اطلاعات و ارتباطات

ghaemiyeh.com

مشخصات کتاب

بسم الله الرحمن الرحیم

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُمْ

اطلاعات و ارتباطات

رشتۀ مشترک

گروه برق و رایانه

شاخۀ کاردانش

پایۀ دهم دروۀ دوم متوسطه

وزارت آموزش و پرورش

سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی

نام کتاب: اطلاعات و ارتباطات- 310181

پدیدآورنده: سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی

مدیریت برنامه ریزی درسی و تألیف: دفتر تألیف کتاب های درسی فنی و حرفه ای و کاردانش

شناسه افزوده برنامه ریزی و تألیف: محمد رضا شکرریز، حسن جعفریه، لیلا سعید، بیتا رهنمای زربیجاری (اعضای شورای برنامه ریزی)

لیلا داوودی ثانی (مولف)، آزاده حق روستا (برنامه ریزی و هماهنگی تألیف)

مدیریت آماده سازی هنری: ادارۀ کلّ نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی

شناسه افزوده آماده سازی: جواد صفری (مدیر هنری)- مریم وثوقی انبارداران (صفحه آرا)- مریم کیوان (طراح جلد)

نشانی سازمان: تهران: خیابان ایرانشهر شمالی- ساختمان شمارۀ 4 آموزش و پرورش (شهیدموسوی)

تلفن: 9-88831161، دورنگار: 88309266، کد پستی: 1584747359

وب سایت: www.chap.sch.ir و www.irtextbook.ir

شابک 3-3552-05-964- 978

ISBN 978-964-05-3552-3

ویراستار دیجیتال: حدیثه کریمی

اشاره

وزارت آموزش و پرورش

سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی

نام کتاب: اطلاعات و ارتباطات- 310181

پدیدآورنده: سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی

مدیریت برنامه ریزی درسی و تألیف: دفتر تألیف کتاب های درسی فنی و حرفه ای و کاردانش

شناسه افزوده برنامه ریزی و تألیف: محمد رضا شکرریز، حسن جعفریه، لیلا سعید، بیتا رهنمای زربیجاری (اعضای شورای برنامه ریزی)

لیلا داوودی ثانی (مولف)، آزاده حق روستا (برنامه ریزی و هماهنگی تألیف)

مدیریت آماده سازی هنری: ادارۀ کلّ نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی

شناسه افزوده آماده سازی: جواد صفری (مدیر هنری)- مریم وثوقی انبارداران (صفحه آرا)- مریم کیوان (طراح جلد)

نشانی سازمان: تهران: خیابان ایرانشهر شمالی- ساختمان شمارۀ 4 آموزش و پرورش (شهیدموسوی)

تلفن: 9-88831161، دورنگار: 88309266، کد پستی: 1584747359

وب سایت: www.chap.sch.ir و www.irtextbook.ir

ناشر: شرکت چاپ و نشر کتاب های درسی ایران: تهران- کیلومتر 17 جادۀ مخصوص کرج- خیابان 61 (دارو پخش) تلفن: 5-44985161، دورنگار: 44985160، صندوق پستی: 139-37515

چاپخانه: شرکت چاپ و نشر کتاب های درسی ایران «سهامی خاص»

سال انتشار و نوبت چاپ: چاپ اول 1403

کلیه حقوق مادی و معنوی این کتاب متعلق به سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش است و هرگونه استفاده از کتاب و اجزای آن به صورت چاپی و الکترونیکی و ارائه در پایگاه های مجازی، نمایش، اقتباس، تلخیص، تبدیل، ترجمه، عکس برداری، نقاشی، تهیه فیلم و تکثیر به هر شکل و نوع بدون کسب مجوز از این سازمان ممنوع است و متخلفان تحت پیگرد قانونی قرار می گیرند.

شابک 3-3552-05-964- 978

ISBN 978-964-05-3552-3

اگر یک ملتی نخواهد آسیب ببیند باید این ملت اولاً با هم متحد باشد و ثانیاً در هر کاری که اشتغال دارد آن را خوب انجام بدهد. امروز کشور محتاج به کار است. باید کار کنیم تا خودکفا باشیم، بلکه ان شاء الله صادرات هم داشته باشیم. شما برادرها الآن عبادتتان این است که کار بکنید. این عبادت است.

امام خمینی (قَدِّسَ سِرُّهُ)

فهرست

فصل اول: مفاهیم اصلی شبکه...1

1-1- شبکه چیست؟...3

1-2- شبکه کامپیوتری چیست؟...3

1-3- اصطلاحات مرتبط با شبکه های کامپیوتری...4

1-4- انواع شبکه های کامپیوتری...5

1-5- انواع شبکه های کامپیوتری از نظر مدل کاری...8

1-6- انواع سرورServer...10

1-7- تجهیزات شبکه...12

1-8- انواع سیستم عامل های شبکه...14

1-9- هم بندی یا توپولوژی شبکه...15

1-10- پروتکل های شبکه...15

1-11- پروتکل انتقال صوت از طریق اینترنت VOIP...21

فصل دوم: اصطلاحات و مفاهیم اینترنت...27

2-1- تعریف اینترنت...29

2-2- فراهم کننده خدمات اینترنت...29

2-3- صفحه وب...30

2-4- اتصال به اینترنت...31

2-5- نرم افزارهای مرورگر اینترنت...31

2-6- نشانی جهانی منبع یا نشانی اینترنتی...32

2-7- نرم افزار مرورگر اینترنت...33

2-8- ارتباط با آدرس های دیگر با استفاده از پیوند...34

2-9- چگونه بین صفحات وب حرکت کنیم؟...35

2-10- ذخیره اطلاعات از صفحه وب...36

2-11- جست وجو در اینترنت...36

2-12- تعریف دانشنامه های اینترنتی (wiki)ها و انواع آن...39

2-13- وبلاگ ها...39

2-14- تنظیمات مرورگر Chrome...40

2-15- غیر فعال کردن Notifications...41

2-16- اضافه کردن مسیر سایت های محبوب به صفحه مرورگر...41

2-17- حذف تاریخچه جست وجوها در مرورگر Chrome...42

2-18- آشنایی با اینترنت اشیاء (IOT...43)

فصل سوم: نامه های الکترونیکی...49

3-1- مزایای استفاده از نامه الکترونیکی...51

3-2- ساخت رایانامه یا نامه الکترونیکی...51

3-3- کار با پست الکترونیک Gmail...53

3-4- افزودن مخاطبین با لیست تماس در Gmail...58

3-5- ایجاد گروه مخاطبین در Gmail...59

3-6- لیست توزیع چیست؟...59

3-7- کار با Google Drive...59

اشتراک فایل ها و پوشه ها در گوگل درایو...61

3-8- خروج از Gmail...62

فصل چهارم: ملاحظات امنیتی...67

4-1- خطرات مربوط به فعالیت های اینترنتی...69

4-2- امنیت کارت های اعتباری...69

4-3- ارسال و تنظیم فرم های تحت وب...70

4-4- بدافزارها و راههای پیشگیری از آن ها...71

4-5- ویروس (Virus) و آنتی ویروس (Antivirus)...72

4-6- حامی کودکان در فضای مجازی باشیم...74

4-7- اعتیاد به اینترنت...75

منابع...79

مقدمه

خداوند را شاکریم که توفیق خدمتگزاری به هنرجویان و علاقه مندان به مهارت علم ارتباطات الکترونیکی را فراهم نمود. کتاب اطلاعات و ارتباطات بر پایه استاندارد کاربر رایانه و در راستای استانداردهای جهانی برای مهارت های کامپیوتری کاربران در زمینه اطلاعات و ارتباطات تألیف شده است. سعی بر این داریم تا اطلاعات کلی در ارتباط با مفاهیم اصلی اینترنت و ارتباطات الکترونیکی و ملاحظات امنیتی آن را ارائه دهیم. مبادله اطلاعات، سرگرمی، نیاز به بروز خلاقیت اجتماعی و... در واقع ارتباط ما را به شبکه گسترده انسان ها پیوند می دهد. این شبکه از خانواده شروع شده و به حلقه بزرگتری می رسد و سپس با کمک رسانه های جمعی، کل جامعه و سراسر جهان را در برمی گیرد. پیشرفت فناوری ارتباطی که باعث استقرار و موفقیت اینترنت در خانه و محل کار می شود، بر تمام جنبه های زندگی ما تأثیر می گذارد. طراحی و تولید برنامه های کاربردی تحت وب برای خدمات سلامت، کشاورزی، صنعت و معدن، هوشمندسازی شهرها و... نیاز به دانش بنیادی در زمینه ارتباطات دارد. از طرفی شهروندان نیز باید آموزش های لازم برای آگاهی و استفاده از نرم افزارها و حفظ حریم خصوصی را نیز بیاموزند. دولت ها، انجمن های کامپیوتر، سازمان های خصوصی و دانشگاه ها نیاز به کاربرانی با مهارت های جدید دیجیتالی دارند تا بتوانند توسعه نیازهای خود را براساس تکنولوژی و تعاملات انسانی روز دنیا تغییر دهند. مهارت هایی که در محیط کار و در جامعه به آن نیاز خواهد بود.

مؤلف

فصل اول: مفاهیم اصلی شبکه

اشاره

هدف کلی فصل: تعریف شبکه، انواع شبکه، آشنایی با پیکربندی شبکه

زمان آموزش

نظری عملی

هدف های رفتاری (جزئی)

پس از مطالعه این فصل، از فراگیر انتظار می رود که:

•

شبکه را تعریف کند.

•

انواع شبکه را نام ببرد.

•

با تقسیم بندی شبکه ها آشنا شود.

•

با پروتکل های ارتباطی آشنا شود.

•

انواع سیستم عامل ها و خصوصیات آن ها را بداند.

•

تنظیمات TCP/IP را انجام دهد.

مقدمه

اشاره

استفاده از شبکه های کامپیوتری در زندگی از جمله کار و کسب، امور مالی، اطلاع رسانی، تحقیقات و سرگرمی، درمانی و... امری ضروری است. در این فصل قصد داریم با مفهوم شبکه و ساختار آن آشنا شویم.

1-1- شبکه چیست؟

مفهوم شبکه: به مجموعه ای از افراد یا اشیاء که برای رسیدن به هدف خاصی به طور هوشمند و برنامه ریزی شده با هم کار می کنند، شبکه می گویند. مهم ترین کار شبکه اشتراک گذاری و تبادل اطلاعات است.

گفت وگو کنید: درباره شکل روبه رو و شبکه های جهان هستی با دوستان خود گفت وگو کنید.

^3.jp

شکل 1-1 شبکه ارتباطی مورچگان

1-2- شبکه کامپیوتری چیست؟

اواخر سال های 1960 وزارت دفاع آمریکا آژانس تحقیقاتی پیشرفته خود را در رقابت با فعالیت های ماهواره ای اتحاد جماهیر شوروی راه اندازی کرد. نام این آژانس تحقیقاتی آرپا (Arpa) بود. این آژانس پروژه های تحقیقاتی بسیار مهمی را در زمینه های استراتژیک و دفاعی انجام می داد، یکی از این پروژه ها ایجاد ارتباطات قوی در زمان جنگ های احتمالی بود. برای همین منظور اولین شبکه کامپیوتری بین چهار کامپیوتر راه اندازی شد که دوتای آن ها در دانشگاه MIT و یکی از آن ها در دانشگاه کالیفرنیا و دیگری در مرکز تحقیقاتی استنفورد قرار داشت. این همان شبکه آرپانت بود.

شبکه های کامپیوتری مجموعه ای از کامپیوترهای مستقل و متصل به یکدیگر هستند که با یکدیگر ارتباط داشته و تبادل داده می کنند. هر کدام از کامپیوترها و دستگاه های داخل شبکه دارای واحدهای کنترلی و پردازشی مجزا است. اتصال کامپیوترها از طریق یک رسانه فیزیکی مانند کابل، فیبر نوری، ماهواره ها و... به هم می باشند.

مزایای استفاده از شبکه کامپیوتری:

•

تسهیل ارتباطات: با استفاده از شبکه، افراد می توانند به آسانی از طریق رایانامه، پیام رسانی فوری، اتاق گفت و گو، تماس صوتی، تماس تصویری و ویدئو کنفرانس، ارتباط برقرار کنند.

•

اشتراک گذاری سخت افزارها: در یک محیط شبکه ای، هر کامپیوتر در شبکه می تواند به منابع سخت افزاری در شبکه دسترسی پیدا کرده و از آن ها استفاده کند؛ مانند چاپ یک سند به وسیله چاپگری که در شبکه به اشتراک گذاشته شده است.

•

اشتراک گذاری پرونده ها، داده ها و اطلاعات: در یک محیط شبکه ای، هر کاربر مجاز می تواند به داده ها و اطلاعاتی که بر روی رایانه های دیگر موجود در شبکه، ذخیره شده است، دسترسی پیدا کند. قابلیت دسترسی به داده ها و اطلاعات در دستگاه های ذخیره سازی اشتراکی، از ویژگی های مهم بسیاری از شبکه ها است.

•

اشتراک گذاری نرم افزارها: کاربرانی که به یک شبکه متصل اند، می توانند برنامه های کاربردی موجود روی کامپیوترهای راه دور را اجرا کنند.

گفت وگو کنید: درباره مزایای دیگر شبکه های کامپیوتر بحث کنید.

معایب شبکه های کامپیوتری:

اشاره

•

سرمایه گذاری برای راه اندازی اولیه می تواند هزینه بر باشد.

•

حتی در صورتی که یکی از کامپیوترهای موجود در یک شبکه دچار ویروس شود، این تهدید احتمالی برای تمامی سیستم ها نیز وجود دارد.

•

برخی از تجهیزات شبکه ممکن است طول عمر زیادی نداشته باشند و نیاز به تعویض داشته باشند.

•

جهت راه اندازی و مدیریت یک شبکه کامپیوتری به دانش و مهارت های فنی قابل ملاحظه ای نیاز است.

1-3- اصطلاحات مرتبط با شبکه های کامپیوتری

دانستن اصطلاحات و مفاهیم شبکه به شما در درک مطالب و مفاهیم کمک می کند.

Network: از به هم پیوستن چند کامپیوتر به یکدیگر و برقراری ارتباط بین آن ها یک شبکه تشکیل می گردد.

Share: به اشتراک گذاری داده ها و منابع سخت افزاری برای استفاده همه کامپیوترهای موجود در شبکه.

Server: به کامپیوترهایی که وظیفه تأمین اطلاعات و سرویس دهی را در شبکه برعهده دارند، سرور (سرویس دهنده) گفته می شود.

Client: سرویس گیرنده به کامپیوتری گفته می شود که تقاضایی را از یک سرور دارد. کلاینت در لغت نامه، به معنای مشتری می باشد و مشتری کسی است که تقاضای خدماتی را از سوی فروشنده ای دارد. یک سرور می تواند در آن واحد، به چندین کلاینت (یا بازدید کننده) خدمات رسانی نماید.

Node: یک نود یا گره به بخشی گفته می شود که به شبکه وصل می باشد. به عنوان مثال یک کامپیوتر، یک پرینتر و یا یک مودم می تواند به عنوان نود در شبکه وجود داشته باشد.

کارت شبکه: کارت شبکه جهت اتصال کامپیوتر به شبکه محلی در سرعت های 100، 10 و 1000 مگابیت بر ثانیه به کار می رود.

Download: دریافت فایل و اطلاعات از سرور به کامپیوتر کاربر (Client)

Upload: ارسال فایل از کامپیوتر کاربر (Client) به کامپیوتر سرور (Server)

b/s: به مقدار اطلاعاتی که در واحد زمان به وسیله تجهیزات شبکه ارسال می شود، سرعت انتقال اطلاعات می گویند که واحد اندازه گیری آن بیت برثانیه (bps) است.

1-4- انواع شبکه های کامپیوتری

شبکه PAN یا شبکه شخصی: PAN مخفف عبارت Personal Area Network بوده و کوچک ترین نوع شبکه است. شبکه های شخصی شامل تعداد محدودی از کامپیوترها و لوازم دیجیتال هستند که نهایتاً چندمتر با همدیگر فاصله دارند و به صورت باسیم یا بی سیم متصل و مرتبط می شوند. برای مثال زمانی که شما تلفن همراه خود را از طریق بلوتوث به کامپیوتر متصل نموده اید یک شبکۀ شخصی یا PAN را تشکیل داده اید.

شکل 2-1- شبکه PAN

شبکه محلی LAN :LAN مخفف عبارت Local Area Network است که به آن شبکه محلی می گویند. این گونه از شبکه ها معمولاً از سرعت بالایی برخوردارند و در محیط هایی با ظرفیت محدود مانند یک شرکت کوچک یا ساختمان قابل اجرا هستند. شبکه محلی ممکن است فضایی به وسعت یک اتاق یا یک یا چند ساختمان را شامل شود. شبکه های محلی در حوزه های متعدد از جمله خانه ها، شرکت ها و سازمان ها کاربرد دارند.

شکل 3-1- شبکه LAN

شبکه MAN یا شبکه شهری: MAN مخفف عبارت Metropolitan Area Network است و گستردگی آن به اندازه یک شهر یا مساحتی بزرگ را در محدوده شهر دارد. برای مثال اتصال شعبه های یک مؤسسه به یکدیگر در محدوده شهری، نمونه ای از شبکه MAN محسوب می شود.

شکل 4-1- شبکه MAN

شبکه گسترده یا WAN :WAN مخفف عبارت Wide Area Network است که از به هم پیوستن چند شبکه LAN به وجود می آید. شبکه WAN معمولاً بین شهرها، کشورها و یا حتی قاره ها مورد استفاده قرار می گیرد. برای اتصالات داخلی شبکه های WAN باید از ISPها (1)و زیرساخت های مخابراتی کمک گرفت. شبکه های گسترده محدود به ناحیه ای خاص یا شهر و محلی خاص نیستند و می توانند ارتباطات بین المللی ایجاد کنند. اینترنت یک شبکه بسیار گسترده است.

شکل 5-1- شبکه WAN


1) توضیح ISP در صفحه 29

شبکه بی سیم WLAN :WLAN به شبکه های محلی بی سیم گفته می شود که مخفف Wireless Local Area Network است. از مزایای این گونه شبکه ها این است که کاربران می توانند جابه جاشوند و نیازی به اتصال فیزیکی نیست. امروزه به دلیل محدودیت های موجود در شبکه های کابلی مسی، گران تمام شدن شبکه های فیبر نوری و یا موجود نبودن زیر ساخت های ارتباطی مناسب، استفاده از شبکه های بی سیم (WAN) بسیار رواج پیدا کرده است. به گونه ای که جایگزین مناسبی برای ارتباطات نقطه به نقطه گشته اند. رشد روز افزون فناوری های وابسته و نیز توسعه دستگاه هایی که مسافت بیش تری را پشتیبانی کرده و یا پهنای باند بالاتری را منتقل کنند، به فراگیری این شیوه ارتباطی کمک نموده است.

شکل 6-1- شبکه WLAN

شبکه اینترانت: شبکه Intranet شبکه ای محدود و خصوصی که معمولاً توسط سازمان یا شرکت های بزرگ راه اندازی می شود و از پروتکل های مشابه شبکه اینترنت استفاده می کند. با این تفاوت که داده ها خارج از این شبکه قابل دسترسی نیستند و افراد خارج سازمان نمی توانند به اطلاعات این شبکه دسترسی داشته باشند. مانند شبکه اتوماسیون بین شعبات یک بانک که فقط کارکنان آن بانک ها به این شبکه دسترسی دارند.

شبکه ابری Cloud: شبکه ابری مجموعه ای از کامپیوترهای متصل به هم است تا به عنوان یک سیستم واحد فعالیت کنند. فضاهای ابری ایجاد شدند تا یک یا چند سرویس مختلف مانند فضای ذخیره سازی، ارسال و دریافت داده، امکان استفاده از نرم افزارهای مختلف و... را عرضه کنند. در نتیجه کاربران می توانند از راه دور از این سرویس ها استفاده کنند و مجبور نیستند خود فضای ابری یا سرویس های مورد استفاده را هربار روی سیستم خود نصب نمایند.

شکل 7-1- شبکه ابری Cloud

به زبان ساده تر، با استفاده از این روش، داده های خود را روی فضایی متشکل از رایانه های مختلف و به هم پیوسته قرار می دهیم تا در صورت نیاز به آن ها دست پیدا کنیم. شبکه های ابری می توانند عمومی یا خصوصی تعریف شوند. کاهش هزینه ها، افزایش سرعت، ذخیره سازی اطلاعات، امنیت بالا، قابلیت اطمینان و عملکرد بالا از مزایای ابر Cloud می باشد.

1-5- انواع شبکه های کامپیوتری از نظر مدل کاری

1-5-1- شبکه نظیر به نظیر (Peer- to- peer)
اشاره

در این نوع از شبکه ها هیچ مدیریت متمرکزی وجود ندارد و کلاینت ها به طور مستقیم به یکدیگر متصل شده اند. در این شبکه ها هیچ سروری وجود ندارد و هر کلاینت می تواند هم نقش سرور را ایفا کند و هم نقش کلاینت. شبکه های peer to peer که برای محیط هایی با کمتر از 10 کلاینت استفاده می شود، هزینه راه اندازی نسبتاً کمی دارند.

مزایای استفاده از شبکه های Peer- to -peer
•

استفاده آسان، کاربران نیاز به دانش فنی خاصی ندارند.

•

هر کاربر کامپیوتر خود را مدیریت می کند و نیاز به مدیر شبکه نیست.

•

حتی اگر یکی از کامپیوترها روی شبکه خاموش بشود، شبکه باز هم به کار خود ادامه می دهد و وابسته به سایرین نیست.

•

شبکه های نظیر به نظیر مقیاس پذیر هستند. به راحتی می توان دستگاه جدیدی را به شبکه اضافه کرد. نیاز به سرور و تنظیمات سرور ندارد.

•

سرعت اشتراک گذاری اطلاعات و فایل ها بیش تر است.

•

نسبت به شبکه های سنتی، ترافیک شبکه کم تر خواهد بود.

معایب شبکه های Peer- to - peer
•

کاربران نمی توانند از فایل ها و پوشه های خود به صورت مرکزی نسخه پشتیبان تهیه کنند.

•

هر کامپیوتر توسط سایر کامپیوترها قابل دسترس است که باعث کاهش سرعت عملکرد کاربر می شود.

•

هر فرد نسبت به عدم پخش فایل های ویروسی در شبکه مسئول است.

•

شبکه های نظیر به نظیر ایمن نیستند، زیرا فرایند پیاده سازی آن ها ساده بوده، داده ها و سایر منابع به اشتراک گذاشته شده با کاربران می توانند از سوی افراد غیر مجاز کشف شده و استفاده شوند.

•

عدم نظارت و مدیریت متمرکز

•

محدودیت تعداد کاربران (حداکثر 10 کاربر)

شکل 8-1 شبکه نظیر به نظیر (Peer-peer)

1-5-2- شبکه های (Server-Base)
اشاره

از آن جا که با رشد شبکه و افزایش کاربران و منابع موجود، یک شبکه نظیر به نظیر قادر به پاسخگویی به حجم بالای تقاضا برای منابع اشتراکی نخواهد بود. به منظور هماهنگی با افزایش تقاضا و ارائه سرویس های مورد نیاز، شبکه ها می بایست از سرویس دهندگان اختصاصی استفاده کنند. شبکه های مبتنی بر سرور به عنوان مدلی

استاندارد برای ایجاد شبکه های کامپیوتری ایجاد شدند. در این نوع از شبکه ها، یک سرویس دهنده (Server) اختصاصی در شبکه ایفای نقش می کند و دستگاه های متصل به آن سرویس گیرنده (Client) می شوند. رایانه سرویس دهنده که به آن رایانه Server گفته می شود برنامه ای را اجرا می کند و در صورت درخواست سایر رایانه ها، سرویس خاصی را به آن ها ارائه می کند. رایانه های سرویس گیرنده که به آن ها رایانه Client گفته می شود برنامه ای را اجرا می کنند و در صورت نیاز، سرویس خاصی را از رایانه Server درخواست کرده و از آن استفاده می کنند. سرویس دهنده کلیه پردازش ها را انجام داده و نتایج آن را به سرویس گیرنده اعلام می کند.

شکل 9-1- شبکه مبتنی بر سرویس دهنده (Server-Base)

معمولاً رایانه Server با مشخصات سخت افزاری بالاتری انتخاب می شود.

مزایای عمده شبکه های مبتنی بر سرویس دهنده عبارت اند از:
•

متمرکزسازی (Centralization): در شبکه های مبتنی بر وب مدیریت فایل ها، منابع، کاربران، برنامه ها و سرویس دهنده ها به صورت متمرکز و از روی سرور انجام و باعث صرفه جویی در وقت مدیر شبکه و تسریع فعالیت های شبکه می شود.

•

امنیت (Security): دسترسی و اختیارات کاربران به فایل ها، برنامه ها، منابع و سرویس دهنده های شبکه در بازه های زمانی مختلف و یا با ایستگاه های کاری مختلف تعیین و مدیریت می شوند که این امر باعث بالا رفتن امنیت شبکه می شود.

•

پشتیبانی از اطلاعات (Backup): به دلیل متمرکز بودن اطلاعات و داده ها در این نوع شبکه، در بازه های زمانی معینی از اطلاعات نسخه پشتیبان تهیه می شود. در شبکه های بزرگ امکانات متعددی برای

تهیه نسخه پشتیبان از اطلاعات به طور همزمان وجود دارد تا کاربران در صورت خرابی اطلاعات اصلی بدون وقفه به کار خود ادامه دهند و حتی خرابی اطلاعات را احساس نکنند.

معایب شبکه های مبتنی بر سرویس دهنده

شبکه های مبتنی بر سرویس دهنده علاوه بر موارد فوق دارای مزایای متعدد دیگری نیز هستند اما دارای معایبی نیز می باشند. مهم ترین معایب شبکه های مبتنی بر سرویس دهنده عبارت اند از:

•

پیچیدگی: نگهداری، پشتیبانی و مدیریت این شبکه ها به علت استفاده از سیستم عامل ها و برنامه های مبتنی بر سرویس گیرنده - سرویس دهنده از پیچیدگی خاصی برخوردار است و نیاز به نیروهای متخصص دارد.

•

هزینه: هزینه Serverها، تجهیزات سخت افزاری جانبی، سیستم عامل ها و نیروهای متخصص این شبکه ها در مقایسه با شبکه های Peer to Peer بیش تر است.

نیازهای سخت افزاری شبکه مبتنی بر سرویس دهنده

برای راه اندازی شبکه مبتنی بر سرویس دهنده با توجه به وسعت و قابلیت های شبکه، می توان از تجهیزات سخت افزاری مختلفی استفاده کرد، یک شبکه کوچک مبتنی بر سرویس دهنده را می توان با حداقل امکانات زیر راه اندازی کرد:

•

یک دستگاه رایانه سرویس دهنده با مشخصات سخت افزاری مناسب

•

یک یا چند دستگاه رایانه به عنوان سرویس گیرنده از شبکه

•

یک یا چند دستگاه هاب یا سوئیچ برای اتصال رایانه ها به شبکه

•

کابل شبکه به مقدار لازم

1-6- انواع سرور Server

اشاره

کامپیوتر سرویس دهنده یا سرور، کامپیوتری است که همیشه در حالت آماده به کار و روشن است و آماده دریافت درخواست از کامپیوتری دیگر و پاسخ به آن درخواست می باشد و هدف از به کارگیری آن به اشتراک گذاشتن منابع سخت افزاری و نرم افزاری آن به سرویس گیرنده ها می باشد. یک سرور برای آن که از سرورهای دیگر در شبکه جهانی وب متمایز شود، نیاز دارد تا نام مخصوص به خود داشته باشد، درست همانند دنیای واقعی که هر فردی توسط نام خود، از فرد دیگر قابل تشخص می باشد. به این خصیصه سرورها، اصطلاحاً، Nameserver گفته می شود. براساس نوع خدمات پردازشی ارائه شده، سرورها در انواع مختلفی طبقه بندی می شوند:

Web server: نرم افزار یا سخت افزاری که امکان دسترسی به محتوا را از طریق اینترنت فراهم می کند.

Printer server: کامپیوتر یا دستگاهی است که از طریق شبکه به یک یا چند پرینتر و تعدادی کلاینت متصل شده و پس از دریافت فرمان پرینت از کلاینت ها آن را به چاپگر مناسب منتقل می کند.

Proxy server: سروری است که نقش واسطه را بین کلاینت ها و سرورهای دیگر ایفا می کند. وقتی کاربر بخواهد اطلاعاتی چون فایل، صفحات وب و سایر منابع را از سرور دیگری دریافت کند، به proxy server متصل می شود.

Sound server: سروری که دسترسی و استفاده از ابزارهای صوتی همچون کارت صدا را مدیریت می کند.

Application server: سروری که به اجرای یک سری برنامه های نرم افزاری خاص اختصاص یافته است.

Database server: یک برنامه کامپیوتری است که خدمات Database به سایر کامپیوترها یا برنامه های کامپیوتری ارائه می دهد که به آن مدل Client-sever نیز می گویند.

Fax server: سیستمی است که در یک سرور شبکه محلی (LAN) نصب شده و به کاربرانی که به شبکه متصل هستند امکان ارسال و دریافت فکس را می دهد.

File server: یک نرم افزار یا یک سیستم سخت افزاری به همراه نرم افزار است که فایل ها را ذخیره کرده و آن ها را از طریق شبکه با سایر کلاینت ها برای خواندن و نوشتن به اشتراک می گذارد.

Game server: کاربران بازی های کامپیوتری می توانند با اتصال به این سرور به صورت آنلاین به انجام بازی های گروهی بپردازند.

Home server: سروری برای منازل مسکونی است که از طریق یک شبکه خانگی و اینترنت به سایر دستگاه های داخل خانه خدمات ارائه می دهد.

انواع قالب ساختاری سرورها

سرورهای برجکی (TOWER): سرورهای Tower اغلب در مرکز داده هایی استفاده می شوند که شبکه های کوچک یا متوسطی دارند. مرکز داده های بزرگ معمولاً از چنین سرورهایی به دلیل حجم فضای زیادی که اشغال می کنند و همچنین صدای زیادی که تولید می کنند، استفاده نمی کنند.

سرورهای قفسه ای (RACK MOUNT): سرورهای قفسه ای به گونه ای طراحی شده اند که به راحتی می توان آن ها را در درون قفسه هایی که برای محافظت و نگهداری از آن ها درست شده اند و رک (Rack) نامیده می شوند، قرار داد. این سرورها اندازه ای برابر اندازه Rackهای استاندارد دارند و به راحتی می توان آن ها را با استفاده از پیچ به Rack متصل کرد. هر Rack می تواند چندین سرور را در درون خود قرار دهد.

شکل 10-1- سرور برجکی و سرور قفسه ای

12

1-7- تجهیزات شبکه

اشاره

تجهیزات شبکه با توجه به نوع شبکه انتخاب می شوند. برای ایجاد شبکه های محلی به وسایلی مانند کابل، کارت شبکه، سوئیچ و... نیاز است. به طور کلی انواع تجهیزات شبکه به دو دسته تقسیم می شوند که عبارت اند از:

تجهیزات شبکه فعال (اکتیو)

تجهیزات فعال یا اکتیو شبکه به تجهیزاتی گفته می شود که برای انجام دادن فعالیت خود به جریان الکتریکی نیاز دارند. انواع تجهیزات اکتیو شبکه عبارت اند از: کارت شبکه، سوئیچ ها، پرینت سرور، تبدیل کننده فیبرنوری، دیوارۀ آتش، مسیریاب.

شکل 11-1- تجهیزات فعال شبکه

انواع کارت شبکه

کارت شبکه سخت افزاری است که هر کامپیوتر سرویس دهنده یا سرویس گیرنده برای اتصال به شبکه باید داشته باشد. در واقع کارت شبکه اتصال کامپیوتر و شبکه را فراهم می کند. کارت های شبکه از لحاظ نوع به دو دسته تقسیم می شوند. کارت های شبکه ای که روی مادربرد قرار می گیرند و شبکه های جانبی که توسط رابط های مختلف به کامپیوتر شما متصل می شوند.

کارت شبکه های روی مادربرد: کارت های شبکه ای هستند که توسط گذرگاه هایی که تعبیه شده بر روی مادربرد کامپیوتر نصب می شوند.

شکل 12-1- کارت شبکه قابل اتصال روی مادربرد

کارت شبکۀ بی سیم: نمونه ای دیگر از کارت های شبکه وجود دارند که بدون سیم کار می کنند و از طریق WIFI امواج را ارسال و دریافت می کنند. این کارت های شبکه گران تر از کارت های شبکه معمولی هستند.

شکل 13-1- کارت شبکه بی سیم

کارت شبکه های جانبی: کارت شبکه هایی هستند که از بیرون به کامپیوتر متصل می شوند. یکی از مزیت های کارت های شبکه جانبی اتصال سریع آن ها از درگاه های مخصوص است و برای اتصال و جدا کردن آن ها نیاز نیست کامپیوتر را خاموش کرد.

شکل 14-1- کارت شبکه جانبی

مفهوم Hub و Switch

هاب متصل کننده چند رایانه در شبکه محلی LAN است. در هاب، اطلاعات از یک پورت دریافت شده و بین تمامی پورت های دیگر تقسیم می شوند. تمام اطلاعاتی که به هاب ارسال می شوند، در بین تمام پورت ها و تمام دستگاه های متصل در شبکه به اشتراک گذاشته می شوند. هاب ها نمی توانند رایانه های متفاوت را شناسایی کنند، از همین رو است که اطلاعات را از یک پورت دریافت کرده و به تمام پورت های دیگر ارسال می کنند و برایشان فرقی ندارد که این اطلاعات در واقع برای کدام رایانه ارسال شده است. کار هاب پخش کردن ارتباطات است یعنی هر کامپیوتری که به هاب متصل باشد یک بسته اطلاعات را ارسال کند سایر کامپیوترها آن را دریافت می کنند.

شکل 15-1- تفاوت اشتراک گذاری اطلاعات در Hub و Switch

کاربرد اصلی سوئیچ نیز مانند هاب، اتصال رایانه ها به یکدیگر در شبکه محلی یا LAN است. سوئیچ (switch)ها با مسیریابی، اطلاعات را با الگوی خاصی در بستر شبکه ارسال می کنند. تعداد پورت های سوئیچ بیش تر از تعداد پورت های هاب است. سرعت سوئیچ نیز از هاب بیش تر است. سوئیچ وظیفه ای مشابه هاب دارد با این تفاوت که بسته اطلاعات را فقط به کامپیوتر مقصد ارسال می کند. سوئیچ ها برخلاف هاب، توانایی شناسایی هر رایانه به صورت جداگانه را دارند.

برای درک بهتر مفهوم عملکرد سوئیچ، فرض کنید رایانۀ A می خواهد داده هایی را به رایانۀ B ارسال کند. سوئیچ متوجه می شود که رایانۀ A در پورت شماره یک قرار دارد و رایانۀ C نیز به پورت شماره چهار وصل است. با دانستن این مسئله، سوئیچ قادر خواهد بود تا داده ها را به طور مستقیم بین آن ها جابه جا کند و داده هایی که از پورت شماره یک وارد می شوند را به پورت شماره چهار بفرستد. با انجام این کار، مصرف پهنای باند شبکه نسبت به هاب بسیار کاهش پیدا می کند.

تجهیزات شبکه غیرفعال (پسیو)

تجهیزاتی که در دسته تجهیزات غیر فعال قرار گرفته می شوند برای داشتن عملکرد به توان الکتریکی نیازی ندارند و بدون احتیاج به جریان الکتریکی نقش خود را در شبکه به خوبی ایفا می کنند. تجهیزات غیرفعال شبکه عبارت اند از: کابل ها کانکتورها و اتصال ها، داکت ها و رک ها.

شکل 16-1- تجهیزات غیر فعال شبکه

1-8- انواع سیستم عامل های شبکه

در این نوع از سیستم عامل ها از کنترل کننده های واسط شبکه و نرم افزارهای سطح پایین به منظور انجام عملیات استفاده می شود. سیستم عامل های شبکه قابلیت دسترسی به سیستم های راه دور و دست یافتن به فایل های

مربوطه را دارند. در سطح شبکه از سیستم عامل های متفاوتی استفاده می شود که هر یک دارای ویژگی ها و قابلیت های خاص خود هستند. از معروف ترین این سیستم عامل ها می توان به ویندوز و لینوکس اشاره نمود. سیستم عامل هایی که در شبکه استفاده می شوند باید ویژگی هایی را افزون بر سیستم عامل هایی که در کاربردهای خانگی مورد استفاده قرار می گیرند داشته باشند. برخی از این ویژگی ها به ترتیب اهمیت عبارت اند از:

امنیت: مهم ترین ویژگی است. مسائل امنیتی هر چند که باعث کندی سیستم می شوند اما به عنوان عامل اصلی هر سیستم عامل شبکه محسوب می شود.

چند وظیفه ای: توانایی اجرای همزمان چندین برنامه با هم است.

پشتیبانی از چندین پردازنده: هر چه تعداد پردازنده های موجود روی یک برد اصلی بیش تر باشد کارها سریعتر انجام می شود. با توجه به این که در شبکه نیاز به سرعت بیش تر داریم پشتیبانی از چند پردازنده همزمان امر مهمی است.

تحمل خطا: عدم تأخیر در ارائه سرویس و قدرت تحمل در هنگام بروز مشکل و خطاها عمدتاً سخت افزاری است.

تهیه نسخه پشتیبان: سیستم عامل شبکه باید بدون داشتن تخصص زیاد قادر به تهیه پشتیبان از اطلاعات شبکه باشد.

ابزارهای مدیریتی: با ابزارهای مدیریتی سیستم عامل می توان انجام عملیات را به طور خودکار در موعد دلخواه زمان بندی کرد. همچنین برای ایجاد سطح دسترسی در شبکه استفاده می شوند.

1-9- هم بندی یا توپولوژی شبکه

توپولوژی خطی (Linear Bus topology)

توپولوژی خطی شامل یک کابل اصلی است که دو سر آن با مسدود کننده ها بسته شده است. همه گره های شبکه خطی اعم از سرورها، کلاینت ها و غیره به کابل اصلی متصل هستند. شبکه های خطی به کابل کشی کم تری نیاز دارند. متصل کردن کامپیوتر به شبکه خطی آسان است. اما در عوض، اگر نقطه ای از کابل اصلی قطع شود، کل شبکه از کار می افتد و یا به دو شبکه مجزا تقسیم می شود.

شکل 17-1- توپولوژی خطی (Bus)

توپولوژی ستاره ای (Star topology)

در توپولوژی ستاره ای هر گره مستقیم به هاب (Hub) یا سوئیچ مرکزی وصل است. در شبکه های ستاره ای، داده ها از طریق هاب یا سوئیچ بین گره ها منتقل می شوند و مدیریت ارسال و دریافت داده ها برعهده هاب یا سوئیچ است.

در توپولوژی ستاره نصب و کابل کشی است و اگر یکی از گره ها از شبکه جدا یا یکی از کابل ها قطع شود، گره های دیگر بدون مشکل به کار خود ادامه می دهند. البته توپولوژی ستاره ای معایبی هم دارد. در مقایسه با توپولوژی خطی کابل بیش تری مصرف می کند. دیگر این که اگر هاب یا سوئیچ شبکه خراب شود، همه گره های متصل به آن از شبکه خارج می شوند. توپولوژی ستاره ای در مقایسه با توپولوژی خطی، پرهزینه تر است زیرا به هاب یا سوئیچ نیاز دارد.

شكل 18-1- توپولوژی ستاره ای (Star)

توپولوژی حلقوی (Ring topology)

در توپولوژی حلقوی، هر گره شبکه از هر دو سو به گره مجاور خود متصل می شود تا مسیری حلقوی و بسته به وجود آید. در این توپولوژی اگر بین گره مبدأ و گره مقصد، گره یا گره های دیگری هم باشند، داده ارسالی از مبدأ باید همه گره های سر راهش را بپیماید تا سرانجام به گره مقصد برسد. شبکه های حلقوی به سرور، هاب یا سوئیچ نیازی ندارند و دادۀ ارسالی از نود مبدأ ابتدا به سمت دستگاه مرکزی (MAU) می رود. MAU داده را به ترتیب و به صورت ساعت به تک تک نودها ارسال می کند. اما اگر یکی از نقاط کابل دچار ایراد شود، می تواند تمام شبکه را از کار بیندازد.

شکل 19-1- توپولوژی حلقوی (Ring)

توپولوژی توری یا مش (Mesh topology)

در توپولوژی مش کامل، هر گره شبکه با تمام دیگر گره های شبکه ارتباط مستقیم دارد. در توپولوژی نیمه مش دست کم دو گره مستقیماً به چند گره دیگر متصل هستند اما همه گره ها چنین نیستند و حتی ممکن است بعضی از گره ها فقط به یک گره دیگر متصل باشند. از توپولوژی مش بیش تر در شبکه های بی سیم استفتده می شود. یکی از مزایای توپولوژی مش، مسیرهای اغلب متعدد آن است. لذا اگر مسیر مستقیم از مبدأ به مقصد قطع باشد، داده می تواند از مسیر دیگری به مقصد برسد. ضمناً از کار افتادن هر یک از گره های شبکه مش، عملکرد دیگر گره ها را مختل نمی کند. توپولوژی مش پرهزینه است زیرا به کابل کشی زیادی نیاز دارد و نگهداری آن نیز سخت و ترمیم آن زمان بر است.

شکل 20-1- توپولوژی مِش (Mesh)

توپولوژی درختی (Tree topology)

توپولوژی درختی را می توان ترکیبی از توپولوژی خطی و توپولوژی ستاره ای دانست. در توپولوژی درختی چند شبکه ستاره ای به یک کابل اصلی مستقیم متصل می شوند. در توپولوژی درختی اگر یکی از زیرشاخه های شبکه مختل شود، دیگر زیرشاخه ها آسیبی نمی بینند. در این توپولوژی می توان سخت افزارها و نرم افزارهای شرکت های مختلف را به کار برد. در توپولوژی درختی اگر کابل اصلی آسیب ببیند، تمام شبکه مختل می شود. پیکربندی، کابل کشی و نگهداری شبکه های درختی سخت تر از توپولوژی خطی و ستاره ای است.

شکل 21-1- توپولوژی درختی (Tree)

توپولوژی ترکیبی (Hybrid topology)

توپولوژی ترکیبی حاصل ترکیب دو یا چند توپولوژی شبکه است. برای مثال، از ترکیب توپولوژی ستاره ای و توپولوژی حلقوی، توپولوژی ترکیبی ستارهای حلقوی پدید می آید. با ترکیب توپولوژی ستاره ای و توپولوژی خطی نیز توپولوژی ترکیبی ستارهای خطی ایجاد می شود.

1-10- پروتکل های شبکه

اشاره

به مجموعه قوانینی که تعیین می کند چگونه دو کامپیوتر در شبکه با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، پروتکل (Protocol) می گویند. پروتکل، دستورالعمل هایی است برای ارتباط رایانه ها با یکدیگر و ارتباط رایانه ها با یک شبکه داخلی یا خارجی است.

انواع پروتکل های شبکه

HTTP: پروتکل رایج وب سایت های اینترنتی

HTTPS: پروتکل رایج در اینترنت برای سایت های امن مانند بانک ها و...

FTP: پروتکل رایج انتقال فایل ها در محیط اینترنت

IP: پروتکل تعیین مسیر و ارسال بسته ها

FTAM: پروتکل دسترسی به فایل ها و بسته ها

SMTP: پروتکل رایج انتقال پست الکترونیکی و ایمیل

Telnet: پروتکل رایج برقرای ارتباط از راه دور

SNMP: پروتکل نظارت بر شبکه و مدیریت شبکه

TCP: پروتکل کنترل و نظارت بر تحویل منظم داده ها می باشد.

نکته: به منظور افزایش امنیت وب سایت ها، از پروتکل https به جای پروتکل http بهره گرفته می شود.

پروتکل های ارتباطی TCP/IP

شبکه اینترنت براساس مجموعه پروتکل های خانواده TCP: Transmission Control Protocol (1)IP: Internet Protocol (2)(قرارداد کنترل انتقال/ پروتکل اینترنت) کار می کند. TCP/IP از دو بخش اصلی تشکیل شده است.

1- وظیفه مجموعه پروتکل های TCP تقسیم اطلاعات اولیه به قسمت های کوچک تری به نام بسته (Packet) در مبدأ و چسباندن آن ها به هم در مقصد و نیز کنترل ورود بسته ها به مقصد براساس ترتیب ارسال آن ها از مبدأ می باشد.

2- مجموعه پروتکل های IP که وظیفه اصلی و عمده آن ها افزودن اطلاعات کنترلی مورد نیاز برای رساندن بسته های داده به مقصد است.


1) TCP /

2) IP

آدرس IP

هر کامپیوتری که به شبکه متصل است باید دارای شماره ای خاص باشد که به آن شماره، شماره یا آدرس IP می گویند. وقتی به اینترنت متصل می شوید دارای شماره IP خواهید بود. این شماره از چهار عدد تشکیل شده است. هر کدام از اعداد بین 0 تا 255 می توانند باشند که با نقطه از هم جدا شده اند. مانند: 192.168.55.8. ساده ترین روش برای پیدا کردن IP کامپیوتر یا گوشی خود این است که روی علامت شبکه یا وای فای کلیک کنید. گزینه Properties را انتخاب کنید. IP شما قابل مشاهده است.

روش تغییر IP در ویندوز

1- وارد کنترل پنل کامپیوتر خود شوید.

2- از گزینه های موجود گزینه Network and sharing center را انتخاب کنید.

3- در پنجره باز شده از سمت چپ گزینه Change adapter settings را انتخاب کنید.

4- در پنجره باز شده کلیه کارت های شبکه شما، شامل کارت شبکه بی سیم (Wifi) و کارت شبکه کابلی شما نمایش داده می شود. ممکن است که شما بر روی یک سیستم بیش از 1 کارت شبکه داشته باشید. کارت شبکه مورد نظر خود را انتخاب کنید و روی آن کلیک راست کنید. سپس آخرین گزینه یعنی Properties را انتخاب کنید.

با این کار پنجره Ethernet Properties را مشاهده می کنید. در بین گزینه های این پنجره روی گزینه (InternetProtocolVersion 4 (TCP/IPv4 دوبار کلیک (دابل کلیک) کنید.

IP -5 خود را می توانید تغییر دهید.

پروتکل های اینترنتی SMTP/POP3/IMAP

برای ارسال و دریافت پیام های الکترونیکی یا همان نامه های الکترونیکی (E-mail)، اینترنت از پروتکل های مختلفی استفاده می کند. برای دریافت نامه های الکترونیکی هر کاربر باید دارای یک آدرس پست الکترونیکی باشد. شکل کلی یک صندوق پست الکترونیکی به شکل زیر است که در فصل سوم با ایجاد و کار با پست الکترونیک آشنا خواهید شد. شکل کلی پست الکترونیک به صورت username@Domain است. مانند پست الکترونیک Leila.davoudi@gmail.com. صندوق پستی فضایی از یک دیسک سخت کامپیوتری است که برای ذخیره سازی نامه های دریافتی هر کاربر در نظر گرفته شده و به آن کامپیوتر Mail Server می گویند.

پروتکل اینترنتی POP3

*پروتکل اینترنتی Post Office Protocol 3 (Incoming Mail) (1)

این پروتکل یک موافقت نامه بین المللی برای دریافت نامه های الکترونیکی است. این توافق نامه توسط ISPها پشتیبانی و مورد استفاده قرار می گیرند. سیستم های پست الکترونیکی که بر مبنای این پروتکل طراحی و برنامه ریزی می شوند به صورت مستقیم می توانند با نرم افزارهای دارای صندوق پستی کار کنند. کاربران نیز می توانند از طریق این نرم افزارها وارد صندوق پستی خود شوند و به راحتی کار کنند. نامه ها را بخوانند و به آن ها پاسخ دهند. مزیت داشتن پست الکترونیکی POP3 این است که شما می توانید پست الکترونیکی خود را از طریق نرم افزارهای مدیریت نامه دریافت نمایید. نامه های خود را در سیستم خود آرشیو نمایید و آن ها را


1) POP3

به صورت Offline مطالعه نمایید. سرعت دریافت و ارسال پست الکترونیک با استفاده از این نوع نرم افزارها بسیار بیش تر از حالتی است که توسط مرورگر اینترنت صورت می گیرد. همچنین شما می توانید نامه های خود را با کمک ویرایشگر قوی که در نرم افزارهای مدیریت نامه وجود دارد تایپ کنید. تصویر یا هرگونه فایل بر روی سیستم خود را ضمیمه نامه کرده و تنها برای ارسال نامه به اینترنت متصل شوید که در وقت و هزینه شما در اینترنت صرفه جویی خواهد شد. با استفاده از این پروتکل، نامه رسیده در صندوق پستی روی کامپیوتر کاربر منتقل خواهد شد (از سرور حذف می شود). البته می توان به گونه ای این پروتکل را تنظیم کرد که کپی نامه به کامپیوتر کاربر ارسال شود.

شکل22-1- عملکرد پروتکل های POP3 و SMTP

پروتکل اینترنتی SMTP

*پروتکل اینترنتی simple Mail Transfer Protocol (Outgoing mail) (1)

SMTP یا قرارداد ساده نامه رسانی، پروتکلی ساده و در عین حال مهم و اساسی برای انتقال نامه است. این اصطلاح از این جهت به کار می رود که نسبت به سایر پروتکل های پست الکترونیک قبلی بسیار ساده عمل می کند. SMTP فقط به نام کاربری و دامنه نیاز دارد تا مستقیم پیام را به سمت گیرنده مسیریابی کند. SMTP یک پروتکل ارسال است. پروتکل های SMTP و POP3 در کنار هم استفاده می شوند.

پروتکل اینترنتی IMAP

*پروتکل اینترنتی Internet Mail Access Protocol (Outgoing and Incoming mail) (2)

پروتکل IMAP پروتکل ارسال و دریافت نامه می باشد. این پروتکل در محیط وب عمل می کند. از این رو چنانچه از طریق مرورگر وب به صندوق پستی خود متصل می شوید، از امکان Web base صندوق خود استفاده می کنید. از این پروتکل برای انتقال و ارتباطات چندرسانه ای در وب بهره می گیرند. به طور مثال اگر شخصی از سرویس های صندوق پست الکترونیکی وب مانند Gmail.com یا Yahoo. com استفاده کند، از این پروتکل بهره گرفته است. با استفاده از این پروتکل امکان ارسال و با استفاده از مرورگر وب خود و بدون نیاز به نرم افزار خاص، امکان مدیریت نامه های دریافتی را خواهیم داشت و در هنگام خواندن نامه دریافتی، نامه به کامپیوتر کاربر منتقل نخواهد شد.


1) SMTP

2) IMAP

دیوار آتش (Fierwall) چیست؟

دیوار آتش (Fierwall) عبارت است از محافظت سخت افزاری و نرم افزاری در مقابل حمله از طریق اینترنت. در بسیاری از سازمان ها و شرکت های بزرگ اتصال به اینترنت به طور خودکار از میان یک Fierwall عبور می کند.

Fierwall توسط تیم فنی فناوری اطلاعات نصب و تنظیم می شود. در بیش تر موارد شما از وجود Fierwall آگاهی ندارید. برای اطمینان از امنیت و جلوگیری از حملات و تهدیدات شبکه ها غیر از Fierwall ویندوزی از Fierwallهای نرم افزاری یا سخت افزاری استفاده می کنند. بنابراین منظور از Fierwall، تنها Fierwall ویندوزی نیست. به یاد داشته باشید انتخاب یک فایروال با دقت بالا به منظور ایجاد امنیت در سیستم، بسیار حائز اهمیت می باشد. بیش تر حملات شبکه ای، از نوع داخلی می باشد، بنابراین Fierwall می بایست قادر به مقابله با این نوع حملات باشد.

شکل 23-1- دیوار آتش Fierwall

1-11- پروتکل انتقال صوت از طریق اینترنت VOIP

اشاره

*پروتکل انتقال صوت از طریق اینترنت Voice Over Internet Protocol (1)

پروتکل انتقال صوت VOIP فناوری نوینی است که صحبت کردن با سایر افراد از طریق اینترنت را امکان پذیر می کند. با استفاده از VOIP و از طریق کامپیوتر به صورت رایگان می توانید با سایرین صحبت کنید. این سیستم برای تماس های راه دور و بین المللی بسیار مناسب است. برای ارتباط صوتی اینترنتی باید میکروفون و هدست یا تلفن های مخصوص VOIP که به سوکت USB کامپیوتر شما متصل می شود، داشته باشید. یکی از تولیدکنندگان معروف VOIP شرکت Skype است.

شکل 24-1- استفاده از نرم افزار Skype جهت برقراری ارتباط صوتی و تصویری از طریق اینترنت


1) VOIP

مزایای استفاده از VOIP
•

هزینه بسیار پایین برای تماس های بسیار دور و بین المللی

•

امکان جست وجوی مخاطبان در سراسر دنیا

•

امکان ترکیب صوت و ویدئو در صورت استفاده از دوربین وب

•

قابل حمل در سفر در صورت دسترسی به اینترنت

خلاصه مطالب

•

شبکه های کامپیوتری مجموعه ای از کامپیوترهای مستقل و متصل به یکدیگر هستند که با یکدیگر ارتباط داشته و تبادل داده می کنند.

•

انواع شبکه های کامپیوتری شامل شبکه های (شبکه شخصی) PAN، (شبکه محلی) LAN، (شبکه شهری) MAN، (شبکه گسترده) WAN، شبکه اینترانت، شبکه های بی سیم و شبکه های ابری می شود.

•

شبکه های کامپیوتری از نظر مدل کاری به شبکه های نظیر، به نظیر شبکه های مبتنی بر وب تقسیم می شوند.

•

کامپیوتر سرویس دهنده یا سرور، کامپیوتری است که همیشه در حالت آماده دریافت درخواست از کامپیوتری دیگر و پاسخ به آن درخواست می باشد و هدف از به کارگیری آن به اشتراک گذاشتن منابع سخت افزاری و نرم افزاری آن به سرویس گیرنده ها می باشد.

•

قالب ساختاری سرورها به دو شکل برجکی (Tower) و قفسه ای (Rack) وجود دارد.

•

تجهیزات شبکه شامل دو بخش فعال (اکتیو) و غیرفعال (پسیو) تقسیم می شوند.

•

کارت شبکه سخت افزاری است که هر کامپیوتر سرویس دهنده یا سرویس گیرنده برای اتصال به شبکه باید داشته باشد. کارت شبکه می تواند روی مادربورد نصب شود یا به پورت USB متصل شود.

•

هاب اطلاعات از یک پورت را دریافت و بین تمامی پورت های دیگر تقسیم می کند.

•

سوئیچ (switch) ها با مسیریابی اطلاعات را با الگوی خاصی در بستر شبکه ارسال می کنند.

•

در انتخاب سیستم عامل شبکه به امنیت، چند وظیفه ای، پشتیبانی از چندین پردازنده، تحمل خطا، ابزارهای مدیریتی و تهیه نسخه پشتیبان دقت کرد.

•

ساختار هندسی اتصالات بین گره های شبکه را توپولوژی شبکه می گویند. توپولوژی شبکه با توجه به نوع شبکه به صورت خطی، ستارهای، حلقوی و یا ترکیبی می تواند طراحی و برنامه ریزی شود.

•

به مجموعه قوانینی که تعیین می کند چگونه دو کامپیوتر در شبکه با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، پروتکل شبکه می گویند. پروتکل های شبکه بستگی به کاربرد آن ها تنظیم می شوند.

•

هر کامپیوتری که به شبکه متصل است باید دارای شماره ای خاص باشد که به آن شماره، شماره یا آدرس IP می گویند.

•

Fierwall عبارت است از محافظت سخت افزاری و نرم افزاری در مقابل حمله از طریق اینترنت.

•

پروتکل VOIP، برای تماس های صوتی راه دور و بین المللی بسیار مناسب است.

واژه نامه تخصصی

واژه نامه تخصصی

فعال Active

شبکه کامپیوتری Computer Network

مشتری، گیرنده سرویس Client

دامنه Domain

دریافت فایل Download

سرویس دهنده، میزبان Host

محلی Local

پست Mail

بسته Packet

غیر فعال Passive

قرار داد، دستورالعمل، پروتکل Protocol

سرویس دهنده Server

خدمات، سرویس Service

هم بندی، توپولوژی Topology

انتقال Transmission

بارگذاری Upload

صدا، صوت Voice

تار، تار عنکبوت Web

شبکه گسترده جهانی World Wide Web

خود آزمایی

1- چند شبکه رسانه ای، چند شبکه انسانی و چند شبکه مجازی نام ببرید.

2- هر یک از انواع شبکه های زیر را مشخص کنید.

3- شبکه اجتماعی اینستاگرام - شبکه اجتماعی دانش آموزان ایران (شاد) - شبکه خودرویی داخل استان - شبکه حمل و نقل هوایی - شبکه کارگاه کامپیوتر مدرسه - شبکه هوشمند وسایل منزل

3- انواع شبکه های کامپیوتری از نظر وسعت جغرافیایی را نام ببرید.

4- تجهیزات شبکه های کامپیوتری شامل چه چیزهایی است؟

5- سیستم عامل شبکه باید دارای چه خصوصیاتی باشد؟

6- توپولوژی را تعریف کنید.

7- پروتکل های شبکه را تعریف کنید.

8- کاربرد پروتکل های POP3 و SMTP چیست؟

9- کاربرد پروتکل TCP/IP چیست؟

10- پروتکل VIOPچه نوع ارتباطی را برقرار می کند؟

11- Fierwall m را تعریف کنید.

پرسش های چهار گزینه ای

1- در کدام نوع شبکه تمامی رایانه ها هم به صورت سرویس دهنده و هم به صورت سرویس گیرنده عمل می کنند؟

الف) peer to peer ب) server-based ج) clint-server د) Wierless

2- برای برقراری ارتباط بین کامپیوترها در سطح یک شهر از کدام شبکه استفاده می شود؟

الف) Lan ب) Man ج) Wan د) اینترنت

3- نوع هم بندی (توپولوژی) در شبکه اینترانت چیست؟

الف) Bus ب) Star ج) Ring د) Wan

4- کدام پروتکل برای ارسال نامه الکترونیکی در اینترنت استفاده می شود؟

الف) Sntp ب) Ftp ج) Smtp د) Pop3

5- سرعت انتقال داده ها برحسب چه واحدی اندازه گیری می شود؟

الف) متر بر ثانیه ب) بیت بر ثانیه ج) دسیبل د) b.w

6- طرح فیزیکی یا آرایش رایانه ها، کابل ها و سایر اجزای شبکه چه نامیده می شود؟

الف) توپولوژی شبکه ب) پروتکل شبکه ج) تجهیزات شبکه د) نقشه شبکه

7- قطعه مرکزی در شبکه های حلقوی چه نام دارد؟

الف) هاب ب) سوئیچ ج) فایروال د) سرور

8- کدام یک از پروتکل های زیر برای ارتباط صوتی مناسب است؟

الف) POP3 ب) SMTP ج) VOIP د) IMAP

9- کدام یک از موارد زیر در مقابل ورود بدون اجازه به شبکه محافظت می کند؟

الف) TCP/IP ب) FTP ج) HTTP د) Fierwall

کارگاه عملی

اشاره

1- با کمک معلم خود شبکه کارگاه کامپیوتر آموزشگاه را به لحاظ نوع، پروتکل های به کاررفته و تجهیزات سخت افزاری، نرم افزارهای شبکه ای، تعداد دستگاه های داخل شبکه و فایروال بررسی کنید.

2- switch موجود در کارگاه کامپیوتر شما چند پورت دارد؟

3- نام هر یک از تجهیزات شبکه زیر را در کنار آن بنویسید. اکتیو یا پسیو بودن هر یک را تعیین کنید.

4- نقشه شبکه کارگاه کامپیوتر مدرسه خود را ترسیم کنید.

5- فایروال سیستم خود را روشن کنید.

فصل دوم: اصطلاحات و مفاهیم اینترنت

اشاره

هدف کلی فصل: مفاهیم مقدماتی اینترنت، جست وجو در اینترنت، وبلاگ ها

زمان آموزش

نظری عملی

2 22

هدف های رفتاری (جزئی)

پس از مطالعه این فصل، از فراگیر انتظار می رود که:

•

با اصطلاحات اینترنت آشنا شود.

•

به اینترنت متصل شود.

•

انواع مرورگرها را بشناسد.

•

در وب جست وجو کند.

مقدمه

اشاره

اینترنت، جست وجو در صفحات وب، پست الکترونیک، تجارت الکترونیکی و شبکه های اجتماعی همگی از شبکه های کامپیوتری به وجود آمده اند. در حال حاضر، اینترنت بزرگ ترین شبکه کامپیوتری جهان است که خود از شبکه های متعددی تشکیل شده است. میلیاردها کاربر و کامپیوتر و تجهیزات الکترونیکی در سراسر دنیا به اینترنت متصل هستند. به عبارتی دیگر اینترنت عبارت است از میلیون ها کاربر کامپیوتر که توسط خطوط تلفن و یا سایر خطوط یا روش های ارتباطی متصل هستند.

2-1- تعریف اینترنت

همان طور که در فصل قبل گفتیم، به اتصال چند کامپیوتر که با هم در ارتباط بوده و قادر به انتقال اطلاعات هستند، شبکه می گویند. اینترنت یک شبکه جهانی است که به وسعت کل زمین گسترش یافته است. اینترنت میلیون ها کامپیوتر یا هر وسیله هوشمند دیگری را به هم ارتباط می دهد. کاربران زیادی به وسیله دستگاه های هوشمند در سطح جهان از آن استفاده می کنند. اینترنت در ابتدا توسط وزارت دفاع آمریکا به منظور انجام پروژه های تحقیقاتی طراحی شد.

استفاده از اینترنت چه مزایایی دارد؟

1- دسترسی سریع و آسان به اطلاعات

2- سرعت در برقراری ارتباط

3-صرفه جویی در زمان

4- امکان ارتباط سریع و گسترده

5- خدمات آنلاین

6- سرگرمی مانند بازی های آنلاین

7- آموزش از راه دور

8- شبکه های اجتماعی

شکل 2-1- نمای کلی اینترنت

پرسش: استفاده از اینترنت چه معایبی دارد؟

2-2- فراهم کننده خدمات اینترنت (ISP:Internet Service Provider)

شرکت ها و سازمان هایی هستند که امکان دسترسی به اینترنت را فراهم می کنند. اگر بخواهید به اینترنت متصل شوید باید از طریق یک ارائه دهنده سرویس اینترنت یا ISP این کار را انجام دهید. یک ISP توسط یک خط تلفن از شرکت مخابرات و یا امکانات ماهواره ای می تواند اینترنت را به کاربران خود سرویس دهد.

گفت گو کنید: درباره چند شرکت ISP داخل کشور با هم گفت و گو کنید و آن ها را از نظر نوع، کیفیت سرویس و مقایسه کنید.

شکل 2-2- ارتباط ISPها و کاربران

کاربران با اتصال به ISP و استفاده از خدمات آن، به اینترنت دسترسی پیدا می کنند. مراکز ISP به کاربران خود یک رمز عبور و یک دستگاه اتصال به اینترنت می دهند. کاربر با خرید اشتراک ماهیانه، سالیانه یا دائمی و با اتصال به ISP خود می تواند از اینترنت استفاده کند.

پرسش: LISPچه خدمات دیگری به شما می دهند؟

2-3- صفحه وب (Web Page)

اطلاعات زیادی در اینترنت وجود دارد که از روش های مختلفی می توان به آن ها دست یافت. یکی از روش های دسترسی به اطلاعات اینترنت استفاده از صفحات وب است. وب در لغت به معنی منسوج، تار، بافت و تنیدن است. در واقع وب بخشی از اینترنت است که اطلاعات را در قالب صفحات وب (Web Page) ذخیره می کند. در صفحات وب متن، تصویر، صدا، فیلم و انواع فایل ها می تواند نگهداری شود.

شکل 2-3- صفحه وب وزارت آموزش و پرورش

2-4- اتصال به اینترنت

برای ارتباط با اینترنت و برقراری اتصال امکانات و تجهیزات زیر لازم است:

•

داشتن یک دستگاه کامپیوتر یا گوشی همراه و...

•

داشتن یک خط تلفن

•

اتصال به مودم

•

ارتباط با ISP

•

داشتن نرم افزار اینترنتی (مرورگر وب)

2-5- نرم افزارهای مرورگر اینترنت

برای مشاهده صفحات اینترنت به نرم افزارهای مرورگر اینترنت نیاز دارید. با استفاده از این نرم افزارها امکان مشاهده وب سایت ها را خواهید داشت.

معروف ترین مرورگرها که در حال حاضر وجود دارند:

جدول 2-1- مرورگرهای وب

آیکون مرورگر نام مرورگر شرکت سازنده

•

اینترنت اکسپلورر- Microsoft Internet Explorer

•

گوگل کروم - Google Chrome Google

•

فایرفاکس - Mozilla Firefox

•

اوپرا- Opera Opera

•

سافاری- Apple Safari

•

اج- Microsoft Edge

پرسش: آیا این مرورگرها در سیستم عامل های اندروید و IOS (اپل) نیز کار می کنند؟

2-6- نشانی جهانی منبع یا نشانی اینترنتی (URL)

اشاره
• نشانی جهانی منبع یا نشانی اینترنتی Uniform Resource Locato (1)

هر صفحه وب یا هر سند اینترنتی دارای یک آدرس ویژه است که به آن نشانی اینترنتی یا URL می گویند. برای استفاده از اطلاعات یک وب سایت باید آدرس آن را داشته باشید. به مثال زیر توجه کنید:

آدرس پایگاه کتاب های درسی شاخه کاردانش http://chap.oerp.ir/kardaneshlist

بخش های نشانی اینترنتی سایت بالا شامل:

Http: قرارداد استاندارد مشاهده صفحات وب (در فصل سوم با http بیش تر آشنا می شوید.)

//: بخش آخر قرار داد.

www: نوع سرویس ارائه دهنده که سرویس وب است.

Chap.oerp: نام دامنه.

ir. نوع دامنه.

Kardanesh-list: نام پوشه.


1) (URL)

نکته: در نشانی اینترنتی یا URL هیچ فضای خالی نباید وارد شود.

دامنه (Domain) چیست؟

دامنه، آدرس منحصر به فردی را برای دسترسی به سایت مورد نظر تعیین می کند. نام دامنه همان اسمی است که برای وب سایت انتخاب می شود. پسوندهای مختلفی برای دامنه وجود دارند که هر کدام نشان دهندۀ نوع فعالیت سایت است.

جدول 2-2- انواع پسوندهای دامنه

نام پسوند نوع پسوند مخفف کاربرد در

com. عمومی Commercial استفاده بنگاه ها و شرکت های تجاری

org. عمومی Organizations سازمان ها، ارگان ها و مراکز غیرانتفاعی

edu. اختصاصی Education پایگاه های آموزشی

tv. اختصاصی Television شبکه های تلویزیونی و ماهواره ای

gov. اختصاصی Government نهادهای دولتی

ir. ملی ایران Iran دامنه ملی کشور ایران است که شرکت ها و افراد ساکن ایران مجاز به استفاده از آن می باشند.

هر کشوری دارای انواع پسوند دامنه می باشد که ساکنان آن کشور جهت ساخت و ایجاد سایت های محلی و بین المللی از آن ها استفاده می کنند. این پسوندها معمولاً دو حرفی بوده و مخفف نام همان کشور است.

2-7- نرم افزار مرورگر اینترنت Google Chrome

برای استفاده از اینترنت، پس از اطمینان از برقراری ارتباط با اینترنت، مرورگر گوگل کروم (Google Chrome) را باز کنید. ممکن است آیکون آن روی دسکتاپ یا در گوشه سمت چپ پایین صفحه شما باشد. روی آن دوبار کلیک کنید تا باز شود. مطابق شکل، در بالای صفحه یک نوار آدرس وجود دارد. آدرس وب (URL) حرم مطهر آستان قدس رضوی (Razavi.ir) را در نوار آدرس تایپ کنید و کلید Enter را بر روی صفحه کلید فشار دهید. صفحه اصلی سایت نمایش داده می شود. به صفحه اصلی یک وب سایت صفحه خانگی (Home Page) می گویند. اغلب وب سایت هایی که خوب طراحی شدند، آیکون صفحه خانگی * یا لینک صفحه اصلی دارند.

شکل 2-4- مشاهده سایت حرم مطهر رضوی در مرورگر Google Chrome

پرسش: ممکن است صفحه ای که شما الان باز کردید با این تصویر متفاوت باشد، علت آن چیست؟

نکته: برای بزرگ نمایی (Zoom) صفحه می توانید از کلیدهای + Ctrl+ و برای کوچک نمایی از کلیدهای -+Ctrl استفاده کنید.

2-8- ارتباط با آدرس های دیگر با استفاده از پیوند (Hyperlink)

نشانگر ماوس را به آرامی بر روی صفحه وب موجود در صفحه نمایش حرکت دهید. هنگامی که شکل نشانگر ماوس تغییر کرد، بدان معناست که شما بر روی یک پیوند (Hyperlink) قرار دارید. با کلیک بر روی آن می توانید به مکان دیگری بروید. ممکن است محل جدید، مکانی در همان صفحه، مکانی در صفحه دیگری در همان سایت و یا مکانی در صفحه دیگری از وب سایت دیگری باشد. در صورتی که وارد صفحه جدید شوید، URL آن متفاوت خواهد بود.

نکته: ممکن است Hyperlink امکان دانلود فایل ها از وب سایت را به شما بدهد.

پرسش: روی چند پیوند در وب سایت حرم مطهر رضوی کلیک کنید، چه اتفاقی می افتد؟

2-9- چگونه بین صفحات وب حرکت کنیم؟

فرض کنید وارد وب سایت شکل زیر شده اید، برای جابه جایی بین صفحات یا زبانه ها می توانید از نوار منوی مرورگر استفاده کنید. برای مشاهده صفحات قبلی از دکمه Back و برای مشاهده صفحات بعدی از دکمه Forward استفاده کنید.

1- صفحه قبل Back

2- صفحه بعد Forward

3- تجدید دوباره صفحه Refresh

4- با نگه داشتن روی آن نام صفحه را مشاهده می کنید و با کلیک کردن روی آن زبانه بسته می شود. Close

5- ایجاد زبانه جدید در همان صفحه New tab

در صورتی که بخواهید صفحه وبی را که به وسیله یک Hyperlink باز می شود در یک پنجره جدید و جداگانه باز کنید روی آن راست کلیک کرده و از منوی کشویی آن گزینه Open link in new window را انتخاب کنید.

برای حرکت بین زبانه ها کافیست روی زبانه مورد نظر کلیک کنید.

نکته: کلید میانبر برای حرکت بین زبانه ها Ctrl+ Tab است.

2-10- ذخیره اطلاعات از صفحه وب

برای ذخیره قسمتی از متن کافیست به وسیله ماوس آن ناحیه از متن را در صفحه وب انتخاب کرده، سپس با ترکیب کلیدهای Ctrl+C یا با راست کلیک و انتخاب گزینه Copy متن را کپی کرده و در برنامه ویرایشگر خود مانند Word یا Notepad با استفاده از ترکیب کلیدهای Ctrl+V یا با راست کلیک و انتخاب گزینه Paste بچسبانید. برای ذخیره تصویر از صفحات وب به عنوان فایل روی تصویر راست کلیک کرده و با انتخاب گزینه Save image As... آن را ذخیره کنید. برای چاپ بخشی از صفحات وب کافیست آن را انتخاب و در راست کلیک، گزینه Print را بزنید.

شکل 2-5- ذخیره متن و عکس از وب

2-11- جست وجو در اینترنت

اشاره

از آن جا که اینترنت یکی از بهترین منابع به دست آوردن اطلاعات است، جست وجو در آن با استفاده از موتورهای جست وجو امکان پذیر است. در موتورهای جست وجو اطلاعاتی در مورد صفحات وب موجود در اینترنت وجود دارد. موتور جست وجو تنها اطلاعات وب سایت هایی را نگه می دارد که به آن گزارش شده است و یا به طور خودکار آن ها را پیدا می کند. دو نوع موتور جست وجو داریم:

الف) سایت های جست وجو در وب

وب سایت های جست و جوگر مختلفی وجود دارند که توسط سازمان های بزرگ تولید و اجرا می شوند. به این سایت ها موتورهای جست وجوی وب می گویند. در این سایت ها حجم زیادی از اطلاعات قرار داده شده

است. علاوه بر آن می توانند از بانک های اطلاعاتی دیگر سایت ها نیز استفاده کنند. معروف ترین موتورهای جست وجو در وب، سایت های زیر هستند.

www.Google.com

www.Yahoo.com

www.ask.com

www.aol.com

www.bing.com

تحقیق: موتورهای جست وجوی تخصصی تصویر، فیلم و اخبار را پیدا کنید.

شکل 2-6- تصویر وب سایت جست وجو گوگل

هر موتور جستوجو معیارهای متفاوتی برای طبقه بندی و نمایش جست و جو دارد. معمولاً چند صفحه نتیجه به همراه توضیح مختصری در مورد سایتی که با جست و جوی شما مطابقت دارد نشان داده می شود. بهتر است برای جست و جوی دقیق تر کلمه یا عبارت مورد نظر را بین عالمت های گیومه " " قرار دهید. استفاده از این علامت یعنی دقیقاً عبارتی را که نوشته اید پیدا کند. آن چه را که مورد جست و جو قرار داده اید، واژه کلیدی یا Word Key می گویند.

شکل 2-7- جست وجو در وب

عددی که در شکل 2-7 در خط اول (11/800) مشاهده می کنید تعداد نتایج جست وجو می باشد. در این تصویر، لینک آبی رنگ به صفحه پیدا شده مرتبط است و عنوان صفحه وب را نشان می دهد. اگر قبلاً آن وب سایت را مشاهده کرده باشید رنگ لینک تغییر کرده و به رنگ بنفش در می آید. در بالای عنوان صفحات آدرس سایت URL آن مشاهده می شود و در پایین عنوان صفحات قسمتی از متن آن صفحه وب قابل مشاهده است.

پرسش: چرا بعضی از واژه ها در قسمت متن صفحه یافت شده پررنگ تر است؟

برای مشاهده صفحات پیدا شده می توانید روی آن کلیک کنید. در صورتی که بخواهید لینک وب سایت در زبانه جدیدی باز شود روی آن راست کلیک کنید و گزینه Open link in new tab و اگر می خواهید در پنجره جدیدی باز شود گزینه Open link in new window و را انتخاب کنید.

همان طور که در شکل 2-7 مشاهده می کنید برای جست و جوی تصاویر در گوگل می توانید از گزینه Image و جست وجوی فیلم از گزینه Video استفاد کنید. برای جست و جوی فایل های مورد نظر خود نیز می توانید از پسوند فایل ها استفاده کنید. مثلاً برای پیدا کردن فایل PDF یک موضوع مانند شکل 2-8 جست وجو کنید.

ب) موتورهای جست وجوگر داخلی

این موتورها درون یک وب سایت جست وجو می کنند. برای آشنایی با موتور جست وجوی داخلی یک مثال می زنیم. به آدرس دانشنامه آزاد اینترنتی (ویکی پدیا) به آدرس www.Wikipedia.org بروید. ویکی پدیا، یکی از بزرگ ترین موتورهای جست وجوگر داخلی است. بر روی لینک مربوط به زبان فارسی کلیک کنید تا به بخش فارسی سایت وارد شوید. در کادر جست وجو عبارت دلخواه خود را تایپ کرده و سپس Enter بزنید.

شکل 2-9- سایت جست وجوی ویکی پدیا

2-12- تعریف دانش نامه های اینترنتی (Wiki)ها و انواع آن

ویکی ها صفحات وبی هستند که محتوای آن ها به صورت مشارکتی تولید می شوند. و یکی ها به کاربران اجازه می دهند که بدون دانش برنامه نویسی اقدام به ایجاد صفحات وب درباره موضوعات مختلف کنند. در ویکی کاربران این اجازه را دارند که محتوای صفحات سایت را ویرایش کنند، صفحات جدید ایجاد کنند و حتی صفحات موجود را حذف کنند. با استفاده از این ویژگی، کاربران می توانند به سرعت و بدون نیاز به دانش فنی خاص، درباره موضوعات مختلف صفحاتی را ایجاد کنند و با کمک کاربران دیگر آن ها را به مرور زمان کامل کنند.

دانش نامه ها براساس موضوعات علمی و تخصصی به دو دسته و یکی های داخلی و خارجی تقسیم می شوند.

از معروف ترین ها دانشنامه های اینترنتی ویکی پدیا است. ویکی پدیا در سال 2001 به وجود آمد. مؤسسان ویکی پدیا چندی بعد بنیاد ویکی مدیا را تأسیس کردند و پروژه های مشابه متعددی در حوزه های مختلف راه اندازی کردند که به روز رسانی آن ها همگی از مدل ویکی پیروی می کرد.

2-13- وبلاگ ها (Weblog)

وبلاگ از دو واژه Web به معنی شبکه جهانی اطلاعات و Log به معنی فایل هایی که تمام اتفاقاتی که در یک کامپیوتر می افتد را ثبت می کند تشکیل شده است و معنی کلی آن ثبت وقایع روزانه در وب است. وبلاگ، صفحات و بی هستند که حاوی اطلاعاتی مانند گزارش روزانه، اخبار، یادداشت های شخصی یا مقالات علمی مورد نظر طراح آن است.

پرسش: تفاوت وب سایت و وبلاگ چیست؟

2-14- تنظیمات مرورگر Chrome

در صورتی که از مرورگر Chrome استفاده می کنید، برای تنظیم مرورگر خود روی علامت سه نقطه در بالای صفحه مرورگر کلیک کنید و گزینه Setting را انتخاب کنید. در صورتی که شما در گوگل اکانت داشته باشد در سمت چپ پنجره تنظیمات، اطلاعات اکانت شما دیده می شود که می توانید مجوز ورود به کروم، مدیریت اکانت خود و بهبود ویژگی ها و عملکرد کروم بپردازید. شکل 2-10 بخش You and Google تنظیمات اکانت گوگل در مرورگر Chrome را نشان می دهد.

شکل 2-10 تنظیمات اکانت گوگل در مرورگر Chrome

در شکل 2-10- تنظیمات مربوط به اطلاعات مختلفی از شما به صورت خودکار برای تکمیل سریع تر فرم ها در مرورگر را نشان می دهد. در زیر قسمت Basics، تنظیمات Passwords، Payment methods و Addressesand more را بررسی کنید.

شکل 2-11- تنظیمات خودکار مرورگر Chrome

در بخش Passwords رمزهای عبوری که به صورت خودکار ذخیره شده اند را می توانید با کلیک روی علامت مشاهده کنید.

2-15- غیر فعال کردن Notifications

یکی از مواردی که سایت ها برای درخواست و اطلاع رسانی از آن استفاده می کنند، اطلاعیه ها (Notifications) است. برای عدم ارسال اطلاعیه ها در تنظیمات مرورگر خود مسیر زیر را دنبال کنید و اجازه درخواست ها را ببندید.

Setting/PrivacyandSecurity/SiteSetting/Notifications

شکل 2-12- تنظیمات غیر فعال کردن Notifications در مرورگر Chrome

برای مسدود کردن اطلاعیه سایت هایی که درخواست می دهند، می توانید مطابق شکل 2-12 روی دکمه Add کلیک کرده و آدرس سایت را داخل کادر باز شده کپی و اطلاعیه های آن سایت را مسدود (Block) کنید.

2-16- اضافه کردن مسیر سایت های محبوب به صفحه مرورگر

در صورتی که از یک وب سایت محبوب خود هر روز بازدید می کنید، می توانید مسیر آن را به صفحه اصلی مرورگر خود اضافه کنید تا مستقیم وارد سایت شوید. برای این کار سه روش وجود دارد:

1- ابتدا به سایت مورد نظر بروید، سپس روی علامت سه نقطه کلیک کنید و گزینه Bookmarks را بزنید.

مثال: وارد سایت ورزش 3 شوید و مطابق شکل 2-13 مسیر آن را به مرورگر خود اضافه کنید.

2- گزینه Bookmarks را انتخاب کنید و سپس گزینه Bookmarks this tab... را کلیک و برای سایت محبوب خود نام گذاری کنید. مسیر سایت برای شما ذخیره می شود. در مراجعه بعدی به سایت کافیست نام آن را در نوار آدرس مرورگر تایپ کنید.

شکل 2-13- افزودن صفحات مورد علاقه به مرورگر

در پایین پنجره نام تعدادی از سایت هایی که قبلاً در مرورگر خود نشان کردید قابل مشاهده است.

3- استفاده از کلیدهای ترکیبی Ctrl+D برای باز شدن پنجره Bookmarks.

4- استفاده از علامت ستاره * در بالای صفحه مرورگر و ذخیره صفحه برای دسترسی سریع و آسان به سایت.

نکته: برای حذف سایت های نشان دار روی نام آن ها راست کلیک و گزینه Delete را انتخاب کنید.

2-17- حذف تاریخچه جست و جوها در مرورگر Chrome

اشاره

برای حذف تاریخچه مرورگر Chrome روی علامت سه نقطه کلیک کنید. در پنجره باز شده گزینه History را انتخاب کنید. لیست سایت هایی که اخیراً باز کردید قابل مشاهده است. با کلیک روی گزینه History یا کلیدهای ترکیبی Ctrl+H وارد صفحه تنظیمات تاریخچه مرورگر خود شوید. برای حذف تاریخچه کنار نام سایت ها تیک بزنید و با استفاده از دکمه Delete تاریخچه آن را پاک کنید. برای تنظیمات پیشرفته تر در سمت راست پنجره روی گزینه Clear browsing data کلیک کنید. این پنجره دارای دو تب با عنوان Basic و Advanced است که با استفاده از این تب ها می توانید با انتخاب های بیش تری تاریخچه و داده های مرورگر را حذف کنید. برای این منظور ابتدا از بخش Time range که مربوط به انتخاب بازه زمانی است

مشخص کنید که تاریخچه های حذف شده چه بازه زمانی را تشکیل خواهند داد این گزینه شامل موارد زیر است.

Last hour: حذف تاریخچه در بازه زمانی یک ساعت اخیر

Last 24 hours: حذف تاریخچه در بازه زمانی 24 ساعت اخیر

Last 7 days: حذف تاریخچه در بازه زمانی 7 روز اخیر

Last 4 weeks: حذف تاریخچه در بازه زمانی 4 هفته اخیر

All time: حذف تاریخچه در کل بازه زمانی (از زمانی که مرورگر نصب شده است).

درصورتی که بخواهید فقط تاریخچه را حذف کنید تیک گزینه Browsing History را فعال کرده و روی دکمه Clear Data کلیک کنید. با فعال کردن تیک گزینه Cached images and files فایل ها و تصاویر ذخیره شده در حافظه نهان (Cache) را نیز پاک کنید تا مرورگر شما سبک شده و سرعت آن افزایش پیدا کند.

شكل 2-14- حذف تاریخچه در مرورگر

دلایل باز نشدن صفحه وب در مرورگر
•

سایت با مشکل مواجه شده است.

•

کامپیوتر به اینترنت متصل نیست.

•

ممکن است آدرس سایت اشتباه تایپ شده باشد.

2-18- آشنایی با اینترنت اشیاء (IOT)

با رسیدن اینترنت به خانه ها و محیط های کاری، شاهد زندگی جدیدی خواهیم بود. پیشرفت فناوری ارتباطی که به وسیله اینترنت اتفاق افتاده است باعث برقراری ارتباط بین اشیاء و انسان ها شده است اینترنت اشیاء به عنوان یک خدمت نوظهور با کاربردهای متفاوتی به وجود آمد. اینترنت اشیاء در حمل و نقل، شهرهای هوشمند، تولید و توزیع انرژی، بهداشت و درمان، کشاورزی و... گسترش یافته است. دستگاه های اینترنت اشیاء به منظور تشکیل سیستم هایی با هدف خاص، به یکدیگر متصل می شوند. این دستگاه ها دارای حسگرهای بی سیم هستند که اطلاعات را در شبکه ارسال و دریافت می کنند.

اصطلاح "اینترنت اشیاء" اولین بار توسط کوین اشتون در سال 1999 ارائه شد و ایده آن، ایجاد پیوند میان فناوری جدید RFID و اینترنت بود که مورد توجه مدیران اجرایی قرار گرفت. اینترنت اشیاء دیدگاهی نوین در صنعت فناوری اطلاعات است که تمامی مفاهیم فنی، اجتماعی و اقتصادی را شامل می شود. در این دیدگاه محصولات، کالاهای مصرفی، خودروها و کامیون ها، تجهیزات صنعتی و صنایع (برق، تلفن و... )، حسگرها و دیگر

مؤلفه ها؛ هر روزه توسط اتصالات اینترنتی و همچنین قابلیت های قدرتمند تحلیلی داده ها با یکدیگر ترکیب شده اند تا نحوه کارکرد و زندگی ما را دگرگون کنند. پروژه های انجام شده در اینترنت اشیاء بر اینترنت و اقتصاد، تأثیر بسیار چشم گیری داشته به نحوی که پیش بینی ها نشان می دهد تا سال 2025 در حدود 100 میلیارد شیء متصل به اینترنت اشیاء خواهیم داشت که این اتصالات تأثیر بیش از 11 تریلیون دلاری در اقتصاد جهان دارد.

اینترنت اشیاء شامل هر دستگاهی است که سوئیچ خاموش و روشن دارد و به اینترنت متصل است. بنابراین، هر چیزی که فکرش را بکنید می تواند تبدیل به یک دستگاه هوشمند شود.

شکل 2-15- کاربرد اینترنت اشیاء

از تلفن های همراه گرفته تا نگهداری ساختمان، دستگاه های پزشکی یا موتور جت هواپیما را شامل می شود. برای مثال سلامت بیمارانی که نیاز به مراقبت ویژه دارند نمونه ای از موارد اضافه شده اخیر به اینترنت اشیاء است. فناوری اینترنت اشیاء می تواند کاربردهای متنوعی در حوزه شهرهای هوشمند بیابد. در این فناوری حسگرها قادرند جریان ترافیک وسایط نقلیه در بزرگراه ها و بازیابی اطلاعات انبوه مانند سرعت متوسط و تعداد اتومبیل ها را پایش نمایند. کاربرد انواعی از سنسورها و ردیاب ها در مزارع، مراتع، محصولات و دام ها که منجر به کنترل و نظارت دقیق تری بر کیفیت تولیدات کشاورزی و دامی می شود. خودکارسازی فرایندهای سفارش تحویل و پرداخت که موجب حذف واسطه ها و افزایش رضایتمندی تولید کنندگان می گردد. در خانه های هوشمند نیز کنترل دستگاه های هوشمند، کنترل و امنیت خانه، سیستم های تعمیر و نگه داری هوشمند، سیستم های گرمایشی و سرمایشی و تهویه هوشمند، کنترل و نظارت بر مصرف انرژی (آب، برق، گاز) با استفاده از اینترنت اشیاء ( Internetofthings (1)) کاربرد دارد.


1) IOT

خلاصه مطالب

•

اینترنت یک شبکه گسترده جهانی است که کاربران زیادی به آن متصل هستند.

•

هر صفحه وب یا هر سند اینترنتی دارای یک آدرس ویژه است که به آن نشانی اینترنتی یا URL می گویند.

•

در سایت های جست وجوگر، حجم زیادی از اطلاعات قرار داده شده است که امکان دسترسی شما به اطلاعات را فراهم می کنند.

•

امکان ذخیره متن، تصویر، فیلم و فایل از اینترنت وجود دارد.

•

با تنظیم مرورگر می توانید سایت های مورد علاقه خود را علامت دار کنید.

•

با کلیک بر روی پیوندهای سایت می توانید به مکان دیگری بروید. ممکن است محل جدید، مکانی در همان صفحه، مکانی در صفحه دیگری در همان سایت و یا مکانی در صفحه دیگری از وب سایت دیگری باشد.

•

دامنه همان اسمی است که برای وب سایت انتخاب می شود. پسوندهای مختلفی برای دامنه وجود دارند.

•

از معروف ترین ها دانشنامه های اینترنتی ویکی پدیا است.

•

ویکی ها صفحات وبی هستند که محتوای آن ها به صورت مشارکتی تولید می شوند. اطلاعات و یکی ها توسط کاربران به روز رسانی می شود.

•

وبلاگ، صفحات وبی هستند که حاوی اطلاعاتی مانند گزارش روزانه اخبار، یادداشت های شخصی یا مقالات علمی مورد نظر طراح آن است.

•

اینترنت اشیاء شبکه ای است که برقراری ارتباط بین اشیاء و انسان ها را فراهم می کند.

•

اینترنت اشیاء در صنعت، درمان، آموزش، شهرهای هوشمند، سیستم بانکی و.... کاربرد دارد.

•

برای قطع ارتباط با اینترنت از گزینه Disconnect روی علامت شبکه استفاده می شود.

واژه نامه تخصصی

واژه نامه تخصصی

بازگشت، عقب Back

نشانک ها، علامت ها Bookmarks

مرورگر Browser

پیوستن، برقراری ارتباط Connect

قطع ارتباط Disconnect

رو به جلو Forward

اینترنت Internet

اینترنت اشیاء Internetofthings(IOT)

تاریخچه History

پیوند Link

اطلاعیه ها، خبرها Notifications

صفحه Page

تازه کردن، به روزآوری Refresh

منبع Resource

وبلاگ Weblog

دانش نامه Wiki

خودآزمایی

1- شبکه اینترنت چه تفاوتی با شبکه های گسترده دارد؟

2- مزایای استفاده از اینترنت چیست؟

3- منظور از ISP چیست؟

4- برای اتصال به اینترنت چه تجهیزاتی لازم است؟

5- چگونه می توان صفحه سایت های مورد علاقه خود را به مرورگر اضافه کرد؟

6- چگونه می توان تاریخچه جست وجو در اینترنت را حذف کرد؟

7- چند سایت جست وجوگر را نام ببرید.

8- کاربردهای اینترنت اشیاء را نام ببرید.

9- چگونه می توان بخشی از صفحه وب را چاپ کرد؟

10- برای ذخیرهٔ صفحه وب به صورت فایل متنی از چه قالبی استفاده می شود؟

پرسش های چهارگزینه ای

1- به انتقال اطلاعات از کامپیوتر شخصی به سرور دیگر....... می گویند.

الف) Worm ب) Upload ج) Download د) Hyperlink

2- کدام یک از برنامه های زیر جست وجوگر وب (Web Browser) می باشد؟

الف) chrome ب) Word ج) Google د) Wiki

3- کدام گزینه برای بازگشت به صفحه آغازین است؟

الف) Home ب) Back ج) Forward د) Close

4- کدام یک از سایت های زیر دانش نامه است؟

الف) Wiki ب) Yahoo ج) Alo د) Weblog

5- کدام یک از دامنه های زیر مربوط به یک مؤسسۀ آموزشی است؟

الف) com ب) edu ج) org د) gov

6- پیش فرض برنامهٔ مرورگر وب، در سیستم عامل ویندوز 10 کدام نرم افزار است؟

الف) Mozila ب) Opera ج) edge د) Internet explorer

7- کدام یک از موارد زیر پل ارتباطی بین کامپیوتر و اینترنت است؟

الف) ISP ب) IT ج) Net د) TTP

8- برای قطع ارتباط با اینترنت از کدام گزینه استفاده می شود؟

الف) Eject ب) connect ج) ج) Disconnect د) Noconnect

9- کدام یک از دکمه های زیر معادل گزینۀ Refresh است؟

الف) F1 ب) F3 ج) F5 د) F7

کارگاه عملی

1- سایت Google را در علاقه مندی های مرورگر Firefox قرار دهید.

2- سایت هایی در مورد فروشگاه های آنلاین جست وجو کنید و آن ها را در پوشه ای به نام Online در Favorites قرار دهید.

3- مرورگر خود را طوری تنظیم کنید که سایت های مراجعه شده در یک روز اخیر را نشان دهد.

4- از یک سایت فناوری های نوین آموزشی، خبری را چاپ کنید.

5- دو تصویر از یک موضوع دلخواه مرتبط با درس را در گوگل جست وجو و سپس با اندازه اصلی تصویر در دسکتاپ خود ذخیره کنید.

6- از سایت آپارات دو فیلم آموزشی کوتاه با موضوع مورد علاقه خود، دانلود و در سیستم ذخیره کنید.

7- در مورد یک موضوع دلخواه علمی در اینترنت تحقیق کنید. متن ها و تصاویر لازم را در یک سند فایل (word) ذخیره کنید. سایت هایی را که از آن استفاده کردید در منابع تحقیق خود به ترتیب حروف الفبا قرار دهید.

8- با کمک هنر آموز خود وبلاگ درسی ایجاد کنید. وبلاگ را در سایت های داخل کشور بسازید.

9- وارد سایت ویکی پدیا شوید. موضوع دلخواهی را جست وجو کنید. روی لینک های پیشنهادی برای مطالعه بیش تر کلیک و وارد صفحات جدید شوید.

10- آب و هوای شهر خود را در اینترنت جست وجو و پیش بینی وضعیت آن را برای یک هفته مشاهده کنید.

11- یک فایل کتاب صوتی با موضوع دلخواه در اینترنت جست وجو و آن را در دسکتاپ ذخیره کنید.

12- در مورد شرکت های ISP داخل کشور تحقیق کنید. از سرپرست کارگاه کامپیوتر خود در مورد قرارداد اینترنت آموزشگاه بپرسید. در صورتی که شرکتی با تعرفه مناسب تر پیدا کردید آن را به سرپرست کارگاه کامپیوتر اطلاع دهید.

13- فقط در سایت های ir روزنامه های رسمی کشور را جست وجو کنید.

14- برای هوشمندسازی مدرسه خود با استفاده از اینترنت اشیاء، در اینترنت جست وجو کنید. پیشنهادات قابل اجرای خود را با معلم و سرپرست کارگاه در میان بگذارید. پیشنهاد خود را در قالب یک فایل همراه با مستندات ارائه دهید.

فصل سوم: نامه های الکترونیکی

اشاره

هدف کلی فصل: ساخت نامه الکترونیکی، ارسال و دریافت نامه

زمان آموزش

نظری 3

عملی 25

هدف های رفتاری (جزئی)

پس از مطالعه این فصل از فراگیر انتظار می رود:

•

نامه الکترونیکی (Email) بسازد.

•

ارسال و دریافت نامه را به درستی انجام دهد.

•

ضمیمه کردن یک پیوست به نامه را انجام دهد.

•

نامه ها را جست وجو، مرتب و سازماندهی کند.

مقدمه

اشاره

یکی از کاربردهای اینترنت ارسال و دریافت نامه های الکترونیکی است. نامه الکترونیکی از طریق شبکه اینترنت برای مخاطبی که دارای آدرس پست الکترونیکی است فرستاده یا دریافت می شود. نامه الکترونیکی می تواند حاوی متن، تصویر و چندرسانه باشد. به نامه الکترونیکی ایمیل Email گفته می شود که در سایت های مختلف می توان آن را ایجاد کرد.

3-1- مزایای استفاده از نامه الکترونیکی (Email)

• سرعت بالا: یکی از مزایای بسیار مهم در مورد ایمیل این است که شما می توانید پیام ها و فایل ها را به هر فردی در هر نقطه ای از جهان به سرعت ارسال کنید.

2- هزینه کم: هزینه ارسال اطلاعات از طریق ایمیل بسیار کم تر از هزینه ای است که باید برای استفاده از سیستم سنتی پست پرداخت کرد.

3- عدم وابستگی به زمان: ارسال و دریافت ایمیل وابسته به زمان نیست. شما در هر زمانی از شبانه روز می توانید ایمیلی را برای گیرنده ارسال کنید و گیرنده نیز در صورت تمایل هر زمانی که بخواهد می تواند ایمیل را بخواند و پاسخ دهد.

4- ارسال به صورت جمعی: در صورتی که آدرس ایمیل افراد را داشته باشید، می توانید یک ایمیل را هم زمان برای چند نفر بفرستید. از این ویژگی برای تبلیغات بسیار استفاده می شود.

3-2- ساخت رایانامه یا نامه الکترونیکی

سایت های زیادی برای خدمات پست الکترونیک به صورت رایگان وجود دارند. از جمله سایت های معروف ایجاد ایمیل www.yahoo.com,www.msn.com,www.google.com هستند. یکی از محبوب ترین سرویس دهنده های الکترونیکی سایت گوگل (Google) است. همان طور که برای ارسال و دریافت یک نامه معمولی نیاز به آدرس فرستنده و گیرنده می باشد در اینترنت نیز برای مبادله نامه الکترونیکی نیاز به نشانی الکترونیکی یا صندوق پستی الکترونیکی می باشد. برای ایجاد نشانی الکترونیکی باید به یکی از ارائه کنندگان خدمات پست الکترونیکی مراجعه کنید. Gmail بخش نامه های الکترونیکی سایت گوگل است که به راحتی می توان از آن استفاده کرد. برای ساخت نشانی پست الکترونیکی در گوگل وارد سایت https://www.google.com شوید. پس از ورود به سایت سرویس Gmail را انتخاب کنید یا به صورت مستقیم وارد سایت www.gmail.com شده و گزینه ایجاد حساب Create An Account را انتخاب کنید.

نکته: در صورت تمایل به تغییر زبان انگلیسی به فارسی می توانید از پایین صفحه سمت راست از بین زبان ها، زبان فارسی را انتخاب کنید تا همه گزینه ها به زبان فارسی نمایش داده شوند.

شکل 3-1- مراحل ساخت پست الکترونیک Gmail

1- نام خود را وارد کنید.

2- نام خانوادگی خود را وارد کنید. (نام و نام خانوادگی می تواند واقعی نباشد).

3- در این قسمت نام کاربری خود را وارد کنید. استفاده از حروف، اعداد، علامت های نقطه و علامت خط/ زیر خط مجاز است. بعد از وارد کردن نام کاربری، سیستم آن را از نظر مجاز بودن و تکراری نبودن بررسی می کند.

در صورتی که نام کاربری شما تکراری یا نادرست باشد پیام مناسبی صادر و اسامی پیشنهادی ارائه می شود.

4- رمز عبور خود را حداقل با هشت کاراکتر وارد کنید. رمز عبور می تواند ترکیبی از حرف، اعداد و علائم خاص باشد. از انتخاب رمزهای ساده و یا رمزهایی مثل تاریخ تولد، کدملی، شماره همراه و... بپرهیزید. بهتر است رمز عبور خود را هر چند وقت تغییر دهید.

5- برای اطمینان از درست وارد شدن رمز باید رمز عبور خود را در این قسمت تکرار کنید. در صورت مغایرت رمزها به شما پیام مناسبی خواهد داد.

6- نمایش رمز

7- پس از اطمینان از اطلاعات وارد شده به صفحه بعد بروید.

8- برای دریافت کد تأیید، شماره همراه خود را جهت پیغام صوتی از سوی شرکت گوگل یا ارسال پیامک وارد کنید. در بعضی مواقع نیاز به دریافت کد تأیید نمی باشد.

9- اگر ایمیل دیگری برای بازیابی دارید، آن را در کادر وارد کنید. (این مورد را هم به شما توصیه می کنیم حتماً انجام دهید که اگر به هر دلیلی پسوورد خود را فراموش کردید و یا اکانت شما مورد هک قرار گرفت به سادگی از طریق این ایمیل بتوانید اکانت گوگل خود را بازگردانی کنید.)

10- تاریخ تولد را به میلادی وارد کنید.

11- جنسیت را وارد کنید. Male مرد و Female زن.

برای شرکت ها و سازمان ها از گزینه Rather not say اتخاب کنید.

12- به صفحه بعد بروید. آشنایی با شرایط خدمات گوگل و همچنین خط مشی حریم خصوصی و... به شما توضیح داده شده است که با زدن گزینه «موافقم» موافقت خود را اعلام کنید.

شکل 3-2- ادامه مراحل ساخت پست الکترونیک

پرسش: متن قرارداد ایجاد Gmail را ترجمه کنید.

پست الکترونیکی شما در سایت گوگل ساخته شده است و شما وارد پست الکترونیکی خود می شوید. برای خارج شدن از Gmail باید روی شکل دایره ای که اول اسم شما روی آن به اختصار نوشته شده کلیک کنید و سپس در منوی باز شده روی خروج از اکانت SignOut کلیک کنید.

یک ایمیل از بخش های مختلفی ایجاد شده است. شکل کلی ایمیل به صورت زیر است:

username@Domain.com

یک ایمیل از دو بخش تشکیل شده است که با علامت @ از هم جدا می شوند. ایمیل زیر را در نظر بگیرید.

Leila. Davoudi@gmail.com

بخش اول نام انتخابی کاربر است. مانند Leila.Davoudi ایمیل به حروف کوچک و بزرگ حساس نیست و همه کاراکترها را با حروف کوچک در نظر می گیرد.

بخش دوم نام دامنه و پسوند شرکتی است که خدمات ایمیل را ارائه می دهد مانند gmail.com.

3-3- کار با پست الکترونیک Gmail

برای ورود به Gmail در نوار آدرس مرورگر خود www.gmail.com را وارد کرده و روی گزینه ورود به سیستم کلیک کنید. آدرس Gmail خود را وارد نموده و روی دکمه بعدی کلیک کنید. رمز عبور خود را وارد کنید. هنگام ورود رمز، پیغامی مبنی بر یادآوری رمز در مراحل بعدی ظاهر می شود. اگر در فضاهای عمومی از کامپیوتر استفاده می نمایید گزینه خیر را بزنید. اگر گزینه Yes را انتخاب کنید در مراجعات بعدی با وارد کردن نام کاربری، رمز عبور به طور خودکار ذکر خواهد شد. اکنون شما وارد پست الکترونیکی خود شده اید.

شکل 3-3- کار با پست الکترونیک Gmail

1- بعد از ورود به Gmail، نامه هایی که برای شما ارسال شده است با عنوان و تاریخ ارسال قابل مشاهده است. قسمتی از ایمیل های دریافتی را با موضوع ایمیل و نام فرستنده به شما نشان می دهد. نامه ها در صندوق پستی شما Inbox قرار دارد. نامه هایی که عنوان آن ها پررنگ هستند خوانده نشده و نامه هایی که عنوان آن ها کم رنگ شده است نامه هایی هستند که توسط شما خوانده شده اند. با کلیک روی هر یک از نامه ها می توانید

محتوای آن را بخوانید و فایل های ضمیمه را با استفاده از علامت دانلود، روی سیستم خود ذخیره کنید. در سمت چپ هر یک از نامه ها سه علامت وجود دارد. علامت مربع برای انتخاب نامه، علامت ستاره * برای مشخص کردن نامه و علامت * برای نشانه گذاری نامه های مهم استفاده می شود. با انتخاب نامه های خود * و کلیک روی * می توانید نامه ها را حذف کنید. جهت آرشیو نامه ها نیز از علامت *استفاده کنید.

پرسش: چگونه به نامه دریافتی پاسخ دهید؟

برای پاسخ به نامه دریافتی، کافیست در انتهای نامه * * * گزینه Replay کلیک و پاسخ خود را در کادر باز شده بنویسید. پاسخ شما برای نویسنده نامه ارسال خواهد شد و نیازی به آدرس گیرنده ندارد. گزینه Send را انتخاب و پاسخ را ارسال نمایید. اگر روی گزینه Reply to All کلیک کنید صفحۀ ارسال mail در حالی برایتان باز می شود که آدرس ایمیل افراد مخاطب فرستنده ایمیل در قسمت To آن وجود دارد. در هر دو حالت، در قسمت Subject حروف: Re به همراه عنوانی که فرستنده برای نامه گذاشته است نمایان می شود یعنی شما در حال پاسخگویی به این ایمیل هستید. در صفحه مربوط به نوشتن نامه نیز متن پیام فرستاده شده نمایش داده می شود. بنابراین پس از ارسال پیام فرد یا افراد مخاطب شما اصل نامه را به همراه پاسخ شما دریافت می کنند.

در صورتی که بخواهید نامه دریافتی خود را برای فرد دیگری بفرستید روی دکمه Forward کلیک کنید.

آدرس گیرنده را در قسمت To بنویسید. علاوه بر ارسال نامه، می توانید یادداشت خود را نیز در نامه بنویسید. با استفاده از دکمه Send نامه را ارسال کنید.

2- در سمت چپ نامه ها، زیر دکمه Compose گزینه های زیر وجود دارند.

Inbox: صندوق ورودی Gmail شماست، نامه های دریافتی در این قسمت لیست می شوند.

Starred: لیست نامه هایی است که توسط شما ستاره دار شده است.

Snoozed: با فعال کردن آن، به ایمیل های خود در زمان مناسب پاسخ دهید.

Important: لیست نامه هایی است که توسط شما علامت گذاری شده است.

SentMail: لیست نامه های ارسالی توسط شما را نمایش می دهد.

Drafts: لیست نامه های ذخیره شده توسط شما را نمایش می دهد.

Chats: لیست گفت و گوهای آنلاین (چت) شما توسط Gmail.

All Mail: لیست تمامی نامه های شما را نمایش می دهد.

Spam: هرزنامه یا ایمیل های اسپم (مزاحم) را نمایش می دهد.

Trash: نامه های حذف شده توسط شما را نگه داری می کند.

Social: نامه هایی که از طریق شبکه های اجتماعی برای شما ارسال شده است.

Promotion: نامه های تبلیغاتی.

Forums: نامه هایی که حاوی هدایت شما به اتاق های گفت و گوی آنلاین مانند کنفرانس ها و.... هستند.

در هنگام ارسال ایمیل موارد زیر را در نظر بگیرید:

•

در ابتدای نامه خود را معرفی کنید. از عباراتی کوتاه و دقیق برای موضوع ایمیل استفاده کنید.

•

از به کار بردن حروف بزرگ برای تمام کلمات در یک پیام خودداری کنید.

•

مختصر بنویسید.

•

از برنامه ویرایش املایی استفاده کنید.

•

به حریم خصوصی و محرمانه بودن اطلاعات احترام بگذارید.

•

به نامه های افراد ناشناس هرگز پاسخ ندهید.

•

رمز عبور ایمیل خود را در اختیار دیگران قرار ندهید.

•

در صورتی که در مکان های عمومی مانند کافی نت و... ایمیل خود را بررسی می کنید دقت کنید در پایان کار حتما از ایمیل خود خارج شوید.

3- همان طور که در شکل 3-4 مشاهده می کنید امکان برگزاری ویدئو کنفرانس در Gmail وجود دارد. برای ایجاد یک جلسه آنلاین روی گزینه New meeting کلیک کنید. قبل از شروع جلسه می توانید لینک ورود به جلسه را برای شرکت کنندگان بفرستید.

شکل 3-4- ایجاد ویدئو کنفرانس در Gmail

با انتخاب دکمه Start now جلسه آنلاین ایجاد و شما وارد ویدئو کنفرانس می شوید. در هنگام ورود به جلسه از شما اجازه باز کردن دوربین سیستم را می گیرد. در صورت تمایل می توانید با انتخاب گزینه Allow دوربین سیستم خود را روشن کنید. قبل از ورود به جلسات از سلامت دوربین، میکروفون و بلندگوهای سیستم اطمینان حاصل کنید. همچنین نسبت به نصب کارت های گرافیک و صدا اقدام کنید. برای شرکت در جلسات آنلاین بهتر است از اینترنت پرسرعت ADSL استفاده شود. در صورت نیاز به ضبط برنامه آنلاین خود بهتر است از نرم افزارهای دیگر کمک بگیرید. Gmail امکان ضبط و ذخیره جلسه آنلاین ندارد.

شکل 3-5- جلسه ویدئوکنفرانس در Gmail

با کلیک روی Show everyone (علامت آدمک در سمت راست بالای پنجره) می توانید جزئیات جلسه را مشاهده کنید. برای افزودن شرکت کنندگان کافیست روی گزینه Add people کلیک و شرکت کنندگان

را با آدرس Gmail به جلسه دعوت کنید. اعضای جلسه در سمت راست پنجره مشاهده خواهند شد. برای گفت و گوی متنی (چت) از گزینه Chat استفاده کنید.

با انتخاب گزینه Present now می توانید صفحه سیستم خود را به اشتراک بگذارید. اشتراک گذاری صفحه با انتخاب یک پنجره، یک تب و یا کل صفحه امکان پذیر است.

با کلیک روی علامت های دوربین و میکروفون می توانید آن ها را باز یا بسته کنید. لینک جلسه در قسمت Meeting details وجود دارد. برای پایان دادن به ویدئو کنفرانس روی علامت Leave calls کلیک کنید. پنجره جلسه را ببندید.

در صورتی که شما مهمان جلسه هستید و لینک جلسه را برای شما فرستادند می توانید با کلیک روی آن یا کپی لینک ویدئو کنفرانس در بخش Join a meeting در Gmail وارد و در پنجره زیر لینک آن درج نمایید.

روی دکمه Join کلیک و وارد جلسه شوید. در ابتدای ورود به جلسات میکروفون خود را ببندید و تا زمانی که میزبان اجازه صحبت به شما نداده میکروفون را باز نکنید.

4- ارسال ایمیل به دیگران: قسمت ارسال ایمیل، یکی از مهم ترین ویژگی های Gmail است، با کلیک بر روی گزینه نوشتن Compose، پنجره کوچکی برای شما باز می شود. آدرس گیرنده نامه را در کادر To بنوسید. مهم نیست گیرندگان نامه در چه سایتی پست الکترونیک داشته باشند شما می توانید به هر آدرسی مانند یاهو و.... نامه خود را به صورت الکترونیکی پست کنید. اگر بخواهید یک نسخه از ایمیلتان را به آدرس هایی که در (CC) CarbonCopy وارد می کنید ارسال شود به طوری که این آدرس ها، جزء مخاطبان اصلی ایمیل نیستند، ولی لازم است مطلع گردند از CC استفاده کنند. در واقع شما یک کپی از نامه خود را برای این افراد می فرستید. این افراد از دریافت نامه برای همدیگر باخبر می شوند در هنگام Reply کردن ایمیل چنانچه باز هم بخواهیم مخاطب CC شاهد ایمیل ما باشد باید از گزینه Reply to all استفاده کنیم. BCC) Blind Carbon Copy) یعنی یک کپی پنهان که آدرس ایمیل هایی که در BCC وارد می شوند قابل مشاهده برای دیگر دریافت کنندگان نمی باشد. استفاده از این گزینه زمانی مناسب است که شما می خواهید برای افرادی ایمیل ارسال کنید که هیچ کدام از دریافت کنندگان ازآدرس ایمیل های دیگری که برای آن ها ایمیل ارسال شده است، مطلع نشوند.

عنوان نامه خود را در قسمت Subject و متن نامه خود را در کادر وسط بنویسید. در کادر پایین پنجره امکانات بیش تری در اختیار شماست. قالب بندی متن را با کمک ابزارهای ویرایشی متن نامه در پایین پنجره انجام دهید. گزینه های دیگر شامل:

شکل 3-6- ارسال نامه الکترونیک در Gmail

الحاق فایل (آیکون گیره کاغذ): با انتخاب این گزینه فایل های مورد نظر خود را از سیستم ضمیمه کنید. با Gmail می توانید فایل هایی با حجم 50 مگابایت را دریافت کنید. با این وجود، این امکان Gmail تنها برای ایمیل های دریافتی است و همچنان نمی توان فایلی با حجم بالاتر از 25 مگابایت ارسال کرد. ممکن است تعجب کنید چطور ممکن است کاربران جیمیل، ایمیل هایی با حجم 50 مگابایت دریافت کنند در حالی که نمی توانند ایمیلی با حجم فایل بالاتر از 25 مگابایت، ارسال کنند. دلیل این موضوع این است که منابع دیگر ایمیلی وجود دارند که به کاربرانشان اجازه می دهد فایل های بزرگ تری همراه ایمیلشان بفرستند.

قرار دادن فایل از گوگل درایو (آیکون گوگل درایو). در ادامه همین فصل گوگل درایو را توضیح خواهیم داد.

انتقال یا درخواست پول با استفاده از کیف پول گوگل (آیکون دلار)

قرار دادن عکس (آیکون دوربین).

قرار دادن لینک (آیکون زنجیر).

قرار دادن ایمو آیکون (آیکون لبخند).

در طول سالیان، گوگل این گزینه را پیشرفت داده، به صورتی که اکنون 5 لیست قابل اسکرول کردن از ایمو آیکون ها وجود دارد. به خاطر داشته باشید، قرار دادن این آیکون ها در نوشته توسط بسیاری افراد جدی گرفته نمی شود. بنابراین در به کار بردن آن ها در مکاتبات کاری خودداری کنید.

قسمت دیگری که در هنگام نوشتن ایمیل با آن روبه رو می شوید، آیکون سه نقطه است. با کلیک بر روی این گزینه، امکان ویرایش نوشته را به صورت تمام صفحه، انتخاب برچسب (کاری، شخصی، اجتماعی و...)، تغییر نوشته به متن ساده، چاپ ایمیل و بررسی نگارشی نامه را خواهید داشت.

پس از اتمام نامه و تنظیمات آن روی دکمه Send کلیک کرده تا نامه برای گیرنده / گیرندگان ارسال شود.

شکل 3-7- امکانات ویرایش نامه

5- تنظیمات در Gmail: مطابق شکل 3-3 روی علامت تنظیمات (چرخ دنده) کلیک کنید. با انتخاب گزینه See all setting وارد پنجره تنظیمات عمومی General می شوید. دقت کنید هر تنظیمی را که در این جا تغییر دهید، در همه حساب های Google که به برنامه Gmail اضافه کرده اید اعمال می شود. تغییراتی مانند: زبان، عکس پروفایل، پاسخ به نامه ها و... در این قسمت انجام می شود. برای تغییر رمز Gmail خود از تب Accounts and Import و گزینه Change password استفاده کنید.

پس زمینه Gmail خود را تغییر دهید از تب Themes در تنظیمات استفاده کنید.

3-4- افزودن مخاطبین (Contact) یا لیست تماس در Gmail

برای اضافه کردن مخاطب جدید، ابتدا به وب سایت contacts.google.com مراجعه کنید و با حساب کاربری Gmail خود لاگین کنید. توجه کنید در Gmail هم می توان از منوی سمت راست به بخش مخاطبین دسترسی پیدا کرد.

شکل 3-8- ایجاد مخاطب جدید

سپس روی گزینه Create a contact کلیک کرده و در پنجرۀ باز شده، اطلاعاتی مثل نام و شغل و نام کمپانی یا محل کار و همین طور ایمیل و شماره تماس را وارد کنید. در صورت نیاز می توان چند ایمیل یا شماره تلفن برای یک مخاطب وارد کرد. کافی است روی آیکون + روبه روی ایمیل یا شماره تلفن کلیک کنید. برای هر مخاطب می توان یک دسته بندی دلخواه مثل خانواده یا دوستان و یا همکاران و... در نظر گرفت تا مخاطبین به صورت دسته بندی شده و منظم نمایش داده شوند. به خصوص در گوشی ها و تبلت های اندرویدی. اکنون مشخصات مخاطب شما و آدرس پست الکترونیکی مخاطبان در لیست Gmail شما قرار گرفته است.

برای حذف کردن یک یا چند مخاطب، کافی است در لیست مخاطبین، روی آیکون منوی سه نقطه روبه روی مخاطب مورد نظر کلیک کنید و از منو، گزینۀ Delete را انتخاب کنید. در صورت نیاز به حذف کردن ظاهری یا در حقیقت مخفی کردن مخاطب، می توان گزینۀ Hide from contacts را انتخاب کرد. توجه کنید برای تغییر دسته بندی نیز دسته های موجود لیست می شود و کافی است روی دستۀ دلخواه کلیک کنید.

شکل 3-9- حذف مخاطب

3-5- ایجاد گروه مخاطبین در Gmail

اشاره

شما می توانید مخاطبین را به یک گروه ایمیلی از لیست اصلی مخاطبان اضافه کنید. برای این کار ابتدا باید گروه بسازید. در مسیر شکل 3-9 روی گزینه Create Lable کلیک کنید. نام گروه خود را بنویسید. گروهی به نام همکلاسی های خود ایجاد کنید. نام گروه در لیست گروه ها قابل مشاهده است. از لیست مخاطبین همکلاسی های خود را علامت بزنید و سپس علامت در بالای پنجره * را کلیک و گروه همکلاسی ها را انتخاب کنید. روی گزینه Apply برای افزودن مخاطبین به گروه کلیک کنید. برای ارسال ایمیل گروهی کافیست در قسمت ارسال ایمیل روی کلمه To کلیک کرده و نام گروه خود را انتخاب کنید. همچنین می توانید نام گروه را در کادر مقابل To نوشته و نامه الکترونیکی خود را برای همه اعضای گروه ارسال کنید.

3-6- لیست توزیع Distribution) List) چیست؟

لیست توزیع، در واقع مجموعه ای از مخاطبان است. در لیست توزیع می توانید لیستی از مخاطبان را مشخص کنید تا به عنوان یک گروه برای آن ها پیام بفرستید. به عنوان مثال شما ممکن است یک لیست توزیع به نام مشتریان داشته باشید که می توانید مشخصات محصولات و پیشنهادات خود را برای مشتریان از طریق این لیست ارسال کنید. توزیع برای ارسال پیام به گروه مورد استفاده قرار می گیرد. برای ساختن لیست توزیع پوشه Contact را باز کنید. روی منوی کشویی File کلیک کرده و فرمان New را انتخاب کنید. در زیرمنوی نمایش داده شده فرمان Distribution List را انتخاب کنید.

3-7- کار با Google Drive

اشاره

ممکن است در زمان ارسال فایل در پست الکترونیکی خود با خطای «حجم فایل ارسالی بیش تر از 25 مگابایت است» روبه رو شوید. در چنین شرایطی از چه ابزاری برای ارسال فایل استفاده می کنید؟

گوگل برای حل این مشکل سرویس Google Driver را ارائه کرده است. هدف این سرویس، فراهم ساختن امکان ذخیره سازی فایل ها بر روی فضای ابری است تا بدین ترتیب کاربران بتوانند از هر نقطه ای در جهان با استفاده از رایانه یا گوشی تلفن همراه متصل به اینترنت به فایل های خود دسترسی داشته باشند. بنابراین علاوه بر ارسال فایل تا حجم 15 گیگابایت، می توانید از اشتراک گذاری فایل های خود نیز استفاده کنید. فایل های اشتراکی را می توان به صورت عمومی به اشتراک گذاشت تا هر فردی که لینک آن ها را در اختیار دارد به آن ها دسترسی یابد و یا این که به طور خصوصی به اشتراک گذاشت تا صاحبان ایمیل یا کاربران خاص به آن دسترسی داشته باشند. البته فایل ها را تنها با کاربران گوگل می توان به صورت خصوصی به اشتراک گذاشت. اسنادی که چند نفر بر روی آن کار می کنند، به صورت آنی به روز رسانی می شوند و بدین ترتیب کاربران دیگر می توانند به طور هم زمان ببینند که چه تغییراتی در فرایند کار ایجاد شده است.

در گوگل درایو، طیف وسیعی از انواع فایل پشتیبانی می شوند و همه آن ها را می توان با استفاده از نرم افزار نمایشگر گوگل درایو بر روی کلاینت های وب یا گوشی تلفن همراه مشاهده کرد. فایل های مایکروسافت آفیس، PDF، اغلب فایل های تصویری (JPEG، PNG، GIF، TIFF، BMP و WEBP)، فایل های

ویدئویی (MPEG4، GPP3، MOV، AVI، MPEGPS، WMV، FLV، OGG و WebM) و فایل های صوتی (MPEG MP3)، فایل های فتوشاپ، فایل های نرم افزار Pages اپل، اتوکد اتودسک، پست اسکریپت، فونت ها و... را شامل می شود.

نکته: انواع فایل هایی که پشتیبانی نمی شوند را نیز می توان بر روی گوگل درایو آپلود کرد، ولی آن ها را از داخل نرم افزار مشاهده گر گوگل نمی توان دید. محدودیت حجمی فایل های آپلود شده برابر 5 ترابایت است.

به آدرس https://drive.google.com/drive بروید. اگر قبلا وارد حساب گوگل خود شده باشید، در این صورت لینک فوق شما را مستقیماً به صفحه اصلی گوگل درایو شما می برد. اگر حساب گوگل ندارید، از شما خواسته می شود که ابتدا یک حساب باز کنید. اگر می خواهید از پوشه دسکتاپ برای همگام سازی فایل ها با حساب خود استفاده کنید، ابتدا باید نرم افزار مربوطه را از درون درایو گوگل خود دانلود کنید. در صورتی که حساب کاربری در گوگل دارید روی علامتی که در شکل 3-10 مشخص شده است کلیک کنید و وارد گوگل درایو خود شوید.

با ایجاد گوگل درایو می توانید فایل های ضمیمه نامه های الکترونیکی خود را به راحتی تا حجم 15 گیگا بایت ارسال کنید. برای ارسال فایل های ضمیمه کافی است روی علامت * در نوار ابزار ایجاد نامه الکترونیکی کلیک کنید. با استفاده از این سرویس فایل خود را در گوگل درایو ذخیره و سپس برای گیرنده نامه ارسال کنید.

شکل 3-10- ورود به گوگل درایو از طریق حساب کاربری

همان طور که در شکل 3-10 مشاهده می کنید تصاویر، انواع فایل، ویدئو و پوشه های خود را می توانید در گوگل درایو ذخیره کنید. گوگل درایو خود را به همان ترتیبی سازمان دهی نمایید، که فایل ها و پوشه ها را بر روی رایانه خود مرتب می کنید. از طریق مراجعه به مسیر New > Folder یا راست کلیک در هر جایی در پنل اصلی و یا انتخاب New Folder می توانید یک پوشه جدید ایجاد کنید. زمانی که یک پوشه جدید ایجاد کردید به سادگی فایل های دلخواه را کشیده و داخل آن رها کنید. روش دیگر این که می توانید بر روی New در گوشه چپ و بالا کلیک کنید و بسته به عمل مورد نظر خود، File Upload یا FolderUpload را انتخاب کنید.

شکل 3-11- ذخیره انواع فایل در گوگل درایو

به همان ترتیبی که می توانید فایل منفرد یا کل یک پوشه را آپلود کنید، در مورد دانلود نیز می توانید به صورت فایل و پوشه عمل کنید. کافی است گزینه ای را که می خواهید دانلود کنید انتخاب کرده و بر روی آن راست کلیک کنید و گزینه Download را انتخاب کنید. همچنین می توانید بر روی منوی سه نقطه روی هم کلیک کنید و با زدن روی More Actions و انتخاب Download آن را دانلود نمایید. اگر بخواهید بیش از یک فایل/پوشه را دانلود کنید، می توانید دکمه Ctrl و ویندوز نگه دارید و گزینه های مورد نظر خود را انتخاب کنید. اگر حجم فایل های انتخاب شده فوق، از یک حد معین بالاتر باشد، گوگل درایو به طور خودکار پیش از دانلود کردن، آن ها را درون یک فایل zip فشرده می کند.

اشتراک فایل ها و پوشه ها در گوگل درایو

اشتراک فایل و پوشه ها در گوگل درایو با کاربران دیگر بسیار آسان است. اشتراک یک فایل اجازه می دهد که افراد دیگر بسته به مجوزهایی که شما اعطا می کنید، امکان خواندن، نوشتن و ویرایش فایل شما را داشته باشند. برای اشتراک یک فایل یا پوشه، آیتم مربوطه را در فهرست فایل خود درون درایو انتخاب کنید و سپس با کلیک بر روی آیکون اشتراک یا راست کلیک و انتخاب گزینه Share آن را به اشتراک بگذارید. سپس یک صفحه باز می شود که امکان تعیین تنظیمات اشتراک را به شما می دهد. با کلیک بر روی Get Sharable Link در گوشه راست و بالای صفحه می توانید لینک دسترسی به فایل را ایجاد کنید و یا این که فرد یا افراد خاصی را به وسیله آدرس ایمیل در کادر پایین انتخاب نمایید.

ایمیل های ناخواسته یا ناشناس

ایمیل ناشناس (Spam) ارسال انبوه پیام های ناخواسته و اغلب فریب آمیز گفته می شود که برای فروش یک محصول تجاری یا خدمات فرستاده می شود. شرکت هایی وجود دارند که لیست هایی از آدرس ایمیل میلیون ها نفر را به فروش می رسانند. با توجه به هزینه اندک این روش نسبت به پست سنتی که در گذشته

برای ارسال پلاک به پلاک تبلیغات مورد استفاده قرار می گرفت و همچنین ناقص بودن قوانین بین المللی برای محدود کردن هرزنامه ایمیل، این قبیل ایمیل ها در سطح وسیعی ارسال می شوند. در بسیاری از کشورها ارسال ایمیل ناخواسته برخلاف قانون است.

3-8- خروج از Gmail

برای خارج شدن از Gmail روی آیکون عکس تان کلیک کنید. گزینه Sign out را بزنید. اگر چند اکانت گوگل روی سیستم شما تعریف شده باشد، برای خروج از همه آن ها گزینه Sign out all accounts را انتخاب کنید. برای مدیریت اکانت های مختلف در همین پنجره از گزینه Manage your google account استفاده کنید.

خلاصه مطالب

•

به نامه الکترونیکی ایمیل Email گفته می شود که می تواند حاوی متن، تصویر و چند رسانه باشد.

•

سایت های معروف ایجاد ایمیل www.yahoo.com, www.msn.com, www.google.com هستند.

•

نامه های دریافتی در صندوق ایمیل های دریافتی قرار می گیرد. امکان پاسخ به فرستنده نامه وجود دارد.

•

امکان برگزاری ویدئو کنفرانس در Gmail وجود دارد.

•

با استفاده از پوشه بندی ایمیل ها بر اساس فرستنده، موضوع و محتوا می توان ایمیل ها را سازمان دهی کرد.

•

حجم فایل های ضمیمه در Gmail، 25 مگابایت است. برای ارسال فایل با حجم بالاتر باید از گوگل درایو استفاده کرد.

•

سرویس گوگل درایو، امکان ذخیره سازی فایل ها بر روی فضای ابری را فراهم می سازد تا کاربران بتوانند از هر نقطه ای در جهان با استفاده از رایانه یا گوشی تلفن همراه متصل به اینترنت به فایل های خود دسترسی داشته باشند.

•

برای خارج شدن از Gmail روی آیکون عکس تان کلیک کنید. گزینه Sign out را بزنید.

واژه نامه تخصصی

اشاره

واژه نامه تخصصی

حساب کاربری Account

پیوست کردن، ضمیمه کردن Attach

ساختن، درست کردن compose

پست الکترونیکی E-mail

صندوق پست الکترونیک Inbox

بازپخش، پاسخ Replay

ارسال، فرستادن Send

خروج از سیستم Sing out

هرزنامه Spam

موضوع Subject

زباله، سطل بازیافت Trash

خودآزمایی

1- مزایای استفاده از پست الکترونیک را نام ببرید.

2- چه نکات امنیتی را در مورد رمز عبور ایمیل خود باید در نظر بگیریم؟

3- چگونه به نامه دریافتی پاسخ می دهید؟ توضیح دهید.

4- هرزنامه چیست؟

5- برای جلوگیری از آلوده شدن سیستم به ویروس، هنگام باز کردن نامه الکترونیکی چه نکاتی را باید در نظر بگیریم؟

6- چگونه می توان نامه الکترونیک را چاپ کرد؟

7- در لیست مخاطبان چه اطلاعاتی را می توان ذخیره کرد؟

8- لیست توزیع شده چیست؟

9- چگونه می توان در پیام ها براساس موضوع یا محتوا جست وجو کرد؟

10- حجم فایل های ضمیمه نامه ارسالی در ایمیل و گوگل درایو چقدر است؟

11- چگونه می توان نامه های الکترنیکی حذف شده را بازگرداند؟

پرسش های چهارگزینه ای

1- رمز عبور ایمیل حداقل چند کاراکتر باید باشد؟

الف) 4 ب) 6 ج) 8 د) 10

2- در پنجره ایمیل کدام پوشه نامه های حذف شده را نگه داری می کند؟

الف) Trash ب) Send ج) Meeting د) Sent

3- در پست الکترونیک (ایمیل) با کدام دکمه می توان یک نامه ایجاد کرد؟

الف) Attach ب) Compose ج) Inbox د) Trash

4- برای این که نام های ارسال کنیم که افراد دیگر از آن بی اطلاع باشند آدرس آن را در کادر... می نویسیم.

الف) TO ب) CC ج) BCC د) All

5- کدام یک از گزینه های زیر از ویژگی های پست الکترونیک نمی باشد؟

الف) یک نامه الکترونیکی می تواند شامل یک متن یا تصویر و فایل صوتی و.... باشد.

ب) هنگام ارسال پست الکترونیکی شخص گیرنده باید حضور داشته باشد.

ج) جهت ارسال و دریافت نامه، باید از یک نرم افزار پست الکترونیکی استفاده کرد.

د) ارسال نامه به صورت الکترونیکی ارزان و به صرفه است.

6- برای ارسال یک پیام دریافت شده به فرد دیگر کدام گزینه انتخاب می شود؟

الف) To ب) Replay ج) Send د) Forward

7- موضوع نامه الکترونیکی در کدام بخش نوشته می شود؟

الف) To ب) Subject ج) Attach د) Compose

8- برای ساخت یک لیست توزیع شده در ایمیل از کدام گزینه استفاده می شود؟

الف) Contact ب) Names ج) Highlight د) Destribution

9- در ایمیل Leila. davoudi@gmail.com نام دامنه کدام است؟

الف) @ ب) com ج) gmail د) Leila. davoudi

10- صندوق پیام های دریافتی کدام است؟

الف) Trash ب) Important ج) Inbox د) Starred

کارگاه عملی

1- وارد سایت WWW.Yahoo.com شوید. پست الکترونیک برای خود ایجاد کنید.

2- آدرس ایمیل همکلاسی های خود را در لیست مخاطبین خود ذخیره کنید.

3- نامه الکترونیکی همراه با یک تصویر ضمیمه، به یکی از همکلاسی های خود بفرستید.

4- از همکلاسی های خود بخواهید برای شما نامه الکترونیکی بفرستند تا شما پاسخ نامه های دریافتی را ارسال کنید.

5- ایمیل های دریافتی خود را پوشه بندی و سازماندهی کنید.

6- یک نامه دریافتی را بخوانید و آن را برای دو نفر از همکلاسی های خود به صورت مخفیانه ارسال کنید.

7- از ایمیل خود در سایت یاهو خارج شوید.

8- وارد Gmailای که قبلاً ساختید، شوید. برای حساب کاربری خود گوگل درایو ایجاد کنید. فایل کتاب های درسی خود را در آن ذخیره کنید.

9- در Gmail خود جلسه ویدئو کنفرانس ایجاد کنید. همکلاسی های خود را دعوت کنید. قبل از ایجاد جلسه از سالم بودن میکروفون جهت ارسال صدا و دوربین جهت ارسال تصویر اطمینان حاصل کنید.

10- جلسه آنلاین را ضبط کرده و آن را در گوگل درایو قرار دهید. سپس فیلم جلسه را برای همکلاسی های غایب در جلسه آنلاین ارسال کنید.

11- در مورد هرزنامه ها جست وجو کنید. اگر هرزنامه ای دریافت کردید آن را مسدود کنید.

12- نامه های مهم دوستان خود را ستاره دار کنید.

13- نامه هایی که فرصت پاسخ نداشتید را علامت گذاری کنید.

14- تنظیمات Gmail خود را به دلخواه انجام دهید. (تغییر تصویر پروفایل، بک گراند، پاسخ های خودکار و....)

15- پس از انجام تمرینات از Gmail خود خارج شوید.

فصل چهارم: ملاحظات امنیتی

اشاره

هدف کلی فصل: خطرات مربوط به فعالیت در اینترنت، کارهای پیشگیرانه

زمان آموزش

نظری 1

عملی 3

هدف های رفتاری (جزئی)

پس از مطالعه این فصل، از فراگیر انتظار می رود که:

•

خطرات احتمالی مربوط به اینترنت را بشناسد.

•

خطرات احتمالی در ارائه کارت های اعتباری را بداند.

•

توانایی انجام کارهای پیشگیرانه در فعالیت های اینترنتی را داشته باشد.

•

هنگام تکمیل فرم های الکترونیکی دقت لازم را داشته باشد.

4-1- خطرات مربوط به فعالیت های اینترنتی

فعالیت های آنلاین علاوه بر مزایایی که دارد ممکن است خطراتی نیز داشته باشد. دقت کنید که هنگام اتصال به اینترنت اطلاعات شخصی شما محرمانه بماند. از قرار دادن نام کاربری و رمز عبور مودم، وای فای گوشی همراه و سایت های خود به دیگران جداً خودداری کنید. بسیاری از کامپیوترها نام کاربری و رمز عبور را در حافظه نگه می دارند، در صورتی که از کامپیوتری غیر از کامپیوتر شخصی خودتان استفاده می کنید، هرگز نام کاربری و رمز عبور خود را ذخیره نکنید.

بسیاری از وب سایت ها از شما می خواهند که برای دسترسی به تمامی قابلیت های سایت در آن ها ثبت نام کنید. معمولاً برای ثبت نام نیاز به ورود اطلاعات شخصی شما مانند نام، تاریخ تولد، آدرس، شماره همراه و ایمیل می باشد. قبل از وارد کردن اطلاعات از درستی آدرس سایت و قابلیت اعتماد به آن اطمینان حاصل کنید. سایت های امن دارای سیاست های حفظ حریم شخصی هستند و اطلاعات شما را در محلی امن ودور از دسترس هکرها ذخیره و نگهداری می کنند.

اینترنت به همه افراد این امکان را می دهد تا ناشناس بمانند، متأسفانه افرادی وجود دارند که از این ویژگی سوءاستفاده سوء استفاده می کنند. مراقب افراد شرور در اینترنت باشید و هرگز اطلاعات خود را در اتاق های گفت و گو (چت) در اختیار افراد غریبه قرار ندهید. در صورت ایجاد مزاحمت و تهدید در اینترنت و فضای مجازی ابتدا موضوع را با والدین یا اطرافیان نزدیک خود درمیان بگذارید و از پلیس فتا کمک بخواهید. برای آشنایی و کسب اطلاعات بیش تر در مورد پلیس فتا به سایت https://www.cyberpolice.ir مراجعه کنید.

پرسش: درباره مجازات تهدیدهای اینترنتی چه می دانید؟ در اینترنت جست وجو کنید.

4-2- امنیت کارت های اعتباری

اشاره

کارت اعتباری یا اطلاعات کارت خود را در اختیار هر فردی قرار ندهید. در زمان خرید حضوری با دستگاه های کارت خوان، کارت و رمز عبور را خودتان وارد کنید. در خریدهای اینترنتی، حتماً از اعتبار فروشگاه آنلاین مطمئن شوید. رمز پویا سرویسی است که اغلب بانک های کشور آن را فعال کرده اند تا رمز اینترنتی شما ثابت نباشد و فقط در زمان درخواست شما به شماره همراه خودتان ارسال گردد. از رمز پویا استفاده کنید. سارقان با ساخت صفحات جعلی و مشابه صفحات سایت اصلی، اطلاعات ورودی شما را سرقت می کنند به این عمل فیشینگ (Phishing) می گویند.

راه های تشخیص صفحه های جعلی درگاه های اینترنتی:

-یکی از راه های شناسایی این صفحات آدرس URL سایت است که باید دقت شود همان آدرس اصلی درگاه اینترنتی باشد و حرفی کم یا اضافه نداشته باشد.

• آدرس سایت ها و درگاه های اصلی با آدرس اینترنتی Https آغاز می شوند و در صورتی که درگاهی فاقد "S" باشد نباید به آن اعتماد کرد.
•

از راه های تشخیص صفحات جعلی، تازه کردن (رفرش شدن) صفحه است و در صورتی که شماره ها در صفحه کلید مجازی تغییر نکرد، آن صفحه جعلی است.

•

روش دیگر نیز این است که یک بار اطلاعات کارت بانکی خود را عمداً اشتباه وارد کنید، اگر پیغام خطا داد، یعنی درگاه جعلی نیست، اما اگر پیغام عملیات موفقیت آمیز است را مشاهده کردید، بدانید که با یک درگاه جعلی مواجه هستید.

•

اگر وب سایت نماد اعتماد الکترونیکی را داشت به راحتی می توان به آن اعتماد کنید اگر هم به این موضوع مشکوک شدید می توانید نام سایت را در وب سایت مرکز توسعه تجارت الکترونیک چک کنید https://enamad.ir.

شکل 4-1- نماد اعتماد الکترونیکی

4-3- ارسال و تنظیم فرم های تحت وب

در بسیاری از سایت ها، قبل از ورود به سایت لازم است فرم عضویت آن را تکمیل کنید. فرم های تحت شبیه فرم های تحت وب شبیه فرم های چاپی هستند. شما می توانید اطلاعات را در فرم وارد کنید. برای حرکت بین فیلدها می توانید از کلید Tab استفاده کنید. پس از تکمیل فرم معمولاً دکمه ای در پایین آن به نام Submit یا شبیه آن وجود دارد که با کلیک روی آن فرم از طریق اینترنت ارسال می شود. قبل از ارسال اطلاعات شخصی در فرم ها، سیاست های حفظ حریم خصوصی سازمان ارائه دهنده فرم را مطالعه کنید.

در بعضی فرم ها، فیلدهای ستاره دار * را باید تکمیل کنید. ممکن است بعضی از فیلدها دارای منوهای کشویی باشند که در این صورت باید از کشو تعریف شده نام لاتین گزینه مورد نظر را انتخاب کنید.

در فرم مقابل فیلدهای نام نام خانوادگی، جنسیت، آخرین مدرک تحصیلی، رشته تحصیلی و کدملی ستاره دار هستند. فیلدهای جنسیت، آخرین مدرک تحصیلی، استان و شهر کشویی هستند.

شکل 4-2- تکمیل فرم الکترونیکی

4-4- بدافزارها و راه های پیشگیری از آن ها

اشاره

جست وجو در اینترنت ممکن است حجم وسیعی از اطلاعات را در اختیار شما قرار دهد. اما خطراتی نیز شما را تهدید می کند. حتی دانلود یک سند این احتمال را دارد که سیستم شما را آلوده کند. به هر نوع نرم افزاری که به کامپیوتر یا شبکه شما آسیب وارد کند بدافزار می گویند. انواع متنوعی از بدافزارها وجود دارد که شامل ویروس های رایانه ای، کرم ها، اسب های تروجان، باج افزارها، جاسوس افزارها، آگهی افزارها، نرم افزارهای پاک کن خودکار و ترس افزارها است.

گفت و گو کنید: درباره بدافزارهایی که تاکنون شنیده اید با همکلاسی های خود گفت وگو کنید.

نرم افزارهای مخرب (Mmalware) بدون اطلاع و اجازه شما روی سیستم نصب می شوند. برخی اوقات هنگام دانلود کردن برنامه های رایگان از یک سایت نرم افزارهای مخرب وارد کامپیوتر یا گوشی همراه می شوند. این برنامه ها اطلاعات شخصی شما را برای شرکت ها ارسال می کنند. گاهی ممکن است اهداف زیان آورتری داشته باشند. بعضی از نرم افزارهای مخرب می توانند به سخت افزار شما نیز آسیب برسانند. نرم افزارهای جاسوسی (Spyware) می توانند جزئیاتی مانند جست وجوی آنلاین شما را رصد کنند یا در زمان ارسال مشخصات کارت اعتباری یا رمز عبور شما را در اختیار گروه های هدف خود قرار دهند. کرم ها (Worm) نیز برنامه هایی هستند که خود را تکثیر کرده و نسخه هایی از خود را در شبکه کامپیوتری پخش می کنند. کرم ها با ویروس ها تفاوت دارند و خود را در برنامه ای دیگر پنهان نمی کنند. کرم ها اغلب به شبکه های کامپیوتری آسیب می رسانند. نوع دیگری از بدافزارها، اسب تروجان (Trojan) است. تروجان نیز با ویروس تفاوت دارد و از شما می خواهد یک کار را انجام دهید اما در حقیقت کار دیگری انجام می دهد که شما قصد انجام آن را نداشته اید. بدافزارها، گاهی در پیام های الکترونیکی دیده می شوند. پیام های ناشناس (Spam) ممکن است زمانی که شما در یک وب سایت، پست الکترونیکی خود را وارد می کنید آدرس ایمیل شما را برای شرکت های تبلیغاتی بفرستند و شما روزانه تعداد زیادی پیام ناخواسته دریافت کنید.

راه های پیشگیری از بدافزارها

•

به روزرسانی ویندوز

•

استفاده از دیوار آتش (Firewall)

•

استفاده از آنتی ویروس و به روزرسانی آن

•

نظارت و کنترل توسط والدین در زمان استفاده کودکان از اینترنت

•

تعریف حساب کاربری و اعمال محدودیت در شبکه های سازمانی

نحوه انتشار بدافزار

بدافزار قادر است به طرق مختلف و با سرعت گسترش یابد. برخی از رایج ترین آن ها به عنوان حملات فیشینگ رخ می دهد. جایی که کاربران فریب برنامه یا وب سایت را در یک ایمیل می خورند. همچنین برای مجرمان

معمولاً است که به اصطلاح براندازی نرم افزار را انجام می دهند، به عبارت دیگر آن ها انجام می دهند، به عبارت دیگر آن ها برنامه ها و نرم افزارهایی که توسط توسعه دهندگان وب استفاده می شود را به طور غیر مستقیم یا از طریق وب را سایت ها و شبکه های رایانه ای آلوده می کنند. بدافزار می تواند توسط هکرهایی که به شبکه دسترسی پیدا می کنند و سپس آن را از راه دور کنترل می کنند، گسترش یابد.

پرسش: به مرکز مدیریت امداد و هماهنگی عملیات رخدادهای رایانه ای (ماهر) به آدرس https://cert.ir/index مراجعه و آخرین آمار سیستم های آلوده توسط بدافزارها را مشاهده کنید.

4-5- ویروس (Virus) و آنتی ویروس (Antivirus)

اشاره

ویروس کامپیوتری یک نوع نرم افزار مخرب است که کد ویروس خود را وارد برنامه های کاربردی می کند و باعث می شود که سیستم با تکرار و تکثیر کد مخرب آلوده شود. ویروس های کامپیوتری به صورت های مختلف وارد سیستم های کامپیوتری می شوند.

نحوه جلوگیری از ورود ویروس ها و بدافزارهای اینترنتی به کامپیوتر:

•

پیوست های ایمیل را باز نکنید، مگر این که از محتوای آن اطلاع داشته باشید.

•

فایل های اجرایی ناخواسته، اسناد ناشناس و غیره اینترنتی را باز نکنید.

•

از دانلود فایل اجرایی یا اسناد از اینترنت اجتناب کنید زیرا آن ها اغلب برای گسترش ویروس استفاده می شوند.

•

هرگز فایلی را با دارا بودن پسوند دوتایی باز نکنید، مانند .filename.txt.vbs این علامت معمولاً یک برنامه ویروس است.

•

فایل هایی را که ابتدا با آنتی ویروس بررسی نکرده اید باز نکنید.

•

همیشه از یک آنتی ویروس به روز شده استفاده کنید.

از کجا بفهمیم کامپیوتر ما ویروسی شده است؟

اگر در زمان کار با کامپیوتر خود مشکلات زیر را مشاهده کردید، احتمالاً سیستم شما ویروسی شده است.

•

عملکرد سیستم کند باشد.

•

پاپ آپ های پی در پی در صفحه مرورگر شما نمایش داده شود.

•

برنامه ها خود به خود اجرا شوند.

•

تکثیر فایل ها در سیستم اتفاق بیفتد.

•

فایل ها یا برنامه های جدید در کامپیوتر اضافه شوند.

•

فایل ها پوشه ها یا برنامه های شما حذف شوند.

•

صدای غیر معمول هارد دیسک شنیده شود.

پژوهش: در مورد انواع ویروس های کامپیوتری در اینترنت جست وجو کنید.

آنتی ویروس چیست و چگونه کار می کند؟

آنتی ویروس یک برنامه برای شناسایی و حذف ویروس های کامپیوتری است. بهتر است از آنتی ویروس استفاده کنید زیرا این برنامه ها به غیر از شناسایی و پاکسازی ویروس ها و بدافزارها، از ورود به سایت های آلوده و خطرناک جلوگیری می کنند. یک آنتی ویروس خوب به شناسایی و حذف ویروس ها و بدافزارها می پردازد. البته برای استفاده از تمام قابلیت های آنتی ویروس باید اشتراک سالانه اصلی آن را تهیه کنید. نسخه های رایگان آنتی ویروس نقص ها و ضعف های امنیتی دارند. اگر آنتی ویروس نداشته باشید راه ورود ویروس ها و برنامه های مخرب به سیستم باز است و سیستم آسیب خواهد دید. هر فایل اجرایی هنگام ورود به سیستم توسط آنتی ویروس اسکن می شود. آن هایی که ویژگی هایشان با بانک اطلاعاتی نرم افزار همخوانی داشته باشد به عنوان ویروس طبقه بندی شده و مسدود می شوند. در مرحله بعد بقیه فایل های اجرایی از سیستم دفاعی و «سیستم جلوگیری از حمله به میزبان» آنتی ویروس عبور داده می شوند. در این جا فایل های شناخته شده اجازه پیدا می کنند که در سیستم اجرا شوند، ولی فایل های ناشناخته، فارغ از سالم بودن یا نبودن آن ها، به سیستم دفاعی فرستاده شده و به محیط شبیه سازی شده آنتی ویروس که به «جعبه شنی» نیز معروف است منتقل می شوند. فایل هایی که از طرف کاربر بی خطر اعلام می شوند به لیست سفید آنتی ویروس اضافه خواهند شد.

ممکن است در زمان نصب نرم افزارها به پیام های آنتی ویروس برای گرفتن اجازه نصب برخورد کرده باشید. توانایی آنتی ویروس ها برای شناسایی بدافزارها و ویروس ها کاملاً به بانک اطلاعاتی مشخصات ویروس ها وابسته است و به همین دلیل بانک اطلاعاتی آن ها مرتب در حال به روزرسانی است. این بانک حاوی مشخصات همه بدافزارها و ویروس های شناخته شده ای است که خطرناک، طبقه بندی شده اند. اگر برای اولین بار آنتی ویروس نصب کردید حتماً یک بار سیستم خود را اسکن کنید و سپس سیستم را خاموش و روشن کنید.

شکل 4-3- لوگوی تعدادی از آنتی ویروس ها

4-6- حامی کودکان در فضای مجازی باشیم

اینترنت برای کودکان امروزه یکی از بخش های عادی زندگی آن ها است. به عبارتی می توان گفت که در عصر حاضر، زندگی بدون اینترنت برای همه انسان ها، از کودک تا بزرگسال دشوار می باشد. بسیاری از بازی های مورد علاقه کودکان، به صورت آنلاین و با استفاده از اینترنت انجام می شوند. والدین باید درباره مضرات و فواید استفاده اینترنت برای کودکان آگاه باشند و استفاده از آن را به درستی به آن ها آموزش دهند. امروزه کودکان از سنین پایین شروع به یادگیری و استفاده از فضای مجازی می کنند. این کودکان به مرور تبدیل به افراد ماهری در این زمینه خواهند شد و ممکن است از والدین در این خصوص پیشی بگیرند بنابراین بهتر است والدین توجه داشته باشند تا سواد رسانه ای خود را افزایش داده تا در صورت لزوم بتوانند استفاده فرزندان خود را از این فضاها مدیریت کنند. در استفاده از فضای مجازی محدویت هایی را به روی دستگاه فرزندان خود اعمال نمایید و آن ها را ملزم به رعایت قوانین و مقررات نمایید.

شکل 4-4- راهکارهای پیشنهادی در استفاده کودکان از اینترنت

همان قدر که بازی های جذاب، اطلاعات مفید، داستان های زیبا و سایت های پرمحتوا در اینترنت وجود دارد، بازی های مخرب، اطلاعات نامناسب و سایت های بی محتوا نیز وجود دارند. کودکان هنگام بازی و استفاده از سایت های کودکانه، ممکن است به دام سایت های مخرب و بازی های نامناسب بیفتند که قطعاً خطراتی را برای آن ها به دنبال خواهد داشت.

4-7- اعتیاد به اینترنت

اشاره

خطرات احتمالی استفاده از اینترنت تنها برای کودکان و نوجوانان نیست، با زیاد شدن شبکه های اجتماعی، اعتیاد به اینترنت در بزرگسالان نیز دیده می شود. به این دلیل که با فاصله زمانی کم آن ها را چک می کنند تا از همه جا با خبر شوند. علاوه بر رسانه ها، بازی های کامپیوتری نیز به قدری اعتیاد را شدید کرده است که شما در وعده های غذایی، محل کار، کلاس و... نیز از آن ها دست نمی کشید. آیا وقتی از بی خوابی رنج می برید به سراغ تلفن همراه خود می روید؟ آیا برای نشستن پشت میز کامپیوتر و انجام مرحله بعد بازی خود، لحظه شماری می کنید؟ آیا بیش تر مواقع در حال نگاه کردن به سایت های فروشگاه اینترنتی هستید؟ اگر جواب شما بله است، شما دچار اعتیاد به اینترنت شده اید. اعتیاد به اینترنت و فضای مجازی دارای علائم زیر است:

•

افسردگی

•

احساس گناه

•

اضطراب

•

احساس سرخوشی هنگام استفاده از اینترنت

•

عدم توانایی در اولویت بندی یا ادامه دادن برنامه ها

•

انزوا/ کاهش اعتماد به نفس

•

احساس نکردن زمان

•

حالت دفاعی داشتن

•

اجتناب از کار

•

تحریک پذیری

•

نوسانات خلقی

•

ترس

•

تنهایی

•

بی حوصلگی در کارهای روزمره

•

به تعویق انداختن کارها

علائم جسمی اختلال اعتیاد به اینترنت ممکن است شامل موارد زیر باشد:

•

کمردرد

•

سردرد

•

بی خوابی

•

تغذیه نامناسب (عدم خوردن یا خوردن بیش از حد برای اجتناب از ترک کامپیوتر، لپ تاپ، موبایل و...)

•

رعایت نکردن بهداشت شخصی (به عنوان مثال حمام نکردن برای آنلاین ماندن)

•

گردن درد

•

خشکی چشم و سایر مشکلات بینایی

•

افزایش یا از دست دادن وزن

•

اعتیاد خود به اینترنت را تشخیص دهید و سعی کنید این بیماری را درمان کنید تا دچار خطرات و بیماری های جسمی و روحی نشوید.

خلاصه مطالب

•

فعالیت های آنلاین علاوه بر مزایایی که دارد، ممکن است خطراتی نیز داشته باشد.

•

سارقان با ساخت صفحات جعلی و مشابه صفحات سایت اصلی، اطلاعات ورودی شما را سرقت می کنند، به این عمل فیشینگ می گویند.

•

در بسیاری از سایت ها، قبل از ورود به سایت لازم است فرم عضویت آن را تکمیل کنید. فرم های تحت وب شبیه فرم های چاپی هستند. شما می توانید اطلاعات را در فرم وارد کنید.

•

به هر نوع نرم افزاری که به کامپیوتر یا شبکه شما آسیب وارد کند بدافزار می گویند. انواع متنوعی از بدافزارها وجود دارد که شامل ویروس های رایانه ای، کرم ها، اسب های تروجان، باج افزارها، جاسوس افزارها، آگهی افزارها، نرم افزارهای پاک کن خودکار و ترس افزارها است.

•

ویروس کامپیوتری یک نوع نرم افزار مخرب است که باعث می شود با تکرار و تکثیر کد مخرب سیستم را آلوده کند.

•

کرم ها (Worm) نیز برنامه هایی هستند که خود را تکثیر کرده و نسخه هایی از خود را در شبکه کامپیوتری پخش می کنند.

•

تروجان نیز یک برنامه مخرب است که از شما می خواهد یک کار را انجام دهید اما در حقیقت کار دیگری انجام می دهد که شما قصد انجام آن را نداشته اید.

•

آنتی ویروس یک برنامه برای شناسایی و حذف ویروس های کامپیوتری است.

•

والدین باید درباره مضرات و فواید استفاده اینترنت برای کودکان آگاه باشند و استفاده از آن را به درستی به آن ها آموزش دهند.

•

خطرات احتمالی استفاده از اینترنت تنها برای کودکان و نوجوانان نیست، با زیاد شدن شبکه های اجتماعی، اعتیاد به اینترنت در بزرگسالان نیز دیده می شود.

واژه نامه تخصصی

واژه نامه تخصصی

اعتیاد به اینترنت Addiction to Internet

آنتی ویروس Antivirus

مجوز، اجازه License

بدافزار Malware

تله گذاری، رمزگیری phishing

نرم افزارهای جاسوسی Spyware

ارسال، ارائه، تأیید Submit

اسب تروا Trojan

ویروس Virus

کرم، مار Worm

خود آزمایی

1- خطرات مربوط به فعالیت های اینترنتی را توضیح دهید.

2- چگونه می توان امنیت کارت های اعتباری خود را تضمین کرد؟

3- بدافزار چیست؟ راه های پیشگیری از آن چیست؟

4- نحوه جلوگیری از ورود ویروس ها و بدافزارهای اینترنتی به کامپیوتر را توضیح دهید.

5- از کجا بفهمیم کامپیوتر ما ویروسی شده است؟

6- آنتی ویروس چیست و چگونه کار می کند؟

7- چگونه می توان در فضای مجازی از کودکان حمایت کرد؟

8- علائم اعتیاد به اینترنت را نام ببرید.

پرسش های چندگزینه ای

1- ویروس کامپیوتری عبارت است از:

الف) یک ویروس بیماری زا ب) یک سخت افزار موجود در کامپیوتر ج) یک برنامه کامپیوتری مخرب د) یک نرم افزار موجود در کامپیوتر

2- کدام یک از جملات زیر صحیح نیست؟

الف) ویروس های کامپیوتری برنامه های مخربی هستند که در عملکرد کامپیوتر اختلال ایجاد می کنند. ب) محل قرار گرفتن ویروس روی دیسک آلوده است. ج) برخی از ویروس ها پس از ورود به سیستم غیر فعال مانده تا اتفاق خاصی در سیستم رخ دهد. د) برای مبارزه با ویروس ها می توان از برنامه های ویروس یاب و آنتی ویروس استفاده کرد.

3- کدام یک از برنامه های زیر، جزء برنامه های مخرب نیست؟

الف) کرم ها ب) ترواها ج) باگ ها د) ویروس ها

4- نوعی از برنامه های مخرب که روی داده ها، اطلاعات حافظه و سطح دیسک می خزند و مقادیر را تغییر می دهند.

الف) ترواها ب) باگ ها ج) ویروس ها د) کرم ها

5- کدام یک از موارد زیر در ابتدای آدرس سایت نشانه امنیت سایت است؟

الف) Sttp ب) Http ج) Fttp د) Https

5- راهکار پیشنهادی برای استفاده مناسب کودکان و نوجوانان از اینترنت کدام است؟

الف) عدم دسترسی به اینترنت ب) عدم دسترسی به دستگاه دارای اینترنت ج) آشنایی والدین با سواد رسانه ای د) کنترل سخت گیرانه

6- کدام یک از علائم جسمی زیر اختلال اعتیاد به اینترنت را نشان می دهد؟

الف) دیابت ب) خشکی چشم ج) گرفتگی رگ های قلبی د) تنگی نفس

کارگاه عملی

1- در یکی از سایت های بانکی خود فرم الکترونیکی احراز هویت را تکمیل و عضو شوید.

2- آنتی ویروس کارگاه کامپیوتر خود را به لحاظ به روزرسانی بررسی کنید.

3- در مورد ویژگی های انواع آنتی ویروس ها در اینترنت جست وجو کنید.

4- یک نسخه آنتی ویروس ساخت ایران را روی یکی از سیستم های کامپیوتر کارگاه نصب کنید.

5- پس از استفاده از اینترنت سیستم خود را ویروس یابی کنید.

6- مدت زمان استفاده از اینترنت را به طور روزانه یادداشت و در پایان هفته وضعیت خود را بررسی کنید. در صورت نیاز به استفاده کم تر از اینترنت با مشاور مدرسه خود مشورت کنید.

منابع

1- شبکه های کامپیوتری، اندرو تانن باوم، جعفر نژاد قمی (مترجم)، 1389

2- مهارت هفتم، اینترنت و پست الکترونیک، بنیاد برنامه درسی ICDL، 1397

3- سایت ویکی پدیا J فارسی، https://fa.wikipedia.org/wiki

4- سایت مرکز تحقیقات اینترنت اشیاء، http://www.iotiran.com

سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی جهت ایفای نقش خطیر خود در اجرای سند تحول بنیادین در آموزش و پرورش و برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران، مشارکت هنرآموزان را به عنوان یک سیاست اجرایی مهم دنبال می کند. به منظور تحقق این امر مهم، اعتبار سنجی کتاب های درسی را در دستور کار خود قرار داده است تا با دریافت نظرات هنرآموزان درباره کتاب های نونگاشت، کتاب های درسی را در اولین سال چاپ، با کم ترین اشکال به هنرجویان و هنرآموزان ارجمند تقدیم نماید. در اجرای مطلوب این فرایند، همکاران گروه تحلیل محتوای آموزشی و پرورشی استان ها، گروه های آموزشی نقش سازنده ای را برعهده داشتند. ضمن ارج نهادن به تلاش تمامی این همکاران، اسامی هنر آموزانی که تلاش مضاعفی را در این زمینه داشته و با ارائه نظرات خود سازمان را در بهبود محتوای این کتاب یاری کرده اند به شرح زیر اعلام می شود.

اسامی دبیران و هنر آموزان شرکت کننده در اعتبارسنجی کتاب اطلاعات و ارتباطات - کد 310188

ردیف نام و نام خانوادگی استان محل خدمت

1 سحر اسماعیلی تهران

2 زهرا کردی شهرستان های تهران

3 ليلا سعيد تهران

4 مریم شفیعی تهران

5 لیلا داودی ثانی خراسان رضوی

6 بیتا رهنمای زربیجاری شهرستان های تهران

7 فرشته اسماعیلی تهران

8 همتا بیداریان تهران

9 سیمین حسینی تهران

10 حسن جعفریه تهران

11 مریم اسدی رشت

12 لیلا تشکری تهران

13 مژگان خلیلی درمنی تهران

14 عباسعلی رضایی تهران

15 محمد نقوی تهران

عنوان استاندارد و نام رشته هایی که این کتاب در آن ها تدریس می شوند

نام کتاب بخشی از استاندارد نام رشته

اطلاعات و ارتباطات رایانه کار مقدماتی تصویرسازی و جلوه های ویژه رایانه ای

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه تولید کننده و توسعه دهنده پایگاه های اینترنتی

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه تصویربرداری

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه صفحه آرایی

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه عکاسی دیجیتال

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه عیب یابی و مونتاژ سیستم های رایانه ای

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه گرافیک رایانه ای

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه برنامه نویسی بازی های رایانه ای

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه برنامه نویسی پایگاه داده

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه تولید کننده چندرسانه ای

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه تولید محتوای آموزشی الکترونیکی

اطلاعات و ارتباطات کاربر رایانه رشته تصویرسازی دیجیتال