اللَّهَ قَسَمَ الْمِيرَاثَ وَ أَحَقَّ بِهِ الْقَرِيبَ فَالْقَرِيبَ وَ جَعَلَ لِلزَّوْجِ نِصْفَ مَا تَرَكَتْ زَوْجَتُهُ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا وَلَدٌ.

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «خداوند میراث را تقسیم کرد و نزدیک‌ترین افراد را سزاوار آن نمود؛ و برای شوهر، نصف میراث زنش را قرار داد، اگر زنش فرزندی نداشته باشد.((الكافي، جلد 7، صفحه 131

تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (13)

13-اینها مرزهای الهی است؛ و هر کس خدا و پیامبرش را اطاعت کند، (و قوانین او را محترم بشمرد،) خداوند وی را در باغهایی از بهشت وارد می‌کند که همواره، آب از زیر درختانش جاری است؛ جاودانه در آن می‌مانند؛ و این، پیروزی بزرگی است!

13-قال الإمام الصادق (عليه السلام):قَالَ أَبُوعَبْدِاللَّهِ (علیه السلام): مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ وَ أَطَاعَ رَسُولَهُ فَقَدْ أَطَاعَ حُدُودَ اللَّهِ وَ أَدْخَلَهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «هر کس خدا و رسولش را اطاعت کند، حدود الهی را مراعات کرده و وارد بهشت‌هایی می‌شود که نهرها از زیر درختانش جاری است.((تفسير نور الثقلين، جلد 1، صفحه 465

وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ (14)

14-و آن کس که نافرمانی خدا و پیامبرش را کند و از مرزهای او تجاوز نماید، او را در آتشی وارد می‌کند که جاودانه در آن خواهد ماند؛ و برای او مجازات خوارکننده‌ای است.

14-قال الإمام الصادق عليه السلام: مَنْ عَصَى اللَّهَ وَ رَسُولَهُ يَكُونُ فِي نَارٍ خَالِداً فِيهَا وَ لَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ.

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «هر کس خدا و رسولش را نافرمانی کند، در آتش جاودانه خواهد ماند و برای او عذابی خوارکننده است..)).

الكافي، جلد 2، صفحه 275.

وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا (15)

15-و کسانی از زنان شما که مرتکب زنا شوند، چهار نفر از مسلمانان را به‌عنوان شاهد بر آنها بطلبید! اگر گواهی دادند، آنان را در خانه‌ها (ی خود) نگاه دارید تا مرگشان فرا رسد؛ یا اینکه خداوند، راهی برای آنها قرار دهد.

15-قال الإمام الباقر علیه السلام:))إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ لَهُنَّ سَبِيلًا بِالْحَدِّ أَوْ بِالْتَّوْبَةِ.))امام باقر (علیه السلام) فرمود: خداوند برای آنان راهی قرار داد؛ یا اجرای حدّ، یا توبه.تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 500

وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَحِيمًا (16)

16-و از میان شما، آن مردان و زنانی که (همسر ندارند، و) مرتکب آن کار (زشت) می‌شوند، آنها را آزار دهید (و حد بر آنان جاری نمایید)! و اگر توبه کنند و خود را اصلاح نمایند، از آنها درگذرید! زیرا خداوند توبه‌پذیر و مهربان است.

16-قال الإمام الصادق (علیه السلام): إِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ تَوْبَةَ التَّائِبِينَ. امام صادق علیه السلام فرمود: «خداوند توبه توبه‌کنندگان را می‌پذیرد.»الکافی، جلد 2، صفحه 435

إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولَئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (17)

17-پذیرش توبه از سوی خدا، تنها برای کسانی است که کار بدی را از روی جهالت انجام می‌دهند، سپس زود توبه می‌کنند. خداوند، توبه چنین اشخاصی را می‌پذیرد؛ و خدا دانا و حکیم است.

17-قال الإمام الباقر علیه السلام: ((التَّوْبَةُ حَقٌّ عَلَى اللَّهِ لِمَنْ تَابَ وَ صَدَقَ فِي تَوْبَتِهِ.)).

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «توبه بر خدا واجب است برای کسی که توبه کند و در توبه خود صادق باشد.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 501

وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَٰئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا (18)

18-برای کسانی که کارهای بد را انجام می‌دهند، و هنگامی که مرگ یکی از آنها فرا می‌رسد می‌گوید: «الان توبه کردم!» توبه نیست؛ و نه برای کسانی که در حال کفر از دنیا می‌روند؛ اینها کسانی هستند که عذاب دردناکی برایشان فراهم کرده‌ایم.

18-قال الإمام الصادق علیه السلام:((لَا تُقْبَلُ التَّوْبَةُ عِنْدَ حُضُورِ الْمَوْتِ((

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «توبه هنگام فرا رسیدن مرگ پذیرفته نمی‌شود.))الکافی، جلد 2، صفحه 436.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا (19)

19-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! برای شما حلال نیست که از زنان، از روی اکراه (و ایجاد ناراحتی برای آنها،) ارث ببرید! و آنان را تحت فشار قرار ندهید که قسمتی از آنچه را به آنها داده‌اید (از مهر)، تملک کنید! مگر اینکه آنها عمل زشت آشکاری انجام دهند. و با آنان، به طور شایسته رفتار کنید! و اگر از آنها، (به جهتی) کراهت داشتید، (فوراً تصمیم به جدایی نگیرید!) چه بسا چیزی خوشایند شما نباشد، و خداوند خیر فراوانی در آن قرار می‌دهد!

19-قال الإمام الصادق علیه السلام:((عَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ، أَيْ بِالْإِحْسَانِ وَ الْعَدْلِ.))

امام صادق علیه السلام فرمود:((با زنان به معروف رفتار کنید، یعنی با نیکی و عدالت.))تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 502

وَإِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا (20)

20-و اگر تصمیم گرفتید همسر دیگری به جای همسر خود انتخاب کنید، و مال فراوانی [به‌عنوان مهر] به او پرداخته‌اید، چیزی از آن را پس نگیرید! آیا برای بازپس گرفتن مهر آنان، به تهمت و گناه آشکار متوسل می‌شوید؟

20-قال الإمام الصادق علیه السلام)):إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ فِي كُلِّ شَيْءٍ، وَمِنْهُ أَنْ لَا يَأْخُذَ الرَّجُلُ مِمَّا أَعْطَى امْرَأَتَهُ شَيْئًا عِنْدَ الطَّلَاقِ إِلَّا بِحَقٍّ)).

امام صادق علیه السلام فرمود:((خداوند به عدالت در همه امور فرمان داده است، از جمله اینکه مرد هنگام طلاق، چیزی از آنچه به همسرش داده، جز به حق پس نگیرد))..الکافی، جلد 5، صفحه 507

وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَى بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا (21)

21-و چگونه آن را بازپس می‌گیرید، در حالی که شما با یکدیگر تماس و آمیزش کامل داشته‌اید؟ و (از این گذشته،) آنان [هنگام ازدواج] از شما پیمان محکمی گرفته‌اند!

21-قال الإمام علي (علیه السلام):((الْمِیثَاقُ الْغَلِیظُ هُوَ مِیثَاقُ النِّکَاحِ بِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى: وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا)).

امام علی (علیه السلام) فرمود:(( پیمان محکم، همان پیمان ازدواج است که خداوند به آن اشاره کرده است.))

نهج البلاغه، خطبه 79

وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا (22)

22-و با زنانی که پدران شما با آنها ازدواج کرده‌اند، هرگز ازدواج نکنید! مگر آنچه در گذشته [پیش از نزول این حکم] انجام شده است؛ زیرا این کار، عملی زشت و تنفرآور و راه نادرستی است.

22-قال الإمام الصادق علیه السلام:))إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ النِّكَاحَ مَعَ أَزْوَاجِ الْآبَاءِ تَطْهِيرًا لِلْأَنْسَابِ.)).

امام صادق علیه السلام فرمود: «خداوند ازدواج با همسران پدران را حرام کرد تا نسب‌ها پاک بمانند.»

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 501

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنَ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا (23)

23-حرام شده است بر شما، مادرانتان، و دختران، و خواهران، و عمه‌ها، و خاله‌ها، و دختران برادر، و دختران خواهر شما، و مادرانی که شما را شیر داده‌اند، و خواهران رضاعی شما، و مادران همسرانتان، و دختران همسرتان که در دامان شما پرورش یافته‌اند از همسرانی که با آنها آمیزش جنسی داشته‌اید -و چنانچه با آنها آمیزش جنسی نداشته‌اید، (دختران آنها) برای شما.

23-امام صادق (ع):امام جعفر صادق (ع) درباره تفسیر این آیه فرموده‌اند:«الرضاعة واحدةٌ تُحرِّم، وإنْ قطرت قطرةً علی حلمة ثدیٍ صار حراماً؛ فلا تُنکح الأم والبنت والأخت والخالة والعمة من الرضاعة.»

ترجمه: «یک بار شیر خوردن موجبِ تحریم می‌شود و اگر حتی یک قطره بر نوک پستان جاری گردد، این [رابطه رضاعی] حرام خواهد بود؛ پس، مادر، دختر، خواهر، خاله، و عمه رضاعی ازدواجشان حرام می‌شود.».

سوره نساء : جزء پنجم

وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا (24)

24-و زنان شوهردار [بر شما حرام شده‌اند]؛ مگر آنها که مالک آنان شده‌اید. این حکم خداست که بر شما مقرر گردیده؛ و غیر از اینها، [زنان دیگر] برای شما حلال است که با اموال خود، آنان را طلب کنید؛ در حالی که پاکدامن باشید و زناکار نباشید. و زنانی را که متعه می‌کنید، مهر آنها را به عنوان فریضه‌ای به آنان بدهید؛ و مانعی بر شما نیست که پس از تعیین مهر، [در مقدار آن] با هم توافق کنید. خداوند دانا و حکیم است.

24-قال الإمام الصادق (علیه السلام):«إِنَّ اللَّهَ أَحَلَّ الْمُتْعَةَ فِي كِتَابِهِ وَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ ص وَ هِيَ حَلَالٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ.»

امام صادق علیه السلام فرمود: ((خداوند متعه را در کتاب خود و بر زبان پیامبرش حلال گردانید و تا روز قیامت حلال است.)). وسائل الشيعة، جلد 14، صفحه 437

وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ (25)

25-و هر کس از شما توانایی مالی ندارد که زنان آزاد پاکدامن باایمان را به همسری گیرد، پس با کنیزان پاکدامن باایمانی که مالک آنها هستید، ازدواج کند. خدا به ایمان شما آگاه‌تر است؛ همه از یکدیگرید. پس با اجازه خانواده آنان با آنها ازدواج کنید و مهرشان را به‌طور شایسته به آنان بدهید. [به شرط آنکه] پاکدامن باشند، نه زناکار، و نه دوست‌گیران پنهانی. پس هنگامی که به ازدواج درآمدند، اگر کار زشتی انجام دهند، کیفر آنان نصف زنان آزاد است. این [حکم] برای کسی از شماست که از گناه بترسد؛ و اگر صبر کنید، برای شما بهتر است؛ و خداوند آمرزنده و مهربان است.

25-قال الإمام الباقر علیه السلام: ((َنْ صَبَرَ عَلَى الْعَنَتِ وَ لَمْ يَتَزَوَّجِ الْمَمْلُوكَةَ كَانَ لَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ عِنْدَ اللَّهِ)).

امام باقر علیه السلام فرمود: ((کسی که بر فشار [شهوت] صبر کند و با کنیز ازدواج نکند، نزد خداوند پاداش بزرگی خواهد داشت.)) الكافي، جلد 5، صفحه 357

يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (26)

26-خداوند می‌خواهد [احکام خود را] برای شما بیان کند و شما را به راه‌های [صحیح] کسانی که پیش از شما بودند هدایت کند و توبه شما را بپذیرد؛ و خداوند دانا و حکیم است.

26-قال الإمام الصادق علیه السلام:((إِنَّ اللَّهَ يُرِيدُ لِعِبَادِهِ الْيُسْرَ وَ لَا يُرِيدُ لَهُمُ الْعُسْرَ.))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند برای بندگانش آسانی می‌خواهد و سختی نمی‌خواهد.»

وسائل الشيعة، جلد 16، صفحه 22

وَاللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَيُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَوَاتِ أَنْ تَمِيلُوا مَيْلًا عَظِيمًا (27)

27-و خدا می‌خواهد شما را ببخشد [و از گناهان پاک کند]؛ اما کسانی که از هوس‌ها پیروی می‌کنند، می‌خواهند شما به‌طور کامل منحرف شوید.

27-قال الإمام علي علیه السلام:((إِنَّ الْهَوَى أَكْبَرُ عَدُوٍّ لِلْإِنْسَانِ)).

امام علی علیه السلام فرمود: ((هوای نفس بزرگ‌ترین دشمن انسان است.))

نهج البلاغة، حکمت 86

يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ وَخُلِقَ الْإِنْسَانُ ضَعِيفًا (28)

28-خدا می‌خواهد کار را بر شما سبک کند؛ و انسان [در برابر غرایز و شهوت‌ها] ضعیف آفریده شده است.

28-قال الإمام الباقر علیه السلام:((لَوْ شَدَّدَ اللَّهُ عَلَى عِبَادِهِ مَا قَامُوا بِهِ، وَ لَكِنَّهُ خَفَّفَ عَنْهُمْ.))

امام باقر علیه السلام فرمود: «اگر خداوند بر بندگانش سخت می‌گرفت، توان انجام آن را نداشتند؛ اما او بر آنان تخفیف داد.»

الكافي، جلد 2، صفحه 86.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِنْكُمْ وَلَا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا (29)

29-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اموال یکدیگر را به‌ناحق [و از طرق نامشروع] نخورید، مگر اینکه تجارتی با رضایت شما انجام گیرد؛ و خودکشی نکنید! خداوند نسبت به شما مهربان است.

29-قال الإمام الصادق علیه السلام:((مَنْ أَكَلَ مَالَ غَيْرِهِ بِغَيْرِ حَقٍّ فَإِنَّمَا يَأْكُلُ نَاراً فِي بَطْنِهِ.))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «هر کس مال دیگران را به ناحق بخورد، در واقع آتش را در شکم خود وارد کرده است.»

وسائل الشيعة، جلد 13، صفحه 301.

وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ عُدْوَانًا وَظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا (30)

30-و هر کس این عمل را از روی تجاوز و ستم انجام دهد، به‌زودی او را در آتشی وارد می‌کنیم؛ و این کار برای خدا آسان است.

30-قال الإمام علي (علیه السلام): الظُّلْمُ يُؤَدِّي إِلَى النَّارِ.» «ستمگری انسان را به آتش می‌کشاند.

منبع: غرر الحكم و درر الكلم، صفحه 280

إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبَائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيمًا (31)

31-اگر از گناهان بزرگی که از آن نهی شده‌اید، اجتناب کنید، گناهان کوچک شما را می‌پوشانیم؛ و شما را در جایگاهی ارزشمند وارد می‌سازیم.

31-قال الإمام الصادق علیه السلام:((کَبَائِرُ الذُّنُوبِ مَا أَوْجَبَ اللَّهُ عَلَیْهِ النَّارَ.))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: ((گناهان کبیره، آنهایی هستند که خداوند بر انجام آنها آتش را واجب کرده است.)).

الکافی، جلد 2، صفحه 277

وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمًا (32)

32-و آرزو نکنید آنچه را که خداوند برخی از شما را بر برخی دیگر برتری داده است. برای مردان از آنچه به دست آورده‌اند، بهره‌ای است؛ و برای زنان نیز از آنچه به دست آورده‌اند، بهره‌ای است. و از فضل خدا درخواست کنید؛ که خداوند به هر چیزی داناست.

32-قال الإمام الباقر علیه السلام((مَنْ أَرَادَ خَیْراً فَلْیَسْأَلِ اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ.))

امام باقر (علیه السلام) فرمود: ((هر کس خیری می‌خواهد، باید از فضل خدا درخواست کند)).

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 616

وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدًا (33)

33-و برای هر یک از شما، وارثانی قرار دادیم که از آنچه پدر و مادر و خویشاوندان به جا می‌گذارند، ارث برند. و کسانی که با آنها پیمان بسته‌اید، نصیبشان را بدهید؛ چرا که خداوند بر هر چیزی شاهد است.

33-قال الإمام الصادق علیه السلام:((الْمِیرَاثُ حَقٌّ جَعَلَهُ اللَّهُ لِلْأَقَارِبِ.)).

امام صادق (علیه السلام) فرمود: ((ارث، حقی است که خداوند آن را برای نزدیکان قرار داده است))..

الکافی، جلد 7، صفحه 75

الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا (34)

34-مردان، سرپرست زنان هستند، به‌دلیل برتری‌هایی که خداوند برای برخی نسبت به برخی دیگر قرار داده است، و به دلیل آنکه از اموالشان خرج می‌کنند. پس زنان شایسته، مطیع‌اند، و در غیاب همسرانشان، اسرار و حقوق آنان را با حفظ الهی نگه می‌دارند. و آن دسته از زنان را که از نافرمانی‌شان بیم دارید، پند دهید، و در بستر از آنان دوری کنید، و (در صورت ضرورت) آنان را تنبیه کنید. و اگر از شما اطاعت کردند، (بهانه‌ای) برای تعدی بر آنان نجویید؛ که خداوند بلندمرتبه و بزرگ است.

34-قال الإمام الباقر علیه السلام:((الْقَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ فِی مَصَارِفِ الْأُمُورِ، لَیْسَ فِی الْفَضِیلَةِ عِنْدَ اللَّهِ.))

امام باقر علیه السلام فرمود: ((سرپرستی مردان بر زنان به دلیل اداره امور است، نه برتری در نزد خداوند.))

تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 618

وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا (35)

35-و اگر از جدایی و اختلاف میان آن دو (زن و شوهر) بیم دارید، یک داور از خانواده مرد و یک داور از خانواده زن انتخاب کنید. اگر این دو داور تصمیم به اصلاح داشته باشند، خداوند میان آنها سازش برقرار می‌کند؛ زیرا خداوند دانا و آگاه است.

35-قال الإمام الصادق علیه السلام:الْإِصْلَاحُ بَیْنَ الزَّوْجَیْنِ أَفْضَلُ مِنْ کَثِیرٍ مِنَ الْعِبَادَةِ. ((اصلاح میان زن و شوهر برتر از بسیاری از عبادات است.)).وسائل الشیعة، جلد 20، صفحه 40

وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا (36)

36-و خدا را بپرستید و هیچ چیز را شریک او قرار ندهید؛ و به پدر و مادر، و خویشاوندان، و یتیمان، و مستمندان، و همسایه نزدیک و همسایه دور، و همنشین و رهگذر، و بردگان نیکی کنید؛ زیرا خداوند کسی را که متکبر و فخرفروش است، دوست نمی‌دارد.

قال الإمام الصادق علیه السلام:((الْإِحْسَانُ إِلَی الْوَالِدَیْنِ مِنْ أَکْبَرِ الْفَرَائِضِ)). «نیکی به پدر و مادر از بزرگ‌ترین واجبات است.))الکافی، جلد 2، صفحه 158

الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا (37)

37-(همان) کسانی که بخل می‌ورزند و مردم را به بخل دعوت می‌کنند و آنچه را خداوند از فضل (و رحمت) خود به آنان داده، کتمان می‌نمایند؛ و ما برای کافران، عذابی خوارکننده آماده کرده‌ایم.

37-قال الإمام الصادق (علیه السلام):مَنْ بَخِلَ بِمَا رَزَقَهُ اللَّهُ فَقَدْ خَسِرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةَ. ((هرکس در آنچه خدا به او روزی داده، بخل ورزد، هم دنیا و هم آخرت را از دست داده است.)).الکافی، جلد 4، صفحه 30

وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِوَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا (38)

38-و کسانی که اموال خود را برای نشان‌دادن به مردم انفاق می‌کنند، و به خدا و روز بازپسین ایمان ندارند؛ (آنها در حقیقت دوستان شیطانند؛) و کسی که شیطان قرین او باشد، بد قرینی است!

38-قال الإمام الباقر (علیه السلام):«مَنْ عَمِلَ لِلنَّاسِ كَانَ أَجْرُهُ عَلَى النَّاسِ. بحار الأنوار، جلد 70، صفحه 251

امام باقر (علیه السلام) فرمود: ((هرکس برای مردم (و ریا) کاری انجام دهد، پاداش او بر عهده مردم خواهد بود.)).

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّهُ وَكَانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا (39)

39-و چه زیانی برای آنها داشت اگر به خدا و روز بازپسین ایمان می‌آوردند و از آنچه خدا به آنها روزی داده، (در راه او) انفاق می‌کردند؟! و خداوند از (اعمال و نیّات) آنها آگاه است.

39-قال الإمام علي علیه السلام:((إِنَّ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِمَنْ أَنْفَقَ مَا رَزَقَهُ اللَّهُ.)).

امام علی (علیه السلام) فرمود: ((آنچه نزد خداست، برای کسی که از آنچه خدا به او داده انفاق کند، بهتر است.))

نهج البلاغة، حکمت 232.

إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا (40)

40-خداوند (حتی) به اندازه سنگینی ذره‌ای ظلم نمی‌کند؛ و اگر کار نیکی باشد، آن را دو چندان می‌سازد؛ و از نزد خود، پاداش بزرگی (به نیکوکاران) می‌دهد.

40-قال الإمام الصادق علیه السلام:((إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ أَحَداً، وَإِنَّ الْحَسَنَةَ تُضَاعَفُ عَشْراً.))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «خداوند به هیچ‌کس ستم نمی‌کند؛ و کار نیک ده برابر پاداش داده می‌شود.))

الکافی، جلد 2، صفحه 440.

فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا (41)

41-پس چگونه خواهد بود [حال مردم]، هنگامی که از هر امتی، گواهی (بر اعمالشان) بیاوریم، و تو را گواه بر اینها قرار دهیم؟

41-قال الإمام الصادق علیه السلام:((الشُّهَدَاءُ هُمُ الْأَئِمَّةُ (عَلَيْهِمُ السَّلَامُ) يَشْهَدُونَ عَلَى الْأُمَمِ.)).. منبع: تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 620

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «شاهدان، همان امامان (علیهم السلام) هستند که بر امت‌ها گواهی می‌دهند.»

يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّىٰ بِهِمُ الْأَرْضُ وَلَا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثًا (42)

42-در آن روز، کسانی که کافر شدند و از پیامبر نافرمانی کردند، آرزو می‌کنند که ای کاش با خاک یکسان می‌شدند؛ و هیچ سخنی را نمی‌توانند از خداوند پنهان کنند.

42-قال الإمام الباقر علیه السلام:«يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ الْكَافِرُونَ فِي أَشَدِّ النَّدَامَةِ.» منبع: بحار الأنوار، جلد 7، صفحه 241

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «در روز قیامت، کافران در شدیدترین حسرت و پشیمانی خواهند بود.»

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا (43)

43-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! در حال مستی به نماز نزدیک نشوید تا بدانید چه می‌گویید؛ و نه در حال جنابت -مگر اینکه رهگذر باشید- تا غسل کنید. و اگر بیمار یا در سفر بودید، یا یکی از شما از قضای حاجت آمد، یا با زنان تماس گرفتید و آب نیافتید، با خاک پاک تیمم کنید و از آن بر صورت‌ها و دست‌های خود بکشید؛ خداوند بخشنده و آمرزنده است.

43-قال الإمام الصادق علیه السلام)):التَّيَمُّمُ بَدَلُ الْوُضُوءِ وَ الْغُسْلِ عِنْدَ عَدَمِ الْمَاءِ، وَ هُوَ رُخْصَةٌ مِنَ اللَّه)).

امام صادق (علیه السلام) فرمود: ((تیمم به‌جای وضو و غسل، هنگام نبود آب، رخصتی از سوی خداست))..

وسائل الشيعة، جلد 1، صفحه 327

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ وَيُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ (44)

44-آیا ندیدی کسانی را که بهره‌ای از کتاب (آسمانی) به آنها داده شده بود، گمراهی را می‌خرند و می‌خواهند شما نیز گمراه شوید؟!

44-قال الإمام الباقر (علیه السلام):((الضَّلَالَةُ هِيَ الْإِعْرَاضُ عَنْ دِينِ اللَّهِ وَ اتِّبَاعُ الْهَوَى.)).

امام باقر (علیه السلام) فرمود: ((گمراهی، همان روی‌گرداندن از دین خدا و پیروی از هوای نفس است.))

تفسير القمي، جلد 1، صفحه 176.

وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ وَكَفَى بِاللَّهِ وَلِيًّا وَكَفَى بِاللَّهِ نَصِيرًا (45)

45-و خداوند، دشمنان شما را بهتر می‌شناسد؛ و کافی است که خدا ولی (و سرپرست شما) باشد، و کافی است که خدا یاور شما باشد.

45-قال الإمام علي (علیه السلام):((مَنْ كَانَ اللَّهُ وَلِيَّهُ فَإِنَّهُ لَا يَخْشَى أَحَداً.))

امام علی (علیه السلام) فرمود: ((هر کس خداوند سرپرست او باشد، از هیچ‌کس نمی‌ترسد.)).

غرر الحكم و درر الكلم، صفحه 306

مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا (46)

46-بعضی از یهودیان، کلمات را از جای خود تحریف می‌کنند؛ و با پیچاندن زبان خود (و تحریف حقایق) و طعنه‌زدن به دین [اسلام]، می‌گویند: «شنیدیم و مخالفت کردیم!» و نیز می‌گویند: «بشنو که هرگز نشنوی!» و «راعنا» (ما را تحمیق کن!) با زبان خود، حقایق را تحریف می‌کنند و بر دین، طعنه می‌زنند. و اگر آنها می‌گفتند: «شنیدیم و اطاعت کردیم!» و «بشنو!» و «به ما نگاه کن!» قطعاً برای آنان بهتر و درست‌تر بود؛ ولی خداوند، آنها را به سبب کفرشان لعن کرده است؛ از این‌رو جز عده کمی ایمان نمی‌آورند.

36-قال الإمام الباقر (علیه السلام:))الَّذِينَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ هُمُ أَهْلُ الْكِتَابِ الَّذِينَ بَدَّلُوا كَلَامَ اللَّهِ))

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «تحریف‌کنندگان کلام خدا، اهل کتابی هستند که سخنان خدا را تغییر داده‌اند.»

تفسير نور الثقلين، جلد 1، صفحه 622

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ آمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَى أَدْبَارِهَا أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا (47)

47-ای کسانی که کتاب (آسمانی) به شما داده شده است، به آنچه (بر پیامبر اسلام) نازل کرده‌ایم -که هماهنگ با نشانه‌هایی است که با شماست- ایمان بیاورید، پیش از آنکه صورت‌هایی را محو کنیم و به پشت سر بازگردانیم، یا آنها را لعنت کنیم همان‌گونه که اصحاب سبت را لعنت کردیم! و فرمان خدا، شدنی است.

47-قال الإمام الصادق علیه السلام:((الطَّمْسُ فِي الْآيَةِ هُوَ ذَهَابُ نُورِ الْوَجْهِ بِسَبَبِ الْإِعْرَاضِ عَنْ الْحَقِّ))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «محو صورت‌ها در این آیه، به معنای از بین رفتن نور چهره به سبب روی‌گردانی از حق است.»

تفسير القمي، جلد 1، صفحه 177

إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا (48)

48-خداوند (هرگز) شرک را نمی‌بخشد! و پایین‌تر از آن را برای هر کس (بخواهد و شایسته بداند) می‌بخشد. و آن کسی که برای خدا، شریکی قرار دهد، گناه بزرگی مرتکب شده است.

48-قال الإمام الباقر (علیه السلام):«الشِّرْكُ أَعْظَمُ الذُّنُوبِ عِنْدَ اللَّهِ، وَ مَنْ مَاتَ مُشْرِكاً كَانَ خَالِداً فِي النَّارِ.»

امام باقر علیه السلام) فرمود: «شرک، بزرگ‌ترین گناهان نزد خداست، و هر کس در حال شرک بمیرد، جاودانه در آتش خواهد بود.)).

الكافي، جلد 2، صفحه 276

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا (49)

49-آیا ندیدی کسانی را که خودستایی می‌کنند؟ (این خودستایی‌ها، بی‌ارزش است؛) بلکه خدا هر کس را بخواهد، ستایش می‌کند؛ و کمترین ستمی به آنها نخواهد شد.

49-قال الإمام الصادق علیه السلام: ((التَّزْكِيَةُ الْحَقِيقِيَّةُ هِيَ بِالتَّقْوَى وَ الْعَمَلِ الصَّالِحِ، لَا بِالْقَوْلِ وَ الدَّعَاوَى.))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «تزکیه واقعی با تقوا و عمل صالح است، نه با گفتار و ادعاها.»

وسائل الشيعة، جلد 15، صفحه 210

انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَكَفَى بِهِ إِثْمًا مُبِينًا (50)

50-ببین چگونه بر خدا دروغ می‌بندند! و همین گناه آشکار، (برای مجازات آنان) کافی است.

50-قال الإمام علي علیه السلام:((أَعْظَمُ الذُّنُوبِ عِنْدَ اللَّهِ الْكَذِبُ عَلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ.)) منبع: نهج البلاغة، حکمت 456

امام علی علیه السلام فرمود: ((بزرگ‌ترین گناهان نزد خدا، دروغ بستن به خدا و پیامبرش است..))

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلَاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا (51)

50-آیا ندیدی کسانی را که بهره‌ای از کتاب (خدا) به آنان داده شده، (با این حال)، به «جبت» و «طاغوت» ایمان می‌آورند و درباره کافران می‌گویند: «آنها، از کسانی که ایمان آورده‌اند، هدایت یافته‌ترند»؟!

50-قال الإمام الصادق (علیه السلام:((الْجِبْتُ وَ الطَّاغُوتُ هُمَا كُلُّ مَا يُبْعِدُ الْإِنْسَانَ عَنْ حَقِّ اللَّهِ))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «جبت و طاغوت، هر چیزی است که انسان را از حق خدا دور کند.»

تفسير نور الثقلين، جلد 1، صفحه 624.

أُولَئِكَ ٱلَّذِينَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ وَمَن يَلْعَنِ ٱللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُۥ نَصِيرًا (52)

52-آنها کسانی هستند که خداوند، ایشان را از رحمت خود دور ساخته است؛ و هر کس را خدا از رحمتش دور سازد، یاوری برای او نخواهی یافت.

52-قال الإمام علي علیه السلام((لَعْنَةُ اللَّهِ هِيَ الْبُعْدُ عَنْ رَحْمَتِهِ.))

امام علی علیه السلام فرمود: ((لعنت خدا، همان دوری از رحمت اوست.))

غرر الحكم و درر الكلم، صفحه 220.

أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِّنَ ٱلْمُلْكِ فَإِذًا لَّا يُؤْتُونَ ٱلنَّاسَ نَقِيرًا (53)

53-آیا آنها [یهود] سهمی در حکومت دارند (که بخواهند چنین داوری کنند)؟ در حالی که اگر چنین بود، (همه چیز را در انحصار خود می‌گرفتند) و کمترین حق را به مردم نمی‌دادند.

53-قال الإمام الباقر علیه السلام((إِنَّ الْعَدْلَ هُوَ الْمِيزَانُ الَّذِي يَقُومُ بِهِ الْمُلْكُ.)).

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «عدالت، همان میزان است که حکومت بر آن پایدار می‌ماند.)).

الكافي، جلد 1، صفحه 42

أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنَا آلَ إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْنَاهُم مُّلْكًا عَظِيمًا (54)

54-یا اینکه نسبت به مردم [پیامبر و خاندانش]، و بر آنچه خدا از فضلش به آنان بخشیده، حسد می‌ورزند؟ ما به آل ابراهیم، (که یهود از خاندان او هستند نیز) کتاب و حکمت دادیم؛ و حکومت عظیمی در اختیار آنها [پیامبران بنی اسرائیل] قرار دادیم.

54-قال الإمام الصادق علیه السلام: ))الْحَسَدُ يَأْكُلُ الْإِيمَانَ كَمَا تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبَ.))

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «حسد، ایمان را نابود می‌کند، همان‌گونه که آتش، هیزم را می‌سوزاند.»

الكافي، جلد 2، صفحه 307

فَمِنْهُمْ مَنْ ءَامَنَ بِهِۦ وَمِنْهُم مَّن صَدَّ عَنْهُ وَكَفَى بِجَهَنَّمَ سَعِيرًا (55)

55-ولی جمعی از آنها به آن ایمان آوردند؛ و جمعی راه (مردم را) بر آن بستند. و شعله فروزانِ آتش دوزخ، برای آنها کافی است!

55-قال الإمام الباقر (علیه السلام:((الْإِيمَانُ حَقِيقَةٌ وَ الْإِعْرَاضُ عَنْهُ هُوَ السَّبِيلُ إِلَى النَّارِ))

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «ایمان، حقیقت است و روی‌گردانی از آن، راهی به سوی آتش است.»

تفسير نور الثقلين، جلد 1، صفحه 626

إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِ-ايَ-تِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَ-هُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُواْ ٱلْعَذَابَ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا (56)

56-کسانی که به آیات ما کافر شدند، بزودی آنها را در آتشی وارد می‌کنیم که هرگاه پوست‌های تنشان (در آن) بریان گردد (و بسوزد)، پوست‌های دیگری به جای آن قرار می‌دهیم، تا کیفر (الهی) را بچشند. خداوند، توانا و حکیم است.

56-قال الإمام الصادق علیه السلام:((إِنَّ اللَّهَ يَسْتَبْدِلُ جُلُودَ الْكَافِرِينَ لِيَزِيدَهُمْ عَذَاباً وَ أَلَماً)).

امام صادق (ع): “خداوند پوست‌های کافران را عوض می‌کند تا عذاب و درد آن‌ها بیشتر شود.”

تفسیر نور الثقلین جلد 5 .

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا لَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا (57)

57-و کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، بزودی آنها را در باغ‌هایی از بهشت وارد می‌کنیم که نهرها از زیر درختانش جاری است؛ همیشه در آن خواهند ماند؛ و همسرانی پاکیزه برای آنها خواهد بود؛ و آنان را در سایه‌های گسترده (و فرح‌بخش) جای می‌دهیم.

57-قال الإمام الصادق علیه السلام:((إِنَّ اللَّهَ وَعَدَ الْمُؤْمِنِينَ بِجَنَّةٍ خَالِدَةٍ فِيهَا مَا لَا عَيْنٌ رَأَتْ وَ لَا أُذُنٌ سَمِعَتْ وَ لَا خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ)).

امام صادق علیه السلام فرمود: ((خداوند به مؤمنان بهشتی وعده داده که در آن چیزهایی است که نه چشمی دیده، نه گوشی شنیده، و نه بر قلب انسانی خطور کرده است.)).

بحار الأنوار، جلد 8، صفحه 121

إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعًا بَصِيرًا (58)

58-خداوند به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به صاحبانش بدهید و هنگامی که میان مردم داوری می‌کنید، به عدالت داوری کنید. خداوند اندرزهای خوبی به شما می‌دهد. خداوند شنوا و بیناست.

58-قال الإمام علي علیه السلام:((الْأَمَانَةُ تَجْمَعُ الْمَكَارِمَ كُلَّهَا)).

امام علی علیه السلام فرمود: «امانت‌داری، همه فضیلت‌ها را در خود جمع می‌کند.)).

منبع: غرر الحكم و درر الكلم، صفحه 138

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا(59)

59-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولی الامر [اوصیای پیامبر] را! و هرگاه در چیزی نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر بازگردانید (و از آنها داوری بخواهید) اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید! این (کار) برای شما بهتر، و عاقبت نیکوتری دارد.

59-قال الإمام الباقر (علیه السلام):«نَزَلَتْ فِي عَلِيٍّ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِهِ (علیهم السلام).» تفسیر نور الثقلین، جلد 1، صفحه 623

امام باقر (علیه السلام) فرمود: «این آیه درباره علی و امامان از فرزندان او (علیهم السلام) نازل شده است.»

قال الإمام الصادق علیه السلام))أُولِي الْأَمْرِ هُمُ الْأَئِمَّةُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ (صلى الله علیه وآله)، فَرَضَ اللَّهُ طَاعَتَهُمْ فِي كِتَابِهِ.»امام صادق (علیه السلام) فرمود: «اولی الامر، امامان از اهل‌بیت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هستند که خداوند طاعت آنان را در کتابش واجب کرده است.)).

الكافي، جلد 1، صفحه 276

أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْکَ وَ مَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِکَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاکَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَکْفُرُوا بِهِ وَ يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلاَلاً بَعِيداً (60)

60-آیا ندیدی کسانی را که گمان می‌کنند به آنچه (از کتابهای آسمانی که) بر تو و بر پیشینیان نازل شده، ایمان آورده‌اند، ولی می‌خواهند برای داوری نزد طاغوت و حکّام باطل بروند؟! با اینکه به آنها دستور داده شده که به طاغوت کافر شوند. امّا شیطان می‌خواهد آنان را گمراه کند، و به بیراهه‌های دور دستی بیفکند

2-قال الإمام الصادق علیه السلام: «الطَّاغُوتُ کُلُّ مَا یُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ.»

طاغوت، هر چیزی است که به جای خدا پرستیده شود.

تفسیر نور الثقلین، ج 1، ص 624.

وَ إِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَ إِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْکَ صُدُوداً (61)

61-و هنگامی که به آنها گفته شود: «به سوی آنچه خداوند نازل کرده، و به سوی پیامبر بیایید»، منافقان را می‌بینی که (از قبول دعوت) تو، اعراض می‌کنند.

61-قال الإمام علي علیه السلام: «الْمُنَافِقُ یُخَالِفُ قَوْلُهُ فِعْلَهُ.»

منافق، کسی است که گفتارش با کردارش متفاوت است.

غرر الحکم، ص 167.

فَکَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوکَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلاَّ إِحْسَاناً وَ تَوْفِيقاً (62)

62-پس چگونه وقتی به خاطر اعمالشان، گرفتار مصیبتی می‌شوند، سپس به سراغ تو می‌آیند، سوگند یاد می‌کنند که منظورِ (ما از بردنِ داوری نزد دیگران)، جز نیکی کردن و توافق (میان طرفین نزاع،) نبوده است؟!

62-قال الإمام الصادق علیه السلام: «إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْراً جَعَلَ ذُنُوبَهُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ.»

هنگامی که خداوند خیر بنده‌ای را بخواهد، گناهان او را در برابر چشمانش قرار می‌دهد (تا توبه کند).

الکافی، ج 2، ص 453.

أُولئِکَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغاً (63)

63-آنها کسانی هستند که خدا، آنچه را در دل دارند، می‌داند. از (مجازات) آنان صرف نظر کن! و آنها را اندرز ده! و با بیانی رسا، نتایج اعمالشان را به آنها گوشزد نما!

63-قال الإمام علي علیه السلام: «النَّصِيحَةُ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ.»نصیحت، شیرین‌تر از عسل است.

غرر الحکم، ص 89.

وَ مَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِیُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِیمًا (64)

64-ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر برای این که به فرمان خدا، از وی اطاعت شود. و اگر این مخالفان، هنگامی که به خود ستم می‌کردند (و فرمان‌های خدا را زیر پا می‌گذاردند)، به نزد تو می‌آمدند؛ و از خدا طلب آمرزش می‌کردند؛ و پیامبر هم برای آنها استغفار می‌کرد؛ خدا را توبه پذیر و مهربان می‌یافتند.

64-قال الإمام الصادق علیه السلام: «مَنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ.»

هر کس توبه کند، خداوند توبه او را می‌پذیرد.

الکافی، جلد 2، صفحه 436.

فَلَا وَ رَبِّکَ لَا یُؤْمِنُونَ حَتَّی یُحَکِّمُوکَ فِیمَا شَجَرَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ لَا یَجِدُوا فِی أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَیْتَ وَ یُسَلِّمُوا تَسْلِیمًا (65)

65-به پروردگارت سوگند که آنها مؤمن نخواهند بود، مگر این که در اختلافات خود، تو را به داوری طلبند؛ و سپس از داوری تو، در دل خود احساس ناراحتی نکنند؛ و کاملا تسلیم باشند.

65-قال الإمام الباقر علیه السلام: «التَّسْلِيمُ لِأَمْرِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ مِنْ صِفَاتِ الْمُؤْمِنِينَ.»

تسلیم بودن در برابر فرمان خدا و پیامبرش از صفات مؤمنان است.

بحار الأنوار، جلد 68، صفحه 192.

وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولَئِکَ مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولَٰئِکَ رَفِیقًا (69)

69-و کسی که خدا و پیامبر را اطاعت کند، (در روز رستاخیز) همنشین کسانی خواهد بود که خدا، نعمت خود را بر آنان تمام کرده؛ از پیامبران و صدّیقان و شهدا و صالحان؛ و آنها رفیق‌های خوبی هستند!

69-قال الإمام علي علیه السلام: «طُوبَى لِمَنْ صَحِبَ الصَّالِحِينَ.»

خوشا به حال کسی که با صالحان همنشین شود.

نهج البلاغة، حکمت 76.

لِکَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ وَ کَفَىٰ بِاللَّهِ عَلِيماً (70)

70-این موهبتی از ناحیه خداست. و کافی است که او، (از حال بندگان، و نیات و اعمالشان) آگاه باشد.

70-قال الإمام علي علیه السلام: «الْفَضْلُ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ، فَاجْتَهِدُوا فِي طَلَبِهِ.»

فضل از سوی خداوند است و آن را به هر که بخواهد عطا می‌کند. پس در طلب آن بکوشید. نهج البلاغة، حکمت 431.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَکُمْ فَانْفِرُوا ثُبَاتٍ أَوِ انْفِرُوا جَمِيعاً (71)

71-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! آمادگی خود را (در برابر دشمن) حفظ کنید، و در دسته‌های متعدد، یا به صورت دسته جمعی، به سوی دشمن حرکت نمایید!

71-قال الإمام الصادق علیه السلام: «الْمُؤْمِنُ کَيِّسٌ حَذِرٌ.»

مؤمن زیرک و هوشیار است.

الکافی، جلد 2، صفحه 233.

وَ إِنَّ مِنْکُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْکُمْ مُصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَکُنْ مَعَهُمْ شَهِيداً (72)

72-در میان شما کسانی هستند که (خود و دیگران را) به کندی وا‌می‌دارند؛ اگر مصیبتی به شما برسد، می‌گویند: خدا به ما نعمت داد که با آنان (در میدان جهاد) نبودیم و شاهد مصیبتشان نشدیم!

72-قال الإمام علي علیه السلام: «مَنْ تَرَكَ الْجِهَادَ أَلْبَسَهُ اللَّهُ ذُلّاً.»

کسی که جهاد را ترک کند، خداوند لباس ذلت بر او می‌پوشاند.

نهج البلاغة، خطبه 27.

وَ لَئِنْ أَصَابَکُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ کَأَنْ لَمْ تَکُنْ بَيْنَکُمْ وَ بَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَا لَيْتَنِي کُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً (73)

73-و اگر غنیمتی از جانب خدا به شما برسد، (آنها) چنان می‌گویند که گویی میان شما و آنها هیچ رابطه دوستی نبوده است: «ای کاش ما هم با آنها بودیم و به رستگاری بزرگی می‌رسیدیم!»

73-قال الإمام الصادق علیه السلام: «الطَّامِعُ فِي الْحَرَامِ مَحْرُومٌ مِنَ الْحَلَالِ.»طمع‌کار در حرام، از حلال محروم می‌ماند.

الکافی، جلد 2، صفحه 320.

فَلْيُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ وَ مَنْ يُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً (74)

74-کسانی که زندگی دنیا را به آخرت فروخته‌اند، باید در راه خدا پیکار کنند! و آن کس که در راه خدا پیکار کند، و کشته شود یا پیروز گردد، پاداش بزرگی به او خواهیم داد.

74-قال الإمام علي علیه السلام: «الْجِهَادُ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ.»جهاد دری از درهای بهشت است.

نهج البلاغة، خطبه 27.

وَ مَا لَکُمْ لاَ تُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ وَ الْوِلْدَانِ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَ اجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْکَ وَلِيّاً وَ اجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْکَ نَصِيراً (75)

75-چرا در راه خدا، و (در راه) مردان و زنان و کودکانی که (به دست ستمگران) تضعیف شده‌اند، پیکار نمی‌کنید؟ همان افراد (ستمدیده‌ای) که می‌گویند: ((پروردگارا! ما را از این شهر (مکه)، که اهلش ستمگرند، بیرون ببر! و از طرف خود، برای ما سرپرستی قرار ده! و از جانب خود، یار و یاوری برای ما تعیین فرما!))

75-قال الإمام الصادق علیه السلام: «مَنْ أَعَانَ مَظْلُوماً عَلَى ظَالِمٍ كَانَ مَعَ عَلِيٍّ (علیه السلام) فِي دَرَجَتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.»

هر کس مظلومی را بر ظالم یاری دهد، در روز قیامت در همان درجه با علی (علیه السلام) خواهد بود.

تفسير نور الثقلين، جلد 1، صفحه 546.

الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُوا أَوْلِيَاءَ الشَّيْطَانِ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا (76)

76-کسانی که ایمان دارند، در راه خدا پیکار می‌کنند؛ و کسانی که کافرند، در راه طاغوت می‌جنگند. پس شما با یاران شیطان پیکار کنید، چرا که نقشه شیطان (همانند قدرتش) ضعیف است.

76-قال الإمام علي علیه السلام: «إِنَّ الشَّيْطَانَ يَسْتَضْعِفُ النَّاسَ بِمَكَايِدِهِ، فَاحْذَرُوا كَيْدَهُ.»

شیطان با نیرنگ‌هایش مردم را تضعیف می‌کند، پس از نیرنگ او برحذر باشید.نهج البلاغة، حکمت 283.

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَ آتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَ قَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَ لَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا (77)

77-آیا ندیدی کسانی را که به آنها گفته شد: «(فعلاً) دست از جنگ بدارید، و نماز را برپا دارید، و زکات بپردازید»؟ اما هنگامی که دستور جهاد به آنها داده شد، جمعی از آنها از مردم (مشرک) می‌ترسیدند، همان‌گونه که از خدا می‌ترسند، یا بیشتر! و گفتند: «پروردگارا! چرا جهاد را بر ما مقرّر داشتی؟! چرا این فرمان را تا مدت کوتاهی تأخیر نینداختی؟!» بگو: «سرمایه زندگی این جهان، ناچیز است؛ و سرای آخرت، برای کسی که پرهیزگاری پیشه کند، بهتر است؛ و به اندازه رشته شکاف هسته خرما، به شما ستم نخواهد شد.)).

77-قال الإمام الصادق علیه السلام: «مَنْ خَافَ اللَّهَ أَخَافَ اللَّهُ مِنْهُ كُلَّ شَيْءٍ، وَ مَنْ لَمْ يَخَفِ اللَّهَ أَخَافَهُ اللَّهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ.»

هر کس از خدا بترسد، خداوند همه چیز را از او می‌ترساند، و هر کس از خدا نترسد، خداوند او را از همه چیز می‌ترساند.

الکافی، جلد 2، صفحه 67.

أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِكْكُمُ الْمَوْتُ وَ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَمَالِ هؤُلَاءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًا (78)

78-هر کجا باشید، مرگ شما را در می‌یابد، هر چند در برج‌های محکم باشید! و اگر به آنها (منافقان) خوبی (و پیروزی) برسد، می‌گویند: «این، از ناحیه خداست.» و اگر مصیبتی برسد، می‌گویند: «این، از ناحیه توست.» بگو: «همه اینها از ناحیه خداست.» پس چرا این گروه حاضر نیستند حقایق را درک کنند؟!

78-قال الإمام علي علیه السلام: «الْمَوْتُ طَالِبٌ حَثِيثٌ، لَا يَفُوتُهُ الْمُقِيمُ وَ لَا يَعْجِزُهُ الْهَارِبُ.»

مرگ جوینده‌ای سریع است، نه مقیم از آن می‌گریزد و نه فراری از آن عاجز می‌ماند.

نهج البلاغة، خطبه 230.

مَا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ مَا أَصَابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَ أَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا (79)

79-آنچه از خوبی‌ها به تو می‌رسد، از طرف خداست؛ و آنچه از بدی به تو می‌رسد، از خود توست. و ما تو را به عنوان پیامبر، برای مردم فرستادیم؛ و کافی است که خدا گواه باشد.

79-قال الإمام الصادق علیه السلام: «مَا أَصَابَ الْعَبْدَ مِنْ خَيْرٍ فَهُوَ مِنَ اللَّهِ، وَ مَا أَصَابَهُ مِنْ شَرٍّ فَهُوَ مِنْ نَفْسِهِ.»

هر خیری که به بنده‌ای برسد از خداست، و هر شری که به او برسد از خود اوست.

الکافی، جلد 1، صفحه 144.

مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَ مَنْ تَوَلَّى فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا (80)

80-کسی که از پیامبر اطاعت کند، از خدا اطاعت کرده؛ و کسی که سرپیچی کند، ما تو را حافظ و نگهبان آنها نفرستاده‌ایم.

80-قال الإمام علي علیه السلام: «طَاعَةُ اللَّهِ وَ طَاعَةُ رَسُولِهِ أَزْكَى الطَّاعَاتِ.»

اطاعت از خدا و پیامبرش، پاکیزه‌ترین اطاعت‌هاست.نهج البلاغة، خطبه 110.

وَ يَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَ اللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَ كَفَىٰ بِاللَّهِ وَكِيلًا (81)

81-آنها (منافقان) می‌گویند: «(فرمانبرداری و) اطاعت می‌کنیم!» اما هنگامی که از نزد تو خارج می‌شوند، جمعی از آنان بر خلاف گفته تو، شبانه تصمیم می‌گیرند. خداوند آنچه را شبانه تصمیم می‌گیرند، می‌نویسد. از آنها روی گردان، و بر خدا توکل کن؛ و همین بس که خدا، حامی (و مدافع) انسان است.

82-قال الإمام الصادق علیه السلام:«النِّفَاقُ شِرَاكُ الشَّيْطَانِ.»نفاق، دام شیطان است.

بحار الأنوار، جلد 72، صفحه 209)

أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا (82)

82-آیا در قرآن نمی‌اندیشند؟! اگر از سوی غیر خدا بود، اختلاف فراوانی در آن می‌یافتند.

82-قال الإمام علي علیه السلام:((كِتَابُ اللَّهِ فِيهِ نَبَأُ مَا قَبْلَكُمْ وَ خَبَرُ مَا بَعْدَكُمْ وَ حُكْمُ مَا بَيْنَكُمْ.»کتاب خدا [قرآن] خبری از گذشته شما، خبر آینده شما و حکم بین شما را در خود دارد.

نهج البلاغة، خطبه 158

وَ إِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَ لَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا (83)

83-و هنگامی که خبری از پیروزی یا شکست به آنان برسد، (بدون تحقیق) آن را شایع می‌سازند؛ در حالی که اگر آن را به پیامبر و پیشوایان (اولی الامر) که قدرت تشخیص دارند، بازگردانند، از ریشه‌های مسائل آگاه خواهند شد. و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، جز عده کمی، همگی از شیطان پیروی می‌کردید.

83-قال الإمام الصادق علیه السلام:((نَحْنُ أُولُو الْأَمْرِ الَّذِينَ أَمَرَ اللَّهُ بِطَاعَتِنَا.)).ما همان اولی‌الامر هستیم که خداوند اطاعت ما را واجب کرده است.

الکافی، جلد 1، صفحه 276 .

فَقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْسًا وَ أَشَدُّ تَنْكِيلًا (84)

84-در راه خدا پیکار کن! تو فقط مسؤول وظیفه خود هستی! و مؤمنان را بر این کار تشویق نما! امید است خداوند از قدرت کافران جلوگیری کند؛ و خداوند قدرتش بیشتر و مجازاتش دردناکتر است.

84-قال الإمام علي علیه السلام:«مَنْ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَمْ يُضِرَّهُ أَنْ قُتِلَ أَوْ غَلَبَ.»هر کس در راه خدا بجنگد، مهم نیست که کشته شود یا پیروز شود؛ او ضرر نمی‌کند.

نهج البلاغة، حکمت 51 .

مَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً حَسَنَةً يَكُنْ لَهُ نَصِيبٌ مِنْهَا وَ مَنْ يَشْفَعْ شَفَاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْهَا وَ كَانَ اللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ مُقِيتًا (85)

85-کسی که شفاعت (و وساطت) خوبی کند، نصیبی از آن خواهد داشت؛ و کسی که شفاعت بدی کند، سهمی از آن خواهد داشت؛ و خداوند، حساب همه چیز را دارد.

85-قال الإمام الصادق علیه السلام:«مَنْ شَفَعَ شَفَاعَةً لِأَخِيهِ الْمُؤْمِنِ قَضَى اللَّهُ لَهُ بِهَا حَاجَةً.»هر کس برای برادر مؤمن خود شفاعتی کند و حاجتی را برآورده سازد، خداوند حاجت او را برآورده می‌کند.

وسائل الشيعة، جلد 16، صفحه 49 .

وَ إِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا (86)

86-و هنگامی که کسی به شما تحیت گوید، پاسخ آن را به صورتی بهتر دهید، یا (لااقل) به همان صورت پاسخ دهید؛ خداوند حساب همه چیز را دارد.

86-قال الإمام الصادق علیه السلام:«مَنْ بَدَأَكُمْ بِالتَّحِيَّةِ فَأَجِيبُوهُ بِأَحْسَنَ مِنْهَا.»هر کس به شما سلام کند، پاسخ او را به بهترین شکل بدهید.

الکافی، جلد 2، صفحه 644 .

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثًا (87)

87-خداوند، معبودی جز او نیست. او همه شما را در روز قیامت -که شک و تردیدی در آن نیست- جمع می‌کند؛ و کیست که در گفتار، از خدا راستگوتر باشد؟

87-قال الإمام علي علیه السلام:«الْقِيَامَةُ حَقٌّ، وَ الْجَزَاءُ حَقٌّ.»قیامت حق است و جزا نیز حق است.

نهج البلاغة، خطبه 82

فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَ اللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوا أَتُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا (88)

88-چرا درباره منافقان دو دسته شده‌اید (و دچار اختلافید)؟! در حالی که خداوند آنها را به خاطر اعمالشان (به حالت کفر) بازگردانده است. آیا می‌خواهید کسانی را که خدا (بر اثر اعمالشان) گمراه کرده است، هدایت کنید؟! در حالی که هر کس را خداوند گمراه کند، راهی برای او نخواهی یافت.

88-قال الإمام الصادق علیه السلام:((النِّفَاقُ دَاءٌ لاَ دَوَاءَ لَهُ إِلَّا بِالتَّوْبَةِ.))

نفاق، بیماری‌ای است که درمانی ندارد جز با توبه.

بحار الأنوار، جلد 72، صفحه 209

وَ مَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَ سَعَةً وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَ كَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا (100)

100-کسی که در راه خدا هجرت کند، جاهای امن فراوان و گسترده‌ای در زمین می‌یابد. و کسی که به عنوان مهاجر برای خدا و پیامبرش از خانه‌اش بیرون رود، سپس مرگش فرا رسد، پاداش او بر خداست؛ و خداوند آمرزنده و مهربان است.

100-قال الإمام علي علیه السلام:«الْهِجْرَةُ عَلَى قِسْمَيْنِ: هِجْرَةُ الظَّاهِرِ بِالْبَدَنِ، وَ هِجْرَةُ الْبَاطِنِ بِالْقَلْبِ.»

هجرت بر دو نوع است: هجرت ظاهری با بدن و هجرت باطنی با قلب

غرر الحکم، حدیث 6450

وَ إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا (101)

101-و هنگامی که در زمین سفر می‌کنید، گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه کنید، اگر از فتنه و خطر کافران بترسید؛ زیرا کافران، دشمن آشکار شما هستند.

101-قال الإمام الباقر علیه السلام:((إِنَّمَا شُرِعَتْ قَصْرُ الصَّلَاةِ تَخْفِيفًا عَنْ عِبَادِ اللَّهِ فِي السَّفَرِ)).

کوتاه کردن نماز، تخفیفی برای بندگان خدا در سفر است.

الکافی، جلد 3، صفحه 433

وَ إِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَ لْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَ أَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَ أَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَ لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَ خُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا (102)

102-و هنگامی که در میان آنها هستی، و نماز را برای آنان برپا می‌داری، باید گروهی از آنان با تو (به نماز) برخیزند و باید سلاح‌های خود را برگیرند. هنگامی که سجده کردند، (و نماز را به پایان رساندند)، به پشت سر شما روند. و اکنون گروه دیگر که نماز نخوانده‌اند، بیایند و با تو نماز بخوانند و آنها نیز باید وسایل دفاعی و سلاح‌های خود را برگیرند؛ کافران آرزو دارند که شما از سلاح‌ها و متاع خود غافل شوید، و یک‌باره به شما هجوم کنند. و اگر از باران ناراحت هستید، یا بیمارید، گناهی بر شما نیست که سلاح‌های خود را بر زمین بگذارید؛ ولی وسایل دفاعی خود را حفظ کنید. خداوند برای کافران عذابی خوارکننده فراهم ساخته است.

102-علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) - تَفْسِیرُ عَلِیِّ‌بْنِ‌إِبْرَاهِیمَ فِی قَوْلِهِ تَعَالَی: وَ إِذا کُنْتَ فِیهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَکَ… فَإِنَّهَا نَزَلَتْ لَمَّا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِلَی الْحُدَیْبِیَهْ یُرِیدُ مَکَّهْ فَلَمَّا وَقَعَ الْخَبَرُ إِلَی قُرَیْشٍ بَعَثُوا خَالِدَ‌بْنَ‌الْوَلِیدِ فِی مِائَتَیْ فَارِسٍ لِیَسْتَقْبِلَ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فَکَانَ یُعَارِضُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) عَلَی الْجِبَالِ فَلَمَّا کَانَ فِی بَعْضِ الطَّرِیقِ وَ حَضَرَتْ صَلَاهْ الظُّهْرِ أَذَّنَ بِلَالٌ وَ صَلَّی رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) بِالنَّاسِ فَقَالَ خَالِدُ‌بْنُ‌الْوَلِیدِ لَوْ‌کُنَّا حَمَلْنَا عَلَیْهِمْ وَ هُمْ فِی الصَّلَاهْ لَأَصَبْنَاهُمْ فَإِنَّهُمْ لَا یَقْطَعُونَ الصَّلَاهْ وَ لَکِنْ تَجِیءُ لَهُمُ الْآنَ صَلَاهْ أُخْرَی هِیَ أَحَبُّ إِلَیْهِمْ مِنْ ضِیَاءِ أَبْصَارِهِمْ فَإِذَا دَخَلُوا فِیهَا حَمَلْنَا عَلَیْهِمْ فَنَزَلَ جَبْرَئِیلُ (علیه السلام) بِصَلَاهْ الْخَوْفِ بِهَذِهِ الْآیَهْ وَ إِذا کُنْتَ فِیهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَکَ إِلَی قَوْلِهِ مَیْلَةً واحِدَةً فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَصْحَابَهُ فِرْقَتَیْنِ فَوَقَفَ بَعْضُهُمْ تُجَاهَ الْعَدُوِّ وَ قَدْ أَخَذُوا سِلَاحَهُمْ وَ فِرْقَهْ صَلَّوْا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) قَائِماً وَ مَرُّوا فَوَقَفُوا مَوَاقِفَ أَصْحَابِهِمْ وَ جَاءَ أُولَئِکَ الَّذِینَ لَمْ یُصَلُّوا فَصَلَّی بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) الرَّکْعَهْ الثَّانِیَهْ وَ هِیَ لَهُمُ الْأُولَی وَ قَعَدَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ قَامَ أَصْحَابُهُ فَصَلَّوْا هُمُ الرَّکْعَهْ الثَّانِیَهْ وَ سَلَّمَ عَلَیْهِمْ.

علیّ‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه) - آیه: وَ إِذا کُنْتَ فیهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَکَ… وقتی نازل شد که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به‌سوی حدیبیّه حرکت کرد، تا به مکّه برود، و چون خبر به قریش رسید، خالدبن‌ولید را با دویست سوار به استقبال رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرستادند، و او همه جا بر سر کوه‌ها می‌رفت و خود را به لشکر اسلام و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نشان می‌داد. تا آنکه در یکی از قسمت‌های راه هنگام ظهر رسید، و بلال اذان گفت، و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با لشکرش نماز خواند. خالدبن‌ولید به همراهان خود گفت: «چه خوب است که هم اکنون که لشکریان اسلام مشغول نمازند، بر آنان بتازی. چون اگر این فرصت را از دست ندهیم به هدف خود می‌رسیم. زیرا من می‌دانم که مسلمانان نماز را نمی‌شکنند، بنابراین ساعتی دیگر که هنگام نماز دیگرشان است، فرا می‌رسد و آن نمازی است که از نور چشم، بیشتر آن را دوست دارند. همین که داخل نماز شدند، بر آنان حمله می‌کنیم». دراین‌هنگام جبرئیل بر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نازل شد، و دستور نماز خوف را آورد، که خدای تعالی می‌فرماید: وَ إِذا کُنْتَ فیهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَکَ… مَیْلَةً واحِدَةً پس پیامبر (صلی الله علیه و آله) اصحاب را دو قسمت کرد، یک دسته را پیش روی دشمن قرار داد و اسلحه‌هایشان در دستانشان بود و دسته‌ی دیگر که با رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به‌صورت ایستاده نماز خواندند و سپس به‌طرف لشکریان رفته و در جایگاه همرزمانشان در برابر دشمن ایستادند و دسته‌ی دوّم که تاکنون در برابر دشمن ایستاده بودند آمدند و پشت سر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) ایستاده و نماز خواندند و این رکعت دوّم رسول خدا (صلی الله علیه و آله) به شمار می‌آمد ولی برای آنان رکعت اوّل بود، آنگاه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نشست و تشهد خواند و به ایشان سلام داد، آنان برخاستند و یک رکعت باقیمانده خود را خواندند]و در آخر به یکدیگر سلام دادند].

بحارالأنوار، ج86، ص110/ القمی، ج1، ص150/ مستدرک الوسایل، ج6، ص517

فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَ قُعُودًا وَ عَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا (103)

103-و هنگامی که نماز را به پایان رساندید، خدا را یاد کنید، در حال ایستادن و نشستن، و به هنگام خوابیدن! و هرگاه آرامش یافتید، نماز را (به صورت معمول) برپا دارید، زیرا نماز وظیفه ثابت و معین برای مؤمنان است.

103-قال الإمام علي علیه السلام:((اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا حَتَّى يُقَالَ مَجَانِينُ((.

خدا را بسیار یاد کنید تا جایی که (دیگران) بگویند دیوانه‌اید.

نهج البلاغة، حکمت 289

وَ لَا تَهِنُوا فِي ابْتِغَاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ وَ تَرْجُونَ مِنَ اللَّهِ مَا لَا يَرْجُونَ وَ كَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (104)

104-و در تعقیب دشمن سستی نکنید! اگر شما درد می‌کشید، آنها نیز همانند شما درد می‌کشند؛ با این تفاوت که شما امیدی به خدا دارید که آنها ندارند! و خداوند دانا و حکیم است.

104-علی‌بن‌إبراهیم (رحمة الله علیه) - قَوْلُهُ وَ لا تَهِنُوا فِی ابْتِغاءِ الْقَوْمِ فَإِنَّهُ معطوف عَلَی قَوْلِهِ فِی سورهًْ آلِ عِمْرَانَ إِنْ یَمْسَسْکُمْ قَرْحُ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحُ مِثْلُهُ.

علیّ‌بن‌ابراهیم رحمة الله علیه: وَ لا تَهِنُوا فِی ابْتِغاءِ الْقَوْمِ این آیه، به آیه‌ای در سوره‌ی آل عمران، معطوف است که فرمود: اگر بر شما زخمی رسید، به آن قوم نیز هم‌چنان زخمی رسیده است. (آل عمران/140.)

تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج3، ص422/القمی، ج1، ص150/ البرهان

إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَ لَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا (105)

105-ما این کتاب (قرآن) را بحق بر تو نازل کردیم، تا به آنچه خداوند به تو آموخته است، در میان مردم قضاوت کنی؛ و از کسانی مباش که از خائنان حمایت نمایی.

105-قال الإمام علي علیه السلام:«الْحَقُّ أَوْسَعُ الْأَشْيَاءِ فِي التَّوَاصُفِ وَ أَضْيَقُهَا فِي التَّنَاصُفِ.»حق، در توصیف گسترده‌ترین چیزهاست، اما در عمل به آن، سخت‌ترین چیزهاست. نهج البلاغة، حکمت 216

وَ اسْتَغْفِرِ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا (106)

106-و از خداوند طلب آمرزش کن، که خداوند آمرزنده و مهربان است.

قال الإمام الصادق علیه السلام:«الِاسْتِغْفَارُ يُطَهِّرُ الْقَلْبَ وَ يَمْحُو الذُّنُوبَ.»استغفار، قلب را پاک و گناهان را محو می‌کند. الکافی، جلد 2، صفحه 504.

106-الصّادق علیه السلام: لَا وَ اللَّهِ مَا فَوَّضَ اللَّهُ إِلَی أَحَدٍ مِنْ خَلْقِهِ إِلَّا إِلَی رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ إِلَی الْأَئِمَّهْ (قَالَ عَزَّوَجَلَّ إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَیْکَ الْکِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ بِما أَراکَ اللهُ وَ هِیَ جَارِیَهْ فِی الْأَوْصِیَاءِ.

106-مام صادق (علیه السلام) - به خدا سوگند که خداوند هرگز قرآن را به احدی از خلقش واگذار نکرد، مگر به رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و به ائمّه (خدای عزّوجلّ می‌فرماید: إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَیْکَ الْکِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْکُمَ بَیْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاکَ اللهُ وَلاَ تَکُن لِّلْخَآئِنِینَ خَصِیمًا و مضمون آیه در میان اوصیای نبی (نیز جاری است. تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج3، ص426

الکافی، ج1، ص267/ بحارالأنوار، ج17، ص6/ الاختصاص، ص331/ بصایرالدرجات، ص386/ البرهان

وَ لَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا (107).

107-و از کسانی که به خود خیانت می‌کنند، دفاع مکن! چرا که خداوند، خیانت‌پیشگان گنهکار را دوست ندارد.

107-قال الإمام علي علیه السلام:((أَعْظَمُ الْخِيَانَةِ خِيَانَةُ الْأُمَّةِ.)).بزرگ‌ترین خیانت، خیانت به امت است.

نهج البلاغة، حکمت 192.

يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَ لَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَ هُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ وَ كَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا (108)

108-آنها (منافقان) از مردم پنهان می‌شوند؛ اما از خدا پنهان نمی‌شوند! و خداوند با آنهاست آن زمان که سخنانی را که او نمی‌پسندد، در دل شب طراحی می‌کنند؛ و خدا به آنچه انجام می‌دهند، احاطه دارد.

108-قال الإمام الصادق علیه السلام:((إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْفَىٰ عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ)).هیچ چیزی در آسمان‌ها و زمین بر خدا پنهان نیست.

الکافی، جلد 1، صفحه 264

هَا أَنْتُمْ هَؤُلَاءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَمَنْ يُجَادِلُ اللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا (109)

109-آری، شما همان کسانی هستید که در زندگی دنیا از آنان دفاع کردید؛ اما چه کسی در روز قیامت از آنها در برابر خدا دفاع خواهد کرد؟ یا چه کسی وکیل و حامی آنها خواهد بود؟

109-قال الإمام علي علیه السلام:((الدُّنْيَا مَجَازٌ، وَ الْآخِرَةُ مَقَامٌ.))دنیا گذرگاهی است و آخرت جایگاه ماندگار.

نهج البلاغة، حکمت 203.

وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمًا (110)

110-هر کس کار بدی انجام دهد، یا به خود ستم کند، سپس از خداوند طلب آمرزش نماید، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد یافت.

110-قال الإمام الباقر علیه السلام:((التَّوْبَةُ تُحِبُّ مَا قَبْلَهَا.)).توبه، گناهان گذشته را محو می‌کند.

الکافی، جلد 2، صفحه 435

وَمَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَّحِيمًا (110)

110-و هر کس کار بدی کند یا به خویشتن ستم نماید، سپس از خدا طلب آمرزش کند، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد یافت.

110- قال الصادق (علیه السلام): «مَا مِنْ ذَنْبٍ إِذَا تَابَ صَاحِبُهُ عَنْهُ إِلَّا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: گناهی نیست مگر این‌که اگر مرتکب آن توبه نماید، خدا او را خواهد بخشید.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام، جلد 3، صفحه 540

وَمَن يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا (111)

111-و هر کس گناهی مرتکب شود، تنها به زیان خود عمل کرده است؛ و خدا دانا و حکیم است.

111- قال الباقر (علیه السلام): «كُلُّ عَامِلٍ يُجازَى بِعَمَلِهِ فَمَنِ اقْتَرَفَ الإِثْمَ فَعَلَىٰ نَفْسِهِ جُرْمُهُ.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: هر عاملی بر اساس عمل خویش پاداش داده می‌شود، پس هر که به گناهی آلوده شود، گناهش بر خودش است.

بحار الأنوار، جلد 101، صفحه 351

وَمَن يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُّبِينًا (112)

112-و کسی که گناه یا اشتباهی کند و بی‌گناهی را به آن متهم سازد، بار بهتان و گناه آشکاری را بر دوش کشیده است.

112- قال السجاد (علیه السلام): «الْبُهْتَانُ أَفْظَعُ الْإِثْمِ عِنْدَ اللَّهِ، وَهُوَ مِمَّا يَهْلِكُ صَاحِبَهُ.»

امام سجاد (علیه السلام) فرمود: بهتان بزرگ‌ترین گناه نزد خداوند است و از جمله چیزهایی است که صاحبش را نابود می‌کند.

تفسیر اهل بیت علیهم السلام، جلد 3، صفحه 544

وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّت طَّائِفَةٌ مِّنْهُمْ أَن يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِن شَيْءٍ وَأَنزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُن تَعْلَمُ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا (113)

113-و اگر فضل و رحمت خدا بر تو نبود، گروهی از آنان تصمیم داشتند تو را گمراه کنند، اما جز خودشان را گمراه نمی‌کنند و هیچ زیانی به تو نمی‌رسانند؛ و خداوند کتاب و حکمت را بر تو نازل کرد و آنچه را نمی‌دانستی به تو آموخت؛ و فضل خدا بر تو بسیار بزرگ است.

113- قال الصادق علیه السلام: «إِنَّ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ بَابَانِ مِنْ بَابِ الرَّحْمَةِ فَمَنْ أَمْسَكَ بِهِمَا نَجَى.»

امام صادق علیه السلام فرمود: کتاب و حکمت، دو دروازه از دروازه‌های رحمت هستند؛ هر کس بدان‌ها تمسک جوید، نجات خواهد یافت.

الكافي، جلد 1، صفحه 22

لَّا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِّن نَّجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَن يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا (114)

114-در بسیاری از سخنان درِگوشی آن‌ها، هیچ خیری نیست؛ مگر کسی که به صدقه‌دادن، کار نیک، یا اصلاح میان مردم فرمان دهد؛ و هر کس برای طلب خشنودی خدا چنین کند، به‌زودی به او پاداش بزرگی خواهیم داد.

114- قال الإمام الصادق علیه‌السلام : «مَا عَمَلَ أَحَدٌ شَیْئاً لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ إِلَّا أَجْرُهُ اللَّهُ عَلَیْهِ، وَمَنْ سَعَیٰ إِلَی إِصْلَاحِ ذَاتِ الْبَیْنِ أُحُبُّ اَللَّهُ فِی أَعْلَی اَلدَّرَجَاتِ.»

114-امام صادق (علیه‌السلام روابط میان مردم بپردازد، خداوند او را در عالی‌ترین درجات دوست می‌دارد.

الکافی، ج2، ص206؛ بحار الأنوار، ج75، ص82

وَمَن يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (115)

115-و کسی که پس از آشکارشدن هدایت، با پیامبر مخالفت کند، و از راهی غیر از راه مؤمنان پیروی نماید، او را به همان راهی که می‌رود، می‌سپاریم و به دوزخ وارد می‌کنیم؛ و چه بد سرانجامی است.

115- قال الإمام الباقر علیه‌السلام: «وَإِنَّ مَنْ خَالَفَ سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه وآله) اِلْتَوَى بِهِ الطَّرِیقُ وَأُدْخِلَ جَهَنَّمَ.»

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: هر کس با سنت رسول خدا (صلی الله علیه وآله) مخالفت کند، راه را از دست خواهد داد و به جهنم داخل خواهد شد.

بحار الأنوار، ج8، ص154

وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَن يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ ۗ وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُّبِينًا (116)

116-هیچ مرد و زن مؤمنی، هنگامی که خدا و پیامبرش به کاری حکم کنند، اختیار کار خود را ندارند. و هر کس خدا و رسولش را نافرمانی کند، به‌گمراهی آشکاری گرفتار شده است.

116- قال الإمام علی علیه‌السلام: «إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْراً فَلاَ تَکُونُوا لَکُمْ فِیهِ خِیَرَةٌ فَهُوَ أَمْرُنَا وَإِنَّمَا یَکُونُ الْإِسْلاَمُ اَلْخُضُوعَ لِلأَمْرِ وَالطَّاعَةَ یُرِیدُ بِهِ الرِّسَالَة.»

امام علی (علیه‌السلام) فرمود: هنگامی که خداوند و رسولش بر امری حکم کردند، هیچ اختیاری در آن ندارید. اسلام تسلیم است و فرمان‌برداری که خداوند برای ابلاغ رسالت خود قرار داده است.

نهج البلاغة، خطبة 193.

إِن يَدْعُونَ مِن دُونِهِ إِلَّا إِنَاثًا وَإِن يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَانًا مَّرِيدًا (117)

117-آن‌ها جز دختران [= بت‌های مؤنث]، کسی را نمی‌خوانند؛ و جز شیطان سرکش را نمی‌خوانند.

117- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «مَنِ اتَّخَذَ إِلَ-ٰهًا غَیْرَ اللَّهِ فَقَدْ عَبَدَ الشَّیْطَانَ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر کس معبودی غیر از خدا برگزیند، شیطان را پرستیده است.

الكافي، ج2، ص29

لَّعَنَهُ اللَّهُ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبًا مَّفْرُوضًا (118)

118-خدا او را لعنت کرده؛ و [شیطان] گفت: «از بندگانت نصیب معینی خواهم گرفت.»

118- قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «إِنَّ الشَّیْطَانَ قَدْ أَیِسَ أَنْ یَعْبُدَهُ الْمُصَلُّونَ وَ لَ-ٰکِنْ فِی التَّحْرِیشِ بَیْنَهُمْ.»

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: همانا شیطان ناامید شده است که نمازگزاران او را بپرستند، ولی در ایجاد دشمنی بین آن‌ها [تلاش می‌کند].

الكافي، ج2، ص307

وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الْأَنْعَامِ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ ۚ وَمَن يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِّن دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِينًا (119)

119-و آنان را گمراه خواهم ساخت، و به آرزوهای دور و دراز سرگرم خواهم کرد، و به آنان دستور خواهم داد که گوش‌های

دام‌ها را شکافند، و دستور خواهم داد که آفرینشِ [= فطرتِ] خدایی را تغییر دهند.» و هر کس به جای خدا، شیطان را دوست [= ولیّ] خود بگیرد، زیانِ آشکاری کرده است.

119- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «تَغْیِیرُ خَلْقِ اللَّهِ هُوَ الْفِطْرَةُ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: تغییر آفرینش خدا همان فطرتی است که مردم بر آن آفریده شده‌اند.

تفسیر القمی، ج1، ص162

يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًا (120)

120-[شیطان] به آنان وعده می‌دهد و امیدوارشان می‌سازد؛ ولی شیطان جز فریب، به آنان وعده‌ای نمی‌دهد.

120- قال الإمام علی (علیه السلام): «إِنَّ الشَّیْطَانَ یُوَکِّلُ بِکُلِّ وَاحِدٍ مِنْکُمْ شَیْطَاناً فَیُزَیِّنُ لَهُ الْمَعْصِیَةَ حَتَّیٰ یَرْتَکِبَهَا.»

امام علی (علیه السلام) فرمود: همانا شیطان برای هر یک از شما شیطانی را مأمور می‌کند تا گناه را برای او زینت دهد تا آن را مرتکب شود.

نهج البلاغة، خطبه 83

أُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَلَا يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصًا (121)

121-آنان جایگاهشان دوزخ است و هیچ گریزگاهی از آن ندارند.

121- قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «اَلدُّنْیَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ وَ جَنَّهُ الْکَافِرِ.»

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر است.

الكافي، ج2، ص252

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا لَّهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا (122)

122-و کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند، به‌زودی آنان را در باغ‌هایی که نهرها از زیر [درختانِ] آن

جاری است، وارد می‌کنیم؛ جاودانه در آن خواهند بود؛ و در آنجا همسرانی پاکیزه دارند؛ و آنان را در سایه‌ای پایدار [و خنک] وارد می‌کنیم.

122- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «اَلْجَنَّهُ دَارُ السَّلَامِ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: بهشت خانه سلامتی است.

الكافي، ج8، ص92

إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ النَّاسِ أَن تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعًا بَصِيرًا (123)

123-خداوند به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به صاحبانش بازگردانید! و هنگامی که میان مردم داوری می‌کنید، به عدالت داوری کنید! خداوند، اندرزهای خوبی به شما می‌دهد! خداوند، شنوا و بیناست.

123- قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «أَدِّ الْأَمَانَةَ إِلَی مَنِ ائْتَمَنَکَ وَ لَا تَخُنْ مَنْ خَانَکَ.»

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: امانت را به کسی که تو را امین دانسته، ادا کن و به کسی که به تو خیانت کرده، خیانت مکن.الكافي، ج5، ص132

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنكُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا (124)

124-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولیای امر [= جانشینان پیامبر] را! و هرگاه در چیزی نزاع داشتید، آن را به خدا و پیامبر [= قرآن و سنت] بازگردانید (و از آن‌ها داوری بطلبید) اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید! این (کار) برای شما بهتر، و عاقبت و پایانش نیکوتر است.

124- قال الإمام الباقر (علیه السلام): «أُولِی الْأَمْرِ هُمُ الْأَئِمَّةُ مِنْ وُلْدِ عَلِیٍّ وَ فَاطِمَةَ (علیهما السلام).»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: اولی الأمر، امامان از فرزندان علی و فاطمه (علیهما السلام) هستند.الكافي، ج1، ص201

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَن يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَن يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا (125)

125-آیا ندیدی کسانی را که گمان می‌کنند به آنچه بر تو و بر پیش از تو نازل شده، ایمان آورده‌اند، [ولی] می‌خواهند داوری بجویند نزد طاغوت، حال آنکه دستور یافته‌اند که بدان کفر ورزند؟ و شیطان می‌خواهد آنان را به گمراهی دور و درازی دراندازد.

125- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «اَلطَّاغُوتُ کُلُّ مَنْ حَکَمَ بِغَیْرِ حُکْمِ اللَّهِ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: طاغوت هر کسی است که به غیر حکم خدا حکم کند.

الكافي، ج1، ص411

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنكَ صُدُودًا (126)

126-و هنگامی که به آنان گفته شود: «به سوی آنچه خدا نازل کرده، و به سوی پیامبر بیایید»، منافقان را می‌بینی که از تو سخت روی می‌گردانند.

126- قال الإمام علی (علیه السلام): «اَلْمُنَافِقُ قَوْلُهُ جَمِیلٌ وَ فِعْلُهُ دَاءٌ دَخِیلٌ.»

امام علی (علیه السلام) فرمود: منافق گفتارش زیبا و کردارش درد بی درمان است.

نهج البلاغة، حکمت 409.

فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا (127)

127-پس چگونه [حالشان] باشد هنگامی که به سزای دستاوردِ [بدِ] خویش، مصیبتی به آنان رسد، سپس نزد تو آیند و به خدا سوگند خورند که ما جز نیکی و سازگاری قصدی نداشتیم؟

127- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «لَیْسَ الْمُؤْمِنُ الَّذِی یَشْبَعُ وَ جَارُهُ جَائِعٌ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: مؤمن کسی نیست که سیر بخوابد و همسایه‌اش گرسنه باشد.

الكافي، ج2، ص668

أُولَئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُل لَّهُمْ فِي أَنفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا (128)

128-آنان کسانی‌اند که خدا آنچه را در دل‌هایشان است می‌داند. پس، از ایشان روی برتاب و پندشان ده و با آنان سخنی رسا [= مؤثر] در باره‌ی [احوالِ] خودشان بگوی.

128- قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «أَفْضَلُ الْجِهَادِ کَلِمَةُ حَقٍّ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ.»

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: برترین جهاد، گفتن سخن حق در برابر حاکم ستمگر است.

الكافي، ج2، ص372

وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذ ظَّلَمُوا أَنفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَّحِيمًا (129)

و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر آنکه به توفیق خدا، از او اطاعت شود. و اگر آنان هنگامی که به خویشتن ستم کرده بودند، نزد تو می‌آمدند و از خدا آمرزش می‌خواستند و پیامبر [نیز] برای آنان طلب آمرزش می‌کرد، قطعاً خدا را توبه‌پذیرِ مهربان می‌یافتند.

129- قال الإمام الرضا (علیه السلام): «اَلْإِمَامُ الْأَنِیسُ الرَّفِیقُ وَ الْوَالِدُ الشَّفِیقُ وَ الْأَخُ الشَّقِیقُ.»

امام رضا (علیه السلام) فرمود: امام، همدم و رفیق، پدر مهربان و برادر دلسوز است.

الكافي، ج1، ص200

فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا (130)

نه، به پروردگارت قسم که ایمان نمی‌آورند، مگر آنکه تو را در مورد آنچه میانشان مورد اختلاف است، داور قرار دهند؛ سپس از حکمی که کرده‌ای، در دل‌هایشان احساس ناخشنودی نکنند و کاملاً سر تسلیم فرود آورند.

130- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «اَلْإِسْلَامُ هُوَ التَّسْلِیمُ وَ التَّسْلِیمُ هُوَ الْإِخْلَاصُ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: اسلام همان تسلیم است و تسلیم همان اخلاص است.

الكافي، ج2، ص16

وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِن دِيَارِكُم مَّا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٌ مِّنْهُمْ ۖ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتًا (131)

131-و اگر بر آنان مقرر می‌کردیم که: «خودتان را بکشید، یا از خانه‌هایتان بیرون روید»، جز اندکی از آنان، آن را انجام نمی‌دادند. و اگر آنان آنچه را که پند داده می‌شوند، به کار می‌بستند، قطعاً برایشان بهتر و در تثبیت [ایمانشان] استوارتر بود.

131- قال الإمام علی (علیه السلام): «اَلْعَمَلُ الْعَمَلُ ثُمَّ النِّهَایَةُ النِّهَایَةُ وَ الِاسْتِقَامَةُ الِاسْتِقَامَةُ ثُمَّ الصَّبْرُ الصَّبْرُ.»

امام علی (علیه السلام) فرمود: عمل، عمل! سپس استقامت، استقامت! و پایداری، پایداری! سپس صبر، صبر!

نهج البلاغة، خطبه 176

وَإِذًا لَّآتَيْنَاهُم مِّن لَّدُنَّا أَجْرًا عَظِيمًا (132)

132-و در آن صورت، قطعاً از جانب خود پاداشی بزرگ به آنان می‌دادیم.

132- قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «مَنْ عَمِلَ صَالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَسَاءَ فَعَلَیْهَا.»

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: هر کس کار شایسته انجام دهد، به سود خود اوست و هر کس بدی کند، به زیان خود اوست.

الكافي، ج2، ص296

وَلَهَدَيْنَاهُمْ صِرَاطًا مُّسْتَقِيمًا (133)

133-و مسلماً آنان را به راهی راست هدایت می‌کردیم.

133- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِیمُ هُوَ سَبِیلُ اللَّهِ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: صراط مستقیم راه خداست.

الكافي، ج1، ص421

وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِم مِّنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا (134)

134-و کسانی که از خدا و پیامبر اطاعت کنند، در زمره‌ی کسانی خواهند بود که خدا به آنان نعمت داده است؛ از پیامبران و راستگویان و شهیدان و شایستگان. و آنان چه نیکو رفیقانی‌اند.

134- قال الإمام علی (علیه السلام): «نَحْنُ النَّمَارِقَةُ الْوُسْطَى فِی الْقُرْآنِ.»

امام علی (علیه السلام) فرمود: ما [اهل بیت]، جایگاه میانی در قرآن هستیم.

الكافي، ج1، ص414

ذَلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ عَلِيمًا (135)

135-این تفضل از جانب خداست، و خدا داننده‌ای بسنده است.

135- قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): «فَضْلُ الْعَالِمِ عَلَى الْعَابِدِ کَفَضْلِی عَلَى أَدْنَاکُمْ.»

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: برتری عالم بر عابد، مانند برتری من بر پایین‌ترین شماست.

الكافي، ج1، ص32

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ إِن يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرًا فَاللَّهُ أَوْلَى بِهِمَا فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَى أَن تَعْدِلُوا وَإِن تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا (136)

136-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! پیوسته به داد برخیزید [و] برای خدا گواهی دهید، هر چند به زیان خودتان یا پدر و مادر و خویشاوندان [شما] باشد. اگر [یکی از طرفین دعوا] توانگر یا نیازمند باشد، باز خدا به آن دو سزاوارتر است. پس، از هوی [و هوس] پیروی مکنید که [از حق] عدول کنید. و اگر زبان بگردانید یا روی بگردانید، [بدانید که] خدا به آنچه انجام می‌دهید، آگاه است.

136- قال الإمام علی (علیه السلام): «لَا یَکُونُ الصَّدِیقُ صَدِیقاً حَتَّی یَحْفَظَ أَخَاهُ فِی ثَلَاثٍ: فِی نَکْبَتِهِ وَ غَیْبَتِهِ وَ وَفَاتِهِ.»

امام علی (علیه السلام) فرمود: دوست، دوست نیست مگر اینکه برادرش را در سه جا حفظ کند: در سختی و گرفتاری، در غیابش و پس از مرگش.

نهج البلاغة، حکمت 134

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنزَلَ مِن قَبْلُ وَمَن يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا (137)

137-ای کسانی که ایمان آورده‌اید! به خدا و پیامبرش و کتابی که بر پیامبرش فرو فرستاده، و کتابی که پیش از این نازل کرده است، ایمان آورید. و هر کس به خدا و فرشتگانش و کتاب‌هایش و پیامبرانش و روز بازپسین کفر ورزد، قطعاً به گمراهی دور و درازی افتاده است.

137- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ فَلَا یُؤْذِ جَارَهُ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر کس به خدا و پیامبرش و روز قیامت ایمان دارد، نباید همسایه‌اش را بیازارد.

الكافي، ج2، ص666

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَّمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلًا (138)

138-کسانی که ایمان آوردند، سپس کفر ورزیدند، سپس ایمان آوردند، آنگاه کفر ورزیدند، و بعد کفرشان افزون شد، خدا هرگز آنان را نخواهد بخشید و به راهی هدایتشان نخواهد کرد.

138- قال الإمام علی (علیه السلام): «اَلْإِیمَانُ شَجَرَةٌ أَصْلُهَا الثَّبَاتُ وَ فَرْعُهَا السَّخَاءُ وَ ثَمَرُهَا الْحَیَاءُ.» امام علی (علیه السلام) فرمود: ایمان درختی است که ریشه اش پایداری، شاخه اش سخاوت و میوه اش حیا است.

نهج البلاغة، حکمت 441.

بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا (139)

139-به منافقان بشارت ده که عذابی دردناک [در پیش] دارند.

139- قال الإمام علی (علیه السلام): «عَلَیْکُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ هُوَ سَیْفُ اللَّهِ عَلَی عَدُوِّهِ.»

امام علی (علیه السلام) فرمود: بر شما باد به راستگویی، زیرا آن شمشیر خدا بر دشمنش است.

غرر الحکم، ح 5980

الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۚ أَيَبْتَغُونَ عِندَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا (140)

140-همان کسانی که به جای مؤمنان، کافران را به دوستی می‌گیرند. آیا سربلندی را نزد آنان می‌جویند؟ [چنین نیست،] چرا که سربلندی یکسره از آنِ خداست.

140- قال الإمام الصادق (علیه السلام): «اَلْمُؤْمِنُ عَزِیزٌ فِی دِینِهِ، عَزِیزٌ فِی إِخْوَانِهِ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: مؤمن در دینش عزیز است، در میان برادرانش عزیز است.

الكافي، ج2، ص241

الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِن كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللَّهِ قَالُوا أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ وَإِن كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُوا أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُم مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَن يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا.(141)

141-آنانی که منتظرند [تا ببینند] سرنوشت شما چه می‌شود. اگر از جانب خداوند نصرتی به شما برسد، می‌گویند: «آیا با شما نبودیم؟!» و اگر برای کافران بهره‌ای باشد، می‌گویند: «آیا ما بر شما تسلط نداشتیم و شما را از مؤمنان بازنداشتیم؟!» خداوند در روز قیامت میان شما حکم خواهد کرد، و هرگز خداوند راهی برای تسلط کافران بر مؤمنان قرار نداده است.

141-قال الإمام الصادق (علیه السلام):«لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا إِذَا اسْتَمْسَكُوا بِالْوَلَایَةِ وَالطَّاعَةِ.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: خداوند برای کافران راهی بر مؤمنان قرار نخواهد داد، اگر مؤمنان به ولایت و اطاعت پایبند باشند. تفسیر قمی، ج 1، ص 160.

إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ ۖ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَىٰ يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا.( 142)

142-منافقان به گمان خود خدا را فریب می‌دهند، در حالی‌که خدا آن‌ها را فریب می‌دهد؛ و هنگامی‌که به نماز برمی‌خیزند، با کسالت و تنبلی نماز می‌خوانند؛ [آن‌ها] برای ریا و جلب توجه مردم نماز می‌خوانند و جز اندکی خدا را یاد نمی‌کنند.

142-قال الإمام الباقر (علیه السلام):«لَا يُقَامُ الإِيمَانُ عَلَى نِفَاقٍ أَبَدًا وَ مَنْ أَدْرَكَ رِيَاءَهُ فَذَلِكَ اُفْشِي نَيْتَهُ لِلَّهِ وَلَعْنَتُهُ عَلَى النَّافِقِينَ.»

امام باقر (علیه السلام) فرمودند: ایمان هرگز بر پایه نفاق برقرار نمی‌شود، و هرکس به ریا قیام کند، نیت خود را بی‌پرده در معرض لعنت خداوند قرار داد.

بحارالأنوار، ج 2، ص 12..

مُّذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَلِكَ لَا إِلَى هَؤُلَاءِ وَلَا إِلَى هَؤُلَاءِ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا.(143)

143-[منافقان] میان کفر و ایمان مردّد و سرگردان هستند؛ نه به این [گروه] وابسته‌اند و نه به آن [گروه]، و هرکس که خداوند او را گمراه کند، برای او راهی [بر نجات] نخواهی یافت.

143-قال الإمام زين العابدين (علیه السلام):«الْمُنَافِقُ يَعِيشُ فِي ظُلْمَتَيْنِ، لَا دِينَ يُوَافِقُهُ وَلَا عَقْلٌ يُمْنَحُهُ.»

امام زین‌العابدین (علیه السلام) فرمودند: منافق دو تاریکی را بر خود حمل می‌کند؛ نه دینِ مقبولی دارد و نه از عقل هدایت‌شده بهره می‌برد.

البرهان، ج 2، ص 70.

سوره مائده: جزء ششم

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ (0)

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ أُحِلَّتْ لَكُم بَهِيمَةُ الْأَنْعَامِ إِلَّا مَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَأَنتُمْ حُرُمٌ إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيدُ (1)

1- ای کسانی که ایمان آورده‌اید! به پیمان‌ها وفا کنید. (حلال شد برای شما چهارپایان به جز آنچه برای شما خوانده شد، در حالی که شکار را در حالت احرام حلال نمی‌شمارید) خداوند هر چه بخواهد حکم می‌کند.

1- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «الوفاء بالعقود هو الوفاء لله بما أوجب الله على العباد من الفرائض، وما أخذوه على أنفسهم من عهد الله.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: وفای به عقود، وفای به واجبات الهی و پیمان‌هایی است که بندگان با خدای خود بسته‌اند.

الکافی، ج7، ص36؛ وسائل الشیعة، ج15، ص219؛ تفسیر نورالثقلین، ج1، ص544

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّن رَّبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَن صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَن تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ (2)

2- ای کسانی که ایمان آورده‌اید! شعائر الهی و ماه حرام و قربانی بی‌نشان و گردنبنددار و زائران خانه خدا را بی‌حرمتی نکنید… و بر نیکی و تقوا همکاری کنید و بر گناه و تجاوز همکاری نکنید و از خدا پروا کنید که خداوند سخت‌کیفر است.

2- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «تعظیم شعائر الله هو تعظیم أمر الله وترك محرماته.».

امام صادق (علیه السلام) فرمود: بزرگداشت شعائر خدا یعنی حرمت نهادن به دستور الهی و ترک محرمات.

الکافی، ج4، ص206؛ تهذیب الأحکام، ج5، ص285؛ تفسیر نورالثقلین، ج1، ص546

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَأَن تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلَامِ ذَلِكُمْ فِسْقٌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِن دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّإِثْمٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ (3)

3- (حرام شد بر شما مردار و خون و گوشت خوک و آنچه نام غیر خدا بر آن برده شده باشد و خفه شده و به ضرب چوب کشته شده و پرت شده از بلندی و شاخ‌خورده و آنچه درندگان از آن خورده باشند مگر آنچه را که ذبح شرعی کنید و آنچه بر بت‌ها ذبح شود) و اینکه به وسیله تیرهای قمار بهره خود را طلب کنید. این‌ها همه فسق است. امروز کافران از [نابود کردن] دین شما نومید گشتند، پس از آنان مترسید و از من بترسید. امروز دینتان را برای شما کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را به عنوان دین شما پسندیدم. پس هر که در گرسنگی ناچار شود بی‌آنکه به گناهی مایل باشد (خداوند بخشنده و مهربان است).

3- عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: «لما نزلت هذه الآية: الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ… قال رسول الله (صلی الله علیه و آله): الله أكبر على إكمال الدين وتمام النعمة ورضا الرب برسالتي وولاية علي بن أبی طالب من بعدي.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: وقتی آیه «امروز دینتان را کامل کردم…» نازل شد، رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: الله اکبر بر کامل شدن دین و تمام شدن نعمت و خشنودی پروردگار به رسالتم و ولایت علی بن ابی‌طالب پس از من.

الکافی، ج1، ص422؛ تفسیر القمی، ج1، ص164؛ بحارالانوار، ج35، ص309

يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُم مِّنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ (4)

4- از تو می‌پرسند: چه چیزی برای آنها حلال شده است؟ بگو: چیزهای پاکیزه برای شما حلال شده است. و آنچه را از حیوانات شکاری تعلیم داده‌اید که شکار کنند، در حالی که از آنچه خدا به شما آموخته، به آنها آموزش می‌دهید. پس از آنچه برای شما نگه می‌دارند، بخورید و نام خدا را بر آن ببرید و از خدا پروا کنید. همانا خداوند در حسابرسی سریع است.

4- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «إذا أرسلت كلبك المعلم، وذكرت اسم الله عليه، وأمسك الصيد، فكل منه، وإن لم تدرك ذكاته.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: هرگاه سگ شکاری تعلیم‌دیده خود را رها کردی و نام خدا را بر آن بردی و شکار را گرفت، از آن بخور، اگرچه ذبحش را درک نکنی.

تهذیب الأحکام، ج9، ص23؛ وسائل الشیعة، ج24، ص93؛ مجمع البیان، ج3، ص276

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَّكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَن يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ (5)

5- امروز چیزهای پاکیزه برای شما حلال شد؛ و طعام اهل کتاب برای شما حلال و طعام شما برای آنان حلال است؛ و زنان پاکدامن از مؤمنات، و زنان پاکدامن از کسانی که پیش از شما به آنها کتاب داده شده، [برای شما حلال است] در صورتی که مهرهایشان را به آنها بدهید، در حالی که پاکدامن باشید نه زناکار و نه دوست‌گیرنده [مخفیانه]. و هر کس به ایمان کافر شود، پس عملش تباه شده و او در آخرت از زیانکاران است.

5- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «لا تتزوج اليهودية ولا النصرانية، إلا إذا خفت على نفسك العنت.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: با زن یهودی و نصرانی ازدواج نکنید، مگر اینکه از گناه و سختی بر خود بیمناک باشید [و چاره‌ای جز آن نباشد].

الکافی، ج5، ص362؛ وسائل الشیعة، ج21، ص128؛ من لا یحضره الفقیه، ج3، ص386

حافظوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ (6)

6- بر [ادای] نمازها و نماز میانه مراقبت کنید، و برای خدا با فروتنی به‌پا خیزید.

6- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «الصلوة الوسطى هي صلوة الظهر».

امام صادق (علیه السلام) فرمود: نماز وسطی همان نماز ظهر است.

الکافی، ج3، ص287؛ تهذیب الأحکام، ج2، ص268؛ تفسیر نورالثقلین، ج1، ص549

فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ (7)

7- پس اگر ترسیدید، [نماز را] پیاده یا سواره [اقامه کنید] و هرگاه ایمن شدید، خدا را یاد کنید؛ آن‌گونه که به شما آموخت، آنچه نمی‌دانستید.

7- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «اذا خفتَ فَصَلِّ قائماً أو راكباً وأومِئ إيماءً».

امام صادق (علیه السلام) فرمود: هرگاه بیم داشتی، نمازت را ایستاده یا سواره بخوان و با اشاره نماز به‌جا آور.

تهذیب الأحکام، ج3، ص287؛ وسائل الشیعة، ج4، ص708؛ مجمع البیان، ج3، ص280

وَلاَ تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ (8)

8- از آنچه نام خدا بر آن برده نشده، مخورید؛ چراکه این مورد فسق است. البته شیاطین بر دوستان خود وحی می‌کنند تا با شما مجادله کنند و اگر از آنان اطاعت کنید، همانا شما نیز مشرک خواهید بود.

8- عن أبی جعفر (علیه السلام): «ما ذبحه غير المسلم ولَم يُذكَر اسمُ الله عليه فهو ميّتة».

امام باقر (علیه السلام) فرمود: آنچه غیر مسلمان ذبح کند و نام خدا بر آن نبرد، مردار است.

الکافی، ج6، ص232؛ تهذیب الأحکام، ج9، ص70؛ تفسیر قمی، ج1، ص230

أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَا كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْكَافِرِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (9)

9- آیا آن کس که مرده بود و ما او را زنده کردیم و نوری برای او قرار دادیم که با آن در میان مردم راه می‌رود، همانند کسی است که در تاریکی‌هاست و از آن بیرون شدنی نیست؟ این‌گونه برای کافران کارهایی که می‌کنند زیبا جلوه داده شده است.

9- عن أمیرالمؤمنین (علیه السلام): «میِّت در آیه، کسی است که در گمراهی بوده و ما او را به ولایت زنده کردیم.».

امام علی (علیه السلام) فرمود: مرده، کسی است که به واسطه ولایت و معرفت اهل بیت احیا می‌شود. تفسیر نورالثقلین، ج2، ص90؛ بحارالانوار، ج24، ص176؛ تفسیر قمی، ج2، ص85

وَكَذَلِكَ جَعَلْنَا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ أَكَابِرَ مُجْرِمِيهَا لِيَمْكُرُوا فِيهَا وَمَا يَمْكُرُونَ إِلَّا بِأَنفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُونَ (10)

10- و این‌گونه در هر شهری بزرگانی از مجرمان را قرار دادیم تا در آنجا نیرنگ زنند؛ امّا جز بر خود نیرنگ نمی‌زنند ولی نمی‌دانند.

10- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «هم حکام الجَور الذین یُضلّون الناس بأهوائهم.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: این بزرگ‌مردان همان حاکمان ستمگری‌اند که مردم را به هوای نفس خود گمراه می‌کنند.

تفسیر قمی، ج1، ص239؛ بحارالانوار، ج24، ص183؛ تفسیر نورالثقلین، ج2، ص92

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَن يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (11)

11- ای کسانی که ایمان آورده‌اید! نعمت خدا را بر خود به یاد آورید آنگاه که قومی قصد کردند به شما آسیب رسانند و خدا دست‌هایشان را از شما بازداشت، و از خدا پروا کنید؛ و مؤمنان باید بر خدا توکل کنند.

11- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «نزلت هذه الآية فی بنی قریظة والنضیر حین أرادوا أن یغتالوا رسول الله (صلی الله علیه و آله).»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: این آیه درباره بنی قریظه و نضیر نازل شد آنگاه که قصد داشتند رسول خدا (صلی الله علیه و آله) را ترور کنند.

تفسیر القمی، ج1، ص185؛ بحارالانوار، ج20، ص225؛ نورالثقلین، ج1، ص662

وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا ۖ وَقَالَ اللَّهُ إِنِّي مَعَكُمْ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَآمَنتُم بِرُسُلِي وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا لَّأُكَفِّرَنَّ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُفَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ مِنكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ (12)

12- و خداوند از بنی‌اسرائیل پیمان گرفت و از میان آنان دوازده نقیب [سرپرست] برانگیخت. و خدا گفت: من با شمایم، اگر نماز برپا دارید و زکات بدهید و به رسولانم ایمان آورید و یاریشان کنید و به خدا قرض نیکو دهید، حتماً گناهانتان را از شما می‌پوشانم و شما را به باغ‌هایی [از بهشت] داخل می‌کنم که از زیر [درختان] آنها رودها جاری است؛ پس هرکس از شما بعد از آن کافر شود، قطعاً راه راست را گم کرده است.

12- عن أبی بصیر قال: سألت أبا جعفر (علیه السلام) عن هذه الآیة، فقال: «النقبا هم حجج الله على خلقه.»

ابوبصیر می‌گوید: از امام باقر (علیه السلام) درباره این آیه پرسیدم، فرمود: نقیبان حجت‌های خدا بر خلقش هستند.

الکافی، ج1، ص192؛ تفسیر القمی، ج1، ص186؛ بحارالانوار، ج23، ص116

فَبِمَا نَقْضِهِم مِّيثَاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِ وَنَسُوا حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُوا بِهِ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَى خَائِنَةٍ مِّنْهُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ (13)

13- پس به سبب پیمان‌شکنی‌شان، لعنتشان کردیم و دل‌هایشان را سخت گردانیدیم؛ کلمات را از جایگاه خود تحریف می‌کنند و بخشی از آنچه را که به آنها تذکر داده شده بود فراموش کردند؛ و همواره بر خیانت‌هایی از آنان آگاه می‌شوی مگر عده کمی از ایشان؛ پس از آنان درگذر و صرف نظر کن؛ همانا خداوند نیکوکاران را دوست دارد.

13- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «تحريفهم للكلم هو التبديل في معاني الآيات.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: تحریف کلمات توسط آنها، همان تغییر در معانی آیات است.

تفسیر العیاشی، ج1، ص314؛ نورالثقلین، ج1، ص665؛ تفسیر قمی، ج1، ص188.

وَمِنَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ (14)

14- و از کسانی که گفتند: «ما نصاری هستیم» نیز پیمان گرفتیم، پس بخشی از آنچه را که به آنها تذکر داده شده بود فراموش کردند؛ ما هم میان‌شان تا روز قیامت دشمنی و کینه افکندیم؛ و به زودی خداوند آنان را از آنچه انجام می‌دادند، خبردار خواهد کرد.

14- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «النسیان في هذه الآية هو ترك العمل بما أمروا به.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: منظور از فراموشی در این آیه، ترک عمل به دستوراتی است که به آنها داده شده بود.

تفسیر القمی، ج1، ص189؛ نورالثقلین، ج1، ص666؛ بحارالانوار، ج7، ص164

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِّمَّا كُنتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَعْفُو عَن كَثِيرٍ قَدْ جَاءَكُم مِّنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُّبِينٌ (15)

15- ای اهل کتاب! همانا پیامبر ما به سوی شما آمده است، که بسیاری از آنچه را از کتاب [آسمانی خود] پنهان می‌داشتید، برای شما آشکار می‌سازد و از بسیاری [از آن اسرار] درمی‌گذرد؛ به راستی نور و کتابی آشکار از جانب خدا به سوی شما آمده است.

15- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «النور في هذه الآية هو أمیر المؤمنین علي بن أبي طالب (علیه السلام) و الأئمة من ولده.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: «نور» در این آیه، امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (علیه السلام) و امامان از فرزندان او هستند.

الکافی، ج1، ص193؛ تفسیر القمی، ج1، ص190؛ بحارالانوار، ج23، ص117.

يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ (16)

16- خداوند هرکس را که رضای او را پیروی کند، به وسیله آن [کتاب] به راه‌های سلامت رهنمون می‌شود و به فرمان خود ایشان را از تاریکی‌ها به سوی نور بیرون می‌آورد و به راهی راست هدایت می‌کند.

16- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «السبل سبل إلى معرفتنا، والظلمات: الضلال، والنور: الهدى، والصراط المستقیم: إمام.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: سبل، راه‌هایی است به معرفت ما اهل بیت؛ ظلمت‌ها، گمراهی‌هاست، نور همان هدایت است، و صراط مستقیم همان امام است.

تفسیر قمی، ج1، ص190؛ نورالثقلین، ج1، ص670؛ بحارالانوار، ج23، ص119

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (17)

17- یقیناً آنان که گفتند «خدا همان مسیح پسر مریم است» کافر شدند. بگو اگر خدا بخواهد مسیح پسر مریم و مادرش و همه اهل زمین را هلاک کند، چه کسی می‌تواند مانع شود…

17- عن أبی جعفر (علیه السلام): «المسيح كان عبدًا مخلوقًا يأكل الطعام ويمشي في الأسواق.»

امام باقر (علیه السلام) فرمود: مسیح بنده‌ای آفریده شده بود که غذا می‌خورد و در بازارها راه می‌رفت.

تفسیر العیاشی، ج1، ص316؛ نورالثقلین، ج1، ص672؛ بحارالانوار، ج14، ص31

وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ ۚ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ (18)

18- و یهود و نصاری گفتند: ما پسران خدا و دوستان اوییم. بگو: [اگر گفتار شما درست است] پس چرا خدا شما را به گناهانتان عذاب می کند؟ بلکه شما هم بشری هستید از مخلوقاتی که خدا آفریده است. هر که را بخواهد می آمرزد، و هر که را بخواهد عذاب می کند. و مالکیّت و فرمانروایی آسمان ها و زمین و آنچه میان آن دو قرار دارد، فقط در سیطره خداست، و بازگشت به سوی اوست.

18- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «لیس لأحدٍ علی الله حجة، إنما هم عباده.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: هیچ‌کس بر خدا حجتی ندارد، بلکه همگان بندگان او هستند.

تفسیر قمی، ج1، ص191؛ نورالثقلین، ج1، ص673؛ بحارالانوار، ج5، ص283

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلَى فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا مَا جَاءَنَا مِنْ بَشِيرٍ وَلَا نَذِيرٍ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَشِيرٌ وَنَذِيرٌ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (19)

19- ای اهل کتاب! بی تردید رسول ما پس از روزگار فترت و خلأ پیامبران به سوی شما آمد [و آنچه را مورد نیاز دنیا و آخرت شماست] برای شما بیان می کند که [روز قیامت در پیشگاه خدا] نگویید: برای ما هیچ مژده دهنده و بیم رسانی نیامد، یقیناً مژده دهنده و بیم رسان به سویتان آمد؛ وخدا بر هر کاری تواناست.

19- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «الفترة: زمانٌ لم یکن فیه نبی بین عیسى ومحمد (ص).»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: منظور از دوره فترت، زمانی است که بین عیسی و محمد (صلى الله علیه و آله) پیغمبری نبود.

تفسیر قمی، ج1، ص191؛ نورالثقلین، ج1، ص674؛ بحارالانوار، ج11، ص26

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنبِيَاءَ وَجَعَلَكُم مُّلُوكًا وَآتَاكُم مَّا لَمْ يُؤْتِ أَحَدًا مِّنَ الْعَالَمِينَ (20)

20- و زمانی که موسی به قومش گفت: ای قوم من! نعمت خدا را بر خود به یاد آورید، آن گاه که در میان شما پیامبرانی قرار داد و شما را [بر دیگران] شاهان ساخت و به شما چیزهایی عطا کرد که به هیچ کس از جهانیان نداده بود.

20- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «جعلکم ملوکاً، أی أن لکل واحد منکم بیتاً.»

امام صادق (علیه السلام) فرمود: مراد از «شما را پادشاه قرار داد»، این است که هر یک از شما صاحب خانه‌ای شدید.

تفسیر العیاشی، ج1، ص317؛ نورالثقلین، ج1، ص675؛ بحارالانوار، ج13، ص92.

يَا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَلا تَرْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ (21)

21- ای قوم من! وارد سرزمین مقدسی شوید که خدا آن را برای شما مقرر داشته است، و به پشت برنگردید که زیانکار خواهید شد.

21- عن أبی جعفر (علیه السلام): «الأرض المقدسة: الشام.»

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: منظور از سرزمین مقدس، شام است.

تفسیر قمی، ج1، ص192؛ نورالثقلین، ج1، ص676؛ بحارالانوار، ج13، ص95

قَالُوا يَا مُوسَى إِنَّ فِيهَا قَوْمًا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا فَإِنَّا دَاخِلُونَ (22)

22- گفتند: ای موسی! در آن [سرزمین] مردمی زورمند و ستمگرند؛ ما هرگز وارد آن نمی‌شویم تا آنان از آنجا بیرون روند. پس اگر بیرون بروند، ما وارد خواهیم شد.

22- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «کان فیها قوم من العمالقة.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: در آنجا قومی از عمالقه بودند.

تفسیر قمی، ج1، ص192؛ نورالثقلین، ج1، ص677؛ بحارالانوار، ج13، ص95

قَالَ رَجُلانِ مِنَ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (23)

23- دو مرد از کسانی که از خدا می‌ترسیدند و خدا به آنان نعمت داده بود گفتند: از دروازه به آنان وارد شوید؛ پس اگر وارد آن شدید، قطعاً پیروز خواهید شد؛ و اگر ایمان دارید تنها بر خدا توکل کنید.

23- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «کان الرجلان یوشع بن نون وکالب بن یوحنا.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: آن دو مرد، یوشع بن نون و کالب بن یوحنا بودند.

تفسیر قمی، ج1، ص192؛ نورالثقلین، ج1، ص678؛ بحارالانوار، ج13، ص96

قَالُوا يَا مُوسَى إِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا أَبَدًا مَا دَامُوا فِيهَا فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ (24)

24- گفتند: ای موسی! تا زمانی که آنها در آنجا هستند، ما هرگز وارد نمی‌شویم؛ پس تو و پروردگارت بروید و جنگ کنید، ما همین‌جا نشسته‌ایم.

24- عن أبی جعفر (علیه السلام): «قالوا ذلک بعد ما قطع لهم البحر وأراهم الآیات البینات.»

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: این سخن را پس از آن گفتند که دریا برایشان شکافته شد و آیات آشکار را مشاهده کردند.

تفسیر قمی، ج1، ص193؛ نورالثقلین، ج1، ص678؛ بحارالانوار، ج13، ص98

قَالَ رَبِّ إِنِّي لَا أَمْلِكُ إِلَّا نَفْسِي وَأَخِي فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ (25)

25- موسی گفت: پروردگارا! من جز خود و برادرم را در اختیار ندارم، پس میان ما و این قوم فاسق جدایی بیفکن.

25- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «فکان موسى وأخوه واثنان من المؤمنین لم یدخلوا فی قولهم.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: فقط موسی، برادرش و دو نفر مؤمن، در این سخن شریک نشدند.تفسیر قمی، ج1، ص193؛ نورالثقلین، ج1، ص678؛ بحارالانوار، ج13، ص99

قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ (26)

26- فرمود: پس این سرزمین تا چهل سال بر آنان حرام شد، در زمین سرگردان خواهند بود؛ پس بر قوم فاسق اندوه مخور!

26- عن أبی جعفر (علیه السلام): «تیهوا أربعین سنة بین مصر والشام.»

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: آنان چهل سال بین مصر و شام سرگردان ماندند.

تفسیر قمی، ج1، ص193؛ نورالثقلین، ج1، ص679؛ بحارالانوار، ج13، ص99

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ (27)

27- و خبر دو پسر آدم را به‌درستی بر ایشان بخوان هنگامی‌که هر دو قربانی کردند؛ پس از یکی از آن دو پذیرفته شد و از دیگری پذیرفته نشد. [یکی] گفت: حتماً تو را خواهم کشت. [دیگری] گفت: خدا فقط از پرهیزگاران می‌پذیرد.

27- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «کان القربانان كبشين، تقبل الله من هابيل ولم يتقبل من قابيل.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: قربانی دو قوچ بود؛ خداوند از هابیل پذیرفت و از قابیل نپذیرفت.تفسیر قمی، ج1، ص194؛ نورالثقلین، ج1، ص680؛ بحارالانوار، ج11، ص212

لَئِن بَسَطْتَ إِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِي مَا أَنَا بِبَاسِطٍ يَدِيَ إِلَيْكَ لأَقْتُلَكَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِينَ (28)

28- اگر تو به‌سوی من دستت را برای کشتن دراز کنی، من هرگز دستم را به‌سوی تو دراز نمی‌کنم تا تو را بکشم، زیرا من از خداوند، پروردگار جهانیان، می‌ترسم.

28- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «هابیل از خدا ترسید و قابیل را نکشت.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: هابیل از خداوند پروا کرد و قابیل را نکشت.

تفسیر قمی، ج1، ص194؛ نورالثقلین، ج1، ص680؛ بحارالانوار، ج11، ص213

إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَإِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ وَذَلِكَ جَزَاءُ الظَّالِمِينَ (29)

29- من می‌خواهم تو با گناه من و گناه خودت بازگردی، پس از اهل آتش شوی، و این است جزای ستمکاران.

29- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «هابیل خواست ستم را بر قابیل واگذارد.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: هابیل ظلم را بر دوش قابیل واگذاشت.

تفسیر قمی، ج1، ص194؛ نورالثقلین، ج1، ص680؛ بحارالانوار، ج11، ص213

فَطَوَّعَتْ لَهُ نَفْسُهُ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُ فَأَصْبَحَ مِنَ الْخَاسِرِينَ (30)

30- پس نفسش او را به کشتن برادرش وا داشت، پس او را کشت و در زمره زیانکاران شد.

30- عن أبی جعفر (علیه السلام): «قابیل نخستین کسی بود که خون انسانی را ریخت.»

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: قابیل اولین کسی بود که خون انسانی را ریخت.

تفسیر قمی، ج1، ص194؛ نورالثقلین، ج1، ص681؛ بحارالانوار، ج11، ص215

فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ قَالَ يَا وَيْلَتَى أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هَذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِيَ سَوْءَةَ أَخِي فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ (31)

31- پس خداوند کلاغی را برانگیخت که در زمین جست‌وجو می‌کرد تا به او نشان دهد چگونه بدن برادرش را پنهان کند. گفت: وای بر من! آیا ناتوان بودم که مثل این کلاغ باشم و بدن برادرم را پنهان کنم؟! پس از پشیمانان شد.

31- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «لما قتل قابیل هابیل، بعث الله غرابا فدفن آخر، فعلّم قابیل دفن أخیه.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: هنگامی که قابیل، هابیل را کشت، خداوند کلاغی را فرستاد تا کلاغ دیگر را دفن کند و قابیل نیز دفن کردن برادرش را یاد گرفت.

تفسیر قمی، ج1، ص195؛ نورالثقلین، ج1، ص682؛ بحارالانوار، ج11، ص216

مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ كَتَبْنَا عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ بَعْدَ ذَلِكَ فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ (32)

32- به همین جهت بر بنی‌اسرائیل مقرّر داشتیم که هر کس انسانی را بدون آنکه کسی را کشته یا فسادی در زمین کرده باشد بکُشد، چنان است که گویی همه مردم را کشته است؛ و هر کس انسانی را زنده کند، چنان است که گویی همه مردم را زنده کرده است. و به‌راستی پیامبران ما دلایل روشنی برای آنان آوردند، اما بسیاری از آنان پس از آن، در زمین اسراف می‌کنند.

32- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «نزل فی شأن هابیل و قابیل و حکم القصاص للمسلمین.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: این آیه در شأن هابیل و قابیل و حکم قصاص مسلمانان نازل شد.تفسیر قمی، ج1، ص195؛ نورالثقلین، ج1، ص683؛ بحارالانوار، ج74، ص385

إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم مِّنْ خِلافٍ أَوْ يُنفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ذَلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيَا وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ (33)

33- کیفر آنان که با خدا و پیامبرش به جنگ برمی‌خیزند و در زمین به فساد می‌کوشند، فقط این است که کشته شوند یا به دار آویخته گردند یا دست و پایشان به طور مخالف قطع گردد یا از سرزمین خود تبعید شوند. این برای آنان مایه رسوایی در دنیاست، و در آخرت عذاب بزرگی خواهند داشت.

33- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «نزلت فی المحاربین وقطاع الطریق.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: این آیه درباره محاربین و راهزنان نازل شده است.

تفسیر قمی، ج1، ص196؛ نورالثقلین، ج1، ص683؛ بحارالانوار، ج76، ص126

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَقْدِرُوا عَلَيْهِمْ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (34)

34- مگر کسانی که پیش از آنکه بر آنان دست یابید توبه کنند [عفو شوند]؛ بدانید که خداوند آمرزنده و مهربان است.

34- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «المحارب إذا تاب قبل أن یؤخذ ویقدر علیه سقط عنه الحد.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: اگر محارب پیش از دستگیری توبه کند، حدّ از او ساقط می‌شود.تهذیب الأحکام، ج10، ص141؛ نورالثقلین، ج1، ص684؛ بحارالانوار، ج76، ص129

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (35)

35- ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا پروا کنید و وسیله‌ای به سوی او بجویید و در راهش جهاد کنید، باشد که رستگار شوید.

35- عن ابی الحسن موسی بن جعفر (علیه السلام): «الوسیلة: نحن الوسیلة الی الله عزوجل.»

امام کاظم (علیه‌السلام) فرمود: وسیله ماییم؛ ما اهل‌بیت، وسیله‌ی تقرب به سوی خدای عزوجل هستیم.

تفسیر قمی، ج1، ص197؛ نورالثقلین، ج1، ص684؛ بحارالانوار، ج23، ص257

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لِيَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (36)

36- بی‌گمان کسانی که کفر ورزیده‌اند، اگر تمامی آنچه در زمین است و همانندش را با آن، داشته باشند تا با آن خود را از عذاب روز قیامت نجات دهند، از آنان پذیرفته نمی‌شود و عذابی دردناک دارند.

36- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «هم الذین یموتون علی الکفر ولا یتوبون.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: مراد کسانی‌اند که بر کفر می‌میرند و توبه نمی‌کنند.

تفسیر قمی، ج1، ص197؛ نورالثقلین، ج1، ص685؛ بحارالانوار، ج76، ص151

يُرِيدُونَ أَنْ يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنْهَا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُقِيمٌ (37)

37- می‌خواهند از آتش خارج شوند، ولی هرگز از آن بیرون نخواهند آمد و برای آنان عذابی پایدار است.

37- عن أبی جعفر (علیه السلام): «هؤلاء خلدوا فی النار لا یفتر عنهم العذاب.»

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: آنان برای همیشه در آتش می‌مانند و عذاب از آنان برداشته نمی‌شود.لبرهان، ج2، ص293؛ نورالثقلین، ج1، ص653

وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُمَا جَزَاءً بِمَا كَسَبَا نَكَالاً مِّنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (38)

38- مرد دزد و زن دزد را دستشان را قطع کنید، این مجازاتی است از سوی خداوند برای عملی که انجام داده‌اند و خداوند پیروزمند و حکیم است.

38- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «لا تقطع ید السارق إلا إذا سرق من حرز وخفیة.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: دست دزد تنها زمانی بریده می‌شود که از محل نگهداری (حرز) و به‌طور پنهانی دزدی کند. کافی، ج7، ص225؛ البرهان، ج2، ص295

فَمَن تَابَ مِن بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ (39)

39- پس هرکس پس از ستم خود توبه و اصلاح کند، خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد؛ چرا که خداوند آمرزنده و مهربان است.

39- عن أبی جعفر (علیه السلام): «السارق إذا تاب قبل إقامة البینة، فلا قطع علیه.»

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: اگر دزد پیش از اثبات جرم یا اقامه بینه (

شاهد)، توبه کند، حدّ قطع دست بر او جاری نمی‌شود.

تفسیر قمی، ج1، ص197؛ نورالثقلین، ج1، ص686؛ بحارالانوار، ج76، ص215

أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَعَذِّبُ مَن يَشَاءُ وَيَغْفِرُ لِمَن يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (40)

40- آیا نمی‌دانی که حکومت آسمان‌ها و زمین از آن خداست؟ هر که را بخواهد عذاب می‌کند و هر که را بخواهد می‌آمرزد؛ و خداوند بر هر کاری تواناست.

40- عن أبی عبدالله (علیه السلام): «یغفر الله للتائبین ویعذب الظالمین.»

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: خداوند توبه‌کنندگان را می‌آمرزد و ستمکاران را عذاب می‌کند. تفسیر قمی، ج1، ص197؛ نورالثقلین، ج1، ص687؛ بحارالانوار، ج78، ص334

يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ وَمِنَ الَّذِينَ هَادُوا سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِن بَعْدِ مَوَاضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هَذَا فَخُذُوهُ وَإِن لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوا وَمَن يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَن تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا أُوْلَئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَن يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ (41)

41- ای پیامبر، آنان که در کفر شتاب می‌کنند، از کسانی که با زبان گفتند ایمان آوردیم ولی دل‌هایشان ایمان نیاورد و از یهودیانی که به دروغ گوش فرا می‌دهند و برای قومی دیگر که نزد تو نیامده‌اند

شنونده‌اند، آنان کلمات [خدا] را پس از جایگاهشان تحریف می‌کنند، می‌گویند: اگر این حکم به شما داده شد آن را بپذیرید و اگر به شما داده نشد، دوری گزینید. و هر که را خدا بخواهد گرفتار فتنه کند، تو هرگز برای او نزد خدا کاری نمی‌توانی کرد. آنان کسانی هستند که خدا نخواسته دل‌هایشان را پاک کند؛ برای آنان در دنیا خواری و در آخرت عذابی بزرگ است.

41- عن أبی عبدالله (علیه السلام): هم المنافقون وبعض علمای الیهود، کانوا یأتون رسول الله (صلى الله علیه وآله) فیحرفون کلامه.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: اینان همان منافقان و بعضی از علمای یهود بودند که نزد پیامبر (ص) می‌آمدند و سخن او را تحریف می‌کردند.

تفسیر قمی، ج 1، ص 179؛ البرهان، ج 2، ص 298؛ نورالثقلین، ج 1، ص 658

سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِن جَاءُوكَ فَاحْكُم بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِن تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَن يَضُرُّوكَ شَيْئًا وَإِن حَكَمْتَ فَاحْكُم بَيْنَهُم بِالْقِسْطِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (42)

42- بسیار گوش‌سپار به دروغ‌اند و بسیار خورنده مال حرام! اگر نزد تو آمدند، میان‌شان حکم کن یا از آنان روی برتاب؛ اگر از آنان روی برتابی هرگز به تو زیانی نمی‌رسانند، و اگر حکم کنی پس به انصاف و عدالت داوری کن که خدا عادلین را دوست دارد.

42- عن أبی جعفر (علیه السلام): هم علمای الیهود الذین کانوا یأکلون السحت.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: مراد، علمای یهود است که اموال حرام می‌خوردند.

تفسیر قمی، ج 1، ص 180؛ البرهان، ج 2، ص 300؛ نورالثقلین، ج 1، ص 659

وَكَيْفَ يُحَكِّمُونَكَ وَعِندَهُمُ التَّوْرَاةُ فِيهَا حُكْمُ اللَّهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِن بَعْدِ ذَٰلِكَ وَمَا أُولَئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ (43)

43- چگونه تو را داور قرار می‌دهند در حالی که تورات نزد آنان است که حکم خدا در آن آمده است؟ سپس بعد از آن [حکم] روی می‌گردانند و اینان اهل ایمان نیستند.

43- عن أبی عبدالله (علیه السلام): کانت الیهود إذا حکم رسول الله (ص)، فان وافقهم قبلوه وإلا ترکوه.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: یهودیان نزد پیامبر (ص) داوری می‌خواستند؛ اگر به نفع آنها بود، می‌پذیرفتند وگرنه رها می‌کردند.

نورالثقلین، ج 1، ص 660؛ البرهان، ج 2، ص 302؛ تفسیر قمی، ج 1، ص 181

إِنَّا أَنزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِيهَا هُدًى وَنُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هَادُوا وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالأَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِن كِتَابِ اللَّهِ وَكَانُوا عَلَيْهِ شُهَدَاءَ فَلا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ (44)

44- ما تورات را نازل کردیم که در آن هدایت و نور بود. پیامبران که به خدا تسلیم بودند، بر یهودیان به آن حکم می‌کردند و همچنین عالمان و دانشمندان، به سبب آن که کتاب خدا را نگاه می‌داشتند و بر آن گواه بودند. پس از مردم نترسید و از من بترسید و آیات مرا به بهای ناچیز نفروشید؛ و هرکه به آنچه خدا نازل کرده حکم نکند، بی‌گمان او از کافران است.

44- عن أبی جعفر (علیه السلام): من حکم بغیر ما أنزل الله من کتاب فهو کافر.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: هرکه به غیر آنچه خدا از کتاب نازل کرده، حکم کند کافر است.

تفسیر قمی، ج 1، ص 182؛ البرهان، ج 2، ص 304؛ نورالثقلین، ج 1، ص 663

وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالأَنْفَ بِالأَنْفِ وَالأُذُنَ بِالأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ فَمَن تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَّهُ وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (45)

45- و برای آنان در [تورات] مقرر کردیم که جان در برابر جان، و چشم در برابر چشم، و بینی در برابر بینی، و گوش در برابر گوش، و دندان در برابر دندان و جراحات نیز قصاص دارند. پس هر که [از قصاص] درگذرد، آن گذشت کفاره اوست؛ و هرکه به آنچه خدا نازل کرده حکم نکند، بی‌گمان از ستمکاران است.

45- عن أبی الحسن موسی بن جعفر (علیه السلام): القصاص فیه حیاة للناس، والعفو مغفرة.

امام کاظم (علیه‌السلام) فرمود: قصاص مایه حیات مردم است و عفو موجب آمرزش الهی است.

کافی، ج 7، ص 363؛ البرهان، ج 2، ص 306؛ نورالثقلین، ج 1، ص 665

وَقَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِم بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَآتَيْنَاهُ الإِنجِيلَ فِيهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِينَ (46)

46- و به دنبال آنان، عیسی پسر مریم را درآوردیم در حالی که تصدیق‌کننده کتاب تورات پیش از خود بود و به او انجیل دادیم که در آن هدایت و نور بود و تصدیق‌کننده کتاب تورات پیش از خود و هدایت و پند برای پرهیزگاران بود.

46- عن أبی عبدالله (علیه السلام): أنزلت الانجیل بعد التوراة هدایا ورحمة.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: انجیل بعد از تورات فرستاده شد تا هدایت و رحمت برای مردم باشد.

تفسیر قمی، ج 1، ص 183؛ البرهان، ج 2، ص 308؛ نورالثقلین، ج 1، ص 667

وَلْيَحْكُمْ أَهْلُ الإِنجِيلِ بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فِيهِ وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ (47)

47- و باید اهل انجیل به آنچه خدا در آن نازل کرده حکم کنند، و هر که به آنچه خدا نازل کرده حکم نکند، بی‌شک از فاسقان است.

47- عن أبی جعفر (علیه السلام): کل أمه إذا ترکوا حکم کتابهم کفروا.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: هر امتی که حکم کتاب آسمانی خود را رها کند، کافر می‌شود.

تفسیر قمی، ج 1، ص 183؛ البرهان، ج 2، ص 310؛ نورالثقلین، ج 1، ص 668

وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُم بَيْنَهُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ وَلا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ عَمَّا جَاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً

وَاحِدَةً وَلَكِن لِّيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُم فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ (48)

48- و ما این کتاب (قرآن) را به حق به سوی تو فرستادیم در حالی که تصدیق‌کننده کتاب‌های پیش از خود و حاکم بر آنهاست؛ پس میان آنان به آنچه خدا نازل کرده حکم کن و از هوس‌های آنان در آنچه از حق برای تو آمده پیروی مکن. برای هرکدام از شما شریعت و راهی قرار دادیم؛ و اگر خدا می‌خواست همه شما را یک امت قرار می‌داد؛ ولی می‌خواهد شما را در آنچه به شما داده بیازماید؛ پس در کارهای نیک بر یکدیگر سبقت گیرید. بازگشت همه شما به سوی خداست پس خبرتان خواهد داد از آنچه در آن اختلاف داشتید.

48- عن أبی عبدالله (علیه السلام): القرآن حاکم علی کل کتاب؛ فمن علم بحکم القرآن فعمل به کان من الناسکین.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: قرآن بر همه کتاب‌ها حاکم است؛ هر که حکم آن را دانست و به آن عمل کرد، از عبادت‌کنندگان واقعی است.

تفسیر قمی، ج 1، ص 184؛ البرهان، ج 2، ص 312؛ نورالثقلین، ج 1، ص 670

وَأَنِ احْكُم بَيْنَهُم بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ وَلا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَن يَفْتِنُوكَ عَن بَعْضِ مَا أَنزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ فَإِن تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ أَن يُصِيبَهُم بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ وَإِنَّ كَثِيرًا مِّنَ النَّاسِ لَفَاسِقُونَ (49)

49- و بر آنان به آنچه خدا نازل کرده داوری کن و از هوس‌های آنان پیروی مکن و از آنان بپرهیز که تو را از برخی از آنچه خدا بر تو نازل کرده منحرف سازند؛ و اگر روی گردانند پس بدان که خدا می‌خواهد به سبب برخی از گناهانشان، آنها را گرفتار عذاب سازد. بسیاری از مردم نافرمان‌اند.

49- عن أبی جعفر (علیه السلام): یحکم علی أهل الذمه بالکتاب الذی بأیدیهم إذا تحاکموا إلیه.

امام باقر (علیه‌السلام) فرمود: در میان اهل ذمه اگر به پیامبر (ص) رجوع کردند، طبق کتاب خودشان حکم می‌شود.

تفسیر قمی، ج 1، ص 185؛ البرهان، ج 2، ص 314؛ نورالثقلین، ج 1، ص 672

أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْمًا لِّقَوْمٍ يُوقِنُونَ (50)

50- آیا حکم جاهلیت را می‌طلبند؟ و برای مردمی که یقین دارند، چه کسی بهتر از خدا حکم می‌کند؟

50- عن أبی عبدالله (علیه السلام): من حکم بغیر ما أنزل الله فقد ضل عن الحق.

امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: هر که به غیر آنچه خدا نازل کرده حکم کند، از حق منحرف شده است.تفسیر قمی، ج 1، ص 185؛ البرهان، ج 2، ص 316؛ نورالثقلین، ج 1، ص 673