ترجمه وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة جلد 8

مشخصات کتاب

سرشناسه:حرعاملی، محمدبن حسن، 1033 - 1104ق.

عنوان و نام پدیدآور: ترجمه وسائل‌الشیعه‌الی تحصیل مسائل ‌الشریعه

تالیف: محمد بن‌الحسن الحر العاملی؛ تحقیق: محمدرضا الحسینی الجلالی / ترجمه: گروهی از محققین مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان

مشخصات نشر دیجیتالی: مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان 1400 ه ش

مشخصات ظاهری:30‌ج.

موضوع:احادیث شیعه -- قرن 11ق.

موضوع:احادیث احکام

شناسه افزوده: متن عربی موسسه آل‌البیت علیهم‌السلام لاحیاء‌التراث(قم)

رده بندی کنگره:BP135/ح4ت7 ی1300

رده بندی دیویی:297/212

شماره کتابشناسی ملی:1321690

اشارة

تفصیل وسائل‌الشیعه‌الی تحصیل مسائل‌الشریعه

تالیف: محمد بن‌الحسن الحر العاملی

تحقیق: محمدرضا الحسینی الجلالی

بسم الله الرحمن الرحیم

[تتمة کتاب الصلاة]

أَبْوَابُ صَلَاةِ الِاسْتِسْقَاءِ

1- بَابُ اسْتِحْبَابِهَا وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ جُمْلَةٍ مِنْ أَحْکَامِهَا

اشارة

1- بَابُ اسْتِحْبَابِهَا وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ جُمْلَةٍ مِنْ أَحْکَامِهَا⁽¹⁾1 بَابُ اسْتِحْبَابِهَا وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ جُمْلَةٍ مِنْ أَحْکَامِهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز باران و کیفیت آن و مقداری از آداب آن

[رقم الحدیث الکلی: 9988 - رقم الحدیث الباب: 1]

9988- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ صَلَاةِ الِاسْتِسْقَاءِ فَقَالَ مِثْلُ صَلَاةِ الْعِیدَیْنِ یُقْرَأُ فِیهَا وَ یُکَبَّرُ فِیهَا (کَمَا یُقْرَأُ وَ یُکَبَّرُ فِیهَا) ⁽³⁾یَخْرُجُ الْإِمَامُ فَیَبْرُزُ إِلَی مَکَانٍ نَظِیفٍ فِی سَکِینَةٍ وَ وَقَارٍ وَ خُشُوعٍ وَ مَسْکَنَةٍ وَ یَبْرُزُ مَعَهُ النَّاسُ فَیَحْمَدُ اللَّهَ وَ یُمَجِّدُهُ وَ یُثْنِی عَلَیْهِ وَ یَجْتَهِدُ فِی الدُّعَاءِ وَ یُکْثِرُ مِنَ التَّسْبِیحِ وَ التَّهْلِیلِ وَ التَّکْبِیرِ وَ یُصَلِّی مِثْلَ صَلَاةِ الْعِیدَیْنِ رَکْعَتَیْنِ فِی دُعَاءٍ وَ مَسْأَلَةٍ وَ اجْتِهَادٍ فَإِذَا سَلَّمَ الْإِمَامُ قَلَبَ ثَوْبَهُ وَ جَعَلَ الْجَانِبَ الَّذِی عَلَی الْمَنْکِبِ الْأَیْمَنِ عَلَی الْمَنْکِبِ ⁽⁴⁾الْأَیْسَرِ وَ الَّذِی عَلَی الْأَیْسَرِ عَلَی الْأَیْمَنِ فَإِنَّ النَّبِیَّ ص کَذَلِکَ صَنَعَ.

ترجمه:

هشام بن حكم گويد: از امام صادق عليه السّلام دربارۀ طلب نماز باران و كيفيّت آن پرسيدم.

فرمود: نماز طلب باران همانند نماز عيد فطر و عيد قربان است كه نمازگزار در آن قرائت مى‌كند و تكبير مى‌گويد؛ آن‌سان كه در نماز عيد قرائت مى‌كند و تكبير مى‌گويد.

در اين نماز امام جماعت، از خانه خارج مى‌شود و در بيرون شهر در مكان پاكيزه‌اى با آرامش و وقار و فروتنى و شكستگى ظاهر مى‌شود و مردم نيز با او بيرون مى‌روند. آن‌گاه خداوند را حمد و سپاس گويد، تعظيم و ستايش نمايد و در دعا مى‌كوشد و بسيار تسبيح، تهليل، تكبير مى‌گويد، و دو ركعت نماز مانند نماز عيد با دعا و طلب حاجت و كوشش مى‌گزارد، و چون امام سلام مى‌دهد، لباس خود را برمى‌گرداند؛ به گونه‌اى كه شانۀ راست رداى او به شانۀ چپش افتد و شانۀ چپ ردايش بر شانۀ راستش قرار گيرد؛ زيرا پيامبر صلّى اللّه عليه و اله نيز اين‌گونه عمل مى‌نمود.

[رقم الحدیث الکلی: 9989 - رقم الحدیث الباب: 2]

9989- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یُونُسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنْ

فَضَالَةَ بْنِ أَیُّوبَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سُلَیْمَانَ جَمِیعاً عَنْ مُرَّةَ مَوْلَی (مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ) ⁽¹⁾قَالَ: صَاحَ أَهْلُ الْمَدِینَةِ إِلَی مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ فِی الِاسْتِسْقَاءِ فَقَالَ لِیَ انْطَلِقْ إِلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَسَلْهُ مَا رَأْیُکَ فَإِنَّ هَؤُلَاءِ قَدْ صَاحُوا إِلَیَّ فَأَتَیْتُهُ فَقُلْتُ لَهُ فَقَالَ لِی قُلْ لَهُ فَلْیَخْرُجْ قُلْتُ مَتَی یَخْرُجُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَالَ یَوْمَ الْإِثْنَیْنِ- قُلْتُ کَیْفَ یَصْنَعُ قَالَ یُخْرِجُ الْمِنْبَرَ ثُمَّ یَخْرُجُ یَمْشِی کَمَا یَمْشِی ⁽²⁾یَوْمَ الْعِیدَیْنِ- وَ بَیْنَ یَدَیْهِ الْمُؤَذِّنُونَ فِی أَیْدِیهِمْ عَنَزُهُمْ حَتَّی إِذَا انْتَهَی إِلَی الْمُصَلَّی یُصَلِّی بِالنَّاسِ رَکْعَتَیْنِ بِغَیْرِ أَذَانٍ وَ لَا إِقَامَةٍ ثُمَّ یَصْعَدُ الْمِنْبَرَ فَیَقْلِبُ رِدَاءَهُ فَیَجْعَلُ الَّذِی عَلَی یَمِینِهِ عَلَی یَسَارِهِ وَ الَّذِی عَلَی یَسَارِهِ عَلَی یَمِینِهِ ثُمَّ یَسْتَقْبِلُ الْقِبْلَةَ فَیُکَبِّرُ اللَّهَ مِائَةَ تَکْبِیرَةٍ رَافِعاً بِهَا صَوْتَهُ ثُمَّ یَلْتَفِتُ إِلَی النَّاسِ عَنْ یَمِینِهِ فَیُسَبِّحُ اللَّهَ مِائَةَ تَسْبِیحَةٍ رَافِعاً بِهَا صَوْتَهُ ثُمَّ یَلْتَفِتُ إِلَی النَّاسِ عَنْ یَسَارِهِ فَیُهَلِّلُ اللَّهَ مِائَةَ تَهْلِیلَةٍ رَافِعاً بِهَا صَوْتَهُ ثُمَّ یَسْتَقْبِلُ النَّاسَ فَیَحْمَدُ اللَّهَ مِائَةَ تَحْمِیدَةٍ ثُمَّ یَرْفَعُ یَدَیْهِ فَیَدْعُو ثُمَّ یَدْعُونَ فَإِنِّی لَأَرْجُو أَنْ لَا تَخِیبُوا قَالَ فَفَعَلَ فَلَمَّا رَجَعْنَا ⁽³⁾قَالُوا هَذَا مِنْ تَعْلِیمِ جَعْفَرٍ.

وَ

فِی رِوَایَةِ یُونُسَ ⁽⁴⁾

فَمَا رَجَعْنَا حَتَّی أَهَمَّتْنَا أَنْفُسُنَا.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽⁵⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

غلام خالد گفت اهل مدينه بناله در آمده رفتند پيش محمّد بن خالد(فرماندار مدينه)و تقاضاى طلب باران كردند. قرة گفت خالد بمن امر كرد كه برو پيش حضرت صادق بگو نظر شما چيست اينها بناله و فغان پيش من آمده‌اند.مأموريت را انجام دادم فرمود بگو براى طلب باران خارج شود.عرض كردم چه وقت؟فرمود:روز دوشنبه.گفتم چكار بكند؟ فرمود منبر را بيرون ببرند بعد پياده خارج مى‌شود همان طورى كه روز عيد قربان و عيد فطر ميرود در جلو در او اذان گويان در حالى كه نيزه كوتاهى شبيه عصا در دست دارند حركت مى‌كنند تا بجايگاه نماز برسند در آنجا دو ركعت نماز بدون اذان و اقامه مى‌خواند بعد بالاى منبر ميرود رداى خود را چپه مى‌پوشد طرف راست را بطرف چپ و طرف چپ را بطرف راست ميپوشد رو بقبله مى‌ايستد با صداى بلند صد تكبير ميگويد بعد متوجه جمعيت طرف راست خود شده با صداى بلند صد مرتبه سبحان اللّٰه. ميگويد بعد متوجه جمعيت طرف چپ شده صد مرتبه لا اله الا اللّٰه. ميگويد با صداى بلند سپس رو بمردم نموده صد مرتبه الحمد للّٰه. ميگويد بعد از آن دست بلند نموده دعا مى‌كند مردم نيز دعا ميكنند اميدوارم كه نااميد نشوند. گفت همين كار را كرد وقتى برگشتيم مردم ميگفتند اين طريقه طلب باران را حضرت صادق داده.

[رقم الحدیث الکلی: 9990 - رقم الحدیث الباب: 3]

9990- 3- ⁽⁶⁾قَالَ الْکُلَیْنِیُّ وَ فِی رِوَایَةِ ابْنِ الْمُغِیرَةِ تُکَبِّرُ فِی صَلَاةِ الِاسْتِسْقَاءِ کَمَا تُکَبِّرُ فِی الْعِیدَیْنِ- فِی الْأُولَی سَبْعاً وَ فِی الثَّانِیَةِ خَمْساً وَ یُصَلِّی قَبْلَ الْخُطْبَةِ وَ یَجْهَرُ بِالْقِرَاءَةِ وَ یَسْتَسْقِی وَ هُوَ قَاعِدٌ.

ترجمه:

در روايت ابن مغيره آمده است (امام عليه السّلام فرمود): امام جماعت، در نماز استسقاء مانند نماز دو عيد در ركعت اوّل هفت مرتبه و در ركعت دوم پنج مرتبه تكبير مى‌گويد و نماز را پيش از خطبه به جا مى‌آورد و قرائت را بلند مى‌خواند و در حالى كه نشسته است، طلب باران مى‌كند.

[رقم الحدیث الکلی: 9991 - رقم الحدیث الباب: 4]

9991- 4- ⁽¹⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ (رُزَیْقٍ عَنْ أَبِی الْعَبَّاسِ) ⁽²⁾عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: أَتَی قَوْمٌ رَسُولَ اللَّهِ ص فَقَالُوا لَهُ ⁽³⁾إِنَّ بِلَادَنَا قَدْ قُحِطَتْ ⁽⁴⁾فَادْعُ اللَّهَ یُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَیْنَا فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِالْمِنْبَرِ فَأُخْرِجَ وَ اجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَعِدَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ دَعَا وَ أَمَرَ النَّاسَ أَنْ یُؤَمِّنُوا الْحَدِیثَ.

ترجمه:

ابو العباس رزيق از امام صادق عليه السّلام روايت مى‌كند كه فرمود:گروهى نزد پيامبر اكرم صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم آمدند و عرض كردند:اى رسول خدا!سرزمين ما چند سال است كه به خشكسالى گرفتار شده است.خداى تبارك و تعالى را بخوان تا براى ما بارانى فرو فرستد.پيامبر اكرم صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم دستور داد منبرى در بيرون شهر بنهند.منبر به بيرون از شهر آورده شد و مردم اجتماع كردند.پيامبر بر منبر رفت و دعا كرد و به مردم دستور داد كه آمين بگويند...

[رقم الحدیث الکلی: 9992 - رقم الحدیث الباب: 5]

9992- 5- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِیَاثٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ سُلَیْمَانَ بْنَ دَاوُدَ خَرَجَ مَعَ أَصْحَابِهِ ذَاتَ یَوْمٍ لِیَسْتَسْقِیَ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

حفص بن غياث از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت فرمود: روزى حضرت سليمان عليه السّلام با اصحاب خود براى طلبيدن باران و مراسم استسقاء از شهر بيرون رفت،...

[رقم الحدیث الکلی: 9993 - رقم الحدیث الباب: 6]

9993- 6- ⁽⁶⁾قَالَ وَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُصَلِّی الِاسْتِسْقَاءَ ⁽⁷⁾رَکْعَتَیْنِ وَ یَسْتَسْقِی وَ هُوَ قَاعِدٌ.

ترجمه:

امام باقر عليه السّلام فرمود: رسول خدا صلّى اللّٰه عليه و آله براى طلب باران دو ركعت نماز ميكرد. و دعاى استسقاء را نشسته ميخواند...

[رقم الحدیث الکلی: 9994 - رقم الحدیث الباب: 7]

9994- 7- ⁽⁸⁾وَ قَالَ: بَدَأَ بِالصَّلَاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ وَ جَهَرَ بِالْقِرَاءَةِ.

ترجمه:

امام باقر عليه السّلام فرمود: رسول خدا صلّى اللّٰه عليه و آله براى طلب باران دو ركعت نماز ميكرد. و دعاى استسقاء را نشسته ميخواند (يعنى بعد از خطبه). و نيز امام عليه السّلام (در ادامه موضوع) فرمود: آن حضرت نماز را پيش از خطبه ميكرد. و در اين نماز با صداى بلند قراءت را بجا مى‌آورد....

[رقم الحدیث الکلی: 9995 - رقم الحدیث الباب: 8]

9995- 8- ⁽⁹⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ظَرِیفٍ

عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عُلْوَانَ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیٍّ ع قَالَ: کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُکَبِّرُ فِی الْعِیدَیْنِ وَ الِاسْتِسْقَاءِ فِی الْأُولَی سَبْعاً وَ فِی الثَّانِیَةِ خَمْساً وَ یُصَلِّی قَبْلَ الْخُطْبَةِ وَ یَجْهَرُ بِالْقِرَاءَةِ.

⁽¹⁾

ترجمه:

على عليه السّلام فرمود:روش رسول خدا صلّى اللّٰه عليه و آله و سلّم اين بود كه، براى نماز عيد فطر و قربان و نماز باران تكبير مى‌گفت.در نماز اول هفت تكبير و در نماز دوم پنج تكبير،و نماز را قبل از خطبه و با قرائت بلند مى‌خواند.

2- بَابُ اسْتِحْبَابِ الصَّوْمِ ثَلَاثاً وَ الْخُرُوجِ لِلِاسْتِسْقَاءِ یَوْمَ الثَّالِثِ وَ أَنْ یَکُونَ الْإِثْنَیْنِ أَوِ الْجُمُعَةَ

اشارة

⁽²⁾2 بَابُ اسْتِحْبَابِ الصَّوْمِ ثَلَاثاً وَ الْخُرُوجِ لِلِاسْتِسْقَاءِ یَوْمَ الثَّالِثِ وَ أَنْ یَکُونَ الْإِثْنَیْنِ أَوِ الْجُمُعَةَ

ترجمه:

باب مستحب است سه روز روزه و خارج شدن برای طلب باران روز سوم و اینکه روز دوشنبه و جمعه باشد

[رقم الحدیث الکلی: 9996 - رقم الحدیث الباب: 1]

9996- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ حَمَّادٍ السَّرَّاجِ قَالَ: أَرْسَلَنِی مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ إِلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَقُولُ: لَهُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ أَکْثَرُوا عَلَیَّ فِی الِاسْتِسْقَاءِ فَمَا رَأْیُکَ فِی الْخُرُوجِ غَداً فَقُلْتُ ذَلِکَ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لِی قُلْ لَهُ لَیْسَ الِاسْتِسْقَاءُ هَکَذَا فَقُلْ لَهُ یَخْرُجُ فَیَخْطُبُ النَّاسَ وَ یَأْمُرْهُمْ بِالصِّیَامِ الْیَوْمَ وَ غَداً وَ یَخْرُجُ بِهِمْ یَوْمَ الثَّالِثِ وَ هُمْ صِیَامٌ قَالَ فَأَتَیْتُ مُحَمَّداً فَأَخْبَرْتُهُ بِمَقَالَةِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع- فَجَاءَ فَخَطَبَ النَّاسَ وَ أَمَرَهُمْ بِالصِّیَامِ کَمَا قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع- فَلَمَّا کَانَ فِی الْیَوْمِ الثَّالِثِ أَرْسَلَ إِلَیْهِ مَا رَأْیُکَ فِی الْخُرُوجِ.

قَالَ وَ فِی غَیْرِ هَذِهِ الرِّوَایَةِ أَنَّهُ أَمَرَهُ أَنْ یَخْرُجَ یَوْمَ الْإِثْنَیْنِ فَیَسْتَسْقِیَ

ترجمه:

حماد بن سراج گوید محمد بن خالد من را خدمت امام صادق (علیه السلام )فرستاد که عرض کنم مردم به من میگیند طلب باران کننظر شما در خروج فردا چگونه است خدمت امام عرض کردم

حضرت فرمود : بگو طلب باران اینگونه نیست به او بگو خارج شود وخطبه بخواند و امرشان کند به روزه ی امروز و فردا و روز سوم خار شود و آنها روزه باشند پیش محمد آمدم و فرمایش امام خبرش کردم آمد خطبه خواند و امر به روزه نمود همانگونه که امام فرموده بود وقتی روز سومشد کسی رافرستاد نظر شما در خروج چیست

در روایت دیگرامر به خروج نمود روز دوشنبه

[رقم الحدیث الکلی: 9997 - رقم الحدیث الباب: 2]

9997- 2- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فِی عُیُونِ الْأَخْبَارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ الْمُفَسِّرِ عَنْ یُوسُفَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زِیَادٍ وَ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَیَّارٍ عَنْ أَبَوَیْهِمَا عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ الْعَسْکَرِیِّ عَنْ آبَائِهِ عَنِ الرِّضَا ع فِی حَدِیثٍ أَنَّ الْمَطَرَ احْتَبَسَ فَقَالَ لَهُ الْمَأْمُونُ- لَوْ دَعَوْتَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فَقَالَ لَهُ الرِّضَا ع نَعَمْ قَالَ فَمَتَی تَفْعَلُ ذَلِکَ وَ کَانَ

یَوْمَ الْجُمُعَةِ- قَالَ یَوْمَ الْإِثْنَیْنِ- فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَتَانِی الْبَارِحَةَ فِی مَنَامِی وَ مَعَهُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع- وَ قَالَ یَا بُنَیَّ انْتَظِرْ یَوْمَ الْإِثْنَیْنِ- فَابْرُزْ إِلَی الصَّحْرَاءِ وَ اسْتَسْقِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ سَیَسْقِیهِمْ إِلَی أَنْ قَالَ فَلَمَّا کَانَ یَوْمُ الْإِثْنَیْنِ خَرَجَ إِلَی الصَّحْرَاءِ وَ مَعَهُ الْخَلَائِقُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی الْخُرُوجِ یَوْمَ الْإِثْنَیْنِ ⁽¹⁾وَ أَمَّا الْخُرُوجُ یَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَدْ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ عُمُوماً ⁽²⁾وَ هُوَ مَا دَلَّ عَلَی فَضْلِهِ وَ شَرَفِهِ وَ اسْتِحْبَابِ الدُّعَاءِ فِیهِ وَ اشْتِمَالِهِ عَلَی سَاعَةِ الْإِجَابَةِ.

ترجمه:

از حضرت عسگرى حسن بن على از پدر بزرگوارش على بن محمد از پدر بزرگوارش محمد بن على مروى است كه فرمود چون مأمون حضرت رضا(عليه السّلام)را وليعهد خود قرار داد باران آسمان حبس شد پس از اين جهت بعضى حاشيه‌نشينان مجلس مأمون و دشمنان حضرت رضا(عليه السّلام)ميگفتند كه نظر كنيد به بينيد كه چون على بن موسى(عليهما السّلام)آمد و وليعهد ما شد خدا باران را از ما حبس كرد و اين خبر بمأمون رسيد و بر او گران آمد بحضرت رضا(عليه السّلام)عرض كرد كه باران از آسمان باز ايستاده است خدا را ميخوانى و دعا ميكنى كه باران بباراند بر مردم حضرت رضا(عليه السّلام)فرمود بلى عرض كرد چه زمان اين عمل را انجام دهى و در آن وقت روز جمعه بود حضرت فرمود در روز دو شنبه چه رسول خدا(صلّى الله عليه و آله)در شب گذشته بخواب من آمد و امير المؤمنين(عليه السّلام)با او بود فرمود اى پسر من صبر كن تا روز دو شنبه و در آن روز با مردم بصحرا بشتابيد و طلب باران كن بدرستى كه حقتعالى باران بايشان عطا كند و مردم را خبر بده بآنچه حقتعالى بتو بنماياند و مردم از حال خود آگاه نباشند تا اينكه علم مردم بفضل و مكان تو در نزد پروردگار تو زياد شود پس چون كه روز دوشنبه در آمد آن جناب در صبح آن روز روى بصحرا نهاد و خلائق بيرون آمدند

3- بَابُ اسْتِحْبَابِ تَحْوِیلِ الْإِمَامِ رِدَاءَهُ فِی الِاسْتِسْقَاءِ فَیَجْعَلُ مَا عَلَی الْیَمِینِ عَلَی الْیَسَارِ وَ بِالْعَکْسِ‌

اشارة

⁽³⁾3 بَابُ اسْتِحْبَابِ تَحْوِیلِ الْإِمَامِ رِدَاءَهُ فِی الِاسْتِسْقَاءِ فَیَجْعَلُ مَا عَلَی الْیَمِینِ عَلَی الْیَسَارِ وَ بِالْعَکْسِ

ترجمه:

باب اما م در نماز باران عبا را وارونه کند و طرف راست به چپ و چپ به راست باشد

[رقم الحدیث الکلی: 9998 - رقم الحدیث الباب: 1]

9998- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُکَیْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ فِی الِاسْتِسْقَاءِ قَالَ یُصَلِّی رَکْعَتَیْنِ وَ یَقْلِبُ رِدَاءَهُ الَّذِی عَلَی یَمِینِهِ فَیَجْعَلُهُ عَلَی یَسَارِهِ وَ الَّذِی عَلَی یَسَارِهِ عَلَی یَمِینِهِ وَ یَدْعُو اللَّهَ فَیَسْتَسْقِی.

ترجمه:

ابو عبد اللّه صادق (عليه السّلام) گفت: امام بايد دو ركعت نماز بخواند و بعد از نماز، ردائى كه بر شانۀ خود پيچيده چپ و راست نمايد: يعنى آن طرف ردا را كه بر دوش راست خود دارد، روى دوش چپ بيفكند و آن

طرف ديگر كه بر دوش چپ دارد، روى دوش راست بيفكند. امام بايد دعا و نيايش كند و تقاضاى باران كند.

[رقم الحدیث الکلی: 9999 - رقم الحدیث الباب: 2]

9999- 2- ⁽⁵⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَعِیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی الصَّیْرَفِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُفْیَانَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ تَحْوِیلِ النَّبِیِّ ص رِدَاءَهُ إِذَا اسْتَسْقَی قَالَ عَلَامَةٌ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ أَصْحَابِهِ یُحَوَّلُ الْجَدْبُ خِصْباً.

مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی رَفَعَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ قَالَ سُئِلَ الصَّادِقُ ع وَ ذَکَرَ الْحَدِیثَ ⁽²⁾.

ترجمه:

محمّد بن يحيى در روايت مرفوعه‌اى گويد: از امام صادق عليه السّلام از علّت برگردانيدن رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله عباى خود را در هنگام نماز استسقاء پرسيدند.

فرمود: از اين جهت كه علامتى ميان او و اصحابش باشد، كه خشكسالى به فراخى و سرسبزى دگرگون شد.

[رقم الحدیث الکلی: 10000 - رقم الحدیث الباب: 3]

10000- 3- ⁽³⁾وَ فِی الْعِلَلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّلْتِ الْقُمِّیِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ عِیَاضٍ اللَّیْثِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص کَانَ إِذَا اسْتَسْقَی یَنْظُرُ إِلَی السَّمَاءِ وَ یُحَوِّلُ رِدَاءَهُ عَنْ یَمِینِهِ إِلَی یَسَارِهِ وَ عَنْ ⁽⁴⁾یَسَارِهِ إِلَی یَمِینِهِ قَالَ قُلْتُ: لَهُ مَا مَعْنَی ذَلِکَ قَالَ عَلَامَةٌ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ أَصْحَابِهِ یُحَوَّلُ الْجَدْبُ خِصْباً.

ترجمه:

جعفر بن محمد از پدرشان علیهم السلام روایت می­کند که فرمود: رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله و سلم هر گاه طلب باران می کردند به آسمان نگریسته و عباء خود را از راست به چپ و از چپ به راست تغییر می دادند راوی می گوید: عرض کردم: مقصود آن سرور از این کار چه بود؟ فرمود: این کار علامتی میان ایشان و اصحابشان بود و این که خشکی و قحطی به بارندگی و حاصلخیزی مبدّل می گردد.

[رقم الحدیث الکلی: 10001 - رقم الحدیث الباب: 4]

10001- 4- ⁽⁵⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ مَاجِیلَوَیْهِ عَنْ عَمِّهِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی الْقَاسِمِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ لِأَیِّ عِلَّةٍ حَوَّلَ رَسُولُ اللَّهِ ص فِی صَلَاةِ الِاسْتِسْقَاءِ رِدَاءَهُ الَّذِی عَلَی یَمِینِهِ عَلَی یَسَارِهِ وَ الَّذِی عَلَی یَسَارِهِ عَلَی یَمِینِهِ قَالَ أَرَادَ بِذَلِکَ تَحَوُّلَ الْجَدْبِ خِصْباً.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

ابن ابی عمیر از کسی که برایش ذکر کرده از امام صادق علیه السلام روایت می­کند که از ایشان پرسیدم به چه علتی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در نماز طلب باران قسمتی از عباء خود را در راست بود به چپ و آن قسمت که در چپ بود را به راست برمی­گرداند؟ فرمود: با این کار تغییر و تبدیل خشکی به حاصلخیزی را قصد می­کرد. -

4-بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِسْقَاءِ فِی الصَّحْرَاءِ لَا فِی الْمَسْجِدِ إِلَّا بِمَکَّةَ

اشارة

4- ⁽⁷⁾بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِسْقَاءِ فِی الصَّحْرَاءِ لَا فِی الْمَسْجِدِ إِلَّا بِمَکَّةَ

ترجمه:

باب مستحب است طلب باران در صحرا نه در مسجد مگر در مکه

[رقم الحدیث الکلی: 10002 - رقم الحدیث الباب: 1]

10002- 1- ⁽⁸⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ

مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِیِّ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَبِی الْبَخْتَرِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیٍّ ع أَنَّهُ قَالَ: مَضَتِ السُّنَّةُ أَنَّهُ لَا یُسْتَسْقَی إِلَّا بِالْبَرَارِی حَیْثُ یَنْظُرُ النَّاسُ إِلَی السَّمَاءِ وَ لَا یُسْتَسْقَی فِی الْمَسَاجِدِ إِلَّا بِمَکَّةَ.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنِ السِّنْدِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِی الْبَخْتَرِیِّ ⁽¹⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾.

ترجمه:

امیرالمؤمنین علیه السلام فرموده است: سنّت بر این قرار گرفت که فقط در صحراها می­توان طلب باران کرد جایی که مردم به آسمان بنگرند و نیز در هیچ مسجدی جز در مکّه نمی­توان طلب باران کرد.

5- بَابُ أَنَّ الْخُطْبَةَ فِی الِاسْتِسْقَاءِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَ اسْتِحْبَابِ الْجَهْرِ فِیهَا بِالْقِرَاءَةِ

اشارة

⁽³⁾5 بَابُ أَنَّ الْخُطْبَةَ فِی الِاسْتِسْقَاءِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَ اسْتِحْبَابِ الْجَهْرِ فِیهَا بِالْقِرَاءَةِ

ترجمه:

باب خطبه در طلب باران بعد از نماز و مستحب است قرائت با صدای بلند باشد

[رقم الحدیث الکلی: 10003 - رقم الحدیث الباب: 1]

10003- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ مُوسَی بْنِ بَکْرٍ أَوْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ ع أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص صَلَّی لِلِاسْتِسْقَاءِ رَکْعَتَیْنِ وَ بَدَأَ بِالصَّلَاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ وَ کَبَّرَ سَبْعاً وَ خَمْساً وَ جَهَرَ بِالْقِرَاءَةِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

جدم رسول خدا صلوات اللّه عليه دو ركعت نماز استسقاء خواند: ايراد خطبه بعد از نماز انجام گرفت. و در ركعت اول هفت نوبت اللّه اكبر و در ركعت دوم پنج نوبت اللّه اكبر گفت و حمد و سورۀ نماز را با صداى بلند قرائت كرد.

[رقم الحدیث الکلی: 10004 - رقم الحدیث الباب: 2]

10004- 2- ⁽⁶⁾وَ عَنْهُ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ

أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْخُطْبَةُ فِی الِاسْتِسْقَاءِ قَبْلَ الصَّلَاةِ وَ تُکَبِّرُ فِی الْأُولَی سَبْعاً وَ فِی الْأُخْرَی خَمْساً.

قَالَ الشَّیْخُ الْعَمَلُ عَلَی الرِّوَایَةِ الْأُولَی وَ هَذِهِ الرِّوَایَةُ شَاذَّةٌ مُخَالِفَةٌ لِإِجْمَاعِ الطَّائِفَةِ الْمُحِقَّةِ وَ اسْتَدَلَّ بِمَا مَرَّ ⁽¹⁾وَ مَا دَلَّ عَلَی مُسَاوَاتِهَا لِصَلَاةِ الْعِیدِ ⁽²⁾أَقُولُ: وَ یَحْتَمِلُ الْحَمْلُ عَلَی التَّقِیَّةِ لِمَا مَرَّ مِنْ أَنَّ عُثْمَانَ کَانَ یُقَدِّمُ الْخُطْبَةَ عَلَی صَلَاةِ الْعِیدِ ⁽³⁾أَوْ عَلَی الْجَوَازِ هُنَا.

ترجمه:

در روايت ابن مغيره آمده است (امام عليه السّلام فرمود): امام جماعت، در نماز استسقاء مانند نماز دو عيد در ركعت اوّل هفت مرتبه و در ركعت دوم پنج مرتبه تكبير مى‌گويد و نماز را پيش از خطبه به جا مى‌آورد....

6- بَابُ اسْتِحْبَابِ التَّسْبِیحِ عِنْدَ سَمَاعِ صَوْتِ الرَّعْدِ وَ کَرَاهَةِ الْإِشَارَةِ إِلَی الْمَطَرِ وَ الْهِلَالِ وَ اسْتِحْبَابِ الدُّعَاءِ عِنْدَ نُزُولِ الْغَیْثِ‌

اشارة

⁽⁴⁾6 بَابُ اسْتِحْبَابِ التَّسْبِیحِ عِنْدَ سَمَاعِ صَوْتِ الرَّعْدِ وَ کَرَاهَةِ الْإِشَارَةِ إِلَی الْمَطَرِ وَ الْهِلَالِ وَ اسْتِحْبَابِ الدُّعَاءِ عِنْدَ نُزُولِ الْغَیْثِ

ترجمه:

باب مستحب بودن سبخان الله گفتن وقت شنیدن صدای رعد و ناپسند بودن اشاره به باران و هلال و مستحب بودن دعا وقت نزول باران

[رقم الحدیث الکلی: 10005 - رقم الحدیث الباب: 1]

10005- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ قَالَ رُوِیَ أَنَّ الرَّعْدَ صَوْتُ مَلَکٍ أَکْبَرَ مِنَ الذُّبَابِ وَ أَصْغَرَ مِنَ الزُّنْبُورِ فَیَنْبَغِی لِمَنْ سَمِعَ صَوْتَ الرَّعْدِ أَنْ یَقُولَ سُبْحَانَ مَنْ یُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَ الْمَلَائِکَةُ مِنْ خِیفَتِهِ.

ترجمه:

در روايات آمده است: رعد صداى فرشته‌اى است بزرگتر از مگس و كوچكتر از زنبور، و كسى كه صداى رعد را مى‌شنود شايسته است اين ذكر را بخواند:«سبحان من يسبّح الرّعد بحمده و الملائكة من خيفته» يعنى: منزّه است و تنزيه ميكنم خدائى را كه رعد با حمد او، تسبيح او مى‌كند. يا تسبيح و تحميد او مى‌كند و فرشتگان نيز از خشيت او تسبيح و تحميد ميكنند.

[رقم الحدیث الکلی: 10006 - رقم الحدیث الباب: 2]

10006- 2- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا تُشِیرُوا إِلَی الْمَطَرِ وَ لَا إِلَی الْهِلَالِ فَإِنَّ اللَّهَ یَکْرَهُ ذَلِکَ.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ ⁽¹⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی الْحُکْمِ الْأَخِیرِ فِی الدُّعَاءِ ⁽²⁾.

ترجمه:

از امام صادق علیه السلام روایت شده که فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: به باران و ماه نو ماه اشاره نکنید زیرا خداوند این کار را ناپسند می­داند. -

نظرعلامه در بحار زیل حدیث

بیان

یحتمل أن یکون المراد الإشاره علی وجه التعجب کما یقال ما أحسن هذا الهلال و ما أغزر هذا المطر فإنه ینبغی أن یشتغل عندهما بالذکر و الدعاء أو المراد الإشاره و التوجه إلیهما حاله الدعاء بل ینبغی أن یستقبل القبله و یدعو و قد مر الکلام فیه.

**[ترجمه]شاید مقصود اشاره به صورت تعجب و اظهار شگفتی است چناچه گفته شود: عجب خوب ماه نوی است! یا عجب باران پرباری است! زیرا در موقع باران و دیدن هلال ماه سزاوار است به ذکر و دعا پرداخت. یا مقصود اشاره و رو کردن بدان­ها در هنگام دعا باشد، که درست نیست، بلکه شایسته است رو به قبله کرده و دعا کند. و در این باره سخن گفته شد.

7- بَابُ وُجُوبِ التَّوْبَةِ وَ الْإِقْلَاعِ عَنِ الْمَعَاصِی وَ الْقِیَامِ بِالْوَاجِبَاتِ عِنْدَ الْجَدْبِ وَ غَیْرِهِ‌

اشارة

⁽³⁾7 بَابُ وُجُوبِ التَّوْبَةِ وَ الْإِقْلَاعِ عَنِ الْمَعَاصِی وَ الْقِیَامِ بِالْوَاجِبَاتِ عِنْدَ الْجَدْبِ وَ غَیْرِهِ

ترجمه:

باب واجب بودن توبه و جداشدن از گناهان و انجام واجبات وقت نيامدن باران وغیر آن

[رقم الحدیث الکلی: 10007 - رقم الحدیث الباب: 1]

10007- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ کَثِیرٍ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: إِذَا فَشَتْ أَرْبَعَةٌ ظَهَرَتْ أَرْبَعَةٌ إِذَا فَشَا الزِّنَا کَثُرَتِ ⁽⁵⁾الزَّلَازِلُ وَ إِذَا أُمْسِکَتِ الزَّکَاةُ هَلَکَتِ الْمَاشِیَةُ وَ إِذَا جَارَ الْحُکَّامُ فِی الْقَضَاءِ أُمْسِکَ الْقَطْرُ مِنَ السَّمَاءِ وَ إِذَا خُفِرَتِ الذِّمَّةُ نُصِرَ الْمُشْرِکُونَ عَلَی الْمُسْلِمِینَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ أَیْضاً بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ کَثِیرٍ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

عبد الرحمن از امام صادق علیه السلام روایت می­کند که فرمود: هرگاه چهار چیز رواج پیدا کند، چهار چیز ظاهر می­شود: هرگاه زنا منتشر شود زلزله ظاهر می­شود، و هرگاه زکات مال پرداخت نشود چهارپایان هلاک می­شوند، و هرگاه حاکمان در قضاوت ظلم و ستم پیشه کنند باران از آسمان قطع می­شود، و هرگاه عهد و پیمان­ها شکسته شود مشرکان بر مسلمانان پیروز می­شوند.

[رقم الحدیث الکلی: 10008 - رقم الحدیث الباب: 2]

10008- 2- ⁽⁷⁾وَ عَنِ النَّبِیِّ ص أَنَّهُ قَالَ: إِذَا غَضِبَ اللَّهُ عَلَی أُمَّةٍ ثُمَّ لَمْ یُنْزِلْ بِهَا الْعَذَابَ غَلَتْ أَسْعَارُهَا وَ قَصُرَتْ أَعْمَارُهَا وَ لَمْ تَرْبَحْ تُجَّارُهَا وَ لَمْ تَزْکُ ثِمَارُهَا وَ لَمْ تَغْزُرْ أَنْهَارُهَا وَ حَبَسَ اللَّهُ عَنْهَا أَمْطَارَهَا وَ سَلَّطَ عَلَیْهَا أَشْرَارَهَا.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ أَیْضاً مُرْسَلًا ⁽⁸⁾

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾.

ترجمه:

هرگاه خداوند متعال بر مردمى خشم بگيرد و بر ايشان عذاب نفرستد، اجناس آنهاگران و عمرشان كوتاه مى شود، بازرگانان آنها سود نمى برند، ميوه هايشان سالم نمى ماند، رودخانه هاى آنها پر آب نمى گردد، باران از آنها دريغ مى شود و بَدان آنان بر ايشان مسلّط مى گردند.

8- بَابُ اسْتِحْبَابِ الْقِیَامِ فِی الْمَطَرِ أَوَّلَ مَا یَمْطُرُ

اشارة

⁽²⁾8 بَابُ اسْتِحْبَابِ الْقِیَامِ فِی الْمَطَرِ أَوَّلَ مَا یَمْطُرُ

ترجمه:

باب مستحب است ایستادن در باران اول بارش

[رقم الحدیث الکلی: 10009 - رقم الحدیث الباب: 1]

10009- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیٌّ ع یَقُومُ فِی الْمَطَرِ أَوَّلَ مَا یَمْطُرُ حَتَّی یَبْتَلَّ رَأْسُهُ وَ لِحْیَتُهُ وَ ثِیَابُهُ فَقِیلَ لَهُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ الْکِنَّ الْکِنَّ ⁽⁴⁾فَیَقُولُ إِنَّ هَذَا مَاءٌ قَرِیبُ الْعَهْدِ بِالْعَرْشِ ثُمَّ أَنْشَأَ یُحَدِّثُ فَقَالَ إِنَّ تَحْتَ الْعَرْشِ بَحْراً فِیهِ مَاءٌ یُنْبِتُ أَرْزَاقَ الْحَیَوَانَاتِ فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ یُنْبِتَ بِهِ مَا یَشَاءُ لَهُمْ رَحْمَةً مِنْهُ لَهُمْ أَوْحَی اللَّهُ إِلَیْهِ فَمَطَرَهُ مَا شَاءَ مِنْ سَمَاءٍ إِلَی سَمَاءٍ حَتَّی یَصِیرَ إِلَی سَمَاءِ الدُّنْیَا (فِیمَا أَظُنُّ) ⁽⁵⁾فَیُلْقِیَهُ إِلَی السَّحَابِ الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ فِی الْعِلَلِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ ⁽⁶⁾

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

امام ششم علیه السّلام فرمودند که: شیوه علی علیه السّلام بود که در نخست باران می­ایستاد تا سر و ریش و جامه هایش خیس می­شدند و به او گفته می­شد: یا امیر المؤمنین، سرپناهی بجوی، سرپناهی بجوی، می­فرمود: این آب با عرش قریب العهد است، سپس آغاز حدیث می­کرد و می­فرمود: راستی زیر عرش دریائی است که روزی جانداران در آن است، و چون خدا از لطف خود خواهد هر چه خواست او است برایشان رویاند؛ بدو وحی کند و ببارد بدان چه او خواهد از آسمانی تا برسد به آسمان دنیا- ....

9- بَابُ اسْتِحْبَابِ الدُّعَاءِ لِلِاسْتِصْحَاءِ عِنْدَ زِیَادَةِ الْأَمْطَارِ وَ خَوْفِ الضَّرَرِ

اشارة

⁽¹⁾9 بَابُ اسْتِحْبَابِ الدُّعَاءِ لِلِاسْتِصْحَاءِ عِنْدَ زِیَادَةِ الْأَمْطَارِ وَ خَوْفِ الضَّرَرِ

ترجمه:

باب مستحب است دعا برای کم شدن ابر ها وقت زیاد شدن باران و ترس ضرر

[رقم الحدیث الکلی: 10010 - رقم الحدیث الباب: 1]

10010- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ صَالِحِ بْنِ السِّنْدِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِیرٍ عَنْ رُزَیْقٍ أَبِی الْعَبَّاسِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثِ اسْتِسْقَاءِ النَّبِیِّ ص قَالَ فَجَاءَ أُولَئِکَ النَّفَرُ فَقَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ- ادْعُ لَنَا اللَّهَ أَنْ یَکُفَّ عَنَّا السَّمَاءَ فَقَدْ کِدْنَا أَنْ نُغْرَقَ فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَدَعَا النَّبِیُّ ص فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ أَسْمِعْنَا یَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّ کُلَّ مَا تَقُولُ لَیْسَ نَسْمَعُ فَقَالَ قُولُوا اللَّهُمَّ حَوَالَیْنَا وَ لَا عَلَیْنَا اللَّهُمَّ صُبَّهَا فِی بُطُونِ الْأَوْدِیَةِ وَ نَبَاتِ الشَّجَرِ وَ حَیْثُ یَرْعَی أَهْلُ الْوَبَرِ اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا رَحْمَةً وَ لَا تَجْعَلْهَا عَذَاباً.

ترجمه:

زريق به زبير خلقانى از امام صادق عليه السّلام نقل كرد كه آن حضرت فرمود ...... و همان افراد با بزرگانشان به نزد پيامبر صلّى اللّه عليه و اله آمدند و عرض كردند:اى رسول خدا از خداوند بخواه كه آسمان را از ما بازدارد،زيرا نزديك است كه غرق شويم،پس بار ديگر مردم گرد آمدند و پيامبر صلّى اللّه عليه و اله دعا فرمود و به آنان فرمان داد كه آمين گويند،سپس مردى به حضرت عرض كرد:اى رسول خدا،آگاهمان كن كه آنچه تو فرمودى نشنيديم.حضرت فرمود: بگوييد:پروردگارا برگردانندۀ[خطر]از ما باش نه بر ما،پروردگارا،آن[باران]را در بستر رودخانه‌ها و در نهالستانها و هرجا كه باديه‌نشينان گله مى‌چرانند،جارى كن.پروردگارا آن را مايۀ رحمت قرار بده و[سايۀ]عذاب مگردان.

10- بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الِاسْتِسْقَاءِ بِالْأَنْوَاءِ

اشارة

⁽³⁾10 بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الِاسْتِسْقَاءِ بِالْأَنْوَاءِ

ترجمه:

باب جایز نبودن طلب باران به «أنواء» (يعنى از نجوم آسمان).

[رقم الحدیث الکلی: 10011 - رقم الحدیث الباب: 1]

10011- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فِی مَعَانِی الْأَخْبَارِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ زِیَادِ بْنِ جَعْفَرٍ الْهَمَذَانِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: ثَلَاثَةٌ مِنْ عَمَلِ الْجَاهِلِیَّةِ الْفَخْرُ بِالْأَنْسَابِ وَ الطَّعْنُ بِالْأَحْسَابِ وَ الِاسْتِسْقَاءُ بِالْأَنْوَاءِ.

أَقُولُ: نَقَلَ الصَّدُوقُ عَنْ أَبِی عُبَیْدٍ ⁽⁵⁾قَالَ کَانَتِ الْعَرَبُ فِی الْجَاهِلِیَّةِ

إِذَا سَقَطَ نَجْمٌ وَ طَلَعَ آخَرُ قَالُوا لَا بُدَّ أَنْ یَکُونَ عِنْدَ ذَلِکَ رِیَاحٌ وَ مَطَرٌ فَیَنْسُبُونَ کُلَّ غَیْثٍ یَکُونُ عِنْدَ ذَلِکَ إِلَی النَّجْمِ الَّذِی سَقَطَ حِینَئِذٍ فَیَقُولُونَ مُطِرْنَا بِنَوْءِ الثُّرَیَّا أَوِ الدَّبَرَانِ وَ نَحْوِ ذَلِکَ انْتَهَی وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی آدَابِ السَّفَرِ فِی أَحَادِیثِ النُّجُومِ ⁽¹⁾.

ترجمه:

در معانى الاخبار بسند خود از امام باقر عليه السّلام روايت كرده كه سه چيز از عادات جاهليت است فخر بنسب،طعن در حسب،و باران خواستن بانواء. (يعنى از نجوم آسمان).

صدوق-ره-گفته:بسندى كه جمعى دانشمندان گفته‌اند انواء 28 ستاره‌اند كه مطالع آنها در دوره سال از چهار فصل معروف است در هر 13 شب يكى غروب كند و ديگرى در برابرش طلوع كند،و هر دو معلوم و نامدارند و در يك سال بگردند و باز ستاره نخست با سال نو برآيد،و عرب ميگفتند چون ستاره از آنها غروب كند و ديگرى برآيد ناچار باران و بادى بيايد،و هر بارانى را وابسته بدان ستاره دانستند كه غروب كرده و ميگفتند ما بنوء ثريا،و يا دبران،و يا سماك باران داريم،و همچنين سائر ستاره‌ها،و آن را نوء گفتند،چون بسقوط يكى در مغرب ديگرى در مشرق برآيد،و نائى هر چيزيست كه بسنگينى برخيزد و خدا فرمود «سنگين بار ميكرد شتران نيرومند را»76-القصص».

أَبْوَابُ نَافِلَةِ شَهْرِ رَمَضَانَ‌

1- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ مِائَةِ رَکْعَةٍ لَیْلَةَ تِسْعَ عَشْرَةَ وَ مِائَةِ رَکْعَةٍ لَیْلَةَ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ مِنْهُ وَ مِائَةِ رَکْعَةٍ لَیْلَةَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ وَ الْإِکْثَارِ فِیهَا مِنَ الْعِبَادَةِ

اشارة

⁽¹⁾1 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ مِائَةِ رَکْعَةٍ لَیْلَةَ تِسْعَ عَشْرَةَ وَ مِائَةِ رَکْعَةٍ لَیْلَةَ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ مِنْهُ وَ مِائَةِ رَکْعَةٍ لَیْلَةَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ وَ الْإِکْثَارِ فِیهَا مِنَ الْعِبَادَةِ

ترجمه:

باب مستحب است در شب نوزدهم /شب بيست و يكم /و شب بيست و سوم صد ركعت نماز خواندن وزیاد در آنها عبادت کند

[رقم الحدیث الکلی: 10012 - رقم الحدیث الباب: 1]

10012- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ سُلَیْمَانَ الْجَعْفَرِیِّ قَالَ: قَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع صَلِّ لَیْلَةَ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ وَ لَیْلَةَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِائَةَ رَکْعَةٍ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ.

مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سُلَیْمَانَ الْجَعْفَرِیِّ ⁽³⁾

مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ ⁽⁴⁾.

وَ فِی الْخِصَالِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ أَبَانٍ عَنِ الْحُسَیْنِ ⁽⁵⁾بْنِ سَعِیدٍ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ ⁽¹⁾بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحَسَنِ ⁽²⁾الْمَرْوَزِیِّ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْجَعْفَرِیِّ أَنَّهُ سَمِعَ الْعَبْدَ الصَّالِحَ ع یَقُولُ وَ ذَکَرَ نَحْوَهُ.

ترجمه:

سليمان جعفرى گويد: امام كاظم عليه السّلام فرمود:

در شب بيست و يكم و شب بيست و سوم صد ركعت نماز بخوان كه در هر ركعت از آن ده مرتبه سوره توحيد را باشد.

[رقم الحدیث الکلی: 10013 - رقم الحدیث الباب: 2]

10013- 2- ⁽³⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ زُرْعَةَ عَنْ سَمَاعَةَ قَالَ: قَالَ لِی (أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع) ⁽⁴⁾

صَلِّ فِی لَیْلَةِ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ- وَ لَیْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ رَمَضَانَ- فِی کُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا إِنْ قَوِیتَ عَلَی ذَلِکَ مِائَةَ رَکْعَةٍ سِوَی الثَّلَاثَةَ عَشَرَ وَ اسْهَرْ فِیهِمَا حَتَّی تُصْبِحَ فَإِنَّهُ یُسْتَحَبُّ أَنْ تَکُونَ فِی صَلَاةٍ وَ دُعَاءٍ وَ تَضَرُّعٍ فَإِنَّهُ یُرْجَی أَنْ تَکُونَ لَیْلَةُ الْقَدْرِ فِی إِحْدَاهُمَا وَ لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ فَقُلْتُ لَهُ کَیْفَ هِیَ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ قَالَ الْعَمَلُ فِیهَا خَیْرٌ مِنَ الْعَمَلِ فِی أَلْفِ شَهْرٍ وَ لَیْسَ فِی هَذِهِ الْأَشْهُرِ لَیْلَةُ الْقَدْرِ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

سماعه خبر داد كه او گفت:به من فرمود[ظاهرا امام صادق عليه السّلام]:اگر توانايى داشتى در هريك از دو شب بيست و يك و بيست و سه ماه رمضان غير از سيزده ركعت[نماز مغرب و عشا و نافلۀ آن دو]،صد ركعت نماز بخوان،و در آن دو شب بيدار باش تا اينكه به بامداد درآيى،و اين شب زنده‌دارى بهتر است كه همراه با نماز و راز و نياز باشد،زيرا اميد است كه شب قدر يكى از اين دو شب باشد و«شب قدر بهتر از هزار ماه است»[قدر : آيۀ 3].

به او عرض كردم:چگونه آن بهتر از هزار ماه است‌؟فرمود:عمل در آن شب بهتر از عمل در هزار ماه است.و شب قدر در اين ماهها نيست

[رقم الحدیث الکلی: 10014 - رقم الحدیث الباب: 3]

10014- 3- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیٍّ یَعْنِی ابْنَ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لَهُ أَبُو بَصِیرٍ- اللَّیْلَةُ الَّتِی یُرْجَی فِیهَا مَا یُرْجَی فَقَالَ فِی إِحْدَی وَ عِشْرِینَ (وَ) ⁽⁶⁾ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ- إِلَی أَنْ قَالَ فَاطْلُبْهَا فِی إِحْدَی وَ ثَلَاثٍ وَ صَلِّ فِی کُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا مِائَةَ رَکْعَةٍ وَ أَحْیِهِمَا إِنِ اسْتَطَعْتَ الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ فِی الْمَجَالِسِ وَ الْأَخْبَارِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عُبَیْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَبِیهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ ⁽¹⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

از علی، یعنی ابن ابی حمزه، نقل شده است: من نزد امام صادق (علیه‌السلام) بودم. پس ابوبصیر به ایشان گفت: شبی که در آن امید است آنچه انتظار می‌رود، کدام است؟ امام فرمود: در شب بیست‌ویکم و بیست‌وسوم. سپس فرمود: شب قدر را در بیست‌ویکم و بیست‌وسوم بجوی و در هر یک از این دو شب، صد رکعت نماز بخوان و اگر توانستی، این دو شب را احیا بدار.

[رقم الحدیث الکلی: 10015 - رقم الحدیث الباب: 4]

10015- 4- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَحْمَدَ الْفَتَّالُ فِی رَوْضَةِ الْوَاعِظِینَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص إِنَّ شَهْرَ رَمَضَانَ یُضَاعِفُ اللَّهُ فِیهِ الْحَسَنَاتِ إِلَی أَنْ قَالَ إِنَّ شَهْرَکُمْ هَذَا لَیْسَ کَالشُّهُورِ إِنَّهُ إِذَا أَقْبَلَ إِلَیْکُمْ أَقْبَلَ بِالْبَرَکَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ إِذَا أَدْبَرَ عَنْکُمْ أَدْبَرَ بِغُفْرَانِ الذُّنُوبِ هَذَا شَهْرٌ الْحَسَنَاتُ فِیهِ مُضَاعَفَةٌ وَ أَعْمَالُ الْخَیْرِ فِیهِ مَقْبُولَةٌ مَنْ صَلَّی مِنْکُمْ فِی هَذَا الشَّهْرِ ⁽³⁾رَکْعَتَیْنِ یَتَطَوَّعُ بِهِمَا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ.

ترجمه:

محمد بن علی بن احمد فتال در کتاب روضة الواعظین از رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) نقل کرده است: «به‌راستی ماه رمضان، ماهی است که خداوند در آن حسنات را چندین برابر می‌کند.» تا آنجا که فرمود: «این ماه شما همچون دیگر ماه‌ها نیست؛ هنگامی که به‌سوی شما می‌آید، با برکت و رحمت می‌آید، و هنگامی که از شما می‌رود، با آمرزش گناهان می‌رود. این ماهی است که در آن حسنات چندین برابر و اعمال خیر پذیرفته می‌شود. کسی که در این ماه دو رکعت نماز مستحبی بخواند، خداوند او را می‌بخشد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10016 - رقم الحدیث الباب: 5]

10016- 5- ⁽⁴⁾قَالَ وَ قَالَ الْبَاقِرُ ع مَنْ أَحْیَا لَیْلَةَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- وَ صَلَّی فِیهَا مِائَةَ رَکْعَةٍ وَسَّعَ اللَّهُ عَلَیْهِ مَعِیشَتَهُ فِی الدُّنْیَا وَ کَفَاهُ أَمْرَ مَنْ یُعَادِیهِ وَ أَعَاذَهُ مِنَ الْحَرَقِ وَ الْهَدْمِ وَ السَّرَقِ وَ مِنْ شَرِّ السِّبَاعِ وَ دَفَعَ عَنْهُ هَوْلَ مُنْکَرٍ وَ نَکِیرٍ- وَ خَرَجَ مِنْ قَبْرِهِ وَ نُورُهُ یَتَلَأْلَأُ لِأَهْلِ الْجَمْعِ وَ یُعْطَی کِتَابَهُ بِیَمِینِهِ وَ یُکْتَبُ لَهُ بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ وَ جَوَازٌ عَلَی الصِّرَاطِ- وَ أَمَانٌ مِنَ الْعَذَابِ وَ یَدْخُلُ الْجَنَّةَ بِغَیْرِ حِسَابٍ وَ یُجْعَلُ فِیهَا مِنْ رُفَقَاءِ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولَئِکَ رَفِیقاً.

عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ الْحُسْنَی تَأْلِیفِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الدُّورْیَسْتِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ بَابَوَیْهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ الْقَطَّانِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ السَّکُونِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَکَرِیَّا

الْجَوْهَرِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ یَزِیدَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ ع مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

امام باقر (علیه‌السلام) فرمودند: «کسی که شب بیست‌وسوم ماه رمضان را احیا کند و در آن صد رکعت نماز بخواند، خداوند زندگی او را در دنیا وسعت می‌بخشد، او را از شر دشمنانش محفوظ می‌دارد، و از آتش‌سوزی، خراب شدن، دزدی، شر حیوانات درنده، و وحشت منکر و نکیر در امان قرار می‌دهد. او از قبرش در حالی بیرون می‌آید که نورش برای اهل محشر می‌درخشد، کتاب اعمالش به دست راستش داده می‌شود، و برای او برائت از آتش جهنم، اجازه عبور از پل صراط و امنیت از عذاب نوشته می‌شود. او بدون حساب وارد بهشت می‌شود و در آنجا از همراهان پیامبران، صدیقان، شهدا و صالحین خواهد بود و آنان بهترین همراهان هستند.»

[رقم الحدیث الکلی: 10017 - رقم الحدیث الباب: 6]

10017- 6- ⁽²⁾قَالَ وَ رُوِیَ أَنَّهُ یُصَلِّی مِائَةَ رَکْعَةٍ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ مِنَ الْمُفْرَدَاتِ تِسْعَ عَشْرَةَ وَ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ وَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ- یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ بِالْحَمْدِ مَرَّةً وَ الْإِخْلَاصِ عَشْرَ مَرَّاتٍ.

ترجمه:

روایت شده است که در هر شب فرد، یعنی شب نوزدهم، بیست‌ویکم و بیست‌وسوم، صد رکعت نماز خوانده می‌شود و در هر رکعت، یک بار سوره حمد و ده بار سوره اخلاص قرائت می‌گردد.

[رقم الحدیث الکلی: 10018 - رقم الحدیث الباب: 7]

10018- 7- ⁽³⁾قَالَ وَ وَجَدْتُ فِی کِتَابِ کَنْزِ الْیَوَاقِیتِ تَأْلِیفِ أَبِی الْفَضْلِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْهَرَوِیِّ عَنِ النَّبِیِّ ص أَنَّهُ قَالَ: مَنْ صَلَّی فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ رَکْعَتَیْنِ فَقَرَأَ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَإِذَا فَرَغَ یَسْتَغْفِرُ اللَّهَ سَبْعِینَ مَرَّةً- فَمَا زَادَ لَا یَقُومُ مِنْ مَقَامِهِ حَتَّی یَغْفِرَ اللَّهُ لَهُ وَ لِأَبَوَیْهِ وَ بَعَثَ اللَّهُ مَلَائِکَةً یَکْتُبُونَ لَهُ الْحَسَنَاتِ إِلَی سَنَةٍ أُخْرَی وَ بَعَثَ اللَّهُ مَلَائِکَةً إِلَی الْجِنَانِ یَغْرِسُونَ الْأَشْجَارَ وَ یَبْنُونَ الْقُصُورَ وَ یُجْرُونَ لَهُ الْأَنْهَارَ وَ لَا یَخْرُجُ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّی یَرَی ذَلِکَ کُلَّهُ.

ترجمه:

و در کتاب «کنز الیواقیت» تألیف ابوالفضل بن محمد هروی آمده است که از پیامبر اکرم (صلوات‌الله‌علیه) نقل شده است: «هر کس در شب قدر دو رکعت نماز بخواند و در هر رکعت، یک بار سوره فاتحةالکتاب و هفت بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند، سپس هفتاد بار استغفار نماید، قبل از اینکه از جای خود برخیزد خداوند او و والدینش را بیامرزد. خداوند فرشتگانی را مأمور می‌کند تا سال بعد حسنات او را ثبت کنند، و فرشتگانی به سوی بهشت می‌فرستد تا برای او درختان بکارند، قصرها بسازند، رودخانه‌ها جاری کنند، و او از دنیا نمی‌رود تا همه این‌ها را ببیند.»

[رقم الحدیث الکلی: 10019 - رقم الحدیث الباب: 8]

10019- 8- ⁽⁴⁾قَالَ وَ مِنَ الْکِتَابِ الْمَذْکُورِ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: قَالَ مُوسَی إِلَهِی أُرِیدُ قُرْبَکَ قَالَ قُرْبِی لِمَنِ اسْتَیْقَظَ لَیْلَةَ الْقَدْرِ- قَالَ إِلَهِی أُرِیدُ رَحْمَتَکَ قَالَ رَحْمَتِی لِمَنْ رَحِمَ الْمَسَاکِینَ لَیْلَةَ الْقَدْرِ- قَالَ إِلَهِی أُرِیدُ الْجَوَازَ عَلَی الصِّرَاطِ- قَالَ ذَلِکَ لِمَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ لَیْلَةَ الْقَدْرِ- قَالَ إِلَهِی أُرِیدُ مِنْ أَشْجَارِ الْجَنَّةِ وَ ثِمَارِهَا قَالَ ذَلِکَ لِمَنْ سَبَّحَ تَسْبِیحَةً فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ- قَالَ إِلَهِی أُرِیدُ النَّجَاةَ مِنَ النَّارِ قَالَ ذَلِکَ لِمَنِ اسْتَغْفَرَ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ- قَالَ إِلَهِی أُرِیدُ رِضَاکَ قَالَ رِضَایَ لِمَنْ صَلَّی رَکْعَتَیْنِ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ.

ترجمه:

در کتاب مذکور به نقل از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمده است، موسی به پیشگاه خداوند عرض کرد: معبودا، قرب و نزدیکی به تو را می خواهم. خداوندا، فرمود: قرب من برای کسی است که شب قدر را بیدار بماند. عرض کرد: معبودا، رحمتت را می خواهم. فرمود: رحمت من برای کسی است که در شب قدر به بیچارگان مهربانی کند. عرض کرد: معبودا، گذر از صراط را می خواهم. فرمود: این برای کسی است که در شب قدر صدقه بدهد. عرض کرد: معبودا، می خواهم از درختان و میوه های بهشتی برخوردار گردم. فرمود: این برای کسی است که در شب قدر یک بار تسبیح بگوید: عرض کرد: معبودا، نجات از آتش جهنم را می خواهم. فرمود: این برای کسی است که در شب قدر استغفار کند. عرض کرد: معبودا، خشنودی تو را می خواهم. فرمود: این برای کسی است که در شب قدر دو رکعت نماز بخواند.

[رقم الحدیث الکلی: 10020 - رقم الحدیث الباب: 9]

10020- 9- ⁽¹⁾قَالَ وَ مِنَ الْکِتَابِ الْمَذْکُورِ عَنِ النَّبِیِّ ص أَنَّهُ قَالَ: تُفَتَّحُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ فَمَا مِنْ عَبْدٍ یُصَلِّی فِیهَا إِلَّا کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِکُلِّ سَجْدَةٍ شَجَرَةً فِی الْجَنَّةِ- لَوْ یَسِیرُ الرَّاکِبُ فِی ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ لَا یَقْطَعُهَا وَ بِکُلِّ رَکْعَةٍ بَیْتاً فِی الْجَنَّةِ- مِنْ دُرٍّ وَ یَاقُوتٍ وَ زَبَرْجَدٍ الْحَدِیثَ.

وَ هُوَ طَوِیلٌ یَشْتَمِلُ عَلَی ثَوَابٍ جَزِیلٍ.

ترجمه:

نیز در کتاب یاد شده آمده است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: درهای آسمان ها در شب قدر گشوده می گردد و هر بنده ای در آن نماز بخواند، خداوند متعال در برابر هر سجده، یک درخت در بهشت برای او می نویسد، به گونه ای که اگر شخص سواره صد سال در سایه آن حرکت کند، نمی تواند آن را طی کند و در برابر هر رکعت، خانه ای در بهشت از در و یاقوت و زبرجد و لوء لوء به او می دهد

[رقم الحدیث الکلی: 10021 - رقم الحدیث الباب: 10]

10021- 10- ⁽²⁾قَالَ وَ ذَکَرَ الشَّیْخُ الْفَاضِلُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورْیَسْتِیُّ فِی کِتَابِ الْحُسْنَی عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ بَابَوَیْهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَی بْنِ الْمُتَوَکِّلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْکُوفِیِّ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْعَبَّاسِ بْنِ الْحَرِیشِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الرِّضَا ع عَنْ آبَائِهِ عَنْ ⁽³⁾عَلِیٍّ ع قَالَ (قَالَ النَّبِیُّ ص) ⁽⁴⁾

مَنْ أَحْیَا لَیْلَةَ الْقَدْرِ غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ وَ لَوْ کَانَتْ ⁽⁵⁾عَدَدَ نُجُومِ السَّمَاءِ وَ مَثَاقِیلَ الْجِبَالِ وَ مَکَایِیلَ الْبِحَارِ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ وَ عَلَی فَضْلِ اللَّیَالِی الْمَخْصُوصَةِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ ⁽⁶⁾وَ عَلَی اسْتِحْبَابِ کَثْرَةِ الصَّلَاةِ فِیهِ فِی کِتَابِ الصَّوْمِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ⁽⁷⁾ثُمَّ إِنَّ هَذِهِ الْمِائَةَ رَکْعَةٍ یَحْتَمِلُ کَوْنُهَا مِنْ جُمْلَةِ الْأَلْفِ وَ یَحْتَمِلُ عَدَمُ التَّدَاخُلِ.

ترجمه:

شیخ فاضل جعفر بن محمد دوریستی در کتاب «الحسنی» نقل کرده است که از پدرش، از محمد بن علی بن بابویه، از محمد بن موسی بن متوکل، از محمد بن ابی‌عبدالله کوفی، از سهل بن زیاد، از حسن بن عباس بن حریش، از امام محمد باقر (علیه‌السلام)، از آبایش و از امام علی (علیه‌السلام) نقل شده که پیامبر اکرم (صلوات‌الله‌علیه) فرمودند: «کسی که شب قدر را احیا کند، گناهان او بخشیده می‌شود، حتی اگر به تعداد ستارگان آسمان، سنگینی کوه‌ها و پیمانه‌های دریاها باشد.»

می گویم : مواردی دال بر این مطلب، و نیز فضیلت شب‌های ویژه ماه رمضان و استحباب کثرت نماز در این ماه در کتاب روزه بیان شده است. همچنین درباره این صد رکعت گفته شده که ممکن است جزو هزار رکعت باشد یا بدون تداخل به شمار آید.

2- بَابُ اسْتِحْبَابِ نَافِلَةِ شَهْرِ رَمَضَانَ‌

اشارة

⁽¹⁾2 بَابُ اسْتِحْبَابِ نَافِلَةِ شَهْرِ رَمَضَانَ

ترجمه:

باب استحباب نافله‌های ماه رمضان

[رقم الحدیث الکلی: 10022 - رقم الحدیث الباب: 1]

10022- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یُونُسَ عَنْ أَبِی الْعَبَّاسِ وَ عُبَیْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَزِیدُ فِی صَلَاتِهِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- إِذَا صَلَّی الْعَتَمَةَ صَلَّی بَعْدَهَا فَیَقُومُ النَّاسُ خَلْفَهُ فَیَدْخُلُ وَ یَدَعُهُمْ ثُمَّ یَخْرُجُ أَیْضاً فَیَجِیئُونَ فَیَقُومُونَ خَلْفَهُ فَیَدْخُلُ وَ یَدَعُهُمْ مِرَاراً قَالَ وَ قَالَ لَا تُصَلِّ بَعْدَ الْعَتَمَةِ فِی غَیْرِ شَهْرِ رَمَضَانَ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

عبید بن زراره از امام صادق (علیه‌السلام) نقل کرده است: «پیامبر اکرم (صلوات‌الله‌علیه) در ماه رمضان نمازهای خود را افزایش می‌داد. هنگامی که نماز عَتَمه(عشاء) را می‌خواند، بعد از آن نیز نماز می‌خواند. مردم پشت سر ایشان می‌ایستادند. سپس پیامبر وارد می‌شد و آن‌ها را ترک می‌کرد. بار دیگر خارج می‌شد و مردم می‌آمدند و پشت سر او می‌ایستادند. ایشان مکرراً وارد می‌شد و آن‌ها را ترک می‌کرد.» امام همچنین فرمودند: «در غیر ماه رمضان بعد از نماز عَتَمه نماز نخوانید.»

[رقم الحدیث الکلی: 10023 - رقم الحدیث الباب: 2]

10023- 2- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ حُمَیْدِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ⁽⁵⁾بْنِ أَحْمَدَ النَّهِیکِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَبِی خَدِیجَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا جَاءَ شَهْرُ رَمَضَانَ- زَادَ فِی الصَّلَاةِ وَ أَنَا أَزِیدُ فَزِیدُوا.

ترجمه:

از ابی خدیجه، از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمود: «رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) وقتی ماه رمضان فرا می‌رسید، نمازهای خود را افزایش می‌داد، و من نیز نمازهایم را افزایش می‌دهم؛ پس شما نیز نمازهای خود را افزایش دهید.»

[رقم الحدیث الکلی: 10024 - رقم الحدیث الباب: 3]

10024- 3- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ الْحَسَنِ ⁽⁷⁾بْنِ الْحَسَنِ الْمَرْوَزِیِّ عَنْ یُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ

مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَسُئِلَ هَلْ یُزَادُ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ فِی صَلَاةِ النَّوَافِلِ فَقَالَ نَعَمْ قَدْ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُصَلِّی بَعْدَ الْعَتَمَةِ فِی مُصَلَّاهُ فَیُکْثِرُ وَ کَانَ النَّاسُ یَجْتَمِعُونَ خَلْفَهُ لِیُصَلُّوا بِصَلَاتِهِ فَإِذَا کَثُرُوا خَلْفَهُ تَرَکَهُمْ وَ دَخَلَ مَنْزِلَهُ فَإِذَا تَفَرَّقَ النَّاسُ عَادَ إِلَی مُصَلَّاهُ فَصَلَّی کَمَا کَانَ یُصَلِّی فَإِذَا کَثُرَ النَّاسُ خَلْفَهُ تَرَکَهُمْ وَ دَخَلَ وَ کَانَ یَصْنَعُ ذَلِکَ مِرَاراً.

ترجمه:

محمد بن یحیی گفت: «من نزد امام صادق (علیه‌السلام) بودم و از ایشان پرسیده شد: آیا در ماه رمضان نمازهای نافله افزایش پیدا می‌کند؟ ایشان فرمودند: بله. رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) بعد از نماز عَتَمه در محل نمازش نمازهای زیادی می‌خواند و مردم پشت سر ایشان جمع می‌شدند تا با نماز او نماز بخوانند. هنگامی که تعداد زیادی از مردم پشت سر او جمع می‌شدند، پیامبر آنان را ترک می‌کرد و به خانه‌اش می‌رفت. وقتی مردم پراکنده می‌شدند، دوباره به محل نمازش بازمی‌گشت و مانند قبل نماز می‌خواند. و هرگاه باز مردم زیادی جمع می‌شدند، آنان را ترک می‌کرد و وارد خانه می‌شد. و این کار را چندین بار انجام می‌داد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10025 - رقم الحدیث الباب: 4]

10025- 4- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ جَابِرِ ⁽²⁾بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ إِنَّ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ لَهُ إِنَّ أَصْحَابَنَا هَؤُلَاءِ أَبَوْا أَنْ یَزِیدُوا فِی صَلَاتِهِمْ فِی رَمَضَانَ- وَ قَدْ زَادَ رَسُولُ اللَّهِ ص فِی صَلَاتِهِ فِی رَمَضَانَ.

ترجمه:

از جابر بن عبدالله نقل شده که امام صادق (علیه‌السلام) به او فرمودند: «این یاران ما از افزایش نمازهایشان در ماه رمضان خودداری کردند، درحالی‌که رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) در ماه رمضان نمازهای خود را افزایش می‌داد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10026 - رقم الحدیث الباب: 5]

10026- 5- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع أَ یَزِیدُ الرَّجُلُ فِی الصَّلَاةِ فِی رَمَضَانَ- قَالَ نَعَمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ زَادَ فِی رَمَضَانَ فِی الصَّلَاةِ.

ترجمه:

از ابوبصیر نقل شده است که او از امام صادق (علیه‌السلام) پرسید: «آیا انسان می‌تواند در ماه رمضان نمازهای خود را افزایش دهد؟» امام فرمودند: «بله، رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) در ماه رمضان نمازهای خود را افزایش می‌داد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10027 - رقم الحدیث الباب: 6]

10027- 6- ⁽⁴⁾وَ فِی الْمِصْبَاحِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع سَیِّدَ الْعَابِدِینَ ع یُصَلِّی عَامَّةَ اللَّیْلِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ فَإِذَا کَانَ فِی السَّحَرِ دَعَا بِهَذَا الدُّعَاءِ إِلَهِی لَا تُؤَدِّبْنِی بِعُقُوبَتِکَ وَ ذَکَرَ الدُّعَاءَ بِطُولِهِ.

وَ رَوَاهُ ابْنُ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ بِإِسْنَادِهِ إِلَی هَارُونَ بْنِ مُوسَی

التَّلَّعُکْبَرِیِّ بِإِسْنَادِهِ إِلَی الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از ابی حمزه ثمالی نقل شده که گفت: «علی بن الحسین (علیه‌السلام)، سید العابدین (علیه‌السلام)، در ماه رمضان تمام شب را نماز می‌خواند و هنگامی که وقت سحر فرا می‌رسید، این دعا را می‌خواند: “الهی، مرا با عقوبتت ادب نکن” و دعای طولانی را ذکر می‌کرد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10028 - رقم الحدیث الباب: 7]

10028- 7- ⁽²⁾وَ قَدْ تَقَدَّمَ فِی حَدِیثِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی خَتْمِ الْقُرْآنِ قَالَ شَهْرُ رَمَضَانَ لَا یُشْبِهُهُ شَیْ‌ءٌ مِنَ الشُّهُورِ لَهُ حَقٌّ وَ حُرْمَةٌ أَکْثِرْ مِنَ الصَّلَاةِ فِیهِ مَا اسْتَطَعْتَ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁴⁾وَ یَأْتِی مَا ظَاهِرُهُ الْمُنَافَاةُ وَ نُبَیِّنُ وَجْهَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از علی بن ابی حمزه، از امام صادق (علیه‌السلام) درباره ختم قرآن نقل شده است که فرمودند: «ماه رمضان شبیه هیچ‌یک از ماه‌های دیگر نیست؛ این ماه دارای حق و حرمت ویژه‌ای است. تا جایی که توان داری، نمازهای خود را در این ماه افزایش بده.»

3- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ اللَّیَالِی الْبِیضِ فِی رَجَبٍ وَ شَعْبَانَ وَ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽⁶⁾3 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ اللَّیَالِی الْبِیضِ فِی رَجَبٍ وَ شَعْبَانَ وَ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب است نماز در شبهای بیض (روشن) در ماههای رجب و شعبان و رمضان و کیفیت آنها

[رقم الحدیث الکلی: 10029 - رقم الحدیث الباب: 1]

10029- 1- ⁽⁷⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ جَعْفَرِ بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الطِّرَازِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ (مُحَمَّدِ) ⁽⁸⁾بْنِ سَعِیدٍ الْکَاتِبِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِیدِ بْنِ عُقْدَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْقُنَانِیِّ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی الْعَیْنَاءِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ: أُعْطِیَتْ هَذِهِ الْأُمَّةُ ثَلَاثَةَ أَشْهُرٍ لَمْ یُعْطَهَا أَحَدٌ مِنَ الْأُمَمِ رَجَبٍ وَ شَعْبَانَ وَ شَهْرِ رَمَضَانَ- وَ ثَلَاثَ لَیَالٍ لَمْ یُعْطَ أَحَدٌ مِثْلَهَا لَیْلَةَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ- وَ لَیْلَةَ أَرْبَعَ عَشْرَةَ- وَ لَیْلَةَ خَمْسَ عَشْرَةَ مِنْ کُلِّ شَهْرٍ وَ أُعْطِیَتْ هَذِهِ الْأُمَّةُ ثَلَاثَ سُوَرٍ لَمْ یُعْطَهَا أَحَدٌ مِنَ الْأُمَمِ یس وَ تَبَارَکَ الْمُلْکُ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- فَمَنْ جَمَعَ بَیْنَ هَذِهِ

الثَّلَاثِ فَقَدْ جَمَعَ أَفْضَلَ مَا أُعْطِیَتْ هَذِهِ الْأُمَّةُ فَقِیلَ کَیْفَ یَجْمَعُ بَیْنَ هَذِهِ الثَّلَاثِ فَقَالَ یُصَلِّی کُلَّ لَیْلَةٍ مِنْ لَیَالِی الْبِیضِ مِنْ هَذِهِ الثَّلَاثَةِ أَشْهُرٍ فِی اللَّیْلَةِ (الثَّالِثَةَ عَشْرَةَ) ⁽¹⁾رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ وَ هَذِهِ الثَّلَاثَ سُوَرٍ وَ فِی اللَّیْلَةِ الرَّابِعَةَ عَشْرَةَ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ وَ هَذِهِ الثَّلَاثَ سُوَرٍ وَ فِی اللَّیْلَةِ الْخَامِسَةَ عَشْرَةَ سِتَّ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ وَ هَذِهِ الثَّلَاثَ سُوَرٍ فَیَحُوزُ فَضْلَ هَذِهِ الْأَشْهُرِ الثَّلَاثَةِ وَ یُغْفَرُ لَهُ کُلُّ ذَنْبٍ سِوَی الشِّرْکِ.

ترجمه:

از احمد بن ابی‌العیناء، از امام جعفر صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمودند: «این امت به سه ماه عطا شده است که هیچ‌یک از امت‌های دیگر به آن‌ها داده نشده‌اند: رجب، شعبان، و ماه رمضان؛ و همچنین سه شب که مانند آن‌ها به کسی داده نشده است: شب سیزدهم، شب چهاردهم، و شب پانزدهم از هر ماه. و این امت به سه سوره عطا شده است که هیچ‌یک از امت‌های دیگر به آن‌ها دست نیافتند: سوره یس، تبارک الملک، و قل‌هو‌الله‌احد. پس کسی که میان این سه مورد جمع کند، بهترین چیزی را که به این امت عطا شده است، جمع کرده است.»

پرسیده شد: چگونه می‌توان میان این سه مورد جمع کرد؟ فرمودند: «در هر یک از شب‌های لیالی‌البیض (سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم) از این سه ماه (رجب، شعبان، و رمضان)، در شب سیزدهم، دو رکعت نماز بخواند و در هر رکعت، فاتحةالکتاب و این سه سوره را قرائت کند؛ در شب چهاردهم، چهار رکعت نماز بخواند و در هر رکعت، فاتحةالکتاب و این سه سوره را قرائت کند؛ و در شب پانزدهم، شش رکعت نماز بخواند و در هر رکعت، فاتحةالکتاب و این سه سوره را قرائت کند. به این ترتیب، فضیلت این سه ماه را به دست می‌آورد و تمام گناهانش، جز شرک، بخشیده می‌شود.»

4- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ لَیْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ عِنْدَ قَبْرِ الْحُسَیْنِ ع وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽²⁾4 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ لَیْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ عِنْدَ قَبْرِ الْحُسَیْنِ ع وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب است نماز در شب 15ماه رمضان کنار قبر امام حسین علیه السلام و کیفیت آن

[رقم الحدیث الکلی: 10030 - رقم الحدیث الباب: 1]

10030- 1- ⁽³⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ جَعْفَرِ بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ قَالَ رَوَیْنَا بِإِسْنَادِنَا عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ الشَّیْبَانِیِّ بِإِسْنَادِهِ مِنْ کِتَابِ عَلِیِّ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ النَّهْدِیِّ فِی حَدِیثٍ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: قِیلَ لَهُ فَمَا تَرَی فِیمَنْ حَضَرَ قَبْرَهُ یَعْنِی الْحُسَیْنَ ع- لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- فَقَالَ بَخْ بَخْ مَنْ صَلَّی عِنْدَ قَبْرِهِ لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- عَشْرَ رَکَعَاتٍ مِنْ بَعْدِ الْعِشَاءِ مِنْ غَیْرِ صَلَاةِ اللَّیْلِ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ بِفَاتِحَةِ الْکِتَابِ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ اسْتَجَارَ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ کَتَبَهُ اللَّهُ عَتِیقاً مِنَ النَّارِ وَ لَمْ یَمُتْ حَتَّی یَرَی فِی مَنَامِهِ مَلَائِکَةً یُبَشِّرُونَهُ بِالْجَنَّةِ- وَ مَلَائِکَةً یُؤْمِنُونَهُ مِنَ النَّارِ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

علی بن موسی بن جعفر بن طاووس در کتاب «الإقبال» نقل کرده است که با اسناد خود از ابی‌المفضل شیبانی و اسناد وی از کتاب علی بن عبدالوحد نهدی در حدیثی از امام صادق (علیه‌السلام) روایت شده است که به ایشان گفته شد: «چه می‌فرمایید در مورد کسی که در شب نیمه ماه رمضان نزد قبر حسین (علیه‌السلام) حاضر شود؟» امام فرمودند: «بَه بَه، کسی که در شب نیمه ماه رمضان، ده رکعت نماز نزد قبر او بخواند، پس از نماز عشاء و نه از نماز شب، و در هر رکعت فاتحةالکتاب و ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند و از آتش جهنم به خدا پناه ببرد، خداوند او را آزادشده از آتش قرار می‌دهد و نمی‌میرد تا زمانی که در خواب، فرشتگانی را ببیند که او را به بهشت بشارت می‌دهند و فرشتگانی که او را از آتش جهنم ایمن می‌گردانند.»

5- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ أَلْفِ رَکْعَةٍ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ بَلْ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ غَیْرِهِ مَعَ الْقُدْرَةِ

اشارة

⁽¹⁾5 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ أَلْفِ رَکْعَةٍ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ بَلْ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ غَیْرِهِ مَعَ الْقُدْرَةِ

ترجمه:

باب استحباب خواندن هزار رکعت نماز در هر روز و شب، بلکه در هر روز و هر شب از ماه رمضان و غیر آن، با وجود توانایی.

[رقم الحدیث الکلی: 10031 - رقم الحدیث الباب: 1]

10031- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ الْمُؤَدِّبِ ⁽³⁾عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ النَّضْرِ بْنِ شُعَیْبٍ عَنْ جَمِیلِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تُصَلِّیَ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ وَ غَیْرِهِ فِی الْیَوْمِ وَ اللَّیْلَةِ أَلْفَ رَکْعَةٍ فَافْعَلْ فَإِنَّ عَلِیّاً ع کَانَ یُصَلِّی فِی الْیَوْمِ وَ اللَّیْلَةِ أَلْفَ رَکْعَةٍ.

ترجمه:

از جمیل بن صالح، از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمودند: «اگر توانستی که در ماه رمضان و غیر آن، در هر روز و شب هزار رکعت نماز بخوانی، این کار را انجام بده؛ زیرا علی (علیه‌السلام) در هر روز و شب هزار رکعت نماز می‌خواند.»

[رقم الحدیث الکلی: 10032 - رقم الحدیث الباب: 2]

10032- 2- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ: دَخَلْنَا عَلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لَهُ أَبُو بَصِیرٍ- مَا تَقُولُ فِی الصَّلَاةِ فِی رَمَضَانَ- فَقَالَ لَهُ إِنَّ لِرَمَضَانَ حُرْمَةً وَ حَقّاً لَا یُشْبِهُهُ شَیْ‌ءٌ مِنَ الشُّهُورِ صَلِّ مَا اسْتَطَعْتَ فِی رَمَضَانَ تَطَوُّعاً بِاللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ إِنِ اسْتَطَعْتَ فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ أَلْفَ رَکْعَةٍ فَصَلِّ إِنَّ عَلِیّاً ع کَانَ فِی آخِرِ عُمُرِهِ یُصَلِّی فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ أَلْفَ رَکْعَةٍ الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ ⁽⁵⁾

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی أَعْدَادِ الصَّلَوَاتِ فِی عِدَّةِ أَحَادِیثَ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از علی بن ابی حمزه نقل شده است که گفت: «ما بر امام صادق (علیه‌السلام) وارد شدیم. ابوبصیر به ایشان گفت: نظر شما درباره نماز در ماه رمضان چیست؟ امام فرمودند: ماه رمضان حرمت و حقی دارد که هیچ‌یک از ماه‌ها شبیه آن نیستند. در این ماه، هر مقدار که می‌توانی، به صورت مستحبی در شب و روز نماز بخوان. و اگر توانستی در هر روز و شب هزار رکعت نماز بخوانی، این کار را انجام بده. زیرا علی (علیه‌السلام) در آخرین سال‌های عمرش، در هر روز و شب هزار رکعت نماز می‌خواند.»

6- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ مِائَةِ رَکْعَةٍ لَیْلَةَ نِصْفِ شَهْرِ رَمَضَانَ یُقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدُ مَرَّةً وَ الْإِخْلَاصُ عَشْراً

اشارة

⁽¹⁾6 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ مِائَةِ رَکْعَةٍ لَیْلَةَ نِصْفِ شَهْرِ رَمَضَانَ یُقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدُ مَرَّةً وَ الْإِخْلَاصُ عَشْراً

ترجمه:

باب استحباب خواندن صد رکعت نماز در شب نیمه ماه رمضان، که در هر رکعت، یک بار سوره حمد و ده بار سوره اخلاص قرائت می‌شود.

[رقم الحدیث الکلی: 10033 - رقم الحدیث الباب: 1]

10033- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِیسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ سَیْفِ بْنِ عَمِیرَةَ عَنْ سُلَیْمَانَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ مِائَةَ رَکْعَةٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ أَهْبَطَ اللَّهُ إِلَیْهِ مِنَ الْمَلَائِکَةِ عَشَرَةً یَدْرَءُونَ عَنْهُ أَعْدَاءَهُ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ أَهْبَطَ إِلَیْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ ثَلَاثِینَ مَلَکاً یُؤْمِنُونَهُ مِنَ النَّارِ.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ مُرْسَلًا ⁽³⁾

وَ کَذَا ابْنُ طَاوُسٍ فِی الْإِقْبَالِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از سلیمان بن عمرو، از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمودند: «امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) فرمود: هر کس در شب نیمه ماه رمضان صد رکعت نماز بخواند و در هر رکعت، ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند، خداوند ده فرشته به سوی او می‌فرستد که دشمنان او از جن و انس را از او دور می‌کنند. همچنین هنگام مرگ، سی فرشته نزد او می‌آیند که او را از آتش جهنم ایمن می‌سازند.»

[رقم الحدیث الکلی: 10034 - رقم الحدیث الباب: 2]

10034- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَبَّادِ بْنِ یَعْقُوبَ عَنْ عَمْرِو بْنِ ثَابِتٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِی یَحْیَی عَنْ عِدَّةٍ مِمَّنْ یُوثَقُ بِهِمْ قَالُوا قَالَ: مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ مِائَةَ رَکْعَةٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- فَذَلِکَ أَلْفُ مَرَّةٍ فِی مِائَةٍ لَمْ یَمُتْ حَتَّی یَرَی فِی مَنَامِهِ مِائَةً مِنَ الْمَلَائِکَةِ ثَلَاثِینَ یُبَشِّرُونَهُ بِالْجَنَّةِ وَ ثَلَاثِینَ یُؤْمِنُونَهُ مِنَ النَّارِ- وَ ثَلَاثِینَ تَعْصِمُهُ مِنْ أَنْ یُخْطِئَ وَ عَشَرَةً یَکِیدُونَ مَنْ کَادَهُ.

وَ رَوَاهُ ابْنُ طَاوُسٍ فِی الْإِقْبَالِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ ابْنِ أَبِی قُرَّةَ قَالَ وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَی وَ ذَکَرَ الْحَدِیثَ ⁽¹⁾وَ

رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ مُرْسَلًا عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع وَ ذَکَرَ نَحْوَهُ إِلَی قَوْلِهِ مِنَ النَّارِ ⁽²⁾

ترجمه:

از ابی یحیی، از گروهی از افراد مورد اعتماد نقل شده است که گفتند: «هر کس در شب نیمه ماه رمضان صد رکعت نماز بخواند و در هر رکعت ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند، در مجموع هزار بار در صد رکعت، نمی‌میرد تا آن‌که در خواب صد فرشته را ببیند؛ سی فرشته که او را به بهشت بشارت می‌دهند، سی فرشته که او را از آتش جهنم ایمن می‌کنند، سی فرشته که او را از اشتباهات حفظ می‌کنند، و ده فرشته که با کسانی که علیه او مکر می‌کنند مقابله می‌کنند.»

7- بَابُ اسْتِحْبَابِ زِیَادَةِ أَلْفِ رَکْعَةٍ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ وَ تَرْتِیبِهَا وَ أَحْکَامِهَا

اشارة

⁽³⁾7 بَابُ اسْتِحْبَابِ زِیَادَةِ أَلْفِ رَکْعَةٍ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ وَ تَرْتِیبِهَا وَ أَحْکَامِهَا

ترجمه:

باب استحباب افزایش هزار رکعت نماز در ماه رمضان، ترتیب آن‌ها و احکام مربوط به آن

[رقم الحدیث الکلی: 10035 - رقم الحدیث الباب: 1]

10035- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ بُطَّةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی مُحَمَّدٍ هَارُونَ بْنِ مُوسَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مَعْمَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: تُصَلِّی فِی شَهْرِ رَمَضَانَ زِیَادَةَ أَلْفِ رَکْعَةٍ قَالَ قُلْتُ: وَ مَنْ یَقْدِرُ عَلَی ذَلِکَ قَالَ لَیْسَ حَیْثُ تَذْهَبُ أَ لَیْسَ تُصَلِّی فِی شَهْرِ رَمَضَانَ زِیَادَةَ أَلْفِ رَکْعَةٍ فِی تِسْعَ عَشْرَةَ مِنْهُ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ عِشْرِینَ رَکْعَةً وَ فِی لَیْلَةِ تِسْعَ عَشْرَةَ مِائَةَ رَکْعَةٍ وَ فِی لَیْلَةِ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ مِائَةَ رَکْعَةٍ وَ فِی لَیْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِائَةَ رَکْعَةٍ وَ تُصَلِّی فِی ثَمَانِ لَیَالٍ مِنْهُ فِی الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ ثَلَاثِینَ رَکْعَةً فَهَذِهِ تِسْعُمِائَةٍ وَ عِشْرُونَ رَکْعَةً قَالَ قُلْتُ: جَعَلَنِیَ اللَّهُ

فِدَاکَ فَرَّجْتَ عَنِّی إِلَی أَنْ قَالَ فَکَیْفَ تَمَامُ الْأَلْفِ رَکْعَةٍ فَقَالَ تُصَلِّی فِی کُلِّ یَوْمِ جُمُعَةٍ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ- وَ تُصَلِّی رَکْعَتَیْنِ لِابْنَةِ مُحَمَّدٍ ع- وَ تُصَلِّی بَعْدَ الرَّکْعَتَیْنِ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ لِجَعْفَرٍ الطَّیَّارِ- وَ تُصَلِّی فِی لَیْلَةِ الْجُمُعَةِ فِی الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع عِشْرِینَ رَکْعَةً وَ تُصَلِّی فِی عَشِیَّةِ الْجُمُعَةِ لَیْلَةِ السَّبْتِ- عِشْرِینَ رَکْعَةً لِابْنَةِ مُحَمَّدٍ ص ثُمَّ قَالَ اسْمَعْ وَ عِهْ وَ عَلِّمْ ثِقَاتِ إِخْوَانِکَ هَذِهِ الْأَرْبَعَ وَ الرَّکْعَتَیْنِ فَإِنَّهُمَا أَفْضَلُ الصَّلَوَاتِ بَعْدَ الْفَرَائِضِ فَمَنْ صَلَّاهَا فِی شَهْرِ رَمَضَانَ أَوْ غَیْرِهِ انْفَتَلَ وَ لَیْسَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ ذَنْبٍ ثُمَّ قَالَ یَا مُفَضَّلَ بْنَ عُمَرَ تَقْرَأُ فِی هَذِهِ الصَّلَوَاتِ کُلِّهَا أَعْنِی صَلَاةَ شَهْرِ رَمَضَانَ- الزِّیَادَةَ مِنْهَا بِالْحَمْدِ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- إِنْ شِئْتَ مَرَّةً وَ إِنْ شِئْتَ ثَلَاثاً وَ إِنْ شِئْتَ خَمْساً وَ إِنْ شِئْتَ سَبْعاً وَ إِنْ شِئْتَ عَشْراً فَأَمَّا صَلَاةُ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع- فَإِنَّهُ یُقْرَأُ فِیهَا بِالْحَمْدِ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ وَ خَمْسِینَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ یُقْرَأُ فِی صَلَاةِ ابْنَةِ مُحَمَّدٍ ع- فِی أَوَّلِ رَکْعَةٍ الْحَمْدُ- وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ فِی الرَّکْعَةِ الثَّانِیَةِ الْحَمْدُ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ فَإِذَا سَلَّمْتَ فِی الرَّکْعَتَیْنِ سَبِّحْ تَسْبِیحَ فَاطِمَةَ ع إِلَی أَنْ قَالَ وَ قَالَ لِی تَقْرَأُ فِی صَلَاةِ جَعْفَرٍ- فِی الرَّکْعَةِ الْأُولَی الْحَمْدَ وَ إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ- وَ فِی الثَّانِیَةِ الْحَمْدَ وَ الْعَادِیَاتِ- وَ فِی الثَّالِثَةِ الْحَمْدَ وَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ- وَ فِی الرَّابِعَةِ الْحَمْدَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- ثُمَّ قَالَ لِی یَا مُفَضَّلُ ذلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتِیهِ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ عَنِ الْمُفَضَّلِ نَحْوَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از مفضل بن عمر، از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمودند: «در ماه رمضان، افزایش هزار رکعت نماز به جا می‌آوری.» گفتم: «چه کسی توان انجام این عمل را دارد؟» فرمودند: «آن‌طور که فکر می‌کنی نیست. آیا در ماه رمضان هزار رکعت نماز نمی‌خوانی؟ در شب نوزدهم، هر شب بیست رکعت نماز، و در شب نوزدهم، صد رکعت، و در شب بیست‌ویکم، صد رکعت، و در شب بیست‌وسوم، صد رکعت نماز می‌خوانی. و در هشت شب از ده شب آخر ماه رمضان، هر شب سی رکعت نماز می‌خوانی؛ این‌ها جمعاً نهصد و بیست رکعت می‌شود.» گفتم: «خداوند مرا قربانت کند، این توضیحات مرا آسوده کرد.» سپس پرسیدم: «چگونه می‌توان هزار رکعت کامل را خواند؟» فرمودند: «در هر روز جمعه ماه رمضان، چهار رکعت نماز برای امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) به جا می‌آوری، دو رکعت نماز برای دختر پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) می‌خوانی، و بعد از آن، چهار رکعت نماز برای جعفر طیار به جا می‌آوری. و در شب جمعه دهه آخر، بیست رکعت نماز برای امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)، و در عصر جمعه شب شنبه، بیست رکعت نماز برای دختر پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) می‌خوانی.» سپس فرمودند: «بشنو و این مطلب را به حافظه بسپار و به برادران مورد اعتمادت آموزش بده؛ این چهار رکعت و دو رکعت از بهترین نمازها بعد از نمازهای واجب هستند. کسی که آن‌ها را در ماه رمضان یا غیر آن به جا آورد، گناهان میان او و خداوند عز و جل از بین می‌روند.»سپس فرمود: «ای مفضل بن عمر، در همه این نمازها، یعنی نمازهای ماه رمضان، بیشتر نمازها را با قرائت حمد و قل‌هو‌الله‌احد بخوان. اگر خواستی، یک بار؛ اگر خواستی، سه بار؛ اگر خواستی، پنج بار؛ اگر خواستی، هفت بار؛ و اگر خواستی، ده بار. اما در مورد نماز امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)، در هر رکعت یک بار حمد و پنجاه بار قل‌هو‌الله‌احد خوانده می‌شود. در نماز دختر پیامبر (صلوات‌الله‌علیه)، در رکعت اول یک بار حمد و صد بار سوره «إنا أنزلناه فی لیلة القدر»، و در رکعت دوم یک بار حمد و صد بار سوره قل‌هو‌الله‌احد قرائت می‌شود. و پس از سلام در این دو رکعت، تسبیحات حضرت فاطمه (علیهاالسلام) گفته می‌شود.»

سپس فرمود: «در نماز جعفر (طیار)، در رکعت اول یک بار حمد و سوره «إذا زلزلت الأرض»، در رکعت دوم یک بار حمد و سوره «العادیات»، در رکعت سوم یک بار حمد و سوره «إذا جاء نصر الله»، و در رکعت چهارم یک بار حمد و سوره قل‌هو‌الله‌احد قرائت می‌شود.»

سپس فرمود: «ای مفضل، این فضیلت، فضل الهی است که خداوند آن را به هر کس که بخواهد عطا می‌کند و خداوند صاحب فضل بزرگ است.»

[رقم الحدیث الکلی: 10036 - رقم الحدیث الباب: 2]

10036- 2- (2) وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ

عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مِمَّا کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَصْنَعُ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- کَانَ یَتَنَفَّلُ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ وَ یَزِیدُ

عَلَی صَلَاتِهِ الَّتِی کَانَ یُصَلِّیهَا قَبْلَ ذَلِکَ مُنْذُ أَوَّلِ لَیْلَةٍ إِلَی تَمَامِ عِشْرِینَ لَیْلَةً فِی کُلِّ لَیْلَةٍ عِشْرِینَ رَکْعَةً ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ مِنْهَا بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَ یُصَلِّی فِی الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ ثَلَاثِینَ رَکْعَةً اثْنَتَیْ عَشْرَةَ مِنْهَا بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَ ثَمَانِیَ عَشْرَةَ بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَ یَدْعُو وَ یَجْتَهِدُ اجْتِهَاداً شَدِیداً وَ کَانَ یُصَلِّی فِی لَیْلَةِ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ مِائَةَ رَکْعَةٍ وَ یُصَلِّی فِی لَیْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِائَةَ رَکْعَةٍ وَ یَجْتَهِدُ فِیهِمَا.

ترجمه:

از مسعدة بن صدقه، از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمودند: «از جمله کارهایی که رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) در ماه رمضان انجام می‌داد، این بود که هر شب نماز مستحبی به‌جا می‌آورد و به نمازهای خود که قبل از آن می‌خواند، اضافه می‌کرد. از شب اول تا پایان بیستمین شب، هر شب بیست رکعت نماز می‌خواند، که هشت رکعت آن پس از نماز مغرب و دوازده رکعت پس از نماز عشاء بود. در ده شب آخر، هر شب سی رکعت نماز می‌خواند، که دوازده رکعت آن بعد از نماز مغرب و هجده رکعت بعد از نماز عشاء بود. او دعا می‌کرد و با جدیت بسیار عبادت می‌کرد. همچنین در شب بیست‌ویکم و شب بیست‌وسوم، هر یک صد رکعت نماز می‌خواند و در این دو شب بسیار اجتهاد می‌ورزید.»

[رقم الحدیث الکلی: 10037 - رقم الحدیث الباب: 3]

10037- 3- ⁽¹⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ زُرْعَةَ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَمَضَانَ کَمْ یُصَلَّی فِیهِ فَقَالَ کَمَا یُصَلَّی فِی غَیْرِهِ إِلَّا أَنَّ لِرَمَضَانَ عَلَی سَائِرِ الشُّهُورِ مِنَ الْفَضْلِ مَا یَنْبَغِی لِلْعَبْدِ أَنْ یَزِیدَ فِی تَطَوُّعِهِ فَإِنْ أَحَبَّ وَ قَوِیَ عَلَی ذَلِکَ أَنْ یَزِیدَ فِی أَوَّلِ (الشَّهْرِ عِشْرِینَ) ⁽²⁾لَیْلَةً کُلَّ لَیْلَةٍ عِشْرِینَ رَکْعَةً سِوَی مَا کَانَ یُصَلِّی قَبْلَ ذَلِکَ یُصَلِّی ⁽³⁾مِنْ هَذِهِ الْعِشْرِینَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً بَیْنَ الْمَغْرِبِ وَ الْعَتَمَةِ وَ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ بَعْدَ الْعَتَمَةِ ثُمَّ یُصَلِّی صَلَاةَ اللَّیْلِ الَّتِی کَانَ یُصَلِّی قَبْلَ ذَلِکَ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ وَ الْوَتْرَ ثَلَاثَ رَکَعَاتٍ رَکْعَتَیْنِ یُسَلِّمُ فِیهِمَا ثُمَّ یَقُومُ فَیُصَلِّی وَاحِدَةً یَقْنُتُ فِیهَا فَهَذَا الْوَتْرُ ثُمَّ یُصَلِّی رَکْعَتَیِ الْفَجْرِ حِینَ یَنْشَقُّ الْفَجْرُ فَهَذِهِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَکْعَةً فَإِذَا بَقِیَ مِنْ رَمَضَانَ عَشْرُ لَیَالٍ فَلْیُصَلِّ ثَلَاثِینَ رَکْعَةً فِی کُلِّ لَیْلَةٍ سِوَی هَذِهِ الثَّلَاثَ عَشْرَةَ رَکْعَةً یُصَلِّی بَیْنَ الْمَغْرِبِ وَ الْعِشَاءِ اثْنَتَیْنِ وَ عِشْرِینَ رَکْعَةً وَ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ بَعْدَ الْعَتَمَةِ ثُمَّ یُصَلِّی بَعْدَ صَلَاةِ اللَّیْلِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَکْعَةً کَمَا وَصَفْتُ لَکَ وَ فِی لَیْلَةِ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ وَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ- یُصَلِّی فِی کُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا إِذَا قَوِیَ عَلَی ذَلِکَ مِائَةَ رَکْعَةٍ سِوَی هَذِهِ الثَّلَاثَ عَشْرَةَ رَکْعَةً وَ لْیَسْهَرْ فِیهِمَا حَتَّی یُصْبِحَ فَإِنَّ ذَلِکَ یُسْتَحَبُّ أَنْ یَکُونَ فِی صَلَاةٍ وَ دُعَاءٍ وَ تَضَرُّعٍ فَإِنَّهُ یُرْجَی أَنْ تَکُونَ لَیْلَةُ الْقَدْرِ فِی

إِحْدَاهُمَا.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ زُرْعَةَ مِثْلَهُ ⁽¹⁾

و فیه نظر فان الذین رووه کثیرون جدا کما تری فی أحادیث هذه الأبواب و غیرها، و قد نسب إلی الصدوق القول بنفی استحباب نافلة شهر رمضان و هو غیر صحیح فان کلامه یدلّ علی الاستحباب إذ العبادة لا تکون مباحة و هو ظاهر" منه قده".-

ترجمه:

از سماعه بن مهران نقل شده که گفت: از امام صادق (علیه‌السلام) درباره نماز در ماه رمضان پرسیدم. ایشان فرمودند: «نماز در ماه رمضان همانند دیگر ماه‌هاست، مگر این‌که ماه رمضان نسبت به سایر ماه‌ها از فضیلت بیشتری برخوردار است و شایسته است که بنده در نمازهای مستحبی خود افزایش دهد. اگر تمایل و توانایی داشتی، در بیست شب اول ماه رمضان، هر شب بیست رکعت اضافی بخوان؛ دوازده رکعت از این نمازها بین مغرب و عشاء و هشت رکعت پس از عشاء. سپس نماز شب را که قبلاً می‌خواندی، انجام بده؛ هشت رکعت، سه رکعت وتر (دو رکعت به همراه سلام و سپس یک رکعت با قنوت) و دو رکعت نماز صبح پس از طلوع فجر. این‌ها سیزده رکعت را شامل می‌شوند.

وقتی ده شب آخر ماه رمضان فرا می‌رسد، هر شب سی رکعت اضافی بخوان، غیر از آن سیزده رکعت. بیست‌ودو رکعت از این نمازها بین مغرب و عشاء، و هشت رکعت پس از عشاء. سپس پس از نماز شب، همان سیزده رکعتی که توضیح دادم، انجام بده. در شب بیست‌ویکم و شب بیست‌وسوم، اگر توانایی داشتی، در هر شب صد رکعت اضافه بخوان، علاوه بر آن سیزده رکعت. در این دو شب بیدار بمان تا صبح، و آن زمان را به نماز، دعا و تضرع بگذران؛ چرا که امید است یکی از این دو شب، شب قدر باشد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10038 - رقم الحدیث الباب: 4]

10038- 4- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ أَنَّهُ قَالَ لِأَبِی بَصِیرٍ فَصَلِّ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ زِیَادَةً فِی رَمَضَانَ- قَالَ کَمْ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَالَ فِی عِشْرِینَ لَیْلَةً تَمْضِی فِی کُلِّ لَیْلَةٍ عِشْرِینَ رَکْعَةً ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ قَبْلَ الْعَتَمَةِ وَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ بَعْدَهَا سِوَی مَا کُنْتَ تُصَلِّی قَبْلَ ذَلِکَ فَإِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ الْأَوَاخِرُ فَصَلِّ ثَلَاثِینَ رَکْعَةً کُلَّ لَیْلَةٍ ثَمَانٍ قَبْلَ الْعَتَمَةِ وَ ثِنْتَیْنِ وَ عِشْرِینَ بَعْدَ الْعَتَمَةِ سِوَی مَا کُنْتَ تَفْعَلُ قَبْلَ ذَلِکَ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از علی بن ابی حمزه، از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که در حدیثی به ابوبصیر فرمودند: «ای ابا محمد، نمازهایت را در ماه رمضان افزایش بده.» ابوبصیر گفت: «چه مقدار، فدایت شوم؟» امام فرمودند: «در بیست شب نخست هر شب بیست رکعت نماز بخوان؛ هشت رکعت قبل از نماز عَتَمه و دوازده رکعت بعد از آن، علاوه بر آنچه که قبلاً می‌خواندی. سپس، وقتی دهه آخر ماه رمضان فرا می‌رسد، هر شب سی رکعت نماز بخوان؛ هشت رکعت قبل از عَتَمه و بیست‌ودو رکعت بعد از آن، علاوه بر نمازهایی که پیش از آن انجام می‌دادی.»

[رقم الحدیث الکلی: 10039 - رقم الحدیث الباب: 5]

10039- 5- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ سُلَیْمَانَ الرَّازِیِّ ⁽⁵⁾عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع صَلِّ فِی الْعِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ ثَمَانِیاً بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً بَعْدَ الْعَتَمَةِ فَإِذَا کَانَتِ اللَّیْلَةُ الَّتِی یُرْجَی فِیهَا مَا یُرْجَی فَصَلِّ مِائَةَ رَکْعَةٍ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ قَالَ قُلْتُ

جُعِلْتُ فِدَاکَ فَإِنْ لَمْ أَقْوَ قَائِماً قَالَ فَجَالِساً قُلْتُ فَإِنْ لَمْ أَقْوَ جَالِساً قَالَ فَصَلِّ وَ أَنْتَ مُسْتَلْقٍ عَلَی فِرَاشِکَ.

ترجمه:

از ابوبصیر نقل شده است که امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: «در بیست شب نخست ماه رمضان، هشت رکعت نماز پس از مغرب و دوازده رکعت نماز پس از عَتَمه بخوان. و اگر شبی فرا رسید که امید می‌رود شب خاصی باشد، صد رکعت نماز بخوان و در هر رکعت، ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کن.» ابوبصیر گفت: «فدایت شوم، اگر نتوانستم ایستاده بخوانم چه کنم؟» امام فرمودند: «نشسته بخوان.» ابوبصیر پرسید: «اگر نشسته هم نتوانستم بخوانم؟» امام فرمودند: «در حالی که بر بسترت دراز کشیده‌ای نماز بخوان.»

[رقم الحدیث الکلی: 10040 - رقم الحدیث الباب: 6]

10040- 6- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی الصُّهْبَانِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَیْمَانَ قَالَ إِنَّ عِدَّةً مِنْ أَصْحَابِنَا اجْتَمَعُوا ⁽²⁾عَلَی هَذَا الْحَدِیثِ مِنْهُمْ یُونُسُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع وَ صَبَّاحٌ الْحَذَّاءُ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع وَ سَمَاعَةُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ سُلَیْمَانَ وَ سَأَلْتُ الرِّضَا ع عَنْ هَذَا الْحَدِیثِ فَأَخْبَرَنِی بِهِ وَ قَالَ هَؤُلَاءِ جَمِیعاً سَأَلَنَا عَنِ الصَّلَاةِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ کَیْفَ هِیَ وَ کَیْفَ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَقَالُوا جَمِیعاً إِنَّهُ لَمَّا دَخَلَتْ أَوَّلُ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- صَلَّی رَسُولُ اللَّهِ ص الْمَغْرِبَ ثُمَّ صَلَّی أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ الَّتِی کَانَ یُصَلِّیهِنَّ بَعْدَ الْمَغْرِبِ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ ثُمَّ صَلَّی ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ فَلَمَّا صَلَّی الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ وَ صَلَّی الرَّکْعَتَیْنِ اللَّتَیْنِ کَانَ یُصَلِّیهِمَا بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَ هُوَ جَالِسٌ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ قَامَ فَصَلَّی اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً ثُمَّ دَخَلَ بَیْتَهُ فَلَمَّا رَأَی ذَلِکَ النَّاسُ وَ نَظَرُوا إِلَی رَسُولِ اللَّهِ ص وَ قَدْ زَادَ فِی الصَّلَاةِ حِینَ دَخَلَ شَهْرُ رَمَضَانَ سَأَلُوهُ عَنْ ذَلِکَ فَأَخْبَرَهُمْ أَنَّ هَذِهِ الصَّلَاةَ صَلَّیْتُهَا لِفَضْلِ شَهْرِ رَمَضَانَ عَلَی الشُّهُورِ فَلَمَّا کَانَ مِنَ اللَّیْلِ قَامَ یُصَلِّی فَاصْطَفَّ النَّاسُ خَلْفَهُ فَانْصَرَفَ إِلَیْهِمْ فَقَالَ أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذِهِ الصَّلَاةَ نَافِلَةٌ وَ لَنْ نَجْتَمِعَ لِلنَّافِلَةِ فَلْیُصَلِّ کُلُّ رَجُلٍ مِنْکُمْ وَحْدَهُ وَ لْیَقُلْ مَا عَلَّمَهُ اللَّهُ مِنْ کِتَابِهِ- وَ اعْلَمُوا أَنَّهُ لَا جَمَاعَةَ فِی نَافِلَةٍ فَافْتَرَقَ النَّاسُ فَصَلَّی کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ عَلَی حِیَالِهِ لِنَفْسِهِ فَلَمَّا کَانَ لَیْلَةُ تِسْعَ عَشْرَةَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- اغْتَسَلَ حِینَ غَابَتِ الشَّمْسُ وَ صَلَّی الْمَغْرِبَ بِغُسْلٍ فَلَمَّا صَلَّی الْمَغْرِبَ وَ صَلَّی أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ الَّتِی

کَانَ یُصَلِّیهَا فِیمَا مَضَی فِی کُلِّ لَیْلَةٍ بَعْدَ الْمَغْرِبِ دَخَلَ إِلَی بَیْتِهِ فَلَمَّا أَقَامَ بِلَالٌ الصَّلَاةَ لِلْعِشَاءِ الْآخِرَةِ خَرَجَ النَّبِیُّ ص فَصَلَّی بِالنَّاسِ فَلَمَّا انْفَتَلَ صَلَّی الرَّکْعَتَیْنِ وَ هُوَ جَالِسٌ کَمَا کَانَ یُصَلِّی کُلَّ لَیْلَةٍ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّی مِائَةَ رَکْعَةٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ ذَلِکَ صَلَّی صَلَاتَهُ الَّتِی کَانَ یُصَلِّی کُلَّ لَیْلَةٍ فِی آخِرِ اللَّیْلِ وَ أَوْتَرَ فَلَمَّا کَانَ لَیْلَةُ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- فَعَلَ کَمَا کَانَ یَفْعَلُ قَبْلَ ذَلِکَ مِنَ اللَّیَالِی فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَلَمَّا کَانَ لَیْلَةُ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ اغْتَسَلَ حِینَ غَابَتِ الشَّمْسُ وَ صَلَّی فِیهَا مِثْلَ مَا فَعَلَ فِی لَیْلَةِ تِسْعَ عَشْرَةَ- فَلَمَّا کَانَ فِی لَیْلَةِ اثْنَتَیْنِ وَ عِشْرِینَ زَادَ فِی صَلَاتِهِ فَصَلَّی ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَ اثْنَتَیْنِ وَ عِشْرِینَ رَکْعَةً بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فَلَمَّا کَانَتْ لَیْلَةُ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ- اغْتَسَلَ أَیْضاً کَمَا اغْتَسَلَ فِی لَیْلَةِ تِسْعَ عَشْرَةَ- وَ کَمَا اغْتَسَلَ فِی لَیْلَةِ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ- ثُمَّ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِکَ قَالُوا فَسَأَلُوهُ عَنْ صَلَاةِ الْخَمْسِینَ مَا حَالُهَا فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- فَقَالَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُصَلِّی هَذِهِ الصَّلَاةَ وَ یُصَلِّی صَلَاةَ الْخَمْسِینَ عَلَی مَا کَانَ یُصَلِّی فِی غَیْرِ شَهْرِ رَمَضَانَ- وَ لَا یَنْقُصُ مِنْهَا شَیْئاً.

⁽¹⁾.

ترجمه:

از سماعه بن مهران، از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است. محمد بن سلیمان می‌گوید: «از امام رضا (علیه‌السلام) در مورد این حدیث پرسیدم و ایشان آن را برای من نقل کردند و فرمودند که همه این افراد از ما درباره نماز در ماه رمضان و چگونگی عمل رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) در این ماه پرسیدند. ایشان همگی گفتند: زمانی که شب اول ماه رمضان فرارسید، رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) نماز مغرب را خواند و سپس چهار رکعتی که هر شب پس از مغرب می‌خواند، به جا آورد و سپس هشت رکعت نماز دیگر خواند.

پس از آن، عشاء آخرین و دو رکعتی که هر شب پس از عشاء می‌خواند، در حال نشسته به جا آورد. سپس از جای برخاست و دوازده رکعت نماز خواند و بعد وارد منزل خود شد. مردم که این افزایش نماز رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) را در ماه رمضان مشاهده کردند، از او در این باره سؤال کردند. پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) به آنان فرمود: "این نماز را برای فضیلت ماه رمضان نسبت به سایر ماه‌ها خواندم."

زمانی که شب فرارسید و پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) برای نماز برخاست، مردم پشت سر ایشان صف بستند. پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) رو به آنان کرد و فرمود: "ای مردم، این نماز نافله است و برای نافله جماعت برگزار نمی‌شود. هر یک از شما باید نماز را به‌تنهایی بخواند و آنچه خداوند از کتابش به او آموخته، تلاوت کند. بدانید که جماعت در نافله وجود ندارد." مردم پراکنده شدند و هرکس به‌تنهایی برای خود نماز نافله خواند.

زمانی که شب نوزدهم ماه رمضان فرارسید، پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) پس از غروب آفتاب غسل کرد و نماز مغرب را با غسل به جا آورد و سپس چهار رکعتی که در هر شب پس از مغرب می‌خواند، به جا آورد و پس از آن به خانه‌اش رفت. زمانی که بلال برای نماز عشاء آخر اقامه گفت، پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) بیرون آمد و با مردم نماز عشاء را خواند. پس از آن، دو رکعت نماز خود را که هر شب می‌خواند، به حالت نشسته خواند. سپس از جای برخاست و صد رکعت نماز گزارد که در هر رکعت یک بار سوره فاتحةالکتاب و ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت می‌کرد. پس از اتمام آن، نمازهای شبانه خود را که هر شب در آخر شب می‌خواند، به جای آورد و وتر را انجام داد.

در شب بیستم ماه رمضان، همانند شب‌های گذشته، هشت رکعت نماز پس از مغرب و دوازده رکعت نماز پس از عشاء آخرین خواند. در شب بیست‌ویکم، پس از غروب خورشید غسل کرد و نمازهای مشابه شب نوزدهم به جا آورد. در شب بیست‌ودوم، نمازهای خود را افزایش داد و هشت رکعت پس از مغرب و بیست‌ودو رکعت پس از عشاء آخرین خواند. در شب بیست‌وسوم، همانند شب‌های نوزدهم و بیست‌ویکم غسل کرد و نمازهای مشابهی گزارد.

در مورد نماز پنجاه رکعتی در ماه رمضان از ایشان سؤال شد. پاسخ دادند: «رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) این نماز را می‌خواند و همان نماز پنجاه رکعتی را که در غیر ماه رمضان می‌خواند، بدون کم‌وکاست به جا می‌آورد.»

{این نشان می‌دهد که پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) نافله عشاء را می‌خواند. و در برخی احادیث خلاف آن آمده است که شاید بتوان آن را به نفی قصد وجوب یا به خواندن گاه‌به‌گاه و ترک گاه‌به‌گاه حمل کرد. ترتیب نافله در ماه رمضان نیز در احادیث مختلف است و وجه جمع آن تخییر است. والله اعلم.}

[رقم الحدیث الکلی: 10041 - رقم الحدیث الباب: 7]

10041- 7- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: کَتَبَ رَجُلٌ إِلَی أَبِی جَعْفَرٍ ع یَسْأَلُهُ عَنْ صَلَاةِ نَوَافِلِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ عَنِ الزِّیَادَةِ فِیهَا فَکَتَبَ ع إِلَیْهِ کِتَاباً قَرَأْتُهُ بِخَطِّهِ صَلِّ فِی أَوَّلِ شَهْرِ رَمَضَانَ فِی عِشْرِینَ لَیْلَةً عِشْرِینَ رَکْعَةً صَلِّ مِنْهَا مَا بَیْنَ الْمَغْرِبِ وَ الْعَتَمَةِ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ وَ بَعْدَ الْعِشَاءِ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً وَ فِی الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ بَیْنَ الْمَغْرِبِ وَ الْعَتَمَةِ وَ اثْنَتَیْنِ وَ عِشْرِینَ رَکْعَةً بَعْدَ الْعَتَمَةِ إِلَّا فِی لَیْلَةِ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ (وَ ثَلَاثٍ

وَ عِشْرِینَ) ⁽¹⁾- فَإِنَّ الْمِائَةَ تُجْزِیکَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَ ذَلِکَ سِوَی الْخَمْسِینَ وَ أَکْثِرْ مِنْ قِرَاءَةِ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ.

ترجمه:

از حسن بن علی، از پدرش نقل شده است که فرمود: «مردی به امام باقر (علیه‌السلام) نامه‌ای نوشت و از ایشان درباره نمازهای نافله ماه رمضان و اضافه کردن به آن‌ها پرسید. امام (علیه‌السلام) در پاسخ به او نامه‌ای نوشت که من آن را به خط ایشان خواندم. در این نامه فرمودند: در بیست شب اول ماه رمضان، هر شب بیست رکعت نماز بخوان؛ هشت رکعت از این نمازها بین مغرب و عَتَمه و دوازده رکعت پس از نماز عشاء.

در ده شب آخر ماه رمضان، هشت رکعت بین مغرب و عَتَمه و بیست‌ودو رکعت پس از نماز عشاء بخوان. در شب بیست‌ویکم و شب بیست‌وسوم، نماز صد رکعت کافی است، ان‌شاءالله. این جدا از نماز پنجاه رکعتی است. همچنین قرائت سوره «إنا أنزلناه» را افزایش بده.»

[رقم الحدیث الکلی: 10042 - رقم الحدیث الباب: 8]

10042- 8- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی خُلَیْسٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ مُطَهَّرٍ قَالَ: کَتَبْتُ إِلَی أَبِی مُحَمَّدٍ ع إِنَّ رَجُلًا رَوَی عَنْ آبَائِکَ- أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص مَا کَانَ یَزِیدُ مِنَ الصَّلَاةِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- عَلَی مَا کَانَ یُصَلِّیهِ فِی سَائِرِ الْأَیَّامِ فَوَقَّعَ ع کَذَبَ فَضَّ اللَّهُ فَاهُ صَلِّ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- عِشْرِینَ رَکْعَةً إِلَی عِشْرِینَ مِنَ الشَّهْرِ وَ صَلِّ لَیْلَةَ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ مِائَةَ رَکْعَةً وَ صَلِّ لَیْلَةَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِائَةَ رَکْعَةٍ وَ صَلِّ فِی کُلِّ لَیْلَةٍ مِنَ الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ ثَلَاثِینَ رَکْعَةً.

وَ رَوَاهُ ابْنُ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُوسَی التَّلَّعُکْبَرِیِّ عَنْ أَبِی عَلِیِّ بْنِ هَمَّامٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ سُلَیْمَانَ عَنِ ابْنِ أَبِی خُلَیْسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ مُطَهَّرٍ نَحْوَهُ ⁽³⁾وَ الْحَدِیثَیْنِ اللَّذَیْنِ قَبْلَهُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ النَّهْدِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَاتِمٍ وَ کَذَا الْحَدِیثُ الْأَوَّلُ وَ رَوَی الثَّانِیَ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ مِثْلَهُ.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن مطهر نقل شده است که گفت: «به امام حسن عسکری (علیه‌السلام) نامه‌ای نوشتم و در آن ذکر کردم که مردی از پدران شما روایت کرده که رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) نمازهای خود را در ماه رمضان نسبت به سایر ایام افزایش نمی‌داد.» امام (علیه‌السلام) در پاسخ نوشتند: «او دروغ می‌گوید، خداوند دهانش را بشکند. در هر شب از ماه رمضان، تا شب بیستم، بیست رکعت نماز بخوان. در شب بیست‌ویکم و شب بیست‌وسوم، هر کدام صد رکعت نماز به جا بیاور. و در هر شب از دهه آخر ماه رمضان، سی رکعت نماز بخوان.»

[رقم الحدیث الکلی: 10043 - رقم الحدیث الباب: 9]

10043- 9- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ (إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ الْأَحْمَرِیِّ) ⁽⁵⁾عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّلْتِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی وَ جَمَاعَةٍ أَیْضاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ: قَالَ الرِّضَا ع کَانَ أَبِی یَزِیدُ فِی الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- فِی کُلِّ لَیْلَةٍ عِشْرِینَ رَکْعَةً.

ترجمه:

از محمد بن سنان نقل شده که گفت: امام رضا (علیه‌السلام) فرمودند: «پدرم در ده شب آخر ماه رمضان، در هر شب بیست رکعت نماز اضافه می‌کرد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10044 - رقم الحدیث الباب: 10]

10044- 10- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ مُطَهَّرٍ أَنَّهُ کَتَبَ إِلَی أَبِی مُحَمَّدٍ ع یُخْبِرُهُ بِمَا جَاءَتْ بِهِ الرِّوَایَةُ أَنَّ النَّبِیَّ ص مَا کَانَ یُصَلِّی فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- وَ غَیْرِهِ مِنَ اللَّیْلِ سِوَی ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَکْعَةً مِنْهَا الْوَتْرُ وَ رَکْعَتَا الْفَجْرِ فَکَتَبَ ع فَضَّ اللَّهُ فَاهُ صَلَّی مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ فِی عِشْرِینَ لَیْلَةً کُلَّ لَیْلَةٍ عِشْرِینَ رَکْعَةً ثَمَانِیَ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَ اغْتَسَلَ لَیْلَةَ تِسْعَ عَشْرَةَ- وَ لَیْلَةَ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ وَ لَیْلَةَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ- وَ صَلَّی فِیهِمَا ثَلَاثِینَ رَکْعَةً اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَ ثَمَانِیَةَ عَشْرَ بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَ صَلَّی فِیهِمَا مِائَةَ رَکْعَةٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ صَلَّی إِلَی آخِرِ الشَّهْرِ کُلَّ لَیْلَةٍ ثَلَاثِینَ رَکْعَةً کَمَا فَسَّرْتُ لَکَ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

از محمد بن احمد بن مطهر نقل شده است که نوشت: «به امام حسن عسکری (علیه‌السلام) نامه‌ای نوشتم و در آن خبری را که در روایت آمده بود، مطرح کردم؛ اینکه پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) در ماه رمضان و غیر آن، از شب فقط سیزده رکعت نماز، شامل وتر و دو رکعت فجر، نمی‌خوانده است.» امام (علیه‌السلام) در پاسخ نوشتند: «او دروغ می‌گوید، خداوند دهانش را بشکند. پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) در بیست شب اول ماه رمضان، هر شب بیست رکعت نماز می‌خواند؛ هشت رکعت پس از مغرب و دوازده رکعت پس از عشاء.

در شب نوزدهم، بیست‌ویکم و بیست‌وسوم، غسل کرد و در هر یک از این شب‌ها، سی رکعت نماز گزارد؛ دوازده رکعت پس از مغرب و هجده رکعت پس از عشاء. همچنین در این شب‌ها صد رکعت نماز خواند که در هر رکعت، یک بار فاتحةالکتاب و ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد قرائت می‌شد. تا پایان ماه رمضان، هر شب سی رکعت نماز می‌خواند، همان‌طور که برای تو توضیح دادم.»

[رقم الحدیث الکلی: 10045 - رقم الحدیث الباب: 11]

10045- 11- ⁽³⁾عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ: کَانَ أَبِی یَزِیدُ فِی الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ کُلَّ لَیْلَةٍ عِشْرِینَ رَکْعَةً.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن ابی‌نصر نقل شده است که امام رضا (علیه‌السلام) فرمودند: «پدرم در ده شب آخر ماه رمضان، در هر شب بیست رکعت نماز اضافه می‌کرد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10046 - رقم الحدیث الباب: 12]

10046- 12- ⁽⁴⁾جَعْفَرُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ سَعِیدٍ الْمُحَقِّقُ فِی الْمُعْتَبَرِ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: تُصَلِّی فِی شَهْرِ رَمَضَانَ أَلْفَ رَکْعَةٍ.

ترجمه:

از مفضل بن عمر، از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده است که فرمودند: «در ماه رمضان هزار رکعت نماز به جا آور.»

[رقم الحدیث الکلی: 10047 - رقم الحدیث الباب: 13]

10047- 13- ⁽⁵⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ نَقْلًا عَنِ الرِّسَالَةِ الْعِزِّیَّةِ لِلشَّیْخِ الْمُفِیدِ قَالَ: یُصَلِّی فِی الْعِشْرِینَ لَیْلَةً الْأُولَی کُلَّ لَیْلَةٍ

عِشْرِینَ رَکْعَةً ثَمَانِیَ بَیْنَ الْعِشَاءَیْنِ وَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً بَعْدَ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ وَ یُصَلِّی فِی الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ کُلَّ لَیْلَةٍ ثَلَاثِینَ رَکْعَةً یُضِیفُ إِلَی هَذَا التَّرْتِیبِ فِی لَیْلَةِ تِسْعَ عَشْرَةَ وَ لَیْلَةِ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ- وَ لَیْلَةِ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ کُلَّ لَیْلَةٍ مِائَةَ رَکْعَةٍ وَ ذَلِکَ تَمَامُ الْأَلْفِ رَکْعَةٍ.

قَالَ وَ هِیَ رِوَایَةُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی قُرَّةَ فِی کِتَابِ عَمَلِ شَهْرِ رَمَضَانَ فِیمَا أَسْنَدَهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ مَوْلَانَا الْجَوَادِ ع.

ترجمه:

مرحوم علی بن موسی بن طاووس در کتاب «الإقبال» به نقل از «الرسالة العزیة» مرحوم شیخ مفید آورده است: «در بیست شب اول ماه رمضان، هر شب بیست رکعت نماز خوانده می‌شود؛ هشت رکعت بین نماز مغرب و عشاء و دوازده رکعت پس از نماز عشاء. و در ده شب آخر ماه رمضان، هر شب سی رکعت نماز خوانده می‌شود. در شب نوزدهم، شب بیست‌ویکم، و شب بیست‌وسوم، علاوه بر این ترتیب، هر شب صد رکعت نماز خوانده می‌شود. این هزار رکعت نماز در ماه رمضان را کامل می‌کند.»

[رقم الحدیث الکلی: 10048 - رقم الحدیث الباب: 14]

10048- 14- ⁽¹⁾قَالَ وَ قَالَ الشَّیْخُ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الصَّفْوَانِیُّ فِی کِتَابِ التَّعْرِیفِ وَ قَدْ زَکَّاهُ أَصْحَابُنَا وَ أَثْنَوْا عَلَیْهِ اعْلَمْ أَنَّ صَلَاةَ شَهْرِ رَمَضَانَ تِسْعُمِائَةِ رَکْعَةٍ.

ترجمه:

شیخ محمد بن احمد صفوانی در کتاب «التعریف» آورده است: «و بدان که نمازهای ماه رمضان نهصد رکعت است

[رقم الحدیث الکلی: 10049 - رقم الحدیث الباب: 15]

10049- 15- ⁽²⁾وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَی أَلْفُ رَکْعَةٍ.

ترجمه:

و در روایتی دیگر هزار رکعت است

[رقم الحدیث الکلی: 10050 - رقم الحدیث الباب: 16]

10050- 16- ⁽³⁾وَ رُوِیَ تِسْعَةُ آلَافِ مَرَّةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ.

ترجمه:

و روایت شده نه هزار مرتبه قل هو الله احد

[رقم الحدیث الکلی: 10051 - رقم الحدیث الباب: 17]

10051- 17- ⁽⁴⁾وَ رُوِیَ عَشَرَةُ آلَافِ مَرَّةٍ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ عَشْرُ مَرَّاتٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ.

ترجمه:

و روایت شده ده هزار مرتبه در هر رکعت(از هزار رکعت) ده مرتبه قل هو الله احد

[رقم الحدیث الکلی: 10052 - رقم الحدیث الباب: 18]

10052- 18- ⁽⁵⁾وَ 10053- 19- ⁽⁶⁾وَ رُوِیَ أَنَّهُ یَجُوزُ مَرَّةً مَرَّةً إِلَی أَنْ قَالَ وَ قَدْ رُوِیَ أَنَّ فِی لَیْلَةِ تِسْعَ عَشْرَةَ ⁽⁷⁾أَیْضاً مِائَةَ رَکْعَةٍ.

ترجمه:

روایت شده است که نماز یک‌بار یک‌بار نیز جایز است. همچنین آمده است که در شب نوزدهم ماه رمضان نیز صد رکعت نماز خوانده می‌شود. این نظر کسانی است که به هزار رکعت در ماه رمضان معتقدند.

[رقم الحدیث الکلی: 10054 - رقم الحدیث الباب: 20]

10054- 20- ⁽⁸⁾مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُفِیدُ فِی کِتَابِ مَسَارِّ الشِّیعَةِ قَالَ: أَوَّلُ لَیْلَةٍ

مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ فِیهَا الِابْتِدَاءُ بِصَلَاةِ نَوَافِلِ ⁽¹⁾شَهْرِ رَمَضَانَ وَ هِیَ أَلْفُ رَکْعَةٍ مِنْ أَوَّلِ الشَّهْرِ إِلَی آخِرِهِ بِتَرْتِیبٍ مَعْرُوفٍ فِی الْأُصُولِ عَنِ الصَّادِقِینَ ع قَالَ وَ فِی لَیْلَةِ النِّصْفِ مِنْهُ یُسْتَحَبُّ الْغُسْلُ وَ التَّنَفُّلُ بِمِائَةِ رَکْعَةٍ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ مِنْهَا الْحَمْدُ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ خَارِجَةً عَنِ الْأَلْفِ رَکْعَةٍ فَقَدْ وَرَدَ الْخَبَرُ فِی فَضْلِهِ أَمْرٌ جَسِیمٌ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا ظَاهِرُهُ الْمُنَافَاةُ وَ نُبَیِّنُ وَجْهَهُ ⁽⁴⁾وَ فِی أَحَادِیثِ هَذِهِ النَّوَافِلِ اخْتِلَافٌ فِی الْکَمِّیَّةِ وَ الْکَیْفِیَّةِ وَ هُوَ مَحْمُولٌ عَلَی التَّخْیِیرِ أَوِ الْجَمْعِ وَ التَّعَدُّدِ.

ترجمه:

محمد بن محمد مفید در کتاب «مسار الشیعه» می‌گوید: «در شب اول ماه رمضان، نماز نافله ماه رمضان آغاز می‌شود که هزار رکعت از ابتدای ماه تا پایان آن با ترتیبی معروف در اصول از امامان صادقین (علیهم‌السلام) است. همچنین در شب نیمه این ماه، غسل مستحب است و خواندن صد رکعت نماز نافله؛ در هر رکعت یک بار سوره حمد و ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد قرائت شود، که این صد رکعت جدا از هزار رکعت اصلی است. در خبر آمده است که این عمل دارای فضیلت بزرگی است.»

می گویم : «پیش‌تر مطالبی که بر این موضوع دلالت می‌کند ذکر شده و آنچه که ظاهر آن تعارض دارد، آمده و توضیح داده خواهد شد. در احادیث مربوط به این نوافل، در مقدار و کیفیت اختلاف وجود دارد که این اختلاف یا بر تخییر یا بر جمع و تعدد حمل می‌شود.»

8- بَابُ اسْتِحْبَابِ الصَّلَاةِ الْمَخْصُوصَةِ کُلَّ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ أَوَّلَ یَوْمٍ مِنْهُ‌

اشارة

⁽⁵⁾8 بَابُ اسْتِحْبَابِ الصَّلَاةِ الْمَخْصُوصَةِ کُلَّ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ أَوَّلَ یَوْمٍ مِنْهُ

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز مخصوص در هر شبی از ماه رمضان و روز اول آن

[رقم الحدیث الکلی: 10055 - رقم الحدیث الباب: 1]

10055- 1- ⁽⁶⁾رَوَی الشَّهِیدُ مُحَمَّدُ بْنُ مَکِّیٍّ فِی کِتَابِ الْأَرْبَعِینَ عَنِ السَّیِّدِ عَمِیدِ الدِّینِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُهَیْمٍ عَنْ فَخَارِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ فَضْلِ اللَّهِ بْنِ عَلِیٍّ الرَّاوَنْدِیِّ الْعَلَوِیِّ عَنْ ذِی الْفَقَارِ بْنِ مَعْبَدٍ الْعَلَوِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْعَبَّاسِ النَّجَاشِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ ⁽⁷⁾بْنِ یَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ أَبِی قُرَّةَ الْقُنَانِیِّ ⁽⁸⁾الْکَاتِبِ وَ ذَکَرَ فِی الذِّکْرَی ⁽⁹⁾أَنَّ الْحَدِیثَ

مَأْخُوذٌ مِنْ کِتَابِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الْحُسَیْنِ الْمَخْزُومِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ هَارُونَ الْکِنْدِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ بَشِیرٍ ⁽¹⁾عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مُوسَی عَنْ شَرِیکٍ عَنْ أَبِی إِسْحَاقَ عَنِ الْحَارِثِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع أَنَّهُ سَأَلَهُ عَنْ فَضْلِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ عَنْ فَضْلِ الصَّلَاةِ فِیهِ فَقَالَ مَنْ صَلَّی فِی أَوَّلِ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- أَعْطَاهُ اللَّهُ ثَوَابَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ غَفَرَ لَهُ جَمِیعَ ذُنُوبِهِ وَ کَانَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مِنَ الْفَائِزِینَ وَ مَنْ صَلَّی فِی اللَّیْلَةِ الثَّانِیَةِ- أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ عِشْرِینَ مَرَّةً غَفَرَ اللَّهُ لَهُ جَمِیعَ ذُنُوبِهِ وَ وَسَّعَ عَلَیْهِ ⁽²⁾وَ کُفِیَ السُّوءَ سَنَةً ⁽³⁾وَ مَنْ صَلَّی فِی اللَّیْلَةِ الثَّالِثَةِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- عَشْرَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ خَمْسِینَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- نَادَاهُ مُنَادٍ مِنْ قِبَلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَلَا إِنَّ فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ مِنْ عُتَقَاءِ اللَّهِ مِنَ النَّارِ وَ فُتِّحَتْ لَهُ أَبْوَابُ السَّمَاوَاتِ وَ مَنْ قَامَ تِلْکَ اللَّیْلَةَ فَأَحْیَاهَا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ مَنْ صَلَّی فِی اللَّیْلَةِ الرَّابِعَةِ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ عِشْرِینَ مَرَّةً رَفَعَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی عَمَلَهُ تِلْکَ اللَّیْلَةَ کَعَمَلِ سَبْعَةِ أَنْبِیَاءَ مِمَّنْ بَلَّغَ رِسَالاتِ رَبِّهِ وَ مَنْ صَلَّی فِی اللَّیْلَةِ الْخَامِسَةِ- رَکْعَتَیْنِ بِمِائَةِ مَرَّةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ ⁽⁴⁾فَإِذَا فَرَغَ صَلَّی عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ مِائَةَ مَرَّةٍ زَاحَمَنِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ عَلَی بَابِ الْجَنَّةِ- وَ مَنْ صَلَّی فِی اللَّیْلَةِ السَّادِسَةِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ- وَ تَبَارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ- فَکَأَنَّمَا صَادَفَ لَیْلَةَ الْقَدْرِ- وَ مَنْ صَلَّی فِی اللَّیْلَةِ السَّابِعَةِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِ

رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ مَرَّةً بَنَی اللَّهُ لَهُ فِی جَنَّةِ عَدْنٍ قَصْرَیْ ذَهَبٍ وَ کَانَ فِی أَمَانِ اللَّهِ تَعَالَی إِلَی شَهْرِ رَمَضَانٍ مِثْلِهِ وَ مَنْ صَلَّی فِی اللَّیْلَةِ الثَّامِنَةِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ⁽¹⁾عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ سَبَّحَ أَلْفَ تَسْبِیحَةٍ فُتِّحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الْجِنَانِ الثَّمَانِیَةُ یَدْخُلُ مِنْ أَیِّهَا شَاءَ وَ مَنْ صَلَّی فِی اللَّیْلَةِ التَّاسِعَةِ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- قَبْلَ ⁽²⁾الْعِشَاءَیْنِ سِتَّ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ وَ آیَةَ الْکُرْسِیِّ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ خَمْسِینَ مَرَّةً صَعِدَتِ الْمَلَائِکَةُ بِعَمَلِهِ کَعَمَلِ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ مَنْ صَلَّی اللَّیْلَةَ الْعَاشِرَةَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- عِشْرِینَ رَکْعَةً (یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ) ⁽³⁾الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثَلَاثِینَ مَرَّةً وَسَّعَ اللَّهُ عَلَیْهِ رِزْقَهُ وَ کَانَ مِنَ الْفَائِزِینَ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ إِحْدَی عَشْرَةَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ عِشْرِینَ مَرَّةً لَمْ یَتْبَعْهُ ذَلِکَ الْیَوْمَ ذَنْبٌ وَ إِنْ جَهَدَ الشَّیْطَانُ جُهْدَهُ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ ثَلَاثِینَ مَرَّةً أَعْطَاهُ اللَّهُ ثَوَابَ الشَّاکِرِینَ وَ کَانَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ مِنَ الْفَائِزِینَ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ خَمْساً وَ عِشْرِینَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- جَاءَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ عَلَی الصِّرَاطِ کَالْبَرْقِ الْخَاطِفِ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- سِتَّ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ إِذَا زُلْزِلَتْ ثَلَاثِینَ مَرَّةً هَوَّنَ اللَّهُ عَلَیْهِ سَکَرَاتِ الْمَوْتِ وَ مُنْکَراً وَ نَکِیراً- وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْهُ مِائَةَ رَکْعَةٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ صَلَّی أَیْضاً أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی الْأَوَّلَتَیْنِ مِائَةَ مَرَّةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ الثِّنْتَیْنِ الْأَخِیرَتَیْنِ خَمْسِینَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ لَوْ کَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ وَ رَمْلِ عَالِجٍ

وَ عَدَدَ نُجُومِ السَّمَاءِ وَ وَرَقِ الشَّجَرِ فِی أَسْرَعَ مِنْ طَرْفَةِ عَیْنٍ مَعَ مَا لَهُ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْمَزِیدِ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ سِتَّ عَشْرَةَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ أَلْهَیکُمُ التَّکَاثُرُ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ مَرَّةً خَرَجَ مِنْ قَبْرِهِ وَ هُوَ رَیَّانُ یُنَادِی بِشَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ حَتَّی یَرِدَ الْقِیَامَةَ- فَیُؤْمَرَ بِهِ إِلَی الْجَنَّةِ بِغَیْرِ حِسَابٍ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ سَبْعَ عَشْرَةَ مِنْهُ رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی الْأُولَی مَا تَیَسَّرَ بَعْدَ فَاتِحَةِ الْکِتَابِ- وَ فِی الثَّانِیَةِ مِائَةَ مَرَّةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مِائَةَ مَرَّةٍ أَعْطَاهُ اللَّهُ ثَوَابَ أَلْفِ ⁽¹⁾حَجَّةٍ وَ أَلْفِ عُمْرَةٍ وَ أَلْفِ غَزْوَةٍ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ ثَمَانَ عَشْرَةَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ خَمْساً وَ عِشْرِینَ مَرَّةً لَمْ یَخْرُجْ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّی یُبَشِّرَهُ مَلَکُ الْمَوْتِ- بِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ رَاضٍ عَنْهُ غَیْرُ غَضْبَانَ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ تِسْعَ عَشْرَةَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- خَمْسِینَ رَکْعَةً یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ إِذَا زُلْزِلَتْ خَمْسِینَ مَرَّةً لَقِیَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ ⁽²⁾کَمَنْ حَجَّ مِائَةَ حَجَّةٍ وَ اعْتَمَرَ مِائَةَ عُمْرَةٍ وَ قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ سَائِرَ عَمَلِهِ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ عِشْرِینَ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ ⁽³⁾غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ إِحْدَی وَ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ فُتِّحَتْ لَهُ سَبْعُ سَمَاوَاتٍ وَ اسْتُجِیبَ لَهُ الدُّعَاءُ مَعَ مَا لَهُ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْمَزِیدِ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ اثْنَتَیْنِ وَ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ فُتِّحَتْ لَهُ ثَمَانِیَةُ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ- یَدْخُلُ مِنْ أَیِّهَا شَاءَ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ ⁽⁴⁾فُتِّحَتْ لَهُ أَبْوَابُ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَ اسْتُجِیبَ دُعَاؤُهُ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ أَرْبَعٍ وَ عِشْرِینَ مِنْهُ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِیهَا مَا یَشَاءُ کَانَ لَهُ مِنَ الثَّوَابِ کَمَنْ حَجَّ وَ اعْتَمَرَ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ خَمْسٍ وَ عِشْرِینَ مِنْهُ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِیهَا الْحَمْدَ وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- کَتَبَ اللَّهُ لَهُ ثَوَابَ الْعَابِدِینَ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ سِتٍّ وَ عِشْرِینَ مِنْهُ ثَمَانِیَ رَکَعَاتٍ ⁽⁵⁾فُتِّحَتْ لَهُ سَبْعُ سَمَاوَاتٍ

وَ اسْتُجِیبَ لَهُ الدُّعَاءُ مَعَ مَا لَهُ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْمَزِیدِ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ سَبْعٍ وَ عِشْرِینَ مِنْهُ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ بِفَاتِحَةِ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ تَبَارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ ⁽¹⁾- فَإِنْ لَمْ یَحْفَظْ تَبَارَکَ فَخَمْسٌ وَ عِشْرُونَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ لِوَالِدَیْهِ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ ثَمَانٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- سِتَّ رَکَعَاتٍ بِفَاتِحَةِ الْکِتَابِ- وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ آیَةِ الْکُرْسِیِّ- وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ- وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ ص غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ تِسْعٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- رَکْعَتَیْنِ بِفَاتِحَةِ الْکِتَابِ وَ عِشْرِینَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- مَاتَ مِنَ الْمَرْحُومِینَ وَ رُفِعَ کِتَابُهُ فِی أَعْلَی عِلِّیِّینَ وَ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ ثَلَاثِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ- وَ عِشْرِینَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ یُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ ⁽²⁾ص مِائَةَ مَرَّةٍ خَتَمَ اللَّهُ لَهُ بِالرَّحْمَةِ.

ترجمه:

از حارث، از امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام) نقل شده است که ایشان در مورد فضیلت ماه رمضان و فضیلت نماز در این ماه پرسیده شدند. حضرت فرمودند: «هر کس در شب اول ماه رمضان چهار رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و پانزده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد قرائت کند، خداوند به او ثواب صدّیقین و شهدا را عطا می‌کند، تمام گناهانش را می‌بخشد و در روز قیامت از رستگاران خواهد بود.

هر کس در شب دوم چهار رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و بیست بار سوره «إنا أنزلناه فی لیلة القدر» قرائت کند، خداوند تمام گناهانش را می‌بخشد، روزی‌اش را گسترده می‌کند و او را از هر بدی در طول یک سال محافظت می‌کند.

هر کس در شب سوم ماه رمضان ده رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و پنجاه بار سوره قل‌هو‌الله‌احد قرائت کند، ندایی از سوی خداوند عزوجل می‌رسد که فلان بن فلان از آزادشدگان خداوند از آتش جهنم است و درهای آسمان برای او گشوده می‌شود. هر کس این شب را به قیام و احیاء بگذراند، خداوند تمام گناهانش را می‌بخشد.

هر کس در شب چهارم هشت رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و بیست بار سوره «إنا أنزلناه فی لیلة القدر» قرائت کند، خداوند عمل او را در این شب مانند عمل هفت پیامبری که رسالت‌های پروردگارشان را ابلاغ کردند، قرار می‌دهد.

هر کس در شب پنجم دو رکعت نماز بخواند که در هر رکعت صد بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند و پس از آن صد بار بر محمد و آل محمد (صلوات‌الله‌علیهم) درود بفرستد، در روز قیامت همراه با من بر دروازه بهشت خواهد بود.

هر کس در شب ششم ماه رمضان چهار رکعت نماز بخواند که در هر رکعت سوره حمد و سوره «تبارک الذی بیده الملک» قرائت کند، گویی شب قدر را درک کرده است.و هر کس در شب هفتم ماه رمضان، چهار رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و سیزده بار سوره "إنا أنزلناه فی لیلة القدر" را قرائت کند، خداوند دو قصر طلایی در بهشت عدن برای او می‌سازد و تا رمضان سال آینده در امان خداوند تعالی خواهد بود. و هر کس در شب هشتم ماه رمضان، دو رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند و هزار تسبیح بگوید، درهای هشتگانه بهشت برای او گشوده می‌شود و از هر دری که بخواهد وارد می‌شود.

و هر کس در شب نهم ماه رمضان، پیش از نماز مغرب و عشاء، شش رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و هفت بار آیةالکرسی را قرائت کند و پنجاه مرتبه بر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) صلوات بفرستد، عمل او مانند عمل صدّیقین و شهدا و صالحان پذیرفته می‌شود.

و هر کس در شب دهم ماه رمضان، بیست رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و سی بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند، خداوند روزی او را گسترده می‌سازد و از رستگاران خواهد بود.

و هر کس در شب یازدهم ماه رمضان، دو رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و بیست بار سوره "إنا أعطیناک الکوثر" را قرائت کند، در آن روز هیچ گناهی برای او ثبت نمی‌شود، حتی اگر شیطان تمامی تلاش خود را بکند.

و هر کس در شب دوازدهم ماه رمضان، هشت رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و سی بار سوره "إنا أنزلناه" را قرائت کند، خداوند ثواب شاکرین را به او عطا می‌کند و در روز قیامت از رستگاران خواهد بود.

و هر کس در شب سیزدهم ماه رمضان، چهار رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار فاتحةالکتاب و بیست‌وپنج بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند، در روز قیامت همچون برق درخشانی از پل صراط می‌گذرد.

و هر کس در شب چهاردهم ماه رمضان، شش رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و سی بار سوره "إذا زلزلت" را قرائت کند، خداوند سختی‌های جان دادن و سؤال‌های نکیر و منکر را بر او آسان می‌سازد.

و هر کس در شب پانزدهم ماه رمضان، صد رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند، و همچنین چهار رکعت نماز بخواند که در دو رکعت اول صد بار و در دو رکعت آخر پنجاه بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند، خداوند برای او فضائل عظیمی قرار می‌دهد. خداوند گناهان او را می‌بخشد، حتی اگر به مقدار کف دریا، شن‌های عالج، تعداد ستارگان آسمان یا برگ‌های درختان باشد، و آن هم در سریع‌تر از یک چشم به‌هم زدن، با آنچه نزد خداوند برای او بیشتر خواهد بود.

و هر کس در شب شانزدهم ماه رمضان، دوازده رکعت نماز بخواند که در هر رکعت، یک بار سوره حمد و دوازده بار سوره "ألهاکم التکاثر" قرائت کند، از قبرش سیراب و تازه زنده می‌شود و در حالی که به شهادت "لا إله إلا الله" ندا می‌دهد، تا قیامت به پیشگاه خدا می‌رود و بدون حساب به بهشت وارد می‌شود.

و هر کس در شب هفدهم دو رکعت نماز بخواند که در رکعت اول، پس از فاتحة‌الکتاب، هر چه ممکن است تلاوت کند، و در رکعت دوم، صد بار سوره قل‌هو‌الله‌احد بخواند و صد بار "لا إله إلا الله" بگوید، خداوند به او ثواب هزار حج، هزار عمره و هزار جهاد عطا می‌کند.

و هر کس در شب هجدهم چهار رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و بیست‌وپنج بار سوره "إنا أعطیناک الکوثر" قرائت کند، از دنیا نمی‌رود تا زمانی که فرشته مرگ او را بشارت دهد که خداوند عزوجل از او راضی و خشنود است و غضب ندارد.

و هر کس در شب نوزدهم پنجاه رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار سوره حمد و پنجاه بار سوره "إذا زلزلت" قرائت کند، در پیشگاه خداوند عزوجل همچون کسی است که صد حج و صد عمره انجام داده باشد و خداوند باقی اعمال او را می‌پذیرد.

و هر کس در شب بیستم هشت رکعت نماز بخواند، خداوند گناهان گذشته و آینده او را می‌بخشد.

و هر کس در شب بیست‌ویکم هشت رکعت نماز بخواند، هفت آسمان برای او گشوده می‌شود و دعایش مستجاب می‌گردد.

و هر کس در شب بیست‌ودوم هشت رکعت نماز بخواند، هشت دروازه بهشت برای او باز می‌شود و از هر کدام بخواهد، وارد می‌شود.

و هر کس در شب بیست‌وسوم هشت رکعت نماز بخواند، دروازه‌های هفت آسمان برای او گشوده می‌شود و دعایش پذیرفته می‌شود.

و هر کس در شب بیست‌وچهارم هشت رکعت نماز بخواند و هرچه بخواهد تلاوت کند، به ثواب کسی که حج و عمره انجام داده، می‌رسد.

و هر کس در شب بیست‌وپنجم هشت رکعت نماز بخواند که در هر رکعت، یک بار سوره حمد و ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد قرائت کند، خداوند برای او ثواب عبادت‌کنندگان را می‌نویسد.

و هر کس در شب بیست‌وششم هشت رکعت نماز بخواند، هفت آسمان برای او گشوده می‌شود و دعایش مستجاب می‌شود و نزد خداوند برای او پاداش بیشتری مقرر خواهد بود. هر کس در شب بیست‌وهفتم چهار رکعت نماز بخواند، در هر رکعت یک بار فاتحةالکتاب و سوره "تبارک الذی بیده الملک" را قرائت کند، و اگر این سوره را حفظ نیست، بیست‌وپنج بار سوره قل‌هو‌الله‌احد بخواند، خداوند گناهان او و والدینش را می‌بخشد.

و هر کس در شب بیست‌وهشتم شش رکعت نماز بخواند، در هر رکعت یک بار فاتحةالکتاب، ده بار آیةالکرسی، ده بار سوره "إنا أعطیناک الکوثر"، و ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند و بر پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) درود بفرستد، خداوند گناهان او را می‌بخشد.

و هر کس در شب بیست‌ونهم دو رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار فاتحةالکتاب و بیست بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند، در حالی از دنیا می‌رود که از رحمت‌شدگان خداوند است و کتاب عمل او در اعلا علّیین نگاشته می‌شود.

و هر کس در شب سی‌ام ماه رمضان دوازده رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک بار فاتحةالکتاب و بیست بار سوره قل‌هو‌الله‌احد را قرائت کند و صد بار بر پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) درود بفرستد، خداوند پایان زندگی او را با رحمت خویش رقم خواهد زد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10056 - رقم الحدیث الباب: 2]

10056- 2- ⁽³⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ قَالَ رَوَی مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی قُرَّةَ فِی عَمَلِ أَوَّلِ یَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ عَنِ الْعَالِمِ ع قَالَ: مَنْ صَلَّی عِنْدَ دُخُولِ شَهْرِ رَمَضَانَ رَکْعَتَیْنِ تَطَوُّعاً قَرَأَ فِی أَوَّلِهِمَا أُمَّ الْکِتَابِ- وَ إِنَّا فَتَحْنَا لَکَ فَتْحاً مُبِیناً- وَ الْأُخْرَی مَا أَحَبَّ رَفَعَ اللَّهُ عَنْهُ السُّوءَ فِی سَنَتِهِ وَ لَمْ یَزَلْ فِی حِرْزِ اللَّهِ إِلَی مِثْلِهَا مِنْ قَابِلٍ.

ترجمه:

علی بن موسی بن طاووس در کتاب «الإقبال» می‌گوید: محمد بن ابی قره در اعمال روز اول ماه رمضان از امام نقل کرده است که فرمودند: «هر کس در آغاز ماه رمضان دو رکعت نماز مستحبی بخواند، در رکعت اول سوره فاتحةالکتاب و سوره "إنا فتحنا لک فتحاً مبیناً" را قرائت کند و در رکعت دوم هر سوره‌ای که بخواهد، خداوند بدی‌ها را در سالش از او دور می‌گرداند و او تا سال آینده در حفاظت خداوند خواهد بود.»

[رقم الحدیث الکلی: 10057 - رقم الحدیث الباب: 3]

10057- 3- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فِی کِتَابِ فَضَائِلِ شَهْرِ رَمَضَانَ عَنْ عُبْدُوسِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ عَبَّاسٍ الْجُرْجَانِیِّ عَنْ مُوسَی بْنِ الْحُسَیْنِ الْمُؤَدِّبِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْقَوْسِیِّ ⁽⁵⁾عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ

الْوَلِیدِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَبِی طَیْبَةَ عَنْ کِرْدِینٍ ⁽¹⁾عَنِ الرَّبِیعِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِیِّ ص عَنْ جَبْرَئِیلَ عَنْ إِسْرَافِیلَ عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ: مَنْ صَلَّی فِی آخِرِ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- عَشْرَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ یَقُولُ فِی رُکُوعِهِ وَ سُجُودِهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ یَتَشَهَّدُ فِی کُلِّ رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ یُسَلِّمُ فَإِذَا فَرَغَ مِنْ آخِرِ عَشْرِ رَکَعَاتٍ قَالَ بَعْدَ فَرَاغِهِ مِنَ التَّسْلِیمِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ أَلْفَ مَرَّةٍ فَإِذَا فَرَغَ مِنَ الِاسْتِغْفَارِ سَجَدَ وَ یَقُولُ فِی سُجُودِهِ یَا حَیُّ یَا قَیُّومُ یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ یَا رَحْمَانَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ رَحِیمَهُمَا یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ یَا إِلَهَ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ تَقَبَّلْ مِنَّا صَلَاتَنَا وَ صِیَامَنَا وَ قِیَامَنَا ⁽²⁾- فَإِنَّهُ لَا یَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ حَتَّی یَغْفِرَ اللَّهُ لَهُ ثُمَّ ذَکَرَ ثَوَاباً جَزِیلًا.

ترجمه:

از ابن مسعود، از پیامبر (صلوات‌الله‌علیه)، از جبرئیل، از اسرافیل، از خداوند عزوجل نقل شده است که فرمود: «هر کس در آخرین شب ماه رمضان ده رکعت نماز بخواند و در هر رکعت یک بار سوره فاتحةالکتاب و ده بار سوره قل‌هو‌الله‌احد قرائت کند و در رکوع و سجود خود ده بار بگوید: "سبحان‌الله، والحمدلله، و لا إله إلا الله، والله‌أکبر"، و در هر دو رکعت تشهد بخواند و سلام دهد، سپس پس از پایان ده رکعت آخر، هزار بار استغفار کند.

وقتی از استغفار فارغ شد، به سجده رود و در سجده بگوید: "یا حی، یا قیوم، یا ذاالجلال والاکرام، یا رحمان‌الدنیا والآخرة ورحیمهما، یا أرحم‌الراحمین، یا إله‌الأولین والآخرین، اغفرلنا ذنوبنا، وتقبل منا صلاتنا، وصیامنا، وقیامنا." او سر خود را از سجده برنمی‌دارد مگر اینکه خداوند او را بیامرزد.» سپس پاداش بزرگی برای این عمل ذکر شد.

9- بَابُ عَدَمِ وُجُوبِ نَافِلَةِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ عَدَمِ اسْتِحْبَابِ زِیَادَةِ النَّوَافِلِ الْمُرَتَّبَةِ فِیهِ وَ حُکْمِ صَلَاةِ اللَّیْلِ‌

اشارة

⁽³⁾9 بَابُ عَدَمِ وُجُوبِ نَافِلَةِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ عَدَمِ اسْتِحْبَابِ زِیَادَةِ النَّوَافِلِ الْمُرَتَّبَةِ فِیهِ وَ حُکْمِ صَلَاةِ اللَّیْلِ

ترجمه:

باب عدم وجوب نمازهای نافله ماه رمضان و عدم استحباب افزایش نافله‌های مرتب در آن و حکم نماز شب

[رقم الحدیث الکلی: 10058 - رقم الحدیث الباب: 1]

10058- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنِ الْحَلَبِیِّ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الصَّلَاةِ فِی رَمَضَانَ- فَقَالَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَکْعَةً مِنْهَا الْوَتْرُ وَ رَکْعَتَا الصُّبْحِ بَعْدَ الْفَجْرِ کَذَلِکَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُصَلِّی وَ أَنَا کَذَلِکَ أُصَلِّی وَ لَوْ کَانَ خَیْراً لَمْ یَتْرُکْهُ رَسُولُ اللَّهِ ص.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ ⁽⁵⁾

أَقُولُ: هَذَا مَحْمُولٌ عَلَی أَنَّهُ کَانَ یَتْرُکُهَا مُدَّةً لِیُعْلِمَ عَدَمَ وُجُوبِهَا وَ یَفْعَلُهَا مُدَّةً لِیُعْلِمَ اسْتِحْبَابَهَا کَمَا تَقَدَّمَ ⁽¹⁾فَیُحْمَلُ عَلَی أَنَّهُ لَوْ کَانَ خَیْراً لَا یَجُوزُ تَرْکُهُ لَمْ یَتْرُکْهُ وَ نَظِیرُهُ الْأَحَادِیثُ الْوَارِدَةُ فِی نَافِلَةِ الْعِشَاءِ ⁽²⁾.

ترجمه:

از حلبی نقل شده که گفت: از ایشان درباره نماز در رمضان پرسیدم. فرمودند: «سیزده رکعت، از جمله نماز وتر و دو رکعت صبح پس از طلوع فجر؛ پیامبر خدا (صلوات‌الله‌علیه) این‌گونه نماز می‌خواندند و من نیز این‌گونه نماز می‌خوانم. اگر خیر بود، پیامبر خدا (صلوات‌الله‌علیه) آن را ترک نمی‌کردند.»

می‌گویم: این مطلب می‌تواند بدین معنا باشد که ایشان برای نشان دادن عدم وجوب نمازهای نافله آن‌ها را مدتی ترک می‌کردند و برای نشان دادن استحباب آن‌ها مدتی به جای می‌آوردند، همان‌طور که پیش‌تر ذکر شده است. بنابراین این جمله به معنای آن است که اگر عملی خیر باشد، نباید ترک شود و پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) آن را ترک نمی‌کردند. مشابه این نیز در احادیث مربوط به نافله نماز عشاء آمده است.

[رقم الحدیث الکلی: 10059 - رقم الحدیث الباب: 2]

10059- 2- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ ⁽⁴⁾عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الصَّلَاةِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- فَقَالَ ثَلَاثَ عَشْرَةَ رَکْعَةً مِنْهَا الْوَتْرُ وَ رَکْعَتَانِ قَبْلَ صَلَاةِ الْفَجْرِ کَذَلِکَ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یُصَلِّی وَ لَوْ کَانَ فَضْلًا کَانَ رَسُولُ اللَّهِ أَعْمَلَ بِهِ وَ أَحَقَّ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ ⁽⁵⁾

وَ رَوَاهُ أَیْضاً بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از ابن‌سنان نقل شده که گفت: از امام صادق (علیه‌السلام) درباره نماز در ماه رمضان پرسیدم. ایشان فرمودند: «سیزده رکعت، شامل نماز وتر و دو رکعت پیش از نماز صبح؛ رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) این‌گونه نماز می‌خواندند و اگر فضیلتی در آن بود، رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) به انجام آن سزاوارتر بودند.»

[رقم الحدیث الکلی: 10060 - رقم الحدیث الباب: 3]

10060- 3- ⁽⁷⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَیْدِ اللَّهِ ⁽⁸⁾الْحَلَبِیِّ وَ الْعَبَّاسِ بْنِ عَامِرٍ جَمِیعاً عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُکَیْرٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِیدِ الطَّائِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا صَلَّی الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ

أَوَی إِلَی فِرَاشِهِ لَا یُصَلِّی شَیْئاً إِلَّا بَعْدَ انْتِصَافِ اللَّیْلِ لَا فِی رَمَضَانَ وَ لَا فِی غَیْرِهِ.

أَقُولُ: قَدْ عَرَفْتَ أَنَّ مُعَارِضَاتِ هَذِهِ الْأَحَادِیثِ مُتَوَاتِرَةٌ بَلْ تَجَاوَزَتْ حَدَّ التَّوَاتُرِ کَمَا تَقَدَّمَ فِی الْأَبْوَابِ الثَّمَانِیَةِ ⁽¹⁾فَلَا بُدَّ مِنْ تَأْوِیلِهَا وَ قَدْ حَمَلَ الشَّیْخُ هَذِهِ الْأَحَادِیثَ عَلَی نَفْیِ الْجَمَاعَةِ فِی نَوَافِلِ رَمَضَانَ وَ اسْتَشْهَدَ بِمَا یَأْتِی ⁽²⁾وَ یُمْکِنُ أَنْ یُرَادَ عَدَمُ اسْتِحْبَابِ الزِّیَادَةِ فِی النَّوَافِلِ الْمُرَتَّبَةِ أَوْ یُرَادَ نَفْیُ وُجُوبِ نَافِلَةِ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ إِنْ ثَبَتَ الِاسْتِحْبَابُ بِمَا تَقَدَّمَ ⁽³⁾وَ یَحْتَمِلُ الْحَمْلُ عَلَی نَفْیِ تَأَکُّدِ الِاسْتِحْبَابِ بِالنِّسْبَةِ إِلَی النَّوَافِلِ الْیَوْمِیَّةِ فَإِنَّهَا آکَدُ أَوْ عَلَی النَّسْخِ بِأَنَّهُ لَمْ یَکُنْ یُصَلِّی ثُمَّ صَارَ یُصَلِّیهَا أَوْ عَلَی نَفْیِ صَلَاةِ التَّرَاوِیحِ کَمَا یَفْعَلُهُ الْعَامَّةُ وَ یَحْتَمِلُ الْحَمْلُ عَلَی أَنَّهُ ع مَا کَانَ یُصَلِّی هَذِهِ النَّوَافِلَ فِی الْمَسْجِدِ بَلْ فِی الْبَیْتِ لِمَا مَرَّ ⁽⁴⁾وَ یَأْتِی ⁽⁵⁾وَ قَدْ حَمَلَهَا ابْنُ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ عَلَی التَّقِیَّةِ تَارَةً وَ عَلَی غَلَطِ الرَّاوِی أُخْرَی ⁽⁶⁾وَ اسْتَدَلَّ بِمَا تَقَدَّمَ ⁽⁷⁾مِنْ تَکْذِیبِ الرَّاوِی وَ الدُّعَاءِ عَلَیْهِ فِی حَدِیثِ ابْنِ مُطَهَّرٍ وَ یَحْتَمِلُ غَیْرُ ذَلِکَ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده است که گفت: شنیدم امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرمودند: «رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) زمانی که نماز عشاء آخرین را می‌خواندند، به بستر خود می‌رفتند و تا نیمه‌شب هیچ نمازی نمی‌خواندند، نه در ماه رمضان و نه در غیر آن.»

می‌گویم: این احادیث مخالف با متواتراتی هستند که حتی از حد تواتر فراتر رفته‌اند، همان‌طور که در هشت باب پیش‌تر آمده است. بنابراین، ناگزیر به تأویل آن‌ها هستیم. شیخ این احادیث را به نفی جماعت در نافله‌های رمضان حمل کرده و به آنچه در ادامه می‌آید، استشهاد کرده است. همچنین می‌توان معنای آن را عدم استحباب افزایش در نافله‌های مرتب، یا نفی وجوب نافله‌های ماه رمضان دانست، حتی اگر استحباب آن‌ها از موارد پیشین ثابت شده باشد.

احتمال دارد که این احادیث، بر نفی تأکید استحباب نسبت به نافله‌های روزانه حمل شوند؛ زیرا آن‌ها مؤکدتر هستند. یا ممکن است به نسخ اشاره کند؛ بدین معنا که ایشان ابتدا این نمازها را نمی‌خوانده‌اند و سپس آغاز به خواندن آن‌ها کرده‌اند. همچنین می‌توان آن را بر نفی نماز تراویح، همان‌گونه که اهل سنت انجام می‌دهند، حمل کرد.

احتمال دیگر این است که ایشان این نافله‌ها را در مسجد نمی‌خوانده‌اند، بلکه در خانه به‌جای می‌آورده‌اند، همان‌طور که پیش‌تر ذکر شده است. ابن طاووس در کتاب «الإقبال» این احادیث را گاه بر تقیه و گاه بر اشتباه راوی حمل کرده است؛ از جمله تکذیب راوی و دعا علیه او در حدیث ابن مطهر.

[رقم الحدیث الکلی: 10061 - رقم الحدیث الباب: 4]

10061- 4- ⁽⁸⁾مُحَمَّدُ بْنُ مَکِّیٍّ الشَّهِیدُ فِی الذِّکْرَی قَالَ: قَالَ ابْنُ الْجُنَیْدِ قَدْ رُوِیَ عَنْ أَهْلِ الْبَیْتِ زِیَادَةً فِی صَلَاةِ اللَّیْلِ عَلَی مَا کَانَ یُصَلِّیهَا الْإِنْسَانُ فِی غَیْرِهِ أَرْبَعُ رَکَعَاتٍ تَتِمَّةُ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً.

قَالَ الشَّهِیدُ مَعَ أَنَّهُ قَائِلٌ بِالْأَلْفِ أَیْضاً وَ هَذِهِ زِیَادَةٌ لَمْ نَقِفْ عَلَی مَأْخَذِهَا

إِلَّا أَنَّهُ ثِقَةٌ وَ إِرْسَالُهُ فِی قُوَّةِ الْمُسْنَدِ لِأَنَّهُ مِنْ أَعَاظِمِ الْعُلَمَاءِ انْتَهَی فَتُحْمَلُ رِوَایَةُ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ ⁽¹⁾عَلَی نَفْیِ تَأَکُّدِ الِاسْتِحْبَابِ أَوْ عَلَی مَا سِوَی هَذِهِ الزِّیَادَةِ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ.

ترجمه:

از محمد بن مسلم نقل شده است که گفت: شنیدم امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرمودند: «رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) زمانی که نماز عشاء آخرین را می‌خواندند، به بستر خود می‌رفتند و تا نیمه‌شب هیچ نمازی نمی‌خواندند، نه در ماه رمضان و نه در غیر آن.»

می‌گویم: این احادیث مخالف با متواتراتی هستند که حتی از حد تواتر فراتر رفته‌اند، همان‌طور که در هشت باب پیش‌تر آمده است. بنابراین، ناگزیر به تأویل آن‌ها هستیم. مرحوم شیخ این احادیث را به نفی جماعت در نافله‌های رمضان حمل کرده و به آنچه در ادامه می‌آید، استشهاد کرده است. همچنین می‌توان معنای آن را عدم استحباب افزایش در نافله‌های مرتب، یا نفی وجوب نافله‌های ماه رمضان دانست، حتی اگر استحباب آن‌ها از موارد پیشین ثابت شده باشد.

احتمال دارد که این احادیث، بر نفی تأکید استحباب نسبت به نافله‌های روزانه حمل شوند؛ زیرا آن‌ها مؤکدتر هستند. یا ممکن است به نسخ اشاره کند؛ بدین معنا که ایشان ابتدا این نمازها را نمی‌خوانده‌اند و سپس آغاز به خواندن آن‌ها کرده‌اند. همچنین می‌توان آن را بر نفی نماز تراویح، همان‌گونه که اهل سنت انجام می‌دهند، حمل کرد.

احتمال دیگر این است که ایشان این نافله‌ها را در مسجد نمی‌خوانده‌اند، بلکه در خانه به‌جای می‌آورده‌اند، همان‌طور که پیش‌تر ذکر شده است. مرحوم ابن طاووس در کتاب «الإقبال» این احادیث را گاه بر تقیه و گاه بر اشتباه راوی حمل کرده است؛ از جمله تکذیب راوی و دعا علیه او در حدیث ابن مطهر.

10- بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الْجَمَاعَةِ فِی صَلَاةِ النَّوَافِلِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ وَ لَا فِی غَیْرِهِ عَدَا مَا اسْتُثْنِیَ‌

اشارة

10 ⁽²⁾بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الْجَمَاعَةِ فِی صَلَاةِ النَّوَافِلِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ وَ لَا فِی غَیْرِهِ عَدَا مَا اسْتُثْنِیَ

ترجمه:

باب جایز نبودن به جماعت خواندن نماز نافله در ما رمضان نه در غیر ماه رمضان مگر موارد خاص

[رقم الحدیث الکلی: 10062 - رقم الحدیث الباب: 1]

10062- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِأَسَانِیدِهِ عَنْ زُرَارَةَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَ الْفُضَیْلِ أَنَّهُمْ سَأَلُوا أَبَا جَعْفَرٍ الْبَاقِرَ ع وَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقَ ع- عَنِ الصَّلَاةِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ نَافِلَةً بِاللَّیْلِ فِی جَمَاعَةٍ فَقَالا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص کَانَ إِذَا صَلَّی الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ انْصَرَفَ إِلَی مَنْزِلِهِ ثُمَّ یَخْرُجُ مِنْ آخِرِ اللَّیْلِ إِلَی الْمَسْجِدِ فَیَقُومُ فَیُصَلِّی فَخَرَجَ فِی أَوَّلِ لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ لِیُصَلِّیَ کَمَا کَانَ یُصَلِّی فَاصْطَفَّ النَّاسُ خَلْفَهُ فَهَرَبَ مِنْهُمْ إِلَی بَیْتِهِ وَ تَرَکَهُمْ فَفَعَلُوا ذَلِکَ ثَلَاثَ لَیَالٍ فَقَامَ فِی الْیَوْمِ الرَّابِعِ عَلَی مِنْبَرِهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَی عَلَیْهِ ثُمَّ قَالَ أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّ الصَّلَاةَ بِاللَّیْلِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- مِنَ النَّافِلَةِ فِی جَمَاعَةٍ بِدْعَةٌ وَ صَلَاةَ الضُّحَی بِدْعَةٌ أَلَا فَلَا تَجَمَّعُوا ⁽⁴⁾لَیْلًا فِی شَهْرِ رَمَضَانَ لِصَلَاةِ اللَّیْلِ وَ لَا تُصَلُّوا صَلَاةَ الضُّحَی فَإِنَّ تِلْکَ مَعْصِیَةٌ أَلَا وَ إِنَّ کُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ وَ کُلَّ ضَلَالَةٍ سَبِیلُهَا إِلَی النَّارِ ثُمَّ نَزَلَ وَ هُوَ یَقُولُ قَلِیلٌ فِی سُنَّةٍ خَیْرٌ مِنْ کَثِیرٍ فِی بِدْعَةٍ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَ الْفُضَیْلِ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از محمد بن مسلم و فضیل نقل شده است که ایشان از امام باقر (علیه‌السلام) و امام صادق (علیه‌السلام) درباره نماز نافله شب در ماه رمضان به جماعت پرسیدند. آن دو بزرگوار فرمودند: «رسول خدا (صلوات‌الله‌علیه) هنگامی که نماز عشاء آخرین را می‌خواندند، به منزل خود بازمی‌گشتند و سپس در آخر شب به مسجد می‌رفتند و نماز می‌گزاردند. ایشان در شب اول ماه رمضان برای نماز خواندن همان‌طور که همیشه نماز می‌خواندند، به مسجد رفتند، اما مردم پشت سر ایشان صف بستند. پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) از آنان گریخت و به خانه خود بازگشت و مردم را ترک کرد. این اتفاق سه شب تکرار شد.

در روز چهارم، پیامبر (صلوات‌الله‌علیه) بر منبر رفتند و پس از حمد و ثنای خداوند، فرمودند: «ای مردم! نماز شب در ماه رمضان، به جماعت، بدعت است. نماز ضحی نیز بدعت است. پس شب‌ها برای نماز شب در ماه رمضان تجمع نکنید و نماز ضحی را نخوانید، زیرا این کار معصیت است. بدانید که هر بدعتی گمراهی است و هر گمراهی راهی به سوی آتش دارد.» سپس از منبر پایین آمدند و فرمودند: «اندک عمل در سنت، بهتر از زیاد عمل در بدعت است.»

[رقم الحدیث الکلی: 10063 - رقم الحدیث الباب: 2]

10063- 2- ⁽¹⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِیدٍ الْمَدَائِنِیِّ عَنْ مُصَدِّقِ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الصَّلَاةِ فِی رَمَضَانَ فِی الْمَسَاجِدِ فَقَالَ لَمَّا قَدِمَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع الْکُوفَةَ- أَمَرَ الْحَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ أَنْ یُنَادِیَ فِی النَّاسِ لَا صَلَاةَ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ فِی الْمَسَاجِدِ جَمَاعَةً فَنَادَی فِی النَّاسِ الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ ع بِمَا أَمَرَهُ بِهِ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع- فَلَمَّا سَمِعَ النَّاسُ مَقَالَةَ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ ع- صَاحُوا وَا عُمَرَاهْ وَا عُمَرَاهْ- فَلَمَّا رَجَعَ الْحَسَنُ إِلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع- قَالَ لَهُ مَا هَذَا الصَّوْتُ قَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع- النَّاسُ یَصِیحُونَ وَا عُمَرَاهْ وَا عُمَرَاهْ- فَقَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع قُلْ لَهُمْ صَلُّوا.

ترجمه:

عمار از امام صادق علیه السلام روایت کرده که از ایشان درباره نماز [نافله جماعت]در ماه رمضان در مساجد پرسیدم.

فرمود: وقتی امیر المؤمنین علیه السّلام وارد کوفه شد دستور داد تا امام حسن علیه السّلام در میان مردم ندا کند که در ماه رمضان در مساجد نماز جماعت مستحبی نیست. امام حسن علیه السّلام در بین مردم اعلام کرد. وقتی مردم پیام حضرت را شنیدند فریاد برآوردند: وا عمرا! وا عمرا! وقتی امام حسن علیه السّلام نزد امیر المؤمنین علیه السّلام آمد حضرت پرسید: این چه صدایی است؟! عرض کرد: یا امیر المؤمنین، مردم فریاد می زنند: وا عمرا! وا عمرا! حضرت فرمود: برو به آنان بگو: نمازشان را بخوانند

[رقم الحدیث الکلی: 10064 - رقم الحدیث الباب: 3]

10064- 3- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ یُونُسَ عَنْ أَبِی الْعَبَّاسِ الْبَقْبَاقِ وَ عُبَیْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص یَزِیدُ فِی صَلَاتِهِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ- إِذَا صَلَّی الْعَتَمَةَ صَلَّی بَعْدَهَا فَیَقُومُ النَّاسُ خَلْفَهُ فَیَدْخُلُ وَ یَدَعُهُمْ ثُمَّ یَخْرُجُ أَیْضاً فَیَجِیئُونَ وَ یَقُومُونَ خَلْفَهُ فَیَدَعُهُمْ وَ یَدْخُلُ مِرَاراً الْحَدِیثَ.

ترجمه:

عبید بن زراره از امام صادق (ع) نقل می‌کند که فرمودند: پیامبر خدا (ص) در ماه رمضان نمازهای خود را افزایش می‌دادند. هنگامی که نماز عشاء را می‌خواندند، پس از آن نیز نماز می‌خواندند. مردم در پشت سر ایشان ایستاده و همراهی می‌کردند. اما ایشان به داخل (خانه) می‌رفتند و آنان را ترک می‌کردند. سپس دوباره خارج می‌شدند و مردم باز می‌آمدند و پشت سر ایشان می‌ایستادند. پیامبر (ص) چندین بار این عمل را تکرار می‌کردند .....

[رقم الحدیث الکلی: 10065 - رقم الحدیث الباب: 4]

10065- 4- ⁽³⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسٍ الْهِلَالِیِّ قَالَ: خَطَبَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَی عَلَیْهِ ثُمَّ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ ص ثُمَّ قَالَ أَلَا إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَیْکُمْ خَلَّتَانِ اتِّبَاعُ الْهَوَی وَ طُولُ الْأَمَلِ إِلَی أَنْ قَالَ قَدْ عَمِلَتِ الْوُلَاةُ قَبْلِی أَعْمَالًا خَالَفُوا فِیهَا رَسُولَ اللَّهِ ص مُتَعَمِّدِینَ لِخِلَافِهِ فَاتِقِینَ ⁽⁴⁾لِعَهْدِهِ مُغَیِّرِینَ لِسُنَّتِهِ وَ لَوْ حَمَلْتُ النَّاسَ عَلَی

تَرْکِهَا ⁽¹⁾لَتَفَرَّقَ عَنِّی جُنْدِی حَتَّی أَبْقَی وَحْدِی أَوْ قَلِیلٌ مِنْ شِیعَتِی إِلَی أَنْ قَالَ وَ اللَّهِ لَقَدْ أَمَرْتُ النَّاسَ أَنْ لَا یَجْتَمِعُوا فِی شَهْرِ رَمَضَانَ إِلَّا فِی فَرِیضَةٍ وَ أَعْلَمْتُهُمْ أَنَّ اجْتِمَاعَهُمْ فِی النَّوَافِلِ بِدْعَةٌ فَتَنَادَی بَعْضُ أَهْلِ عَسْکَرِی مِمَّنْ یُقَاتِلُ مَعِی یَا أَهْلَ الْإِسْلَامِ غُیِّرَتْ سُنَّةُ عُمَرَ- یَنْهَانَا عَنِ الصَّلَاةِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ تَطَوُّعاً وَ لَقَدْ خِفْتُ أَنْ یَثُورُوا فِی نَاحِیَةِ جَانِبِ عَسْکَرِی الْحَدِیثَ.

ترجمه:

سلیم بن قیس هلالی می‌گوید: امیرالمؤمنین (ع) خطبه‌ای ایراد کردند. ابتدا خداوند را حمد و ستایش کرده، سپس بر پیامبر (ص) درود فرستادند. سپس فرمودند: «بدانید که ترسناک‌ترین چیزی که بر شما نگرانم دو چیز است: پیروی از هوای نفس و آرزوی دراز.» و فرمودند: «حاکمان پیش از من کارهایی انجام دادند که در آن عمداً با رسول خدا (ص) مخالفت کردند، پیمان ایشان را شکستند و سنت او را تغییر دادند. اگر من مردم را وادار به ترک این بدعت‌ها کنم، لشکرم از من جدا خواهد شد و تنها یا با تعداد کمی از یارانم باقی خواهم ماند.»

و فرمودند: «به خدا سوگند، من به مردم دستور دادم که در ماه رمضان جز برای نماز واجب گرد هم نیایند و به آنان اطلاع دادم که اجتماع برای نافله‌ها بدعت است. اما برخی از افراد لشکرم، که با من در جنگ‌ها شرکت می‌کردند، فریاد زدند: 'ای اهل اسلام! سنت عمر تغییر کرده است. او ما را از نماز مستحب در ماه رمضان منع می‌کند!' و بیم داشتم که این کارشان منجر به شورشی در بخشی از لشکرم شود....

[رقم الحدیث الکلی: 10066 - رقم الحدیث الباب: 5]

10066- 5- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِیسَ فِی آخِرِ السَّرَائِرِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ أَبِی الْقَاسِمِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ قُولَوَیْهِ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ وَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالا لَمَّا کَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع بِالْکُوفَةِ أَتَاهُ النَّاسُ فَقَالُوا لَهُ اجْعَلْ لَنَا إِمَاماً یَؤُمُّنَا فِی رَمَضَانَ- فَقَالَ لَهُمْ لَا وَ نَهَاهُمْ أَنْ یَجْتَمِعُوا فِیهِ فَلَمَّا أَمْسَوْا جَعَلُوا یَقُولُونَ ابْکُوا رَمَضَانَ وَا رَمَضَانَاهْ- فَأَتَی الْحَارِثُ الْأَعْوَرُ فِی أُنَاسٍ فَقَالَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ضَجَّ النَّاسُ وَ کَرِهُوا قَوْلَکَ قَالَ فَقَالَ عِنْدَ ذَلِکَ دَعُوهُمْ وَ مَا یُرِیدُونَ لِیُصَلِّ بِهِمْ مَنْ شَاءُوا ثُمَّ قَالَ وَ مَنْ ... یَتَّبِعْ غَیْرَ سَبِیلِ الْمُؤْمِنِینَ نُوَلِّهِ ما تَوَلَّی وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِیراً ⁽³⁾.

وَ رَوَاهُ الْعَیَّاشِیُّ فِی تَفْسِیرِهِ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحَدِهِمَا ع مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

مرحوم محمد بن ادریس در پایان کتاب "السرائر"، از کتاب مرحوم ابی القاسم جعفر بن محمد بن قولویه نقل کرده است که امام باقر (ع) و امام صادق (ع) فرمودند:

هنگامی که امیرالمؤمنین (ع) در کوفه بود، مردم نزد ایشان آمدند و گفتند: «برای ما امامی تعیین کن که در رمضان برایمان امامت کند.» امام (ع) فرمودند: «نه» و آنان را از تجمع در رمضان بازداشتند. اما وقتی شب شد، مردم شروع به گریه و زاری کردند و گفتند: «رمضان را از دست دادیم! وا رمضاناه!»

در این هنگام، حارث اعور به همراه گروهی نزد امیرالمؤمنین (ع) آمد و گفت: «ای امیرالمؤمنین! مردم شکایت دارند و سخن شما را ناخوشایند می‌دانند.» امام (ع) در پاسخ فرمودند: «بگذارید آنان هرچه می‌خواهند انجام دهند. هرکس بخواهد، به امامت آنان نماز بخواند.» سپس آیه قرآن کریم را تلاوت فرمودند: «و کسی که راهی غیر از راه مؤمنان برگزیند، ما او را به همان راهی که برگزیده، وا می‌نهیم و به جهنم می‌افکنیم؛ و چه بد سرانجامی است.» (نساء، ۴: ۱۱۵)

[رقم الحدیث الکلی: 10067 - رقم الحدیث الباب: 6]

10067- 6- ⁽⁵⁾الْحَسَنُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ شُعْبَةَ فِی تُحَفِ الْعُقُولِ عَنِ الرِّضَا ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: وَ لَا تَجُوزُ التَّرَاوِیحُ فِی جَمَاعَةٍ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽¹⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ فِی الْجَمَاعَةِ ⁽²⁾وَ یَأْتِی مَا ظَاهِرُهُ الْمُنَافَاةُ ⁽³⁾.

ترجمه:

مرحوم حسن بن علی بن شعبه در کتاب "تحف العقول" از امام رضا (ع) نقل می‌کند که در حدیثی فرمودند: «نماز تراویح به جماعت جایز نیست.»

1َبْوَابُ صَلَاةِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع‌

1- بَابُ اسْتِحْبَابِهَا وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ جُمْلَةٍ مِنْ أَحْکَامِهَا

اشارة

⁽¹⁾1 بَابُ اسْتِحْبَابِهَا وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ جُمْلَةٍ مِنْ أَحْکَامِهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن (نماز جعفر طیار) و مقداری از احکام آن

[رقم الحدیث الکلی: 10068 - رقم الحدیث الباب: 1]

10068- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ یَحْیَی الْحَلَبِیِّ عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِجَعْفَرٍ یَا جَعْفَرُ أَ لَا أَمْنَحُکَ أَ لَا أُعْطِیکَ أَ لَا أَحْبُوکَ فَقَالَ لَهُ جَعْفَرٌ بَلَی یَا رَسُولَ اللَّهِ- قَالَ فَظَنَّ النَّاسُ أَنَّهُ یُعْطِیهِ ذَهَباً أَوْ فِضَّةً فَتَشَرَّفَ النَّاسُ لِذَلِکَ فَقَالَ لَهُ إِنِّی أُعْطِیکَ شَیْئاً إِنْ أَنْتَ صَنَعْتَهُ فِی کُلِّ یَوْمٍ کَانَ خَیْراً لَکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ مَا فِیهَا وَ إِنْ صَنَعْتَهُ بَیْنَ یَوْمَیْنِ غَفَرَ اللَّهُ لَکَ مَا بَیْنَهُمَا أَوْ کُلَّ جُمْعَةٍ- أَوْ کُلَّ شَهْرٍ أَوْ کُلَّ سَنَةٍ غَفَرَ لَکَ مَا بَیْنَهُمَا تُصَلِّی أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ تَبْتَدِئُ فَتَقْرَأُ وَ تَقُولُ إِذَا فَرَغْتَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ- تَقُولُ ذَلِکَ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً بَعْدَ الْقِرَاءَةِ فَإِذَا رَکَعْتَ قُلْتَهُ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ مِنَ الرُّکُوعِ قُلْتَهُ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِذَا سَجَدْتَ قُلْتَهُ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ مِنَ السُّجُودِ فَقُلْ بَیْنَ السَّجْدَتَیْنِ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِذَا سَجَدْتَ الثَّانِیَةَ فَقُلْ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ مِنَ السَّجْدَةِ الثَّانِیَةِ قُلْتَ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ أَنْتَ قَاعِدٌ قَبْلَ أَنْ تَقُومَ فَذَلِکَ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ تَسْبِیحَةً فِی کُلِّ رَکْعَةٍ ثَلَاثُ مِائَةِ تَسْبِیحَةٍ فِی أَرْبَعِ رَکَعَاتٍ أَلْفٌ وَ مِائَتَا تَسْبِیحَةٍ وَ تَهْلِیلَةٍ وَ تَکْبِیرَةٍ وَ تَحْمِیدَةٍ إِنْ شِئْتَ صَلَّیْتَهَا

بِالنَّهَارِ وَ إِنْ شِئْتَ صَلَّیْتَهَا بِاللَّیْلِ.

ترجمه:

ابی بصیر از امام صادق (ع) نقل می‌کند که رسول خدا (ص) به جعفر فرمودند: «ای جعفر! آیا به تو عطا نکنم؟ آیا به تو چیزی نبخشم؟ آیا به تو نیکی نکنم؟» جعفر پاسخ داد: «آری، ای رسول خدا.» مردم گمان کردند که پیامبر (ص) قصد دارند طلا یا نقره به او ببخشند و برای این امر مشتاق شدند.

پیامبر (ص) فرمودند: «من به تو چیزی عطا می‌کنم که اگر هر روز انجام دهی، برایت بهتر از دنیا و آنچه در آن است خواهد بود. و اگر هر دو روز یک‌بار انجام دهی، خداوند گناهان میان این دو روز را می‌آمرزد؛ یا اگر هر هفته، هر ماه، یا هر سال انجام دهی، گناهان میان آن‌ها را می‌بخشد. چهار رکعت نماز بخوانی؛ در ابتدا قرآن تلاوت کن و پس از فراغت از خواندن بگو: سبحان‌الله، الحمدلله، لا اله الا الله، و الله اکبر. این ذکر را پس از قرائت پانزده بار، در رکوع ده بار، پس از برخاستن از رکوع ده بار، در سجده ده بار، بین دو سجده ده بار، در سجده دوم ده بار، و پس از بلند شدن از سجده دوم در حالت نشسته ده بار بگو. در هر رکعت هفتاد و پنج بار این تسبیحات را تکرار می‌کنی که در چهار رکعت به سیصد تسبیح و در کل نماز به هزار و دویست تسبیح، تهلیل، تکبیر و تحمید می‌رسد. این نماز را به اختیار خود می‌توانی در روز یا شب بخوانی.»

[رقم الحدیث الکلی: 10069 - رقم الحدیث الباب: 2]

10069- 2- ⁽¹⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ ⁽²⁾عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنِ الْحَکَمِ بْنِ مِسْکِینٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ صَلَّی صَلَاةَ جَعْفَرٍ- کَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلَ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِجَعْفَرٍ قَالَ إِی وَ اللَّهِ.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ مُرْسَلًا نَحْوَهُ ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

اسحاق بن عمّار گويد: به امام صادق عليه السّلام گفتم: هركس نماز جعفر را بخواند، آيا همانند آن پاداشى را كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله به جعفر فرمود، خداوند برايش مى‌نويسند؟

فرمود: آرى، به خدا سوگند!

[رقم الحدیث الکلی: 10070 - رقم الحدیث الباب: 3]

10070- 3- ⁽⁵⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ (عَنْ صَفْوَانَ) ⁽⁶⁾عَنْ بِسْطَامَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ لَهُ رَجُلٌ جُعِلْتُ فِدَاکَ أَ یَلْتَزِمُ الرَّجُلُ أَخَاهُ فَقَالَ نَعَمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص یَوْمَ افْتَتَحَ خَیْبَرَ- أَتَاهُ الْخَبَرُ أَنَّ جَعْفَراً قَدْ قَدِمَ فَقَالَ وَ اللَّهِ مَا أَدْرِی بِأَیِّهِمَا أَنَا أَشَدُّ سُرُوراً بِقُدُومِ جَعْفَرٍ أَوْ بِفَتْحِ خَیْبَرَ- قَالَ فَلَمْ یَلْبَثْ أَنْ جَاءَ جَعْفَرٌ- قَالَ فَوَثَبَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَالْتَزَمَهُ وَ قَبَّلَ مَا بَیْنَ عَیْنَیْهِ (فَقُلْتُ لَهُ) ⁽⁷⁾الْأَرْبَعُ رَکَعَاتٍ الَّتِی بَلَغَنِی أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَمَرَ جَعْفَراً أَنْ یُصَلِّیَهَا فَقَالَ لَمَّا قَدِمَ عَلَیْهِ قَالَ لَهُ یَا جَعْفَرُ أَ لَا أُعْطِیکَ أَ لَا أَمْنَحُکَ أَ لَا أَحْبُوکَ قَالَ فَتَشَوَّفَ النَّاسُ وَ رَأَوْا أَنَّهُ یُعْطِیهِ ذَهَباً أَوْ فِضَّةً قَالَ بَلَی یَا رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ صَلِّ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ

مَتَی مَا صَلَّیْتَهُنَّ غُفِرَ لَکَ مَا بَیْنَهُنَّ إِنِ اسْتَطَعْتَ کُلَّ یَوْمٍ وَ إِلَّا فَکُلَّ یَوْمَیْنِ أَوْ کُلَّ جُمْعَةٍ- أَوْ کُلَّ شَهْرٍ أَوْ کُلَّ سَنَةٍ فَإِنَّهُ یُغْفَرُ لَکَ مَا بَیْنَهُمَا قَالَ کَیْفَ أُصَلِّیهَا قَالَ تَفْتَتِحُ الصَّلَاةَ ثُمَّ تَقْرَأُ ثُمَّ تَقُولُ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً وَ أَنْتَ قَائِمٌ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ- فَإِذَا رَکَعْتَ قُلْتَ ذَلِکَ عَشْراً وَ إِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ فَعَشْراً وَ إِذَا سَجَدْتَ فَعَشْراً وَ إِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ فَعَشْراً وَ إِذَا سَجَدْتَ الثَّانِیَةَ عَشْراً وَ إِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ عَشْراً فَذَلِکَ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ تَکُونُ ثَلَاثَةَ مِائَةٍ فِی أَرْبَعِ رَکَعَاتٍ فَهُنَّ أَلْفٌ وَ مِائَتَانِ وَ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ.

ترجمه:

بسطام از امام صادق (ع) نقل می‌کند که مردی به ایشان عرض کرد: «جعلت فداک! آیا لازم است که انسان برادر دینی خود را در آغوش بگیرد؟» امام فرمودند: «بله، باید این کار انجام شود.»

سپس ادامه دادند: «هنگامی که رسول خدا (ص) خبر فتح خیبر را دریافت کردند، هم‌زمان خبر آمدن جعفر نیز به ایشان رسید. پیامبر (ص) فرمودند: 'به خدا سوگند، نمی‌دانم که از کدام یک بیشتر شادمان هستم: از آمدن جعفر یا از فتح خیبر.' بعد از مدتی، جعفر نزد پیامبر (ص) آمد و رسول خدا (ص) از جای خود برخاستند، جعفر را در آغوش گرفتند و میان دو چشمانش را بوسیدند.»

در ادامه، مرد از امام (ع) درباره چهار رکعت نمازی که پیامبر (ص) به جعفر توصیه کرده بودند، سؤال کرد. امام فرمودند: «زمانی که جعفر نزد پیامبر (ص) آمد، رسول خدا (ص) به او فرمودند: 'ای جعفر! آیا به تو عطا نکنم؟ آیا به تو چیزی نبخشم؟ آیا به تو نیکی نکنم؟' مردم گمان کردند که پیامبر (ص) قصد دارند طلا یا نقره به جعفر بدهند.

پیامبر (ص) ادامه دادند: 'چهار رکعت نماز بخوان. هرگاه این نماز را بخوانی، خداوند گناهان میان آن زمان‌ها را می‌آمرزد. اگر توانستی، هر روز بخوان، وگرنه هر دو روز یک‌بار، یا هر جمعه، یا هر ماه، یا هر سال بخوان.'

سپس پیامبر (ص) روش خواندن این نماز را توضیح دادند: 'نماز را با تکبیر افتتاح کن. سپس قرآن را بخوان و پانزده بار در حالت ایستاده بگو: سبحان الله، الحمد لله، لا اله الا الله، و الله اکبر. این اذکار را ده بار در رکوع، ده بار بعد از رکوع، ده بار در سجده اول، ده بار بین دو سجده، ده بار در سجده دوم، و ده بار بعد از سجده دوم، در حالت نشسته، تکرار کن.'

پیامبر (ص) اضافه کردند: 'این نماز شامل هفتاد و پنج تسبیح در هر رکعت، سه‌صد تسبیح در چهار رکعت، و در مجموع هزار و دویست تسبیح است. همچنین در هر رکعت سوره 'قل هو الله احد' و 'قل یا ایها الکافرون' را قرائت کن.'»

این ترجمه کامل حدیث بود که ارائه شد. آیا مورد دیگری نیاز دارید؟

[رقم الحدیث الکلی: 10071 - رقم الحدیث الباب: 4]

10071- 4- ⁽¹⁾وَ رَوَاهُ الشَّهِیدُ فِی الْأَرْبَعِینَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْمُفِیدِ عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ ⁽²⁾الشَّیْبَانِیِّ عَنِ ابْنِ بُطَّةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیِّ عَنْ فَضَالَةَ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَنِ ابْنِ بِسْطَامَ عَنِ الصَّادِقِ ع نَحْوَهُ وَ زَادَ وَ لَا تُصَلِّهَا مِنْ صَلَاتِکَ الَّتِی کُنْتَ تُصَلِّی قَبْلَ ذَلِکَ.

ترجمه:

از ابن بسطام از امام صادق (ع) حدیثی مشابه نقل شده است و اضافه کرده است: «و این نماز را از میان نمازهایی که پیش از این می‌خوانده‌ای انجام نده.»

[رقم الحدیث الکلی: 10072 - رقم الحدیث الباب: 5]

10072- 5- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی حَمْزَةَ الثُّمَالِیِّ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لِجَعْفَرِ بْنِ أَبِی طَالِبٍ- یَا جَعْفَرُ أَ لَا أَمْنَحُکَ أَ لَا أُعْطِیکَ أَ لَا أَحْبُوکَ أَ لَا أُعَلِّمُکَ صَلَاةً إِذَا أَنْتَ صَلَّیْتَهَا لَوْ کُنْتَ فَرَرْتَ مِنَ الزَّحْفِ وَ کَانَ عَلَیْکَ مِثْلُ رَمْلِ عَالِجٍ وَ زَبَدِ الْبَحْرِ ذُنُوباً غُفِرَتْ لَکَ قَالَ بَلَی یَا رَسُولَ اللَّهِ- قَالَ تُصَلِّی أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ إِذَا شِئْتَ إِنْ شِئْتَ کُلَّ لَیْلَةٍ وَ إِنْ شِئْتَ کُلَّ یَوْمٍ وَ إِنْ شِئْتَ فَمِنْ جُمُعَةٍ إِلَی جُمُعَةٍ- وَ إِنْ شِئْتَ فَمِنْ شَهْرٍ إِلَی شَهْرٍ وَ إِنْ شِئْتَ فَمِنْ سَنَةٍ إِلَی سَنَةٍ تَفْتَتِحُ الصَّلَاةَ ثُمَّ تُکَبِّرُ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً تَقُولُ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَقْرَأُ الْفَاتِحَةَ وَ سُورَةً وَ تَرْکَعُ فَتَقُولُهُنَّ فِی رُکُوعِکَ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَرْفَعُ

رَأْسَکَ مِنَ الرُّکُوعِ فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ تَخِرُّ سَاجِداً فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ فِی سُجُودِکَ ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَکَ مِنَ السُّجُودِ فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَخِرُّ سَاجِداً فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَکَ مِنَ السُّجُودِ فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَنْهَضُ فَتَقُولُهُنَّ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً ثُمَّ تَقْرَأُ الْفَاتِحَةَ وَ سُورَةً ثُمَّ تَرْکَعُ فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَکَ مِنَ الرُّکُوعِ فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَخِرُّ سَاجِداً فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَکَ مِنَ السُّجُودِ فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَسْجُدُ فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَکَ مِنَ السُّجُودِ فَتَقُولُهُنَّ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَتَشَهَّدُ وَ تُسَلِّمُ ثُمَّ تَقُومُ فَتُصَلِّی رَکْعَتَیْنِ أُخْرَاوَیْنِ تَصْنَعُ فِیهِمَا مِثْلَ ذَلِکَ ثُمَّ تُسَلِّمُ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع فَذَلِکَ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ مَرَّةً فِی کُلِّ رَکْعَةٍ ثَلَاثُ مِائَةِ تَسْبِیحَةٍ یَکُونُ ثَلَاثَ مِائَةِ مَرَّةٍ فِی الْأَرْبَعِ رَکَعَاتٍ أَلْفٌ وَ مِائَتَا تَسْبِیحَةٍ یُضَاعِفُهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ یَکْتُبُ لَکَ بِهَا اثْنَتَا ⁽¹⁾عَشْرَةَ أَلْفَ حَسَنَةٍ الْحَسَنَةُ مِنْهَا مِثْلُ جَبَلِ أُحُدٍ وَ أَعْظَمُ.

ترجمه:

ابی حمزه ثمالی از امام باقر (ع) نقل می‌کند که رسول خدا (ص) به جعفر بن ابی طالب فرمودند: «ای جعفر! آیا به تو عطا نکنم؟ آیا به تو چیزی نبخشم؟ آیا به تو نیکی نکنم؟ آیا به تو نمازی نیاموزم که اگر تو آن را بخوانی، حتی اگر از میدان نبرد فرار کرده باشی و گناهانی به سنگینی ریگ‌های عالج و کف‌های دریا بر دوش داشته باشی، باز هم برایت آمرزش می‌آورد؟» جعفر پاسخ داد: «آری، ای رسول خدا.»

پیامبر فرمودند: «چهار رکعت نماز بخوان. اگر بخواهی، می‌توانی هر شب بخوانی، یا هر روز، یا از یک جمعه تا جمعه دیگر، یا از یک ماه تا ماه دیگر، یا از یک سال تا سال دیگر. نماز را آغاز کن و سپس پانزده بار بگو: الله اکبر، سبحان الله، الحمد لله، لا اله الا الله. سپس فاتحه و یک سوره بخوان. در رکوع، این اذکار را ده بار بگو؛ پس از برخاستن از رکوع، ده بار بگو؛ در سجده اول، ده بار بگو؛ پس از بلند شدن از سجده، ده بار بگو؛ در سجده دوم، ده بار بگو؛ پس از بلند شدن از سجده دوم، ده بار بگو.»

پیامبر ادامه دادند: «سپس برخیز و پانزده بار اذکار را بگو؛ فاتحه و یک سوره بخوان؛ در رکوع، ده بار اذکار را بگو؛ پس از برخاستن از رکوع، ده بار بگو؛ در سجده اول و دوم، ده بار بگو؛ پس از بلند شدن از سجده‌ها، ده بار بگو. سپس تشهد بگو و سلام بده. پس از آن، دو رکعت دیگر بخوان و همان مراحل را انجام بده.»

امام باقر (ع) افزودند: «این نماز شامل هفتاد و پنج بار ذکر در هر رکعت، سیصد ذکر در چهار رکعت، و در مجموع هزار و دویست ذکر است. خداوند این اعمال را چندین برابر کرده و برای تو دوازده هزار حسنه ثبت می‌کند؛ هر حسنه به اندازه کوه احد و حتی بزرگ‌تر است.»

[رقم الحدیث الکلی: 10073 - رقم الحدیث الباب: 6]

10073- 6- ⁽²⁾قَالَ الصَّدُوقُ وَ قَدْ رُوِیَ أَنَّ التَّسْبِیحَ فِی صَلَاةِ جَعْفَرٍ بَعْدَ الْقِرَاءَةِ وَ أَنَّ تَرْتِیبَ التَّسْبِیحِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ.

ترجمه:

مرحوم صدوق گفته است که روایت شده است تسبیح در نماز جعفر پس از قرائت خوانده می‌شود و ترتیب تسبیح بدین صورت است: «سبحان الله، الحمد لله، لا اله الا الله، و الله اکبر.»

و سپس افزوده است: «بنابراین، هر کدام از این دو حدیث را که نمازگزار عمل کند، درست و برای او جایز است.»

[رقم الحدیث الکلی: 10074 - رقم الحدیث الباب: 7]

10074- 7- ⁽³⁾وَ فِی کِتَابِ الْمُقْنِعِ قَالَ: اعْلَمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص لَمَّا افْتَتَحَ خَیْبَرَ- أَتَاهُ الْبَشِیرُ بِقُدُومِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِی طَالِبٍ- فَقَالَ ⁽⁴⁾مَا أَدْرِی بِأَیِّهِمَا أَشَدُّ فَرَحاً بِقُدُومِ جَعْفَرٍ أَمْ بِفَتْحِ خَیْبَرَ- فَلَمْ یَلْبَثْ (أَنْ قَدِمَ) ⁽⁵⁾جَعْفَرٌ- فَقَامَ إِلَیْهِ رَسُولُ اللَّهِ وَ الْتَزَمَهُ وَ قَبَّلَ مَا بَیْنَ عَیْنَیْهِ وَ جَلَسَ

النَّاسُ حَوْلَهُ ثُمَّ قَالَ ابْتِدَاءً مِنْهُ یَا جَعْفَرُ قَالَ لَبَّیْکَ یَا رَسُولَ اللَّهِ- قَالَ أَ لَا أَمْنَحُکَ أَ لَا أَحْبُوکَ أَ لَا أُعْطِیکَ فَقَالَ جَعْفَرٌ بَلَی یَا رَسُولَ اللَّهِ ص- فَظَنَّ النَّاسُ أَنَّهُ یُعْطِیهِ ذَهَباً أَوْ وَرِقاً فَقَالَ إِنِّی أُعْطِیکَ شَیْئاً إِنْ صَنَعْتَهُ کُلَّ یَوْمٍ کَانَ خَیْراً لَکَ مِنَ الدُّنْیَا وَ مَا فِیهَا وَ إِنْ صَنَعْتَهُ بَیْنَ ⁽¹⁾یَوْمَیْنِ غُفِرَ لَکَ مَا بَیْنَهُمَا أَوْ کُلَّ جُمْعَةٍ أَوْ کُلَّ شَهْرٍ أَوْ کُلَّ سَنَةٍ غُفِرَ لَکَ مَا بَیْنَهُمَا وَ لَوْ کَانَ عَلَیْکَ مِنَ الذُّنُوبِ مِثْلُ عَدَدِ النُّجُومِ وَ مِثْلُ وَرَقِ الشَّجَرِ وَ مِثْلُ عَدَدِ الرَّمْلِ لَغَفَرَهَا اللَّهُ لَکَ وَ لَوْ کُنْتَ فَارّاً مِنَ الزَّحْفِ صَلِّ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ تَبْدَأُ فَتُکَبِّرُ ثُمَّ تَقْرَأُ فَإِذَا فَرَغْتَ مِنَ الْقِرَاءَةِ قُلْتَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ- خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً فَإِذَا رَکَعْتَ قُلْتَهَا عَشْراً فَإِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ مِنَ الرُّکُوعِ قُلْتَهَا عَشْراً فَإِذَا سَجَدْتَ قُلْتَهَا عَشْراً فَإِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ مِنَ السُّجُودِ قُلْتَهَا عَشْراً فَإِذَا سَجَدْتَ قُلْتَهَا عَشْراً فَإِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ مِنَ السُّجُودِ قُلْتَهَا عَشْراً وَ أَنْتَ جَالِسٌ قَبْلَ أَنْ تَقُومَ فَذَلِکَ خَمْسٌ وَ سَبْعُونَ تَسْبِیحَةً وَ تَحْمِیدَةً وَ تَکْبِیرَةً وَ تَهْلِیلَةً فِی کُلِّ رَکْعَةٍ ثَلَاثُ مِائَةٍ فِی أَرْبَعِ رَکَعَاتٍ فَذَلِکَ أَلْفٌ وَ مِائَتَانِ وَ تَقْرَأُ فِیهَا بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾.

ترجمه:

و در کتاب "المقنع" آمده است: بدان که رسول خدا (ص) زمانی که خیبر را فتح کردند، بشارت آمدن جعفر بن ابی طالب به ایشان رسید. پیامبر (ص) فرمودند: «نمی‌دانم که از کدام یک بیشتر شادمان هستم: از آمدن جعفر یا از فتح خیبر.»

چندی نگذشت که جعفر آمد و پیامبر (ص) از جای خود برخاستند، او را در آغوش گرفتند و میان دو چشمانش را بوسیدند. سپس مردم گرداگرد ایشان نشستند. پیامبر (ص) خطاب به جعفر فرمودند: «ای جعفر!» جعفر پاسخ داد: «لبیک، ای رسول خدا!» سپس پیامبر (ص) فرمودند: «آیا به تو عطا نکنم؟ آیا به تو نیکی نکنم؟ آیا به تو چیزی ندهم؟» جعفر پاسخ داد: «آری، ای رسول خدا.»

مردم گمان کردند که پیامبر (ص) قصد دارند طلا یا نقره به او بدهند. پیامبر فرمودند: «من چیزی به تو می‌دهم که اگر هر روز آن را انجام دهی، بهتر از دنیا و آنچه در آن است خواهد بود؛ و اگر هر دو روز یک‌بار انجام دهی، گناهان میان این دو روز آمرزیده خواهد شد؛ یا هر هفته، هر ماه یا هر سال، گناهان میان آن‌ها بخشیده می‌شوند. حتی اگر گناهانت به تعداد ستارگان، برگ‌های درختان یا ریگ‌ها باشند، خداوند آن‌ها را می‌آمرزد. و اگر حتی از میدان جنگ فرار کرده باشی، باز هم این نماز برایت آمرزش می‌آورد.»

پیامبر فرمودند: «چهار رکعت نماز بخوان. ابتدا تکبیر بگو و سپس قرآن تلاوت کن. پس از فراغت از قرائت، پانزده بار بگو: سبحان الله، الحمد لله، لا اله الا الله، و الله اکبر. در رکوع، این اذکار را ده بار بگو؛ پس از برخاستن از رکوع، ده بار بگو؛ در سجده اول، ده بار بگو؛ پس از بلند شدن از سجده، ده بار بگو؛ در سجده دوم، ده بار بگو؛ پس از بلند شدن از سجده دوم، ده بار بگو.»

پیامبر ادامه دادند: «این اذکار در هر رکعت شامل هفتاد و پنج تسبیح، تحمید، تکبیر و تهلیل می‌شود که در چهار رکعت به مجموع سه‌صد ذکر و در کل نماز به هزار و دویست ذکر می‌رسد. در این نماز، سوره 'قل هو الله احد' نیز خوانده شود.»

2- بَابُ مَا یُسْتَحَبُّ أَنْ یُقْرَأَ فِی صَلَاةِ جَعْفَرٍ

اشارة

⁽³⁾2 بَابُ مَا یُسْتَحَبُّ أَنْ یُقْرَأَ فِی صَلَاةِ جَعْفَرٍ

ترجمه:

باب آنچه مستحب است در نماز جعفر قرائت شود

[رقم الحدیث الکلی: 10075 - رقم الحدیث الباب: 1]

10075- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِیرَةِ أَنَّ الصَّادِقَ ع قَالَ: اقْرَأْ فِی صَلَاةِ جَعْفَرٍ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ.

ترجمه:

از عبدالله بن مغیره نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند: «در نماز جعفر، سوره 'قل هو الله احد' و 'قل یا ایها الکافرون' را بخوان.»

[رقم الحدیث الکلی: 10076 - رقم الحدیث الباب: 2]

10076- 2- ⁽¹⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی الْبِلَادِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع- أَیُّ شَیْ‌ءٍ لِمَنْ صَلَّی صَلَاةَ جَعْفَرٍ- قَالَ لَوْ کَانَ عَلَیْهِ مِثْلُ رَمْلِ عَالِجٍ وَ زَبَدِ الْبَحْرِ ذُنُوباً لَغَفَرَهَا اللَّهُ لَهُ قَالَ قُلْتُ: هَذِهِ لَنَا قَالَ فَلِمَنْ هِیَ إِلَّا لَکُمْ خَاصَّةً قُلْتُ فَأَیَّ شَیْ‌ءٍ أَقْرَأُ فِیهَا وَ قُلْتُ أَعْتَرِضُ الْقُرْآنَ قَالَ لَا اقْرَأْ فِیهَا إِذَا زُلْزِلَتْ وَ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ- وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ.

وَ رَوَاهُ فِی ثَوَابِ الْأَعْمَالِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنِ الْبَرْقِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ أَبِی الْبِلَادِ نَحْوَهُ ⁽²⁾وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِیِّ مِثْلَهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

ابراهیم بن ابی البلاد می‌گوید: به امام موسی بن جعفر (ع) عرض کردم: «نماز جعفر برای کسی که آن را می‌خواند، چه مزیتی دارد؟» امام (ع) فرمودند: «اگر گناهان او به اندازه ریگ‌های صحرای عالج و کف دریا هم باشد، خداوند آن‌ها را می‌بخشد.»

گفتم: «آیا این مزیت تنها برای ماست؟» امام فرمودند: «پس برای چه کسی دیگر جز شماست؟ این نماز خاص شماست.»

سپس پرسیدم: «چه چیزی در این نماز بخوانم؟ آیا می‌توانم آیات مختلف قرآن را به ترتیب بخوانم؟» امام فرمودند: «نه، در این نماز سوره‌های "اذا زلزلت"، "اذا جاء نصر الله"، "انا انزلناه فی لیلة القدر" و "قل هو الله احد" را بخوان.»

[رقم الحدیث الکلی: 10077 - رقم الحدیث الباب: 3]

10077- 3- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ مُوسَی ع قَالَ: تَقْرَأُ فِی الْأُولَی إِذَا زُلْزِلَتْ وَ فِی الثَّانِیَةِ وَ الْعَادِیَاتِ- وَ الثَّالِثَةِ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ- وَ الرَّابِعَةِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- قُلْتُ فَمَا ثَوَابُهَا قَالَ لَوْ کَانَ عَلَیْهِ مِثْلُ رَمْلِ عَالِجٍ ذُنُوباً غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ثُمَّ نَظَرَ إِلَیَّ فَقَالَ إِنَّمَا ذَلِکَ لَکَ وَ لِأَصْحَابِکَ.

وَ رَوَاهُ فِی الْمُقْنِعِ مُرْسَلًا نَحْوَهُ ⁽⁵⁾وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ ⁽⁶⁾

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ فَقَالَ وَ فِی رِوَایَةِ إِبْرَاهِیمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِیدِ وَ ذَکَرَ مِثْلَهُ ⁽¹⁾أَقُولُ: وَ قَدْ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽²⁾وَ الْوَجْهُ فِی الْجَمْعِ التَّخْیِیرُ أَوِ الْجَمْعُ.

ترجمه:

ابراهیم بن عبد الحمید از امام موسی کاظم (ع) نقل می‌کند که فرمودند: «در رکعت اول نماز جعفر، سوره 'اذا زلزلت' بخوان، در رکعت دوم، سوره 'العادیات'، در رکعت سوم، سوره 'اذا جاء نصر الله' و در رکعت چهارم، سوره 'قل هو الله احد'.»

پرسیدم: «پاداش این نماز چیست؟» امام فرمودند: «اگر گناهان به سنگینی ریگ‌های صحرای عالج هم باشد، خداوند آن‌ها را می‌بخشد.» سپس به من نگریست و فرمودند: «این پاداش فقط برای شما و یارانتان است.»

می گویم : «این مورد پیش‌تر آمده است و راه توجیه بین آنها می‌تواند تخییر یا جمع بین این موارد باشد.»

3- بَابُ مَا یُسْتَحَبُّ أَنْ یُدْعَی بِهِ فِی آخِرِ سَجْدَةٍ مِنْ صَلَاةِ جَعْفَرٍ

اشارة

⁽³⁾3 بَابُ مَا یُسْتَحَبُّ أَنْ یُدْعَی بِهِ فِی آخِرِ سَجْدَةٍ مِنْ صَلَاةِ جَعْفَرٍ

ترجمه:

باب آنچه مستحب است از دعا در آخرین سجده نماز جعفر

[رقم الحدیث الکلی: 10078 - رقم الحدیث الباب: 1]

10078- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ⁽⁵⁾الْقَاسِمِ ذَکَرَهُ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْمَدَائِنِیِّ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع أَ لَا أُعَلِّمُکَ شَیْئاً تَقُولُهُ فِی صَلَاةِ جَعْفَرٍ فَقُلْتُ بَلَی فَقَالَ إِذَا کُنْتَ فِی آخِرِ سَجْدَةٍ مِنَ الْأَرْبَعِ رَکَعَاتٍ فَقُلْ إِذَا فَرَغْتَ مِنْ تَسْبِیحِکَ سُبْحَانَ مَنْ لَبِسَ الْعِزَّ وَ الْوَقَارَ سُبْحَانَ مَنْ تَعَطَّفَ بِالْمَجْدِ وَ تَکَرَّمَ بِهِ سُبْحَانَ مَنْ لَا یَنْبَغِی التَّسْبِیحُ إِلَّا لَهُ سُبْحَانَ مَنْ أَحْصَی کُلَّ شَیْ‌ءٍ عِلْمُهُ سُبْحَانَ ذِی الْمَنِّ وَ النِّعَمِ سُبْحَانَ ذِی الْقُدْرَةِ وَ الْأَمْرِ ⁽⁶⁾اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِمَعَاقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِکَ وَ مُنْتَهَی الرَّحْمَةِ مِنْ کِتَابِکَ وَ اسْمِکَ الْأَعْظَمِ وَ کَلِمَاتِکَ التَّامَّةِ الَّتِی تَمَّتْ صِدْقاً وَ عَدْلًا صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ افْعَلْ بِی کَذَا وَ کَذَا.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

ابی سعید مدائنی می‌گوید: امام صادق (ع) به من فرمودند: «آیا چیزی به تو نیاموزم که در نماز جعفر بگویی؟» گفتم: «بله.» امام فرمودند: «هنگامی که در آخرین سجده از چهار رکعت نماز هستی و از تسبیح خود فراغت یافتی، این دعا را بخوان:

سبحان من لبس العز والوقار سبحان من تعطف بالمجد وتكرم به سبحان من لا ينبغي التسبيح إلا له سبحان من أحصى كل شيء علمه سبحان ذي المن والنعم سبحان ذي القدرة والأمر

اللهم إني أسألك بمعاقد العز من عرشك ومنتَهى الرحمة من كتابك واسمك الأعظم وكلماتك التامة التي تمت صدقاً وعدلاً صلِّ على محمد وأهل بيته وافعل بي كذا وكذا.»

(در این عبارت، قسمت «كذا و کذا» به معنای درخواست خاصی است که نمازگزار از خداوند دارد و می‌تواند خواسته خود را در آنجا ذکر کند.)

[رقم الحدیث الکلی: 10079 - رقم الحدیث الباب: 2]

10079- 2- ⁽¹⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ: تَقُولُ فِی آخِرِ رَکْعَةٍ مِنْ صَلَاةِ جَعْفَرٍ- یَا مَنْ لَبِسَ الْعِزَّ وَ الْوَقَارَ یَا مَنْ تَعَطَّفَ بِالْمَجْدِ وَ تَکَرَّمَ بِهِ یَا مَنْ لَا یَنْبَغِی التَّسْبِیحُ إِلَّا لَهُ یَا مَنْ أَحْصَی کُلَّ شَیْ‌ءٍ عِلْمُهُ یَا ذَا النِّعْمَةِ وَ الطَّوْلِ یَا ذَا الْمَنِّ وَ الْفَضْلِ یَا ذَا الْقُدْرَةِ وَ الْکَرَمِ أَسْأَلُکَ بِمَعَاقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِکَ وَ مُنْتَهَی الرَّحْمَةِ مِنْ کِتَابِکَ وَ بِاسْمِکَ الْأَعْظَمِ الْأَعْلَی وَ کَلِمَاتِکَ التَّامَّةِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ- وَ أَنْ تَفْعَلَ بِی کَذَا وَ کَذَا.

وَ رَوَاهُ الصَّدُوقُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ ⁽²⁾

ترجمه:

ابن محبوب بصورت مرفوع نقل کرده که حضرت

فرمود: در سجدۀ آخر ركعت چهارم پس از پايان تسبيح بگو:یَا مَنْ لَبِسَ الْعِزَّ وَ الْوَقَارَ یَا مَنْ تَعَطَّفَ بِالْمَجْدِ وَ تَکَرَّمَ بِهِ یَا مَنْ لَا یَنْبَغِی التَّسْبِیحُ إِلَّا لَهُ یَا مَنْ أَحْصَی کُلَّ شَیْ‌ءٍ عِلْمُهُ یَا ذَا النِّعْمَةِ وَ الطَّوْلِ یَا ذَا الْمَنِّ وَ الْفَضْلِ یَا ذَا الْقُدْرَةِ وَ الْکَرَمِ أَسْأَلُکَ بِمَعَاقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِکَ وَ مُنْتَهَی الرَّحْمَةِ مِنْ کِتَابِکَ وَ بِاسْمِکَ الْأَعْظَمِ الْأَعْلَی وَ کَلِمَاتِکَ التَّامَّةِ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ- وَ أَنْ تَفْعَلَ بِی کَذَا وَ کَذَا.

...» و حاجت خود را بيان كن.

4- بَابُ تَأَکُّدِ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ فِی صَدْرِ النَّهَارِ مِنْ یَوْمِ الْجُمُعَةِ وَ جَوَازِهَا فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ وَ اسْتِحْبَابِ قُنُوتَیْنِ فِیهَا فِی الثَّانِیَةِ وَ فِی الرَّابِعَةِ قَبْلَهُ أَوْ بَعْدَهُ‌

اشارة

⁽³⁾4 بَابُ تَأَکُّدِ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ فِی صَدْرِ النَّهَارِ مِنْ یَوْمِ الْجُمُعَةِ وَ جَوَازِهَا فِی کُلِّ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ وَ اسْتِحْبَابِ قُنُوتَیْنِ فِیهَا فِی الثَّانِیَةِ وَ فِی الرَّابِعَةِ قَبْلَهُ أَوْ بَعْدَهُ

ترجمه:

باب تأکید استحباب نماز جعفر در ابتدای روز جمعه و جواز خواندن آن در هر روز و شب و همچنین استحباب دو قنوت در این نماز؛ یکی در رکعت دوم و دیگری در رکعت چهارم، که می‌توانند قبل یا بعد از رکوع باشند.

[رقم الحدیث الکلی: 10080 - رقم الحدیث الباب: 1]

10080- 1- ⁽⁴⁾أَحْمَدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ الطَّبْرِسِیُّ فِی الْإِحْتِجَاجِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ عَنْ صَاحِبِ الزَّمَانِ ع أَنَّهُ کَتَبَ إِلَیْهِ فَسَأَلَهُ عَنْ صَلَاةِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِی طَالِبٍ- فِی أَیِّ أَوْقَاتِهَا أَفْضَلُ أَنْ تُصَلَّی فِیهِ وَ هَلْ فِیهَا قُنُوتٌ وَ إِنْ کَانَ فَفِی أَیِّ رَکْعَةٍ مِنْهَا فَأَجَابَ ع أَفْضَلُ أَوْقَاتِهَا صَدْرُ النَّهَارِ مِنْ یَوْمِ الْجُمُعَةِ- ثُمَّ فِی أَیِّ الْأَیَّامِ شِئْتَ وَ أَیَّ وَقْتٍ صَلَّیْتَهَا مِنْ لَیْلٍ أَوْ نَهَارٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَ الْقُنُوتُ فِیهَا مَرَّتَانِ فِی الثَّانِیَةِ قَبْلَ الرُّکُوعِ وَ فِی الرَّابِعَةِ بَعْدَ الرُّکُوعِ وَ سَأَلَهُ عَنْ صَلَاةِ جَعْفَرٍ فِی السَّفَرِ هَلْ یَجُوزُ أَنْ تُصَلَّی أَمْ لَا فَأَجَابَ یَجُوزُ ذَلِکَ.

ترجمه:

از محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری نقل شده است که از صاحب‌الزمان (ع) درباره نماز جعفر بن ابی طالب پرسید: «بهترین زمان برای خواندن آن کدام است؟ و آیا این نماز قنوت دارد؟ اگر دارد، در کدام رکعت‌ها قرار می‌گیرد؟»

ایشان پاسخ دادند: «بهترین زمان برای خواندن آن، ابتدای روز جمعه است. سپس در هر روزی که بخواهی و هر زمانی که بخوانی، چه در شب و چه در روز، جایز است. این نماز دو قنوت دارد؛ یکی در رکعت دوم قبل از رکوع و دیگری در رکعت چهارم بعد از رکوع.»

همچنین پرسیده شد: «آیا خواندن نماز جعفر در سفر جایز است یا نه؟» پاسخ دادند: «این کار جایز است.»

[رقم الحدیث الکلی: 10081 - رقم الحدیث الباب: 2]

10081- 2- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ فِی الْمِصْبَاحِ عَنْ عَبْدِ الْمَلِکِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: صُمْ یَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ وَ الْخَمِیسِ وَ الْجُمُعَةِ- فَإِذَا کَانَ عَشِیَّةُ یَوْمِ الْخَمِیسِ- تَصَدَّقْتَ عَلَی عَشَرَةِ مَسَاکِینَ مُدّاً مُدّاً مِنْ طَعَامٍ فَإِذَا کَانَ یَوْمُ الْجُمُعَةِ اغْتَسَلْتَ وَ بَرَزْتَ إِلَی الصَّحْرَاءِ فَصَلِّ صَلَاةَ جَعْفَرِ بْنِ أَبِی طَالِبٍ- وَ اکْشِفْ رُکْبَتَیْکَ وَ أَلْزِمْهُمَا الْأَرْضَ فَقُلْ یَا مَنْ أَظْهَرَ الْجَمِیلَ وَ سَتَرَ الْقَبِیحَ- وَ ذَکَرَ الدُّعَاءَ إِلَی أَنْ قَالَ وَ تَسْأَلُ حَاجَتَکَ.

ترجمه:

عبد الملک بن عمرو از امام صادق (ع) نقل می‌کند که فرمودند: «روزهای چهارشنبه، پنج‌شنبه و جمعه را روزه بگیر. پس هنگامی که عصر روز پنج‌شنبه شد، به ده مسکین هرکدام مقداری از غذا صدقه بده. سپس روز جمعه غسل کن و به صحرا برو و نماز جعفر بن ابی طالب را بخوان. زانوهایت را برهنه کن و آن‌ها را بر زمین بگذار، و بگو:

"ای کسی که زیبایی‌ها را آشکار کردی و زشتی‌ها را پوشاندی."

سپس دعا را تا پایان بخوان و حاجت خود را از خداوند بخواه.»

[رقم الحدیث الکلی: 10082 - رقم الحدیث الباب: 3]

10082- 3- ⁽²⁾وَ قَدْ تَقَدَّمَ فِی حَدِیثِ رَجَاءِ بْنِ أَبِی الضَّحَّاکِ عَنِ الرِّضَا ع أَنَّهُ کَانَ یُصَلِّی صَلَاةَ جَعْفَرٍ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یُسَلِّمُ فِی کُلِّ رَکْعَتَیْنِ وَ یَقْنُتُ فِی کُلِّ رَکْعَتَیْنِ فِی الثَّانِیَةِ قَبْلَ الرُّکُوعِ وَ بَعْدَ التَّسْبِیحِ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽³⁾وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

رجاء بن ابوضحاک گفته است: امام رضا علیه السلام نماز جعفر بن ابی طالب را چهار رکعت می­خواند و در هر دو رکعت یک سلام می داد ، در رکعت دوم قبل از رکوع و بعد از تسبیح قنوت می گرفت

5- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ فِی اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ الْحَضَرِ وَ السَّفَرِ وَ فِی الْمَحْمِلِ سَفَراً وَ جَوَازِ الِاحْتِسَابِ بِهَا مِنَ النَّوَافِلِ الْمُرَتَّبَةِ وَ غَیْرِهَا مِنَ الْأَدَاءِ أَوْ مِنَ الْقَضَاءِ

اشارة

⁽⁵⁾5 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ فِی اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ الْحَضَرِ وَ السَّفَرِ وَ فِی الْمَحْمِلِ سَفَراً وَ جَوَازِ الِاحْتِسَابِ بِهَا مِنَ النَّوَافِلِ الْمُرَتَّبَةِ وَ غَیْرِهَا مِنَ الْأَدَاءِ أَوْ مِنَ الْقَضَاءِ

ترجمه:

باب استحباب نماز جعفر در شب و روز، چه در حالت اقامت و چه در سفر، و حتی در محمل در هنگام سفر، و نیز جواز احتساب این نماز به‌عنوان نماز نافله‌های مرتب یا غیرمرتبه، چه از جهت انجام آن در وقت مقرر یا به‌عنوان قضای نمازهای فوت‌شده.

[رقم الحدیث الکلی: 10083 - رقم الحدیث الباب: 1]

10083- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ یَحْیَی بْنِ عِمْرَانَ عَنْ ذَرِیحٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِنْ شِئْتَ صَلِّ صَلَاةَ التَّسْبِیحِ بِاللَّیْلِ وَ إِنْ شِئْتَ بِالنَّهَارِ وَ إِنْ شِئْتَ فِی السَّفَرِ وَ إِنْ شِئْتَ جَعَلْتَهَا مِنْ نَوَافِلِکَ وَ إِنْ شِئْتَ جَعَلْتَهَا مِنْ قَضَاءِ صَلَاةٍ.

ترجمه:

از ذریح از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمودند: «اگر بخواهی، نماز تسبیح را در شب بخوان؛ و اگر بخواهی، در روز؛ و اگر بخواهی، در سفر؛ و اگر بخواهی، می‌توانی آن را به‌عنوان یکی از نوافل خود قرار دهی؛ و اگر بخواهی، می‌توانی آن را به‌عنوان قضای نمازی که فوت شده است قرار دهی.»

[رقم الحدیث الکلی: 10084 - رقم الحدیث الباب: 2]

10084- 2- ⁽¹⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ ذَرِیحِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُحَارِبِیِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ صَلَاةِ جَعْفَرٍ- أَحْتَسِبُ بِهَا مِنْ نَافِلَتِی فَقَالَ مَا شِئْتَ مِنْ لَیْلٍ أَوْ نَهَارٍ.

ترجمه:

ذریح بن محمد محاربی می‌گوید: از امام صادق (ع) درباره نماز جعفر پرسیدم: «آیا می‌توانم آن را به‌عنوان یکی از نافله‌هایم محسوب کنم؟» امام فرمودند: «هر زمانی که بخواهی، چه در شب و چه در روز.»

[رقم الحدیث الکلی: 10085 - رقم الحدیث الباب: 3]

10085- 3- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ قَالَ رُوِیَ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ یَحْیَی بْنِ عِمْرَانَ الْحَلَبِیِّ عَنْ ذَرِیحٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: تُصَلِّیهَا بِاللَّیْلِ وَ (تُصَلِّیهَا بِالنَّهَارِ) ⁽³⁾وَ تُصَلِّیهَا فِی السَّفَرِ بِاللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ إِنْ شِئْتَ فَاجْعَلْهَا مِنْ نَوَافِلِکَ.

ترجمه:

از ذریح نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند: «این نماز را می‌توانی در شب بخوانی، و می‌توانی آن را در روز بخوانی، و می‌توانی آن را در سفر، در شب یا روز بخوانی؛ و اگر بخواهی، می‌توانی آن را به‌عنوان یکی از نوافل خود قرار دهی.»

[رقم الحدیث الکلی: 10086 - رقم الحدیث الباب: 4]

10086- 4- ⁽⁴⁾وَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِیسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ سُلَیْمَانَ قَالَ: کَتَبْتُ إِلَی الرَّجُلِ ع مَا تَقُولُ فِی صَلَاةِ التَّسْبِیحِ فِی الْمَحْمِلِ فَکَتَبَ ع إِذَا کُنْتَ مُسَافِراً فَصَلِّ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ یَحْیَی مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از علی بن سلیمان نقل شده است که گفت: «به امام (ع) نامه نوشتم و از ایشان درباره نماز تسبیح در محمل (هنگام سفر) پرسیدم. امام (ع) در پاسخ نوشتند: "اگر در سفر هستی، نماز بخوان."»

[رقم الحدیث الکلی: 10087 - رقم الحدیث الباب: 5]

10087- 5- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: صَلِّ صَلَاةَ جَعْفَرٍ فِی أَیِّ وَقْتٍ شِئْتَ مِنْ لَیْلٍ أَوْ نَهَارٍ وَ إِنْ شِئْتَ حَسَبْتَهَا مِنْ نَوَافِلِ اللَّیْلِ وَ إِنْ شِئْتَ حَسَبْتَهَا مِنْ نَوَافِلِ النَّهَارِ وَ تُحْسَبُ لَکَ مِنْ نَوَافِلِکَ وَ تُحْسَبُ لَکَ مِنْ صَلَاةِ جَعْفَرٍ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ هُنَا ⁽⁷⁾وَ فِی أَعْدَادِ الصَّلَاةِ ⁽⁸⁾.

ترجمه:

از ابی بصیر نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند: «نماز جعفر را در هر زمانی که بخواهی، چه در شب و چه در روز، بخوان. اگر بخواهی، می‌توانی آن را به‌عنوان یکی از نوافل شب محسوب کنی؛ و اگر بخواهی، به‌عنوان یکی از نوافل روز محسوب کنی. این نماز به‌عنوان یکی از نوافل تو حساب می‌شود و همچنین به‌عنوان نماز جعفر برایت محسوب می‌گردد.»

6- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ فِی مَقَامٍ وَاحِدٍ وَ جَوَازِ تَفْرِیقِهَا فِی مَقَامَیْنِ لِعُذْرٍ

اشارة

⁽¹⁾6 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ فِی مَقَامٍ وَاحِدٍ وَ جَوَازِ تَفْرِیقِهَا فِی مَقَامَیْنِ لِعُذْرٍ

ترجمه:

باب استحباب خواندن نماز جعفر در یک مکان و جواز تقسیم کردن آن در دو مکان در صورت وجود عذر.

[رقم الحدیث الکلی: 10088 - رقم الحدیث الباب: 1]

10088- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الرَّیَّانِ أَنَّهُ قَالَ: کَتَبْتُ إِلَی الْمَاضِی الْأَخِیرِ ع- أَسْأَلُهُ عَنْ رَجُلٍ صَلَّی ⁽³⁾صَلَاةَ جَعْفَرٍ ع رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ تُعَجِّلُهُ عَنِ الرَّکْعَتَیْنِ الْأَخِیرَتَیْنِ حَاجَةٌ أَ یَقْطَعُ ⁽⁴⁾ذَلِکَ لِحَادِثٍ یَحْدُثُ أَ یَجُوزُ لَهُ أَنْ یُتِمَّهَا إِذَا فَرَغَ مِنْ حَاجَتِهِ وَ إِنْ قَامَ عَنْ مَجْلِسِهِ أَمْ لَا یَحْتَسِبُ بِذَلِکَ إِلَّا أَنْ یَسْتَأْنِفَ الصَّلَاةَ وَ یُصَلِّیَ الْأَرْبَعَ الرَّکَعَاتِ کُلَّهَا فِی مَقَامٍ وَاحِدٍ فَکَتَبَ ع بَلْ إِنْ قَطَعَهُ عَنْ ذَلِکَ أَمْرٌ لَا بُدَّ لَهُ مِنْهُ فَلْیَقْطَعْ ثُمَّ لْیَرْجِعْ فَلْیَبْنِ عَلَی مَا بَقِیَ مِنْهَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الرَّیَّانِ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

از علی بن ریان نقل شده است که گفت: «به امام رضا (ع) نامه نوشتم و پرسیدم درباره مردی که دو رکعت نماز جعفر (ع) را خوانده باشد، اما به دلیل حاجتی فوری، مجبور شود دو رکعت باقی‌مانده را قطع کند. آیا او می‌تواند پس از اتمام حاجتش، نماز را تکمیل کند حتی اگر از محل نماز برخواسته باشد؟ یا باید نماز را از ابتدا شروع کند و چهار رکعت کامل را در یک مکان بخواند؟»

امام (ع) در پاسخ نوشتند: «اگر کاری ضروری باعث قطع نماز شود، می‌تواند آن را قطع کند و سپس بازگردد و بر همان باقی‌مانده از نماز بنا کند، اگر خدا بخواهد.»

7- بَابُ تَأَکُّدِ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ لَیْلَةَ نِصْفِ شَعْبَانَ وَ الْإِکْثَارِ فِیهَا مِنَ الْعِبَادَةِ خُصُوصاً الذِّکْرَ وَ الدُّعَاءَ وَ الِاسْتِغْفَارَ

اشارة

⁽⁶⁾7 بَابُ تَأَکُّدِ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ لَیْلَةَ نِصْفِ شَعْبَانَ وَ الْإِکْثَارِ فِیهَا مِنَ الْعِبَادَةِ خُصُوصاً الذِّکْرَ وَ الدُّعَاءَ وَ الِاسْتِغْفَارَ

ترجمه:

باب مستحب موکد است نماز جعفرعلیه السلام شب نیمه شعبان وعبادت زیاد خصوصا ذکر ودعا و استغفار در آن شب

[رقم الحدیث الکلی: 10089 - رقم الحدیث الباب: 1]

10089- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فِی عُیُونِ الْأَخْبَارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بَکْرَانَ النَّقَّاشِ وَ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ جَمِیعاً عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ: سَأَلْتُ عَلِیَّ بْنَ

مُوسَی الرِّضَا ع- عَنْ لَیْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- فَقَالَ هِیَ لَیْلَةٌ یُعْتِقُ اللَّهُ فِیهِ الرِّقَابَ مِنَ النَّارِ وَ یَغْفِرُ فِیهَا الذُّنُوبَ الْکِبَارَ قُلْتُ فَهَلْ فِیهَا صَلَاةٌ زِیَادَةً عَلَی صَلَاةِ سَائِرِ اللَّیَالِی فَقَالَ لَیْسَ فِیهَا شَیْ‌ءٌ مُوَظَّفٌ وَ لَکِنْ إِنْ أَحْبَبْتَ أَنْ تَتَطَوَّعَ فِیهَا بِشَیْ‌ءٍ فَعَلَیْکَ بِصَلَاةِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع- وَ أَکْثِرْ فِیهَا مِنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَ الِاسْتِغْفَارِ وَ الدُّعَاءِ فَإِنَّ أَبِی ع کَانَ یَقُولُ الدُّعَاءُ فِیهَا مُسْتَجَابٌ قُلْتُ إِنَّ النَّاسَ یَقُولُونَ إِنَّهَا لَیْلَةُ الصِّکَاکِ قَالَ تِلْکَ لَیْلَةُ الْقَدْرِ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ.

وَ فِی الْأَمَالِی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ مِثْلَهُ ⁽¹⁾وَ کَذَا فِی کِتَابِ فَضَائِلِ شَعْبَانَ ⁽²⁾.

ترجمه:

علی بن حسن بن علی بن فضال از پدرش نقل می‌کند که گفت: از علی بن موسی الرضا (ع) درباره شب نیمه شعبان پرسیدم. امام (ع) فرمودند: «این شب، شبی است که خداوند در آن، گردن‌ها را از آتش آزاد می‌کند و گناهان بزرگ را می‌بخشد.»

پرسیدم: «آیا در این شب نمازی مخصوص و اضافی بر نمازهای سایر شب‌ها وجود دارد؟» امام (ع) پاسخ دادند: «نمازی معین و موظف در آن نیست، اما اگر بخواهی در آن به‌صورت مستحب نماز بخوانی، نماز جعفر بن ابی طالب (ع) را بجای آور. در این شب، ذکر خدا، استغفار و دعا را بسیار انجام بده، زیرا پدرم می‌فرمود که دعا در این شب مستجاب است.»

پرسیدم: «مردم می‌گویند این شب، شب نوشتن سرنوشت‌ها (شب الصکاک) است.» امام (ع) فرمودند: «آن شب، شب قدر در ماه رمضان است.»

8- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ مُجَرَّدَةً مِنَ التَّسْبِیحِ لِمَنْ کَانَ مُسْتَعْجِلًا ثُمَّ یَقْضِیهِ بَعْدَ ذَلِکَ‌

اشارة

⁽³⁾8 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ مُجَرَّدَةً مِنَ التَّسْبِیحِ لِمَنْ کَانَ مُسْتَعْجِلًا ثُمَّ یَقْضِیهِ بَعْدَ ذَلِکَ

ترجمه:

باب مستحب است نماز جعفرعلیه السلام بدون تسبیحات برای کسیکه عجله دارد سپس قضای آن را بجای آورد

[رقم الحدیث الکلی: 10090 - رقم الحدیث الباب: 1]

10090- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَسِّنِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَبَانٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ مَنْ کَانَ مُسْتَعْجِلًا یُصَلِّی صَلَاةَ جَعْفَرٍ مُجَرَّدَةً ثُمَّ یَقْضِی التَّسْبِیحَ وَ هُوَ ذَاهِبٌ فِی حَوَائِجِهِ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

ابان گويد: از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه مى‌فرمود:

هرگاه كسى عجله داشته باشد، مى‌تواند نماز جعفر را بدون تسبيح بخواند، سپس تسبيحات را در حالى‌كه كارهاى خود را انجام مى‌دهد، قضا كند.

[رقم الحدیث الکلی: 10091 - رقم الحدیث الباب: 2]

10091- 2- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ

ع قَالَ: إِذَا کُنْتَ مُسْتَعْجِلًا فَصَلِّ صَلَاةَ جَعْفَرٍ مُجَرَّدَةً ثُمَّ اقْضِ التَّسْبِیحَ.

ترجمه:

و أبو بصير از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود: هر گاه شتاب و عجله داشتى پس نماز جعفر را تنها و بدون تسبيح بخوان و بعد تسبيحات را قضا كن.

9- بَابُ أَنَّ مَنْ نَسِیَ التَّسْبِیحَ فِی حَالَةٍ مِنَ الْحَالاتِ فِی صَلَاةِ جَعْفَرٍ وَ ذَکَرَ فِی حَالَةٍ أُخْرَی قَضَی مَا فَاتَهُ فِی الْحَالَةِ الَّتِی ذَکَرَهُ فِیهَا

اشارة

⁽¹⁾9 بَابُ أَنَّ مَنْ نَسِیَ التَّسْبِیحَ فِی حَالَةٍ مِنَ الْحَالاتِ فِی صَلَاةِ جَعْفَرٍ وَ ذَکَرَ فِی حَالَةٍ أُخْرَی قَضَی مَا فَاتَهُ فِی الْحَالَةِ الَّتِی ذَکَرَهُ فِیهَا

ترجمه:

باب بیان این که هرکس تسبیحات نماز جعفر را در یکی از حالات فراموش کند و در حالت دیگری به یاد آورد، آنچه را که از دست داده است، در همان حالتی که به یاد آورد، قضای آن را به‌جا آورد.

[رقم الحدیث الکلی: 10092 - رقم الحدیث الباب: 1]

10092- 1- ⁽²⁾أَحْمَدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ الطَّبْرِسِیُّ فِی کِتَابِ الْإِحْتِجَاجِ قَالَ مِمَّا وَرَدَ مِنْ صَاحِبِ الزَّمَانِ- إِلَی مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ- فِی جَوَابِ مَسَائِلِهِ حَیْثُ سَأَلَهُ عَنْ صَلَاةِ جَعْفَرٍ- إِذَا سَهَا فِی التَّسْبِیحِ فِی قِیَامٍ أَوْ قُعُودٍ أَوْ رُکُوعٍ أَوْ سُجُودٍ وَ ذَکَرَهُ فِی حَالَةٍ أُخْرَی قَدْ صَارَ فِیهَا مِنْ هَذِهِ الصَّلَاةِ هَلْ یُعِیدُ مَا فَاتَهُ مِنْ ذَلِکَ التَّسْبِیحِ فِی الْحَالَةِ الَّتِی ذَکَرَهُ أَمْ یَتَجَاوَزُ فِی صَلَاتِهِ التَّوْقِیعُ إِذَا سَهَا فِی حَالَةٍ مِنْ ذَلِکَ ثُمَّ ذَکَرَهُ فِی حَالَةٍ أُخْرَی قَضَی مَا فَاتَهُ فِی الْحَالَةِ الَّتِی ذَکَرَهُ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ فِی کِتَابِ الْغَیْبَةِ ⁽³⁾بِالْإِسْنَادِ الْآتِی ⁽⁴⁾.

ترجمه:

احمد بن علی بن ابی طالب طبرسی در کتاب "الاحتجاج" آورده است که از جمله مطالبی که از صاحب‌الزمان (ع) به محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری رسیده، پاسخ ایشان به سؤالات او درباره نماز جعفر است.

در این سؤال از ایشان پرسیده شد: «اگر کسی در نماز جعفر، تسبیح را در حال قیام، قعود، رکوع یا سجود فراموش کند و در حالت دیگری که از حالات این نماز است به یاد آورد، آیا لازم است که تسبیح فراموش شده را در همان حالتی که به یاد آورده، قضا کند یا می‌تواند از آن بگذرد؟»

صاحب‌الزمان (ع) پاسخ دادند: «اگر در حالتی از نماز جعفر دچار فراموشی در تسبیح شود و در حالت دیگری به یاد آورد، آنچه از تسبیح را فراموش کرده است، در همان حالتی که به یاد آورده، قضا کند.»

اَبْوَابُ صَلَاةِ الِاسْتِخَارَةِ وَ مَا یُنَاسِبُهَا

1- بَابُ اسْتِحْبَابِهَا حَتَّی فِی الْعِبَادَاتِ الْمَنْدُوبَاتِ وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽¹⁾1 بَابُ اسْتِحْبَابِهَا حَتَّی فِی الْعِبَادَاتِ الْمَنْدُوبَاتِ وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز استخاره حتی در عبادات مستحبی و کیفیت آن

[رقم الحدیث الکلی: 10093 - رقم الحدیث الباب: 1]

10093- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَیْدٍ عَنْ یَحْیَی الْحَلَبِیِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَیْثٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع صَلِّ رَکْعَتَیْنِ وَ اسْتَخِرِ اللَّهَ فَوَ اللَّهِ مَا اسْتَخَارَ اللَّهَ مُسْلِمٌ إِلَّا خَارَ لَهُ الْبَتَّةَ.

ترجمه:

امام صادق علیه السلام فرمود: دو رکعت نماز بگذار و از درگاه خداوند استخاره کن. سوگند به خداوند هیج مسلمانی از درگاه خداوند استخاره و طلب خیر نمی کند مگر اینکه خداوند همواره برای او خیر پیش آورد.

[رقم الحدیث الکلی: 10094 - رقم الحدیث الباب: 2]

10094- 2- ⁽³⁾وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنِ اسْتَخَارَ اللَّهَ رَاضِیاً بِمَا صَنَعَ اللَّهُ لَهُ خَارَ اللَّهُ لَهُ حَتْماً.

ترجمه:

هارون بن خارجه از امام صادق (ع) نقل می‌کند که فرمودند: «هرکس از خداوند استخاره کند و به آنچه خداوند برای او مقرر کرده راضی باشد، خداوند حتماً برای او خیر را رقم می‌زند.»

[رقم الحدیث الکلی: 10095 - رقم الحدیث الباب: 3]

10095- 3- ⁽⁴⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع إِذَا هَمَّ بِأَمْرِ حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ أَوْ بَیْعٍ أَوْ شِرَاءٍ أَوْ عِتْقٍ تَطَهَّرَ ثُمَّ صَلَّی رَکْعَتَیِ الِاسْتِخَارَةِ فَقَرَأَ فِیهِمَا بِسُورَةِ الْحَشْرِ- وَ سُورَةِ الرَّحْمَنِ ثُمَّ یَقْرَأُ الْمُعَوِّذَتَیْنِ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ إِذَا فَرَغَ وَ هُوَ جَالِسٌ فِی دُبُرِ الرَّکْعَتَیْنِ ثُمَ

یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنْ کَانَ کَذَا وَ کَذَا خَیْراً لِی فِی دِینِی وَ دُنْیَایَ وَ عَاجِلِ أَمْرِی وَ آجِلِهِ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ یَسِّرْهُ لِی عَلَی أَحْسَنِ الْوُجُوهِ وَ أَجْمَلِهَا اللَّهُمَّ وَ إِنْ کَانَ کَذَا وَ کَذَا شَرّاً لِی فِی دِینِی أَوْ ⁽¹⁾دُنْیَایَ وَ آخِرَتِی وَ عَاجِلِ أَمْرِی وَ آجِلِهِ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اصْرِفْهُ عَنِّی رَبِّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اعْزِمْ لِی عَلَی رُشْدِی وَ إِنْ کَرِهْتُ ذَلِکَ أَوْ أَبَتْهُ نَفْسِی.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی ⁽²⁾

وَ

رَوَاهُ الْبَرْقِیُّ فِی الْمَحَاسِنِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی نَحْوَهُ ⁽³⁾وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ: مَرَّةً وَاحِدَةً

ترجمه:

جابر از امام باقر (ع) نقل می‌کند که فرمودند: «علی بن الحسین (ع) هرگاه قصد انجام کاری مانند حج، عمره، خرید، فروش یا آزاد کردن برده داشت، ابتدا تطهیر می‌کرد و سپس دو رکعت نماز استخاره می‌خواند. در این دو رکعت، سوره‌های "حشر" و "الرحمن" را می‌خواند و پس از آن، سوره‌های "معوذتین" (فلق و ناس) و "قل هو الله احد" را قرائت می‌کرد.

پس از فراغت از نماز و در حالی که نشسته بود، این دعا را می‌خواند:

"اللهم إن كان كذا وكذا خيراً لي في ديني ودنياي وعاجل أمري وآجله فصلِّ على محمد وآله ويسِّره لي على أحسن الوجوه وأجملها. اللهم وإن كان كذا وكذا شراً لي في ديني أو دنياي وآخرتي وعاجل أمري وآجله فصلِّ على محمد وآله واصرفه عني. ربِّ صلِّ على محمد وآله واعزم لي على رشدي وإن كرهت ذلك أو أبته نفسي."

(عبارت "كذا و کذا" به معنای آن چیزی است که شخص در آن مورد خاص از خداوند می‌خواهد.)

[رقم الحدیث الکلی: 10096 - رقم الحدیث الباب: 4]

10096- 4- ⁽⁴⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ قَالَ سَأَلَ الْحَسَنُ بْنُ الْجَهْمِ أَبَا الْحَسَنِ ع لِابْنِ أَسْبَاطٍ فَقَالَ مَا تَرَی لَهُ وَ ابْنُ أَسْبَاطٍ حَاضِرٌ وَ نَحْنُ جَمِیعاً (نَرْکَبُ الْبَحْرَ أَوِ الْبَرَّ) ⁽⁵⁾إِلَی مِصْرَ- وَ أَخْبَرَهُ بِخَبَرِ ⁽⁶⁾طَرِیقِ الْبَرِّ فَقَالَ الْبَرُّ وَ ائْتِ الْمَسْجِدَ فِی غَیْرِ وَقْتِ صَلَاةِ الْفَرِیضَةِ فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ فَاسْتَخِرِ اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ ثُمَّ انْظُرْ أَیُّ شَیْ‌ءٍ یَقَعُ فِی قَلْبِکَ فَاعْمَلْ بِهِ وَ قَالَ الْحَسَنُ الْبَرُّ أَحَبُّ إِلَیَّ قَالَ لَهُ وَ إِلَیَّ.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ مِثْلَهُ ⁽⁷⁾.

ترجمه:

از ابن فضال نقل شده است که حسن بن جهم از امام کاظم (ع) درباره ابن اسباط پرسید و گفت: «چه نظری دارید؟ ما همه اینجا هستیم، آیا به مصر از راه دریا برویم یا از راه خشکی؟» و سپس درباره مسیر خشکی اطلاعاتی ارائه داد. امام فرمودند: «راه خشکی را انتخاب کنید. به مسجد بروید، البته در زمانی که وقت نماز واجب نیست، و دو رکعت نماز بخوانید. سپس صد بار استخاره کنید و ببینید چه چیزی بر قلبتان می‌افتد، پس همان را انجام دهید.»

حسن گفت: «راه خشکی برای من محبوب‌تر است.» امام پاسخ دادند: «برای من نیز همین‌طور است.»

[رقم الحدیث الکلی: 10097 - رقم الحدیث الباب: 5]

10097- 5- ⁽⁸⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَسْبَاطٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ مُوسَی بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی الْحَسَنِ

الرِّضَا ع جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا تَرَی آخُذُ بَرّاً أَوْ بَحْراً فَإِنَّ طَرِیقَنَا مَخُوفٌ شَدِیدُ الْخَطَرِ فَقَالَ اخْرُجْ بَرّاً وَ لَا عَلَیْکَ أَنْ تَأْتِیَ مَسْجِدَ رَسُولِ اللَّهِ ص- وَ تُصَلِّیَ رَکْعَتَیْنِ فِی غَیْرِ وَقْتِ فَرِیضَةٍ ثُمَّ تَسْتَخِیرَ اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ مَرَّةً ثُمَّ تَنْظُرَ فَإِنْ عَزَمَ اللَّهُ لَکَ عَلَی الْبَحْرِ فَقُلِ الَّذِی قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قالَ ارْکَبُوا فِیها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها إِنَّ رَبِّی لَغَفُورٌ رَحِیمٌ ⁽¹⁾الْحَدِیثَ.

وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَسْبَاطٍ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

علی بن اسباط نقل می‌کند: به امام رضا (ع) عرض کردم: «فدایت شوم! به نظر شما از راه خشکی بروم یا دریا؟ راه ما بسیار خطرناک و پرمخاطره است.» امام (ع) فرمودند: «از راه خشکی برو. ایرادی ندارد که به مسجد رسول خدا (ص) بروی، در زمانی غیر از وقت نماز واجب، و دو رکعت نماز بخوانی. سپس صد و یک بار استخاره کن و ببین خداوند در دلت چه چیزی می‌گذارد، آن را انجام بده.

و اگر خداوند تصمیمی برای تو درباره دریا مقرر کرد، آنچه را که خداوند عزوجل فرمود، بگو: "ارکبوا فیها بسم الله مجراها و مرساها إن ربی لغفور رحیم" (هود: 41).»

[رقم الحدیث الکلی: 10098 - رقم الحدیث الباب: 6]

10098- 6- ⁽³⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ ⁽⁴⁾مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عَمْرِو بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ خَلَفِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قُلْتُ لَهُ رُبَّمَا أَرَدْتُ الْأَمْرَ یَفْرُقُ مِنِّی فَرِیقَانِ أَحَدُهُمَا یَأْمُرُنِی وَ الْآخَرُ یَنْهَانِی قَالَ فَقَالَ إِذَا کُنْتَ کَذَلِکَ فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ وَ اسْتَخِرِ اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ مَرَّةً ثُمَّ انْظُرْ أَحْزَمَ الْأَمْرَیْنِ لَکَ فَافْعَلْهُ فَإِنَّ الْخِیَرَةَ فِیهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَ لْتَکُنِ اسْتِخَارَتُکَ فِی عَافِیَةٍ فَإِنَّهُ رُبَّمَا خِیرَ لِلرَّجُلِ فِی قَطْعِ یَدِهِ وَ مَوْتِ وَلَدِهِ وَ ذَهَابِ مَالِهِ.

وَ

رَوَاهُ الْبَرْقِیُّ فِی الْمَحَاسِنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ خَلَفِ بْنِ حَمَّادٍ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ تَرَکَ قَوْلَهُ وَ مَرَّةً ⁽⁵⁾

ترجمه:

اسحاق بن عمار از امام صادق (ع) نقل می‌کند که گفتم: «گاهی درباره امری تردید دارم، گروهی مرا به انجام آن امر تشویق می‌کنند و گروهی دیگر نهی می‌کنند.» امام فرمودند: «در چنین حالتی، دو رکعت نماز بخوان و صد و یک بار استخاره کن. سپس بررسی کن که کدام‌یک از دو راه برای تو مناسب‌تر و خردمندانه‌تر است و همان را انجام بده، زیرا خیر در همان است، اگر خدا بخواهد.

و بگذار استخاره‌ات در حالت سلامت و عافیت باشد، زیرا گاهی ممکن است خیر برای انسان در سختی‌هایی مانند قطع دست، مرگ فرزند یا از دست دادن مال باشد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10099 - رقم الحدیث الباب: 7]

10099- 7- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُرَازِمٍ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا أَرَادَ أَحَدُکُمْ شَیْئاً فَلْیُصَلِّ رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ لْیَحْمَدِ اللَّهَ وَ لْیُثْنِ عَلَیْهِ وَ یُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنْ کَانَ هَذَا الْأَمْرُ

خَیْراً لِی فِی دِینِی وَ دُنْیَایَ فَیَسِّرْهُ لِی وَ اقْدِرْهُ ⁽¹⁾وَ إِنَّ کَانَ غَیْرَ ذَلِکَ فَاصْرِفْهُ عَنِّی- قَالَ مُرَازِمٌ فَسَأَلْتُهُ أَیَّ شَیْ‌ءٍ أَقْرَأُ فِیهِمَا فَقَالَ اقْرَأْ فِیهِمَا مَا شِئْتَ وَ إِنْ شِئْتَ فَاقْرَأْ فِیهِمَا بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ تَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ.

وَ

رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَدِیدٍ عَنْ مُرَازِمٍ إِلَی قَوْلِهِ الْکَافِرُونَ ⁽²⁾.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽³⁾وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ وَ کَذَا حَدِیثُ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ وَ حَدِیثُ عَمْرِو بْنِ حُرَیْثٍ.

ترجمه:

از مُرازِم نقل شده است که امام صادق (ع) به من فرمودند: «هرگاه یکی از شما چیزی را بخواهد، دو رکعت نماز بخواند. سپس خداوند را حمد و ستایش کند، بر پیامبر (ص) و اهل بیت او درود فرستد و بگوید:

"اللهم إن كان هذا الأمر خيراً لي في ديني ودنيايَ فيسرْه لي واقْدِرْه لي، وإن كان غير ذلك فاصرفه عني."

مُرازِم می‌گوید: از امام پرسیدم که در این دو رکعت چه چیزی بخوانم؟ امام فرمودند: "هرچه بخواهی، اما اگر بخواهی، سوره‌های 'قل هو الله احد'، 'قل یا ایها الکافرون' و باز 'قل هو الله احد' را بخوان، چرا که 'قل هو الله احد' برابر با یک‌سوم قرآن است."»

[رقم الحدیث الکلی: 10100 - رقم الحدیث الباب: 8]

10100- 8- ⁽⁴⁾أَحْمَدُ بْنُ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیُّ فِی الْمَحَاسِنِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ أَبَانٍ الْأَحْمَرِ عَنْ شِهَابِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کَانَ أَبِی إِذَا أَرَادَ الِاسْتِخَارَةَ فِی الْأَمْرِ تَوَضَّأَ وَ صَلَّی رَکْعَتَیْنِ وَ إِنْ کَانَتِ الْخَادِمَةُ لَتُکَلِّمُهُ فَیَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ لَا یَتَکَلَّمُ حَتَّی یَفْرُغَ.

ترجمه:

شهاب بن عبد ربه از امام صادق (ع) نقل می‌کند که فرمودند: «پدرم (امام باقر) هرگاه قصد استخاره در امری داشت، ابتدا وضو می‌گرفت و دو رکعت نماز می‌خواند. حتی اگر خادمه با او سخن می‌گفت، می‌فرمود "سبحان الله" و تا پایان نماز با کسی سخن نمی‌گفت.»

[رقم الحدیث الکلی: 10101 - رقم الحدیث الباب: 9]

10101- 9- ⁽⁵⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الِاسْتِخَارَاتِ بِإِسْنَادِهِ إِلَی الشَّیْخِ الطُّوسِیِّ فِیمَا رَوَاهُ وَ أَسْنَدَهُ إِلَی أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِیدِ بْنِ عُقْدَةَ فِی تَسْمِیَةِ الْمَشَایِخِ مِنَ الْجُزْءِ السَّادِسِ مِنْهُ فِی بَابِ إِدْرِیسَ عَنْ شِهَابِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الْحَارِثِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ مُعَلًّی عَنْ إِدْرِیسَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَسَنِ ⁽⁶⁾عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ ع قَالَ: کُنَّا نَتَعَلَّمُ الِاسْتِخَارَةَ کَمَا نَتَعَلَّمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ.

ترجمه:

از جعفر بن محمد (ع) از پدرشان (ع) نقل شده است که فرمودند: «ما استخاره را همان‌گونه یاد می‌گرفتیم که سوره‌ای از قرآن را یاد می‌گرفتیم.»

[رقم الحدیث الکلی: 10102 - رقم الحدیث الباب: 10]

10102- 10- ⁽¹⁾قَالَ وَ فِی آخِرِ الْمُجَلَّدِ مِنَ الْکِتَابِ الْمَذْکُورِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: کُنَّا نَتَعَلَّمُ الِاسْتِخَارَةَ کَمَا نَتَعَلَّمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ- ثُمَّ قَالَ مَا أُبَالِی إِذَا اسْتَخَرْتُ اللَّهَ عَلَی أَیِّ جَنْبِی وَقَعْتُ.

ترجمه:

در کتاب مذکور با اسناد آن از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمودند: «ما استخاره را همان‌گونه یاد می‌گرفتیم که سوره‌ای از قرآن را یاد می‌گرفتیم.»

سپس فرمودند: «مهم نیست که پس از استخاره، بر کدام سمت (یا تصمیم) بیفتم.»

[رقم الحدیث الکلی: 10103 - رقم الحدیث الباب: 11]

10103- 11- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ ع إِذَا أَرَدْتُ أَمْراً وَ أَرَدْتُ الِاسْتِخَارَةَ کَیْفَ أَقُولُ: فَقَالَ إِذَا أَرَدْتَ ذَلِکَ فَصُمِ الثَّلَاثَاءَ وَ الْأَرْبِعَاءَ وَ الْخَمِیسَ- ثُمَّ صَلِّ یَوْمَ الْجُمُعَةِ فِی مَکَانٍ نَظِیفٍ رَکْعَتَیْنِ فَتَشَهَّدْ ثُمَّ قُلْ وَ أَنْتَ تَنْظُرُ إِلَی السَّمَاءِ- اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِأَنَّکَ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ أَنْتَ عَالِمُ الْغَیْبِ إِنْ کَانَ هَذَا الْأَمْرُ خَیْراً (لِی) ⁽³⁾فِیمَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُکَ فَیَسِّرْهُ لِی وَ بَارِکْ لِی فِیهِ وَ افْتَحْ لِی بِهِ وَ إِنْ کَانَ ذَلِکَ لِی شَرّاً فِیمَا أَحَاطَ بِهِ عِلْمُکَ فَاصْرِفْهُ عَنِّی بِمَا تَعْلَمُ فَإِنَّکَ تَعْلَمُ وَ لَا أَعْلَمُ وَ تَقْدِرُ وَ لَا أَقْدِرُ وَ تَقْضِی وَ لَا أَقْضِی وَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُیُوبِ تَقُولُهَا مِائَةَ مَرَّةٍ.

ترجمه:

زراره می‌گوید: به امام باقر (ع) عرض کردم: «اگر قصد انجام کاری داشتم و خواستم استخاره کنم، چگونه این کار را انجام دهم؟»

ایشان فرمودند: «هنگامی که خواستی استخاره کنی، سه‌شنبه، چهارشنبه و پنج‌شنبه را روزه بگیر. سپس روز جمعه در مکانی پاکیزه، دو رکعت نماز بخوان و تشهد بگو. سپس در حالی که به آسمان نگاه می‌کنی، این دعا را بخوان:

"اللهم إني أسألك بأنك عالم الغيب والشهادة الرحمن الرحيم، أنت عالم الغيب، إن كان هذا الأمر خيراً لي فيما أحاط به علمك فيسره لي وبارك لي فيه وافتح لي به. وإن كان ذلك لي شراً فيما أحاط به علمك فاصرفه عني بما تعلم، فإنك تعلم ولا أعلم، وتقدر ولا أقدر، وتقضي ولا أقضي، وأنت علام الغيوب."

این دعا را صد بار تکرار کن.»

[رقم الحدیث الکلی: 10104 - رقم الحدیث الباب: 12]

10104- 12- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ الصَّلَاةِ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الْأَمْرِ یَطْلُبُهُ الطَّالِبُ مِنْ رَبِّهِ قَالَ یَتَصَدَّقُ فِی یَوْمِهِ عَلَی سِتِّینَ مِسْکِیناً کُلِّ مِسْکِینٍ صَاعاً بِصَاعِ النَّبِیِّ ص- فَإِذَا کَانَ اللَّیْلُ اغْتَسَلَ فِی ثُلُثِ اللَّیْلِ الْبَاقِی وَ یَلْبَسُ أَدْنَی مَا یَلْبَسُ مَنْ یَعُولُ مِنَ الثِّیَابِ إِلَّا أَنَّ عَلَیْهِ فِی تِلْکَ الثِّیَابِ إِزَاراً ثُمَّ یُصَلِّی رَکْعَتَیْنِ فَإِذَا وَضَعَ جَبْهَتَهُ فِی الرَّکْعَةِ الْأَخِیرَةِ لِلسُّجُودِ هَلَّلَ اللَّهَ وَ عَظَّمَهُ وَ مَجَّدَهُ وَ ذَکَرَ ذُنُوبَهُ فَأَقَرَّ بِمَا یَعْرِفُ مِنْهَا مُسَمًّی ⁽⁵⁾ثُمَّ رَفَعَ ⁽⁶⁾رَأْسَهُ فَإِذَا وَضَعَ فِی السَّجْدَةِ الثَّانِیَةِ اسْتَخَارَ اللَّهَ مِائَةَ

مَرَّةٍ یَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُکَ- ثُمَّ یَدْعُو اللَّهَ بِمَا یَشَاءُ وَ یَسْأَلُهُ إِیَّاهُ کُلَّمَا ⁽¹⁾سَجَدَ فَلْیُفْضِ بِرُکْبَتَیْهِ إِلَی الْأَرْضِ یَرْفَعُ الْإِزَارَ حَتَّی یَکْشِفَهَا وَ یَجْعَلُ الْإِزَارَ مِنْ خَلْفِهِ بَیْنَ أَلْیَیْهِ ⁽²⁾وَ بَاطِنِ سَاقَیْهِ.

ترجمه:

راره از امام صادق (ع) نقل می‌کند که در مورد شخصی که خواسته‌ای از خداوند دارد، فرمودند:

«در روز به شصت مسکین، به هرکدام به‌اندازه یک صاع به صاع پیامبر (ص)، صدقه بدهد. سپس در شب، در یک‌سوم باقی‌مانده شب، غسل کند و ساده‌ترین لباس‌هایی را که اهل خانه‌اش می‌پوشند، به تن کند، مگر این‌که بر تن آن لباس‌ها، یک إزار (شال یا پارچه) داشته باشد. سپس دو رکعت نماز بخواند.

وقتی در رکعت آخر، جبین خود را برای سجده به زمین می‌گذارد، خداوند را تهلیل و تعظیم کرده و او را تمجید کند. به گناهان خود اذعان کرده و به طور مشخص آنچه از آن‌ها می‌داند اعتراف کند. آنگاه سرش را بلند کند.

در سجده دوم، صد بار بگوید: "اللهم إني أستخيرك." سپس دعا کند و از خداوند هر آنچه می‌خواهد بخواهد.

در هر سجده، زانوهایش را بر زمین بگذارد، إزار را بلند کند تا زانوهایش آشکار شوند و إزار را از پشت میان دو طرف ران‌های خود و باطن ساق‌هایش قرار دهد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10105 - رقم الحدیث الباب: 13]

10105- 13- ⁽³⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الشَّیْخِ الطُّوسِیِّ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنِ ابْنِ أَبِی یَعْفُورٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ فِی الِاسْتِخَارَةِ تُعَظِّمُ اللَّهَ وَ تُمَجِّدُهُ وَ تُحَمِّدُهُ وَ تُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ ص ثُمَّ تَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِأَنَّکَ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ وَ أَنْتَ عَالِمٌ لِلْغُیُوبِ ⁽⁴⁾أَسْتَخِیرُ اللَّهَ بِرَحْمَتِهِ- ثُمَّ قَالَ إِنْ کَانَ الْأَمْرُ شَدِیداً تَخَافُ فِیهِ قُلْتَ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ إِنْ کَانَ غَیْرَ ذَلِکَ قُلْتَهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

ابن ابی یعفور می‌گوید: شنیدم امام صادق (ع) فرمودند: «در استخاره، خداوند را تعظیم و تمجید کن، او را حمد بگو و بر پیامبر (ص) درود بفرست. سپس بگو:

"اللهم إني أسألك بأنك عالم الغيب والشهادة الرحمن الرحيم، وأنت عالمٌ للغيوب أستخير الله برحمته."

امام افزودند: «اگر امر دشواری است که از آن بیم داری، این ذکر را صد بار بگو؛ و اگر غیر از آن باشد، سه بار بگو.»

2- بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ بِالرِّقَاعِ وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽⁶⁾2 بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ بِالرِّقَاعِ وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب است استخاره به با برگه و کیفیت آن

[رقم الحدیث الکلی: 10106 - رقم الحدیث الباب: 1]

10106- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ غَیْرِ وَاحِدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَصِیرِیِّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا أَرَدْتَ أَمْراً فَخُذْ سِتَّ رِقَاعٍ فَاکْتُبْ فِی ثَلَاثٍ مِنْهَا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ خِیَرَةٌ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ لِفُلَانِ بْنِ

فُلَانَةَ افْعَلْ وَ فِی ثَلَاثٍ مِنْهَا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ خِیَرَةٌ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ لِفُلَانِ بْنِ فُلَانَةَ لَا تَفْعَلْ- ثُمَّ ضَعْهَا تَحْتَ مُصَلَّاکَ ثُمَّ صَلِّ رَکْعَتَیْنِ فَإِذَا فَرَغْتَ فَاسْجُدْ سَجْدَةً وَ قُلْ فِیهَا مِائَةَ مَرَّةٍ- أَسْتَخِیرُ اللَّهَ بِرَحْمَتِهِ خِیَرَةً فِی عَافِیَةٍ- ثُمَّ اسْتَوِ جَالِساً وَ قُلِ- اللَّهُمَّ خِرْ لِی وَ اخْتَرْ لِی فِی جَمِیعِ أُمُورِی فِی یُسْرٍ مِنْکَ وَ عَافِیَةٍ- ثُمَّ اضْرِبْ بِیَدِکَ إِلَی الرِّقَاعِ فَشَوِّشْهَا وَ أَخْرِجْ وَاحِدَةً وَاحِدَةً فَإِنْ خَرَجَ ثَلَاثٌ مُتَوَالِیَاتٌ افْعَلْ فَافْعَلِ الْأَمْرَ الَّذِی تُرِیدُهُ وَ إِنْ خَرَجَ ثَلَاثٌ مُتَوَالِیَاتٌ لَا تَفْعَلْ فَلَا تَفْعَلْهُ وَ إِنْ خَرَجَتْ وَاحِدَةٌ افْعَلْ وَ الْأُخْرَی لَا تَفْعَلْ فَأَخْرِجْ مِنَ الرِّقَاعِ إِلَی خَمْسٍ فَانْظُرْ أَکْثَرَهَا فَاعْمَلْ بِهِ وَ دَعِ السَّادِسَةَ لَا تَحْتَاجُ إِلَیْهَا ⁽¹⁾.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ مُرْسَلًا ⁽²⁾

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ فِی الْمِصْبَاحِ ⁽³⁾

وَ رَوَاهُ ابْنُ طَاوُسٍ فِی الِاسْتِخَارَاتِ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

هارون بن خارجه از امام صادق (ع) نقل می‌کند که فرمودند: «اگر خواستار انجام امری هستی، شش رقعه آماده کن. در سه رقعه بنویس:

"بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ خِیَرَةٌ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ لِفُلَانِ بْنِ فُلَانَةَ افْعَلْ."

و در سه رقعه دیگر بنویس:

"بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ خِیَرَةٌ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ لِفُلَانِ بْنِ فُلَانَةَ لَا تَفْعَلْ."

سپس آن‌ها را زیر سجاده‌ات قرار بده. دو رکعت نماز بخوان و پس از پایان نماز، سجده کن و صد بار بگو:

"أَسْتَخِیرُ اللَّهَ بِرَحْمَتِهِ خِیَرَةً فِی عَافِیَةٍ."

سپس بنشین و بگو:

"اللَّهُمَّ خِرْ لِی وَ اخْتَرْ لِی فِی جَمِیعِ أُمُورِی فِی یُسْرٍ مِنْکَ وَ عَافِیَةٍ."

بعد دست خود را به رقعه‌ها بزن، آن‌ها را مخلوط کن و یکی‌یکی بیرون بیاور. اگر سه مورد پشت‌سرهم "افعل" بیرون آمد، امر مورد نظر را انجام بده؛ و اگر سه مورد پشت‌سرهم "لا تفعل" بیرون آمد، آن کار را انجام نده.

اگر یک بار "افعل" و یک بار "لا تفعل" آمد، پنج رقعه را بیرون بیاور و ببین بیشتر آن‌ها چه توصیه‌ای دارند، و بر اساس آن عمل کن. نیاز به ششمین رقعه نخواهی داشت.»

[رقم الحدیث الکلی: 10107 - رقم الحدیث الباب: 2]

10107- 2- ⁽⁵⁾وَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ عَنْهُمْ عَلَیْهِمُ السَّلَامُ أَنَّهُ قَالَ لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ ⁽⁶⁾

عَنِ الْأَمْرِ یَمْضِی فِیهِ وَ لَا یَجِدُ أَحَداً یُشَاوِرُهُ فَکَیْفَ یَصْنَعُ قَالَ شَاوِرْ رَبَّکَ فَقَالَ لَهُ کَیْفَ قَالَ انْوِ الْحَاجَةَ فِی نَفْسِکَ ثُمَّ اکْتُبْ رُقْعَتَیْنِ فِی وَاحِدَةٍ لَا وَ فِی وَاحِدَةٍ نَعَمْ وَ اجْعَلْهُمَا فِی بُنْدُقَتَیْنِ مِنْ طِینٍ ثُمَّ صَلِّ رَکْعَتَیْنِ وَ اجْعَلْهُمَا تَحْتَ ذَیْلِکَ وَ قُلْ یَا اللَّهُ إِنِّی أُشَاوِرُکَ فِی أَمْرِی هَذَا وَ أَنْتَ خَیْرُ مُسْتَشَارٍ وَ مُشِیرٍ فَأَشِرْ عَلَیَّ بِمَا فِیهِ صَلَاحٌ وَ حُسْنُ عَاقِبَةٍ- ثُمَّ أَدْخِلْ یَدَکَ فَإِنْ کَانَ فِیهَا نَعَمْ فَافْعَلْ وَ إِنْ کَانَ فِیهَا لَا لَا تَفْعَلْ هَکَذَا شَاوِرْ

رَبَّکَ ⁽¹⁾.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ ⁽²⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

از علی بن محمد نقل شده است که او این روایت را از ائمه (علیهم‌السلام) نقل کرده و فرمود: «یکی از اصحابشان درباره چگونگی اقدام در کاری که می‌خواهد انجام دهد و کسی را برای مشورت نمی‌یابد، پرسید. ایشان فرمودند: "با پروردگارت مشورت کن."

او پرسید: "چگونه؟"

فرمود: "نیّت حاجتت را در دل داشته باش. سپس دو رقعه بنویس: در یکی 'لا' و در دیگری 'نعم' بنویس و آن‌ها را در دو گلوله گلی قرار بده. سپس دو رکعت نماز بخوان و این گلوله‌ها را زیر ردای خود قرار بده. پس از نماز بگو:

'یا الله إنی أشاورک فی أمری هذا وأنت خیر مستشار ومشیر، فأشر علی بما فیه صلاح وحسن عاقبة.'

سپس دستت را به سوی گلوله‌ها دراز کن. اگر 'نعم' بیرون آمد، آن کار را انجام بده. اگر 'لا' بیرون آمد، آن کار را انجام نده. این‌گونه با پروردگارت مشورت کن."»

[رقم الحدیث الکلی: 10108 - رقم الحدیث الباب: 3]

10108- 3- ⁽³⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی الِاسْتِخَارَاتِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ فِی حَدِیثٍ قَالَ: إِذَا عَزَمْتَ عَلَی السَّفَرِ أَوْ حَاجَةٍ مُهِمَّةٍ فَأَکْثِرْ مِنَ الدُّعَاءِ وَ الِاسْتِخَارَةِ فَإِنَّ أَبِی حَدَّثَنِی عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ- أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص کَانَ یُعَلِّمُ أَصْحَابَهُ الِاسْتِخَارَةَ کَمَا یُعَلِّمُهُمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ- وَ إِنَّا لَنَعْمَلُ ذَلِکَ مَتَی هَمَمْنَا بِأَمْرٍ وَ نَتَّخِذُ رِقَاعاً لِلِاسْتِخَارَةِ فَمَا خَرَجَ لَنَا عَمِلْنَا عَلَیْهِ أَحْبَبْنَا ذَلِکَ أَمْ کَرِهْنَا فَقَالَ یَا مَوْلَایَ فَعَلِّمْنِی کَیْفَ أَعْمَلُ فَقَالَ إِذَا أَرَدْتَ ذَلِکَ فَأَسْبِغِ الْوُضُوءَ وَ صَلِّ رَکْعَتَیْنِ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ فَإِذَا سَلَّمْتَ فَارْفَعْ یَدَیْکَ بِالدُّعَاءِ وَ قُلْ فِی دُعَائِکَ یَا کَاشِفَ الْکَرْبِ وَ مُفَرِّجَ الْهَمِّ وَ ذَکَرَ دُعَاءً إِلَی أَنْ قَالَ وَ أَکْثِرِ الصَّلَاةَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ یَکُونُ مَعَکَ ثَلَاثُ رِقَاعٍ قَدِ اتَّخَذْتَهَا فِی قَدْرٍ وَاحِدٍ وَ هَیْئَةٍ وَاحِدَةٍ وَ اکْتُبْ فِی رُقْعَتَیْنِ مِنْهَا- اللَّهُمَّ فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ عالِمَ الْغَیْبِ وَ الشَّهادَةِ أَنْتَ تَحْکُمُ بَیْنَ عِبادِکَ فِی ما کانُوا فِیهِ یَخْتَلِفُونَ اللَّهُمَّ إِنَّکَ تَعْلَمُ وَ لَا أَعْلَمُ وَ تَقْدِرُ وَ لَا أَقْدِرُ وَ تَمْضِی وَ لَا أَمْضِی وَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُیُوبِ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ- وَ أَخْرِجْ لِی أَحَبَّ السَّهْمَیْنِ إِلَیْکَ وَ خَیْرَهُمَا لِی فِی دِینِی وَ دُنْیَایَ وَ عَاقِبَةِ أَمْرِی إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ وَ هُوَ عَلَیْکَ یَسِیرٌ- وَ تَکْتُبُ فِی ظَهْرِ إِحْدَی الرُّقْعَتَیْنِ افْعَلْ وَ عَلَی ظَهْرِ الْأُخْرَی لَا تَفْعَلْ وَ تَکْتُبُ عَلَی الرُّقْعَةِ الثَّالِثَةِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ

اسْتَعَنْتُ بِاللَّهِ وَ تَوَکَّلْتُ عَلَی اللَّهِ وَ هُوَ حَسْبِی وَ نِعْمَ الْوَکِیلُ تَوَکَّلْتُ فِی جَمِیعِ أُمُورِی عَلَی اللَّهِ الْحَیِّ الَّذِی لَا یَمُوتُ وَ اعْتَصَمْتُ بِذِی الْعِزَّةِ وَ الْجَبَرُوتِ وَ تَحَصَّنْتُ بِذِی الْحَوْلِ وَ الطَّوْلِ وَ الْمَلَکُوتِ وَ سَلامٌ عَلَی الْمُرْسَلِینَ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ النَّبِیِّ وَ آلِهِ الطَّاهِرِینَ- ثُمَّ تَتْرُکُ ظَهْرَ هَذِهِ الرُّقْعَةِ أَبْیَضَ وَ لَا تَکْتُبُ عَلَیْهِ شَیْئاً وَ تَطْوِی الثَّلَاثَ رِقَاعٍ طَیّاً شَدِیداً عَلَی صُورَةٍ وَاحِدَةٍ وَ تَجْعَلُ فِی ثَلَاثِ بَنَادِقِ شَمْعٍ أَوْ طِینٍ عَلَی هَیْئَةٍ وَاحِدَةٍ وَ وَزْنٍ وَاحِدٍ وَ ادْفَعْهَا إِلَی مَنْ تَثِقُ بِهِ وَ تَأْمُرُهُ أَنْ یَذْکُرَ اللَّهَ وَ یُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ یَطْرَحَهَا إِلَی کُمِّهِ وَ یُدْخِلَ یَدَهُ الْیُمْنَی فَیُجِیلَهَا فِی کُمِّهِ وَ یَأْخُذَ مِنْهَا وَاحِدَةً مِنْ غَیْرِ أَنْ یَنْظُرَ إِلَی شَیْ‌ءٍ مِنَ الْبَنَادِقِ وَ لَا یَتَعَمَّدَ وَاحِدَةً بِعَیْنِهَا وَ لَکِنْ أَیُّ وَاحِدَةٍ وَقَعَتْ عَلَیْهَا یَدُهُ مِنَ الثَّلَاثِ أَخْرَجَهَا فَإِذَا أَخْرَجَهَا أَخَذْتَهَا مِنْهُ وَ أَنْتَ تَذْکُرُ اللَّهَ وَ تَسْأَلُهُ الْخِیَرَةَ فِیمَا خَرَجَ لَکَ ثُمَّ فُضَّهَا وَ اقْرَأْهَا وَ اعْمَلْ بِمَا یَخْرُجُ عَلَی ظَهْرِهَا وَ إِنْ لَمْ یَحْضُرْکَ مَنْ تَثِقُ بِهِ طَرَحْتَهَا أَنْتَ إِلَی کُمِّکَ وَ أَجَلْتَهَا بِیَدِکَ وَ فَعَلْتَ کَمَا وَصَفْتُ لَکَ فَإِنْ کَانَ عَلَی ظَهْرِهَا افْعَلْ فَافْعَلْ وَ امْضِ لِمَا أَرَدْتَ فَإِنَّهُ یَکُونُ لَکَ فِیهِ إِذَا فَعَلْتَهُ الْخِیَرَةُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَ إِنْ کَانَ عَلَی ظَهْرِهَا لَا تَفْعَلْ فَإِیَّاکَ أَنْ تَفْعَلَهُ أَوْ تُخَالِفَ فَإِنَّکَ إِنْ خَالَفْتَ لَقِیتَ عَنَتاً وَ إِنْ تَمَّ لَمْ یَکُنْ لَکَ فِیهِ الْخِیَرَةُ وَ إِنْ خَرَجَتِ الرُّقْعَةُ الَّتِی لَمْ تَکْتُبْ عَلَی ظَهْرِهَا شَیْئاً فَتَوَقَّفْ إِلَی أَنْ تَحْضُرَ صَلَاةٌ مَفْرُوضَةٌ ثُمَّ قُمْ فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ کَمَا وَصَفْتُ لَکَ ثُمَّ صَلِّ الصَّلَاةَ الْمَفْرُوضَةَ أَوْ صَلِّهِمَا بَعْدَ الْفَرْضِ مَا لَمْ تَکُنِ الْفَجْرَ أَوِ الْعَصْرَ فَأَمَّا الْفَجْرُ فَعَلَیْکَ بِالدُّعَاءِ بَعْدَهَا إِلَی أَنْ تَنْبَسِطَ الشَّمْسُ ثُمَّ صَلِّهِمَا وَ أَمَّا الْعَصْرُ فَصَلِّهِمَا قَبْلَهَا ثُمَّ ادْعُ اللَّهَ بِالْخِیَرَةِ کَمَا ذَکَرْتُ لَکَ وَ أَعِدِ الرِّقَاعَ وَ اعْمَلْ بِحَسَبِ مَا یَخْرُجُ لَکَ وَ کُلَّمَا خَرَجَتِ الرُّقْعَةُ الَّتِی لَیْسَ فِیهَا شَیْ‌ءٌ مَکْتُوبٌ عَلَی ظَهْرِهَا فَتَوَقَّفْ إِلَی صَلَاةٍ مَکْتُوبَةٍ کَمَا أَمَرْتُکَ إِلَی أَنْ یَخْرُجَ لَکَ مَا تَعْمَلُ عَلَیْهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ.

أَقُولُ: قَدْ رَجَّحَ ابْنُ طَاوُسٍ الْعَمَلَ بِاسْتِخَارَةِ الرِّقَاعِ بِوُجُوهٍ کَثِیرَةٍ مِنْهَا أَنَّ مَا سِوَاهَا عَامٌّ یُمْکِنُ تَخْصِیصُهُ بِهَا أَوْ مُجْمَلٌ یَحْتَمِلُ حَمْلُهُ عَلَیْهَا وَ مِنْهَا أَنَّهَا لَا تَحْتَمِلُ التَّقِیَّةَ لِأَنَّهُ لَمْ یَنْقُلْهَا أَحَدٌ مِنَ الْعَامَّةِ بِخِلَافِ مَا سِوَاهَا وَ غَیْرُ ذَلِکَ.

ترجمه:

از احمد بن محمد بن یحیی نقل شده است که جعفر بن محمد در حدیثی فرمودند: «هرگاه تصمیم به سفر یا انجام کار مهمی گرفتی، دعای بسیار و استخاره کن؛ زیرا پدرم از پدرشان و او از جدشان نقل کرد که پیامبر خدا (ص) به یاران خود استخاره را همان‌گونه آموزش می‌داد که سوره‌ای از قرآن را آموزش می‌داد. ما نیز هرگاه تصمیم به انجام کاری می‌گیریم، چنین می‌کنیم و رقعه‌هایی برای استخاره آماده می‌کنیم. سپس بر اساس نتیجه عمل می‌کنیم، خواه خوشایندمان باشد یا نباشد.»

یکی از یاران گفت: «ای سرور من، مرا آموزش بده چگونه این کار را انجام دهم؟»

فرمودند: «اگر خواستی این کار را انجام دهی، وضوی کامل بگیر و دو رکعت نماز بخوان. در هر رکعت، سوره حمد و صد بار سوره "قل هو الله احد" را قرائت کن. هنگامی که سلام نماز دادی، دستانت را بلند کن و در دعایت بگو:

'یا کاشف الکرب و مفرج الهم'

و دعای خاصی را ادامه دادند و فرمودند: بر محمد و آل او بسیار صلوات بفرست.

همراه خود سه رقعه داشته باش که در اندازه و شکل یکسان آماده کرده‌ای. بر دو رقعه این دعا را بنویس:

'اللهم فاطر السماوات و الأرض، عالم الغیب و الشهادة، أنت تحکم بین عبادک فی ما کانوا فیه یختلفون. اللهم إنک تعلم و لا أعلم، و تقدر و لا أقدر، و تمضی و لا أمضی، و أنت علام الغیوب. صل علی محمد و آل محمد، و أخرج لی أحب السهمین إلیک و خیرهما لی فی دینی و دنیای و عاقبة أمری، إنک علی کل شیء قدیر و هو علیک یسیر.'

بر یکی از این دو رقعه بنویس 'افعل' و بر دیگری بنویس 'لا تفعل.' بر رقعه سوم بنویس:

'لا حول و لا قوة إلا بالله العلی العظیم.'عزت و قدرت چنگ زدم و در پناه صاحب توانایی و سلطنت قرار گرفتم. درود بر فرستادگان و سپاس و حمد برای پروردگار جهانیان، و درود خدا بر محمد پیامبر و خاندان پاک او باد.

سپس پشت این رقعه را سفید بگذار و بر آن چیزی ننویس. سه رقعه را کاملاً به صورت یک‌شکل و منظم تا کن و آن‌ها را در سه گلوله موم یا گل قرار بده که هم‌وزن و یک‌شکل باشند. آن‌ها را به شخصی بده که به او اعتماد داری و دستور بده تا ذکر خدا را بگوید و بر محمد و آل او درود فرستد. سپس گلوله‌ها را در آستین خود قرار دهد، دست راست خود را در آستین بچرخاند و یکی از آن‌ها را بدون دیدن انتخاب کند، و هیچ‌یک را عمداً برنگزیند. هرکدام که دستش به آن رسید، بیرون آورد. هنگامی که آن را بیرون آورد، از او بگیر در حالی که ذکر خدا می‌گویی و از او خیر می‌خواهی در چیزی که برایت بیرون آمده است. سپس آن را باز کن و بخوان و بر اساس آنچه که بر پشت آن نوشته شده عمل کن.

اگر کسی که مورد اعتماد است در دسترس نبود، خودت این کار را انجام بده: گلوله‌ها را در آستینت قرار بده و با دست آن‌ها را بچرخان و سپس همان‌گونه که توصیف شد، عمل کن. اگر بر پشت رقعه "افعل" نوشته شده باشد، کار موردنظر را انجام بده و به چیزی که قصد انجامش را داشتی، پیش برو. اگر بر پشت رقعه "لا تفعل" نوشته شده باشد، از آن کار صرف‌نظر کن و آن را انجام نده. اگر رقعه‌ای بیرون آمد که پشت آن چیزی نوشته نشده بود، به نماز واجب بپرداز و پس از آن دو رکعت نماز خوانده و دعا کن همان‌طور که توضیح داده شد تا پاسخ واضحی برای عمل موردنظر بیابی. این روش تضمین می‌کند که انتخاب شما بر اساس هدایت الهی است.

ابن طاووس این روش استخاره با رقعه را ترجیح داده و دلایلی برای برتری آن ارائه داده است، از جمله اینکه این روش اختصاصی‌تر بوده و احتمال تقیه در آن وجود ندارد، برخلاف سایر روش‌ها.»

[رقم الحدیث الکلی: 10109 - رقم الحدیث الباب: 4]

10109- 4- ⁽¹⁾قَالَ ابْنُ طَاوُسٍ وَ وَجَدْتُ بِخَطِّ عَلِیِّ بْنِ یَحْیَی الْحَافِظِ وَ لَنَا مِنْهُ إِجَازَةٌ بِکُلِّ مَا یَرْوِیهِ مَا هَذَا لَفْظُهُ اسْتِخَارَةُ مَوْلَانَا أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع- وَ هِیَ أَنْ تُضْمِرَ شَیْئاً وَ تَکْتُبَ هَذِهِ الِاسْتِخَارَةَ وَ تَجْعَلَهَا فِی رُقْعَتَیْنِ وَ تَجْعَلَهُمَا فِی مِثْلِ الْبُنْدُقِ وَ یَکُونُ بِالْمِیزَانِ وَ تَضَعَهُمَا فِی إِنَاءٍ فِیهِ مَاءٌ وَ یَکُونُ عَلَی ظَهْرِ إِحْدَاهُمَا افْعَلْ وَ فِی الْأُخْرَی لَا تَفْعَلْ وَ هَذِهِ کِتَابَتُهَا مَا شَاءَ اللَّهُ کَانَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُکَ خِیَارَ مَنْ فَوَّضَ إِلَیْکَ أَمْرَهُ وَ أَسْلَمَ إِلَیْکَ نَفْسَهُ وَ اسْتَسْلَمَ إِلَیْکَ فِی أَمْرِهِ وَ خَلَا لَکَ وَجْهُهُ وَ تَوَکَّلَ عَلَیْکَ فِیمَا نَزَلَ بِهِ اللَّهُمَّ خِرْ لِی وَ لَا تَخِرْ عَلَیَّ وَ کُنْ لِی وَ لَا تَکُنْ عَلَیَّ وَ انْصُرْنِی وَ لَا تَنْصُرْ عَلَیَّ وَ أَعِنِّی وَ لَا تُعِنْ عَلَیَّ وَ أَمْکِنِّی وَ لَا تُمَکِّنْ مِنِّی وَ اهْدِنِی إِلَی الْخَیْرِ وَ لَا تُضِلَّنِی وَ أَرْضِنِی بِقَضَائِکَ وَ بَارِکْ لِی فِی قَدَرِکَ إِنَّکَ تَفْعَلُ مَا تَشَاءُ وَ تَحْکُمُ مَا تُرِیدُ وَ أَنْتَ عَلَی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ اللَّهُمَّ إِنْ کَانَتِ الْخِیَرَةُ لِی فِی أَمْرِی هَذَا فِی دِینِی وَ دُنْیَایَ فَسَهِّلْهُ- لِی وَ إِنْ کَانَ غَیْرُ ذَلِکَ فَاصْرِفْهُ عَنِّی یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ- فَأَیُّهُمَا طَلَعَ عَلَی وَجْهِ الْمَاءِ فَافْعَلْ بِهِ وَ لَا تُخَالِفْهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ.

ترجمه:

ابن طاووس گفت: «در نوشته علی بن یحیی الحافظ دیدم که ما اجازه روایت هرآنچه را که او نقل می‌کند داریم. متن چنین است:

استخاره مولای ما، امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (ع)، بدین صورت است که نیت کاری که می‌خواهی انجام دهی را در دل می‌پرورانی. سپس این استخاره را نوشته و آن را بر دو رقعه بنویسی. رقعه‌ها را به شکل دو گلوله کوچک (مانند بنْدُق) درآورده و آن‌ها را هم‌وزن ساز. سپس رقعه‌ها را در ظرف آبی قرار بده.

بر پشت یکی از رقعه‌ها "افعل" (انجام بده) و بر پشت دیگری "لا تفعل" (انجام نده) نوشته می‌شود. متن استخاره چنین است:

"ما شاء الله كان، اللهم إني أستخيرك خيار من فوَّض إليك أمره وأسلم إليك نفسه واستسلم إليك في أمره و خلا لك وجهه و توكَّل عليك فيما نزل به. اللهم خر لي و لا تخر عليَّ و كن لي و لا تكن عليَّ و انصرني و لا تنصر عليَّ و أعنني و لا تُعِن عليَّ و أمكِّني و لا تُمكِّن مني و اهدني إلي الخير و لا تضلَّني و أرضني بقضائك و بارك لي في قدرك، إنك تفعل ما تشاء و تحكم ما تريد، وأنت علي كل شيء قدير. اللهم إن كانت الخيرة لي في أمري هذا في ديني و دنياي فسهِّله لي، وإن كان غير ذلك فاصرفه عني يا أرحم الراحمين، إنك علي كل شيء قدير."

سپس هرکدام از رقعه‌ها که بر سطح آب ظاهر شود، بر اساس آن عمل کن و از آن سرپیچی نکن، ان‌شاءالله.»

آیا نکته دیگری مدنظر شماست؟

[رقم الحدیث الکلی: 10110 - رقم الحدیث الباب: 5]

10110- 5- ⁽²⁾قَالَ ابْنُ طَاوُسٍ وَ وَجَدْتُ بِخَطِّی عَلَی الْمِصْبَاحِ وَ مَا أَذْکُرُ الْآنَ مَنْ رَوَاهُ لِی وَ لَا مِنْ أَیْنَ نَقَلْتُهُ مَا هَذَا لَفْظُهُ الِاسْتِخَارَةُ الْمِصْرِیَّةُ عَنْ مَوْلَانَا الْحُجَّةِ صَاحِبِ الزَّمَانِ ع- تَکْتُبُ فِی رُقْعَتَیْنِ خِیَرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِفُلَانِ بْنِ فُلَانٍ وَ تَکْتُبُ فِی إِحْدَاهُمَا افْعَلْ وَ فِی الْأُخْرَی لَا تَفْعَلْ وَ تَتْرُکُ فِی بُنْدُقَتَیْنِ مِنْ طِینٍ وَ تَرْمِی فِی قَدَحٍ فِیهِ مَاءٌ ثُمَّ تَتَطَهَّرُ وَ تُصَلِّی وَ تَدْعُو عَقِیبَهُمَا اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُکَ خِیَارَ مَنْ فَوَّضَ إِلَیْکَ أَمْرَهُ- ثُمَّ ذَکَرَ نَحْوَ الدُّعَاءِ السَّابِقِ ثُمَّ قَالَ ثُمَّ تَسْجُدُ وَ تَقُولُ فِیهَا أَسْتَخِیرُ اللَّهَ خِیَرَةً فِی عَافِیَةٍ مِائَةَ مَرَّةٍ ثُمَّ تَرْفَعُ رَأْسَکَ وَ تَتَوَقَّعُ الْبَنَادِقَ فَإِذَا خَرَجَتِ الرُّقْعَةُ مِنَ الْمَاءِ فَاعْمَلْ بِمُقْتَضَاهَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

ابن طاووس گفت: «در کتاب "مصباح" به خط خودم دیدم، اما اکنون به یاد ندارم چه کسی این را برای من روایت کرده یا از کجا نقل کرده‌ام. متن چنین است:

استخاره مصری از مولای ما، حجت صاحب‌الزمان (ع)، به این صورت است که: دو رقعه آماده می‌کنی و بر آن‌ها می‌نویسی: "خِیَرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِفُلَانِ بْنِ فُلَانٍ."

سپس بر یکی از آن‌ها می‌نویسی "افعل" (انجام بده) و بر دیگری می‌نویسی "لا تفعل" (انجام نده). آن‌ها را در دو گلوله گلی قرار داده و در ظرفی از آب می‌اندازی.

سپس طهارت می‌گیری، نماز می‌خوانی و بعد از نماز دعا می‌کنی: "اللهم إني أستخيرك خيار من فوَّض إليك أمره."

پس از آن، ذکرهایی مشابه دعاهای قبل را بیان می‌کنی. سپس به سجده می‌روی و در سجده صد بار می‌گویی: "أستخير الله خِیَرَةً فِی عَافِیَةٍ."

سپس سرت را بلند می‌کنی و منتظر می‌مانی تا یکی از گلوله‌ها از آب بیرون آید. هر رقعه‌ای که بیرون آمد، بر اساس آن عمل کن، ان‌شاءالله.»

3- بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الِاسْتِخَارَةِ بِالْخَوَاتِیمِ‌

اشارة

⁽¹⁾3 بَابُ عَدَمِ جَوَازِ الِاسْتِخَارَةِ بِالْخَوَاتِیمِ

ترجمه:

باب جایز نبودن استخاره با انگشترها

[رقم الحدیث الکلی: 10111 - رقم الحدیث الباب: 1]

10111- 1- ⁽²⁾أَحْمَدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ الطَّبْرِسِیُّ فِی الْإِحْتِجَاجِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیَرِیِّ عَنْ صَاحِبِ الزَّمَانِ ع أَنَّهُ کَتَبَ إِلَیْهِ یَسْأَلُهُ عَنِ الرَّجُلِ تَعْرِضُ لَهُ الْحَاجَةُ مِمَّا لَا یَدْرِی أَنْ یَفْعَلَهَا أَمْ لَا فَیَأْخُذُ خَاتَمَیْنِ فَیَکْتُبُ فِی أَحَدِهِمَا نَعَمِ افْعَلْ وَ فِی الْآخَرِ لَا تَفْعَلْ فَیَسْتَخِیرُ اللَّهَ مِرَاراً ثُمَّ یَرَی فِیهِمَا فَیُخْرِجُ أَحَدَهُمَا فَیَعْمَلُ بِمَا یَخْرُجُ فَهَلْ یَجُوزُ ذَلِکَ أَمْ لَا وَ الْعَامِلُ بِهِ وَ التَّارِکُ لَهُ أَ هُوَ مِثْلُ الِاسْتِخَارَةِ أَمْ هُوَ سِوَی ذَلِکَ فَأَجَابَ ع الَّذِی سَنَّهُ الْعَالِمُ ع فِی هَذِهِ الِاسْتِخَارَةُ بِالرِّقَاعِ وَ الصَّلَاةِ.

ترجمه:

احمد بن علی بن ابی طالب طبرسی در کتاب "الاحتجاج" نقل می‌کند که محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری به صاحب‌الزمان (ع) نامه نوشت و پرسید: «درباره مردی که حاجتی برایش پیش می‌آید اما نمی‌داند آیا آن را انجام دهد یا نه، و دو حلقه برمی‌دارد؛ بر یکی از آن‌ها می‌نویسد "نعمِ افعل" (بله، انجام بده) و بر دیگری می‌نویسد "لا تفعل" (نه، انجام نده). سپس بارها از خداوند استخاره می‌کند و حلقه‌ها را مشاهده می‌کند. یکی از آن‌ها را بیرون می‌آورد و بر اساس آنچه ظاهر شده عمل می‌کند. آیا این روش جایز است یا خیر؟ آیا عمل به آن و ترک آن همانند استخاره است یا چیزی غیر از آن است؟»

حضرت (ع) در پاسخ فرمودند: «آنچه عالم (امام) در این استخاره مقرر کرده است، استفاده از رقعه‌ها و نماز است.»

4- بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ فِی آخِرِ سَجْدَةٍ مِنْ رَکْعَتَیِ الْفَجْرِ وَ فِی آخِرِ سَجْدَةٍ مِنْ صَلَاةِ اللَّیْلِ أَوْ فِی سَجْدَةٍ بَعْدَ الْمَکْتُوبَةِ

اشارة

⁽³⁾4 بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ فِی آخِرِ سَجْدَةٍ مِنْ رَکْعَتَیِ الْفَجْرِ وَ فِی آخِرِ سَجْدَةٍ مِنْ صَلَاةِ اللَّیْلِ أَوْ فِی سَجْدَةٍ بَعْدَ الْمَکْتُوبَةِ

ترجمه:

باب مستحب بودن استخاره درسجده آخردورکعت نماز صبح و در سجده ی آخر نماز شب یا در سجده بعد از نماز واجب

[رقم الحدیث الکلی: 10112 - رقم الحدیث الباب: 1]

10112- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: فِی الِاسْتِخَارَةِ أَنْ یَسْتَخِیرَ اللَّهَ الرَّجُلُ فِی آخِرِ سَجْدَةٍ مِنْ رَکْعَتَیِ الْفَجْرِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ مَرَّةً تَحْمَدُ اللَّهَ وَ تُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ وَ آلِهِ ثُمَّ تَسْتَخِیرُ اللَّهَ خَمْسِینَ مَرَّةً ثُمَّ تَحْمَدُ اللَّهَ وَ تُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ ص- وَ تَمِّمِ الْمِائَةَ وَ الْوَاحِدَةَ.

ترجمه:

حماد بن عثمان از امام صادق (ع) نقل می‌کند که فرمودند:

«برای استخاره، مرد باید در آخرین سجده از دو رکعت نماز صبح، صد و یک مرتبه از خداوند طلب خیر کند. ابتدا خدا را حمد و بر پیامبر (ص) و آل او درود فرستد، سپس پنجاه بار از خداوند طلب خیر کند. دوباره خدا را حمد و بر پیامبر (ص) درود فرستد و صد و یک مرتبه را کامل کند.»

[رقم الحدیث الکلی: 10113 - رقم الحدیث الباب: 2]

10113- 2- ⁽⁵⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقَسْرِیِّ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الِاسْتِخَارَةِ فَقَالَ اسْتَخِرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فِی آخِرِ رَکْعَةٍ

مِنْ صَلَاةِ اللَّیْلِ وَ أَنْتَ سَاجِدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ مَرَّةً قَالَ قُلْتُ: کَیْفَ أَقُولُ: قَالَ تَقُولُ أَسْتَخِیرُ اللَّهَ بِرَحْمَتِهِ أَسْتَخِیرُ اللَّهَ بِرَحْمَتِهِ.

وَ رَوَاهُ ابْنُ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الِاسْتِخَارَاتِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ أَصْلِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حُفَیْفَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْقَسْرِیِّ مِثْلَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

محمد بن خالد قسری گوید: از امام صادق علیه السلام در باره استخاره پرسیدم. گوید: امام علیه السلام فرمود: در آخرین رکعت نماز شب در حالت سجده صدو یک بار از درگاه خداوند استخاره کن. گوید: عرض کردم: چگونه استخاره بگویم؟ فرمود: می­گویی: «استخیر الله برحمته استخیر الله برحمته».

[رقم الحدیث الکلی: 10114 - رقم الحدیث الباب: 3]

10114- 3- ⁽²⁾الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الطُّوسِیُّ فِی الْأَمَالِی عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْفَحَّامِ عَنِ الْمَنْصُورِیِّ عَنْ عَمِّ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائِهِ ع قَالَ: قَالَ الصَّادِقُ ع إِذَا عَرَضَتْ لِأَحَدِکُمْ حَاجَةٌ فَلْیَسْتَشِرِ اللَّهَ رَبَّهُ فَإِنْ أَشَارَ عَلَیْهِ اتَّبَعَ وَ إِنْ لَمْ یُشِرْ عَلَیْهِ تَوَقَّفَ قَالَ قُلْتُ: یَا سَیِّدِی وَ کَیْفَ أَعْلَمُ ذَلِکَ قَالَ تَسْجُدُ عَقِیبَ الْمَکْتُوبَةِ وَ تَقُولُ اللَّهُمَّ خِرْ لِی مِائَةَ مَرَّةٍ ثُمَّ تَتَوَسَّلُ بِنَا وَ تُصَلِّی عَلَیْنَا وَ تَسْتَشْفِعُ بِنَا ثُمَّ تَنْظُرُ مَا یُلْهِمُکَ تَفْعَلُهُ فَهُوَ الَّذِی أَشَارَ عَلَیْکَ بِهِ.

⁽³⁾

ترجمه:

از منصوری نقل شده است که از عموی پدرش، از علی بن محمد (ع) و ایشان از پدرانشان نقل کرده‌اند که امام صادق (ع) فرمودند:

«هرگاه برای یکی از شما حاجتی پیش آمد، باید با پروردگارش مشورت کند. اگر خداوند به او اشاره‌ای کرد (الهام کرد)، از آن پیروی کند و اگر اشاره‌ای نکرد، توقف کند.»

راوی می‌گوید: پرسیدم: «ای سرور من، چگونه می‌توانم این را بفهمم؟»

حضرت فرمودند: «پس از نماز واجب، به سجده برو و صد بار بگو: "اللَّهُمَّ خِرْ لِی" (خدایا برای من خیر را اختیار کن). سپس به ما متوسل شو، بر ما درود بفرست و شفاعت ما را بخواه. سپس توجه کن که چه چیزی به تو الهام می‌شود. آنچه به تو الهام شد، همان چیزی است که خداوند به تو اشاره کرده است.»

5- بَابُ اسْتِحْبَابِ الدُّعَاءِ بِطَلَبِ الْخِیَرَةِ وَ تَکْرَارِ ذَلِکَ ثُمَّ یَفْعَلُ مَا یَتَرَجَّحُ فِی قَلْبِهِ أَوْ یَسْتَشِیرُ فِیهِ بَعْدَ ذَلِکَ‌

اشارة

⁽⁴⁾5 بَابُ اسْتِحْبَابِ الدُّعَاءِ بِطَلَبِ الْخِیَرَةِ وَ تَکْرَارِ ذَلِکَ ثُمَّ یَفْعَلُ مَا یَتَرَجَّحُ فِی قَلْبِهِ أَوْ یَسْتَشِیرُ فِیهِ بَعْدَ ذَلِکَ

ترجمه:

باب مستحب بودن دعا برای درخواست خیر و تکرار آن سپس ترجیح دهد آنچه در دلش افتاد یا مشورت کند بعد از آن

[رقم الحدیث الکلی: 10115 - رقم الحدیث الباب: 1]

10115- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِیسَی عَنْ نَاجِیَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ کَانَ إِذَا أَرَادَ شِرَاءَ الْعَبْدِ أَوِ الدَّابَّةِ أَوِ الْحَاجَةَ الْخَفِیفَةَ أَوِ الشَّیْ‌ءَ الْیَسِیرَ اسْتَخَارَ اللَّهَ فِیهِ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَإِذَا کَانَ أَمْراً جَسِیماً اسْتَخَارَ اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ.

ترجمه:

«هرگاه قصد خرید بنده، مرکب، یا یک نیاز کوچک و ساده را داشت، برای آن هفت بار استخاره می‌کرد. اما اگر موضوع، امری بزرگ و مهم بود، صد بار از خداوند طلب خیر می‌کرد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10116 - رقم الحدیث الباب: 2]

10116- 2- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع

قَالَ: إِذَا أَرَادَ أَحَدُکُمْ أَمْراً فَلَا یُشَاوِرْ فِیهِ أَحَداً مِنَ النَّاسِ حَتَّی یَبْدَأَ فَیُشَاوِرَ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی قَالَ قُلْتُ: وَ مَا مُشَاوَرَةُ اللَّهِ تَعَالَی جُعِلْتُ فِدَاکَ قَالَ تَبْتَدِئُ فَتَسْتَخِیرُ اللَّهَ فِیهِ أَوَّلًا ثُمَّ تُشَاوِرُ فِیهِ فَإِنَّهُ إِذَا بَدَأَ بِاللَّهِ أَجْرَی لَهُ الْخِیَرَةَ عَلَی لِسَانِ مَنْ یَشَاءُ مِنَ الْخَلْقِ.

وَ رَوَاهُ فِی مَعَانِی الْأَخْبَارِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی الْقَاسِمِ مَاجِیلَوَیْهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ ⁽¹⁾

وَ رَوَاهُ الْبَرْقِیُّ فِی الْمَحَاسِنِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ مِثْلَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

هارون بن خارجه از امام صادق (ع) نقل می‌کند که فرمودند:

«هرگاه یکی از شما قصد انجام کاری داشت، نباید ابتدا با کسی از مردم مشورت کند، بلکه باید اول با خداوند تبارک و تعالی مشورت نماید.»

راوی گفت: «عرض کردم: ای مولای من، مشورت کردن با خداوند چگونه است؟»

حضرت پاسخ دادند: «ابتدا در مورد آن امر، از خداوند طلب خیر (استخاره) کنید. سپس درباره آن مشورت نمایید، زیرا اگر با خدا آغاز کند، خداوند خیر را بر زبان هر یک از خلق که بخواهد، جاری می‌سازد.»

[رقم الحدیث الکلی: 10117 - رقم الحدیث الباب: 3]

10117- 3- ⁽³⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ مَیْسَرَةَ عَنْهُ ع أَنَّهُ قَالَ: مَا اسْتَخَارَ اللَّهَ عَبْدٌ سَبْعِینَ مَرَّةً بِهَذِهِ الِاسْتِخَارَةِ إِلَّا رَمَاهُ اللَّهُ بِالْخِیَرَةِ یَقُولُ یَا أَبْصَرَ النَّاظِرِینَ وَ یَا أَسْمَعَ السَّامِعِینَ وَ یَا أَسْرَعَ الْحَاسِبِینَ وَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ وَ یَا أَحْکَمَ الْحَاکِمِینَ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ خِرْ لِی فِی کَذَا وَ کَذَا.

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ أَیْضاً بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ مَیْسَرَةَ ⁽⁴⁾

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ مُرْسَلًا ⁽⁵⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

از معاویه بن میسره نقل شده است که امام صادق (ع) فرمودند:

«هیچ بنده‌ای نیست که هفتاد بار با این عبارت از خداوند طلب خیر کند، مگر اینکه خداوند او را به خیر رهنمون می‌سازد. عبارت چنین است:

"یَا أَبْصَرَ النَّاظِرِینَ، یَا أَسْمَعَ السَّامِعِینَ، یَا أَسْرَعَ الْحَاسِبِینَ، یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ، یَا أَحْکَمَ الْحَاکِمِینَ، صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ، وَ خِرْ لِی فِی کَذَا وَ کَذَا."

(عبارت "کذا و کذا" به معنای همان امر خاصی است که فرد از خداوند طلب خیر می‌کند.)»

[رقم الحدیث الکلی: 10118 - رقم الحدیث الباب: 4]

10118- 4- ⁽⁶⁾أَحْمَدُ بْنُ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِیُّ فِی الْمَحَاسِنِ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنِ ابْنِ أَسْبَاطٍ (عَمَّنْ قَالَ) ⁽⁷⁾حَدَّثَنِی مَنْ قَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ

ع إِنِّی إِذَا أَرَدْتُ الِاسْتِخَارَةَ فِی الْأَمْرِ الْعَظِیمِ اسْتَخَرْتُ اللَّهَ فِیهِ مِائَةَ مَرَّةٍ فِی الْمَقْعَدِ وَ إِذَا کَانَ شِرَاءَ رَأْسٍ أَوْ شِبْهِهِ اسْتَخَرْتُهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فِی مَقْعَدٍ أَقُولُ: اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِأَنَّکَ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ إِنْ کُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ کَذَا وَ کَذَا خَیْرٌ لِی فَخِرْهُ لِی وَ یَسِّرْهُ وَ إِنْ کُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ شَرٌّ لِی فِی دِینِی وَ دُنْیَایَ وَ آخِرَتِی فَاصْرِفْهُ عَنِّی إِلَی مَا هُوَ خَیْرٌ لِی وَ رَضِّنِی فِی ذَلِکَ بِقَضَائِکَ فَإِنَّکَ تَعْلَمُ وَ لَا أَعْلَمُ وَ تَقْدِرُ وَ لَا أَقْدِرُ وَ تَقْضِی وَ لَا أَقْضِی إِنَّکَ عَلَّامُ الْغُیُوبِ.

ترجمه:

از ابن اسباط نقل شده است که (از کسی روایت کرده است که) گفت: ابو جعفر (امام باقر ع) فرمودند:

«هنگامی که قصد استخاره برای یک امر بزرگ و عظیم را دارم، در محل نشستن صد بار از خداوند طلب خیر می‌کنم. اما اگر موضوع، خرید یک رأس (دام یا مشابه آن) یا چیزی کوچک باشد، سه بار در محل نشستن از خداوند طلب خیر می‌کنم و می‌گویم:

"اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّكَ عَالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهَادَةِ، إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ كَذَا وَ كَذَا خَيْرٌ لِي فَخِرْهُ لِي وَ يَسِّرْهُ. وَ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَ دُنْيَايَ وَ آخِرَتِي فَاصْرِفْهُ عَنِّي إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لِي وَ رَضِّنِي فِي ذَلِكَ بِقَضَائِكَ. فَإِنَّكَ تَعْلَمُ وَ لَا أَعْلَمُ وَ تَقْدِرُ وَ لَا أَقْدِرُ وَ تَقْضِي وَ لَا أَقْضِي، إِنَّكَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ."»

(عبارت "کَذَا وَ کَذَا" اشاره به امر موردنظر دارد که فرد در آن مورد از خداوند طلب خیر می‌کند.)

[رقم الحدیث الکلی: 10119 - رقم الحدیث الباب: 5]

10119- 5- ⁽¹⁾وَ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنِ الصَّادِقِ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُکَ بِرَحْمَتِکَ وَ أَسْتَقْدِرُکَ الْخَیْرَ بِقُدْرَتِکَ عَلَیْهِ لِأَنَّکَ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ فَأَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ النَّبِیِّ وَ آلِهِ کَمَا صَلَّیْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ- إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ اللَّهُمَّ إِنْ کَانَ هَذَا الْأَمْرُ الَّذِی أُرِیدُهُ خَیْراً لِی فِی دِینِی وَ دُنْیَایَ وَ آخِرَتِی فَیَسِّرْهُ لِی وَ إِنْ کَانَ غَیْرَ ذَلِکَ فَاصْرِفْهُ عَنِّی وَ اصْرِفْنِی عَنْهُ.

ترجمه:

از مسعده:از امام ششم(عليه السّلام)شنيدم كه فرمود:... بگو (اللّهم انّى استخيرك برحمتك و استقدرك الخير بقدرتك عليه)...(خداوندا از رحمت تو طلب خير ميكنم و از قدرت تو خير ميجويم كه تو بر آشكار و نهان عالمى و رحمان و رحيمى،از تو مسألت دارم كه بر محمّد و آل او درود فرستى چنان كه بر ابراهيم و آل ابراهيم فرستادى كه تو حميد و مجيدى،خداوندا اگر اين كار مورد نظر من براى دين و دنيا و آخرتم خير است برايم ميسّر كن و گر نه آن را از من بگردان.

[رقم الحدیث الکلی: 10120 - رقم الحدیث الباب: 6]

10120- 6- ⁽²⁾وَ عَنْهُ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع قَالَ کَانَ بَعْضُ آبَائِی ع یَقُولُ اللَّهُمَّ لَکَ الْحَمْدُ وَ بِیَدِکَ الْخَیْرُ کُلُّهُ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُکَ بِرَحْمَتِکَ وَ أَسْتَقْدِرُکَ الْخَیْرَ بِقُدْرَتِکَ عَلَیْهِ لِأَنَّکَ تَقْدِرُ وَ لَا أَقْدِرُ وَ تَعْلَمُ وَ لَا أَعْلَمُ وَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُیُوبِ اللَّهُمَّ فَمَا کَانَ مِنْ أَمْرٍ هُوَ أَقْرَبُ مِنْ طَاعَتِکَ وَ أَبْعَدُ مِنْ مَعْصِیَتِکَ وَ أَرْضَی لِنَفْسِکَ وَ أَقْضَی لِحَقِّکَ فَیَسِّرْهُ لِی وَ یَسِّرْنِی لَهُ وَ مَا کَانَ مِنْ غَیْرِ ذَلِکَ فَاصْرِفْهُ عَنِّی وَ اصْرِفْنِی عَنْهُ فَإِنَّکَ لَطِیفٌ لِذَلِکَ وَ الْقَادِرُ عَلَیْهِ.

ترجمه:

مسعدة بن صدقه از جعفر بن محمد (ع) نقل می‌کند که فرمودند: «برخی از پدرانم (ع) این دعا را می‌گفتند:

"اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ وَ بِیَدِكَ الْخَیْرُ كُلُّهُ، اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُكَ بِرَحْمَتِكَ، وَ أَسْتَقْدِرُكَ الْخَیْرَ بِقُدْرَتِكَ عَلَیْهِ، لِأَنَّكَ تَقْدِرُ وَ لَا أَقْدِرُ، وَ تَعْلَمُ وَ لَا أَعْلَمُ، وَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُیُوبِ. اللَّهُمَّ فَمَا كَانَ مِنْ أَمْرٍ هُوَ أَقْرَبُ مِنْ طَاعَتِكَ وَ أَبْعَدُ مِنْ مَعْصِیَتِكَ وَ أَرْضَى لِنَفْسِكَ وَ أَقْضَى لِحَقِّكَ فَیَسِّرْهُ لِی وَ یَسِّرْنِی لَهُ، وَ مَا كَانَ مِنْ غَیْرِ ذَلِكَ فَاصْرِفْهُ عَنِّی وَ اصْرِفْنِی عَنْهُ، فَإِنَّكَ لَطِیفٌ لِذَلِكَ وَ الْقَادِرُ عَلَیْهِ."

{این دعا طلب خیر از خداوند و سپردن امور به حکمت و قدرت الهی است، با امید به اینکه او انسان را به سمت بهترین تصمیم هدایت کند و از هر چیزی که با طاعت و رضای خداوند ناسازگار است دور سازد.»}

[رقم الحدیث الکلی: 10121 - رقم الحدیث الباب: 7]

10121- 7- ⁽³⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الِاسْتِخَارَاتِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ الْأَدْعِیَةِ لِسَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ قَالَ کَتَبَ أَبُو جَعْفَرٍ الثَّانِی ع إِلَی إِبْرَاهِیمَ بْنِ شَیْبَةَ- فَهِمْتُ مَا اسْتَأْمَرْتَ فِیهِ مِنْ أَمْرِ

ضَیْعَتِکَ الَّتِی تَعَرَّضَ لَکَ السُّلْطَانُ فِیهَا فَاسْتَخِرِ اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ خِیَرَةً فِی عَافِیَةٍ فَإِنِ احْلَوْلَی بِقَلْبِکَ بَعْدَ الِاسْتِخَارَةِ بَیْعُهَا فَبِعْهَا وَ اسْتَبْدِلْ غَیْرَهَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَ لَا تَتَکَلَّمْ بَیْنَ أَضْعَافِ الِاسْتِخَارَةِ حَتَّی تُتِمَّ الْمِائَةَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ.

ترجمه:

علی بن موسی بن طاووس در کتاب "الاستخارات" نقل کرده است که از کتاب "الادعیة" تألیف سعد بن عبدالله، از علی بن مهزیار آمده است:

ابو جعفر ثانی (امام جواد ع) در نامه‌ای به ابراهیم بن شیبه نوشتند: «آنچه را که در مورد مسئله‌ی زمینت که سلطان در آن دخالت کرده و از من نظر خواسته‌ای، متوجه شدم. صد بار استخاره کن، آن هم استخاره‌ای در حالت سلامت و عافیت. اگر بعد از استخاره قلبت به فروش زمین تمایل پیدا کرد، آن را بفروش و چیزی دیگر به‌جای آن تهیه کن، ان‌شاءالله. در طول استخاره، بین آن سخنی مگو تا زمانی که صد بار طلب خیر را کامل کنی، ان‌شاءالله.»

[رقم الحدیث الکلی: 10122 - رقم الحدیث الباب: 8]

10122- 8- ⁽¹⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ الْکُلَیْنِیِّ فِیمَا صَنَّفَهُ مِنْ کِتَابِ رَسَائِلِ الْأَئِمَّةِ ع فِیمَا یَخْتَصُّ بِمَوْلَانَا الْجَوَادِ ع فَقَالَ وَ مِنْ کِتَابٍ لَهُ إِلَی عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ- فَهِمْتُ مَا ذَکَرْتَ مِنْ أَمْرِ ضَیْعَتِکَ وَ ذَکَرَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ زَادَ وَ لْتَکُنِ الِاسْتِخَارَةُ بَعْدَ صَلَاتِکَ رَکْعَتَیْنِ.

ترجمه:

و با اسناد از محمد بن یعقوب کلینی در کتابی که او از "رسائل الأئمه" گردآوری کرده است، در بخشی که مربوط به مولای ما امام جواد (ع) است، آمده که فرمود:

در نامه‌ای که امام جواد (ع) به علی بن أسباط نوشتند، چنین آمده است: «آنچه را که درباره زمین خود ذکر کردی، فهمیدم و همان مطالبی که پیش‌تر گفته شده بود، ذکر شد، با این تفاوت که امام (ع) افزودند:

'باید استخاره پس از خواندن دو رکعت نماز باشد.'»

[رقم الحدیث الکلی: 10123 - رقم الحدیث الباب: 9]

10123- 9- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الشَّیْخِ الطُّوسِیِّ عَنْ جَمَاعَةٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ سَعْدٍ وَ الْحِمْیَرِیِّ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ عَنِ ابْنِ أَبِی جِیدٍ عَنِ ابْنِ الْوَلِیدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنْ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ أَیُّوبَ بْنِ نُوحٍ وَ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی کُلِّهِمْ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ جَمِیعاً عَنْ مُعَاوِیَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ کَانَ أَبُو جَعْفَرٍ ع یَقُولُ مَا اسْتَخَارَ اللَّهَ عَبْدٌ قَطُّ مِائَةَ مَرَّةٍ إِلَّا رُمِیَ بِخِیَرَةِ الْأَمْرَیْنِ یَقُولُ اللَّهُمَّ عَالِمَ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ إِنْ کَانَ أَمْرُ کَذَا وَ کَذَا خَیْراً لِأَمْرِ دُنْیَایَ وَ آخِرَتِی وَ عَاجِلِ أَمْرِی وَ آجِلِهِ فَیَسِّرْهُ لِی وَ افْتَحْ لِی بَابَهُ وَ رَضِّنِی فِیهِ بِقَضَائِکَ.

ترجمه:

معاویه بن عمار از امام صادق (ع) نقل می‌کند که فرمودند:

«امام باقر (ع) می‌فرمود: هیچ بنده‌ای نیست که صد بار از خداوند طلب خیر کند، مگر اینکه به بهترین انتخاب میان دو گزینه راهنمایی شود. او چنین می‌گوید:

"اللَّهُمَّ عَالِمَ الْغَيْبِ وَ الشَّهَادَةِ، إِنْ كَانَ أَمْرُ كَذَا وَ كَذَا خَيْرًا لِأَمْرِ دُنْيَايَ وَ آخِرَتِي وَ عَاجِلِ أَمْرِي وَ آجِلِهِ، فَيَسِّرْهُ لِي وَ افْتَحْ لِي بَابَهُ وَ رَضِّنِي فِيهِ بِقَضَائِكَ."

[رقم الحدیث الکلی: 10124 - رقم الحدیث الباب: 10]

10124- 10- ⁽³⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الشَّیْخِ الطُّوسِیِّ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِی أَیُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی الِاسْتِخَارَةِ قَالَ أَسْتَخِیرُ اللَّهَ وَ یَقُولُ ذَلِکَ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ ذَکَرَ نَحْوَهُ ثُمَّ قَالَ تَقُولُهَا فِی الْأَمْرِ الْعَظِیمِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ مَرَّةً وَ فِی الْأَمْرِ الدُّونِ عَشْرَ مَرَّاتٍ.

ترجمه:

محمد بن مسلم از امام صادق (ع) نقل می‌کند که ایشان فرمودند:

«برای استخاره، باید از خداوند طلب خیر کرد و این عبارت را صد بار گفت.» سپس فرمودند: «این ذکر را در امور بزرگ و مهم صد و یک مرتبه بگویید، و در امور کوچک و کم‌اهمیت، ده بار.»

[رقم الحدیث الکلی: 10125 - رقم الحدیث الباب: 11]

10125- 11- ⁽¹⁾الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الطُّوسِیُّ فِی الْأَمَالِی عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ خَالِدٍ الْمَرَاغِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْعِیصِ ⁽²⁾الْعِجْلِیِّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ الْعَظِیمِ الْحَسَنِیِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع قَالَ: بَعَثَنِی رَسُولُ اللَّهِ ص إِلَی ⁽³⁾الْیَمَنِ فَقَالَ وَ هُوَ یُوصِینِی یَا عَلِیُّ مَا حَارَ مَنِ اسْتَخَارَ وَ لَا نَدِمَ مَنِ اسْتَشَارَ الْحَدِیثَ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

عبدالعظیم حسنی از محمد بن علی بن موسی (ع) از پدرشان و ایشان از پدرانشان از امیرالمؤمنین علی (ع) نقل می‌کنند که فرمودند:

«رسول خدا (ص) مرا به یمن فرستاد و در حالی که مرا وصیت می‌کرد، فرمود: ای علی، هیچ‌کس که از خدا طلب خیر کند، دچار حیرت نمی‌شود و هیچ‌کس که مشورت کند، پشیمان نخواهد شد.»

6- بَابُ اسْتِحْبَابِ اسْتِخَارَةِ اللَّهِ ثُمَّ الْعَمَلِ بِمَا یَقَعُ فِی الْقَلْبِ عِنْدَ الْقِیَامِ إِلَی الصَّلَاةِ وَ افْتِتَاحِ الْمُصْحَفِ وَ الْأَخْذِ بِأَوَّلِ مَا یُرَی فِیهِ‌

اشارة

⁽⁵⁾6 بَابُ اسْتِحْبَابِ اسْتِخَارَةِ اللَّهِ ثُمَّ الْعَمَلِ بِمَا یَقَعُ فِی الْقَلْبِ عِنْدَ الْقِیَامِ إِلَی الصَّلَاةِ وَ افْتِتَاحِ الْمُصْحَفِ وَ الْأَخْذِ بِأَوَّلِ مَا یُرَی فِیهِ

ترجمه:

باب استحباب استخاره از خداوند و سپس عمل کردن به آنچه در قلب هنگام ایستادن برای نماز، باز کردن قرآن و گرفتن اولین چیزی که در آن دیده می‌شود قرار می‌گیرد.

[رقم الحدیث الکلی: 10126 - رقم الحدیث الباب: 1]

10126- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ عَنْ أَبِی عَلِیٍّ الْیَسَعِ الْقُمِّیِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أُرِیدُ الشَّیْ‌ءَ فَأَسْتَخِیرُ اللَّهَ فِیهِ فَلَا یُوفَقُ فِیهِ الرَّأْیُ أَفْعَلُهُ أَوْ أَدَعُهُ فَقَالَ انْظُرْ إِذَا قُمْتَ إِلَی الصَّلَاةِ فَإِنَّ الشَّیْطَانَ أَبْعَدُ مَا یَکُونُ مِنَ الْإِنْسَانِ إِذَا قَامَ إِلَی الصَّلَاةِ [فَانْظُرْ إِلَی] ⁽⁷⁾أَیِّ شَیْ‌ءٍ یَقَعُ فِی قَلْبِکَ فَخُذْ بِهِ وَ افْتَتِحِ الْمُصْحَفَ فَانْظُرْ إِلَی أَوَّلِ مَا تَرَی فِیهِ فَخُذْ بِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی أَحَادِیثِ الْقِرَاءَةِ فِی غَیْرِ الصَّلَاةِ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از ابی علی یسع قمی روایت شده که گفت: به امام صادق علیه‌السلام عرض کردم که من کاری را می‌خواهم انجام دهم و از خداوند طلب خیر می‌کنم، اما در تصمیم‌گیری موفق نمی‌شوم؛ آیا آن کار را انجام دهم یا ترک کنم؟ فرمودند: نگاه کن هنگامی که به نماز می‌ایستی، زیرا شیطان دورترین حالت خود را از انسان هنگامی دارد که او به نماز ایستاده است. [نگاه کن به] هر چیزی که در قلبت قرار می‌گیرد، پس به آن عمل کن. قرآن را باز کن و به اولین چیزی که در آن می‌بینی نگاه کن و به آن عمل کن، اگر خدا بخواهد.

7- بَابُ کَرَاهَةِ عَمَلِ الْأَعْمَالِ بِغَیْرِ اسْتِخَارَةٍ وَ عَدَمِ الرِّضَا بِالْخِیَرَةِ وَ اسْتِحْبَابِ کَوْنِ عَدَدِهَا وَتْراً

اشارة

⁽²⁾7 بَابُ کَرَاهَةِ عَمَلِ الْأَعْمَالِ بِغَیْرِ اسْتِخَارَةٍ وَ عَدَمِ الرِّضَا بِالْخِیَرَةِ وَ اسْتِحْبَابِ کَوْنِ عَدَدِهَا وَتْراً

ترجمه:

باب ناپسند بودن انجام کارها بدون طلب خیر از خداوند و عدم رضایت به انتخاب الهی و مستحب بودن این که تعداد استخاره‌ها فرد باشد.

[رقم الحدیث الکلی: 10127 - رقم الحدیث الباب: 1]

10127- 1- ⁽³⁾أَحْمَدُ بْنُ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ فِی الْمَحَاسِنِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْکَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُضَارِبٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ دَخَلَ فِی أَمْرٍ بِغَیْرِ اسْتِخَارَةٍ ثُمَّ ابْتُلِیَ لَمْ یُؤْجَرْ.

ترجمه:

از محمد بن مضارب نقل شده که امام صادق علیه‌السلام فرمودند: هر کس بدون طلب خیر از خداوند وارد کاری شود و سپس گرفتار شود،(بابت صبرش) پاداشی نخواهد داشت.

[رقم الحدیث الکلی: 10128 - رقم الحدیث الباب: 2]

10128- 2- ⁽⁴⁾وَ عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ شَقَاءِ عَبْدِی أَنْ یَعْمَلَ الْأَعْمَالَ فَلَا یَسْتَخِیرَنِی.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ مُرْسَلًا ⁽⁵⁾

وَ رَوَاهُ ابْنُ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الِاسْتِخَارَاتِ نَقْلًا مِنَ الْمُقْنِعَةِ وَ رَوَاهُ أَیْضاً نَقْلًا مِنْ کِتَابِ الدُّعَاءِ لِسَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

و از کسی که آن را نقل کرده از امام صادق علیه‌السلام روایت شده که خداوند عز و جل فرمود: از نشانه‌های بدبختی بنده‌ام این است که کارها را انجام دهد و از من طلب خیر نکند.

[رقم الحدیث الکلی: 10129 - رقم الحدیث الباب: 3]

10129- 3- ⁽⁷⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی وَ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَمَّنْ ذَکَرَهُ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ أَکْرَمُ الْخَلْقِ عَلَی اللَّهِ قَالَ أَکْثَرُهُمْ ذِکْراً لِلَّهِ وَ أَعْمَلُهُمْ بِطَاعَتِهِ قُلْتُ فَمَنْ أَبْغَضُ الْخَلْقِ

إِلَی اللَّهِ قَالَ مَنْ یَتَّهِمُ اللَّهَ قُلْتُ وَ أَحَدٌ یَتَّهِمُ اللَّهَ قَالَ نَعَمْ مَنِ اسْتَخَارَ اللَّهَ فَجَاءَتْهُ الْخِیَرَةُ بِمَا یَکْرَهُ فَسَخِطَ فَذَلِکَ الَّذِی یَتَّهِمُ اللَّهَ.

ترجمه:

عثمان بن عیسی از کسی که آن را نقل کرده از برخی از یارانش روایت کرده است که گفت: به امام صادق علیه‌السلام عرض کردم: چه کسی گرامی‌ترین مخلوق نزد خداوند است؟ فرمودند: کسی که بیشتر از همه خدا را یاد کند و بیشتر از همه به اطاعت او عمل کند. گفتم: پس چه کسی منفورترین مخلوق نزد خداوند است؟ فرمودند: کسی که به خدا سوءظن داشته باشد. گفتم: آیا کسی به خدا سوءظن پیدا می‌کند؟ فرمودند: بله، کسی که از خدا طلب خیر کند و آنچه به صلاح اوست به او داده شود اما از آن ناخشنود شود؛ پس چنین کسی به خدا سوءظن پیدا کرده است.

[رقم الحدیث الکلی: 10130 - رقم الحدیث الباب: 4]

10130- 4- ⁽¹⁾وَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَی عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنِ اسْتَخَارَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ مَرَّةً وَاحِدَةً وَ هُوَ رَاضٍ بِمَا صَنَعَ اللَّهُ لَهُ خَارَ اللَّهُ لَهُ حَتْماً.

ترجمه:

هارون بن خارجه از امام صادق علیه السلام روایت می کند که فرمود: هر کس یک بار از خداوند طلب خیر کند و به (تقدیر) او راضی باشد، ناگزیر خداوند برای او خیر مقدّر می فرماید.

[رقم الحدیث الکلی: 10131 - رقم الحدیث الباب: 5]

10131- 5- ⁽²⁾وَ عَنِ النَّوْفَلِیِّ بِإِسْنَادِهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنِ اسْتَخَارَ اللَّهَ فَلْیُوتِرْ.

ترجمه:

و از نوفلی با اسنادش روایت شده که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: کسی که از خداوند طلب خیر کند، باید تعدادش عدد فرد باشد.

[رقم الحدیث الکلی: 10132 - رقم الحدیث الباب: 6]

10132- 6- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ عِیسَی بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عَلِیٍّ ع قَالَ: قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ عَبْدِی یَسْتَخِیرُنِی فَأَخِیرُ لَهُ فَیَغْضَبُ.

ترجمه:

از عیسی بن عبدالله از پدرش از جدش از علی علیه‌السلام روایت شده که خداوند عز و جل فرمود: بنده من از من طلب خیر می‌کند و من به صلاح او عمل می‌کنم، اما او خشمگین می‌شود.

[رقم الحدیث الکلی: 10133 - رقم الحدیث الباب: 7]

10133- 7- ⁽⁴⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ فَتْحِ الْأَبْوَابِ فِی الِاسْتِخَارَاتِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ بَابَوَیْهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ هَاشِمٍ وَ یَعْقُوبَ بْنِ یَزِیدَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ أَبِی الْخَطَّابِ کُلِّهِمْ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْکَانَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ دَخَلَ فِی أَمْرٍ مِنْ غَیْرِ اسْتِخَارَةٍ ثُمَّ ابْتُلِیَ لَمْ یُؤْجَرْ.

ترجمه:

از عبدالله بن مسکان نقل شده که امام صادق علیه‌السلام فرمودند: هر کس بدون طلب خیر از خداوند وارد کاری شود و سپس گرفتار شود، پاداشی نخواهد داشت.

[رقم الحدیث الکلی: 10134 - رقم الحدیث الباب: 8]

10134- 8- ⁽⁵⁾وَ بِالْإِسْنَادِ عَنِ ابْنِ مُسْکَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُضَارِبٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ دَخَلَ فِی أَمْرٍ بِغَیْرِ اسْتِخَارَةٍ ثُمَّ ابْتُلِیَ لَمْ یُؤْجَرْ.

وَ رَوَاهُ الْبَرْقِیُّ فِی الْمَحَاسِنِ کَمَا مَرَّ ⁽¹⁾.

ترجمه:

محمد بن مضارب گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: هر کس بدون استخاره وارد کاری شود (به کاری بپردازد) سپس مصیبت و بلایی بر او وارد شود در برابر آن مصیبت پاداشی نخواهد داشت.

[رقم الحدیث الکلی: 10135 - رقم الحدیث الباب: 9]

10135- 9- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الشَّیْخِ الطُّوسِیِّ عَنِ ابْنِ أَبِی جِیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْوَلِیدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَیْمُونٍ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا أُبَالِی إِذَا اسْتَخَرْتُ اللَّهَ عَلَی أَیِّ طَرِیقٍ وَقَعْتُ قَالَ وَ کَانَ أَبِی یُعَلِّمُنِی الِاسْتِخَارَةَ کَمَا یُعَلِّمُنِی السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ.

ترجمه:

از عبدالله بن میمون قداح از امام صادق علیه السلام روایت شده که فرمود: اهمیتی نمی­دهم هرگاه از خداوند استخاره کردم که بر کدام طرف بیفتم (چه چیزی برایم مقدر گردد) و پدرم استخاره را من می آموخت همانطور که سوره های قرآن را به من می آموخت.

[رقم الحدیث الکلی: 10136 - رقم الحدیث الباب: 10]

10136- 10- ⁽³⁾وَ نَقَلَ ابْنُ طَاوُسٍ مِنْ أَصْلِ الْعَبْدِ الصَّالِحِ الْمُتَّفَقِ عَلَیْهِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ رِبْعِیٍّ عَنِ الْفُضَیْلِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ مَا اسْتَخَارَ اللَّهَ عَبْدٌ مُؤْمِنٌ إِلَّا خَارَ لَهُ وَ إِنْ وَقَعَ مَا یَکْرَهُ.

ترجمه:

از فضیل روایت شده که گفت: شنیدم امام صادق علیه‌السلام فرمودند: هیچ بنده مؤمنی از خداوند طلب خیر نمی‌کند مگر این‌که خداوند برای او خیر قرار می‌دهد، حتی اگر آنچه رخ می‌دهد مورد پسند او نباشد.

[رقم الحدیث الکلی: 10137 - رقم الحدیث الباب: 11]

10137- 11- ⁽⁴⁾الْحَسَنُ بْنُ الْفَضْلِ الطَّبْرِسِیُّ فِی مَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ عَنْهُ قَالَ: مَنِ اکْتَحَلَ فَلْیُوتِرْ وَ مَنِ اسْتَنْجَی فَلْیُوتِرْ وَ مَنْ تَجَمَّرَ فَلْیُوتِرْ وَ مَنِ اسْتَخَارَ فَلْیُوتِرْ.

ترجمه:

امام صادق، از پدرش، از پدرانش علیهم السّلام نقل است که فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: سرمه کشیدن فرد باشد و استنجاء هم فرد و بوی خوش زدن هم فرد، استخاره (طلب خیر )فرد است.

8- بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ بِالدُّعَاءِ وَ أَخْذِ قَبْضَةٍ مِنَ السُّبْحَةِ أَوِ الْحَصَی وَ عَدِّهَا وَ کَیْفِیَّةِ ذَلِکَ‌

اشارة

⁽⁵⁾8 بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ بِالدُّعَاءِ وَ أَخْذِ قَبْضَةٍ مِنَ السُّبْحَةِ أَوِ الْحَصَی وَ عَدِّهَا وَ کَیْفِیَّةِ ذَلِکَ

ترجمه:

باب مستحب بودن استخاره با دعا و گرفتن مقداری از تسبیح یا سنگریزه و شمردن آن‌ها، و بیان نحوه انجام این عمل

[رقم الحدیث الکلی: 10138 - رقم الحدیث الباب: 1]

10138- 1- ⁽⁶⁾مُحَمَّدُ بْنُ مَکِّیٍّ الشَّهِیدُ فِی الذِّکْرَی عَنْ عِدَّةٍ مِنْ مَشَایِخِهِ

عَنِ الْعَلَّامَةِ عَنْ أَبِیهِ عَنِ السَّیِّدِ رَضِیِّ الدِّینِ بْنِ طَاوُسٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْآوِیِّ الْحُسَیْنِیِّ عَنْ صَاحِبِ الْأَمْرِ ع قَالَ: تَقْرَأُ الْفَاتِحَةَ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ أَقَلُّهُ ثَلَاثَةٌ وَ دُونَهُ مَرَّةٌ ثُمَّ تَقْرَأُ الْقَدْرَ عَشْراً ثُمَّ تَقُولُ هَذَا الدُّعَاءَ ثَلَاثاً اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُکَ لِعِلْمِکَ بِعَاقِبَةِ الْأُمُورِ وَ أَسْتَشِیرُکَ لِحُسْنِ ظَنِّی بِکَ فِی الْمَأْمُولِ وَ الْمَحْذُورِ اللَّهُمَّ إِنْ کَانَ الْأَمْرُ الْفُلَانِیُّ مِمَّا قَدْ نِیطَتْ بِالْبَرَکَةِ أَعْجَازُهُ وَ بَوَادِیهِ وَ حُفَّتْ بِالْکَرَامَةِ أَیَّامُهُ وَ لَیَالِیهِ فَخِرْ لِیَ اللَّهُمَّ فِیهِ خِیَرَةً تَرُدُّ شَمُوسَهُ ذَلُولًا وَ تَقْعَضُ ⁽¹⁾أَیَّامَهُ سُرُوراً اللَّهُمَّ إِمَّا أَمْرٌ فَآتَمِرُ وَ إِمَّا نَهْیٌ فَأَنْتَهِی اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُکَ بِرَحْمَتِکَ خِیَرَةً فِی عَافِیَةٍ- ثُمَّ تَقْبِضُ عَلَی قِطْعَةٍ مِنَ السُّبْحَةِ تُضْمِرُ حَاجَةً إِنْ کَانَ عَدَدُ الْقِطْعَةِ زَوْجاً فَهُوَ افْعَلْ وَ إِنْ کَانَ فَرْداً لَا تَفْعَلْ وَ بِالْعَکْسِ.

ترجمه:

ازمرحوم محمد بن محمد آوی حسینی از صاحب‌الامر علیه‌السلام روایت شده که فرمودند: ده بار سوره فاتحه را بخوان و حداقل آن سه بار است و کمتر از آن یک بار. سپس ده بار سوره قدر را بخوان. سپس این دعا را سه بار بگو:

«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُکَ لِعِلْمِکَ بِعَاقِبَةِ الْأُمُورِ وَ أَسْتَشِیرُکَ لِحُسْنِ ظَنِّی بِکَ فِی الْمَأْمُولِ وَ الْمَحْذُورِ. اللَّهُمَّ إِنْ کَانَ الْأَمْرُ الْفُلَانِیُّ مِمَّا قَدْ نِیطَتْ بِالْبَرَکَةِ أَعْجَازُهُ وَ بَوَادِیهِ وَ حُفَّتْ بِالْکَرَامَةِ أَیَّامُهُ وَ لَیَالِیهِ فَخِرْ لِیَ اللَّهُمَّ فِیهِ خِیَرَةً تَرُدُّ شَمُوسَهُ ذَلُولًا وَ تَقْعَضُ أَیَّامَهُ سُرُوراً. اللَّهُمَّ إِمَّا أَمْرٌ فَآتَمِرُ وَ إِمَّا نَهْیٌ فَأَنْتَهِی. اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَخِیرُکَ بِرَحْمَتِکَ خِیَرَةً فِی عَافِیَةٍ.»

سپس مقداری از تسبیح را بردار و حاجت خود را در ذهن مرور کن. اگر تعداد قطعات زوج بود، آن را انجام بده و اگر فرد بود، انجام نده؛ و بالعکس.

[رقم الحدیث الکلی: 10139 - رقم الحدیث الباب: 2]

10139- 2- ⁽²⁾قَالَ الشَّهِیدُ وَ قَالَ ابْنُ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الِاسْتِخَارَاتِ وَجَدْتُ بِخَطِّ أَخِیَ الصَّالِحِ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحُسَیْنِیِّ مَا هَذَا لَفْظُهُ عَنِ الصَّادِقِ ع مَنْ أَرَادَ أَنْ یَسْتَخِیرَ اللَّهَ تَعَالَی فَلْیَقْرَأِ الْحَمْدَ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ یَقُولُ وَ ذَکَرَ الدُّعَاءَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ عَقِیبَ وَ الْمَحْذُورِ اللَّهُمَّ- إِنْ کَانَ أَمْرِی هَذَا قَدْ نِیطَتْ وَ عَقِیبَ قَوْلِهِ سُرُوراً یَا اللَّهُ إِمَّا أَمْرٌ فَآتَمِرُ وَ إِمَّا نَهْیٌ فَأَنْتَهِی اللَّهُمَّ خِرْ لِی بِرَحْمَتِکَ خِیَرَةً فِی عَافِیَةٍ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَأْخُذُ کَفّاً مِنَ الْحَصَی أَوْ سُبْحَةٍ وَ یَکُونُ قَدْ قَصَدَ بِقَلْبِهِ إِنْ خَرَجَ عَدَدُ الْحَصَی وَ السُّبْحَةِ فَرْداً کَانَ افْعَلْ وَ إِنْ خَرَجَ زَوْجاً کَانَ لَا تَفْعَلْ.

وَ قَدْ أَوْرَدَهُ ابْنُ طَاوُسٍ فِی الِاسْتِخَارَاتِ ⁽³⁾

وَ کَذَا الَّذِی قَبْلَهُ.

ترجمه:

ابن طاووس در کتاب «الاستخارات» نقل می‌کند که در نوشته‌های برادر صالحش، محمد بن محمد حسینی، چنین آمده است: از امام صادق علیه‌السلام روایت شده که فرمودند: کسی که بخواهد از خداوند طلب خیر کند، باید ده بار سوره حمد و ده بار سوره «إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ» را بخواند. سپس دعا را بگوید، با این تفاوت که بعد از عبارت «وَ الْمَحْذُورِ»، این‌چنین اضافه کرده است: «اللَّهُمَّ، اگر این امر به صلاح من باشد...» و همچنین بعد از عبارت «سُرُوراً» اضافه کرده است: «یَا اللَّهُ، اگر انجامش فرمان باشد، فرمانبردارم؛ و اگر نهی باشد، باز می‌ایستم». سپس سه بار دعا بخواند: «اللَّهُمَّ خِرْ لِی بِرَحْمَتِکَ خِیَرَةً فِی عَافِیَةٍ». پس از آن، یک مشت سنگریزه یا تسبیح بردارد و نیت کند. اگر تعداد سنگریزه‌ها یا دانه‌های تسبیح فرد باشد، کار را انجام دهد، و اگر زوج باشد، انجام ندهد.

9- بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ عِنْدَ رَأْسِ الْحُسَیْنِ ع مِائَةَ مَرَّةٍ

اشارة

⁽¹⁾9 بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ عِنْدَ رَأْسِ الْحُسَیْنِ ع مِائَةَ مَرَّةٍ

ترجمه:

باب مستحب بودن استخاره نز سر امام حسین علیه السلام صد مرتبه

[رقم الحدیث الکلی: 10140 - رقم الحدیث الباب: 1]

10140- 1- ⁽²⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی فَتْحِ الْأَبْوَابِ فِی الِاسْتِخَارَاتِ بِإِسْنَادِهِ إِلَی جَدِّهِ أَبِی جَعْفَرٍ الطُّوسِیِّ بِإِسْنَادِهِ إِلَی الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَا اسْتَخَارَ اللَّهَ عَبْدٌ قَطُّ فِی أَمْرِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ عِنْدَ رَأْسِ الْحُسَیْنِ ع- فَیَحْمَدُ اللَّهَ وَ یُثْنِی عَلَیْهِ إِلَّا رَمَاهُ اللَّهُ بِخَیْرِ الْأَمْرَیْنِ.

ترجمه:

صفوان جمال از امام صادق علیه السلام روایت کرده است که فرمود: هیچ بنده­ای نیست که در کاری صد بار از خداوند طلب خیر (استخاره) کرده باشد درحالی که نزد سر امام حسین علیه السلام باشد، بعد خداوند را حمد و ثنا گوید، مگر اینکه خداوند بهترین را از آن دو کار به او می رساند.

[رقم الحدیث الکلی: 10141 - رقم الحدیث الباب: 2]

10141- 2- ⁽³⁾وَ رَوَاهُ الْحِمْیَرِیُّ فِی قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنِ السِّنْدِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ: یَقِفُ عِنْدَ رَأْسِ الْحُسَیْنِ ع وَ زَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ فَیَحْمَدُ اللَّهَ وَ یُهَلِّلُهُ وَ یُسَبِّحُهُ وَ یُمَجِّدُهُ.

ترجمه:

از صفوان جمال نقل شده، مانند آنچه پیش‌تر ذکر شد، جز این که فرمود: نزد سر امام حسین علیه‌السلام می‌ایستد و افزود که پس از این، خدا را حمد و تهلیل و تسبیح و تمجید می‌کند.

10- بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ مِنَ الزَّوَالِ‌

اشارة

⁽⁴⁾10 بَابُ اسْتِحْبَابِ الِاسْتِخَارَةِ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ مِنَ الزَّوَالِ

ترجمه:

باب مستحب بودن استخاره در هر رکعت از نماز زوال

[رقم الحدیث الکلی: 10142 - رقم الحدیث الباب: 1]

10142- 1- ⁽⁵⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی الِاسْتِخَارَاتِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ فِی کِتَابِهِ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: الِاسْتِخَارَةُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ مِنَ الزَّوَالِ.

ترجمه:

امام باقر علیه السلام فرمود: طلب خیر در هر رکعت از نماز زوال است.

[رقم الحدیث الکلی: 10143 - رقم الحدیث الباب: 2]

10143- 2- ⁽⁶⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ فِی کِتَابِ الصَّلَاةِ عَنْ صَفْوَانَ وَ فَضَالَةَ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَحَدِهِمَا ع قَالَ: الِاسْتِخَارَةُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ مِنَ الزَّوَالِ.

ترجمه:

در روايت آمده كه یکی ازدو امام حضرت باقریا امام صادق عليهما السّلام فرمود:«استخاره كردن در بين نماز ظهر مستحبّ مى‌باشد.»

11- بَابُ اسْتِحْبَابِ مُشَاوَرَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِالْمُسَاهَمَةِ وَ الْقُرْعَةِ

اشارة

⁽¹⁾11 بَابُ اسْتِحْبَابِ مُشَاوَرَةِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِالْمُسَاهَمَةِ وَ الْقُرْعَةِ

ترجمه:

باب مستحب بودن مشاوره با خداوند عز و جل از طریق مساهمه و قرعه

[رقم الحدیث الکلی: 10144 - رقم الحدیث الباب: 1]

10144- 1- ⁽²⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی الِاسْتِخَارَاتِ وَ فِی أَمَانِ الْأَخْطَارِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ رِئَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَیَابَةَ قَالَ: خَرَجْتُ إِلَی مَکَّةَ وَ مَعِی مَتَاعٌ کَثِیرٌ فَکَسَدَ عَلَیْنَا فَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا ابْعَثْ بِهِ إِلَی الْیَمَنِ- فَذَکَرْتُ ذَلِکَ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع- قَالَ سَاهِمْ بَیْنَ مِصْرَ وَ الْیَمَنِ- ثُمَّ فَوِّضْ أَمْرَکَ إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَأَیُّ الْبَلَدَیْنِ خَرَجَ اسْمُهُ فِی السَّهْمِ فَابْعَثْ إِلَیْهِ مَتَاعَکَ فَقُلْتُ کَیْفَ أُسَاهِمُ قَالَ اکْتُبْ فِی رُقْعَةٍ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ اللَّهُمَّ إِنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ أَنْتَ الْعَالِمُ وَ أَنَا الْمُتَعَلِّمُ فَانْظُرْ فِی أَیِّ الْأَمْرَیْنِ خَیْرٌ لِی حَتَّی أَتَوَکَّلَ عَلَیْکَ فِیهِ وَ أَعْمَلَ بِهِ ثُمَّ اکْتُبْ مِصْراً إِنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ اکْتُبْ فِی رُقْعَةٍ أُخْرَی مِثْلَ ذَلِکَ ثُمَّ اکْتُبِ الْیَمَنَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ اکْتُبْ فِی رُقْعَةٍ أُخْرَی مِثْلَ ذَلِکَ ثُمَّ اکْتُبْ یُحْبَسُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَ لَا یُبْعَثُ بِهِ إِلَی بَلْدَةٍ مِنْهُمَا ثُمَّ اجْمَعِ الرِّقَاعَ وَ ادْفَعْهَا إِلَی مَنْ یَسْتُرُهَا عَنْکَ ثُمَّ أَدْخِلْ یَدَکَ فَخُذْ رُقْعَةً مِنَ الثَّلَاثِ رِقَاعٍ فَأَیُّهَا وَقَعَتْ فِی یَدِکَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ فَاعْمَلْ بِمَا فِیهَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَی.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی الْقُرْعَةِ فِی الْقَضَاءِ ⁽³⁾.

ترجمه:

از عبدالرحمن بن سیابه روایت شده که گفت: به سوی مکه حرکت کردم و همراه خود کالای زیادی داشتم، اما کالاهایم به فروش نرفت. برخی از دوستانمان گفتند: آن را به یمن بفرست. این موضوع را به امام صادق علیه‌السلام عرض کردم. فرمودند: بین مصر و یمن قرعه بزن، سپس امر خود را به خداوند عز و جل واگذار کن. هر کدام از این دو کشور که اسمش در قرعه ظاهر شد، کالاهایت را به آنجا ارسال کن.

گفتم: چگونه قرعه بزنم؟ فرمودند: در ورقه‌ای بنویس: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ، اللَّهُمَّ إِنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، عَالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ، أَنْتَ الْعَالِمُ وَ أَنَا الْمُتَعَلِّمُ، فَانْظُرْ فِی أَیِّ الْأَمْرَیْنِ خَیْرٌ لِی حَتَّی أَتَوَکَّلَ عَلَیْکَ فِیهِ وَ أَعْمَلَ بِهِ.» سپس مصر را بنویس و همین دعا را تکرار کن.

سپس در ورقه‌ای دیگر یمن را بنویس و دعا را تکرار کن. سپس در ورقه‌ای دیگر بنویس: «یُحْبَسُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ، وَ لَا یُبْعَثُ بِهِ إِلَی بَلْدَةٍ مِنْهُمَا.» سپس این ورقه‌ها را جمع کن و به کسی بده که آن‌ها را از تو مخفی کند. سپس دست خود را داخل کن و یکی از سه ورقه را بردار. هر کدام که در دستت افتاد، به خداوند توکل کن و به آن عمل کن، اگر خدا بخواهد.

اَبْوَابُ بَقِیَّةِ الصَّلَوَاتِ الْمَنْدُوبَةِ / باب بقیه نمازهای مستحبی

1- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ لَیْلَةِ الْفِطْرِ وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽¹⁾1 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ لَیْلَةِ الْفِطْرِ وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز شب عید فطر و کیفیت آن

[رقم الحدیث الکلی: 10145 - رقم الحدیث الباب: 1]

10145- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ السَّیَّارِیِّ رَفَعَهُ إِلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ الْفِطْرِ رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی أَوَّلِ رَکْعَةٍ مِنْهُمَا الْحَمْدَ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ أَلْفَ مَرَّةٍ وَ فِی الرَّکْعَةِ الثَّانِیَةِ الْحَمْدَ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مَرَّةً وَاحِدَةً لَمْ یَسْأَلِ اللَّهَ شَیْئاً إِلَّا أَعْطَاهُ ⁽³⁾إِیَّاهُ.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی الْمُقْنِعَةِ مُرْسَلًا ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از احمد بن محمد سیاری روایت شده که او آن را به امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام نسبت داده است که فرمود: رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: هر کس شب عید فطر دو رکعت نماز بخواند، در رکعت اول سوره حمد و سوره «قل هو الله احد» را هزار مرتبه بخواند و در رکعت دوم سوره حمد و سوره «قل هو الله احد» را یک مرتبه بخواند، خداوند هیچ خواسته‌ای را از او دریغ نخواهد کرد و به او عطا می‌کند.

[رقم الحدیث الکلی: 10146 - رقم الحدیث الباب: 2]

10146- 2- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ قَالَ رُوِیَ أَنَّ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ ع کَانَ یُصَلِّی لَیْلَةَ الْفِطْرِ رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی الْأُولَی الْحَمْدَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ أَلْفَ مَرَّةٍ وَ فِی الثَّانِیَةِ الْحَمْدَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مَرَّةً وَاحِدَةً.

وَ رَوَاهُ ابْنُ طَاوُسٍ فِی الْإِقْبَالِ نَقْلًا عَنْ أَبِی مُحَمَّدٍ هَارُونَ بْنِ مُوسَی

بِإِسْنَادِهِ إِلَی الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ عَنْ عَلِیٍّ ع ⁽¹⁾

وَ الَّذِی قَبْلَهُ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ عَمَلِ شَهْرِ رَمَضَانَ لِمُحَمَّدِ بْنِ أَبِی قُرَّةَ بِإِسْنَادِهِ إِلَی الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ.

ترجمه:

محمد بن یعقوب نقل کرده که روایت شده است: امیرالمؤمنین علیه‌السلام در شب عید فطر دو رکعت نماز می‌خواند. در رکعت اول سوره حمد و سوره «قل هو الله احد» را هزار مرتبه قرائت می‌کرد و در رکعت دوم سوره حمد و سوره «قل هو الله احد» را یک مرتبه می‌خواند.

[رقم الحدیث الکلی: 10147 - رقم الحدیث الباب: 3]

10147- 3- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ فِی ثَوَابِ الْأَعْمَالِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ (هَارُونَ بْنِ مُحَمَّدٍ زَنْجَلَةَ) ⁽³⁾عَنْ أَحْمَدَ بْنِ حُمَیْدٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِی صَالِحٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِیدٍ عَنْ أَبِی طَیْبَةَ عَنْ کُرْزِ بْنِ وَبَرَةَ عَنِ الرَّبِیعِ بْنِ خُثَیْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِیِّ ص عَنْ جَبْرَئِیلَ عَنْ إِسْرَافِیلَ عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَّهُ قَالَ: مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ الْفِطْرِ عَشْرَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ بِفَاتِحَةِ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ یَقُولُ فِی رُکُوعِهِ وَ سُجُودِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ- ثُمَّ یَتَشَهَّدُ وَ یُسَلِّمُ بَیْنَ کُلِّ رَکْعَتَیْنِ فَإِذَا فَرَغَ مِنْهَا قَالَ أَلْفَ مَرَّةٍ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ- ثُمَّ یَسْجُدُ وَ یَقُولُ فِی سُجُودِهِ یَا حَیُّ یَا قَیُّومُ یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ یَا رَحْمَانَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ وَ رَحِیمَهُمَا یَا أَکْرَمَ الْأَکْرَمِینَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ یَا إِلَهَ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ اغْفِرْ لِی ذُنُوبِی وَ تَقَبَّلْ صَوْمِی وَ صَلَاتِی وَ قِیَامِی- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ الَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ نَبِیّاً إِنَّهُ لَا یَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ حَتَّی یَغْفِرَ اللَّهُ لَهُ وَ یَتَقَبَّلَ مِنْهُ شَهْرَ رَمَضَانَ- وَ یَتَجَاوَزَ عَنْ ذُنُوبِهِ وَ إِنْ کَانَ قَدْ أَذْنَبَ سَبْعِینَ ذَنْباً کُلُّ ذَنْبٍ مِنْهَا أَعْظَمُ مِنْ ذُنُوبِ جَمِیعِ الْعِبَادِ الْحَدِیثَ.

وَ فِیهِ ثَوَابٌ جَزِیلٌ.

ترجمه:

از عبدالله بن مسعود از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله، از جبرئیل، از اسرافیل، از خداوند عز و جل نقل شده که فرمود: هر کس در شب عید فطر ده رکعت نماز بخواند، در هر رکعت یک مرتبه سوره فاتحه و ده مرتبه سوره «قل هو الله احد» را قرائت کند و در رکوع و سجده خود بگوید: «سبحان الله و الحمد لله و لا إله إلا الله و الله أکبر». سپس بین هر دو رکعت تشهد و سلام دهد.

پس از پایان نماز، هزار مرتبه بگوید: «أستغفر الله و أتوب إلیه»، و سپس به سجده رود و در سجده بگوید: «یا حی یا قیوم یا ذا الجلال والإکرام یا رحمان الدنیا والآخرة ورحیمهما یا أکرم الأکرمین یا أرحم الراحمین یا إله الأولین والآخرین اغفر لی ذنوبی و تقبل صومی و صلاتی و قیامی».

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: قسم به کسی که مرا به حق پیامبری برانگیخت، او سر از سجده برنمی‌دارد مگر این‌که خداوند او را می‌بخشد، ماه رمضانش را می‌پذیرد و از گناهانش درمی‌گذرد، حتی اگر هفتاد گناه مرتکب شده باشد که هر گناه از گناهان تمام بندگان بزرگ‌تر باشد.

و در این عمل ثواب بسیار بزرگی نهفته است.

[رقم الحدیث الکلی: 10148 - رقم الحدیث الباب: 4]

10148- 4- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِیِّ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ سَخْتَوَیْهِ بْنِ شَبِیبٍ الْبَاهِلِیِّ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ إِسْمَاعِیلَ عَنْ

سُلَیْمَانَ التَّمِیمِیِّ عَنْ (أَبِی عُثْمَانَ الْهِنْدِیِّ) ⁽¹⁾عَنْ سَلْمَانَ الْفَارِسِیِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا مِنْ عَبْدٍ یُصَلِّی لَیْلَةَ الْعِیدِ سِتَّ رَکَعَاتٍ إِلَّا شُفِّعَ فِی أَهْلِ بَیْتِهِ کُلِّهِمْ وَ إِنْ کَانُوا قَدْ وَجَبَتْ لَهُمُ النَّارُ.

إِلَی أَنْ قَالَ: قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ ⁽²⁾- یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ.

ترجمه:

از سلمان فارسی نقل شده که گفت: رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: هیچ بنده‌ای نیست که در شب عید شش رکعت نماز بخواند، مگر این‌که شفاعت تمام اهل بیت او پذیرفته می‌شود، حتی اگر بر آنان آتش دوزخ واجب شده باشد.

تا آنجا که محمد بن حسن گفت: در هر رکعت پنج مرتبه سوره «قل هو الله احد» قرائت شود.

[رقم الحدیث الکلی: 10149 - رقم الحدیث الباب: 5]

10149- 5- ⁽³⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ قَالَ رُوِیَ أَنَّ مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ الْفِطْرِ أَرْبَعَ عَشْرَةَ رَکْعَةً یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ وَ آیَةَ الْکُرْسِیِّ- وَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- أَعْطَاهُ اللَّهُ بِکُلِّ رَکْعَةٍ عِبَادَةَ أَرْبَعِینَ سَنَةً وَ عِبَادَةَ کُلِّ مَنْ صَامَ وَ صَلَّی فِی هَذَا الشَّهْرِ قَالَ وَ ذَکَرَ فَضْلًا عَظِیماً.

ترجمه:

علی بن موسی بن طاووس در کتاب «الإقبال» نقل کرده است که روایت شده: کسی که شب عید فطر چهارده رکعت نماز بخواند و در هر رکعت سوره حمد، آیه‌الکرسی و سه مرتبه سوره «قل هو الله احد» را قرائت کند، خداوند به ازای هر رکعت، عبادت چهل سال و عبادت هر کسی که در این ماه روزه گرفته و نماز خوانده است را به او عطا می‌کند. همچنین فضیلت عظیمی در این عمل ذکر شده است.

[رقم الحدیث الکلی: 10150 - رقم الحدیث الباب: 6]

10150- 6- ⁽⁴⁾وَ عَنْ أَبِی مُحَمَّدٍ هَارُونَ بْنِ مُوسَی بِإِسْنَادِهِ عَنْ غِیَاثِ بْنِ إِبْرَاهِیمَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ ع قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یُحْیِی لَیْلَةَ عِیدِ الْفِطْرِ بِالصَّلَاةِ حَتَّی یُصْبِحَ وَ یَبِیتُ لَیْلَةَ الْفِطْرِ فِی الْمَسْجِدِ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

از غیاث بن ابراهیم از جعفر بن محمد از پدرش روایت شده که فرمودند: علی بن حسین علیه‌السلام شب عید فطر را با نماز احیا می‌کرد تا صبح شود و شب عید فطر را در مسجد سپری می‌کرد.

[رقم الحدیث الکلی: 10151 - رقم الحدیث الباب: 7]

10151- 7- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُفِیدُ فِی مَسَارِّ الشِّیعَةِ قَالَ: یُسْتَحَبُّ أَنْ یُصَلَّی فِی لَیْلَةِ الْفِطْرِ رَکْعَتَانِ یُقْرَأُ فِی الْأُولَی فَاتِحَةُ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ سُورَةُ الْإِخْلَاصِ أَلْفَ مَرَّةٍ وَ فِی الثَّانِیَةِ الْحَمْدُ مَرَّةً وَ سُورَةُ الْإِخْلَاصِ مَرَّةً وَاحِدَةً فَإِنَّ الرِّوَایَةَ جَاءَتْ أَنَّ مَنْ صَلَّی هَاتَیْنِ الرَّکْعَتَیْنِ لَیْلَةَ الْفِطْرِ- لَمْ یَنْفَتِلْ وَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ تَعَالَی ذَنْبٌ إِلَّا غَفَرَ لَهُ.

ترجمه:

مرحوم محمد بن محمد مفید در کتاب «مسارّ الشیعة» گفته است: مستحب است که در شب عید فطر دو رکعت نماز خوانده شود. در رکعت اول، سوره حمد یک مرتبه و سوره «قل هو الله احد» هزار مرتبه قرائت گردد. در رکعت دوم، سوره حمد یک مرتبه و سوره «قل هو الله احد» یک مرتبه خوانده شود.

در روایت آمده است: هر کس این دو رکعت نماز را در شب عید فطر به‌جا آورد، از نماز فارغ نمی‌شود مگر این که هیچ گناهی بین او و خداوند تعالی باقی نمی‌ماند، جز این که خداوند آن را می‌بخشد.

[رقم الحدیث الکلی: 10152 - رقم الحدیث الباب: 8]

10152- 8- ⁽¹⁾قَالَ: وَ تَطَابَقَتِ الْآثَارُ عَنِ الْأَئِمَّةِ الْأَطْهَارِ ع- بِالْحَثِّ عَلَی الْقِیَامِ فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ وَ الِانْتِصَابِ لِلْمَسْأَلَةِ وَ الِاسْتِغْفَارِ وَ الدُّعَاءِ وَ السُّؤَالِ.

ترجمه:

گفته شد: روایات نقل‌شده از ائمه اطهار علیهم‌السلام همگی بر انجام قیام در این شب، اختصاص وقت برای درخواست از خداوند، استغفار، دعا و بیان نیازها تأکید دارند.

2- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽²⁾2 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز حضرت رسول خدا صلی الله علیه وآله وکیفیت آن

[رقم الحدیث الکلی: 10153 - رقم الحدیث الباب: 1]

10153- 1- ⁽³⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ فِی الْمِصْبَاحِ قَالَ: صَلَاةُ النَّبِیِّ ص هُمَا رَکْعَتَانِ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً وَ أَنْتَ قَائِمٌ وَ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً فِی الرُّکُوعِ وَ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً إِذَا اسْتَوَیْتَ قَائِماً وَ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً إِذَا سَجَدْتَ وَ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً إِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ وَ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً فِی السَّجْدَةِ الثَّانِیَةِ وَ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً إِذَا رَفَعْتَ رَأْسَکَ مِنَ السَّجْدَةِ الثَّانِیَةِ ثُمَّ تَقُومُ فَتُصَلِّی أَیْضاً رَکْعَةً أُخْرَی کَمَا صَلَّیْتَ الرَّکْعَةَ الْأُولَی فَإِذَا سَلَّمْتَ عَقَّبْتَ بِمَا أَرَدْتَ وَ انْصَرَفْتَ وَ لَیْسَ بَیْنَکَ وَ بَیْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ذَنْبٌ إِلَّا غَفَرَهُ لَکَ.

ترجمه:

مرحوم محمد بن حسن در کتاب «مصباح» گفته است: نماز پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله دو رکعت است. در هر رکعت، سوره حمد یک مرتبه و سوره «إنا أنزلناه» پانزده مرتبه خوانده می‌شود؛ پانزده مرتبه در حال قیام، پانزده مرتبه در رکوع، پانزده مرتبه پس از ایستادن، پانزده مرتبه در سجده، پانزده مرتبه پس از بلند کردن سر از سجده، پانزده مرتبه در سجده دوم، و پانزده مرتبه پس از بلند کردن سر از سجده دوم.

سپس رکعت دوم نیز همانند رکعت اول به‌جا آورده می‌شود. وقتی نماز به پایان می‌رسد، هر دعا و نیازی که بخواهید، می‌توانید مطرح کنید و از نماز فارغ شوید. هیچ گناهی بین شما و خداوند عز و جل باقی نمی‌ماند، جز این که خداوند آن را می‌بخشد.

3- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ یَوْمِ الْغَدِیرِ وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ اسْتِحْبَابِ صَوْمِهِ وَ تَعْظِیمِهِ وَ الْغُسْلِ فِیهِ وَ اتِّخَاذِهِ عِیداً وَ تَذَکُّرِ الْعَهْدِ الْمَأْخُوذِ فِیهِ وَ الْإِکْثَارِ فِیهِ مِنَ الْعِبَادَةِ وَ الصَّدَقَةِ وَ قَضَاءِ

اشارة

⁽¹⁾3 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ یَوْمِ الْغَدِیرِ وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ اسْتِحْبَابِ صَوْمِهِ وَ تَعْظِیمِهِ وَ الْغُسْلِ فِیهِ وَ اتِّخَاذِهِ عِیداً وَ تَذَکُّرِ الْعَهْدِ الْمَأْخُوذِ فِیهِ وَ الْإِکْثَارِ فِیهِ مِنَ الْعِبَادَةِ وَ الصَّدَقَةِ وَ قَضَاءِ صَلَاتِهِ إِنْ فَاتَتْ

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز روز غدیر و چگونگی انجام آن، مستحب بودن روزه گرفتن در این روز، تعظیم و بزرگداشت آن، انجام غسل در این روز، اتخاذ آن به‌عنوان عید، یادآوری عهدی که در این روز گرفته شده است، افزایش عبادت و صدقه در این روز، و قضا کردن نماز این روز در صورت از دست رفتن آن.

[رقم الحدیث الکلی: 10154 - رقم الحدیث الباب: 1]

10154- 1- ⁽²⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ الْحَسَنِ الْحَسَنِیِّ ⁽³⁾عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَی الْهَمْدَانِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَسَّانَ الْوَاسِطِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ الْعَبْدِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقَ ع یَقُولُ صِیَامُ یَوْمِ غَدِیرِ خُمٍّ یَعْدِلُ صِیَامَ عُمُرِ الدُّنْیَا إِلَی أَنْ قَالَ وَ هُوَ عِیدُ اللَّهِ الْأَکْبَرُ وَ مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِیّاً إِلَّا وَ تَعَیَّدَ فِی هَذَا الْیَوْمِ وَ عَرَفَ حُرْمَتَهُ وَ اسْمُهُ فِی السَّمَاءِ یَوْمُ الْعَهْدِ الْمَعْهُودِ وَ فِی الْأَرْضِ یَوْمُ الْمِیثَاقِ الْمَأْخُوذِ وَ الْجَمْعِ الْمَشْهُودِ وَ مَنْ صَلَّی فِیهِ رَکْعَتَیْنِ یَغْتَسِلُ عِنْدَ زَوَالِ الشَّمْسِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَزُولَ مِقْدَارَ نِصْفِ سَاعَةٍ یَسْأَلُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ سُورَةَ الْحَمْدِ مَرَّةً وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ آیَةَ الْکُرْسِیِّ- وَ عَشْرَ مَرَّاتٍ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ- عَدَلَتْ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِائَةَ أَلْفِ حَجَّةٍ وَ مِائَةَ أَلْفِ عُمْرَةٍ وَ مَا سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ حَاجَةً مِنْ حَوَائِجِ الدُّنْیَا وَ حَوَائِجِ الْآخِرَةِ إِلَّا قُضِیَتْ کَائِناً مَا کَانَتِ الْحَاجَةُ وَ إِنْ فَاتَتْکَ الرَّکْعَتَانِ وَ الدُّعَاءُ قَضَیْتَهَا بَعْدَ ذَلِکَ وَ مَنْ فَطَّرَ فِیهِ مُؤْمِناً کَانَ کَمَنْ أَطْعَمَ فِئَاماً وَ فِئَاماً وَ فِئَاماً فَلَمْ یَزَلْ یَعُدُّ إِلَی أَنْ عَقَدَ بِیَدِهِ عَشْراً ثُمَّ قَالَ وَ تَدْرِی کَمِ الْفِئَامُ قُلْتُ لَا قَالَ مِائَةُ أَلْفٍ کُلُّ فِئَامٍ وَ کَانَ لَهُ ثَوَابُ مَنْ أَطْعَمَ بِعَدَدِهَا مِنَ النَّبِیِّینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ فِی حَرَمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ سَقَاهُمْ فِی یَوْمٍ ذِی مَسْغَبَةٍ وَ الدِّرْهَمُ فِیهِ بِأَلْفِ أَلْفِ دِرْهَمٍ قَالَ لَعَلَّکَ تَرَی أَنَّ اللَّهَ عَزَّ

وَ جَلَّ خَلَقَ یَوْماً أَعْظَمَ حُرْمَةً مِنْهُ لَا وَ اللَّهِ لَا وَ اللَّهِ لَا وَ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ وَ لْیَکُنْ مِنْ قَوْلِکُمْ إِذَا الْتَقَیْتُمْ أَنْ تَقُولُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَکْرَمَنَا بِهَذَا الْیَوْمِ وَ جَعَلَنَا مِنَ الْمُوفِینَ بِعَهْدِهِ إِلَیْنَا وَ مِیثَاقِنَا الَّذِی وَاثَقَنَا بِهِ مِنْ وَلَایَةِ وُلَاةِ أَمْرِهِ وَ الْقُوَّامِ بِقِسْطِهِ وَ لَمْ یَجْعَلْنَا مِنَ الْجَاحِدِینَ وَ الْمُکَذِّبِینَ بِیَوْمِ الدِّینِ- ثُمَّ قَالَ وَ لْیَکُنْ مِنْ دُعَائِکَ فِی دُبُرِ هَاتَیْنِ الرَّکْعَتَیْنِ أَنْ تَقُولَ وَ ذَکَرَ دُعَاءً طَوِیلًا.

ترجمه:

از علی بن حسین عبدی نقل شده که گفت: شنیدم امام صادق علیه‌السلام فرمودند: روزه روز غدیر خم برابر با روزه گرفتن عمر دنیا است. و ادامه دادند: این روز، عید بزرگ خداوند است و هیچ پیامبری مبعوث نشد مگر این‌که این روز را عید گرفت و به حرمت آن آگاه شد. نام این روز در آسمان «روز عهد معهود» و در زمین «روز میثاق مأخوذ» و «روز جمع مشهود» است.

هر کس در این روز دو رکعت نماز بخواند، به این صورت که قبل از زوال خورشید، مقدار نیم ساعت پیش از آن غسل کند، سپس نماز را با این نیت بخواند و در هر رکعت سوره حمد یک بار، سوره «قل هو الله احد» ده بار، آیه‌الکرسی ده بار و سوره «إنا أنزلناه» ده بار قرائت کند، این عمل معادل صد هزار حج و صد هزار عمره در نزد خداوند عز و جل است.

هر حاجتی که از خداوند، از نیازهای دنیا و آخرت، بخواهد برآورده خواهد شد، هر چه که باشد. و اگر این دو رکعت و دعا از دست برود، می‌توان آن را قضا کرد.

هر کس در این روز یک مؤمن را اطعام کند، مانند کسی است که گروه‌های زیادی را اطعام کرده است. و امام تعداد این گروه‌ها را تا ده بار با دستان خود نشان دادند. سپس فرمودند: آیا می‌دانی هر گروه چند نفر است؟ پاسخ دادم: نه. فرمودند: هر گروه شامل صد هزار نفر است. و ثواب آن برابر با کسی است که به تعداد این افراد از پیامبران، صدیقین و شهدا در حرم خداوند عز و جل طعام داده و در روز سختی به آنان آب رسانده باشد.

در این روز، یک درهم معادل هزار هزار درهم است. سپس امام فرمودند: آیا گمان می‌کنی خداوند عز و جل روزی را با حرمت بیشتر از این روز خلق کرده است؟ به خدا قسم که نه، به خدا قسم که نه، به خدا قسم که نه.

سپس فرمودند: هنگامی که یکدیگر را ملاقات می‌کنید، بگویید: «الحمد لله الذی أکرمنا بهذا الیوم و جعلنا من الموفین بعهدِه إلینا و میثاقنا الذی واثقنا به من ولایة ولاة أمره و القوام بقسطه و لم یجعلنا من الجاحدین و المکذبین بیوم الدین.»

و در پایان این دو رکعت نماز، این دعا را بخوانید. (دعا طولانی ذکر شده است).

[رقم الحدیث الکلی: 10155 - رقم الحدیث الباب: 2]

10155- 2- ⁽¹⁾وَ فِی الْمِصْبَاحِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ کَثِیرٍ عَنْ أَبِی هَارُونَ الْعَبْدِیِّ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: فِی حَدِیثِ یَوْمِ الْغَدِیرِ- وَ مَنْ صَلَّی فِیهِ رَکْعَتَیْنِ أَیَّ وَقْتٍ شَاءَ وَ أَفْضَلُهُ قُرْبُ الزَّوَالِ وَ هِیَ السَّاعَةُ الَّتِی أُقِیمَ فِیهَا أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ ع بِغَدِیرِ خُمٍّ عَلَماً لِلنَّاسِ وَ ذَلِکَ أَنَّهُمْ کَانُوا قَرُبُوا مِنَ الْمَنْزِلِ فِی ذَلِکَ الْوَقْتِ فَمَنْ صَلَّی فِی ذَلِکَ الْوَقْتِ رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ یَسْجُدُ وَ یَقُولُ شُکْراً لِلَّهِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ یُعَقِّبُ الصَّلَاةَ بِالدُّعَاءِ الَّذِی جَاءَ بِهِ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی صَلَاةِ یَوْمِ الْمُبَاهَلَةِ ⁽²⁾وَ فِی الصَّوْمِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

از ابی هارون عبدی از امام صادق علیه‌السلام نقل شده که فرمودند: در حدیث روز غدیر، هر کس در این روز دو رکعت نماز بخواند، در هر زمانی که بخواهد و بهترین زمان آن نزدیک به زوال است؛ همان ساعتی که امیرالمؤمنین علیه‌السلام در غدیر خم به‌عنوان علم برای مردم منصوب شدند، چرا که در آن زمان به منزل نزدیک بودند.

هر کس در این وقت دو رکعت نماز بخواند، سپس به سجده رود و صد مرتبه بگوید «شکراً لله» و پس از نماز دعای ذکرشده را بخواند، فضیلتی عظیم را کسب خواهد کرد.

4- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ یَوْمِ عَاشُورَاءَ وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽⁴⁾4 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ یَوْمِ عَاشُورَاءَ وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز روز عاشورا وکیفیت آن

[رقم الحدیث الکلی: 10156 - رقم الحدیث الباب: 1]

10156- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ فِی الْمِصْبَاحِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی حَدِیثٍ قَالَ: أَفْضَلُ مَا یُؤْتَی بِهِ فِی هَذَا الْیَوْمِ یَعْنِی یَوْمَ عَاشُورَاءَ- أَنْ تَعْمِدَ إِلَی ثِیَابٍ طَاهِرَةٍ فَتَلْبَسَهَا وَ تَتَسَلَّبَ قُلْتُ وَ مَا التَّسَلُّبُ قَالَ تُحَلِّلُ أَزْرَارَکَ وَ تَکْشِفُ عَنْ ذِرَاعَیْکَ کَهَیْئَةِ أَصْحَابِ الْمَصَائِبِ ثُمَّ تَخْرُجُ إِلَی أَرْضٍ مُقْفِرَةٍ أَوْ مَکَانٍ لَا یَرَاکَ بِهِ أَحَدٌ أَوْ تَعْمِدُ إِلَی

مَنْزِلٍ لَکَ خَالٍ أَوْ فِی خَلْوَةٍ مُنْذُ حِینَ یَرْتَفِعُ النَّهَارُ فَتُصَلِّی أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ تُحْسِنُ رُکُوعَهَا وَ سُجُودَهَا وَ خُشُوعَهَا وَ تُسَلِّمُ بَیْنَ کُلِّ رَکْعَتَیْنِ تَقْرَأُ فِی الْأُولَی الْحَمْدَ وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ- وَ فِی الثَّانِیَةِ الْحَمْدَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- ثُمَّ تُصَلِّی رَکْعَتَیْنِ أُخْرَاوَیْنِ تَقْرَأُ فِی الْأُولَی الْحَمْدَ وَ سُورَةَ الْأَحْزَابِ- وَ فِی الثَّانِیَةِ الْحَمْدَ وَ إِذَا جَاءَکَ الْمُنَافِقُونَ- أَوْ مَا تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ- ثُمَّ تُسَلِّمَ وَ تُحَوِّلُ وَجْهَکَ نَحْوَ قَبْرِ الْحُسَیْنِ ع وَ مَضْجَعِهِ فَتُمَثِّلُ لِنَفْسِکَ مَصْرَعَهُ وَ مَنْ کَانَ مَعَهُ مِنْ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ وَ تُسَلِّمُ عَلَیْهِ وَ تَلْعَنُ قَاتِلِیهِ وَ تَبْرَأُ مِنْ أَفْعَالِهِمْ یَرْفَعُ اللَّهُ لَکَ بِذَلِکَ فِی الْجَنَّةِ مِنَ الدَّرَجَاتِ وَ یَحُطُّ عَنْکَ مِنَ السَّیِّئَاتِ ثُمَّ ذَکَرَ دُعَاءً یُدْعَی بِهِ بَعْدَ ذَلِکَ ثُمَّ قَالَ فَإِنَّ ذَلِکَ أَفْضَلُ یَا ابْنَ سِنَانٍ مِنْ کَذَا وَ کَذَا حَجَّةً وَ کَذَا وَ کَذَا عُمْرَةً تَتَطَوَّعُهَا وَ تُنْفِقُ فِیهَا مَالَکَ وَ تَنْصِبُ فِیهَا بَدَنَکَ وَ تُفَارِقُ فِیهَا أَهْلَکَ وَ وُلْدَکَ وَ اعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ یُعْطِی مَنْ صَلَّی هَذِهِ الصَّلَاةَ فِی هَذَا الْیَوْمِ وَ دَعَا بِهَذَا الدُّعَاءِ مُخْلِصاً وَ عَمِلَ هَذَا الْعَمَلَ مُوقِناً مُصَدِّقاً عَشْرَ خِصَالٍ مِنْهَا أَنْ یَقِیَهُ اللَّهُ مِیتَةَ السَّوْءِ وَ یُؤْمِنَهُ مِنَ الْمَکَارِهِ وَ الْفَقْرِ وَ لَا یُظْهِرَ عَلَیْهِ عَدُوّاً إِلَی أَنْ یَمُوتَ وَ یُوَقِّیَهُ اللَّهُ مِنَ الْجُنُونِ وَ الْجُذَامِ وَ الْبَرَصِ فِی نَفْسِهِ وَ وُلْدِهِ إِلَی أَرْبَعَةِ أَعْقَابٍ لَهُ وَ لَا یَجْعَلُ لِلشَّیْطَانِ وَ لَا لِأَوْلِیَائِهِ عَلَیْهِ وَ لَا عَلَی نَسْلِهِ إِلَی أَرْبَعَةِ أَعْقَابٍ سَبِیلًا.

أَقُولُ: هَذِهِ الصَّلَاةُ یَحْتَمِلُ کَوْنُهَا صَلَاةَ الزِّیَارَةِ لَکِنْ لَمْ یَذْکُرْ هُنَا زِیَارَةً لَهُ ع غَیْرَ قَوْلِهِ وَ تُسَلِّمُ.

ترجمه:

از عبدالله بن سنان از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که فرمودند: بهترین چیزی که می‌توان در این روز، یعنی روز عاشورا، انجام داد این است که لباس‌های پاکیزه بپوشی و به حالت عزا درآیی. گفتم: تسلب (به حالت عزا در آمدن) چیست؟ فرمودند: دکمه‌هایت را باز کنی و آستین‌هایت را بالا بزنی، مانند حالت افراد مصیبت‌دیده. سپس به مکانی خلوت یا منزلی خالی برو که کسی تو را نبیند، یا به زمینی بی‌آب و علف برو، از زمانی که خورشید بالا آمده است.

چهار رکعت نماز بخوان که رکوع، سجود، و خشوع آن را نیکو به‌جا آوری و بین هر دو رکعت سلام دهی. در رکعت اول، سوره حمد و «قل یا أیها الکافرون»، و در رکعت دوم، سوره حمد و «قل هو الله احد» را بخوان. سپس دو رکعت دیگر بخوان که در رکعت اول، سوره حمد و سوره احزاب، و در رکعت دوم، سوره حمد و «إذا جاءک المنافقون» یا هر آیه‌ای از قرآن که ممکن است، بخوان. پس از اتمام نماز، به سمت قبر و مزار امام حسین علیه‌السلام توجه کن و قتلگاه ایشان و یارانشان را در نظر آور، بر ایشان سلام فرست، قاتلانشان را لعنت کن و از اعمال آن‌ها بیزاری جوی.

با این عمل، خداوند درجاتی بزرگ در بهشت برای تو برمی‌افرازد و گناهانت را می‌آمرزد. سپس امام دعایی را ذکر کردند که پس از این نماز خوانده می‌شود.

سپس فرمودند: این عمل، ای پسر سنان، از بسیاری از حج‌ها و عمره‌ها که با صرف مال، مشقت بدنی، و دوری از خانواده انجام می‌دهی، برتر است. و بدان که کسی که این نماز را در این روز بخواند، این دعا را با اخلاص بخواند، و این عمل را با یقین و تصدیق انجام دهد، ده پاداش از جمله در امان ماندن از مرگ بد، امنیت از سختی‌ها و فقر، در امان ماندن از جنون، جذام و برص برای خودش و نسلش تا چهار نسل، و نداشتن راه نفوذ شیطان یا پیروانش بر خود و نسلش تا چهار نسل، خواهد داشت.

گفته شده است که این نماز ممکن است نماز زیارت باشد، اما در اینجا زیارتی جز سلام ذکر نشده است.

5- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ کُلِّ لَیْلَةٍ مِنْ رَجَبٍ وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ جُمْلَةٍ مِنْ صَلَوَاتِ رَجَبٍ‌

اشارة

⁽¹⁾5 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ کُلِّ لَیْلَةٍ مِنْ رَجَبٍ وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ جُمْلَةٍ مِنْ صَلَوَاتِ رَجَبٍ

ترجمه:

باب مستحب بودن نمازهر شب از ماه رجب و کیفیت آن و مقداری از نماز های ماه رجب

[رقم الحدیث الکلی: 10157 - رقم الحدیث الباب: 1]

10157- 1- ⁽²⁾إِبْرَاهِیمُ بْنُ عَلِیٍّ الْکَفْعَمِیُّ فِی الْمِصْبَاحِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ

مِصْبَاحِ الزَّائِرِ لِابْنِ طَاوُسٍ عَنْ سَلْمَانَ الْفَارِسِیِّ عَنِ النَّبِیِّ ص أَنَّهُ مَنْ صَلَّی فِی لَیْلَةِ الْأُولَی مِنْ رَجَبٍ- ثَلَاثِینَ رَکْعَةً بِالْحَمْدِ وَ الْجَحْدِ ثَلَاثاً وَ التَّوْحِیدِ ثَلَاثاً غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ بَرَأَ مِنَ النِّفَاقِ وَ کُتِبَ مِنَ الْمُصَلِّینَ إِلَی السَّنَةِ الْمُقْبِلَةِ وَ فِی الثَّانِیَةِ عَشْراً بِالْحَمْدِ وَ الْجَحْدِ وَ ثَوَابُهُ کَمَا مَرَّ وَ فِی الثَّالِثَةِ عَشْراً بِالْحَمْدِ مَرَّةً وَ النَّصْرِ خَمْساً بَنَی اللَّهُ لَهُ قَصْراً فِی الْجَنَّةِ الْحَدِیثَ وَ فِی الرَّابِعَةِ مِائَةَ رَکْعَةٍ فِی الْأُولَی بِالْحَمْدِ وَ الْفَلَقِ- وَ فِی الثَّانِیَةِ بِالْحَمْدِ وَ النَّاسِ کُلَّهَا نَزَلَ مِنْ کُلِّ سَمَاءٍ مَلَائِکَةٌ یَکْتُبُونَ ثَوَابَهُ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ الْخَبَرَ وَ فِی الْخَامِسَةِ سِتّاً بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ- خَمْساً وَ عِشْرِینَ مَرَّةً أُعْطِیَ ثَوَابَ أَرْبَعِینَ نَبِیّاً الْخَبَرَ وَ فِی السَّادِسَةِ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ آیَةِ الْکُرْسِیِّ سَبْعاً نُودِیَ أَنْتَ وَلِیُّ اللَّهِ حَقّاً حَقّاً الْخَبَرَ وَ فِی السَّابِعَةِ أَرْبَعاً بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ- وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ ثَلَاثاً فَإِذَا سَلَّمَ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ ص عَشْراً فَسَلَّمَ وَ قَرَأَ الْبَاقِیَاتِ الصَّالِحَاتِ عَشْراً أَظَلَّهُ اللَّهُ فِی ظِلِّ عَرْشِهِ وَ أَعْطَاهُ ثَوَابَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ الْخَبَرَ وَ فِی الثَّامِنَةِ عِشْرِینَ بِالْحَمْدِ وَ الْقَلَاقِلِ ثَلَاثاً ثَلَاثاً أَعْطَاهُ اللَّهُ ثَوَابَ الشَّاکِرِینَ وَ الصَّابِرِینَ وَ فِی التَّاسِعَةِ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ أَلْهَیکُمْ خَمْساً لَمْ یَقُمْ حَتَّی یُغْفَرَ لَهُ الْخَبَرَ وَ فِی الْعَاشِرَةِ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ بَعْدَ الْمَغْرِبِ بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ ثَلَاثاً رُفِعَ لَهُ قَصْرٌ فِی الْجَنَّةِ الْخَبَرَ وَ فِی الْحَادِیَةَ عَشْرَةَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ بِالْحَمْدِ- وَ آیَةِ الْکُرْسِیِّ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ کَانَ کَمَنْ قَرَأَ کُلَّ کِتَابٍ أَنْزَلَهُ اللَّهُ وَ نُودِیَ اسْتَأْنِفِ الْعَمَلَ فَقَدْ غُفِرَ لَکَ

وَ فِی الثَّانِیَةَ عَشْرَةَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ- وَ آمَنَ الرَّسُولُ ⁽¹⁾السُّورَةَ عَشْراً أُعْطِیَ ثَوَابَ الْآمِرِینَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّاهِینَ عَنِ الْمُنْکَرِ الْخَبَرَ وَ فِی الثَّالِثَةَ عَشْرَةَ عَشْراً یَقْرَأُ فِی أَوَائِلِهَا بِالْحَمْدِ وَ الْعَادِیَاتِ- وَ فِی آخِرِ کُلِّ رَکْعَةٍ مِنْهَا بِالْحَمْدِ وَ التَّکَاثُرِ- غُفِرَ لَهُ وَ إِنْ کَانَ عَاقّاً الْخَبَرَ وَ فِی الرَّابِعَةَ عَشْرَةَ ثَلَاثِینَ بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ- وَ قَوْلِهِ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ ⁽²⁾- السُّورَةَ غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُهُ الْخَبَرَ وَ فِی الْخَامِسَةَ عَشْرَةَ وَ السَّادِسَةَ عَشْرَةَ وَ السَّابِعَةَ عَشْرَةَ ثَلَاثِینَ بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ إِحْدَی عَشْرَةَ أُعْطِیَ ثَوَابَ سَبْعِینَ شَهِیداً الْخَبَرَ وَ فِی الثَّامِنَةَ عَشْرَةَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ مَرَّةً وَ التَّوْحِیدِ مَرَّةً وَ الْفَلَقِ عَشْراً وَ النَّاسِ عَشْراً غُفِرَتْ ذُنُوبُهُ وَ فِی التَّاسِعَةَ عَشْرَةَ أَرْبَعاً بِالْحَمْدِ- وَ آیَةِ الْکُرْسِیِّ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً وَ کَذَلِکَ التَّوْحِیدُ أُعْطِیَ کَثَوَابِ مُوسَی ع- وَ فِی الْعِشْرِینَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ الْقَدْرِ خَمْساً أُعْطِیَ ثَوَابَ إِبْرَاهِیمَ وَ مُوسَی وَ عِیسَی- وَ أَمِنَ مِنْ شَرِّ الثَّقَلَیْنِ وَ نَظَرَ اللَّهُ إِلَیْهِ بِالْمَغْفِرَةِ وَ فِی الْحَادِیَةِ وَ الْعِشْرِینَ سِتّاً بِالْحَمْدِ وَ الْکَوْثَرِ عَشْراً وَ التَّوْحِیدِ عَشْراً لَمْ یُکْتَبْ عَلَیْهِ ذَنْبٌ سَنَةً الْخَبَرَ وَ فِی الثَّانِیَةِ وَ الْعِشْرِینَ ثَمَانِیاً بِالْحَمْدِ- وَ الْجَحْدِ سَبْعاً وَ یُسَلِّمُ وَ یُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ (ص) ⁽³⁾عَشْراً ثُمَّ یَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَشْراً لَمْ یَخْرُجْ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّی یَرَی مَکَانَهُ فِی الْجَنَّةِ- وَ یَمُوتُ عَلَی الْإِسْلَامِ- وَ یَکُونُ لَهُ ثَوَابُ سَبْعِینَ نَبِیّاً

وَ فِی الثَّالِثَةِ وَ الْعِشْرِینَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ الضُّحَی خَمْساً أُعْطِیَ بِکُلِّ حَرْفٍ وَ بِکُلِّ کَافِرٍ وَ کَافِرَةٍ دَرَجَةً فِی الْجَنَّةِ الْخَبَرَ وَ فِی الرَّابِعَةِ وَ الْعِشْرِینَ أَرْبَعِینَ بِالْحَمْدِ وَ الْإِخْلَاصِ- کَتَبَ لَهُ اللَّهُ أَلْفاً مِنَ الْحَسَنَاتِ وَ مَحَا عَنْهُ مِنَ السَّیِّئَاتِ وَ رَفَعَ لَهُ مِنَ الدَّرَجَاتِ کَذَلِکَ الْخَبَرَ وَ فِی الْخَامِسَةِ وَ الْعِشْرِینَ عِشْرِینَ بَیْنَ الْعِشَاءَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ آمَنَ الرَّسُولُ ⁽¹⁾السُّورَةَ حَفِظَهُ اللَّهُ فِی نَفْسِهِ الْخَبَرَ وَ فِی السَّادِسَةِ وَ الْعِشْرِینَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ أَرْبَعِینَ مَرَّةً صَافَحَتْهُ الْمَلَائِکَةُ الْخَبَرَ وَ فِی السَّابِعَةِ وَ الْعِشْرِینَ وَ الثَّامِنَةِ وَ الْعِشْرِینَ وَ التَّاسِعَةِ وَ الْعِشْرِینَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ بِالْحَمْدِ وَ الْأَعْلَی عَشْراً وَ الْقَدْرِ عَشْراً وَ یُسَلِّمُ وَ یُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ (ص) ⁽²⁾مِائَةً وَ یَسْتَغْفِرُ اللَّهَ مِائَةً کُتِبَ لَهُ ثَوَابُ عِبَادَةِ الْمَلَائِکَةِ وَ فِی الثَّلَاثِینَ عَشْراً بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ إِحْدَی عَشْرَةَ أُعْطِیَ فِی جَنَّةِ الْفِرْدَوْسِ سَبْعَةَ مُدُنٍ الْخَبَرَ.

ترجمه:

ابراهیم بن علی کفعمی در کتاب «المصباح»، به نقل از کتاب «مصباح الزائر» ابن طاووس، از سلمان فارسی از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت کرده است:

هر کس در شب /اول ماه رجب سی رکعت نماز بخواند، در هر رکعت سوره حمد، سوره کافرون (جحد) سه بار و سوره توحید (قل هو الله احد) سه بار قرائت کند، خداوند گناهانش را می‌آمرزد، او را از نفاق پاک می‌گرداند و نام او در زمره نمازگزاران تا سال آینده ثبت می‌شود./

درشب دوم، دوازده رکعت نماز بخواند، که در هر رکعت سوره حمد و جحد قرائت شود. ثواب آن همانند مرحله قبل است.

/درشب سوم، دوازده رکعت نماز بخواند که در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره نصر پنج بار قرائت کند. خداوند قصری در بهشت برای او بنا می‌کند.

/در شب چهارم، چهارصد رکعت نماز بخواند. در رکعت اول، سوره حمد و سوره فلق و در رکعت دوم، سوره حمد و سوره ناس قرائت شود. در این حالت، ملائکه‌ای از آسمان نازل می‌شوند که ثواب او را تا روز قیامت ثبت کنند.

/در شب پنجم، شش رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و توحید (قل هو الله احد) پنج بار و بیست‌وپنج مرتبه تکرار شود. به او ثواب چهل پیامبر عطا می‌شود./

درشب ششم، دو رکعت نماز با سوره حمد و آیة‌الکرسی هفت بار خوانده شود. در این هنگام ندا داده می‌شود: «تو حقاً ولی خدا هستی».

/در شب هفتم، چهار رکعت نماز خوانده شود. در هر رکعت سوره حمد، توحید (قل هو الله احد)، و معوذتین (فلق و ناس) سه بار قرائت شود. پس از اتمام نماز، بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله ده بار درود فرستاده شود، و «الباقیات الصالحات» ده بار قرائت شود. خداوند او را در ظل عرش خود قرار می‌دهد و ثواب کسانی که ماه رمضان را روزه گرفته‌اند به او عطا می‌کند.

/درشب هشتم، بیست‌و‌هشت رکعت نماز خوانده شود. در هر رکعت، سوره حمد و قلاقل (سوره‌های کوچک قرآن) سه بار قرائت شود. خداوند ثواب شاکران و صابران را به او عطا می‌کند.

/در شب نهم، دو رکعت نماز با سوره حمد و سوره الهیکم پنج بار قرائت شود. او از جای خود بلند نمی‌شود مگر این‌که گناهانش بخشیده شود.

/درشب دهم، دوازده رکعت نماز پس از مغرب بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و توحید (قل هو الله احد) سه بار قرائت شود. برای او قصری در بهشت ساخته می‌شود.

/در شب یازدهم، دوازده رکعت نماز با سوره حمد و آیة‌الکرسی خوانده شود. در این هنگام، برای او ثواب خواندن تمامی کتاب‌های آسمانی نوشته می‌شود، و به او ندا داده می‌شود که: «عمل خود را از سر گیر که گناهانت بخشیده شده است./ در شب دوازدهم: دو رکعت نماز بخواند که در آن سوره حمد و آیه "آمن الرسول..." (بقره: 285) را ده بار تکرار کند. ثواب این نماز برابر با پاداش کسانی است که امر به معروف و نهی از منکر می‌کنند./

درشب سیزدهم: ده رکعت نماز بخواند. در اوایل هر رکعت سوره حمد و "والعادیات" و در پایان هر رکعت سوره حمد و "التکاثر" قرائت شود. گناهانش بخشیده می‌شود، حتی اگر نافرمانی کرده باشد.

/درشب چهاردهم: سی رکعت نماز بخواند که در آن سوره حمد و توحید (قل هو الله احد) و آیه "إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ" (کهف: 110) قرائت شود. گناهان او بخشیده خواهد شد.

در شبهای پانزدهم، شانزدهم و هفدهم: سی رکعت نماز بخواند که در آن سوره حمد و توحید (قل هو الله احد) یازده بار قرائت شود. پاداش او برابر با ثواب هفتاد شهید است./

در شب هجدهم: دو رکعت نماز بخواند که در هر رکعت سوره حمد، توحید، فلق (ده بار) و ناس (ده بار) قرائت شود. تمام گناهان او بخشیده می‌شود./

در شب نوزدهم: چهار رکعت نماز بخواند. در هر رکعت سوره حمد، آیه‌الکرسی پانزده بار و توحید نیز پانزده بار قرائت شود. ثواب او برابر با ثواب حضرت موسی علیه‌السلام است.

/درشب بیستم: دو رکعت نماز بخواند که در آن سوره حمد و قدر پنج بار قرائت شود. پاداش او برابر با ثواب ابراهیم، موسی و عیسی علیهم‌السلام است. او از شر ثقلین در امان خواهد بود و خداوند با آمرزش به او می‌نگرد.

/در شب بیست و یکم: شش رکعت نماز بخواند که در آن سوره حمد، کوثر ده بار و توحید نیز ده بار قرائت شود. گناهی بر او نوشته نمی‌شود تا یک سال./

در شب بیست و دوم: هشت رکعت نماز بخواند که در آن سوره حمد و جحد (کافرون) هفت بار قرائت شود. پس از آن سلام دهد، بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله ده بار درود بفرستد و ده بار از خداوند استغفار کند. او از دنیا نمی‌رود تا جایگاه خود در بهشت را ببیند و بر اسلام بمیرد. پاداش او برابر با ثواب هفتاد پیامبر است./در شب بیست‌وسوم: دو رکعت نماز بخواند که در آن سوره حمد و سوره ضحی پنج بار قرائت شود. به ازای هر حرف و به ازای هر کافر و کافره‌ای، درجه‌ای در بهشت به او داده می‌شود.

/در شب بیست‌وچهارم: چهل رکعت نماز بخواند که در هر رکعت، سوره حمد و سوره اخلاص (قل هو الله احد) قرائت شود. خداوند برای او هزار حسنه می‌نویسد، هزار سیئه را از او محو می‌کند و درجات او را بلند می‌گرداند./در شب بیست‌وپنجم: بیست رکعت نماز بین نمازهای مغرب و عشاء بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و آیه "آمن الرسول" (بقره: 285) را قرائت کند. خداوند او را از لحاظ نفس محفوظ نگه می‌دارد.

/در شب بیست‌وششم: دوازده رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و سوره توحید (قل هو الله احد) چهل بار قرائت شود. فرشتگان با او مصافحه می‌کنند./در شبهای بیست‌وهفتم، بیست‌وهشتم و بیست‌ونهم: دوازده رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد، سوره اعلی ده بار و سوره قدر ده بار قرائت شود. پس از نماز سلام دهد، صد بار بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله درود بفرستد و صد بار از خداوند استغفار کند. ثواب عبادت فرشتگان به او داده می‌شود.

/درشب سی‌ام: دوازده رکعت نماز بخواند که در آن، سوره حمد و سوره توحید (قل هو الله احد) یازده بار قرائت شود. خداوند برای او در بهشت فردوس هفت شهر عطا می‌کند.

[رقم الحدیث الکلی: 10158 - رقم الحدیث الباب: 2]

10158- 2- ⁽³⁾عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ جَعْفَرِ بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ نَقْلًا مِنْ کِتَابِ رَوْضَةِ الْعَابِدِینَ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: مَنْ صَلَّی الْمَغْرِبَ أَوَّلَ لَیْلَةٍ مِنْ رَجَبٍ- ثُمَّ یُصَلِّی بَعْدَهَا عِشْرِینَ رَکْعَةً یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مَرَّةً وَ یُسَلِّمُ بَیْنَ کُلِّ رَکْعَتَیْنِ إِلَی أَنْ قَالَ حُفِظَ وَ اللَّهِ فِی نَفْسِهِ وَ مَالِهِ وَ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ وَ أُجِیرَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَ جَازَ عَلَی الصِّرَاطِ کَالْبَرْقِ الْخَاطِفِ مِنْ غَیْرِ حِسَابٍ.

ترجمه:

علی بن موسی بن جعفر بن طاووس در کتاب «الإقبال» به نقل از کتاب «روضة العابدین» از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت کرده است: هر کس نماز مغرب را در شب اول ماه رجب بخواند، سپس بعد از آن بیست رکعت نماز به‌جا آورد و در هر رکعت سوره فاتحه و یک مرتبه سوره «قل هو الله احد» را قرائت کند و بین هر دو رکعت سلام دهد، تا آنجا که فرمودند

این شخص در نفس، مال، خانواده و فرزندانش محفوظ خواهد بود، از عذاب قبر نجات می‌یابد و بر پل صراط همانند برق تند و سریع عبور خواهد کرد بدون حساب و کتاب.

[رقم الحدیث الکلی: 10159 - رقم الحدیث الباب: 3]

10159- 3- ⁽⁴⁾وَ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: مَنْ صَلَّی فِی أَوَّلِ لَیْلَةٍ

مِنْ رَجَبٍ بَعْدَ الْعِشَاءِ رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی أَوَّلِ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ- وَ أَ لَمْ نَشْرَحْ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ فِی الرَّکْعَةِ الثَّانِیَةِ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ- وَ أَ لَمْ نَشْرَحْ ⁽¹⁾وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ- ثُمَّ یَتَشَهَّدُ وَ یُسَلِّمُ ثُمَّ یُهَلِّلُ اللَّهَ ثَلَاثِینَ مَرَّةً وَ یُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ ص ثَلَاثِینَ مَرَّةً فَإِنَّهُ یَغْفِرُ لَهُ مَا سَلَفَ مِنْ ذُنُوبِهِ وَ یُخْرِجُهُ مِنَ الْخَطَایَا کَیَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ.

ترجمه:

و از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده که فرمودند: هر کس در شب اول ماه رجب، بعد از نماز عشاء، دو رکعت نماز بخواند. در رکعت اول، سوره فاتحه، یک مرتبه سوره «ألم نشرح» و سه مرتبه سوره «قل هو الله احد» را قرائت کند. در رکعت دوم، سوره فاتحه، یک مرتبه سوره «ألم نشرح»، یک مرتبه سوره «قل هو الله احد» و سوره‌های معوذتین (فلق و ناس) را بخواند. سپس تشهد بخواند و سلام دهد.

پس از آن، سی مرتبه ذکر «لا اله الا الله» بگوید و سی مرتبه بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله درود بفرستد. خداوند گناهان گذشته او را می‌آمرزد و او را از خطاها پاک می‌کند، مانند روزی که از مادر متولد شده است.

[رقم الحدیث الکلی: 10160 - رقم الحدیث الباب: 4]

10160- 4- ⁽²⁾وَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْحُلْوَانِیِّ فِی کِتَابِ التُّحْفَةِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَلَّی فِی رَجَبٍ سِتِّینَ رَکْعَةً فِی کُلِّ لَیْلَةٍ مِنْهُ رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ مِنْهَا فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مَرَّةً إِلَی أَنْ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ یَسْتَجِیبُ دُعَاءَهُ وَ یُعْطِی ثَوَابَ سِتِّینَ حَجَّةً وَ سِتِّینَ عُمْرَةً.

ترجمه:

از عبدالرحمن بن محمد الحلوانی در کتاب «التّحفة» نقل شده که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: هر کس در ماه رجب شصت رکعت نماز بخواند، به این صورت که هر شب دو رکعت نماز به‌جا آورد، در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار، سوره «یا أیها الکافرون» سه بار و سوره «قل هو الله احد» یک بار قرائت کند، خداوند تا آنجا که فرمودند و ثواب شصت حج و شصت عمره را به او عطا می‌کند.

[رقم الحدیث الکلی: 10161 - رقم الحدیث الباب: 5]

10161- 5- ⁽³⁾قَالَ ابْنُ طَاوُسٍ وَ وَجَدْتُ فِی بَعْضِ کُتُبِ عَمَلِ رَجَبٍ عَنْ سَلْمَانَ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: مَنْ صَلَّی لَیْلَةً مِنْ لَیَالِی رَجَبٍ عَشْرَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ- وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ کُلَّ ذَنْبٍ عَمِلَ وَ سَلَفَ لَهُ مِنْ ذُنُوبِهِ وَ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِکُلِّ رَکْعَةٍ عِبَادَةَ سِتِّینَ سَنَةً وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ بِکُلِّ سُورَةٍ قَصْراً مِنْ لُؤْلُؤَةٍ فِی الْجَنَّةِ الْحَدِیثَ.

وَ فِیهِ ثَوَابٌ عَظِیمٌ.

ترجمه:

مرحوم ابن طاووس گفته است: در برخی از کتاب‌های اعمال ماه رجب یافتم که از سلمان از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله نقل شده است: هر کس شبی از شب‌های ماه رجب ده رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره فاتحه، یک مرتبه سوره «یا أیها الکافرون» و سه مرتبه سوره «قل هو الله احد» را قرائت کند، خداوند همه گناهان او را، چه گناهانی که انجام داده و چه گناهانی که گذشته است، می‌آمرزد.

خداوند برای هر رکعت، عبادت شصت سال را برای او ثبت می‌کند و به ازای هر سوره، قصری از مروارید در بهشت به او عطا می‌کند.

و در این عمل ثوابی عظیم نهفته است.

[رقم الحدیث الکلی: 10162 - رقم الحدیث الباب: 6]

10162- 6- ⁽⁴⁾وَ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: مَنْ قَرَأَ فِی لَیْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَجَبٍ- قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ فِی رَکْعَتَیْنِ فَکَأَنَّمَا صَامَ مِائَةَ سَنَةٍ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ مِائَةَ قَصْرٍ فِی الْجَنَّةِ- کُلُّ قَصْرٍ فِی جِوَارِ النَّبِیِّ ⁽⁵⁾ص.

ترجمه:

و از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده است: هر کس در شبی از ماه رجب، در دو رکعت نماز، سوره «قل هو الله احد» را صد مرتبه بخواند، گویا صد سال در راه خدا روزه گرفته است. و خداوند صد قصر در بهشت به او عطا می‌کند که هر یک از این قصرها در جوار پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله قرار دارد.

[رقم الحدیث الکلی: 10163 - رقم الحدیث الباب: 7]

10163- 7- ⁽¹⁾وَ عَنْ سَلْمَانَ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: إِذَا کَانَ أَوَّلُ یَوْمٍ مِنْ رَجَبٍ- تُصَلِّی عَشْرَ رَکَعَاتٍ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ غَفَرَ اللَّهُ لَکَ ذُنُوبَکَ کُلَّهَا مِنَ الْیَوْمِ الَّذِی جَرَی عَلَیْکَ الْقَلَمُ إِلَی هَذِهِ اللَّیْلَةِ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

و از سلمان از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده است: هنگامی که روز اول ماه رجب باشد، ده رکعت نماز بخوان. در هر رکعت، سوره فاتحه را یک بار و سوره «قل هو الله احد» را سه بار قرائت کن. خداوند تمام گناهان تو را از روزی که قلم بر تو جاری شده است تا این شب می‌آمرزد.

[رقم الحدیث الکلی: 10164 - رقم الحدیث الباب: 8]

10164- 8- ⁽²⁾وَ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: تُصَلِّی أَوَّلَ یَوْمٍ مِنْ رَجَبٍ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ بِتَسْلِیمَةٍ الْأَوَّلَةَ بِالْحَمْدِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ الثَّانِیَةَ بِالْحَمْدِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ فِی الثَّالِثَةِ الْحَمْدِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ أَلْهَیکُمُ التَّکَاثُرُ مَرَّةً وَ فِی الرَّابِعَةِ الْحَمْدِ مَرَّةً وَ الْإِخْلَاصِ خَمْساً وَ عِشْرِینَ مَرَّةً وَ آیَةِ الْکُرْسِیِّ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ.

ترجمه:

و از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده است: در روز اول ماه رجب، چهار رکعت نماز بخوانید که یک سلام دارند.

در رکعت اول: سوره حمد یک بار و سوره «قل هو الله احد» ده بار قرائت کنید.

در رکعت دوم: سوره حمد یک بار، سوره «قل هو الله احد» ده بار و سوره «قل یا أیها الکافرون» سه بار بخوانید.

در رکعت سوم: سوره حمد یک بار، سوره «قل هو الله احد» ده بار و سوره «ألهیکم التکاثر» یک بار قرائت کنید.

در رکعت چهارم: سوره حمد یک بار، سوره «قل هو الله احد» بیست و پنج بار و آیه‌الکرسی سه بار بخوانید.

[رقم الحدیث الکلی: 10165 - رقم الحدیث الباب: 9]

10165- 9- ⁽³⁾وَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَامَ یَوْماً مِنْ رَجَبٍ وَ صَلَّی فِیهِ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی أَوَّلِ رَکْعَةٍ مِائَةَ مَرَّةٍ آیَةَ الْکُرْسِیِّ- وَ یَقْرَأُ فِی الثَّانِیَةِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَتَیْ مَرَّةٍ لَمْ یَمُتْ حَتَّی یَرَی مَقْعَدَهُ مِنَ الْجَنَّةِ أَوْ یُرَی لَهُ.

ترجمه:

از ابن عباس نقل شده که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: هر کس یک روز از ماه رجب را روزه بگیرد و در آن روز چهار رکعت نماز بخواند، به این صورت که در رکعت اول، 100 مرتبه آیه‌الکرسی را قرائت کند و در رکعت دوم، 200 مرتبه سوره «قل هو الله احد» را بخواند، از دنیا نمی‌رود تا جایگاه خود را در بهشت ببیند یا کسی برای او ببیند .

[رقم الحدیث الکلی: 10166 - رقم الحدیث الباب: 10]

10166- 10- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: مَنْ صَلَّی یَوْمَ الْجُمُعَةِ فِی شَهْرِ رَجَبٍ- مَا بَیْنَ الظُّهْرِ وَ الْعَصْرِ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ آیَةَ الْکُرْسِیِّ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ خَمْسَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَ أَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ عَشْرَ مَرَّاتٍ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِنْ یَوْمِ یُصَلِّیهَا إِلَی یَوْمِ یَمُوتُ کُلَّ یَوْمٍ أَلْفَ حَسَنَةٍ الْحَدِیثَ.

وَ فِیهِ ثَوَابٌ جَزِیلٌ جِدّاً.

ترجمه:

و از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده است: هر کس در روز جمعه ماه رجب، بین ظهر و عصر، چهار رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره حمد یک بار، آیه‌الکرسی هفت بار و سوره «قل هو الله احد» پنج بار قرائت کند.

سپس ده بار بگوید: «استغفر الله الذی لا اله الا هو و اسأله التوبة». خداوند از روزی که این نماز را بخواند تا روزی که بمیرد، هر روز هزار حسنه برای او می‌نویسد.

و در این عمل، ثواب بسیار عظیمی نهفته است.

[رقم الحدیث الکلی: 10167 - رقم الحدیث الباب: 11]

10167- 11- ⁽¹⁾وَ عَنْهُ قَالَ: مَنْ صَلَّی فِی الْیَوْمِ الثَّالِثِ مِنْ رَجَبٍ- أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ بَعْدَ الْفَاتِحَةِ وَ إِلهُکُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِیمُ- إِلَی قَوْلِهِ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِیعاً وَ أَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعَذابِ ⁽²⁾- أَعْطَاهُ اللَّهُ مِنَ الْأَجْرِ مَا لَا یَصِفُهُ الْوَاصِفُونَ.

ترجمه:

و از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده که فرمودند: هر کس در روز سوم از ماه رجب، چهار رکعت نماز بخواند و پس از سوره فاتحه، آیات «وَ إِلهُکُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِیمُ... أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِیعاً وَ أَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعَذابِ» (بقره: 163-165) را قرائت کند، خداوند به او پاداشی عطا می‌کند که هیچ توصیف‌کننده‌ای قادر به وصف آن نیست.

[رقم الحدیث الکلی: 10168 - رقم الحدیث الباب: 12]

10168- 12- ⁽³⁾وَ عَنْهُ ع قَالَ: وَ مَنْ صَلَّی فِی النِّصْفِ مِنْ رَجَبٍ یَوْمَ خَمْسَةَ عَشَرَ عِنْدَ ارْتِفَاعِ النَّهَارِ خَمْسِینَ رَکْعَةً یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مَرَّةً وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ مَرَّةً خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَیَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

و از امام علیه‌السلام نقل شده است که فرمودند: هر کس در نیمه ماه رجب، در روز پانزدهم و هنگام بلند شدن روز (هنگام ارتفاع خورشید)، پنجاه رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، یک بار سوره فاتحه، یک بار سوره «قل هو الله احد» و یک بار سوره‌های معوذتین (فلق و ناس) را قرائت کند، از گناهان خود پاک می‌شود، همانند روزی که از مادر متولد شده است.

[رقم الحدیث الکلی: 10169 - رقم الحدیث الباب: 13]

10169- 13- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ فِی الْمِصْبَاحِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ سِرْحَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: تُصَلِّی لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ رَجَبٍ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ وَ سُورَةً فَإِذَا فَرَغْتَ مِنَ الصَّلَاةِ قَرَأْتَ بَعْدَ ذَلِکَ الْحَمْدَ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ- وَ سُورَةَ الْإِخْلَاصِ وَ آیَةَ الْکُرْسِیِّ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ وَ تَقُولُ بَعْدَ ذَلِکَ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ- ثُمَّ تَقُولُ اللَّهُ اللَّهُ رَبِّی لَا أُشْرِکُ بِهِ شَیْئاً مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ- وَ تَقُولُ فِی لَیْلَةِ سَبْعٍ وَ عِشْرِینَ مِثْلَهُ.

ترجمه:

از داود بن سرحان از امام صادق علیه‌السلام روایت شده که فرمودند: در شب نیمه ماه رجب، دوازده رکعت نماز به‌جا آورید. در هر رکعت، سوره حمد و یک سوره از قرآن قرائت شود. پس از پایان نماز، سوره حمد، معوذتین (فلق و ناس)، سوره اخلاص (قل هو الله احد) و آیه‌الکرسی را چهار بار بخوانید.

سپس چهار بار بگویید: «سبحان الله، الحمد لله، لا اله الا الله، والله اکبر.» پس از آن، این ذکر را تکرار کنید: «الله الله ربی، لا اُشرِکُ بهِ شیئاً، ما شاء الله، لا قُوّةَ الا باللهِ العلیّ العظیم.»

همچنین در شب بیست‌وهفتم ماه رجب، همانند این اعمال را انجام دهید.

[رقم الحدیث الکلی: 10170 - رقم الحدیث الباب: 14]

10170- 14- ⁽⁵⁾قَالَ الشَّیْخُ قَالَ ابْنُ أَبِی عُمَیْرٍ وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَی یَقْرَأُ بَعْدَ الِاثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً الْحَمْدَ- وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ وَ سُورَةَ الْإِخْلَاصِ- وَ سُورَةَ الْجَحْدِ سَبْعاً سَبْعاً وَ یَقُولُ بَعْدَ ذَلِکَ وَ ذَکَرَ الدُّعَاءَ.

ترجمه:

مرحوم شیخ نقل کرده است که ابن ابی عمیر در روایتی دیگر گفته است: پس از خواندن دوازده رکعت نماز، سوره حمد، معوذتین (فلق و ناس)، سوره اخلاص (قل هو الله احد)، و سوره جحد (یا أیها الکافرون) هر کدام هفت بار قرائت شود. پس از آن دعا ذکر شود.

[رقم الحدیث الکلی: 10171 - رقم الحدیث الباب: 15]

10171- 15- ⁽⁶⁾وَ عَنْ سَلْمَانَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا

مِنْ مُؤْمِنٍ وَ لَا مُؤْمِنَةٍ یُصَلِّی فِی هَذَا الشَّهْرِ ثَلَاثِینَ رَکْعَةً وَ هُوَ شَهْرُ رَجَبٍ- یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ إِلَّا مَحَا اللَّهُ عَنْهُ کُلَّ ذَنْبٍ عَمِلَهُ فِی صِغَرِهِ وَ کِبَرِهِ وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ مِنَ الْأَجْرِ کَمَنْ صَامَ ذَلِکَ الشَّهْرَ کُلَّهُ وَ کُتِبَ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْمُصَلِّینَ إِلَی السَّنَةِ الْمُقْبِلَةِ وَ رُفِعَ لَهُ کُلَّ یَوْمٍ ثَوَابُ ⁽¹⁾شَهِیدٍ مِنْ شُهَدَاءِ بَدْرٍ- وَ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِصَوْمِ کُلِّ یَوْمٍ یَصُومُهُ مِنْهُ عِبَادَةَ سَنَةٍ وَ رَفَعَ لَهُ أَلْفَ دَرَجَةٍ فَإِنْ صَامَ الشَّهْرَ کُلَّهُ أَنْجَاهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ وَ أَوْجَبَ لَهُ الْجَنَّةَ إِلَی أَنْ قَالَ قُلْتُ مَتَی أُصَلِّیهَا قَالَ تُصَلِّی فِی أَوَّلِهِ عَشْرَ رَکَعَاتٍ إِلَی أَنْ قَالَ وَ صَلِّ فِی وَسَطِ الشَّهْرِ عَشْرَ رَکَعَاتٍ وَ صَلِّ فِی آخِرِ الشَّهْرِ عَشْرَ رَکَعَاتٍ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی بَعْضِ صَلَوَاتِ رَجَبٍ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ⁽²⁾وَ تَقَدَّمَ أَیْضاً مَا یَدُلُّ عَلَیْهِ فِی نَافِلَةِ شَهْرِ رَمَضَانَ ⁽³⁾وَ اعْلَمْ أَنَّ ابْنَ طَاوُسٍ قَدْ رَوَی فِی الْإِقْبَالِ الصَّلَوَاتِ السَّابِقَةَ مِنْ رِوَایَاتِ الْکَفْعَمِیِّ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

و از سلمان نقل شده که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: هیچ مرد و زن مؤمنی نیست که در این ماه (ماه رجب) سی رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار، سوره «قل هو الله احد» سه بار و سوره «قل یا أیها الکافرون» سه بار قرائت کند، مگر این‌که خداوند تمام گناهان او را، چه در کودکی و چه در بزرگسالی، محو کند.

خداوند به او پاداشی می‌دهد معادل کسی که تمام این ماه را روزه گرفته است، و او را تا سال آینده در زمره نمازگزاران ثبت می‌کند. علاوه بر آن، هر روز برای او ثواب یک شهید از شهدای بدر را می‌نویسد.

خداوند با هر روز روزه‌ای که او در این ماه می‌گیرد، عبادت یک سال برای او می‌نویسد، هزار درجه برای او بلند می‌کند، و اگر تمام این ماه را روزه بگیرد، او را از آتش نجات داده و بهشت را برای او واجب می‌کند.

گفته شد: چه زمانی این نماز را بخوانم؟ رسول خدا فرمودند: در آغاز ماه ده رکعت، در وسط ماه ده رکعت، و در پایان ماه ده رکعت بخوانید. در هر رکعت، سوره حمد یک بار، سوره «قل هو الله احد» سه بار، و سوره «قل یا أیها الکافرون» سه بار قرائت کنید.

6- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ الرَّغَائِبِ لَیْلَةَ أَوَّلِ جُمُعَةٍ مِنْ رَجَبٍ‌

اشارة

⁽⁵⁾6 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ الرَّغَائِبِ لَیْلَةَ أَوَّلِ جُمُعَةٍ مِنْ رَجَبٍ

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز رغائب در شب اولین جمعه ماه رجب

[رقم الحدیث الکلی: 10172 - رقم الحدیث الباب: 1]

10172- 1- ⁽⁶⁾الْحَسَنُ بْنُ یُوسُفَ بْنِ الْمُطَهَّرِ الْعَلَّامَةُ فِی إِجَازَتِهِ لِبَنِی زُهْرَةَ بِإِسْنَادٍ

ذَکَرَهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص رَجَبٌ شَهْرُ اللَّهِ وَ شَعْبَانُ شَهْرِی وَ رَمَضَانُ شَهْرُ أُمَّتِی ثُمَّ قَالَ مَنْ صَامَهُ کُلَّهُ اسْتَوْجَبَ عَلَی اللَّهِ ثَلَاثَةَ أَشْیَاءَ مَغْفِرَةً لِجَمِیعِ مَا سَلَفَ مِنْ ذُنُوبِهِ وَ عِصْمَةً فِیمَا بَقِیَ مِنْ عُمُرِهِ وَ أَمَاناً مِنَ الْعَطَشِ یَوْمَ الْفَزَعِ الْأَکْبَرِ فَقَامَ شَیْخٌ ضَعِیفٌ وَ قَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ ص- إِنِّی عَاجِزٌ عَنْ صِیَامِهِ کُلِّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص صُمْ أَوَّلَ یَوْمٍ مِنْهُ فَإِنَّ الْحَسَنَةَ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا وَ أَوْسَطَ یَوْمٍ مِنْهُ وَ آخِرَ یَوْمٍ مِنْهُ فَإِنَّکَ تُعْطَی ثَوَابَ مَنْ صَامَهُ کُلَّهُ وَ لَکِنْ لَا تَغْفُلُوا عَنْ لَیْلَةِ أَوَّلِ جُمُعَةٍ مِنْهُ فَإِنَّهَا لَیْلَةٌ تُسَمِّیهَا الْمَلَائِکَةُ لَیْلَةَ الرَّغَائِبِ- وَ ذَلِکَ أَنَّهُ إِذَا مَضَی ثُلُثُ اللَّیْلِ لَا یَبْقَی مَلَکٌ فِی السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا وَ یَجْتَمِعُونَ فِی الْکَعْبَةِ وَ حَوَالَیْهَا وَ یَطَّلِعُ اللَّهُ عَلَیْهِمْ فَیَقُولُ لَهُمْ یَا مَلَائِکَتِی سَلُونِی مَا شِئْتُمْ فَیَقُولُونَ یَا رَبَّنَا حَاجَتُنَا إِلَیْکَ أَنْ تَغْفِرَ لِصُوَّامِ رَجَبٍ- فَیَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ فَعَلْتُ ذَلِکَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَا مِنْ أَحَدٍ یَصُومُ یَوْمَ الْخَمِیسِ- أَوَّلَ خَمِیسٍ مِنْ رَجَبٍ- ثُمَّ یُصَلِّی مَا بَیْنَ الْعِشَاءِ وَ الْعَتَمَةِ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً ⁽¹⁾فَإِذَا فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ صَلَّی عَلَیَّ سَبْعِینَ مَرَّةً یَقُولُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ عَلَی آلِهِ- ثُمَّ یَسْجُدُ وَ یَقُولُ فِی سُجُودِهِ سَبْعِینَ مَرَّةً سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلَائِکَةِ وَ الرُّوحِ- ثُمَّ یَرْفَعُ رَأْسَهُ وَ یَقُولُ رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ تَجَاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَلِیُّ الْأَعْظَمُ- ثُمَّ یَسْجُدُ سَجْدَةً ⁽²⁾وَ یَقُولُ فِیهَا مَا قَالَ فِی الْأُولَی ثُمَّ یَسْأَلُ اللَّهَ حَاجَتَهُ فِی سُجُودِهِ فَإِنَّهَا تُقْضَی قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَا یُصَلِّی عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ هَذِهِ الصَّلَاةَ إِلَّا غُفِرَ لَهُ جَمِیعُ ذُنُوبِهِ وَ لَوْ کَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ ⁽³⁾وَ یُشَفَّعُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِی سَبْعِ مِائَةٍ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ مِمَّنِ اسْتَوْجَبَ النَّارَ الْحَدِیثَ.

وَ هُوَ طَوِیلٌ یَشْتَمِلُ عَلَی ثَوَابٍ جَزِیلٍ

وَ رَوَاهُ ابْنُ طَاوُسٍ فِی الْإِقْبَالِ مُرْسَلًا عَنِ النَّبِیِّ ص نَحْوَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

حسن بن یوسف بن مطهر علامه در اجازه‌نامه خود به بنی زهرة، از طریق اسنادی که ذکر کرده، از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله نقل کرده است:

ماه رجب، ماه خداوند است؛ ماه شعبان، ماه من است؛ و ماه رمضان، ماه امت من است. سپس فرمودند: هر کس تمام ماه رجب را روزه بگیرد، سه چیز از سوی خداوند دریافت می‌کند: آمرزش همه گناهان گذشته، حفاظت در باقی‌مانده عمر، و امنیت از تشنگی در روز فزع اکبر.

شیخ ضعیفی برخاست و گفت: یا رسول‌الله، من توانایی روزه گرفتن تمام این ماه را ندارم. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند: اول، وسط، و آخر این ماه را روزه بگیر؛ زیرا هر حسنه‌ای ده برابر پاداش دارد و تو ثواب کسی را دریافت خواهی کرد که کل ماه را روزه گرفته است. سپس فرمودند: غفلت نکنید از شب اول جمعه این ماه، زیرا فرشتگان آن شب را "شب رغائب" می‌نامند.

در یک‌سوم شب، هیچ فرشته‌ای در آسمان‌ها و زمین نمی‌ماند مگر این‌که در کعبه و اطراف آن جمع شوند. خداوند بر آنان نظر می‌افکند و می‌گوید: ای فرشتگان من، هر چه می‌خواهید، بخواهید. آنان می‌گویند: پروردگارا، درخواست ما این است که روزه‌داران رجب را ببخشایی. خداوند عزوجل می‌فرماید: این کار را کردم.

سپس رسول خدا فرمودند: هر کس در روز پنجشنبه، اولین پنجشنبه ماه رجب، روزه بگیرد و بین نماز عشاء و عتمه، دوازده رکعت نماز بخواند؛ پس از آن، هفتاد مرتبه بر من درود فرستد و در سجده خود، هفتاد بار ذکر "سبّوح قدّوس ربّ الملائکة والروح" را بگوید. سپس سرش را بلند کند و بگوید: "ربّ اغفر و ارحم و تجاوز عمّا تعلم، إنّک أنت العلیّ الأعظم". دوباره به سجده برود و همان ذکر را تکرار کند و حاجت خود را در سجده از خداوند بخواهد؛ این حاجت برآورده خواهد شد.

رسول خدا فرمودند: سوگند به کسی که جان من در دست اوست، هیچ بنده‌ای این نماز را نمی‌خواند مگر این‌که تمامی گناهانش، حتی اگر به اندازه کف‌های دریا باشد، بخشیده می‌شود و در روز قیامت، می‌تواند هفتصد نفر از خانواده‌اش را که مستوجب آتش بودند، شفاعت کند.

این حدیث طولانی است و شامل ثواب‌های عظیم و فراوانی است.

7- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ کُلِّ لَیْلَةٍ مِنْ شَعْبَانَ وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽²⁾7 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ کُلِّ لَیْلَةٍ مِنْ شَعْبَانَ وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز هر شب ماه شعبان وکیفیت آن

[رقم الحدیث الکلی: 10173 - رقم الحدیث الباب: 1]

10173- 1- ⁽³⁾إِبْرَاهِیمُ بْنُ عَلِیٍّ الْکَفْعَمِیُّ فِی الْمِصْبَاحِ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: مَنْ صَلَّی فِی اللَّیْلَةِ الْأُولَی مِنْ شَعْبَانَ- مِائَةَ رَکْعَةٍ بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ- فَإِذَا سَلَّمَ قَرَأَ الْفَاتِحَةَ خَمْسِینَ مَرَّةً دَفَعَ اللَّهُ عَنْهُ شَرَّ أَهْلِ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ الْخَبَرَ وَ فِی الثَّانِیَةِ خَمْسِینَ بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ- وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ مَرَّةً مَرَّةً لَمْ یُکْتَبْ عَلَیْهِ سَیِّئَةٌ إِلَی أَنْ یَحُولَ عَلَیْهِ الْحَوْلُ الْخَبَرَ وَ فِی الثَّالِثَةِ رَکْعَتَیْنِ بِالْفَاتِحَةِ- وَ التَّوْحِیدِ خَمْساً وَ عِشْرِینَ مَرَّةً فُتِّحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ الْخَبَرَ وَ فِی الرَّابِعَةِ أَرْبَعِینَ بِالْحَمْدِ- وَ التَّوْحِیدِ خَمْساً وَ عِشْرِینَ مَرَّةً کُتِبَ لَهُ بِکُلِّ رَکْعَةٍ ثَوَابُ أَلْفِ سَنَةٍ الْخَبَرَ وَ فِی الْخَامِسَةِ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ- وَ التَّوْحِیدِ خَمْسَمِائَةٍ وَ یُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ (ص) ⁽⁴⁾بَعْدَ التَّسْلِیمِ سَبْعِینَ مَرَّةً قَضَی اللَّهُ لَهُ أَلْفَ حَاجَةٍ مِنْ حَوَائِجِ الدَّارَیْنِ وَ أُعْطِیَ بِعَدَدِ نُجُومِ السَّمَاءِ مُدُناً فِی الْجَنَّةِ- وَ فِی السَّادِسَةِ أَرْبَعاً بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ عَشْراً ⁽⁵⁾قَبَضَ اللَّهُ رُوحَهُ عَلَی السَّعَادَةِ الْخَبَرَ

وَ فِی السَّابِعَةِ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ- وَ التَّوْحِیدِ مِائَةً فِی الْأُولَی وَ فِی الثَّانِیَةِ بِالْحَمْدِ وَ آیَةِ الْکُرْسِیِّ مَرَّةً أَجَابَ اللَّهُ دُعَاءَهُ الْخَبَرَ وَ فِی الثَّامِنَةِ رَکْعَتَیْنِ فِی الْأُولَی بِالْحَمْدِ- وَ التَّوْحِیدِ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً وَ فِی الثَّانِیَةِ بِالْحَمْدِ- وَ قَوْلِهِ قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ ⁽¹⁾الْآیَةَ ثُمَّ یَقْرَأُ التَّوْحِیدَ خَمْسَ عَشْرَةَ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَ لَوْ کَانَتْ کَزَبَدِ الْبَحْرِ وَ کَأَنَّمَا قَرَأَ الْکُتُبَ الْأَرْبَعَ وَ فِی التَّاسِعَةِ أَرْبَعاً بِالْحَمْدِ وَ النَّصْرِ عَشْراً حَرَّمَ اللَّهُ جَسَدَهُ عَلَی النَّارِ الْخَبَرَ وَ فِی الْعَاشِرَةِ أَرْبَعاً بِالْحَمْدِ وَ آیَةِ الْکُرْسِیِّ ثَلَاثاً وَ الْکَوْثَرِ ثَلَاثاً کَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِائَةَ أَلْفِ حَسَنَةٍ الْخَبَرَ وَ فِی الْحَادِیَةَ عَشْرَةَ ثَمَانٍ بِالْحَمْدِ- وَ الْجَحْدِ عَشْراً لَا یُصَلِّیهَا إِلَّا مُؤْمِنٌ مُسْتَکْمِلُ الْإِیمَانِ وَ یُعْطَی بِکُلِّ رَکْعَةٍ رَوْضَةً مِنْ رِیَاضِ الْجَنَّةِ الْحَدِیثَ وَ فِی الثَّانِیَةَ عَشْرَةَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ بِالْحَمْدِ- وَ التَّکَاثُرِ عَشْراً غُفِرَتْ لَهُ ذُنُوبُ أَرْبَعِینَ سَنَةً الْخَبَرَ وَ فِی الثَّالِثَةَ عَشْرَةَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ التِّینِ- خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَیَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ وَ کَأَنَّمَا أَعْتَقَ مِائَتَیْ رَقَبَةٍ مِنْ وُلْدِ إِسْمَاعِیلَ- وَ أُعْطِیَ بَرَاءَةً مِنَ النِّفَاقِ وَ مُرَافَقَةَ النَّبِیِّ (ص) ⁽²⁾وَ إِبْرَاهِیمَ الْحَدِیثَ وَ فِی الرَّابِعَةَ عَشْرَةَ أَرْبَعاً بِالْحَمْدِ وَ الْعَصْرِ خَمْساً کَتَبَ اللَّهُ لَهُ ثَوَابَ الْمُصْلِحِینَ ⁽³⁾الْخَبَرَ وَ فِی الْخَامِسَةَ عَشْرَةَ أَرْبَعاً بَیْنَ الْعِشَاءَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ عَشْراً وَ یَقُولُ

بَعْدَ تَسْلِیمِهِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا عَشْراً یَا رَبِّ ارْحَمْنَا عَشْراً سُبْحَانَ الَّذِی یُحْیِی الْمَوْتَی وَ یُمِیتُ الْأَحْیَاءَ وَ هُوَ عَلَی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ عَشْراً اسْتُجِیبَ لَهُ الْخَبَرَ وَ فِی السَّادِسَةَ عَشْرَةَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ- وَ آیَةِ الْکُرْسِیِّ مَرَّةً وَ التَّوْحِیدِ خَمْسَ عَشْرَةَ أُعْطِیَ کَالنَّبِیِّ ص عَلَی نُبُوَّتِهِ وَ بُنِیَ لَهُ فِی الْجَنَّةِ مِائَةُ قَصْرٍ وَ فِی السَّابِعَةَ عَشْرَةَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ- وَ التَّوْحِیدِ سَبْعِینَ مَرَّةً وَ یُسَلِّمُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرُ اللَّهَ سَبْعِینَ مَرَّةً غَفَرَ اللَّهُ لَهُ وَ لَمْ یَکْتُبْ عَلَیْهِ خَطِیئَةً وَ فِی الثَّامِنَةَ عَشْرَةَ عَشْراً بِالْحَمْدِ وَ التَّوْحِیدِ خَمْساً قُضِیَتْ کُلُّ حَاجَةٍ طَلَبَهَا فِی لَیْلَتِهِ الْخَبَرَ وَ فِی التَّاسِعَةَ عَشْرَةَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ- وَ آیَةِ الْمُلْکِ خَمْساً غَفَرَ اللَّهُ لَهُ الْخَبَرَ وَ فِی الْعِشْرِینَ أَرْبَعاً بِالْحَمْدِ وَ النَّصْرِ خَمْسَ عَشْرَةَ لَمْ یَخْرُجْ مِنَ الدُّنْیَا حَتَّی یَرَانِی فِی نَوْمِهِ الْخَبَرَ وَ فِی الْحَادِیَةِ وَ الْعِشْرِینَ ثَمَانٍ بِالْحَمْدِ- وَ التَّوْحِیدِ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ مَرَّةً مَرَّةً ⁽¹⁾کُتِبَ لَهُ بِعَدَدِ نُجُومِ السَّمَاءِ حَسَنَاتٌ الْخَبَرَ وَ فِی الثَّانِیَةِ وَ الْعِشْرِینَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ الْجَحْدِ مَرَّةً ⁽²⁾وَ التَّوْحِیدِ خَمْسَ عَشْرَةَ مَرَّةً کُتِبَ اسْمُهُ فِی السَّمَاءِ الصِّدِّیقَ وَ جَاءَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ هُوَ فِی سِتْرِ اللَّهِ الْخَبَرَ وَ فِی الثَّالِثَةِ وَ الْعِشْرِینَ ثَلَاثِینَ بِالْحَمْدِ وَ الزَّلْزَلَةِ- نَزَعَ اللَّهُ الْغِلَّ وَ الْغِشَّ مِنْ قَلْبِهِ الْخَبَرَ

وَ فِی الرَّابِعَةِ وَ الْعِشْرِینَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ النَّصْرِ عَشْراً أُعْتِقَ مِنَ النَّارِ الْخَبَرَ وَ فِی الْخَامِسَةِ وَ الْعِشْرِینَ عَشْراً بِالْحَمْدِ وَ التَّکَاثُرِ- أُعْطِیَ ثَوَابَ الْآمِرِینَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّاهِینَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ ثَوَابَ سَبْعِینَ نَبِیّاً وَ فِی السَّادِسَةِ وَ الْعِشْرِینَ عَشْراً بِالْحَمْدِ- وَ آمَنَ الرَّسُولُ ⁽¹⁾عَشْراً عُوفِیَ مِنْ آفَاتِ الدَّارَیْنِ وَ أُعْطِیَ فِی الْقِیَامَةِ سِتَّةَ أَنْوَارٍ وَ فِی السَّابِعَةِ وَ الْعِشْرِینَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ الْأَعْلَی عَشْراً کَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَلْفَ أَلْفِ حَسَنَةٍ الْخَبَرَ وَ فِی الثَّامِنَةِ وَ الْعِشْرِینَ أَرْبَعاً بِالْحَمْدِ- وَ التَّوْحِیدِ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ مَرَّةً مَرَّةً بُعِثَ مِنْ قَبْرِهِ وَ وَجْهُهُ کَالْقَمَرِ لَیْلَةَ الْبَدْرِ- وَ یَدْفَعُ اللَّهُ عَنْهُ أَهْوَالَ یَوْمِ الْقِیَامَةِ الْحَدِیثَ وَ فِی التَّاسِعَةِ وَ الْعِشْرِینَ عَشْراً بِالْحَمْدِ مَرَّةً وَ التَّکَاثُرِ وَ التَّوْحِیدِ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ عَشْراً عَشْراً أُعْطِیَ ثَوَابَ الْمُجَاهِدِینَ الْخَبَرَ وَ فِی الثَّلَاثِینَ رَکْعَتَیْنِ بِالْحَمْدِ وَ الْأَعْلَی عَشْراً فَإِذَا سَلَّمَ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ (ص) ⁽²⁾مِائَةً أُعْطِیَ أَلْفَ مَدِینَةٍ فِی جَنَّةِ الْمَأْوَی الْخَبَرَ.

عَلِیُّ بْنُ مُوسَی بْنِ جَعْفَرِ بْنِ طَاوُسٍ فِی الْإِقْبَالِ عَنِ النَّبِیِّ ص وَ ذَکَرَ الصَّلَوَاتِ السَّابِقَةَ کَمَا رَوَاهَا الْکَفْعَمِیُّ وَ زِیَادَةً فِی الثَّوَابِ ⁽³⁾.

ترجمه:

ابراهیم بن علی کفعمی در کتاب «المصباح» از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله نقل کرده است:

در شب اول ماه شعبان: هر کس صد رکعت نماز بخواند که در هر رکعت، سوره حمد و سوره توحید (قل هو الله احد) قرائت شود و پس از سلام، سوره فاتحه را پنجاه بار بخواند، خداوند شر اهل آسمان و زمین را از او دفع می‌کند.

درشب دوم: پنجاه بار سوره حمد و توحید و یک بار معوذتین (فلق و ناس) قرائت کند. خداوند تا یک سال هیچ سیئه‌ای برای او ثبت نمی‌کند.

در شب سوم: دو رکعت نماز با سوره فاتحه و سوره توحید، که بیست‌وپنج بار قرائت شود. در این حالت، درهای بهشت برای او گشوده می‌شود.

درشب چهارم: چهل رکعت نماز بخواند که در هر رکعت، سوره حمد و سوره توحید بیست‌وپنج بار قرائت شود. ثواب هزار سال عبادت برای او نوشته می‌شود.

درشب پنجم: دو رکعت نماز بخواند که در آن سوره حمد و سوره توحید پانصد بار قرائت شود و پس از آن هفتاد بار بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله درود فرستد. خداوند هزار حاجت از نیازهای دنیا و آخرت او را برآورده می‌کند و به تعداد ستارگان آسمان، شهرهایی در بهشت به او عطا می‌شود.

درشب ششم: چهار رکعت نماز بخواند که در هر رکعت، سوره حمد و توحید ده بار قرائت شود. خداوند روح او را با سعادت قبض می‌کند.در شب هفتم: دو رکعت نماز بخواند. در رکعت اول، سوره حمد و توحید (قل هو الله احد) صد بار و در رکعت دوم، سوره حمد و آیه‌الکرسی یک بار قرائت شود. خداوند دعای او را اجابت می‌کند.

در شب هشتم: دو رکعت نماز بخواند. در رکعت اول، سوره حمد و توحید پانزده بار و در رکعت دوم، سوره حمد و آیه «قل إنما أنا بشرٌ مثلکم...» (کهف: 110) و توحید پانزده بار قرائت کند. خداوند گناهان او را حتی اگر به اندازه کف دریا باشد، می‌آمرزد و گویا کتاب‌های چهارگانه را خوانده است.

در شب نهم: چهار رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و سوره نصر ده بار قرائت شود. خداوند بدن او را بر آتش حرام می‌کند.

در شب دهم: چهار رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد، آیه‌الکرسی سه بار و سوره کوثر سه بار قرائت شود. خداوند برای او صد هزار حسنه می‌نویسد.

در شب یازدهم: هشت رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و سوره جحد (قل یا أیها الکافرون) ده بار قرائت شود. این نماز را جز مؤمنی کامل نمی‌خواند و برای هر رکعت، باغی از باغ‌های بهشت به او عطا می‌شود.

در شب دوازدهم: دوازده رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و سوره تکاثر ده بار قرائت شود. خداوند گناهان چهل ساله او را می‌آمرزد.

در شب سیزدهم: دو رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و سوره تین قرائت شود. او از گناهانش پاک می‌شود، همانند روزی که از مادر متولد شده است، گویا دویست برده از نسل اسماعیل را آزاد کرده و از نفاق رهایی یافته و همراهی با پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله و ابراهیم را نصیب خود کرده است.

در شب چهاردهم: چهار رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و سوره عصر پنج بار قرائت شود. خداوند ثواب اصلاح‌گران را برای او می‌نویسد.

در شب پانزدهم: چهار رکعت نماز بین نمازهای مغرب و عشاء بخواند. در هر رکعت، سوره حمد و توحید ده بار قرائت شود و پس از سلام، ده بار بگوید: «اللهم اغفر لنا، یا رب ارحمنا، سبحان الذی یحیی الموتی و یمیت الأحیاء و هو علی کل شیء قدیر.» دعای او پذیرفته می‌شود.در شب شانزدهم: دو رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار، آیه‌الکرسی یک بار و سوره توحید پانزده بار قرائت کند. خداوند مقامی شبیه مقام پیامبران به او می‌دهد و صد قصر در بهشت برای او بنا می‌کند.

در شب هفدهم: دو رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و توحید هفتاد بار قرائت کند. پس از نماز، هفتاد بار استغفار کند. خداوند تمام گناهان او را می‌آمرزد و هیچ خطایی بر او نمی‌نویسد.

در شب هجدهم: ده رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره توحید پنج بار قرائت شود. هر حاجتی که در آن شب بخواهد، برآورده می‌شود.

در شب نوزدهم: دو رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و آیه «تبارک الذی بیده الملک» پنج بار قرائت شود. خداوند تمام گناهان او را می‌آمرزد.

در شب بیستم: چهار رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره نصر پانزده بار قرائت کند. او از دنیا نمی‌رود تا پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله را در خواب ببیند.

در شب بیست‌ویکم: هشت رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار، توحید یک بار و معوذتین (فلق و ناس) یک بار قرائت شود. خداوند به تعداد ستارگان آسمان برای او حسنه می‌نویسد.

در شب بیست‌ودوم: دو رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار، سوره جحد (قل یا أیها الکافرون) یک بار و توحید پانزده بار قرائت کند. نام او در آسمان به‌عنوان صدیق ثبت می‌شود و در روز قیامت در ستر الهی ظاهر می‌گردد.

در شب بیست‌وسوم: سی رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره زلزله یک بار قرائت شود. خداوند کینه و حسد را از قلب او خارج می‌کند.در شب بیست‌وچهارم: دو رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره نصر ده بار قرائت شود. خداوند او را از آتش جهنم آزاد می‌کند.

در شب بیست‌وپنجم: بیست رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره تکاثر ده بار قرائت شود. خداوند ثواب امرکنندگان به معروف و نهی‌کنندگان از منکر و همچنین ثواب هفتاد پیامبر را به او عطا می‌کند.

در شب بیست‌وششم: بیست رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و آیه «آمن الرسول...» (بقره: 285) ده بار قرائت شود. خداوند او را از آفات دنیا و آخرت حفظ می‌کند و در قیامت شش نور به او عطا می‌کند.

در شب بیست‌وهفتم: دو رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره اعلی ده بار قرائت شود. خداوند برای او یک میلیون حسنه می‌نویسد.

در شب بیست‌وهشتم: چهار رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار، سوره توحید یک بار و معوذتین (فلق و ناس) یک بار قرائت شود. خداوند او را از قبر برمی‌انگیزد در حالی که چهره‌اش مانند ماه شب چهارده است و از او هراس‌های قیامت را دور می‌کند.

در شب بیست‌ونهم: بیست رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار، سوره تکاثر ده بار، سوره توحید ده بار و معوذتین (فلق و ناس) ده بار قرائت شود. خداوند به او ثواب مجاهدان را عطا می‌کند.

در شب سی‌ام: دو رکعت نماز بخواند. در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره اعلی ده بار قرائت شود. پس از سلام، صد بار بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله درود فرستد. خداوند هزار شهر در بهشت مأوا به او عطا می‌کند.

[رقم الحدیث الکلی: 10174 - رقم الحدیث الباب: 2]

10174- 2- ⁽⁴⁾وَ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ: مَنْ صَلَّی أَوَّلَ لَیْلَةٍ مِنْ شَعْبَانَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ وَ الْإِخْلَاصَ خَمْسَ عَشْرَةَ

مَرَّةً أَعْطَاهُ اللَّهُ ثَوَابَ اثْنَیْ عَشَرَ أَلْفَ شَهِیدٍ الْحَدِیثَ وَ فِیهِ ثَوَابٌ جَزِیلٌ.

ترجمه:

و از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده است: هر کس در شب اول ماه شعبان، دوازده رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره اخلاص (قل هو الله احد) پانزده بار قرائت کند، خداوند ثواب دوازده هزار شهید را به او عطا می‌کند.

و در این عمل، پاداش بسیار عظیمی نهفته است.

[رقم الحدیث الکلی: 10175 - رقم الحدیث الباب: 3]

10175- 3- ⁽¹⁾وَ عَنِ النَّبِیِّ ص مَنْ صَلَّی أَوَّلَ لَیْلَةٍ مِنْ شَعْبَانَ رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ ثَلَاثِینَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- فَإِذَا سَلَّمَ قَالَ اللَّهُمَّ هَذَا عَهْدِی عِنْدَکَ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ- حُفِظَ مِنْ إِبْلِیسَ وَ جُنُودِهِ وَ أَعْطَاهُ اللَّهُ ثَوَابَ الصِّدِّیقِینَ.

ترجمه:

و از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده است: هر کس در شب اول ماه شعبان دو رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره حمد یک بار و سوره «قل هو الله احد» را سی‌وسه بار قرائت کند، سپس پس از سلام بگوید: «اللهم هذا عهدی عندک إلی یوم القیامة» (خدایا، این عهد من نزد تو تا روز قیامت است)، خداوند او را از ابلیس و سپاهیانش حفظ می‌کند و ثواب صدیقین را به او عطا می‌نماید.

[رقم الحدیث الکلی: 10176 - رقم الحدیث الباب: 4]

10176- 4- ⁽²⁾وَ عَنْهُ ع مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ مِنْ أَوَّلِ شَعْبَانَ- وَ یَقُومُ لَیَالِیَهَا وَ صَلَّی رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ إِحْدَی عَشْرَةَ مَرَّةً دَفَعَ اللَّهُ عَنْهُ شَرَّ أَهْلِ السَّمَاوَاتِ وَ شَرَّ أَهْلِ الْأَرَضِینَ وَ شَرَّ إِبْلِیسَ وَ جُنُودِهِ وَ شَرَّ کُلِّ سُلْطَانٍ جَائِرٍ الْحَدِیثَ.

وَ فِیهِ ثَوَابٌ عَظِیمٌ.

ترجمه:

از امام علیه‌السلام روایت شده است: هر کس سه روز از ابتدای ماه شعبان را روزه بگیرد و شب‌های آن را به عبادت بپردازد و دو رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار و سوره «قل هو الله احد» یازده بار قرائت کند، خداوند شر اهل آسمان‌ها، اهل زمین‌ها، ابلیس و سپاهیان او و شر هر سلطان ظالمی را از او دور می‌کند.

و در این عمل، ثواب بسیار بزرگی وجود دارد.

[رقم الحدیث الکلی: 10177 - رقم الحدیث الباب: 5]

10177- 5- ⁽³⁾وَ عَنْهُ ع قَالَ: تَتَزَیَّنُ السَّمَاوَاتُ فِی کُلِّ خَمِیسٍ مِنْ شَعْبَانَ- فَتَقُولُ الْمَلَائِکَةُ إِلَهَنَا اغْفِرْ لِصَائِمِیهِ وَ أَجِبْ دُعَاءَهُمْ فَمَنْ صَلَّی فِیهِ رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ فَإِذَا سَلَّمَ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ مِائَةَ مَرَّةٍ قَضَی اللَّهُ لَهُ کُلَّ حَاجَةٍ مِنْ أَمْرِ دِینِهِ وَ دُنْیَاهُ الْحَدِیثَ.

ترجمه:

و از امام علیه‌السلام روایت شده است: آسمان‌ها در هر پنجشنبه از ماه شعبان آراسته می‌شوند. فرشتگان می‌گویند: «پروردگار ما، گناهان روزه‌داران این ماه را بیامرز و دعای آنان را اجابت کن.»

هر کس در این روز دو رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار و سوره «قل هو الله احد» صد بار قرائت کند و پس از سلام، صد مرتبه بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله درود بفرستد، خداوند تمام نیازهای او را در امور دینی و دنیوی برآورده می‌سازد.

[رقم الحدیث الکلی: 10178 - رقم الحدیث الباب: 6]

10178- 6- ⁽⁴⁾وَ عَنْهُ ع عَنْ جَبْرَئِیلَ ع فِی فَضْلِ لَیْلَةِ نِصْفِ شَعْبَانَ- فِی حَدِیثٍ طَوِیلٍ یَا مُحَمَّدُ مَنْ أَحْیَاهَا بِتَکْبِیرٍ وَ تَهْلِیلٍ وَ تَسْبِیحٍ وَ دُعَاءٍ وَ صَلَاةٍ وَ قِرَاءَةٍ وَ تَطَوُّعٍ وَ اسْتِغْفَارٍ کَانَتِ الْجَنَّةُ لَهُ مَنْزِلًا وَ مَقِیلًا وَ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ یَا مُحَمَّدُ مَنْ صَلَّی فِیهَا مِائَةَ رَکْعَةٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ فَإِذَا فَرَغَ

مِنَ الصَّلَاةِ قَرَأَ آیَةَ الْکُرْسِیِّ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ عَشْراً وَ سَبَّحَ اللَّهَ مِائَةَ مَرَّةٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مِائَةَ کَبِیرَةٍ وَ ذَکَرَ ثَوَاباً جَزِیلًا إِلَی أَنْ قَالَ فَأَحْیِهَا یَا مُحَمَّدُ وَ مُرْ أُمَّتَکَ بِإِحْیَائِهَا وَ التَّقَرُّبِ إِلَی اللَّهِ بِالْعَمَلِ فِیهَا فَإِنَّهَا لَیْلَةٌ شَرِیفَةٌ إِلَی أَنْ قَالَ هِیَ لَیْلَةٌ لَا یَدْعُو فِیهَا دَاعٍ إِلَّا اسْتُجِیبَ لَهُ وَ لَا سَائِلٌ إِلَّا أُعْطِیَ وَ لَا مُسْتَغْفِرٌ إِلَّا غُفِرَ لَهُ وَ لَا تَائِبٌ إِلَّا تِیبَ عَلَیْهِ مَنْ حُرِمَ خَیْرَهَا یَا مُحَمَّدُ فَقَدْ حُرِمَ.

ترجمه:

از امام علیه‌السلام روایت شده که جبرئیل علیه‌السلام در مورد فضیلت شب نیمه شعبان در حدیثی طولانی به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله گفت:

ای محمد، هر کس این شب را با تکبیر، تهلیل، تسبیح، دعا، نماز، قرائت قرآن، اعمال مستحب و استغفار زنده نگه دارد، بهشت برای او منزل و مقیل خواهد بود و خداوند گناهان گذشته و آینده او را می‌آمرزد.

ای محمد، هر کس در این شب صد رکعت نماز بخواند که در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار و سوره «قل هو الله احد» ده بار قرائت کند، و پس از پایان نماز، آیه‌الکرسی ده بار، سوره فاتحه ده بار و ذکر تسبیح صد بار بگوید، خداوند صد گناه کبیره او را می‌آمرزد و پاداشی بزرگ به او عطا می‌کند.

سپس گفت: ای محمد، این شب را زنده نگه دار و امت خود را به احیای این شب و تقرب به خداوند با انجام اعمال در آن فرمان ده، زیرا این شب شریفی است.

او ادامه داد: این شب، شبی است که هر کس در آن دعا کند، دعای او مستجاب می‌شود؛ هر کس درخواست کند، به او عطا می‌شود؛ هر کس استغفار کند، گناهانش بخشیده می‌شود؛ و هر کس توبه کند، توبه‌اش پذیرفته می‌شود.

هر کس از خیر این شب محروم شود، ای محمد، به یقین محروم شده است.

[رقم الحدیث الکلی: 10179 - رقم الحدیث الباب: 7]

10179- 7- ⁽¹⁾وَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ مِائَةَ رَکْعَةٍ بِأَلْفِ مَرَّةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- لَمْ یَمُتْ قَلْبُهُ یَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ الْحَدِیثَ وَ فِیهِ ثَوَابٌ عَظِیمٌ.

ترجمه:

و از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده است: هر کس در شب نیمه شعبان صد رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره «قل هو الله احد» را هزار بار قرائت کند، قلب او در روزی که قلب‌ها می‌میرند، نخواهد مرد.

و در این عمل، ثواب بسیار عظیمی نهفته است.

[رقم الحدیث الکلی: 10180 - رقم الحدیث الباب: 8]

10180- 8- ⁽²⁾وَ عَنْهُ ع مَنْ أَحْیَا لَیْلَةَ الْعِیدِ وَ لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- لَمْ یَمُتْ قَلْبُهُ یَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ.

أَقُولُ: وَ یَأْتِی مَا یَدُلُّ عَلَی بَعْضِ الْمَقْصُودِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ⁽³⁾.

ترجمه:

و از امام علیه‌السلام روایت شده است: هر کس شب عید و شب نیمه شعبان را با عبادت زنده نگه دارد، قلب او در روزی که قلب‌ها می‌میرند، نخواهد مرد.

8- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ لَیْلَةِ نِصْفِ شَعْبَانَ وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ الْإِکْثَارِ مِنَ الْعِبَادَةِ فِیهَا

اشارة

⁽⁴⁾8 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ لَیْلَةِ نِصْفِ شَعْبَانَ وَ کَیْفِیَّتِهَا وَ الْإِکْثَارِ مِنَ الْعِبَادَةِ فِیهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز شب نیمه ی شعبان و کیفیت آن و عبادت زیاد در آن شب

[رقم الحدیث الکلی: 10181 - رقم الحدیث الباب: 1]

10181- 1- ⁽⁵⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ ع مَا تَقُولُ فِی لَیْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- قَالَ یَغْفِرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِیهَا مِنْ خَلْقِهِ لِأَکْثَرَ مِنْ عَدَدِ شَعْرِ مِعْزَی کَلْبٍ- وَ یُنَزِّلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِیهَا مَلَائِکَتَهُ إِلَی السَّمَاءِ الدُّنْیَا وَ إِلَی الْأَرْضِ بِمَکَّةَ.

ترجمه:

از زراره نقل شده است که به امام باقر علیه‌السلام گفتم: درباره شب نیمه شعبان چه می‌فرمایید؟ ایشان فرمودند: خداوند عزوجل در این شب بیش از تعداد موهای بزهای قبیله کلب از آفریدگان خود می‌آمرزد.

و خداوند عزوجل فرشتگان خود را در این شب به آسمان دنیا و به زمین، در مکه، نازل می‌کند.

[رقم الحدیث الکلی: 10182 - رقم الحدیث الباب: 2]

10182- 2- ⁽¹⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا کَانَ ⁽²⁾النِّصْفُ مِنْ شَعْبَانَ فَصَلِّ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ فَإِذَا فَرَغْتَ فَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّی إِلَیْکَ فَقِیرٌ وَ إِنِّی عَائِذٌ بِکَ وَ مِنْکَ خَائِفٌ وَ بِکَ مُسْتَجِیرٌ رَبِّ لَا تُبَدِّلِ اسْمِی رَبِّ لَا تُغَیِّرْ جِسْمِی رَبِّ لَا تُجْهِدْ بَلَائِی أَعُوذُ بِعَفْوِکَ مِنْ عِقَابِکَ وَ أَعُوذُ بِرِضَاکَ مِنْ سَخَطِکَ وَ أَعُوذُ بِرَحْمَتِکَ مِنْ عَذَابِکَ وَ أَعُوذُ بِکَ مِنْکَ جَلَّ ثَنَاؤُکَ أَنْتَ کَمَا أَثْنَیْتَ عَلَی نَفْسِکَ وَ فَوْقَ مَا یَقُولُ الْقَائِلُونَ الْحَدِیثَ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ ⁽³⁾وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی مَسَارِّ الشِّیعَةِ مُرْسَلًا نَحْوَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:

از علی بن محمد نقل شده است که به امام صادق علیه‌السلام منسوب شده است:

وقتی نیمه شعبان فرا می‌رسد، چهار رکعت نماز به‌جا آورید. در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار و سوره اخلاص (قل هو الله احد) صد بار قرائت کنید.

پس از پایان نماز، این دعا را بخوانید:

«اللهم انی الیک فقیرٌ و انی عائذٌ بکَ و منکَ خائفٌ و بکَ مستجیرٌ. ربِّ لا تبدِّلِ اسمی، ربِّ لا تغیِّر جسمی، ربِّ لا تجهد بلائی. أعوذ بعفوکَ من عقابکَ، و أعوذ برضاکَ من سخطکَ، و أعوذ برحمتکَ من عذابکَ، و أعوذ بکَ منکَ، جلَّ ثناؤکَ، أنتَ کما أثنیتَ علی نفسکَ، و فوقَ ما یقول القائلون.»

[رقم الحدیث الکلی: 10183 - رقم الحدیث الباب: 3]

10183- 3- ⁽⁵⁾الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الطُّوسِیُّ فِی الْأَمَالِی عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْفَحَّامِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ حُمْدُونٍ الْهَرَوِیِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ (بْنِ السَّرِیِّ) ⁽⁶⁾عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ (عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ) ⁽⁷⁾عَنْ أَبِیهِ وَ عَمِّهِ عَبْدِ الْعَزِیزِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِی الْمِقْدَامِ عَنْ أَبِی یَحْیَی عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّادِقِ ع قَالَ: سُئِلَ الْبَاقِرُ ع عَنْ فَضْلِ لَیْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- فَقَالَ هِیَ أَفْضَلُ لَیْلَةٍ بَعْدَ لَیْلَةِ الْقَدْرِ- فِیهَا یَمْنَحُ اللَّهُ تَعَالَی الْعِبَادَ فَضْلَهُ وَ یَغْفِرُ لَهُمْ بِمَنِّهِ فَاجْتَهِدُوا فِی الْقُرْبَةِ إِلَی اللَّهِ فِیهَا فَإِنَّهَا لَیْلَةٌ آلَی اللَّهُ عَلَی نَفْسِهِ أَنْ لَا یَرُدَّ سَائِلًا لَهُ فِیهَا مَا لَمْ یَسْأَلْ مَعْصِیَةً وَ إِنَّهَا اللَّیْلَةُ الَّتِی جَعَلَهَا اللَّهُ لَنَا أَهْلَ الْبَیْتِ- بِإِزَاءِ مَا جَعَلَ لَیْلَةَ الْقَدْرِ لِنَبِیِّنَا ص-

فَاجْتَهِدُوا فِی الدُّعَاءِ وَ الثَّنَاءِ عَلَی اللَّهِ فَإِنَّهُ مَنْ سَبَّحَ اللَّهَ فِیهَا مِائَةَ مَرَّةٍ وَ حَمِدَهُ مِائَةَ مَرَّةٍ وَ کَبَّرَهُ مِائَةَ مَرَّةٍ غَفَرَ اللَّهُ تَعَالَی لَهُ مَا سَلَفَ مِنْ مَعَاصِیهِ وَ قَضَی لَهُ حَوَائِجَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ مَا الْتَمَسَهُ مِنْهُ وَ مَا عَلِمَ حَاجَتَهُ إِلَیْهِ وَ إِنْ لَمْ یَلْتَمِسْهُ مِنْهُ کَرَماً مِنْهُ تَعَالَی وَ تَفَضُّلًا عَلَی عِبَادِهِ قَالَ أَبُو یَحْیَی فَقُلْتُ لِسَیِّدِنَا الصَّادِقِ ع- أَیْشٍ الْأَدْعِیَةُ فِیهَا فَقَالَ إِذَا أَنْتَ صَلَّیْتَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فَصَلِّ رَکْعَتَیْنِ اقْرَأْ فِی الْأُولَی الْحَمْدَ- وَ سُورَةَ الْجَحْدِ وَ هِیَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ- وَ اقْرَأْ فِی الرَّکْعَةِ الثَّانِیَةِ بِالْحَمْدِ- وَ سُورَةِ التَّوْحِیدِ وَ هِیَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- فَإِذَا سَلَّمْتَ قُلْتَ سُبْحَانَ اللَّهِ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ مَرَّةً وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ مَرَّةً وَ اللَّهُ أَکْبَرُ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِینَ مَرَّةً فَإِذَا فَرَغَ سَجَدَ وَ یَقُولُ یَا رَبِّ عِشْرِینَ مَرَّةً- یَا مُحَمَّدُ سَبْعَ مَرَّاتٍ- لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ- مَا شَاءَ اللَّهُ عَشْرَ مَرَّاتٍ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تُصَلِّی عَلَی النَّبِیِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ تَسْأَلُ اللَّهَ حَاجَتَکَ فَوَ اللَّهِ لَوْ سَأَلْتَ بِهَا بِفَضْلِهِ وَ کَرَمِهِ عَدَدَ الْقَطْرِ لَبَلَّغَکَ اللَّهُ إِیَّاهَا بِکَرَمِهِ وَ فَضْلِهِ.

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ فِی الْمِصْبَاحِ عَنْ أَبِی یَحْیَی الصَّنْعَانِیِّ نَحْوَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از ابویحیی روایت شده که امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

امام باقر علیه‌السلام درباره فضیلت شب نیمه شعبان فرمودند: این شب برترین شب پس از شب قدر است. در این شب، خداوند متعال فضل خود را به بندگان عطا کرده و به فضل خویش آنان را می‌آمرزد. در این شب برای قرب به خداوند تلاش کنید، زیرا این شبی است که خداوند به خود عهد بسته که هیچ درخواست‌کننده‌ای را، تا زمانی که درخواست او گناه نباشد، رد نکند.

این شب برای ما اهل بیت به منزله شب قدر برای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله قرار داده شده است. پس در دعا و ستایش خداوند کوشش کنید، زیرا هر کس در این شب صد مرتبه «سبحان الله»، صد مرتبه «الحمد لله» و صد مرتبه «الله اکبر» بگوید، خداوند متعال گناهان گذشته او را می‌آمرزد و نیازهای دنیا و آخرت او را، چه آنچه از خدا خواسته و چه آنچه به خاطر کرامتش نخواسته باشد، برآورده می‌کند.

ابویحیی گفت: به امام صادق علیه‌السلام عرض کردم: چه دعایی در این شب خوانده شود؟ فرمودند: زمانی که نماز عشاء را به جا آوردی، دو رکعت نماز بخوان. در رکعت اول، سوره حمد و سوره «قل یا أیها الکافرون» را بخوان، و در رکعت دوم، سوره حمد و سوره «قل هو الله احد» را. پس از سلام، 33 بار «سبحان الله»، 33 بار «الحمد لله» و 34 بار «الله اکبر» بگو.

سپس به سجده برو و بگو: «یا رب» بیست بار، «یا محمد» هفت بار، «لا حول و لا قوة إلا بالله» ده بار، «ما شاء الله» ده بار، و دوباره «لا قوة إلا بالله» ده بار. سپس بر پیامبر و آل او درود بفرست و حاجت خود را از خداوند بخواه. سوگند به خدا که اگر به تعداد قطرات باران درخواست کنی، خداوند آن را به کرامت و فضل خود برآورده می‌کند.

[رقم الحدیث الکلی: 10184 - رقم الحدیث الباب: 4]

10184- 4- ⁽²⁾وَ عَنْ أَبِی یَحْیَی عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ وَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ وَ رَوَاهُ عَنْهُمَا ثَلَاثُونَ رَجُلًا مِمَّنْ یُوثَقُ بِهِمْ قَالا وَ إِذَا کَانَ لَیْلَةُ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَصَلِّ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ فَإِذَا فَرَغْتَ فَقُلْ وَ ذَکَرَ الدُّعَاءَ.

ترجمه:

از ابویحیی نقل شده که امام باقر و امام صادق علیهماالسلام فرمودند و این حدیث را سی تن از افراد مورد اعتماد روایت کرده‌اند:

وقتی شب نیمه شعبان فرا می‌رسد، چهار رکعت نماز بخوان. در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار و سوره «قل هو الله احد» صد بار قرائت کن.

پس از پایان نماز، دعایی را که ذکر شده است بخوان.

[رقم الحدیث الکلی: 10185 - رقم الحدیث الباب: 5]

10185- 5- ⁽³⁾وَ عَنْ عَمْرِو بْنِ ثَابِتٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنِ الْبَاقِرِ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ صَلَّی لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ مِائَةَ رَکْعَةٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ لَمْ یَمُتْ حَتَّی یَرَی مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ أَوْ تُرَی لَهُ.

ترجمه:

از محمد بن مروان از امام باقر علیه‌السلام نقل شده است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند:

هر کس در شب نیمه شعبان صد رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار و سوره «قل هو الله احد» ده بار قرائت کند، تا زمانی که بمیرد، جایگاه خود در بهشت را خواهد دید یا برای او آشکار خواهد شد.

[رقم الحدیث الکلی: 10186 - رقم الحدیث الباب: 6]

10186- 6- ⁽¹⁾وَ عَنِ التَّلَّعُکْبَرِیِّ عَنْ سَالِمٍ مَوْلَی أَبِی حُذَیْفَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ تَطَهَّرَ لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- فَأَحْسَنَ الطُّهْرَ وَ لَبِسَ ثَوْبَیْنِ نَظِیفَیْنِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَی مُصَلَّاهُ فَصَلَّی الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَلَّی بَعْدَهَا رَکْعَتَیْنِ یَقْرَأُ فِی أَوَّلِ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ وَ ثَلَاثَ آیَاتٍ مِنْ أَوَّلِ الْبَقَرَةِ- وَ آیَةَ الْکُرْسِیِّ وَ ثَلَاثَ آیَاتٍ مِنْ آخِرِهَا ثُمَّ یَقْرَأُ فِی الرَّکْعَةِ الثَّانِیَةِ الْحَمْدَ- وَ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ سَبْعَ مَرَّاتٍ ثُمَّ یُسَلِّمُ وَ یُصَلِّی بَعْدَهَا أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَقْرَأُ فِی أَوَّلِ رَکْعَةٍ یس- وَ فِی الثَّانِیَةِ حم الدُّخَانَ- وَ فِی الثَّالِثَةِ الم السَّجْدَةَ- وَ فِی الرَّابِعَةِ تَبَارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ- ثُمَّ یُصَلِّی بَعْدَهَا مِائَةَ رَکْعَةٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ الْحَمْدِ مَرَّةً وَاحِدَةً قَضَی اللَّهُ لَهُ ثَلَاثَ حَوَائِجَ إِمَّا فِی عَاجِلِ الدُّنْیَا أَوْ فِی آجِلِ الْآخِرَةِ ثُمَّ إِنْ سَأَلَ أَنْ یَرَانِی مِنْ لَیْلَتِهِ یَرَانِی.

ترجمه:

از سالم، غلام ابوحذیفه نقل شده است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند:

هر کس در شب نیمه شعبان وضو بگیرد و آن را به بهترین شکل انجام دهد و دو لباس پاک و تمیز بپوشد و سپس به محل نماز خود برود، ابتدا نماز عشاء را به جا آورد و سپس دو رکعت نماز بخواند. در رکعت اول، سوره فاتحه و سه آیه از ابتدای سوره بقره و آیه‌الکرسی و سه آیه از انتهای سوره بقره را قرائت کند؛ و در رکعت دوم، سوره فاتحه و سوره «قل أعوذ برب الناس» هفت بار، سوره «قل أعوذ برب الفلق» هفت بار، و سوره «قل هو الله احد» هفت بار قرائت کند. سپس سلام دهد.

پس از آن، چهار رکعت نماز بخواند. در رکعت اول، سوره یس؛ در رکعت دوم، سوره حم دخان؛ در رکعت سوم، سوره الم سجده؛ و در رکعت چهارم، سوره تبارک الذی بیده الملک قرائت کند.

پس از آن، صد رکعت نماز به جا آورد که در هر رکعت، سوره «قل هو الله احد» ده بار و سوره فاتحه یک بار قرائت شود.

خداوند سه حاجت او را، چه در دنیا و چه در آخرت، برآورده می‌کند. اگر در آن شب از خداوند بخواهد که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را ببیند، این خواسته برآورده خواهد شد.

[رقم الحدیث الکلی: 10187 - رقم الحدیث الباب: 7]

10187- 7- ⁽²⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَدَقَةَ الْعَنْبَرِیِّ عَنْ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ ⁽³⁾ع قَالَ: الصَّلَاةُ لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ أَرْبَعُ رَکَعَاتٍ تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ مِائَتَیْنِ وَ خَمْسِینَ مَرَّةً ثُمَّ تَجْلِسُ وَ تَتَشَهَّدُ وَ تُسَلِّمُ وَ تَدْعُو بَعْدَ التَّسْلِیمِ وَ ذَکَرَ الدُّعَاءَ.

ترجمه:

از محمد بن صدقه عنبری از امام موسی بن جعفر علیه‌السلام روایت شده است که فرمودند:

نماز شب نیمه شعبان چهار رکعت است. در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار و سوره «قل هو الله احد» دویست و پنجاه بار قرائت شود. سپس بنشینید، تشهد و سلام بگویید و پس از سلام، دعا کنید.

[رقم الحدیث الکلی: 10188 - رقم الحدیث الباب: 8]

10188- 8- ⁽⁴⁾وَ عَنِ الْحَسَنِ الْبَصْرِیِّ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ: فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ یَعْنِی لَیْلَةَ نِصْفِ شَعْبَانَ هَبَطَ عَلَیَّ جَبْرَئِیلُ- فَقَالَ یَا مُحَمَّدُ مُرْ أُمَّتَکَ إِذَا کَانَ لَیْلَةُ نِصْفِ شَعْبَانَ- أَنْ یُصَلِّیَ أَحَدُهُمْ عَشْرَ رَکَعَاتٍ یَتْلُو فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ یَسْجُدُ وَ یَقُولُ فِی سُجُودِهِ اللَّهُمَّ لَکَ سَجَدَ سَوَادِی وَ خَیَالِی وَ بَیَاضِی یَا عَظِیمَ کُلِّ عَظِیمٍ اغْفِرْ لِی ذَنْبِیَ الْعَظِیمَ فَإِنَّهُ لَا یَغْفِرُهُ غَیْرُکَ فَإِنَّهُ مَنْ فَعَلَ

ذَلِکَ مَحَا اللَّهُ عَنْهُ اثْنَتَیْنِ وَ سَبْعِینَ أَلْفَ سَیِّئَةٍ وَ کَتَبَ لَهُ مِنَ الْحَسَنَاتِ مِثْلَهَا وَ مَحَا اللَّهُ عَنْ وَالِدَیْهِ سَبْعِینَ أَلْفَ سَیِّئَةٍ.

وَ

رَوَاهُ الصَّدُوقُ فِی کِتَابِ فَضَائِلِ شَعْبَانَ عَنْ عُبْدُوسِ بْنِ عَلِیٍّ الْجُرْجَانِیِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْزُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِیدٍ الطَّائِیِّ عَنْ عَبَّادِ بْنِ صُهَیْبٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَیَّانَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ ع ⁽¹⁾قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ فِی آخِرِ حَدِیثٍ طَوِیلٍ فِی لَیْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ: فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ هَبَطَ عَلَیَّ حَبِیبِی جَبْرَئِیلُ وَ ذَکَرَ نَحْوَهُ ⁽²⁾

فقال لی یا محمد مر أمتک إذا کانت لیلة النصف من شعبان أن یصلی أحدهم عشر رکعات فی کل رکعة یتلو فاتحة الکتاب و قل هو اللّه أحد عشر مرّات ثمّ یسجد و یقول فی سجوده اللّهمّ سجد لک سوادی و جنانی و بیاضی یا عظیم کل عظیم اغفر لی ذنبی العظیم فانه لا یغفره غیرک یا عظیم فإذا فعل ذلک غفر اللّه له اثنتین و سبعین ألف سیئة و کتب له من الحسنات مثلها و محا اللّه عن والدیه سبعین ألف سیئة.-

ترجمه:

از حسن بصری از عایشه نقل شده است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمودند:

در این شب، یعنی شب نیمه شعبان، جبرئیل بر من نازل شد و گفت: ای محمد، امتت را فرمان بده که وقتی شب نیمه شعبان فرا می‌رسد، هر یک از آنان ده رکعت نماز بخوانند. در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار و سوره «قل هو الله احد» ده بار قرائت کنند. سپس به سجده رفته و در سجده بگویند:

«اللهم لک سجد سوادی و خیالی و بیاضی یا عظیم کل عظیم اغفر لی ذنبی العظیم فإنه لا یغفره غیرک.»

هر کس چنین کند، خداوند از او هفتاد و دو هزار گناه را محو کرده و به همان تعداد حسنات برای او می‌نویسد، و از والدین او نیز هفتاد هزار گناه را پاک می‌کند.

[رقم الحدیث الکلی: 10189 - رقم الحدیث الباب: 9]

10189- 9- ⁽³⁾وَ عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ قَالَ کَانَ عَلِیٌّ ع یَقُولُ یُعْجِبُنِی أَنْ یُفَرِّغَ الرَّجُلُ نَفْسَهُ فِی السَّنَةِ أَرْبَعَ لَیَالٍ لَیْلَةَ الْفِطْرِ وَ لَیْلَةَ الْأَضْحَی- وَ لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- وَ أَوَّلَ لَیْلَةٍ مِنْ رَجَبٍ.

وَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ مِثْلَهُ ⁽⁴⁾.

ترجمه:از اسماعیل بن موسی بن جعفر از پدرش نقل شده است که امام علی علیه‌السلام فرمودند:

مرا خوش می‌آید که انسان در طول سال خود را در چهار شب فارغ گرداند: شب عید فطر، شب عید قربان، شب نیمه شعبان، و شب اول ماه رجب.

[رقم الحدیث الکلی: 10190 - رقم الحدیث الباب: 10]

10190- 10- ⁽⁵⁾عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِیٍّ ع قَالَ: إِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تُحَافِظَ عَلَی لَیْلَةِ الْفِطْرِ وَ لَیْلَةِ النَّحْرِ- وَ أَوَّلِ لَیْلَةٍ مِنَ الْمُحَرَّمِ- وَ لَیْلَةِ عَاشُورَاءَ وَ أَوَّلِ لَیْلَةٍ مِنْ رَجَبٍ- وَ لَیْلَةِ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَافْعَلْ وَ أَکْثِرْ فِیهِنَّ مِنَ الدُّعَاءِ وَ الصَّلَاةِ وَ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ.

ترجمه:

از حارث بن عبدالله از امام علی علیه‌السلام نقل شده است:

اگر می‌توانی شب عید فطر، شب عید قربان، شب اول محرم، شب عاشورا، شب اول رجب و شب نیمه شعبان را گرامی بداری، چنین کن. و در این شب‌ها به دعا، نماز و تلاوت قرآن بسیار بپرداز.

[رقم الحدیث الکلی: 10191 - رقم الحدیث الباب: 11]

10191- 11- ⁽¹⁾وَ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعْدٍ عَنِ الرِّضَا ع قَالَ: کَانَ عَلِیٌّ ع لَا یَنَامُ ثَلَاثَ لَیَالٍ- لَیْلَةَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ- وَ لَیْلَةَ الْفِطْرِ وَ لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- وَ فِیهَا تُقَسَّمُ الْأَرْزَاقُ وَ الْآجَالُ وَ مَا یَکُونُ فِی السَّنَةِ.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی مَسَارِّ الشِّیعَةِ مُرْسَلًا نَحْوَهُ ⁽²⁾.

ترجمه:

امام علی علیه‌السلام در سه شب نمی‌خوابید: شب بیست‌وسوم ماه رمضان، شب عید فطر، و شب نیمه شعبان. زیرا در این شب‌ها، ارزاق و مدت عمرها و آنچه در طول سال خواهد بود، تقسیم می‌شود.

[رقم الحدیث الکلی: 10192 - رقم الحدیث الباب: 12]

10192- 12- ⁽³⁾وَ عَنْ زَیْدِ بْنِ عَلِیٍّ قَالَ: کَانَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع یَجْمَعُنَا جَمِیعاً لَیْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ- ثُمَّ یُجَزِّئُ اللَّیْلَ أَجْزَاءً ثَلَاثَةً فَیُصَلِّی بِنَا جُزْءاً ثُمَّ یَدْعُو فَنُؤَمِّنُ عَلَی دُعَائِهِ ثُمَّ یَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَ نَسْتَغْفِرُهُ وَ نَسْأَلُهُ الْجَنَّةَ حَتَّی یَنْفَجِرَ الْفَجْرُ ⁽⁴⁾.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ ⁽⁵⁾وَ عَلَی اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ جَعْفَرٍ لَیْلَةَ نِصْفِ شَعْبَانَ ⁽⁶⁾.

ترجمه:

از زید بن علی نقل شده است که فرمود:

امام علی بن حسین علیه‌السلام ما را در شب نیمه شعبان گرد هم جمع می‌کرد. سپس شب را به سه بخش تقسیم می‌کرد. در بخشی از شب، با ما نماز می‌خواند، سپس دعا می‌کرد و ما بر دعای او آمین می‌گفتیم. سپس خداوند را استغفار می‌کرد و ما نیز استغفار می‌کردیم و از او طلب بهشت می‌کردیم، تا اینکه سپیده‌دم طلوع می‌کرد.

9- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ لَیْلَةِ الْمَبْعَثِ وَ یَوْمِ الْمَبْعَثِ وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽⁷⁾9 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ لَیْلَةِ الْمَبْعَثِ وَ یَوْمِ الْمَبْعَثِ وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز شب مبعث و روز مبعث وکیفیت آن

[رقم الحدیث الکلی: 10193 - رقم الحدیث الباب: 1]

10193- 1- ⁽⁸⁾مُحَمَّدُ بْنُ یَعْقُوبَ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ رَفَعَهُ فِی حَدِیثٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع یَوْمُ سَبْعَةٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ رَجَبٍ نُبِّئَ فِیهِ رَسُولُ اللَّهِ ص- مَنْ صَلَّی فِیهِ أَیَّ وَقْتٍ شَاءَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ بِأُمِّ الْقُرْآنِ- وَ سُورَةٍ مَا تَیَسَّرَ فَإِذَا فَرَغَ وَ سَلَّمَ جَلَسَ مَکَانَهُ ثُمَّ قَرَأَ أُمَّ الْقُرْآنِ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ وَ الْمُعَوِّذَاتِ الثَّلَاثَ کُلَّ وَاحِدَةٍ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ فَإِذَا

فَرَغَ وَ هُوَ فِی مَکَانِهِ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ ثُمَّ یَقُولُ اللَّهُ اللَّهُ رَبِّی لَا أُشْرِکُ بِهِ شَیْئاً أَرْبَعَ مَرَّاتٍ ثُمَّ یَدْعُو فَلَا یَدْعُو بِشَیْ‌ءٍ إِلَّا اسْتُجِیبَ لَهُ فِی کُلِّ حَاجَةٍ إِلَّا أَنْ یَدْعُوَ فِی جَائِحَةٍ ⁽¹⁾أَوْ قَطِیعَةِ رَحِمٍ.

وَ رَوَاهُ الْمُفِیدُ فِی مَسَارِّ الشَّیعَةِ ⁽²⁾وَ فِی الْمُقْنِعَةِ مُرْسَلًا نَحْوَهُ ⁽³⁾

مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَعْقُوبَ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ أَسْقَطَ قَوْلَهُ وَ الْمُعَوِّذَاتِ الثَّلَاثَ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ ⁽⁴⁾

ترجمه:

از علی بن محمد روایت شده است که امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

در روز بیست‌وهفتم ماه رجب که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله به پیامبری برگزیده شد، هر کس در هر زمانی که بخواهد، دوازده رکعت نماز به جا آورد، در هر رکعت سوره فاتحه (ام‌القرآن) و هر سوره‌ای که میسر است، قرائت کند.

پس از اتمام نماز و سلام، در جای خود بنشیند و چهار بار سوره فاتحه و هر یک از سه معوذات (قل أعوذ برب الناس، قل أعوذ برب الفلق، قل هو الله احد) را چهار بار قرائت کند.

پس از آن، چهار بار بگوید: «لا إله إلا الله، والله أکبر، والحمد لله، وسبحان الله، ولا حول ولا قوة إلا بالله.» سپس چهار بار بگوید: «الله الله ربی، لا أُشرِکُ بِهِ شیئاً.»

سپس دعا کند و هر حاجتی که بخواهد، برآورده خواهد شد، مگر اینکه در مورد بلایی (جائحه) دعا کند.

[رقم الحدیث الکلی: 10194 - رقم الحدیث الباب: 2]

10194- 2- ⁽⁵⁾وَ فِی الْمِصْبَاحِ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ ع أَنَّهُ قَالَ: صَلِّ لَیْلَةَ سَبْعٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ رَجَبٍ- أَیَّ وَقْتٍ شِئْتَ مِنَ اللَّیْلِ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ- وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ فَإِذَا فَرَغْتَ قُلْتَ وَ أَنْتَ فِی مَکَانِکَ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ- ثُمَّ ادْعُ بَعْدُ بِمَا شِئْتَ.

ترجمه:

از صالح بن عقبه از امام حسن عسکری علیه‌السلام روایت شده است که فرمودند:

در شب بیست‌وهفتم ماه رجب، هر زمانی که خواستید، دوازده رکعت نماز بخوانید. در هر رکعت، سوره فاتحه (الحمد) و دو سوره معوذتین (قل أعوذ برب الناس و قل أعوذ برب الفلق) و سوره «قل هو الله احد» را چهار بار قرائت کنید.

پس از پایان نماز، در همان مکان چهار بار بگویید: «لا إله إلا الله، والله أکبر، والحمد لله، وسبحان الله، ولا حول ولا قوة إلا بالله.»

سپس دعا کنید و هر چه خواستید، از خداوند بخواهید.

[رقم الحدیث الکلی: 10195 - رقم الحدیث الباب: 3]

10195- 3- ⁽⁶⁾وَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ الرِّضَا ع أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ فِی رَجَبٍ لَلَیْلَةً خَیْرٌ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَیْهِ الشَّمْسُ وَ هِیَ لَیْلَةُ سَبْعٍ وَ عِشْرِینَ مِنْ رَجَبٍ- فِیهَا نُبِّئَ رَسُولُ اللَّهِ ص فِی صَبِیحَتِهَا وَ إِنَّ لِلْعَامِلِ فِیهَا مِنْ شِیعَتِنَا أَجْرَ عَمَلِ سِتِّینَ سَنَةً قِیلَ لَهُ وَ مَا الْعَمَلُ فِیهَا أَصْلَحَکَ اللَّهُ قَالَ إِذَا صَلَّیْتَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ وَ أَخَذْتَ مَضْجَعَکَ ثُمَّ اسْتَیْقَظْتَ أَیَّ سَاعَةٍ

شِئْتَ مِنَ اللَّیْلِ قَبْلَ الزَّوَالِ صَلَّیْتَ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ رَکْعَةً تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ- وَ سُورَةً مِنْ خِفَافِ الْمُفَصَّلِ إِلَی الْحَمْدِ- فَإِذَا سَلَّمْتَ فِی کُلِّ شَفْعٍ وَ جَلَسْتَ بَعْدَ التَّسْلِیمِ وَ قَرَأْتَ الْحَمْدَ سَبْعاً وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ سَبْعاً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ سَبْعاً وَ قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ سَبْعاً وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ وَ آیَةَ الْکُرْسِیِّ سَبْعاً سَبْعاً.

ترجمه:

در ماه رجب، شبی وجود دارد که بهتر از هر چیزی است که خورشید بر آن طلوع کرده است، و آن شب بیست‌وهفتم ماه رجب است؛ شبی که پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله در صبح آن به نبوت برگزیده شد.

کسی که در این شب از شیعیان ما عمل کند، پاداش شصت سال عبادت را خواهد داشت. از ایشان پرسیده شد: چه عملی در این شب باید انجام داد؟ فرمودند: وقتی نماز عشاء آخر را خواندی و به خواب رفتی، هر زمان که پیش از زوال شب از خواب برخاستی، دوازده رکعت نماز بخوان.

در هر رکعت، سوره فاتحه (الحمد) و یک سوره کوتاه از مفصّلات را قرائت کن. پس از هر دو رکعت و سلام، بنشین و هفت مرتبه سوره فاتحه، هفت مرتبه معوذتین (قل أعوذ برب الناس و قل أعوذ برب الفلق)، هفت مرتبه سوره «قل هو الله احد»، هفت مرتبه سوره «قل یا أیها الکافرون»، هفت مرتبه سوره «إنا أنزلناه» و هفت مرتبه آیه‌الکرسی را بخوان.

[رقم الحدیث الکلی: 10196 - رقم الحدیث الباب: 4]

10196- 4- ⁽¹⁾وَ عَنِ الرَّیَّانِ بْنِ الصَّلْتِ قَالَ: صَامَ أَبُو جَعْفَرٍ الثَّانِی ع- لَمَّا کَانَ بِبَغْدَادَ یَوْمَ النِّصْفِ مِنْ رَجَبٍ- وَ یَوْمَ سَبْعٍ وَ عِشْرِینَ مِنْهُ وَ صَامَ مَعَهُ جَمِیعُ حَشَمِهِ وَ أَمَرَنَا أَنْ نُصَلِّیَ الصَّلَاةَ الَّتِی هِیَ اثْنَتَا عَشْرَةَ رَکْعَةً تَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ الْحَمْدَ وَ سُورَةً فَإِذَا فَرَغْتَ قَرَأْتَ الْحَمْدَ أَرْبَعاً وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ أَرْبَعاً وَ الْمُعَوِّذَتَیْنِ أَرْبَعاً وَ قُلْتَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ وَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ أَرْبَعاً اللَّهُ اللَّهُ رَبِّی لَا أُشْرِکُ بِهِ شَیْئاً أَرْبَعاً لَا أُشْرِکُ بِرَبِّی أَحَداً أَرْبَعاً.

أَقُولُ: وَ تَقَدَّمَ مَا یَدُلُّ عَلَی ذَلِکَ فِی صَلَاةِ لَیْلَةِ نِصْفِ رَجَبٍ ⁽²⁾.

ترجمه:

از ریان بن صلت نقل شده است:

امام جواد علیه‌السلام هنگامی که در بغداد بودند، در روز نیمه رجب و روز بیست‌وهفتم آن روزه می‌گرفتند و تمام اهل خانه ایشان نیز روزه می‌گرفتند. ایشان به ما دستور دادند که نمازی به‌جا آوریم که شامل دوازده رکعت باشد. در هر رکعت، سوره فاتحه و یک سوره قرائت شود.

پس از اتمام نماز، چهار مرتبه سوره فاتحه، چهار مرتبه سوره «قل هو الله احد»، چهار مرتبه معوذتین (قل أعوذ برب الناس و قل أعوذ برب الفلق) قرائت کنید و سپس چهار مرتبه بگویید:

«لا إله إلا الله، والله أکبر، وسبحان الله، والحمد لله، ولا حول ولا قوة إلا بالله العلی العظیم.»

و چهار مرتبه بگویید: «الله الله ربی، لا أُشْرِکُ بِهِ شَیْئاً.» و چهار مرتبه بگویید: «لا أُشْرِکُ بِرَبِّی أَحَداً.»

10- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ فَاطِمَةَ وَ کَیْفِیَّتِهَا

اشارة

⁽³⁾10 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ فَاطِمَةَ وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه:

باب مستحب بودن نمازحضرت فاطمه سلام الله علیها و کیفیت آن

[رقم الحدیث الکلی: 10197 - رقم الحدیث الباب: 1]

10197- 1- ⁽⁴⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ تَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ وَ افْتَتَحَ الصَّلَاةَ فَصَلَّی أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ یَفْصِلُ بَیْنَهُنَّ بِتَسْلِیمَةٍ یَقْرَأُ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ فَاتِحَةَ الْکِتَابِ- وَ قُلْ هُوَ

اللَّهُ أَحَدٌ خَمْسِینَ مَرَّةً انْفَتَلَ حِینَ یَنْفَتِلُ وَ لَیْسَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ذَنْبٌ إِلَّا غَفَرَهُ لَهُ.

وَ رَوَاهُ فِی ثَوَابِ الْأَعْمَالِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ سَعْدَانَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ نَحْوَهُ ⁽¹⁾.

ترجمه:

از عبدالله بن سنان از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که فرمودند:

هر کس وضو بگیرد و آن را کامل و دقیق انجام دهد، سپس به نماز بایستد و چهار رکعت نماز بخواند، به این صورت که میان هر دو رکعت سلام دهد. در هر رکعت، سوره فاتحه (الحمد) و سوره «قل هو الله احد» را پنجاه بار قرائت کند.

زمانی که از نماز فارغ شود، هیچ گناهی میان او و خداوند عزوجل باقی نمی‌ماند، مگر اینکه خداوند آن را برای او بیامرزد.

[رقم الحدیث الکلی: 10198 - رقم الحدیث الباب: 2]

10198- 2- ⁽²⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْعُودٍ الْعَیَّاشِیِّ فِی کِتَابِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِیلَ عَنِ ابْنِ السِّمَاکِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ صَلَّی أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ فَقَرَأَ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ بِخَمْسِینَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- کَانَتْ صَلَاةَ فَاطِمَةَ ع وَ هِیَ صَلَاةُ الْأَوَّابِینَ.

ترجمه:

از هشام بن سالم از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که فرمودند:

هر کس چهار رکعت نماز بخواند و در هر رکعت، سوره «قل هو الله احد» را پنجاه بار قرائت کند، این نماز، نماز حضرت فاطمه علیهاالسلام است و آن نماز اوّابین (بازگشت‌کنندگان به سوی خدا) می‌باشد.

[رقم الحدیث الکلی: 10199 - رقم الحدیث الباب: 3]

10199- 3- ⁽³⁾وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْوَلِیدِ أَنَّهُ کَانَ یَرْوِی هَذِهِ الصَّلَاةَ وَ ثَوَابَهَا إِلَّا أَنَّهُ کَانَ یَقُولُ إِنِّی لَا أَعْرِفُهَا بِصَلَاةِ فَاطِمَةَ ع قَالَ وَ أَمَّا أَهْلُ الْکُوفَةِ فَإِنَّهُمْ یَعْرِفُونَهَا بِصَلَاةِ فَاطِمَةَ ع.

ترجمه:

از محمد بن حسن بن ولید نقل شده است که او این نماز و ثواب آن را روایت کرده است، اما می‌گفت: «من این نماز را به عنوان نماز حضرت فاطمه علیهاالسلام نمی‌شناسم.»

او ادامه داد: «اما مردم کوفه این نماز را به عنوان نماز حضرت فاطمه علیهاالسلام می‌شناسند.»

[رقم الحدیث الکلی: 10200 - رقم الحدیث الباب: 4]

10200- 4- ⁽⁴⁾وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ ذَکَرَ هَذِهِ الصَّلَاةَ وَ ثَوَابَهَا.

ترجمه:

با اسناد از ابوبصیر نقل شده است که امام صادق علیه‌السلام این نماز و ثواب آن را ذکر کرده است

[رقم الحدیث الکلی: 10201 - رقم الحدیث الباب: 5]

10201- 5- ⁽⁵⁾وَ فِی الْمَجَالِسِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ مُثَنًّی الْحَنَّاطِ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ مَنْ صَلَّی أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ بِمِائَتَیْ مَرَّةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- فِی کُلِّ رَکْعَةٍ خَمْسِینَ مَرَّةً لَمْ یَنْفَتِلْ وَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ذَنْبٌ إِلَّا غُفِرَ لَهُ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ غَیْرِهِ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ ⁽¹⁾

وَ رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ ⁽²⁾.

ترجمه:

از ابوبصیر نقل شده است که گفت: از امام صادق علیه‌السلام شنیدم که فرمودند:

هر کس چهار رکعت نماز بخواند، به این صورت که در هر رکعت، سوره «قل هو الله احد» را پنجاه بار قرائت کند (در مجموع دویست بار)، زمانی که از نماز فارغ شود، هیچ گناهی میان او و خداوند عزوجل باقی نمی‌ماند مگر اینکه خداوند آن را برای او بیامرزد.

[رقم الحدیث الکلی: 10202 - رقم الحدیث الباب: 6]

10202- 6- ⁽³⁾قَالَ الشَّیْخُ فِی الْمِصْبَاحِ وَ صَلَاةُ فَاطِمَةَ رَکْعَتَانِ تَقْرَأُ فِی الْأُولَی الْحَمْدَ مَرَّةً وَ مِائَةَ مَرَّةٍ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ- وَ فِی الثَّانِیَةِ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ مِائَةَ مَرَّةٍ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ.

ترجمه:

شیخ در کتاب «مصباح» نقل کرده است:

نماز حضرت فاطمه علیهاالسلام دو رکعت است. در رکعت اول، سوره فاتحه (الحمد) یک بار و سوره «إنا أنزلناه» صد بار قرائت شود؛ و در رکعت دوم، سوره فاتحه یک بار و سوره «قل هو الله احد» صد بار قرائت شود.

[رقم الحدیث الکلی: 10203 - رقم الحدیث الباب: 7]

10203- 7- ⁽⁴⁾قَالَ وَ رُوِیَ أَنَّهَا أَرْبَعُ رَکَعَاتٍ مِثْلُ صَلَاةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع- کُلُّ رَکْعَةٍ بِالْحَمْدِ مَرَّةً وَ خَمْسِینَ مَرَّةً قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ.

أَقُولُ: لَا مَانِعَ مِنَ الْجَمْعِ بِأَنْ تَکُونَ لَهَا صَلَاتَانِ ⁽⁵⁾.

ترجمه:

روایت شده است که این نماز چهار رکعت است، مشابه نماز امیرالمؤمنین علیه‌السلام. در هر رکعت، سوره فاتحه یک بار و سوره «قل هو الله احد» پنجاه بار قرائت شود.

می گویم : هیچ مانعی برای جمع میان دو نماز وجود ندارد، به این معنا که ممکن است برای حضرت فاطمه علیهاالسلام دو نماز باشد.

11- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ رَکْعَتَیْنِ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ سُورَةُ الْإِخْلَاصِ سِتِّینَ مَرَّةً

اشارة

⁽⁶⁾11 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ رَکْعَتَیْنِ فِی کُلِّ رَکْعَةٍ سُورَةُ الْإِخْلَاصِ سِتِّینَ مَرَّةً

ترجمه:

باب استحباب نماز دو رکعتی که در هر رکعت، سوره اخلاص (قل هو الله احد) شصت بار قرائت شود

[رقم الحدیث الکلی: 10204 - رقم الحدیث الباب: 1]

10204- 1- ⁽⁷⁾مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: مَنْ صَلَّی رَکْعَتَیْنِ خَفِیفَتَیْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ- فِی کُلِّ رَکْعَةٍ سِتِّینَ مَرَّةً انْفَتَلَ وَ لَیْسَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللَّهِ ذَنْبٌ.

وَ رَوَاهُ الْکُلَیْنِیُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی رَفَعَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع مِثْلَهُ ⁽⁸⁾

وَ

رَوَاهُ الشَّیْخُ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یَحْیَی إِلَّا أَنَّهُ أَسْقَطَ قَوْلَهُ خَفِیفَتَیْنِ ⁽¹⁾

ترجمه:

از ابن ابی عمیر از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که فرمودند:

هر کس دو رکعت نماز سبک بخواند و در هر رکعت، سوره «قل هو الله احد» را شصت بار قرائت کند، هنگامی که از نماز فارغ شود، هیچ گناهی میان او و خداوند باقی نمی‌ماند.

12- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ الْمُهِمَّاتِ‌

اشارة

⁽²⁾12 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ الْمُهِمَّاتِ

ترجمه:

باب مستحب بودن نماز در مهمات

[رقم الحدیث الکلی: 10205 - رقم الحدیث الباب: 1]

10205- 1- ⁽³⁾الْحَسَنُ الطَّبْرِسِیُّ فِی مَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع قَالَ: إِذَا کَانَ لَکَ مُهِمٌّ فَصَلِّ أَرْبَعَ رَکَعَاتٍ تُحْسِنُ قُنُوتَهُنَّ وَ أَرْکَانَهُنَّ تَقْرَأُ فِی الْأُولَی الْحَمْدَ مَرَّةً وَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَکِیلُ ⁽⁴⁾سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ فِی الثَّانِیَةِ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قَوْلَهُ ما شاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ إِنْ تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنْکَ مالًا وَ وَلَداً ⁽⁵⁾سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ فِی الثَّالِثَةِ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ قَوْلَهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ ⁽⁶⁾سَبْعَ مَرَّاتٍ وَ فِی الرَّابِعَةِ الْحَمْدَ مَرَّةً وَ أُفَوِّضُ أَمْرِی إِلَی اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِیرٌ بِالْعِبادِ ⁽⁷⁾سَبْعَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَسْأَلُ حَاجَتَکَ.

⁽⁸⁾

ترجمه:

حسن طبرسی در کتاب «مکارم الاخلاق» از امام حسین علیه‌السلام نقل کرده است:

«هرگاه کار مهمی داشتی، چهار رکعت نماز بخوان و قنوت و ارکان آنها را به‌خوبی رعایت کن. در رکعت اول، سوره فاتحه (الحمد) یک بار و عبارت "حسبنا الله و نعم الوکیل" را از آیه 173 سوره آل عمران هفت بار بخوان.

در رکعت دوم، سوره فاتحه یک بار و عبارت "ما شاء الله لا قوة إلا بالله إن ترن أنا أقل منك مالاً و ولداً" را از آیه 39 سوره کهف هفت بار بخوان.

در رکعت سوم، سوره فاتحه یک بار و عبارت "لا إله إلا أنت سبحانک إنی کنت من الظالمین" را از آیه 87 سوره انبیا هفت بار بخوان.

در رکعت چهارم، سوره فاتحه یک بار و عبارت "وأفوض أمری إلی الله إن الله بصیر بالعباد" را از آیه 44 سوره غافر هفت بار بخوان.

سپس حاجت خود را از خداوند بخواه.»

13- بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع وَ کَیْفِیَّتِهَا552

اشارة

⁽⁹⁾13 بَابُ اسْتِحْبَابِ صَلَاةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع وَ کَیْفِیَّتِهَا

ترجمه: