چهل حدیث از امام رضا علیه السلام رضای آل محمد

مشخصات کتاب

سرشناسه : علی بن موسی، (ع)، امام هشتم، 153؟ - 203ق.

عنوان و نام پديدآور : چهل حدیث از امام رضا علیه‌السلام (رضای آل محمد)/ ترجمه و تدوین اداره امور فرهنگی معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی [آستان قدس رضوی]؛ شاعر حسین ابراهیمی٬ علی‌اصغر دلیلی‌صالح.

مشخصات نشر : مشهد: آستان قدس رضوی، شرکت به‌نشر، 1387.

مشخصات ظاهری : 1 ج. (بدون شماره‌گذاری)؛ 11×16 س‌م.

فروست : به‌نشر (انتشارات آستان قدس رضوی) ؛ 755.

شابک : 978-964-02-0587-7

يادداشت : فارسی - عربی.

يادداشت : چاپ سوم: 1386.

يادداشت : چاپ ششم : 1387.

يادداشت : چاپ هفتم : 1387.

يادداشت : چاپ هشتم.

يادداشت : چاپ نهم، دهم: 1388.

يادداشت : چاپ یازدهم: 1389.

يادداشت : چاپ سیزدهم: 1392.

يادداشت : عنوان روی جلد : چهل حدیث: رضای آل محمد صلی‌الله علیه و آله.

عنوان روی جلد : چهل حدیث : رضای آل محمد صلی‌الله علیه و آله.

موضوع : علی بن موسی، (ع)، امام هشتم، 153؟ - 203ق. -- احادیث

موضوع : اربعینات -- قرن 14

شناسه افزوده : ابراهیمی، حسین، 1348 -

شناسه افزوده : دلیلی صالح، علی‌اصغر، 1357 -

شناسه افزوده : آستان قدس رضوی. معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی

شناسه افزوده : شرکت به‌نشر ( انتشارات آستان قدس رضوی)

رده بندی کنگره : BP47/2 /آ47‌چ9 1387

رده بندی دیویی : 297/957

شماره کتابشناسی ملی : 1‌5‌8‌3‌3‌4‌2

خیراندیش دیجیتالی: کانون فرهنگی اندیشه اصفهان

ویراستار کتاب: مریم محققیان

فهرست

ولایت و اطاعت...1

مباهات خدا و فرشتگان...2

محرمات الهی...3

حبل المتين...4

قرآن...5

صلوات کفاره گناه...6

وصف امام...7

استعانت از امام...8

خورشید هدایت...9

محاسبه ی نفس...10

ناپایداری دنیا...11

گناهان کوچک و بزرگ...12

آتش حسد...13

حرص و حسد... 14

تندروی...15

رنج ادب...16

فرومایه کیست؟...17

راه نگه داشتن نعمت ها... 18

کنترل خشم...19

چهار اندرز اجتماعی...20

قناعت...21

مراقبت زبان...22

خود رأیی...23

کلید فقر...24

عیب پوشی...25

روزی اندک...26

طلب معاش...27

رفتار مؤمن...28

شناختن قدر خویشتن...29

تدبیر در امور...30

یاد مرگ...31

اخلاق بد...32

مشاجره...33

رضایت از اعمال دیگران....34

گنج دانش....35

صله ی رحم...36

علامت فهم...37

بیم و امید...38

ارزش اندیشه...39

سكوت...40

مقدمه

به نام خداوند مهرآفرین

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و خاندان پاکش علیهم السلام فرمانروایان اقالیم سخن اند، سخن در کام آسمانی آنان نرم تر از آب، در جان جویباران است. جوشش سخن از لبان گوهر بار آنان، چونان جوشش نور از چشمه ی خورشید است. آنان بر خلاف دیگران، دانش را از منابع بشری و از لابلای کتابها در نیافته اند، بلکه شهد علم را دست شاهد علیم علّام، در کامشان ریخته است. علم آنان از مقوله ی علم حضوری است، نه از جنس علم حصولی. چیزی نزد آنان ناپیدا نیست تا با کاوش و جست وجو پیدایش کنند.

در زیارت جامعه کبیره در وصف اهل بیت علیهم السلام به توصیفاتی بر می خوریم که در خور فهم ما، عظمت اندیشه و دانش آنان را باز می نمایاند. توصیفاتی چونان: گنجینه داران علم، گنجوران دانش، نور و برهان الهی، نگاه داران راز الهی، خزانه داران علم خداوندی، ودیعه داران حکمت، ربانی زبان های وحی الهی، میراث داران نبوت و... از جمله توصیفاتی است که از آن بزرگان بی نظیر ارائه شده است. تردیدی نیست که برای دست یابی به سرچشمه ی دانش و معدن، حکمت، باید رو به درگاه آن بزرگان نهاد و گوهر علم و حکمت را در نزد آنان جست و از این منظر، بازخوانی سخنان گهربار امامان هدایت، ضرورتی فرا زمانی است که در هر روزگار و زمانی می تواند فرزندان آن روزگاران را به اندیشه درست و مسیر حق راهنمون سازد و شاید به همین دلیل است که در روایات تأکید فراوانی بر حفظ احادیث پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام آن حضرت شده است و حفظ

و انتقال احادیث، ارج و اهمیتی فراوان یافته و پاداش بهشت برای آن مقرر گردیده است.

روشن است که انتقال و حفظ احادیث معصومین علیهم السلام به معنای حفظ و اشاعه ی گوهرهای بی بدیلی از دانش و حکمت است که از معدن الهی آن استخراج شده و همواره همچون چراغی روشن، راه فرزندان آدم را نورافشان می کند. مخاطبان ارجمند می دانند که حفظ چهل حدیث، مورد تأکید پیامبر اعظم اسلام صلی الله علیه و آله و توجه ویژه ی عالمان دین بوده است، به گونه ای که کتابهای اربعین حدیث، مجلدات قابل توجهی از آثار عالمان بزرگ دینی را به خود اختصاص داده و امام راحل قدس سره نیز با نگاشتن کتاب اربعین به این مهم اهتمام ورزیده اند.

اداره امور فرهنگی آستان قدس رضوی با توجه به این مهم بر آن شد که اربعینی از سخنان امام رضا علیه السلام را در مجموعه ای کوچک، به پیشگاه دوستداران و پیروان آن حضرت تقدیم کند تا مؤمنان از خورشید پر فروغ اندیشه ی آن حضرت، خوشه های نور بچینند و از فروغ عالم آرای آن بهره ور گردند. و در ذیل احادیث، اشعاری با نگاه به سخنان آن حضرت آورده شده است. امید است که دوستداران آن حضرت ما را از پیشنهادها و انتقادهای خود بی بهره نگذارند.

آستان قدس

معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی اداره امور فرهنگی

قال الرضا علیه السلام

مَن كَانَ مِمَّا وَ لَمْ يُطِعِ اللَّهَ فَلَيسَ مِنا هر کس خودش را از ما بداند و خدا را اطاعت نکند از ما نیست.

(سفينة البحار 2/ ص 98)

هر چند زبان الکنم گویا نیست

در طاقت این قطره ی دل، دریا نیست

سلطان سریر ارتضا فرمودند:

هر کس که مطیع حق نشد از ما نیست

قل الرضا علیه السلام

مَن فَعَلَ مَا لَزِمَهُ مِن أمرِ المؤمنين بَاهَی اللَّهُ تَعَالَی بِهِ وَ مَلائِكَتَهُ هر کس حقوق لازمش نسبت به مؤمنان را انجام دهد خداوند و فرشتگان به او مباهات می کنند.

(مستدرک الوسائل/ ج 2/ ص 413)

در حق برادران مراعات، خوش است

شب با غزل و اشک و مناجات خوش است

از سوی ملایک و خداوند کریم

بر بربنده ی این چنین مباهات خوش است

قال الرضا علیه السلام

اِعلَم أنَّه الوَرَعَ أنفَعُ مِن تَجَنُّبِ مَحارِمِ اللهِ وَلکفٌ عَنْ أَذى الَمُؤْمِنِ هیچ خویشتن داریی سودمندتر از دوری از حرام و پرهیز از آزار مؤمنان نیست.

(فقه الرضا علیه السلام/ ص 356)

از کار حرام ، نفس را باز بدار بال و پر روح را به پرواز بدار از ذهن بشوی مؤمن آزاری را در جامعه خویش را سرافراز بدار

قال الرضا علیه السلام.

هُوَ الْقُرْآنَ حَبْلُ اللَّهِ المَتِینُ وَ عُروة الْوُثْقَى قرآن ریسمان محکم الهی و رشته ی استوار و مطمئن او در میان بندگان است.

(بحار الأنوار/ج 17/ص210)

برخیز و غرور نفس بر سنگ بزن

بر آینه ی دل آب بی رنگ بزن

خواهی که از تیرگی به خورشید رسی

بر رشته ی محکم خدا، چنگ بزن

قال الرضا علیه السلام

القران کَلامُ اللّهِ لا تَتَجاوَزُهُ وَ لا تَطْلُبُوا الْهُدی فی غَیْرِه فَتَضِلُّوا. قرآن سخن خداوند است از مرز آن مگذرید و هدایت و سعادت را در غیر آن نجویید که گمراه خواهید شد.

(روضة الواعظين/ ج 1 ص38)

هرگز زگناه، خود سعادت مطلب

از ابر سترون، اشک رحمت مطلب

خواهی که به باغ رستگاری برسی

از غیر کتاب حق، هدايت مطلب

قال الرضا علیه السلام

مَنْ لَمْ يَقدِرْ عَلی مَا يُكَفِّرُ بِهِ ذُنُوبَهُ فَلْيُكْثِرُ مِنَ الصَّلاۀ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ الِهِ فَانَّمَا تَهدِمُ الذُّنُوبَ هَدماً هر کس نمی تواند کفاره گناهانش را بپردازد، بر محمد و آل محمد بسیار صلوات بفرستد زیرا صلوات گناهانش را کاملا از بین می برد.

(عیون اخبار الرضا علیه السلام/ ج1/ص294)

گر معصیتی نموده، کردی گنهی

گر نیست تو را مال که کفاره دهی

بسیار درود بر محمد بفرست

تا عاقبت از عقوبت بد برهی

قال الرضا علیه السلام

الامامُ، الانِیسُ الرَّفِیقُ وَ الوالِد الشَّفیقُ وَ الاخُ الشَّفِیق امام مونسی دلسوز و پدری مهربان و برادری همدل است

(مسند الامام الرضا علیه السلام/ ج 1/ ص 69)

آقا! پدرم! برادرم! مولایم!

هر روز به شوق دیدنت می آیم

امروز تو را حلقه به گوشم که شود

لبریز صدای روشنت فردایم

قال الرضا علیه السلام

إِذَا نَزَلَتْ بِکُمْ شَدِیدَهٌ فَاسْتَعِینُوا بِنَا عَلَی اَللَّهِ هر گاه برای شما پیش آمد سختی روی داد به وسیله ما از خداوند یاری بجویید.

(مستدرک الوسائل/ج5 ص 229)

آنگه که زمانه نا موافق گردد

سیمای فلک آینه ی دق گردد

یاری زامام مهربان می طلبد

هر کس که در این مقام لایق گردد

قال الرضا علیه السلام

الْامَامَ الدَّلِيلُ فِي الْمَهالِكِ، مَنْ فَارقَهُ فَهالِكُ امام راهنمای در مهلکه هاست و هر آنکه از او جدا شود هلاک گردد.

(الكافي/ ج 1/ ص 198)

خورشید هدایت و حیات است امام

سرچشمه ی فیض و برکات است امام

نابود شود هر که از او دور افتد

در مهلکه ها دست نجات است امام

قال الرضا علیه السلام

مَن حَاسَبَ نَفْسَهُ رَبح وَ مَن غَفَلَ عَنها خَسِرَ هر که از نفس خویش حساب کشد سود می برد و هر که غفلت ورزد زیان می بیند

(بحار الانوار/ ج 75، ص 352)

دلبسته به سود این مشاغل نشوید

پابند به این خرده مسائل نشوید

از کرده ی نفس خود حسابی بکشید

از سود و زیان خویش غافل نشوید

قال الرضا علیه السلام

عَجِبْت لمَن اختبر الدنیا و تقلبنا كيف يَطمَئنُ الِيْها در شگفتم چگونه کسی که دنیا را آزموده و تغییرات آن را به چشم خود دیده باز دل به دنیا می بندد.

(بحار الانوار/ ج 75، ص450)

وه! دیده چقدر مرگ ماهی ها را

این جذر و مد و تلاطم دریا را

دل بسته دوباره هم بر این موجا موج

انگار که بسته دیده ی بینا را

قال الرضا علیه السلام

الصغائر مَنَ الذُنوبِ طُرُقُ الی الکبَائرِ مَنْ لَمْ يخفِ اللَّهَ فِي القَلِيلِ لَمْ يَخَفهُ فِي الکثَیرِ گناهان کوچک زمینه ی رسیدن به گناهان بزرگ است هر که در گناه کوچک از خدا نترسد در گناه بزرگ هم از خدا نخواهد ترسید.

(عيون اخبار الرضا علیه السلام/ ج 2، ص 180)

هرگز عمل شوم مبارک مشمار

یک جو گنه خویشتن اندک مشمار

سوی گنه کبیره ات تا نکشد

این معصیت صغیره کوچک مشمار

قال الرضا علیه السلام

لَيْسَ لِبَخِيلٍ رَاحَهُ وَ لا لِحَسُود لَذَة خسیس را آسایشی و حسود را لذتی نیست.

(تحف العقول/ ص 450 )

بر مال کسان دوختن چشم بد است

رزق من و تو دست خدای احد است

از زندگی آسایش و لذت نبرد

هر کس به دلش شعله ی بخل و حسد است

قال الرضا علیه السلام

إِیَّاكُمْ وَ الْحِرْصَ وَ الْحَسَدَ فَإِنَّهُمَا أَهْلَكَا الْأُمَمَ السَّالِفَةَ از حرص و حسد بپرهیزید زیرا این دو صفت امت های گذشته را نابود کرده است.

(بحار الانوار/ 75، 346)

از یاد مبر زمزمه های دین را

مفهوم بلند قصه ای دیرین را

حرص و حسد این دو اژدها سوزانده

امتهای گذشته و پیشین را

قال الرضا علیه السلام

سُرْعَهُ الْمَشْيِ تَذهَبُ بِبَهاءِ الْمُؤْمِنِ تند روی شکوه مؤمن را از بین می برد

(خصال صدوق/ ص 9)

از سیلی باد نقش شن می شکند

هر شاخه گلی است مطمئن می شکند

ای دوست شکوه و هیبتت بی تردید

از شیوه رفتنی خشن می شکند

قال الرضا علیه السلام

الأَدَبُ کلفهُ فَمَن تَكَلَّفَ الأَدَبَ قَدَرَ علیه ادب نتیجه ی تحمل سختی است هر که این سختی را تحمل کند به ادب دست یابد.

(اصول كافى 1 ص/ 24)

راهی ست که سنگلاخ و رهزن دارد

افتادن و ماندن و شکستن دارد

سرمنزل این راه مقام ادب است

زین روست که ارزش رسیدن دارد

قال الرضا علیه السلام

أَسَّفِلَۀُ مَن كَانَ لَهُ شَيْءٌ يُلْهيه عَن اللهِ تَعَالَی پست و فرومایه کسی است که چیزهایی دارد که باعث غفلت او از یاد خدا می شود.

(مستدرک الوسائل ج 13، ص 269)

در جامعه پست و خوار و منفور افتد

هر کس به تعلقات مغرور افتد

سرگرم شود به آن چه دارد شب و روز

از یاد خدای مهربان دور افتد

قال الرضا علیه السلام

يَا أَيُّها النَّاس إتَّقُوا للهَ فِي نِعَمِ الله عَلَيْكُمْ فلا تنفِرُوها عَنكُمْ بِمَعَاصِيهِ ای مردم تقوا را درباره ی نعمت های الهی رعایت کنید و نعمت ها را با گناه و معصیت از خدا مرانید

(عیون اخبار الرضاء علیه السلام/ ج 2، ص 169)

ای آن که به لب نشانده لبخندی را

بشنو زامام مهربان پندی را

با معصیت و جرم و نمک نشناسی

از خویش مران لطف خداوندی را

قال الرضا علیه السلام

لمُؤمِنُ إذَا غَضِبَ لَمْ يُخرِجهُ غَضََبُةُ مِنَ الْحَق مؤمن هر گاه خشمگین شود خشمش او را از مسیر حق منحرف نمی سازد.

(بحار الانوار ج 75/ص352)

سنگینی رنج، نا صبورش نکند

خاموش، غم زمانه نورش نکند

خشم و غضب و خروش هم، مؤمن را

هرگز زمسیر راست، دورش نکند

قال الرضا علیه السلام

اصْحَب السُّلْطَانَ بِالْحَذَرِ وَالصَّدِيقَ بالتَّواضُعِ وَالعَدُّوِّ بالتَّحَرُّزِ وَ العَامَّة بالبِشرِ در برابر قدرتمندان محتاط، در برابر دوستان فروتن، در برابر دشمنان مراقب و در برابر مردمان گشاده رو باش

(بحار الأنوار/ج 71/ ص 167)

در صحبت سلطان قد،ر اهل حذر باش

با دوست صمیمانه تر از دیده ی تر باش

با دشمن خود، تیزنشین فکر ضرر باش

با عامه بشکفته چو گلهای سحر باش

قال الرضا علیه السلام

القناعَهُ تَجْتَمِعُ الى صِيَانَة النَّفسِ وَ عِزُّ الْقَدَر قناعت هم نشین کرامت و سربلندی است و سربلندی است.

(بحار الأنوار ج 75/ ص 349)

از سایه ی هر کفر و گناهی بگریز

از معرض آتش تباهی بگریز

می خواهی اگر عزیز و ایمن باشی

از وسوسه ی زیاده خواهی بگریز

قال الرضا علیه السلام

اِحفِظ لِسانَکَ تَعِزُّ زبان خود را نگهدار عزیز می شوی.

(اصول کافی/ ج 2، ص 113)

می خواهی اگر بلند گردد نامت

آیینه ی عزت بشود فرجامت

جز صحبت حق که روز و شب باید گفت

ای دوست نگهدار زبان در کامت

قال الرضا علیه السلام

خَاطَرَ بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَغْنَی بِرَأْيِهِ آن که خود رأی باشد خود را به هلاکت افکنده است.

(عیون اخبار الرضا علیه السلام/ ج 2، ص 54

هر کس که به رأی خویش مغرور شود

از ساحل امن و عافیت دور شود

کوه است اگر ریگ روان می گردد

پیل است اگر بشکند و مور شود

قال الرضا علیه السلام

المَسْاَلة مِفْتَاحُ البُوسِ دست نیاز به سوی دیگران بردن کلید فقر و تنگدستی است.

(بحار الانوار/ ج 93، ص 157)

بر سفره این و آن سخن ساز مکن

جز درگه حق نیازت ابراز مکن

کار تو اگر بسته بماند بهتر

دروازه ی فقر را به خود باز مکن

قال الرضا علیه السلام

لَمَذيعُ بِالسَّيئهِ مَخذولُ وَ الْمُسْتَترُ بِالسَّيْئةِ مَغْفُورُ لَهُ هر که کار زشت دیگران را بر ملا کند خوار می گردد و هر که آن را بپوشاند خدایش می آمرزد.

(ميزان الحكمة/ ج 2، ص 988)

هر کس پی عیب دیگران می افتد

خود نیز ز چشم مردمان می افتد

بر دفتر پرده پوش هم پرده لطف

از سوی خدای مهربان می افتد

قال الرضا علیه السلام

لاتسْقِلُوا قَليلَ الرِّزقِ فَتُحرَمُوا كَثِيرَة روزی کم را اندک نشمارید که از روزی فراوان محروم می شوید.

(بحار الانوار/ 75، 347)

چون می رسد این فیض دمادم خوبست

باران چه به رگبار چه نم نم خوبست

هر روز به طرز دیگری می آید

روزی چه اگر زیاد اگر کم خوبست

قال الرضا علیه السلام

لَيْسَ لِلنَّاسِ بُدُّ مِن طَلَبٍ مَعاشِهِمْ فَلا تَدَعِ الطَّلَبَ انسان برای معیشت چاره ای جز تلاش ندارد پس سعی و تلاش را رها مکن

(وسائل الشيعة، ج 12، ص 18) |

تا مهر و مه اند گرم گردیدن خویش

انسان ببرد نتیجه از چیدن خویش

برخیز و غبار کاهلی را بتکان

تا گل ببری به خرمن از دامن خویش

قال الرضا علیه السلام

الْمُؤْمِنُ الَّذِي إِذَا أَحْسَنَ اسْتَبشَرَ وَ إِذا اسَاءَ اسْتَغْفَرَ مؤمن کسی است که چون نیکی کند شاد و چون بدی کند استغفار نماید.

(عيون اخبار الرضا علیه السلام/ ج 2، ص 4)

آن کس که مطیع حضرت دادار است

خوشنود به کار نیک و نیکوکار است

چون مرتکب خطا شود می بینی

در حالت توبه است و استغفار است

قال الرضا علیه السلام

ما هَلَكَ امرُوٌ عَرَفَ قَدرَةُ هر که قدر خویش بشناسد نابود نخواهد شد.

(بحار الأنوار/ ج 72/ ص 66 ) |

جهل است شب و نگاه عالم روز است

یک پرتو علم آسمان افروز است

بی معرفت نفس به مقصد نرسی

آن کس که شناخت قدر خود پیروز است

قال الرضا علیه السلام

لَتَّدبيرُ قَبْلَ الْعَمَلِ يُؤْمِنُكَ مِنَ النَّدَمِ تدبیر قبل از عمل، تو را از پشیمانی در امان می دارد.

(عیون اخبار الرضا علیه السلام/ ج 2، ص 54)

تدبیر پس از نتیجه بی تاثیر است

چون شیر که بسته درغل و زنجیر است

از دغدغدی ندامت آزاد شود

پیش از عمل آن که صاحب تدبیر است

قال الرضا علیه السلام

انَّ ذِكرَ الْمَوْتِ أَفَضَلُ العِبَادَةِ همانا یاد مرگ برترین عبادت است.

(بحار الأنوار ج 75 ص 347

تا قسمت ماست برگ برگ افتادن

چون غنچه ز بارش تگرگ افتادن

در زمره ی بهترین عبادات بود

با هر نفسی به یاد مرگ افتادن

قال الرضا علیه السلام

يَاكُمْ وَسُوَءَ الْخَلْقِ فَإِنَّ سَیِّي ءَ الخُلقِ فِی النَّارِ لا مَحالَةَ از بداخلاقی بپرهیزید زیرا بد اخلاق بدون تردید در آتش

(عیون اخبار الرضا علیه السلام/ ج 1، 34)

با جان و دل این اشاره را قاب بگیر

در اهل جهان شیوه ی مهتاب بگیر

اخلاق بدت تو را به آتش نکشد

با پیر و جوان طریقت آب بگیر

قال الرضا علیه السلام

أَيَّاكُمْ وَ مُشَاجَرَة النَّاسِ فَإِنَّها تُظهِرُ الغِرَّة و تُدفِنُ العزَّة از مشاجره با مردم بپرهیزید زیرا مشاجره عیوب نهفته را آشکار می سازد و عزت را از بین می برد

(مسند الامام الرضا علیه السلام/ ج 1، 274)

هر کس که گلاویز رفیقان گردد

بازار گرانقدری اش ارزان گردد

جنگ و جدل افتادن سنگی است به حوض

هر چه گل ولای آن نمایان گردد

قال الرضا علیه السلام

مَن رَضِيَ شَيْئًا كَانَ كَمَن أتاهُ هر که از کاری راضی باشد مثل کسی است که آنرا انجام داده است.

(عیون اخبار الرضا علیه السلام/ ج 1، ص 273)

فرمود رضا علیه السلام - بلند بادا نامش -

چون راضی و خشنود ز کاری گردی

انگار که داده ای خودت انجامش

قال الرضا علیه السلام

الَعِلْمُ خزائِنُ وَ مَفَاتِيحُهُ السُّوَالُ دانش گنجینه ای درب بسته و کلید آن سؤال است.

(عيون اخبار الرضا علیه السلام/ ج 2، ص 28)

گر رنگ طلب به حس و حالت بدهند

گنجینه ای از علم و کمالت بدهند

بر گنج فرو بسته ی دانش ای دوست

باید که کلیدی از سوالت بدهند

قال الرضا علیه السلام

مَن لَّمْ يَصِلْ رَحِمَهُ لَمْ يَتَّقِ اللَّهَ عَزََّوَجَل هر که صله رحم نکند تقوای الهی را رعایت نکرده است.

(عیون اخبار الرضا علیه السلام/ ج2، ص 234)

دلتنگی پر شکستگان را دریاب

با سایه ی لطف، خستگان را دریاب

می خواهی اگر خدا تو را گیرد دست

از بهر خدای بستگان را دریاب

قال الرضا علیه السلام

مِن عَلَامَاتِ الْفِقهِ الحِلم وَ العِلْمُ وَالصَّمْتُ همانا از نشانه های دین شناسی، بردباری، دانش و سکوت است.

(الکافی ج 2، ص 113)

ای آن که لباس علم را می پوشی

در جاده ی فقه و راه دین می کوشی

شرط است که با تلاش همراه کنی

گنجینه ی حلم و دانش و خاموشی

قال الرضا علیه السلام

لا يَخَافُ عَبْدُ الَّا دَنبَهُ وَ لا يَرْجُوا الّا رَبَّهُ بنده باید جز از گناهانش نترسد و جز به خدا امید نبندد.

(عیون اخبار الرضا علیه السلام/ ج 2، ص 44)

دل بر دو سه دم گرمی بازارمبند

امید به هیچ کس به جز یار مبند

از غیر گناه خود زچیزی نهراس

دل جز به خدای حی دادار مبند

قال الرضا علیه السلام

لَيْسَتِ الْعِبَادَةُ كَثرَة اصْيَامِ وَ الصَّلاةِ وَ إنّمَا الْعِبَادَةُ كَثرَةُ التَفَكَُّرِ فِي أمرِ الله عبادت، بسیاری روزه و نماز نیست و همانا عبادت، بسیار اندیشیدن در امر خداست

(تحف العقول/ ص 442)

تا شمع نسوخت، شعله و نور نشد

بی سختی و رنج گنج میسور نشد

فرمود: عبادات خداوند ودود

هرگز به نماز و روزه محصور نشد

قال الرضا علیه السلام

إِنَّ الصَّمتَ بابُ مِن أبوابِ الحِكمَةِ سکوت دری از درهای حکمت است.

(الکافی/ ج 2، ص 113)

با خلق خداوند دورویی بس کن

سنگ افکنی راه نکویی بس کن

فرمود: سکوت باب حکمت باشد

بسیار مگو، زیاده گویی بس کن