اسناد لانه جاسوسی آمریکا جلد 4

مشخصات کتاب

سرشناسه : ایالات متحده. سفارت (ایران).

عنوان و نام پدیدآور : اسناد لانه جاسوسی آمریکا / دانشجویان مسلمان پیرو خط امام.

وضعیت ویراست : [ویراست ۳؟].

مشخصات نشر : تهران : موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی ، ۱۳۸۶-

مشخصات ظاهری : ج.+ یک لوح فشرده.

شابک : دوره : 9789645645753 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۱ : 9789645645746 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۲ : 9789645645764 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۳ 978-964-5645-79-1: ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۴ : 9789645645807 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج. ۵ : 9789645645814 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج. ۹ : 978-964-5645-88-3 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج.۱۰ : 978-964-5645-89-0 ؛ ۷۰۰۰۰ریال : ج. ۱۱ : 978-964-5645-96-8

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

یادداشت : ص.ع. به انگلیسی: Documents from the U.S. espionage den.

یادداشت : چاپ قبلی: جهان کتاب، ۱۳.

یادداشت : ج. ۳ (چاپ اول: ۱۳۸۵) (فیپا).

یادداشت : ج. ۴ و ۵ (چاپ اول: ۱۳۸۶) (فیپا).

یادداشت : ج. ۹ و ۱۰ (چاپ اول: ۱۳۸۶) (فیپا).

یادداشت : ج. ۱۱ (چاپ اول: ۱۳۸۸) (فیپا).

یادداشت : نمایه.

مندرجات : ج. ۹. اسناد لانه جاسوسی (روزشمار انقلاب).- ج. ۱۰. اسناد لانه جاسوسی (روزشمار انقلاب).- ج. ۱۱. خلیج‌فارس

عنوان دیگر : مجموعه اسناد لانه جاسوسی آمریکا.

موضوع : سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های آمریکا-- ایران

موضوع : ایران -- روابط خارجی -- ایالات متحده -- اسناد و مدارک

موضوع : ایالات متحده -- روابط خارجی -- ایران -- اسناد و مدارک

موضوع : ایران -- تاریخ -- پهلوی، ۱۳۲۰ - ۱۳۵۷ -- اسناد و مدارک

شناسه افزوده : دانشجو یان مسلمان پیرو خط امام

شناسه افزوده : موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی

رده بندی کنگره : DSR۱۵۰۲/۳الف۹‌الف۸۶ ۱۳۸۶

رده بندی دیویی : ۳۲۷/۵۵۰۷۳

شماره کتابشناسی ملی : م۸۵-۴۷۸۴۰

اشاره

فهرست مطالب

کتاب سی و دوم

کردستان (2)

بسمه تعالی اولین پرونده از اسناد سازمان سیا در این مجموعه مربوط به یکی از سران فراری ساواک می‌باشد که مقارن با پیروزی انقلاب به آمریکا گریخت. این فرد پیش از انقلاب رئیس بخش کردستان ساواک بوده و قبل از آن مشاغلی در دفتر سیاسی شاه تحت نظر تیمسار پاکروان؛ مأمور بازرسی در آستان قدس تحت نظر ولیان؛ مأمور رابط ساواک با ملا مصطفی بارزانی؛ مأمور در قرارگاه ساواک در بغداد و ریاست یکی از بخشهای اداره دوم ساواک؛ داشته است.

سیا برای جمع‌آوری اطلاعات راجع به کردستان در بهمن 57 درصدد می‌شود از پرکار اقدم در این رابطه استفاده کند. لذا مقدمات اعزام او را به اروپا و خاورمیانه برای تماس با رابطهای کرد پیشینیش تدارک می‌بیند. برای این کار لازم می‌شود، پرکار اقدم به دفترچه یادداشتی که نشانی رابطهای خود را در آن نوشته و در تهران به جای گذارده است، دست یابد. از طرف دیگر برای خروج پرکار اقدم از آمریکا پاسپورت قدیمی او می‌بایست تمدید شود. در این رابطه ادارات فنی سیا خود را برای جعل مهرهای مربوط به پاسپورت وی آماده کرده بودند، ولی با مراجعه پرکار اقدم به سفارت ایران در واشنگتن و اعلام اینکه می‌خواهد به ایران بازگشته و برای دولت موقت کار کند (احیاناً در پست متخصص امور کردها) بعد از چندی پاسپورت خود را رسما تمدید می‌کند و لزوم دستکاری فنی سیا در پاسپورت منتفی می‌شود. در این مرحله امکان استخدام شدن پرکار اقدم در دولت موقت بیشتر از امکان جاسوسی درباره امور کردها توجه سیا را جلب می‌کند. در ضمن این جریانات سیا، جاسوسهای دیگری را در رابطه با گزارشگری از وقایع کردستان فراهم می‌کند و عاقبت با بی‌جواب ماندن طرح استخدام در دولت موقت و اشکالاتی که طرح مسافرت به اروپا و خاورمیانه به وجود آورده بود، کل طرح استفاده از پرکار اقدم در این زمینه‌ها کنار گذارده می‌شود و تصمیم گرفته می‌شود در سایر زمینه‌های مربوط به ایران او را به کار بگیرند. نام رمز پرکار اقدم، اس. دی. تراب / 1 می‌باشد.

پرکار اقدم بااسم رمز اس. دی. تراب

سند شماره (1) سری 13 مرداد 58 از: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25118به: رئیس - رونوشت برای تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس. دی. تراب عطف به: رئیس..........

1- از بابت فعالیتی .............. که رودما .............. استارک پول و همردیفش پی ببوچپ، مأمورین اعزام موقت از بخش اداره امور بیگانگان در اینجا داشته‌اند متشکریم. اس. دی. تراب / ا (ت / ا) اکنون یک اجازه ورود مجدد ............... دارد که به او امکان خواهد داد برای اجرای مأموریتهایی که سیا به او ابلاغ می‌کند کشور را ترک کرده و مجدداً وارد شود. کمکی که به نفع سایر اعضای خانواده ت / ا به عمل آمد نیز باید قدری از نگرانیهای وی در مورد وضع آنها را تقلیل دهد و به وی امکان دهد که حالا توجه خود را روی طرح عملیات متمرکز کند.

2- مأمور مربوطه ............... در تاریخ 11 مرداد در زمینه‌های پوشش، تهیه اسناد و مسیر مسافرت با ت / ا به مذاکره پرداخت. یکی از چیزهایی هم که مطرح شد این بود که توقع ت / ا از سیا به عنوان دستمزدش برای کاری که به نفع ما انجام می‌دهد احتمالاً چه می‌باشد.

3- این پایگاه ............... می‌کند و ت / ا هم به طور کلی با این اقدام موافقت دارد که ت / ا به محض تدارک اسنادش برای مدت دو یا سه هفته یک مسافرت اکتشافی به اروپا انجام دهد. با این قصد که مجدداً با هرکس از آشنایان پیشین کرد که می‌تواند پیدا کند تماس بگیرد و از طریق آنها ردی از محل سایرین به دست آورد. وی همچنین هر مقدار اطلاعات که به دستش برسد درباره فعالیتها و طرحهای دسته‌های مختلف کرد ............... خواهد کرد.

به ت / ا باید طرح تماس احتمالی با قرارگاههای محل داده شود. ت / ا ............... طرح در لندن، پاریس و آلمان توقف خواهد داشت. ت / ا.......................... ............... خواهد کرد غیر از افرادی که در تلگرامهای بخش خارجه / سانفرانسیسکو 24307 و بخش خارجه / سانفرانسیسکو 24235 نامشان ذکر شده در لندن برادر رهبر حزب دمکرات کردستان ابراهیم احمد را پیدا کند. ت / ا اکنون سعی دارد از طریق دخترش محل فعلی علی قاضی را مشخص کند. اگر چنانچه تصور می‌شود او در آلمان باشد، وی یک منبع اصلی خبر درباره سایر شخصیتهای کرد خواهد بود ............... دفترچه‌های آدرس و پرونده‌های قدیم ت / ا همچنان در آپارتمان دخترش در تهران می‌باشد و دخترش به سختی می‌تواند آنها را کشف رمز کند ............... پیشنهاد شد که اگر بشود به بهانه‌ای دخترش به بخش کنسولی سفارتخانه احضار گردد. او می‌تواند .............. ت / ا را به یک مأمور قرارگاه بدهد تا به اینجا ارسال شود. تصمیم درباره این امکان را به ستاد واگذار می‌کنیم. در غیر این صورت ت / ا مجبور خواهد بود که از دفترچه راهنمای تلفن محلی استفاده کند و یا به محلهایی که کردها اغلب پرسه می‌زنند رفت و آمد کند. او این شیوه را در سفر سال 1354 خود به اروپا که برای دفتر اطلاعات شاه بود به کار گرفت. به ت / ا راهنمایی شده که .............. از تلفن استفاده کرده و پیش از مسافرت سعی کند محل هدفهای خود را مشخص نماید.

4- ت / ا معتقد است که داستان پوشش مسافرتش به اروپا باید چندین لایه داشته باشد تا به اقتضای شرایط از هرکدام آنها استفاده شود ............... ترین لایه داستان مسافرت برای بررسی ............... دختر

یا همسرش خواهد بود. دومین لایه، این داستان را در برخواهد داشت که او با نمایندگان دولت بازرگان در واشنگتن در تماس بوده و آنها او را به یک تلاش برای برقراری گفتگو با سران حزب دمکرات در خارج فرا خوانده‌اند. مقصد این مأموریت اطلاع از شرایط ............... برای صلح با دولت مرکزی است ............... حساس است زیرا بازرگان حاضر به امتیاز دادن هست، اما در حال حاضر مسئله با خمینی و سرسختیها .............. × (سومین - م) ............... 0 داستان این است که پس از اظهار دومین داستان، ت / ا ......... خود را بررسی می‌کند و پیشنهاد می‌کند نوعی فعالیت خصوصی بین آن دو انجام دهد تا ............... از نقش ت / 1 به عنوان فرستاده ویژه به چنگ آورد، یعنی خودشان .............. بسازند و شاید کمک از بازرگان اخذ کند .............. و ت / ا به مأمورین مربوطه این داستان را در کنار داستان قبلی پیشنهاد کرد که او در مکزیکو ............... بوده و از افراد دور و بر شاه قول کمک گرفته به شرط آنکه ............... کردها کنار یکدیگر قرار گرفته تا از بازگشت ولیعهد حداقل (اگر نه شاه - م) حمایت کنند.

............... مأمور مربوطه نظر موافقی با این داستان دوم ندارد، زیرا:

(1) بازگشت پهلوی تحت هر شرایطی غیر محتمل به نظر می‌رسد.

(2) کردها و سران .............. حزب دمکرات تصور می‌کنند که در گذشته ............... آنها را تنها واگذاشته و احتمالاً نمی‌خواهند آن تجربه را تکرار کنند.

ت / ا می‌داند که ............... شاه پول دارد و قابل تصور است که او حاضر باشد مقداری از آن پول را برای ایذای آنهایی که او را بیرون انداختند خرج کند. (شایعه اینکه یک نیروی کرد طرفدار شاه تحت نظر تیمسار پالیزبان در عراق تشکیل می‌شود رواجش قدری ............... می‌باشد).

5 - در مورد تهیه مدارک برای مسافرت به اروپا، ت / ا معتقد است که بهترین چاره ممکن (که ضمناً داستان پوششی فرستاده ویژه بازرگان را هم تقویت می‌کند) پاسپورت ایرانی با نام حقیقی است؛ چون کسانی که با آنها تماس خواهد گرفت وی را با نام حقیقی می‌شناسند و او می‌خواهد که آنها بدانند وی در آنجاست، به نظر وی بهترین کار همین است. توجه داشته باشید که ت / ا یک پاسپورت عادی ایرانی که از تاریخش گذشته با نام حقیقی خود در آن دارد که اگر نمونه جدید (مهرها) در دسترس نیست شاید لازم باشد قدری تاریخش تجدید شود. به نظر مأمور مربوطه ت / ا می‌تواند حتی از جواز ورود مجدد آمریکایی خود که نام حقیقی وی در آن است و شکل پاسپورت را دارد و برای ثبت (مهرها و نوشته‌های) ویزا جا دارد، استفاده کند، به شرط آنکه ت / ا احتیاجش نشود به کسانی که تماس می‌گیرد توضیح دهد چرا نتوانسته یک پاسپورت ایرانی از دولت فعلی ایران (که ادعا کرده با دادن مأموریت حساس پوششی به وی اطمینان نموده‌اند) بگیرد.

6- ت / ا به مأمور مربوطه گفت که بیش از هزینه‌های مسافرت و عملیات دستمزد دیگر نمی‌خواهد و توقع ندارد. ولی در یک فرصت آینده (و هرچه زودتر بهتر) می‌خواهد امکان بیابد وجوهات ریالی خود را که نزد خانواده‌اش در ایران است به دلار تبدیل کرده و در حساب بانکی خود در آمریکا واریز نماید. ت / ا اظهار داشت که درخواستش برای انتقال (وجوهات) اکنون برای مبلغی حدود 10000 دلار و بعداً تا 000/50 دلار می‌باشد. مأمور مربوطه به ت / ا گفت که در حال حاضر ریالهای زیادی ما را اشباع کرده‌اند. بهترین کار این است که وی مسافرت تحقیقی خود را انجام دهد و قدری نتیجه ببار آورد و بعد این مطلب را به صورت یک تقاضای رسمی اظهار دارد. (اگر استارک پول در اداره مهاجرت و تابعیت به نفع

ت/ ا چند معجزه کوچک صورت نداده بود، مأمور مربوطه فکر می‌کند که ت / ا در تقاضای تبدیل ارزی خود حتی جسورتر می‌بود. مأمور مربوطه تصور می‌کند که پیشنهاد ت / ا مبنی بر اینکه دخترش مدارک شخصی او را به کنسولگری تهران بیاورد، ممکن است قدری هم برای برقراری یک کانال تبدیل ریال به دلار حساب شده باشد.) 7- از ستاد تقاضا داریم در مورد فوق نظر خود را ابراز دارد. ملاقات بعدی با ت / ا در 22 مرداد یا همان حدود خواهد بود.

8 - پرونده: 328995 - 201 تا تاریخ 13 مرداد 1378 در بایگانی ضبط شود. تماماً سری.

توضیح سیستم انتشار پیامها: پیرو تلگرام رئیس 491412 برای تهران رونوشت شد.سری سند شماره (2) سری 18 مرداد 58 اعضاء از: رئیس 491418به: با حق تقدم به بخش خارجه / سانفرانسیسکو - رونوشت برای تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. سی. یو. گوراس. دی. تراب - اس. جی. سویرل⁽¹⁾عطف به: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25118 (برای تهران مخابره می‌شود)⁽²⁾1- این قضیه به خوبی پیشرفت می‌کند و تصور می‌کنیم که ما به موازات مسافرت اکتشافی اس. دی تراب / ا (ت / ا) به اروپا مطابق پیشنهاد مطروحه در پاراگراف 3 جلو می‌رویم.

2- الف. صلاح بودن مسافرت ت / ا به صورت T/N مورد تأیید است. درباره تهیه اسناد به اطلاع می‌رساند که دیرتک (مدیریت فنی) می‌تواند برای پاسپورت توریستی ت / ا علامت مهر تمدید اعتبار سفارت ایران در واشنگتن دی. سی. مورخ 5 فروردین ............... تهیه کند. مهر تمدید اعتبار معمولاً برای یک سال معتبر است. با این وجود توجه داشته باشید که در اسفندماه سفارت (ایران در) واشنگتن هنوز از مهر شاهنشاهی استفاده می‌کرد که اشاره‌ای به اسلام یا انقلاب ندارد. پیشنهاد می‌شود که این را به ت / ا تذکر دهید هرچند که پیش‌بینی نمی‌کنیم مسئله‌ای پیش بیاید. اگر ت / ا با استفاده از این علامت موافق است تقاضا می‌شود پاسپورت او را هرچه زودتر به ستاد ارسال دارید.

ب. جواز ورود دوباره به آمریکا به مدت یک سال اعتبار دارد و ورود و خروج ت / ا را به آمریکا محدود (نمی‌کند). با این وصف، ما فکر می‌کنیم که بهتر است از نقطه نظر عملیاتی ت / ا برای مسافرت به اروپا و خاورمیانه از پاسپورت ایرانی استفاده کند تا پوشش جعلی خود را تا به آخر کار داشته باشد.

خواهشمند است به ت / ا به طور مؤکد گفته شود که از اجازه ورود به آمریکا به عنوان ذخیره و فقط در موارد اضطراری موارد اضطراری و یا به هنگام ورود مجدد ...... باید استفاده نماید.

3- پاراگراف 3 سئوال مربوط به کتابچه آدرس و پرونده‌های .............. ت / ا را برای پیدا کردن رابطهای کرد وی به میان آورده است.

به نظر ما هم بهتر است به منظور صرفه‌جویی در وقت اینها را به دست بیاوریم و مطمئن شویم که کار کتابچه فهرست و خاطرات ت / ا تمام می‌شود.

معهذا فکر می‌کنیم که اگر دختر ت / ا سعی کند با اسناد به سفارت آمریکا در تهران وارد شود مخاطره این کار جنبه تسهیل کار را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد؛ چون سفارت همچنان به وسیله مجاهدین حراست می‌شود و هرکس که بخواهد وارد محوطه سفارت بشود مورد تفحص و تفتیش قرار خواهد گرفت. به شرط توافق قرارگاه تهران ما پیشنهاد می‌کنیم که ............... (ملاقاتی - م) بین یکی از اعضای قرارگاه و دختر ت / ا دور از سفارت به عمل آید تا مطالب گرفته شود و ارسال گردد. در زمینه طرح‌ریزی (برای این کار) پیشنهاد می‌کنیم که از ت / ا خواسته شود که محل مناسبی را برای مبادله و این که چطور و در چه زمانی او می‌تواند با دخترش طبق دستور تماس گرفته و دستورالعمل به او بدهد انتخاب نماید.

4- طبق پاراگراف 4 ما هم موافقیم که از پوشش بازگشت پهلوی باید اجتناب شود، سایر «پوسته‌ها» که وسیله خود ت / ا درست شده عملی‌تر است ............... (تصور می‌کنیم که ............... ت / ا می‌تواند از خودش مواظبت کند، ولی خواهشمند است به او تأکید نمایید که از یک داستان پوششی ............... موجه استفاده کند چون برای سفرهای بعدی وی به عراق و سایر جاها اهمیت ویژه‌ای خواهد داشت.

5 - از موضع پایگاه در مورد تعویض ریال که قولی را به عهده نگرفتید بسیار متشکر هستیم و خواهش می‌کنیم که این موضع را تا حداکثر مدت ممکن و حداقل تا وقتی که ت / ا از طرف ما به یک مسافرت برود حفظ کنید. ت / ا (و خانواده‌اش) از موضوع تابعیت سود زیادی برده‌اند و این خود باید (حداقل در زمان حاضر) انگیزه‌ای برای ت / ا در مورد دستمزد به حساب آید. بخصوص با شایعاتی که فعلاً درباره تغییر پول رایج و از دور خارج کردن پول (فعلی - م) در ایران وجود دارد و به نظر ما احتیاط حکم می‌کند که قبل از اینکه به مبادله ارزی خصوصاً به میزان مورد نظرت / ا بپردازیم، حداقل چند ماه صبر کنیم.

6- طرح قبلی در این مورد شامل ترتیب دادن شرکت ت /ا برای تست دروغ‌سنجی بود. لطفاً این را هم در برنامه کنونی جای داده و تاریخی را که ت / ا برای این آزمایش حاضر خواهد بود به علاوه تاریخ جایگزین را اطلاع دهید.

7- برای تهران: الف. برای اطلاع شما اس. دی. تراب / ا (هویت) عامل بخش خارجی سانفرانسیسکو است که سرهنگ پیشین ساواک و رئیس بخش فعالیتهای کردی بوده است. (همین اس. دی. تراب / ا بود که واسطه معرفی اس. دی. ترمال به پایگاه گردید. ت / ا در کالیفرنیا زندگی می‌کند (وی اخیراً موقعیت و مجوز مخصوص بیگانه دائم‌الاقامه کسب کرده است) و در حال حاضر در وضعیتی است که می‌تواند به منظور اجرای پیشنهادی که در بهمن 57 نموده بود که از طرف سیا جهت تماس مجدد با دوستان و آشنایان کرد، عزیمت نموده، گزارشاتی در مورد حزب دمکرات کردستان به طور کلی و فعالیتهای اکراد تهیه کند.

خود ت / ا نیز کرد است و با فرزندان بارزانی تماسهای دیرینه‌ای داشته است. بخش خارجی سانفرانسیسکو، ت / ا را در مورد رابطهای کردش وسیعاً تخلیه اطلاعاتی کرده و نیز در مورد پیشنهاد وی مبنی بر بازگشت به ایران برای به دست آوردن شغل رابط دولت موقت با کردها مذاکره نموده است. ت / ا سعی کرد دریابد استقبال از چنان درخواستی در تهران تا چه اندازه بود لیکن با عدم اظهار هرگونه پیشنهاد قابل اطمینان (همراه با شواهدی دال بر اینکه برای او بازگشت به ایران صلاح نیست) طرح «مسافر سیار» برای او در نظر گرفته شد. ب. این طرح محورش این است که ت / ا با پاسپورت T/Nتوریستی ایرانی خود که از مهلتش گذشته (توسط مدیریت فنی تا تاریخ مناسبی تمدید شده) به دنبال شبکه آشنایان کرد خود در گذشته به اروپا و خاورمیانه به استثنای ایران مسافرت کند. این طرح‌ریزی تا اصلاحی که اخیراً در وضع

وی به عمل آمد و اکنون می‌تواند با داشتن اجازه ورود مجدد از آمریکا خارج یا به آن داخل شود با یک بن‌بست روبرو بود. با حل یک مشکل عمده، ما اکنون منتظر هستیم تا در این پرونده تسریع حاصل شود و سفر اکتشافی ت / ا هرچه زودتر در صورت عملی بودن آغاز گردد.

ب. با نظر به پاراگراف 3 تلگرام مرجع و پاراگراف 3 بالا خواهشمند است، اظهارنظر نمایید که مطالب ت / ا را از چه طریقی می‌توان به بهترین وجه وسیله قرارگاه اخذ نمود تا به بخش خارجی سانفرانسیسکو فرستاده شود. تصور می‌کنیم که قرارگاه هم موافقت دارد که مخاطره ورود دختر ت / ا به محوطه سفارت زائد و بی‌فایده است. یک پیشنهاد ما برای راه‌حل این است که جیگامیان⁽¹⁾با دخترت / ا تماس بگیرد و جهت ردوبدل نمودن مطالب ترتیب یک ملاقات بی‌خطر را بدهد. بخش خارجی سانفرانسیسکو از ت / ا خواهد خواست تا دستورات لازم را برای ............... قرارگاه فراهم آورد و به دخترش بگوید گوش به زنگ یک تلفن از طرف «یک دوست آمریکایی» باشد.

ت. از هرگونه اظهارنظر و توصیه قرارگاه درباره این قضیه که احساس می‌کنیم با توجه به دسترسی منحصر به فرد ت / ا به رهبران اکراد از امکانات و استعداد عملیاتی قابل توجهی برخوردار است متشکر خواهیم شد.

8 - پرونده: 328995- 201 تا تاریخ 17 مرداد 58 در بایگانی ضبط شود. تماما سری سری سند شماره (3) از: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25174 (به کفالت مدنسکی)سری 35 مرداد 58 اعضاء به: با حق تقدم به رئیس رونوشت با حق تقدم برای تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس. دی. تراب - اس. جی. سویرل عطف به: الف: رئیس 476512، ب: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25118 ج: رئیس 491418 د:

تهران 53880 1- اس دی تراب / ا (ت / ا) در 24 مرداد 58 به مأمور مربوطه خبر داد که در دیدار همانروزش از کنسولگری ایران، غفاری معاون کنسول بوی گفت که از تهران به او مجوز داده شده بود که یک پاسپورت جدید عادی به ت / ا بدهد. پاسپورت در 30 مرداد برای تحویل آماده خواهد بود. غفاری درباره پیام وزارت خارجه برای تصویب صدور پاسپورت توضیحی نداد و اهمیت رویداد در رابطه با وضع ت / ا در قبال دولت موقت هنوز روشن نیست. به هر صورت این تحویل، لزوم دستکاری پاسپورت قدیمی لغو شده را برای استفاده در مسافرت خارجی مذکور در تلگرامهای مرجع برطرف می‌سازد.

2- راههای رساندن یادداشتهای ت / ا از دخترش به مأمور قرارگاه تهران با ت / ا مورد بحث قرار گرفت. طرح ذیل که به قرارگاه تهران امکان می‌دهد تعیین تاریخ و محل ملاقات را در دست داشته باشد پیشنهاد می‌شود: ت / ا به دخترش تلفن خواهد کرد و مطمئن می‌شود که او مدارک مورد علاقه را شناخته و در دست دارد. در تلفن دوم و جداگانه‌ای ت / ا به او اطلاع می‌دهد که منتظر تماسی از یک مأمور سفارت درباره ملاقات پیرامون مسئله ویزا باشد. در همان موقع، ت / ا به او خواهد گفت که «کاغذهایی را که در

تماس قبلی ذکر کرد» به آن ملاقات ببرد و تحویل بدهد. (فکر می‌کنیم که اگر مکالمه دوم کنترل شود، اشاره به کاغذها به اندازه کافی مبهم خواهد بود تا گوش‌کننده منطقاً تحلیل کند که منظور از کاغذها فرمهای کنسولی است.) دخترش (هویت)، انگلیسی را در سطح متوسط صحبت می‌کند که قطعاً برای کار محدود جواب دادن به تماس مأمور قرارگاه و فهمیدن ترتیبات ملاقات کافی می‌باشد. اگر هنگامی که مأمور قرارگاه تماس می‌گیرد شوهر دخترت / ا حضور داشته باشد ممکن است کنجکاو شود. بهترین موقع برای تماس در ساعات اداری و هنگامی است که او احتمالاً در اداره است. برای صرفه‌جویی در وقتی که ارسال محمولات از دو طرف می‌گیرد پیشنهاد می‌شود که فرستادن یادداشت دستورالعمل از طرف ت / ا به دخترش حذف شود (و)، او خواستهای خود را در مکالمات تلفنی جداگانه روشن خواهد کرد. هم اینک به ت / ا گفته‌ایم که اولین تماس را انجام دهد. منتظر هستیم تا گیرنده این گزارش (یعنی رئیس - مترجم) تأیید خود را اعلام نماید و آنگاه بگذاریم تماس دوم صورت پذیرد.

3- به نظر این پایگاه می‌توان انتظار داشت که مسافرت اول و اکتشافی ت / ا از اواخر شهریور ماه صورت نپذیرد (با توجه به زمانی که اعاده یادداشتها به اینجا، آزمایش دروغ‌سنجی و سایر مقدمات لازم دارد). ت / ا فعلاً با (اجرای) آزمایش دروغ‌سنجی موافقت کرده است. پیشنهاد می‌شود که همان متصدی آزمایش دروغ‌سنجی که مصاحبه وی. پی. تایکون / ا را (مراجعه شود به تلگرام بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25152) در اوائل تا اواسط شهریور در سانفرانسیسکو به انجام می‌رساند همان موقع مصاحبه ت / ا را هم انجام دهد. به هر صورت فعلاً که ت / ا برای هر موقع حاضر است.

4- مایلیم توهمی را که تلگرام مرجع⁽¹⁾به طور ضمنی ایجاد می‌کند که مهمترین حوزه دسترسی ت / ا به دسته بارزانی است اصلاح کنیم. برخلاف آن (توهم)، اگرچه ت / ا مأمور رابط ساواک با ملا مصطفی بود و مسعود و ادریس را به خوبی می‌شناسد، ولی شخصاً از بارزانیها متنفر است و این احساس احتمالاً در طرف مقابل نیز وجود دارد. ت / ا در تشویق رهبری ساواک و شاه به حمایت از جناح جلال طالبانی در حزب دمکرات کردستان توفیقی نیافت و این مهمترین دلیلی بود که باعث شد وی عاقبت از ساواک بیرون بیاید. ت / ا به جناح جلال طالبانی - ابراهیم احمد حزب دمکرات بیشترین دسترسی را دارد. مشخص شده که نفر دوم (ابراهیم احمد) در لندن می‌باشد و ت / ا در حال حاضر سعی دارد شماره تلفن او در لندن را (از طریق همسرش) از (شوهر خواهر یا برادر زن یا باجناق - م) احمد در تهران به نام احمد خالقی بگیرد.

5 - برای رئیس: ت / ا نسخه‌ای از تلگرام «ویزای 40» در دست دارد که از دفتر سانفرانسیسکو به ستاد مرکزی اداره مهاجرت و تابعیت فرستاده و اطلاع داده شده که درخواست مهاجرت پسر ت / ا (شهروند) به نیابت مادرش (همسر ت / ا) تصویب گردیده و می‌بایست به کنسولگری تهران فرستاده می‌شد. تا به امروز همسر ت / ا از طرف کنسولگری تهران احضار نشده است. اگر ستاد مرکزی، برایش امکان دارد که تحقیق کند آیا آن تلگرام واقعاً از طریق وزارت خارجه به تهران فرستاده شده ممنون می‌شویم این مطلب را (برای ما) معین نمایند.

6- پرونده: 0328995- 201 تا تاریخ 25 مرداد 1358 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

سری سند شماره (4) از: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25175 (به کفالت مدنسکی)سری 25 مرداد 58 اعضاء به: با حق تقدم به رئیس رونوشت با حق تقدم به تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس. دی. تراب - اس. جی. سویرل عطف به: بخش خارجه / سانفرانسیسکو ⁽¹⁾25174 1- هویت: خانم ژاله پرکار اقدم⁽²⁾خیابان مصدق، خیابان مهناز بلوک 11 آپارتمان 3، تهران تلفن: 293367 2- پرونده: 0328995- 201 تا تاریخ 25 مرداد 78 در بایگانی ضبط شود.تماماً سری سری سند شماره (5) از: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25280سری 9 شهریور 58 اعضاء به: رئیس با حق تقدم رونوشت برای تهران عطف به: الف. بخش خارجه سانفرانسیسکو 25174، ب. بخش خارجه سانفرانسیسکو 25215، ج.

بخش خارجه سانفرانسیسکو 25233، د. رئیس 499969، ه. تهران 54086 هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس. دی. تراب⁽³⁾1- در 7 شهریور اس. د. تراب / ا (ت / ا) پاسپورت عادی جدید خود را از دست کنسول تازه وارد، خرم که نام کوچک وی مشخص نمی‌باشد، دریافت نمود. این قضیه نیاز برای هر نوع دستکاری دبلیو. او.

لاک در پاسپورت باطل شده قدیمی ت / ا را که به ستاد مرکزی حمل می‌شود، برطرف می‌کند.

2- در جریان گفتگوی گرم طولانی با خرم، که در حدود 22 سال دارد، خرم گفت که اخیراً به وسیله یزدی وارد وزارت خارجه شده است، ت / ا سابقه خود را برای خرم بازگو نمود. سپس ت / ا تلاشهای بی‌فایده قبلی خود را برای گرفتن پاسخ مثبت از یک مقام عالیرتبه دولت انقلابی در رابطه با تمایل وی برای بازگشت به ایران و کارکردن با سازمان جانشین (ساواک) و با به عنوان یک متخصص امور کردی نشان داد. ت / ا همچنین برای جلب توجه اضافه نمود که او آشنایی زودگذری در گذشته (در دبیرستانی در کرمانشاه و برخورد او در حدود 10 سال بعد) با دکتر مصطفی چمران رئیس کنونی اطلاعات ایران داشته است، خرم علاقه شدیدی به این (مطلب) ابراز نمود و گفت او یک پیامی را برای تهران ارسال خواهد نمود. (ت / ا هنوز بر این اعتقاد است که او شانس کمی برای دوباره استخدام شدن به وسیله رژیم جدید دارد و اگر هرگونه فرصتی پیش بیاید او آنرا از دست نخواهد داد).

3- ت / ا با دخترش در تهران برای دومین بار تماس گرفته و به وی اطلاع داده که منتظر تماس با کارمند سفارت در رابطه با قضیه ویزا باشد. با تغییرات جدید، در حال حاضر ت / ا در نظر دارد که حمید پسرش را در پانزدهم شهریور برای دو، سه هفته‌ای با حق وکالت به ایران بفرستد تا در مورد فروش خانه

ت / ا صحبت کند. ت / ا می‌خواهد کار را تمام کند و با یک تاجر آمریکایی در اینجا (آمریکا) در یک شرکت ساختمانی شریک بشود. (اینکه او چگونه قصد دارد درآمد حاصله (از فروش خانه) را خارج کند ............... نیست ............... پسر ت / ا البته در تماس با خواهرش ژاله خواهد بود و مستقیماً او را در جریان موضوع تحویل مدارک ت / ا به یک مأمور سفارتخانه که تماس خواهد گرفت قرار می‌دهد، و نامه دستورالعمل ت / ا را که مسیرش به قرارگاه تهران را به کندی طی خواهد کرد اضافی خواهد بود. پایگاه توصیه می‌کند که آن نامه (که اکنون در راه رسیدن به ستاد است) در صورتی که طرح مسافرت حمید تغییر یافت به هرحال از آنجا به قرارگاه (تهران) ارسال شود. با این وجود، همین که اطلاع پیدا کردیم که حمید به تهران رسیده و با خواهرش گفتگو کرده، قرارگاه (تهران) می‌تواند بدون اینکه منتظر ورود نامه ارسالی شود با خواهرش تماس بگیرد.

4- ت / ا در اواخر جلسه مسئله مالی را مطرح کرد و از مأمور مربوطه پرسید آیا سازمان حالا می‌تواند 5000 دلار به او وام بدهد با آگاهی از اینکه به محض دریافت عایدات فروش خانه او آن مبلغ را بازپرداخت خواهد نمود. (به مطلب بالا مراجعه شود) ت / ا گفت که پول حقوقش (3000 دلار) در ماه اوت نرسیده و او از حساب پس‌انداز خود تا حد نازل خطرناکی استفاده کرده بود. مأمور مربوطه جواب گفت که این احتیاج موقت را با ستاد در میان خواهد گذارد و می‌بیند که چکار می‌شود کرد. با عطف به ماسبق به نظر مأمور مربوطه می‌رسد که ت / ا در این درخواستش سعی داشته از مسئله تبدیل ارزی طفره برود، اما در واقع توقع داشته که بالاخره «وام» را به ریال پرداخت کند. اگرچه پایگاه با ستاد اتفاق نظر دارد که ما نباید اجازه دهیم ت / ا خیلی از (حیطه کنترل - م) ما جلو رفته دور شود، به نظر می‌رسد که او در حال حاضر حقیقتاً تحت فشار ما نیست و استعداد و امکانات فراوانی دارد و فکر می‌کنیم دادن یک جواب مطلوب در همین زمان توهین‌آمیز نباشد. پیشنهاد می‌شود پرداخت یک مبلغ 2000 دلار که می‌تواند به عنوان پاداش استخدام پس از یک آزمایش موفق دروغ‌سنجی داده شود، بررسی گردد. اگر ت / ا اصرار بورزد که بالاخره آنرا بازپرداخت کند، پایگاه می‌تواند آن را به عنوان وام عملیاتی از دفتر (هزینه‌ها) محاسبه کند. لطفاً اطلاع دهید.

5 - درباره تلگرام درخواست مهاجرت (ویزای چهل) ت / ا هیچ راهی نیست که بتوان تلگرام را قبل از 10 مرداد به تهران ارسال داشت. به نتیجه‌ای که رسیده‌ایم این است که این تلگرام هیچ گاه از واشنگتن بیرون فرستاده نشده و تحقیق باید از اداره مهاجرت و تابعیت در واشنگتن شروع شود.

6- پرونده: 0328995- 201 تا تاریخ 9 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.تماماً سری

سری سند شماره (6) سری 10 شهریور 58 اعضاء از: رئیس 506755به: با حق تقدم به بخش خارجه / سانفرانسیسکو رونوشت برای تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است اس. دی. تراب - اس. جی. سویرل عطف به: بخش خارجه / سانفرانسیسکو ⁽¹⁾25280 1- پیرو پاراگراف ب تلگرام مرجع پرداخت 3000 دلار بابت استخدام و پاداش آزمایش دروغ‌سنجی تصویب می‌شود. با این وجود به عنوان یک شرط دیگر ما می‌خواهیم هنگامی این پول پرداخت گردد که ت/ا برای مسافرت اکتشافی خود به اروپا مسیر و موعد نسبتاً معینی را ارائه دهد. با توجه به تغییراتی که در مسئله اخذ پاسپورت روی داده و اطلاع عمومی ت / ا از محل و فعالیتهای فعلی رابطهای مهم کردش تصور می‌کنیم، که ارائه این چیزها اکنون امکان‌پذیر باشد. ما همچنان منتظریم که ت / ا هرچه زودتر با آشنایان خود دوباره تماس بگیرد و در حالی که مشکلات گوناگون در قضیه او به کرات مسافرتش را به تأخیر انداخته‌اند، تصویب پرداخت مبلغ فوق حقیقتاً ت / ا را مجبور می‌کند که طرحهای مسافرت را به اتمام رسانده و چیزی تحویل ما بدهد.

2- خوشحالیم که به اطلاع برسانیم که ت / ا تلاشهای خود را برای گرفتن شغل متخصص امور کردها در رژیم ایران و چشم داشتن به تحولاتی که در این رابطه روی می‌دهند، به طور کامل کنار نگذاشته است.

همان طور که در پیامهای قبلی اظهار شد طرح برای گرفتن شغل «گردآورنده اطلاعات سیار» از امکان بازدهی خوبی برخوردار است، اما اساساً این کار یک چاره دست دوم برای موقعی است که ت / ا نتوانسته یک شغل دولتی را احراز کند. لطفاً همچنان ت / ا را تشویق کنید به همین ترتیب (درباره قضیه) فکر کند.

این واقعیت که دادن پاسپورت به ت / ا به آن سرعت مورد تصویب قرار گرفت شاید حاکی از آن باشد که ت/ا در قبال رژیم وضع خوبی دارد و تصور اینکه این امر امکان بازگشت او به ایران را با داشتن یک شغل دولتی تقویت می‌کند، از عقل به دور نیست.

3- تأییدیه از آزمایش دروغ‌سنجی در دست تهیه است. اطلاع خواهیم داد.

4- پیرو پاراگراف 5 تلگرام مرجع، ما مشغول بررسی این مسئله با اداره امور بیگانگان هستیم. اطلاع خواهیم داد.

5 - پرونده: 328995- 201 تا تاریخ 10 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

سری سند شماره (7)⁽¹⁾20 شهریور 1358- اعضاءسری از: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25329به: با حق تقدم رئیس رونوشت برای تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس. دی. تراب - اس. جی. سویرل عطف به: الف - رئیس 506755، ب - رئیس 508580 (برای تهران ارسال نشده) 1- اس. دی. تراب / ا در تاریخ 16 شهریور تحت آزمایش دروغ سنجی قرار گرفت و در نتیجه هیچ نشانه‌ای حاکی از اینکه وی عامل شوروی، عضو حزب توده یا حزب دمکرات کردستان بوده باشد به دست نیامد. آزمایش همچنین تکذیبهای وی در مورد همکاری سری با سران حزب دمکرات کردستان در عراق بدون آگاهی دولت ایران، و اینکه از هنگام اقامتش در آمریکا برای ساواک کار نکرده و اینکه طی دوران اقامت خود در آمریکا با نمایندگان حزب دمکرات تماسی نداشته را تأیید کرد.

2- به همین منوال آزمایش نشان داد که او بجز خانواده‌اش و اس. دی. ترمال / ا وی رابطه سری خود با سیا را با کسی در میان نگذارده است. بعد از خاطره‌ای که پیش از آزمایش به یاد آورد که آقای خرم از ت ا خواسته بود شرح فعالیتهای خود برای شاه را بنویسد تا او این اظهارات را به تهران بفرستد هیچ نشانه دیگری از اینکه ت / ا در گزارش خود از ملاقات 7 شهریور با آقای خرم، صداقت و جامعیت نداشته مشاهده نشد. آزمایش نشان داد که ت / ا هیچ خبر نگفته‌ای درباره وضع اس. دی/ ترمال / ا در تهران نداشت.

3- آزمایش نهائی در مورد مسئله مانع‌تراشی آگاهانه در تلاشهای .............. پلیس و آمریکا علیه شورویها به طوری که در سوابق گزارش شده از ستاد آمده، نشان‌دهنده فریبه کاری (ت / ا- م) و این نکته بود که ت / ا هنوز اطلاعاتی را نزد خود داشت. معهذا ت / ا در نتیجه آزمایش دروغ‌سنجی عنوان داشت که در آن زمان وی فکر می‌کرد ساواک نه پلیس کشوری باید با نمایندگان آمریکایی کار کند. به علاوه ت / ا ادعا کرد که شاه به او دستور داده بود در طرح ترور تیمسار بختیار، رئیس پیشین ساواک همکاری کند و این نسبت به عملیات مشترک اولویت داشت. وقتی که آزمایش نشان داد او باز هم فریبه کاری می‌کند، ت / ا یک مسئله تشریفاتی را در رابطه با نمایندگان آمریکایی مطرح کرد. آنها (نمایندگان آمریکایی) برای جلسه دوم با ت / ا درباره عملیات مشترک به موقع نیامدند بنابراین وی با عدم ملاقات به آنها بی‌اعتنایی نمود.

4- پرونده: 0328995- 201 تا تاریخ 20 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماما سری

سری سند شماره (8)⁽¹⁾21 شهریور 58 اعضاءسری از: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25331به: با حق تقدم به رئیس رونوشت برای تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس. دی. تراب - اس. جی. سویرل عطف به: الف. رئیس 508580، ب. رئیس 506755، ج. بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25329 1- اس دی تراب / ا (ت / ا) در 16 شهریور مورد آزمایش دروغ‌سنجی قرار گرفت که نتایج آن در تلگرام مرجع ج آمده است.

در حالی که ضرایب و مسائل ضداطلاعاتی به حد کافی حل شده، اجتناب ت / ا از پاسخگویی به سئوال درباره ............... وی در یک عملیات همکاری اطلاعاتی در سال 1348 حداقل نشان می‌دهد که ............... آتی می‌تواند وجود داشته باشد و مداومت پیدا کند. پایگاه در پاراگراف بعدی پیشنهادات خود را ارائه داده است.

2- آزمایش دروغ سنجی سبب شد که اطلاعات جدیدی به دست آید. یکی اینکه اعتراف کرد که به محض بازگشتش از یک سفر خارج در سال 1354 جهت تماس با رهبران اکراد که بنا به تقاضای شاه صورت گرفته بود، ت / ا بنا به دستور فرمانده ساواک وقت تیمسار نصیری در فرودگاه به مدت 24 ساعت توقیف شده بود تا اینکه شاه دستور آزادیش را صادر کرد. وی گفت که فکر می‌کند که آن عده از خانواده جاف که او با آنها در اروپا تماس برقرار کرده بود باید خبرچین ساواک نیز بوده باشند و نصیری نیز که از دستورات صادره از طرف مقام بالا برای ت / ا از پیش مطلع نبوده، از طریق آنها (خبرچینها) از سفر ت / ا مطلع شده بود. ت / ا اضافه کرد که علیرغم دستور صادره توسط شاه جهت آزادی او، نصیری از تیمسار هاشمی رئیس اداره هشتم ساواک خواست تا علیه ت / ا تحقیقاتی انجام دهد.

در رابطه با سئوال مربوط به عضویت او در حزب توده (که ت / ا سئوال را پذیرفت)، ت / ا گفت که این موضوع یک برچسب کهنه است که توسط ملامصطفی بارزانی به او زده شده است.

3- در رابطه با همکاری (اطلاعاتی رسمی - م) ت / ا با آمریکاییها در بغداد در سال‌های 1343- 1338: ت / ا بیان داشت که این (همکاری - م) در نتیجه تماس با وابسته نیروی هوایی آمریکا و ردوبدل نمودن غیر رسمی اطلاعات در مورد وضعیت کردها آغاز شد. شاه این ارتباط را تأیید کرد و به ت / ا دستور همکاری داد (بنا به گفته ت / ا شاه امیدوار بود که از طریق این همکاری بتواند سلاحهای پیشرفته و تجهیزات پیچیده‌ای را برای عناصر کردی که با ایران همکاری می‌کردند از آمریکا بگیرد). ت / ا گفت که بعدها یک سرهنگ آمریکایی به همراه نماینده‌ای به عنوان سخنگو (که پایگاه فکر می‌کند اسمیورث بوده باشد - ولی ت / ا ادعا می‌کند که همه اسامی را فراموش کرده است) وارد بغداد گردید که ت / ا فکر می‌کند که این نفر دوم عضو سیا بوده، ولی این موضوع هیچ گاه روشن نشد. روابط ت / ا با این نماینده به طور مرتب به تهران گزارش می‌شد و او فکر نمی‌کند که توجه این نماینده به وی غیر از آنچه حرفه‌اش ایجاب می‌کرد، طور دیگری باشد. درباره این که آیا او با آمریکاییها قبلاً تماس داشته است ت / ا اظهار داشت که اداره دوم ساواک، که محل کار او در دوران پیش از مأموریت وی به بغداد بود یک مشاور سازمان سیا داشت که او (ت / ا) درباره‌اش فقط گفت که خیلی بلندقد بود.

4- در رابطه با واقعه بین پلیس و سیا در سال 1348، ت / ا بعد از .............. شماره یک ذکر کرد که او دستورات جعفری معاونت رئیس پلیس کشور را (مبنی بر اینکه او تماس با نمایندگان آمریکا را معطوف به موضوعات روسی بکند) مورد تردید قرار داده بود به این دلیل که آنها را مغایر با درک خود از وظایف اداره اطلاعات و سد راه انجام پروژه‌های مهمتری که توسط شاه و رئیس پلیس مبصر به عهده‌اش گذاشته شود بود (از میان آنها پروژه بدام انداختن و قتل بختیار رئیس پیشین ساواک شایان توجه بوده است) تشخیص داده بود. ت / ا گفت که او به مبصر گفته بود که یا ............... جعفری در رابطه با طرح بختیار را متوقف کند (ساواک نیز طرح خود را در حال اجرا داشت که سرانجام همان طرح موفقیت به دست آورد) و یا اینکه کاری کند که جعفری مانع او نشود. ت / ا به مأمور مربوطه و ............... متذکر شد که به نظر او فعالیتهای ضد روسی در ایران از وظایف ............... اداره هشتم ساواک بوده است. ت / ا با عصبانیت جعفری را متهم به این می‌کرد که می‌خواسته از طریق برقرار کردن همکاری ضد روسی با سیا بتواند به طور مجانی به آمریکا سفر کند (که البته موفق هم شد). معذالک ت / ا گفت که وی یک ملاقات نیمساعته با نمایندگان سیا در دفترش داشت و وقت جلسه بعدی نیز تعیین گردید. ت / ا گفت که در ساعت 00/6 روز تعیین شده در دفترش حاضر شده بود، و دستیارش نیز درباره جلسه به او یادآوری کرد، تا ساعت 00/8 منتظر و چشم به راه ورود میهمانان شد. در ساعت 30/8 ت / ا عملاً از دفترش غیبش زد تا بدین وسیله نارضایتی خود را از دیرکرد آنها که به نظرش عملاً در خور یک نظامی نبود نشان دهد. ت / ا گفت که دیگر هیچ گاه با آن نمایندگان آمریکایی ملاقات نکرد، و پرونده را تحویل یکی از زیردستان خود که یک سرگرد بود داد و به او گفت که تمام وسایل لازم برای کار خودشان را فراهم سازد. ت / ا در ادامه گفت که از این فعالیت و میزان پیشرفت آن خبری به دست نیاورد.

توضیح حوزه فعالیت: ناراحتی مستمر ت / ا در رابطه با این مسئله به احتمال قوی می‌تواند از آنجا ناشی شده باشد که دستوری که داده بود درباره «تمام وسایل لازم» یا صحت نداشته و یا عبارتی که دلسردکننده‌تر بودند بیان شده بود.

اینکه ت / ا ............... شخصی خود را در انجام وظیفه دخالت می‌دهد قابل قبول و منطقی به نظر می‌رسد در صورتی که جنبه خودخواهی .............. او را در نظر بگیریم. به هرحال، «توضیحات» ت / ا ............... با آنچه که قرارگاه تهران در سال 1348 درباره رقابت فعال در آن زمان بین ساواک و پلیس در عملیات مربوط به شوروی شرح داده ............... می‌کند و به نظر نمی‌رسد که ت / ا یکی از رقابت‌کنندگان آن دوره بوده باشد.

5 - نتایج مصاحبه همچنین آشکار ساخت که ت / ا در تمام طول سالهای 1355- 1350 احتمالا در استخدام دفتر مشاور سیاسی شاه (ژنرال پاکروان) بوده است و نه، تکرار می‌شود نه اداره اطلاعات ویژه ژنرال فردوست آن طور که قبلاً گزارش شده بود. تنها مأموریتی که وی انجام داد سفری به اروپا در سال 1354 بود. استخدام در دفتر آستان قدس دکتر ولیان که ت / ا از آن به عنوان «پوشش» یاد می‌کرد، ظاهراً شغل حقیقی او بوده است (که خیلی هم به گمان ما پردرآمد بوده است). ت / ا سفرهایی را که از طرف ولیان به جنوب ایران کرده بود تا در مورد فساد در میان مقامات اداره کننده درآمدهای ............... اراضی تحقیق به عمل آورد و هنگامی که مأمور مربوطه به ت / ا اظهار داشت که برای آدم نااهلی (ولیان - م) گزارش تهیه کرده بود، وی شانه‌اش را بالا انداخت.

6- آزمایش دروغ‌سنجی تصویر بهتری را از مردی ارائه داده است که تقریباً همیشه به دنبال منافع خودش بوده و قطعاً فرصت قبلی نداشته است (ولی فرصتهایی نیز برایش پیش آمده بود) تا مسیر خود را کنار گذاشته و به منافع دولت آمریکا بپردازد. اینکه آیا او اکنون نیز مایل است این کار انجام دهد یا نه باید در رابطه با شرایط گذشته و حال او در نظر گرفته شود. در حال حاضر تقریباً واضح است که ت / ا امیدوار است از طریق سیا بتواند مقداری از موجودیهای ریالی خود در ایران را خارج کند و این خود احتمالاً یکی از قویترین عواملی است که او را وادار کرده به دنبال یک نقش عملیاتی با ما باشد. البته ما ممکن است باز هم بتوانیم معامله‌ای انجام دهیم، ولی روشن است که کنترل از نزدیک ضرورت خواهد داشت. طرح «گردآورنده اطلاعات سیار» که در آن ت / ا مدتهای مدیدی دور از دسترس ما، تا حد زیادی ابتکار فردی و مستقل خود را در مورد سفرهای خارجی به کار گیرد فاصله ت / ا با ما را شاید بیش از حد لزوم زیاد می‌کند. اگر ت / ا شغل مهمی در دولت موقت می‌داشت و حاضر بود اسنادی را در ازاء پول نقد به ما بدهد از نظر اخلاق و استعدادهای این مرد و تناسب کنترل و امنیتی بهتر بود.

7- در ملاقات بعد از مصاحبه آزمایش به ت / ا گفته شد که او آزمایش را با وضع خوبی قبول شده.

مأمور مربوطه دوباره درباره سفر اکتشافی با ت / ا به بحث پرداخت، و ت / ا قبول نمود که در صورتی که ............... با ابراهیم احمد پیش از عزیمت تماس بگیرد و قرار ملاقاتی با او را در انگلستان ترتیب دهد، احتمال اینکه بتواند اطلاعات چشمگیری در این اقدام اول به دست آورد ضعیف است به ت / ا گفته شد که تا هنگام سنجش مجدد نتایج آزمایش دروغ‌سنجی باید تلاش خود را بر آن دارد تا شماره تلفن احمد در لندن را از طریق یکی از اقوامش به نام اشراقی در تهران به دست آورده، ارتباط تلفنی برقرار نماید. پیرو تلگرام مرجع ب به ت / ا گفته شد تبدیل وجوهات او در حال حاضر ممکن نبوده و یک امکان برای وامگیری وجود دارد اما در صورتی که بتواند با احمد ملاقاتی برقرار سازد و نشان دهد که سفرش ارزشمند بوده است، ما تهیه یک کمک حداکثر 2000 دلاری به او را بررسی خواهیم کرد. که (برای اطلاع شما: حتی پیش از آزمایش دروغ‌سنجی و ملاقات بعدی آن، ت / ا از فرستادن فرزندش حمید به ایران به منظور فروش خانه‌اش منصرف گردیده بود. ت / ا گفت که دختر کوچکترش می‌تواند این معامله را انجام دهد. مأمور مربوطه تأکید کرد که دختر کوچکتر وی به نام ژاله حداقل در ماه سپتامبر (حدود شهریورماه) در تهران منتظر تماس از طرف یک مقام دولت آمریکا خواهد بود.

8 - همچنین با ت / ا درباره صلاح بودن پاسخ وی به درخواست سرکنسول خرم مبنی بر اینکه برای پیگیری تقاضای یک شغل مناسب در دولت جدید از طرف ت / ا گزارش مکتوبی درباره سوابق و فعالیتهایش تحویل گردیده، به تهران فرستاده شود، بحث شد. ت / ا به متصدیان پیشین شغل خرم یک چنین خلاصه سوابقی را فرستاده است و به نظر ما دولت موقت اطلاعات کافی درباره او دارد و به جای اینکه در اینجا به نوشتن خلاصه سوابق بیشتر پرداخته شود، به نظر پایگاه ت / ا باید هرچه زودتر با ابراهیم احمد در لندن تماس برقرار سازد، و منتظر رسیدن اسنادش از تهران نباشد، و بعد بازگردد و به ما گزارش بدهد. تا آن زمان که ت / ا حداقل مأموریت عملیاتی را با موفقیت انجام دهد (و یک تست دروغ‌سنجی دیگر چندان هم بی‌مورد نخواهد بود) ما یک .............. درباره استعدادهای اولیه او که تأییدکننده ادامه صرف وقت و فعالیت در اینجا خواهیم داشت. اگر در چند هفته آینده قرار یک ملاقات با احمد امکان نپذیرد، پیشنهاد می‌کنیم که طمع خود را کنار گذارده به قصد فراهم آوردن امکان بازگشت ت / ا به ایران با

او تماس ضعیفی داشته باشیم. تقاضا می‌شود ............... نظریات خود را ابراز دارند.

9- پرونده: 0328995- 201 تا تاریخ 20 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (9) 27 شهریور 1358 اعضاءسری از: رئیس 5157775به: با حق تقدم به بخش خارجه / سانفرانسیسکو رونوشت برای تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس دی. تراب عطف به: الف - بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25331، ب - بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25329⁽¹⁾1- از تأخیری که در ارائه پاسخ به عمل آمد عذر می‌خواهیم. ستاد کاملاً با ارزیابیهای اخیر پایگاه در مورد اس. دی تراب / ا (ت / ا) در رابطه با نتایج تست دروغ‌سنجی مطروحه در تلگرام مرجع الف موافق است. واضح است که ابهامات قبلی رفع شده، ولی با شما موافقیم که آن بخشهایی از (طرح) پوششی که به نفع خود (ت /ا) تمام می‌شوند و یا کاملاً مفید (برای سازمان - م) نیستند لازم می‌دارند برای ت / ا نقشی تعیین شود که بیشتر بتوان بر آن نظارت داشت.

2- بنابراین با پیشنهاد پایگاه (مطروحه در پاراگراف 6 تلگرام مرجع الف) موافقت می‌شود که ت / ا موظف شود، با ابراهیم احمد تماس گرفته سریعاً به لندن سفر کند و منتظر رسیدن محموله از تهران نشود. ما می‌توانیم پیشنهاد اجرای دومین آزمایش دروغ‌سنجی را پس از تخلیه اطلاعات ت / ا را در مورد مسافرتش مطرح نماییم.

3- در قبال کاهش علاقه ما (هرچند که کاملاً آنرا رها نکرده‌ایم) به مأموریت ت / ا به صورت گردآورنده اطلاعات سیار که خالی از کنترل و نظارت است، این امکان که او شاید بتواند در تهران در دولت جدید کاری به دست آورد بسیار بیشتر جلب توجه می‌کند. به نظر ما ت / ا باید با خرم در زمینه اطلاعاتی که وی در باره او می‌خواهد بپردازد (که امید داریم باعث متهم شدن او نشود) به طور کامل همکاری کند تا نیازهای خرم (که حالا دیگر دارد از حد لزوم تجاوز می‌کند) برآورده شود. باید از ت / ا بخواهیم که به خرم وانمود سازد در وضع فعلی خود بی‌حوصله و بیقرار است و اشتیاق دارد تا هرچه زودتر با احراز یک مقام رسمی به ایران بازگردد.

4- پرونده: 328995- 201 تا تاریخ 27 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

سری سند شماره (10) سری 5 مهر 1358- اعضاء از: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25424به: رئیس رونوشت برای تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس. دی. تراب عطف به: الف: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25331، ب: بخش خارجه / سانفرانسیسکو 25329، ج: رئیس 515775 1- ذیلاً موقعیت فعلی اس. دی. تراب / ا (ت / ا) گزارش می‌شود:

تا تاریخ 29 شهریور ت / ا همچنان سعی داشته شماره تلفن ابراهیم احمد در لندن را به دست آورد. او چند بار به خالقی، داماد احمد تلفن کرده، هر بار پاسخ شنیده که خالقی به دریای خزر رفته است. او همچنین سعی کرد که شماره تلفن احمد را از طریق کهروم (نام اولش مشخص نیست) که از مأموران پیشین ساواک بوده و اکنون در لندن زندگی می‌کند، به دست بیاورد. او چند بار به مأمور مربوطه خبر داده که کهروم سه ماه پیش از سانفرانسیسکو عبور کرده تا با یک خویشاوند خود در اینجا به نام ابول بلوغی دیدار کند، و ت / ا در آن موقع ............... که کهروم به ت / ا گفته یک مأمور سابق دیگر ساواک به نام عمانی (نام اولش مشخص نیست) نیز در لندن زندگی می‌کند (ت / ا عمانی را از .............. هنگامی که هر دو در بخش کردی ساواک بودند به یاد دارد). ت / ا فکر می‌کند که ............... از طریق کهروم به (احمد یا عمانی - م) دسترسی پیدا کند و شماره احمد را مخصوصاً از عمانی بپرسد.

(توضیح پایگاه: ما قصد داریم مفصلاً از ت / ا درباره تماسی که در اینجا با کهروم داشته و قبلاً گزارش نشده بازجویی کنیم. سوابق موجود درباره کهروم و عمانی درخواست می‌شود).

2- ت / ا همچنین گزارش داده که دختر کوچکش ژاله بناست به تماسی که قرارگاه درباره مدارکش خواهد داشت جواب دهد. او (ژاله) ویزای توریستی گرفته و قصد داشته همراه مادرش در 14 مهر تهران را ترک کند (در صورتی که مادرش توسط ت / ا ویزای مهاجرتی بگیرد). چون مادرش (همسر ت / ا) از کنسولگری خبری نشنیده، .............. غیرمحتمل است که ............... آنها در 14 مهر عازم آمریکا شوند.

به هر حال ............... آن موقعیت ادامه خواهد یافت و اگر ژاله بدون ............... به ت / ا خواهیم گفت که همان دستورالعملهایی که به ژاله داده به دختر بزرگترش ژیلا داده شود و ............... 00 شماره تلفن و نشانی ژیلا را به قرارگاه (تهران) اطلاع خواهیم داد.

3- ت / ا در تدارک نوشتن CV برای سرکنسول ............... هیچ خبر رسمی دیگری از ...............

شنیده نمی‌شود.

4- پرونده: 0328995- 201 تا تاریخ 5 مهر 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (11) 1- نبیعی صبح ............... تحویل مدارک پدرش ............... در چه روزهایی می‌توان ملاقات کرد، دخترش ............... همان بعد از ظهر ............... مأمور مربوطه با دخترش ملاقات کرد و...............

خاطرات روزانه / دفترچه‌های تلفن و پوشه یادداشتها و ............... (که به فارسی، عربی و کردی با هم و

با «رمز» شخصی پدرش نوشته شده بود) ............... تمام آنها در 24 مهر به وسیله ............... ...............

شماره 7194 به ستاد ارسال شد. هنوز گزارشی که یکی از اعضای خانواده طالبانی درباره اوضاع جاری کردها نوشته وصول نشده است.

2- سپس دخترش مأمور مربوطه را به یک گفتگوی طولانی درباره مناسبات ایران و آمریکا من‌جمله ............... کشاند⁽¹⁾...............

سند شماره (12) 3 آبان 1358، تلگرام غیرفوریسری از: واشنگتن 540443به: بخش خارجی / سانفرانسیسکو، رونوشت تهران.

عطف به: الف - بخش خارجی سانفرانسیسکو 9 (00) 255، ب - رئیس 525744، ج - رئیس 515775 د - بخش خارجی / سانفرانسیسکو 25331، ه - بخش خارجی / سانفرانسیسکو ⁽²⁾25118 موضوع: اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - اس. دی. تراب - وضع اس، دی. تراب / ا 1- با دریافت تلگرام مرجع الف پرونده اس. دی. تراب / ا (ت / ا) را که قبلاً طولانی شده بود مطالعه کرده و با نظر به تلاشهای دیگرمان در قبال هدفهای کرد ما مشغول بررسی مجدد آینده روابطمان با این قضیه و فایده عملیاتی که می‌توان از وی توقع داشت، هستیم. هنگامی که در بهمن ماه 1357 برای اولین بار قضیه (ت / ا) پیش آمد درباره فعالیتهای اکراد اطلاعات کمی داشتیم و منابعمان نیز کمتر بودند. تصور می‌شد که سوابق، مهارت و رابطهای ت / ا، به طور بالقوه موارد مهم کمبود را هم در زمینه خبرگیری اطلاعاتی و هم عملیات، ما پر کنند و ما در آن زمان بابت جوابهای سریع و حرفه‌ای پایگاه به مسائل ما و بابت قضیه ت / ا تقدیر به عمل آورده و هنوز هم تقدیر به عمل می‌آوریم.

2- همانگونه که پایگاه خبر دارد از آن هنگام روند این قضیه به علت تغییر ناپذیری هدفی که در رابطه با ایران انتخاب شده به طور قابل ملاحظه‌ای رو به کندی گذاشته و طی این فاصله زمانی ما توانسته‌ایم منابع دیگری را در رابطه با فعالیتهای اکراد فراهم کنیم. گزارشهایی که از این افراد به دست می‌آید مبدایی برای زیر نظر داشتن وقایع کردستان به دست می‌دهند. با آنکه احاطه ما به این هدف (وقایع کردستان - م) آنچنانکه مطلوب ما بود نیست نگرانی ما در مورد توانایی ت / ا در گزارشگری نسبت به مسائل کردها این است که وی هنوز به طور واقعی دست به کار نشده و وقتی هم که دست به کار بشود، این طور به نظر می‌رسد که در خیلی از همان زمینه‌هایی گزارش خواهد داد که سایر منابع فعالانه از آن گزارش می‌دهند. به عنوان یک قضیه قابل ذکر در این رابطه، توجه کنید به تذکری که در تلگرام مرجع ه داده شده بود مبنی بر اینکه ت / ا سعی دارد با هویت الف تماس بگیرد تا دفترچه و کتابهای آدرس خود را از تهران ............... تا بتواند آن تماس را برقرار کند ما را به این باور منتهی می‌کند که ت / ا آن چنان که ما امید داشتیم با جنبش کردها مرتبط نیست. هویت الف. سی. آ. تومیک / 19 یک کرد بسیار سرشناس است که سایر کردها در پیدا کردنش با هیچ اشکالی مواجه نمی‌شوند و ارتباط گزارشگری خود را با سیا از سر گرفته است. به علاوه ما با اس. دی. جانوس / 20 (هویت ب ) که ت / ا مایل است از وی به عنوان منبعی برای کسب خبر در مورد

رابطهای مختلف کرد خود استفاده کند، در ارتباط مستقیم هستیم. رابطه و دسترسی اس. دی. جانوس / 20 به جامعه کرد خیلی جدیدتر از دسترسی ت / ا است و معتقدیم که لااقل از بخش ساواک او گزارشگر پرثمرتری خواهد بود. خلاصه در حال حاضر فکر می‌کنیم که ت / ا را می‌توان به طرز سودمندانه‌تری به سمت هدفهای دیگری متوجه کرد و باید ت / ا را واداشت که از تلاشهای خود برای فعالیت در جهت کسب اطلاعات در مسائل مربوط به کردها کناره گیرد.

3- ما هنوز مایلیم که پایگاه را ترغیب کنیم که در صورت امکان ت / ا را متوجه کسب اطلاعات در سایر موارد مربوط به ایران کند. ما هنوز به امکان اینکه ت / ا در دولت موقت ایران خصوصاً در سازمان اطلاعاتی جدید مجدداً موقعیتی به دست آورد خیلی علاقمند هستیم و همان طور که تلگرام مرجع ج خاطرنشان می‌سازد این را به عنوان جالبترین راه چاره می‌دانیم، چاره‌ای که منجر به تأمین مسائل گزارشی مهم در خبرگیری خارجی خواهد شد. از نظریات پایگاه در مورد بهترین نحوه دستیابی به این مقصود با التفات به این نکته که ممکن است در انتها صلاحیت ت / ا برای چنین عملیاتی مورد تردید قرار بگیرد، استقبال می‌کنیم.

4- پرونده 328995- 201 تا تاریخ 4 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

علی (هومن) قاضی با رمز سی. آ. تومیک

سری سند شماره (13) 3 آبان 58 تلگرام غیر فوریسری از: واشنگتن 540461به: بخش خارجی / سانفرانسیسکو رونوشت برای تهران از: شعبه ایران رونوشت برای بخش خارجی / 3 / سانفرانسیسکو اخطار / شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - ا س. دی. تراب / ا وضع اس. دی. تراب / ا سی. ا. تومیک عطف به: واشنگتن 540443⁽¹⁾1- هویت الف: علی هومن قاضی هویت ب: جمشید عمانی⁽²⁾2- پرونده: 328995- 201 تا تاریخ 3 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

سری سند شماره (1)⁽¹⁾

در ضمن این پرونده ٬ اسنادی هم به فردی به نام سردار جاف مربوط می شوند که از سران ایل جاف ٬ برادر سالار جاف نماینده معدوم مجلس شورای ملی و شوهر خواهر علی قاضی می باشد. در یکی از اسناد به سردار با نام رمز اس. دی. دیز / ا اشاره شده است.

الف: چه کسی حزب دمکرات کردستان را در ایران رهبری می‌کند و افراد دیگر رهبری چه کسانی هستند.

ب: ساخت حزب چگونه است، چه در داخل و چه در خارج ایران.

ج: رابطه حزب با احزاب مشابهش در عراق، سوریه و ترکیه چگونه است؟ د: رابطه‌اش با حزب کمونیست عراق چگونه است؟ ه: آیا قاسملو عضو حزب کمونیست عراق است؟ در این صورت آیا او نماینده حزب کمونیست عراق در حزب دمکرات کردستان است؟ و: آیا حزب دمکرات کردستان شاخه نظامی دارد؟ اگر دارد چه کسی آنرا رهبری می‌کند؟ ز: رابطه بین حزب دمکرات کردستان و سازمان آزادیبخش فلسطین چگونه است؟ ح: رابطه بین کردهای ایران و حزب توده چگونه است؟ در مورد عراق:

الف: وضعیت تماس بین کردهای عراق و اعضای حزب کمونیست عراق چگونه است؟ آنها چگونه فعالیتهایشان را با گروههای کرد کشورهای همسایه نظیر ایران و ترکیه هماهنگ می‌کنند؟ ب: اتحاد شوروی در مسائل کردستان هیچ نقش دارد؟ اگر دارد، چه نقشی؟ ج: چه نوع کمکهایی و به چه مقداری توسط لیبی برای گروههای کرد فراهم می‌شود؟ در مورد ترکیه:

الف: قدرت کمی کردهای ترکیه در آلمان چقدر است؟ آیا آنها به نحوی سازمان داده شده‌اند؟ ب: آیا هیچ گروه کرد طرفدار عمل سیاسی و انقلابی در آلمان وجود دارد؟

ج: آیا این گروهها در جنبشها و فعالیتهای کردها در دیگر کشورها مشارکت دارند؟ د: آ/ 19 در ترکیه با چه کسی در ارتباط است؟ ه: آیا این کردهای ترکیه از لحاظ سیاسی فعال هستند؟ و: بین کردهای ایران، عراق، ترکیه و سوریه چه رابطه‌ای موجود است؟ 2- برای وین: از مطالب فوق می‌توان در رابطه با اس. دی. گابل استفاده نمود.⁽¹⁾3- پرونده 0306414- 201 تا تاریخ 27 فروردین 1378 در بایگانی حفظ شود.

تماماً سری سری سند شماره (2) سری 20 مرداد 1358 اعضاء از: رئیس 493084به: تهران رونوشت برای بخش خبرگیری داخلی / ستاد، بخش خبرگیری داخلی / شیکاگو، سنگاپور اخطار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است 1- در نتیجه ملاقات بین مأمور ستاد و رابرت مک‌کی برنز رابط بخش خبرگیری داخلی، ما توانسته‌ایم فردی را در تهران شناسایی کنیم که ممکن است قرارگاه او را سودمند بیابد، ما درک می‌کنیم که این انحراف از عرف معمول مبنی بر عدم تحمیل طرحهای جدید عملیاتی به قرارگاه است. ولی معتقدیم که شما با ما موافق خواهید بود که این مورد دارای امکانات منحصر به فرد بالقوه است.

2- برنز از اوائل 1355 تا آذرماه 1357 مدیر شرکت اف. ام. سی. در تهران بود. او در جریان مأموری در آنجا چندین رابط عالیرتبه در بخشهای کشاورزی، نظامی و تجاری دولت ایران فراهم کرد. وی به هنگام عزیمتش از تهران در اواخر 1357 هنری سنت مارتین تبعه کانادا را به عنوان مسئول عملیات شرکت اف. ام. سی در ایران به جای گذاشت و هنری سنت مارتین عملیات آن شرکت را در آنجا ادامه داده و چند تن از آن رابطها را حفظ کرده است. از آن مهمتر گفته می‌شود که سنت مارتین طی چند سال گذشته رابطهای متعددی در جنبش کردها فراهم کرده است. او این رابطها را از طریق زن آذربایجانیش که به نوبه خود اقوام کرد فراوانی دارد به دست آورده است. درخواست این رابطهای کرد بود که سنت مارتین را واداشت تا از طریق برنز اقدام به تماس با ما نماید.

3- سنت مارتین که 30 سال دارد از اهالی کبک و فارغ‌التحصیل دانشگاه مونترال بوده و در سال 1976 به همراه همسر ایرانیش وارد ایران شد. او در تهران تا تابستان 1978، هنگامی که به استخدام شرکت اف. ام. سی درآمد، مشاغل گوناگونی را اختیار کرد. سنت مارتین طی سه سال اقامت خود در تهران علاقمند به تحقیق در مورد مردم کرد شده است و از طریق همسرش رابطهای متعددی برای خود به دست آورده است. در خرداد 1358 او و همسرش برای چند هفته به کردستان سفر کردند و با چند رهبر مهم کرد، منجمله رحیم سیف قاضی ملاقات کردند. سیف قاضی به همراه دیگر اعضای فامیل قاضی به سنت مارتین گفتند که خواستار کمک او هستند تا به قدرتهای غربی پیام دهند که نهضتشان محتاج یاری غرب است و

آنها در تلاش جهت تضمین آن کمکها مایلند راهی برای ارتباط با غرب باز کنند. به گفته سنت مارتین این گروه که شامل محمود و صدر قاضی هم می‌شد، مدعی طرفداری از شیخ عزالدین حسینی بودند و اظهار داشتند که خواستار استقلال کردها نیستند، بلکه فقط خواهان خودمختاری در حد معقولی در حیطه کشور ایران می‌باشند. آنها به دلیل عدم اعتمادشان به اعمال شوروی که در سال 1326 منجر به سقوط جمهوری کرد مهاباد شد، نمی‌خواستند حمایتهای شوروی را برای کوششهای خود خواستار شوند و این گروه مایل نیست خود را با بارزانیها متحد کند، زیرا تقریباً به همان اندازه شوروی به آنها بی‌اعتمادند.

4- همان گونه که قرارگاه اطلاع دارد، هیچ یک از این موارد جدید نیستند، زیرا سی. ا. تومیک / 19 از فروردین 1358 مشغول ابلاغ همین پیام بوده، اما این امکان هم وجود دارد که با استفاده جستن از یک خارجی مقیم تهران که ممکن است رابطهای نسبتاً خوبی در جنبش کردهای ایران داشته باشد، راه نفوذی به درون آن جنبش فراهم کرد. سنت مارتین ممکن است از چندین نظر دیگر نیز جالب توجه باشد. زیرا که به گفته برنز، فارسی وی عالی است و به فرانسه زبان مادری خود و انگلیسی تکلم می‌کند، اگرچه انگلیسیش لهجه‌ای سنگین دارد. به گفته برنز اگر او تقاضا بکند سنت مارتین حاضر به همکاری با سیا خواهد بود و قصد دارد تا مدت مشخصی در ایران بماند. البته لازم خواهد بود که برای استفاده از سنت مارتین از مراحل تأییدیه شرکت و کانادا بگذریم و تصور می‌کنیم که حداقل سه تا چهار هفته طول خواهد کشید تا بتوانیم مراحل اداری یا تأییدیه‌های لازم را تکمیل کنیم. اگر برای شما جالب است هم اکنون طی آن مراحل را شروع کنیم. نظر ما این است که تماس اولیه با سنت مارتین برای سنجش مقدماتی و در صورت ممکن استخدام و آموزش وی قبل از تحویلش به قرارگاه، در نقطه‌ای خارج از تهران باشد. اما ممکن است چاره‌های دیگری منجمله تماس اولیه در تهران وجود داشته باشد، از نظریات شما استقبال می‌کنیم.

5 - پرونده: بخش خبرگیری داخلی قضیه 062638 تا تاریخ 19 مرداد 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (3) سری 10 شهریور 58 اعضاء از: رئیس 506363به: بن رونوشت برای آلمان، برلین، تهران اخطار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. سی. ا. تومیک / 19 عطف به: بن ⁽¹⁾84016 1- بابت تلاشهای داخلی که نمایانگر پیشرفت خوبی در قبال این قضیه همواره مشکل است، بسیار متشکریم. سی. ا. تومیک / 19 (سی / 19) نسبت به عدم حمایت دولت آمریکا از جنبش ناسیونالیستی کرد طی بهار سال 58 خشمگین بود و بدون شک حالا حتی انگیزه بیشتری برای سرخوردگی دارد.

2- به هرحال قضیه سی / 19 و دسترسی طبیعی او هنوز از لحاظ علاقه ما دارای اولویت است و ما مایلیم که یک بار دیگر با استفاده از والتر جی. نویکوفسکی شانس خود را درباره وی بیازماییم، چرا که به

دلیل سابقه‌اش در ایران و فارسی دانستنش ممکن است بتوانیم ارتباط را ادامه دهیم. بنابراین با ورود طرف دوم (یعنی سی / 19) در فاصله 10 تا 17 شهریور برای نویکوفسکی مأموریت موقت در بن پیشنهاد می‌شود تا با سی / 19 ملاقات کند و حد تمایل او را به ادامه رابطه خود با سیا در حیطه تنگناهای سیاستهای جاری دولت آمریکا معین نماید. در 13 شهریور 58 تاریخ قطعی سفر را اطلاع خواهیم داد.

متشکر می‌شویم که بن حد دسترسی به سی / 19 و تمایل او به ملاقات مجدد با نویکوفسکی را معین نمایند.

3- پرونده: 0306414- 201 تا تاریخ 10 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

سی / 19 و تمایل او به ملاقات مجدد با نویکوفسکی را معین نمایند.

تماماً سری

دیدار یک هیئت نمایندگی از اتحاد شوروی

سند شماره (4)⁽¹⁾کشور: ایران / شورویطبقه‌بندی گزارش سری هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران و مشاوران پیمانکار پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده است.

منبع: عضو یک خانواده سرشناس کرد که روابط دیرینه‌ای با سران کرد دارد. معهذا تماسهای وی با این سران کرد در حال حاضر محدود است و اخبار او تاکنون به وسیله گزارشهای دیگر تأیید نشده‌اند. قابلیت اطمینان به این منبع مشخص نشده است.

موضوع: دیدار یک هیئت نمایندگی از اتحاد شوروی (تاریخ خبر: اوائل شهریور 58) 1- یک هیئت شش نفره به نمایندگی حزب دمکرات کردستان و سایر دسته‌های کرد در اواسط شهریور 1358 به مسکو رفته تا با مقامات شوروی درباره تدارکات برای جنبش ناسیونالیستی کردها و هماهنگی با آن گفتگو کند .............. مقامات همراه هیئت شناخته شده نیست، اما به هر حال هیچ یک از چهره‌های اصلی جنبش کردهای ایران که بسیاری از آنان به دنبال ترک مراکز تجمع مردم کرد ایران در عراق به سر می‌برند، در آن هیئت نیستند. با این وجود سران مذکور به این هیئت اختیار داده‌اند برای اینکه امکان و راههای پشتیبانی سیاسی، مالی و تسلیحاتی شوروی از جنبش خود را بررسی کند. روی آوری به سوی شوروی تا حدی انعکاس این دیدگاه رایج کردهاست که آمریکا و قدرتهای غربی تصمیم گرفته‌اند از دولت تهران حمایت کنند و آنها دوباره باید برای کسب حمایت خارجی لازم برای به دست آوردن خودمختاری در محدوده کشور ایران به سمت شمال رویگردان شوند.

2- به دست آمده در 19 شهریور 1358.

3- انتشار از حوزه فعالیت: به آنکارا، استانبول و تهران فرستاده شد.

طبقه‌بندی گزارش: سری. هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان. غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار. پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده است.

سند شماره (5) سری 29 شهریور 58 اعضاء از: رئیس 517454به: فوری به بن رونوشت برای آلمان، اشتوتگارت، تهران، آنکارا، استانبول.

اقدام شبانه بن.

هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک عطف به: الف - بن 84660، ب - رئیس 515091، ج - بن 84421 1- فکر می‌کنیم که تلگرام مرجع ب جواب تلگرام مرجع ج را بدهد. اگر شما در ............... تلگرام مرجع ب نیستید، (اطلاع می‌دهیم) که آن تلگرام پیشنهاد تلگرام مرجع را تصویب می‌کند که در ابتدا 7500 مارک برای هزینه‌های سی. آ. تومیک /19 از اردیبهشت 58 تا شهریور 58 براساس نرخ ماهیانه 1500 مارک پرداخت شود، و یک دوره آزمایش دیگر از مهر تا دی با همان نرخ برقرار گردد.

2- پرونده: 0306414- 201 تا تاریخ 29 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (6) تاریخ: 21 شهریور 58 اعضاءسری از: بن 84421به: با حق تقدم به رئیس رونوشت برای آلمان، آنکارا، استانبول، تهران، اشتوتگارت هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک عطف به: بن 84420 (7775 - EGN)⁽¹⁾1- گزارش مرجع در جریان دو ملاقات با سی. آ. تومیک / 19 (سی / 19) به دست آمد که طی آنها عمده وقت، صرف شکل دادن به جزئیات همکاری آینده‌اش با سیا شد. اصل توافق این است که سی / 19 هر دو هفته یک بار طی یک «دوره آزمایشی» سه ماهه با همکار نویکوفسکی ملاقات می‌کند و خبرهایی را که درباره دامنه و ماهیت جنبش کردها توانسته از ابطهایش در داخل و خارج ............... به دست بیارود در اختیار می‌گذارد. او اکنون کاملاً واقف است به اینکه هیچ احتمال حمایت آمریکا از جنبش وی وجود ندارد. به این ترتیب همکاری سی / 19 براساس تمایل وی به ارائه قضیه از لحاظ جنبش وی به عنوان یک کانال (ارتباط) شخصی با غرب و مجرای کمک مالی شخصی مبتنی می‌باشد. مأمور مربوطه به طور موقتی پذیرفت که ماهانه 1500 مارک آلمان بابت هزینه‌ها (که شامل صورت حساب ماهانه، از

تاریخ اردیبهشت 1358 نمی‌شود) به سی / 19 بپردازد و این روال در سه ماه آینده ادامه یابد. پس از این مدت پس از تجدیدنظر در بازدهی و وضع مناسبات فیمابین احتمالاً تعدیلی به عمل خواهد آمد. سی / 19 می‌داند که این یک تعهد قطعی نیست و منتظر اولین ملاقات خود با همکار نویکوفسکی است تا این ترتیبات را تأیید کند. پایگاه پیشنهاد می‌کند مأمور پایگاه اشتوتگارت کیث. ال. تولرنی مأمور مربوطه سی/ 19 شود و پیش‌بینی می‌کند موعد ملاقات بعدی 29 شهریور باشد. طبیعت بسته قاطبه کرد ناحیه بن و کلن امکان مداخله مأمور پایگاه بن را نفی می‌کند.

2- سی/ 19 بسیار از رویدادهای کردستان افسرده است و از اینکه با عدم اقدام دولت آمریکا در قبال تعقیب و آزار کردهای ایران مواجه شده خشمگین می‌باشد. او تاکنون سه تن از افراد خانواده‌اش را در جنگ ............... خلخالی از دست داده و نسبت به آینده نزدیک که به نظرش ............... می‌باشد بدبین است⁽¹⁾...............

سند شماره (7) 31 شهریور 1358 اعضاءسری از: رئیس 518777به: بن با حق تقدم، رونوشت برای تهران اخطار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک عطف به: بن 84621⁽²⁾1- توافقی که بین سی. آ. تومیک / 19 (سی / 19) و نویکوفسکی تا تاریخ شهریور 1358 حاصل شد، این است که ما بابت هزینه تماسهای تلفنی یا شخصی وی با طعمه‌های کرد مورد نظر ماهانه 1500 مارک آلمان به وی بپردازیم و از آنجایی که وی این کار را از فروردین 1358 تا مرداد و شهریور 1358 که دوباره با وی تماس گرفتیم انجام داده است، ما آن هزینه‌ها را (نرخ 1500 مارک آلمان در ماه) از اردیبهشت تا شهریور 1358، تأمین می‌نماییم. نویکوفسکی در فروردین 1358، 1500 مارک آلمان به او پرداخته است.

همچنین از مهرماه تا آذرماه را نیز به عنوان بخشی از یک «دوره آزمایشی» تکمیلی جهت تشخیص سودمندی اطلاعات وی ماهانه مبلغ 1500 مارک آلمان به وی می‌پردازیم. سی - 19 در ازای پولی که دریافت می‌کند، موافقت نموده که هر دو هفته یکبار با مأموری از سیا ملاقات نموده تا احتیاجات ما را پاسخگو باشد. نویکوفسکی و سی / 19 موافقت کردند که ما در آخر آذرماه اطلاعات تهیه شده را بررسی و بر طبق آن «اضافه هزینه» وی را تنظیم نماییم. جهت گرفتن این پول نه لازم است که صورتحساب تهیه شود و نه اینکه او مجبور است حساب هزینه‌ها را پس بدهد.

2- امیدواریم این تلگرام موضوع را روشن کند. در مورد این قضیه تشکر می‌شود.

3- پرونده 306414 - 201 تا 30 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

سری سند شماره (8) سری 3 مهر 58 - اعضاء از: اشتوتگارت 17937به: با حق تقدم به رئیس، بن رونوشت برای آلمان، تهران، آنکارا، استانبول هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - حساس. سی. آ. تومیک عطف به: بن ⁽¹⁾84660 1- کیث ال. تولرنی مطابق برنامه ملاقات آشنایی خود را با سی. آ. تومیک / 19 (ت / 19) به تاریخ 20 سپتامبر 1979 در ساعت 30/19 در اتاق 1005 هتل اینترکنتینانتال کلن برگزار نمود. این ملاقات تقریباً چهار ساعت طول کشید و مبلغ 7500 مارک آلمان برای حدفاصل اردیبهشت 58 الی شهریور 58 با نرخ ماهانه 1500 مارک آلمان بابت «هزینه‌ها» به ت / 19 پرداخت که او با نام مستعار عادی خود قبض دست نوشته را امضاء نمود. موافقت شد که ملاقاتها برای مدت آزمایش سه ماهه یعنی از مهر تا آذر ادامه یابد و ماهانه مبلغ 1500 مارک آلمان بابت «هزینه‌ها» پرداخت گردد. ملاقات بعدی در 27 سپتامبر خواهد بود.

هیچ اشکال امنیتی مشاهده نگردید.

2- محیط: تولرنی صحبت را با تأکید بر سن خود (که مختصری بالا رفته) و سابقه طولانی خود در ناحیه شروع کرد با اشاره به این نکات که از کردستان دیدار کرده، اطلاعش از تاریخ کردها چقدر است و از این قبیل. آنگاه وی افزود که قصد دارد هرگاه لازم باشد با ت / 19 مانند یک پدر صحبت کند و این برای خیر خود ت / 19 خواهد بود. آنگاه وی شروع به سئوال از ت / 19 درباره جدیتش در مسائل کردی نمود و به ملایمت اشاره نمود که ت / 19 پس از طی دوران بلوغ خود با ناسیونالیسم کردی کم ارتباط داشته و ضمناً از پدر ت / 19 و مشی او تمجید کرد. تولرنی این مقدمه را با ابراز علاقه فردی خود به کردها و طرفداری خود از خواست ت / 19 در کمک به مردمش خاتمه داد. تمام اینها با عکس‌العمل خوب روبرو شد.

3- مقاصد: آنگاه تولرنی مسئله اینکه از ت / 19 چه می‌خواهد را مطرح کرد. علیرغم خواستهای ت / 19، ما در اینزمان هیچ قصد نداریم با پول و اسلحه به ناسیونالیسم کردی کمک کنیم و ت / 19 باید از علل این امر آگاه باشد. بعلاوه ما نمی‌خواهیم ت / 19 حتی برای دیدار به صورت «مخفی» به کردستان بازگردد زیرا این احتمالاً برای همه مشکلات بیشتری را ببار خواهد آورد. او با تأمین اطلاعات صحیح درباره رویدادهای آنجا و نحوه کنترل رویدادها می‌تواند به بهترین نحو به کشور خود خدمت کند. این قدم اول و اصلی بود. ت / 19 اظهار کرد که خط مشی ما را درک می‌کند هرچند که آنرا دوست ندارد و یک مدت آزمایش سه ماهه امتحان خوبی خواهد بود. آنگاه وی وارد سخنرانی طولانی در این مورد شد که رفته رفته از منابع خود جدا می‌گردد و بزودی چیزی برای گزارش کردن نخواهد داشت. سپس گفت که می‌تواند با موفقیت وارد کردستان شود و کانالهای جدید برقرار کند. وی همچنین این را مطرح کرد که آیا ما می‌توانیم در دو مورد به او کمک کنیم: (الف) تأمین ارتباطات مطمئن برای او یعنی تسهیلات پستی بین آلمان و ایران و (ب) آیا به او کمک می‌کنیم تا تیمهای مطبوعاتی تلویزیونی به طور «مخفی» به کردستان اعزام نماید تا وضع حقیقی امور در آنجا را تبلیغ کنند. تولرنی جواب داد که باید هر دو مسئله را قبل از جواب بررسی کنیم اما هیچ تعهدی را قبول نمی‌کنیم. ت / 19 ادامه داد که عمدتاً از طریق نامه‌رسان و

مکالمات تلفنی با خواهر خود در تهران ارتباط داشته بود. خواهر وی همسر رئیس ایل جاف است و او نیز به نوبه خود با تلفن و نامه با کردستان تماس داشت. اکنون رابطهای خواهرش در کردستان به کوهها گریخته‌اند و خواهرش نیز به بن نقل مکان نموده است. بعلاوه، ارتباطات عمومی در کردستان نیز مانند تهران روزبروز بیشتر تحت مراقبت قرار می‌گیرد. ت / 19 اصرار ورزید که هنوز خیلی منابع بالقوه در کردستان دارد اما هیچ راهی برای دسترسی به آنها از آلمان و تعیین کانالها و نامه‌رسانهای جدید ندارد.

4- اطلاعات: ت / 19 هیچ اطلاعاتی بجز این گفته کلی که در تاریخ 18 سپتامبر در بسیاری از شهرهای کردنشین جنگ در گرفته بود، هیچ نام یا شماره‌ای برای عرضه کردن نداشت. تولرنی با ت / 19 در خصوص مشکلش ابراز همدردی می‌کند و پیشنهاد کرد که او سعی کند اطلاعات بیشتری از کردهائی که در آلمان هستند و آنها نیز منابع خود را دارند استخراج کند او قبول کرد که این کار را انجام دهد.

5 - اهداف: تولرنی به ت / 19 گفت که اولین کار گردآوری فهرستهای اسامی، نشانیها، و جزئیات بیوگرافی کردهایی که در آلمان هستند می‌باشد، کسانی که ت / 19 به آنها اعتماد دارد و فکر می‌کند که از عهده کسب اطلاعات مهم از کردستان برمی‌آیند. وی همچنین درخواست کرد فهرستهای مشابهی از کردهای مقیم تهران و کردهای کردستان بوی داده شود. ما با تکیه به این فهرستها می‌توانیم به ت / 19 کمک کنیم که معین نماید (الف) چه کسی قابل اعتماد است. (ب) آیا برای ما امکان دارد که به او در کار تماس با شبکه منابعش کمک کنیم. ابتدائاً می‌بایست بدانیم که با چه کسانی سروکار داریم و سوابق آنها چگونه است. ت / 19 فوراً پس از تفکر دقیق درباره آن و اطمینان یافتن از اینکه اطلاعات را به نحوی مطمئن حفظ خواهیم کرد پذیرفت. او قول داد که در جلسه بعد اطلاعاتی با خود داشته باشد.

6- نفوذ شوروی: ت / 19 اطلاعات مستندی درباره پیوندهای شورویها با نیروهای ناسیونالیستی کردستان خصوصاً در هفته‌های اخیر نداشت. او اشاره نمود که تقریباً تمامی رهبران کرد قدری تماس با شورویها داشته‌اند که معمولاً برای غرضی بوده است، مثلاً، او قاسملو را به عنوان کمونیست و عضو حزب توده می‌شناخت اما بعد قاسملو از شورویها برید و شاید الان دوباره با آنها باشد. در غیاب اطلاعات مستند و جاری از هر کردی تقریباً می‌توان عقلاً انتظار داشت که پیوندهائی با شورویها داشته باشد. حتی پدر او که فردی عمیقاً متدین و قویاً ناسیونالیست بود برای نیل به مقصود خود کمک شورویها را پذیرفته بود. به ت / 19 تذکر داده شد که خصوصاً گوش به زنگ اطلاعات مربوط به نفوذ شوروی باشد.

7- تماسهای ت / 19 با شورویها: در این موقع، تولرنی از ت / 19 در مورد تماسهایش با شورویها سئوال کرد. چند ماه پیش او الکساندر اس. کولین دبیر سوم سفارت شوروی را به میهمانی خود دعوت کرده بود و چند هفته پیش کولین به طور غیرمترقبه بازگشت و با اشاره به اینکه ت / 19 مقام دیپلماتیک خود را از دست داده بود (1) پرسید آیا برای کمک به ت / 19 هیچکاری از او برمی‌آید؟ بگفته ت / 19، آنها به صحبت پرداختند و کولین با گفتن اینکه بازخواهد گشت، رفت اما هنوز بازنگشته است. ت / 19 نمی‌داند آیا این یک پیشنهاد آزمایشی یا حرکت آتی بود یا نه، اما توقع دارد که کولین بازگردد و درباره ت / 19 و اوضاع کردستان صحبت کند. ت / 19 قول داد که هرگونه تماس را فوراً و به تفصیل گزارش کند.

همچنین به وی در مورد امکان مراقبت تلفنی و شخصی هشدار داده شد. آنگاه ت / 19 پرسید آیا به نظر تولرنی کولین با موضوعی که پسرعمویش رحیم سیف قاضی استاد دانشگاه در رشته تاریخ و فرهنگ کردی در باکو با او در میان گذارده بود مرتبط بود. ت / 19

پس از سالها چند ماه پیش با پسرعموی خود در برلین ملاقات نمود و پسرعمویش اظهار داشت که ممکن است «یک نفر» نزد ت / 19 بفرستد که ت / 19 در آن موقع درباره آن فکر نکرد. بعداً تعجب نمود که چگونه پسرعمویش اجازه یافته بود به برلین بیاید، چونکه پیش از این به وی اجازه نداده بودند که از اتحاد شوروی خارج شود. ت / 19 اکنون مطمئن نیست آیا منظور پسرعمویش از «یک نفر» یک کرد بوده که می‌تواند درباره کردهای شوروی یا پیوندهای شوروی با کردها به او خبر دهد یا اینکه منظورش فردی بوده که نماینده حاکمیت شوروی است. تولرنی گفت که نمی‌داند و ت / 19 پرسید آیا باید از پسرعمویش بخواهد که آن «یک نفر» را بفرستد. تولرنی توصیه کرد که صبر کند.

تقاضاهای ت / 19: ت / 19 سه تقاضا داشت (الف) می‌خواست بداند آیا بن می‌تواند به خواهرش که اینک در بن است برای تحصیل فرزندانش در مدرسه آمریکائی کمک کند چون آنها قبلاً به مدرسه آمریکائیها در تهران می‌رفتند. تولرنی گفت درباره مدرسه بن چیزی نمی‌داند، اما خود را با اوضاع آشنا خواهد ساخت. (ب) ت / 19 خواستار نسخه‌ای از کتاب ایگلتون (نام اول مشخص نیست) درباره کردهاست. (ج) نسخه‌ای هم از مقاله روزولت در میدل ایست جورنال (نشریه خاورمیانه) درباره جمهوری کردستان سالهای 46- 1945 می‌خواهد. او هیچ تقاضای پول ننمود و نزدیک بود فراموش کند که پولهای داده شده را جمع کند.

8 - به طورکلی این ملاقات خیلی خوب و با صمیمیت حقیقی و بغل گرفتن یکدیگر در انتهای آن و اشتیاق ظاهری برای ادامه معامله برگزار شد. ت / 19 پیشنهاد کرد که تاریخ ملاقات بعدی از 4 اکتبر به 27 عقب برده شود. درست هنگام عزیمت، ت / 19 اظهار داشت که در .............. سپتامبر قصد دارد گروهی را در بن به ثبت برساند که اسمش «شورای خودمختاری کردها» خواهد بود. او اسناد آنرا تکمیل کرده بود و این کار ابتدایی کوشش وی برای برپا کردن تشکیلاتی خواهد بود که بتواند از آن استفاده کند.

تولرنی نسخه‌ای از اسناد و جزئیات بیشتر را در ملاقات بعدی به دست خواهد آورد.

9- نظریات: در اوضاع فعلی و با دستورالعملهای فعلی واقعاً ما چیز فراوانی برای عرضه به ت / 19 نداریم و ت / 19 نیز چیز فراوانی برای عرضه به ما ندارد. ما باید هرچه زودتر پیش از اینکه بیشتر از آنقدری که می‌خواهیم، درگیر شویم خود را کنار بکشیم. سه ماه آزمایش باید کافی باشد. از طرف دیگر، تولرنی تصور می‌کند که اگر ما می‌خواهیم نقش فعالتری بر این مبنا داشته باشیم که فقط در قبال نیل به مطلوبات پاداش داده شود آنگاه ممکن است که ت / 19 استعداد چشمگیری داشته باشد. به نظر می‌رسد کرد دیگری با سابقه خانوادگی و تجربه بین‌المللی که بتواند ............... قوی برای رهبری کردها باشد وجود نداشته باشد شاید خود ت / 19 نیز نتواند. اما رویدادهای ماههای اخیر در ایران و کردستان تأثیر عمیقی بر او داشته‌اند شاید بحدی که به او اجازه دهد در همه چیز یکباره تجدیدنظر کند. تولرنی با لحن خشک به او گفت که هیچ کس به او کمک نخواهد کرد مگر اینکه خود به چیزی برسد و سوابقش به عنوان یک ناسیونالیست کرد بسیار ضعیف است. او باید خود را فردی بسازد که دیگران یعنی هم کردها و هم خارجیها به او روی آوردند به جای اینکه او برای کمک از آنها گدائی کند. ت / 19 این را خیلی جدی گرفت وی عاقبت گفت که باید خیلی سخت کار کند و کار کند تا به آنچه می‌خواهد برسد. وی اشاره نمود که خمینی بدون داشتن کمک و در حال تبعید به خیلی چیزها رسیده بود. تولرنی فکر می‌کند که سیا باید قبل از خاتمه مدت آزمایشی در دسامبر جداً در نظر گیرد که در نهایت می‌خواهد با ت / 19 به کجا برسد و

چگونه. تولرنی همچنین فکر می‌کند که اگر فردا شورویها به ت / 19 پیشنهاد اسلحه و پول و کمک کردند او برای خودداری از آن دچار اضطراب و تردید خواهد شد.

ت / 19 می‌گوید که معتقد به خودمختاری به جای استقلال برای کردهاست و می‌گوید که حاضر خواهد بود برای کمک به کردها در رسیدن به آن (خودمختاری) تقریباً هر کاری بکند. او شروع کرده به اینکه بیشتر به فکر تقلید از پدرش باشد که چگونه ایران در هم ریخته است. قضاوت در این مورد که از او چه کاری برمی‌آید، چقدر می‌تواند گذشته خوشگذرانی خود را عوض کند، دوباره به اسم خود چه وجاهتی می‌تواند بدهد مشکل است. نکته این است که ما بتدریج باید تصمیم بگیریم که آیا او را می‌خواهیم، او را برای چه می‌خواهیم و چقدر او را می‌خواهیم. اگر او را نخواستیم او یا دیگر نخواهد خواست برای کردها کاری کند یا اینکه ممکن است پیش از آن کسی او را ببرد.

10- پرونده 0306414- 201 تا تاریخ 3 مهر 1378 در بایگانی ضبط شود.سری سند شماره (9) سری 5 مهر 58 اعضاء از: تهران 54321به: اشتوتگارت رونوشت برای رئیس، بن، آلمان، آنکارا، استانبول اخطار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - سی. ا. تومیک عطف به: اشتوتگارت ⁽¹⁾17937 1- مطابق نسخه 21 شهریور هفته‌نامه انگلیسی زبانی بنام «ایرانیان» رحیم قاضی در فروردین 1358 به ایران بازگشت. مجله می‌گوید که او عضو یک هیئت کردی است که اخیراً جهت مذاکره با دولت موقت در مورد شورش کردها به تهران آمد. درباره مسافرت قاضی به خارج ایران پس از مراجعتش از شوروی هیچ ذکری به میان نیامده است.

2- پرونده: 0306414 - 201 تا تاریخ 5 مهر 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (10) 6 مهر 1358 اعضاءسری از: بن 84941به: رئیس، اشتوتگارت رونوشت برای آلمان، تهران، آنکارا، استانبول هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک عطف به: اشتوتگارت ⁽²⁾17937 1- در 5 مهر 1358 سی. آ. تومیک / 19 نکات ذیل را گزارش کرد. او اطلاعاتی را که در پاراگرافهای پنج و نه تلگرام مرجع ............... به واسطه یک اتفاق در منزل نیاورد، اما دوباره قول داد جلسه بعد آن را تهیه کند.

2- مهمترین چهره در امور کردها در عراق یک فرد نه چندان معروف به نام دکتر مراد عزیز است که در

............... زندگی می‌کند و همیشه با اسکورت 2 مرسدس بنز که پر از محافظان امنیتی مسلح به سلاحهای اتوماتیک هستند، رفت و آمد می‌کند. موقعیت او در رابطه با دولت عراق مشخص نیست ............... از احترامی که برای او قائل می‌شوند، احتمالاً مقام بالایی دارد. در فاصله 46- (...............) 19 دکتر عزیز در آذربایجان به عنوان گروهبان مراد رزم‌آور ارتش ایران شناخته می‌شد و برای جمهوری کوتاه مدت کردستان کار کرد. پس از سقوط جمهوری او به ............... گریخت و تا هنگامی که در بغداد به عنوان دکتر عزیز خود را نشان داد از وی اطلاعی در دست نبود.

3- تعدادی از افراد کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان در حال حاضر به شرح زیرند:

الف: عبدالرحمن قاسملو رئیس.

ب: غنی بلوریان. معاون رئیس که هنگامی که قاسملو برای شرکت در مجلس مقننه جدید در دولت بازرگان انتخاب شد، مسئول حزب بود.

ج: محمد امین سراجی د: محمد امین شیخ‌الاسلام ه: کریم حسامی و: امیر قاضی ز: ملا رسول بابی ...............

ح: صنار مآمدی تمام اعضای فوق اکنون یا در بغداد یا در کردستان می‌باشند.

4- در 2 مهر 1358 دکل رادیوی دولتی ایران در کرمانشاه توسط شورشیان کرد، منفجر شد. این حمله را جوانروویلانهای قبیله جاف که دسته‌هایی در ایران دارد، هرچند که اکثر افراد این قبیله در عراق مستقر می‌باشند، انجام دادند. رهبر آن پسرعموی رئیس جوانروویلانها بود. این گروه در اصل قصد داشت به تأسیسات شرکت نفت در منطقه حمله کند. اما پس از مذاکره‌ای ...............، توافق شد حفاظت از این تأسیسات آنقدر بود که کسب موفقیت را مورد تردید قرار می‌داد.

5 - مسعود بارزانی اکنون در پیرانشهر می‌باشد. محل فعلی برادرش ادریس مشخص نیست. ادریس در تهران بوده و به طوری که گزارش شده سعی داشته بر سر موقعیت آینده کردها خصوصاً کردهایی که از دسته ............... متابعت می‌کنند با آیت‌اللّه خمینی به توافق برسد. در 28 شهریور 1358 اقدامی برای ترور ادریس صورت گرفت. وی در این حادثه جراحتی برنداشت و گریخت. هویت تروریستها معلوم نیست. اما محافل کردی در تهران معتقدند که این اقدام تلاش برای جلوگیری از توافق با خمینی بود که به وسیله کردهای ضد بارزانی یا سایر گروهها در تهران که با خمینی مخالفند و مایلند شورش کردها رشد یابد انجام گرفت.

6 - پرونده: 0306414 - 201 تا تاریخ 6 مهر 1378 در بایگانی ضبط شود.سری

سند شماره (11) 6 مهر 1358 اعضاءسری از: بن 84952به: رئیس، اشتوتگارت رونوشت برای آلمان، تهران، آنکارا، استانبول اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. سی. آ. تومیک عطف به: الف: اشتوتگارت ⁽¹⁾17937 ب: بن ⁽²⁾84941 1- در تلگرام مرجع ب اطلاعاتی که از ملاقات 5 مهر با سی. آ. تومیک / 19 (ت / 19) به دست آمد گزارش شد.

2- سردار جاف یکی از سران ایل کرد جاف شوهر خواهر ت / 19 است (پاراگراف 8 مرجع الف). او پس از فرار از ایران، عاقبت به بغداد رفت و در آنجا به همکاری با سرویس اطلاعاتی نظامی عراق پرداخت و در کارکردهایی که در عراق به آنها پناهندگی داده شده بود، کمک نمود. قبیله جاف طی جنگ عراق و کردها در دهه هفتاد ............... از هم پاشید و ظاهراً سردار 0 ............... انتخابات 0 ...............

قرار بود که او حدود 30 شهریور با گروه نظامی عراق به آلمان بیاید و ت / 19 و خواهرش را ببیند. و در آخرین لحظه این سفر به تعویق افتاد و لذا سردار توانست مسافرتی به کردستان داشته باشد و اینک قرار است که در 13 مهرماه وارد بن شود. ت / 19 ترتیبی خواهد داد تا تولرنی با سردار ملاقات کند.

به گفته ت / 19، بچه‌های سردار (3 نفرند) به یک مدرسه آمریکایی برده شده‌اند، اما هزینه آن بالغ بر 8000 دلار است (این رقم صحت دارد) ت / 19 خواستار کمک ما شده است پس از مشورت با بن، تولرنی پیشنهاد می‌کند در رابطه با سردار از برنامه مالی مدرسه استفاده شود و در ازای همکاری مداوم او یک شیوه «پرداخت ضمن ادامه کار» به کار گرفته شود. هدفها ............... کردها و سازمان اطلاعاتی عراق هردو خواهند بود. شیوه ارتباط مخفی نویسی خواهد بود البته اگر زمان برای آموزش موجود باشد. در غیر این صورت ............... تکمیلی (که ما می‌توانیم آن را توصیه کنیم) به آلمان «برای دیدار از خانواده» ترتیب خواهیم داد که هم امکان آموزش و هم امکان آزمایش دروغ‌سنجی را فراهم کند.

3- سوابقی که در مورد سردار موجود باشند تقاضا می‌گردد. همچنین تقاضا می‌شود این پیشنهاد را تا 13 مهر تصویب نمایید.

4- پرونده: 0306414 - 201 تا تاریخ 6 مهر 1378 در بایگانی ضبط شود.سری سند شماره (12) 11 مهر 1358 - اعضاءسری از: بن 85048به: رئیس اشتوتگارت رونوشت آلمان، تهران، آنکارا اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. سی. آ. تومیکعطف به: بن ⁽³⁾84952 1- اطلاعات زیر توسط سی. آ. تومیک / 19 (ت / 19) طی آخرین ملاقاتش با تولرنی فراهم گردیده و جهت اطلاع و اظهارنظر احتمالی به ستاد مرکزی ارسال می‌گردد.

الف: صادق طباطبائی نایب دوم رئیس قوه مقننه⁽¹⁾دارای همسری (از بستگان خمینی) است که هم اکنون در بوخوم آلمان غربی تحصیل می‌کند. ت / 19 تلفن و امکان ملاقات با وی را دارد. آیا علاقه‌ای به این امر هست؟ ب: (ت / 19) داستانی درباره پسر یک کرد اهل ترکیه به نام ............... دری که اسم کوچکش معلوم نیست دارد که ت / 19 به درخواست پسرش در سال 1356 او را از زندان شاه بیرون آورده بود. این پسر اخیراً با کرد ناشناسی بنام احمد که نام خانوادگیش مشخص نیست با داستان عجیبی نزد ت / 19 آمد.

کشوری سوسیالیستی که هویتش پوشیده ماند تحت این پوشش که اسلحه توسط کردهای هوادار در اروپا فرستاده می‌شود، می‌خواهد برای کردها اسلحه بفرستد. شخص کرد از ت / 19 خواست که اگر ممکن است با یک «کمپانی» که بتواند اسلحه را توسط چتر نجات به کردستان بفرستد تماس بگیرد. داستان احتیاج به جزئیات و اثبات خیلی بیشتری دارد، که تولرنی از ت / 19 خواست در ملاقات بعدی با کرد ناشناس، که حدوداً قرار است سه هفته دیگر برگزار شود به دست آورد. ت / 19 پیشنهاد کرد که تولرنی یک متخصص که بهتر است تبعه آلمان باشد پیدا کند که بتواند تحت پوشش بررسی قابلیت تحقق ..........، عمیقتر تولرنی نسبت به داستان اظهار تردید کرد و تعهدی ننمود.

ج: الکساندر کولین روسی (فرد مذکور در پاراگراف هفت تلگرام مرجع الف) هیچ تماس دیگری نگرفت ...............

2- پرونده - 0306414 - 201 تا تاریخ 11 مهر 1378 در بایگانی حفظ شود.سری سند شماره (13) 13 مهرماه 1358 اعضاءسری از: بن 85112به: رئیس با حق تقدم، اشتوتگارت، رونوشت برای آلمان، تهران، آنکارا، استانبول هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک عطف به: رئیس ⁽²⁾526119 1- همانطور که در پیام مرجع حدس زده شده بود، سردار جاف واقعاً برادر سالار (جاف) است. سی. آ.

تومیک / 19 (ت / 19) در 12 مهرماه به تولرنی اطلاع داد که سردار جاف 13 مهرماه بغداد را ترک خواهد کرد. هرچند تولرنی نمی‌داند آیا سردار اول به لندن می‌رود یا به بن. جاف فقط چند روز در بن خواهد بود و ت / 19 در آن موقع واسطه ملاقات بین جاف و مأمور مربوطه خواهد شد. از آن فرصت برای کسب اطلاعاتی که جاف ممکن است داشته باشد، استفاده خواهد شد. وی ممکن است اطلاعاتی نسبت به همکاری عراق با کردهای مخالف خمینی، ارسال اسلحه به کردها و رهبری نظامی کردها داشته باشد.

2- با در نظر داشتن محدودیتهایی که در تلگرام مرجع شرح داده شده، از این فرصت برای سنجش بیشتر جاف استفاده خواهد شد. اگر زمینه به نظر مساعد برسد، پایگاه پیشنهاد می‌کند هزینه بازگشت هرچه زودتر جاف از بغداد به بن تضمین شود. در آن زمان ما بهتر می‌توانیم مقدورات و امکانات جاف را بسنجیم و معلوم کنیم که کجا می‌خواهیم با او مخاطب واقع شویم، کمک قابل ملاحظه‌ای در کار کردن

روی قضایای کردی خواهد بود تا بدین ترتیب از دوباره‌نویسی گزارشها اجتناب شده و آگاهیهای بدوی با سرعت لازم فراهم گردند.

3- ستاد: اشتوتگارت و بن تلگرامهای مربوط به کردستان را کمتر از ⁽¹⁾MILDIST دریافت می‌کنند. اگر ممکن باشد که ما در گزارشهای مربوط به کردها مخاطب واقع شویم، کمک قابل ملاحظه‌ای در کار کردن روی قضایای کردی خواهد بود تا بدین ترتیب از دوباره‌نویسی گزارشها اجتناب شده و آگاهیهای بدوی با سرعت لازم فراهم گردند.

4- حدوداً ظرف سه هفته آینده مأمور مربوطه اس. دی. تراب / ا با این منبع ذخیره ملاقات خواهد داشت، احتمال زیادی است که اس. دی. تراب / ا، از سردار جاف خبر داشته و بتواند اطلاعات مقدماتی جهت ارزیابی تهیه کند.

5 - پرونده: 0306414 - 201 تا 13 مهرماه 78 در بایگانی حفظ شود.سری سند شماره (14) تاریخ: 18 مهر ماه 1358 اعضاء سری از: بن 85221به: فوری رئیس رونوشت برای آلمان، تهران، آنکارا، استانبول، اشتوتگارت اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک عطف به: بن ⁽²⁾85112 1- در ملاقات 18 مهر 1358 با سردار جاف شوهر خواهر سی. آ. تومیک / 19 (ت / 19) اطلاعات زیر به دست آمد.

2- جاف در ارسال اسلحه به کردهای جاف که ناحیه شرق و غرب کرمانشاه را در اختیار دارند، با دولت عراق همکاری نزدیکی دارد. جاف در ناحیه‌اش 1500 نفر را دارد. این تعداد عمداً کم نگهداشته شده است تا کیفیت جنگی ایشان بالا رود. ذخیره اصلی تسلیحات آنها، در اوائل اردیبهشت 1358 با تصرف قلعه نظامی دالاهو (عین نقل قول) واقع در شمال کرمانشاه حاصل شد. آنها از این قلعه بیش از 1000 ژ-3 آلمانی بعلاوه 100 ژ-3 بزرگ که محتملاً تیربار آن است، 12 خمپاره 82 ساخت آمریکا؛ دو فقره «کوچک» توپخانه و سه کامیون مهمات به دست آوردند. طی هفته دوم مهر، جاف 400 کلاشینکوف دیگر که دولت عراق در اختیار گذارده بود، برای این گروه فرستاد. این گروه در ناحیه کرمانشاه و سنندج فعالیت دارد. در ناحیه شرقی تا مرز عراق (ناحیه سردشت بانه)، عناصر کرد تحت کنترل حزب دمکرات کردستان هستند و به طور تقریب عمدتاً همین گروه مجری حمله‌ای بود که خبر آن توسط مقامات ایرانی در 18 مهرماه انتشار یافت.

3- جاف که در 13 مهرماه بغداد را ترک نمود، برای ملاقاتی در 20 مهرماه با بختیار نخست‌وزیر پیشین در پاریس بوده است. جاف خبردار شده که شاه و اویسی (نام اولش مشخص نیست) افسر سابق ایرانی می‌خواهند وی را ببینند، اما تاکنون از هیچ هیچ یک ندایی نشنیده است. او انتظار دارد که در پی دیدارش از پاریس و آلمان در بازگشتش به بغداد با پرزیدنت صدام ملاقات کند. دیدار دومش برای رفتن نزد یک

دندانپزشک است. وی سپس به بن باز خواهد گشت و همسر و سه فرزندش را با خود به بغداد خواهد برد.

او از این بابت متأسف است، اما از لحاظ مالی نمی‌تواند آنها را در آلمان نگهدارد. او انتظار دارد ظرف یک تا سه ماه آینده به آلمان بازگردد.

4- جاف ادعا می‌کند که هیچ کس به استثنای عراق به کردها کمک نمی‌رساند و کمک عراق بسیار زیاد است. به نظر می‌رسد که کردهایی که از حسن اعتبار برخوردار باشند، تقریباً در درخواست کمک از عراق اختیار کامل دارند. سوریه به کردهای شمال، سورانیها که تحت رهبری جلال طالبانی قرار دارند کمک می‌رسانده، اما اینک از کمک آنها کاسته شده است. در 0 ............... هنگامی که جاف بغداد را ترک کرد، طالبانی در بغداد به دنبال کمک بود. با در نظر داشتن اینکه آنها در 54- 1353 با عراقیها جنگیدند، این یک عمل غیرعادی خواهد بود. حزب دمکرات کردستان نیز مقداری کمک از عراق دریافت می‌دارد، اگرچه اکثر تسلیحات آنها از مقامات ایرانی به تاراج برده شده است. حتی قاسملو «رهبر» فعلی حزب دمکرات چند بار از بغداد دیدن کرده است. جاف تأکید می‌کند که اتحاد شوروی برای یاری کردها کاری نمی‌کند، اگرچه آنها می‌توانند از طریق مرزهای مشترک این کار را به آسانی انجام دهند، و هرچند که اکثر اعضای حزب دمکرات در نظر کردها، کمونیست و یا حداقل چپی می‌باشند. جاف می‌گوید گروهی که برای جلب کمک به اتحاد شوروی رفت (قبلاً گزارش شد) تا آنجا که وی اطلاع دارد، هنوز بازنگشته است. او اضافه نمود که کردها از قبایل بسیاری از طریق اقوام خود در شوروی خواستار کمک شده‌اند، اما تا آنجا که وی می‌داند هیچ یک ادعا نمی‌کنند که کمک گرفته‌اند و شواهد آشکاری در تأیید آن نیست. پرسیده شد آیا شورویها می‌توانند از طریق عراق به شورشیان کرد کمک برسانند؟ جاف مؤکداً جواب داد که صدام از شوروی که ظاهراً حتی کلاشینکوفهایی که او احتیاج دارد، نخواهد فرستاد خیلی خشمگین است. بنابراین او اینک اسلحه را در اروپا می‌خرد. در حالی که عراق در هر زمینه‌ای همکاری می‌کند و در کنار تأمین کمک، مرز را برای فعالیت مخفی باز کرده و می‌بندد. در اوائل شهریور صدام از سلیمانیه، مرکز کردهای عراق دیدار کرد و خبر کمک او به کردهای ایران چنان آشکار و پذیرفته شده بود که مانند یک قهرمان به او خوش‌آمد گفته شد. سفرهای عادی به ناحیه کردنشین فقط از طریق هوا و با تأمین شدید نظامی صورت می‌گرفت. هنگامی که پرسیده شد با در نظر داشتن تمام برخوردهایی که عراق با شورشیان کرد داشته، قصد عراق در کمک به کردها چیست، جاف گفت که فکر می‌کند عراق می‌خواهد در آینده از کردها بر علیه خمینی استفاده کند، و به نظر می‌رسد که عراق از این دوران اشتراک هدف برای امتحان این مطلب استفاده می‌کند، که شاید بهتر باشد به جای برانداختن کردها آنها را مورد لطف قرار دهد. او اضافه کرد که او خودش متقاعد نشده و صدام می‌تواند از آنها روی بگرداند، همان طور که دیگران روی گردانیده بودند. اما در حال حاضر او تنها دوست کردها است.

5 - جاف گفت که تیمسار پالیزبان (نام کوچکش مشخص نیست) که گزارشها از او به عنوان رهبر نوظهور کردها نام برده‌اند در مهاباد ............... است؛ او در کانادا است و گزارشهایی با نام او .............

تهران می‌رسند به هر صورت وی هیچ گروهی را تحت فرمان ندارد و در واقع او از اصحاب مذهب گوران / خاخانی ............... که احتمالاً علی‌اللهی و مردمان نسبتاً عجیبی هستند می‌باشد.

6- پیام جداگانه‌ای که تا اندازه‌ای در ادامه اطلاعات فوق‌الذکر است، در مورد عملیات پیشنهاد شده‌ای که باید اولویت داشته باشند، ارسال می‌گردد.

7- پرونده 0306414- 201 تا تاریخ 18 مهرماه 1378 در بایگانی ضبط شود.سری

سلاحهایی که به دست یک گروه کرد رسیده

سند شماره (15) 10 آبان 58 اطلاعاتیسری از: رئیس 543730 به: تهران، رونوشت برای بن، آلمان، آنکارا، استانبول، اشتوتگارت، تل‌آویو، مسکو هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک اطلاعاتی.

عطف به: بن 85221 (به تل‌آویو فرستاده نشده است) در اینجا گزارش 79- 19065/315- TDFIRDB که براساس تلگرام مرجع تنظیم شده، برای انتشار بر مبنای خط مربوط به انتشار از حوزه فعالیت می‌آید.79- 19065- 315- TDFIRDB کشور: ایران / عراق / شورویپخش در: 8 آبان 1358 این یک گزارش خبری است که مورد سنجش نهائی اطلاعاتی قرار نگرفته است.

طبقه‌بندی گزارش سری - هشدار - شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران و یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس تحت نظر تهیه کننده است.

منبع: عضو یک خانواده سرشناس کرد که روابط دیرینه‌ای با سران کرد دارد. قابلیت اطمینان به وی تأیید نشده است. کسی که خبر را به او داده به آن به خوبی دسترسی داشته است.

موضوع: 1- سلاحهایی که به دست یک گروه کرد رسیده

اظهارات رئیس یک قبیله کرد پیرامون کمک یک کشور دیگر به کردها

کمک یک کشور دیگر به کردها (تاریخ خبر: اکتبر 1979 - مهر و آبان 1358) 1- یک قبیله کرد به نام جاف در حال حاضر در منطقه شرق و غرب کرمانشاه مستقر شده است. در این منطقه قبیله یاد شده 1500 نفر دارد. این تعداد عمداً کم نگهداشته شده تا کیفیت جنگی ایشان بالا رود.

ذخیره اصلی تسلیحات آنها در اوائل اردیبهشت 1358 با تصرف یک محیط نظامی در نزدیکی کرمانشاه حاصل شد. آنها از این قلعه بیش از 1000 ژ-3 آلمانی، به علاوه 100 ژ-3 «بزرگ» که احتمالاً تیربار آن است؛ 12 خمپاره 82 ساخت آمریکا؛ دو فقره «کوچک» توپخانه و سه کامیون مهمات به دست آوردند.

طی هفته دوم مهرماه، آنها 400 کلاشینکف دیگر دریافت داشتند که دولت عراق در اختیار آنها گذارده بود. این گروه در منطقه کرمانشاه سنندج فعالیت دارد. در ناحیه غربی این منطقه تا مرز عراق - منطقه سردشت، بانه - عناصر کرد تحت کنترل حزب دمکرات کردستان می‌باشند.

2- یکی از سران برجسته جافها ادعا می‌کند که هیچ کس به استثنای عراق به کردها کمک نمی‌رساند و کمک عراق بسیار زیاد است. (توضیح منبع: کردهایی که از حسن اعتبار برخوردارند ظاهراً در درخواست کمک از عراق اختیار کامل دارند) سوریه به کردهای شمال، سورانیها که تحت رهبری جلال طالبانی قرار دارند کمک می‌رسانده، اما اینک از کمک آنها کاسته شده است. طالبانی اخیراً در بغداد به دنبال کمک بود.

(توضیح منبع: با در نظر داشتن اینکه طالبانی در سالهای 54- 1353 با عراقیها جنگید، این یک عمل غیرعادی به نظر می‌آید).

حزب دمکرات کردستان نیز مقداری کمک از عراق دریافت می‌دارد، اگرچه اکثر تسلیحات آنها از

مقامات ایرانی به تاراج برده شده است. حتی عبدالرحمن قاسملو، رهبر فعلی حزب دمکرات کردستان چند بار از بغداد دیدن کرده است.

3- اتحاد شوروی برای یاری کردها کاری نمی‌کند، اگرچه آنها می‌توانند از طریق مرزهای مشترک این کار را به آسانی به انجام برسانند. هرچند که اکثر اعضای حزب دمکرات در نظر کردها کمونیست و یا حداقل چپی می‌باشند. گروهی که برای جلب کمک به اتحاد شوروی رفت تا تاریخ 26 شهریور بازنگشته بود. (توضیح ستاد: گزارش 79/16078/315- TDFIRDB مورخ 16 شهریور از همین منبع را که درباره این دیدار بود ملاحظه کنید) (توضیح حوزه فعالیت: به گفته منبع، کردهای قبایل بسیاری از طریق اقوام خود در شوروی خواستار کمک شده‌اند اما منبع گفت تا آنجا که می‌داند، هیچ یک ادعا نمی‌کنند که کمک گرفته‌اند و از هیچ نشانه‌ای دال بر اینکه چنین کمکی داده شده خبر ندارد).

4- از طرف دیگر، عراق، در هر زمینه‌ای همکاری می‌کند و در کنار تأمین کمک، مرز را برای فعالیت مخفی باز کرده و می‌بندد. در اوائل شهریور صدام‌حسین از سلیمانیه مرکز کردهای عراق دیدار کرد و خبر کمک او به کردهای ایران چنان آشکار و پذیرفته شده بود که مانند یک قهرمان به او خوشامد گفته شد.

(توضیح منبع: در حالی که کمک به کردهای ایران ممکن است دوباره به تجدید فعالیت کردهای عراق منجر شود، ظاهراً عراقیها می‌خواهند از کردها علیه خمینی در ایران استفاده کنند. به نظر می‌رسد که عراق از این دوران اشتراک هدف برای امتحان این مطلب استفاده می‌کند که شاید بهتر باشد به جای جنگیدن با کردها آنها را مورد لطف قرار دهد).

5 - به دست آمده در: (18 مهر 1358) 6- انتشار از حوزه فعالیت: فرستاده شد به تهران، آنکارا، استانبول.

طبقه‌بندی گزارش: سری - هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده است.

تا تاریخ 8 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود. تمام قسمتها حاوی طبقه‌بندی و قیود کلی سند می‌باشند.

سند شماره (16) سری 18 مهر 1358 اعضاء از: بن 85222به: با حق تقدم رئیس، رونوشت برای آلمان، آنکارا، استانبول، تهران، اشتوتگارت.

هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک عطف به: بن 85221⁽¹⁾1- متعاقب تلگراف عملیاتی اطلاعاتی مرجع، کیث. ال. تولرنی با سی. آ. تومیک / 19 (ت / 19) و سردار جاف در 18 مهرماه 1358 برای دو ساعت ملاقات نمود، که برای دسته‌بندی کردن تمام موضوعات عملیات کافی نبود، اما حداکثر زمانی بود که می‌شد با جاف صرف کرد. ملاقات بعدی با ت / 19 برای 2 آبان برنامه‌ریزی شده است.

جاف خیلی محتاطانه برخورد کرد؛ با عقاید محکمی در مورد آنچه می‌دانست و آنچه نمی‌دانست،

تاریخها را خوب نمی‌دانست (که امری نسبتاً رایج است)، در مورد اسامی خیلی دقت به خرج می‌داد، اگرچه چندتایی را جا انداخت. او قصد فروش نداشت. او مردی توپر و چاق با قیافه‌ای تقریباً مشخص می‌باشد. پوستش قهوه‌ای روشن و موهایش خاکستری و یک سیمای ساکت حاکی از اقتدار دارد. تولرنی احساس کرد اصولاً به دلیل اینکه ت / 19 قول داده بود که وی را به ملاقات ما بیاورد، به ملاقات آمده بود.

به مروری که مذاکره پیش می‌رفت او بیشتر آسوده خاطر و صمیمی شد. او تقاضای هیچ گونه کمکی حتی برای تحصیلات فرزندانش که در واقع توسط ت / 19 مطرح شده بود، نکرد. تولرنی این مسئله را به جهت مقابله با مطرح کردن آن توسط ایشان مطرح کرد و فوراً به وی گفته شد که جاف تصمیم گرفته که خانواده را همراه خود به بغداد برگرداند و او استطاعت نگهداری آنها می‌باشد. را در بن ندارد. تولرنی متذکر شد اینجا برای آنها بهتر است، زیرا عراق ممکن است، خطرناک باشد. جاف موافق بود اما اظهار داشت که او راه دیگری ندارد و دیگر لازم نیست که تولرنی بیشتر آنرا پیگیری کند. او گفت «با وجود این متشکرم». او به اندازه کافی باهوش است تا حدس بزند ما احتمالاً می‌خواهیم چه معامله‌ای بکنیم و نمی‌خواست که خانواده‌اش را درگیر کند. تولرنی با گفتن اینکه اگر اوضاع برای خانواده‌اش در بغداد به خوبی پیش نرود از طریق ت / 19 ما را مطلع کند، مطلب را خاتمه داد و جاف اظهار خرسندی کرد.

2- جاف احتمالاً ظرف یک هفته بعد از دیدن نخست‌وزیر پیشین بختیار در پاریس و یک دندانپزشک در لندن به بن باز خواهد گشت. تا آنجایی که مربوط به ملاقات بختیار می‌شود، اطلاعات در مورد آن را می‌شود احتمالاً از طریق ت / 19 به دست آورد، اما اگر ستاد می‌خواهد پیشنهاد قبلی در مورد تأمین هزینه‌های تحصیل در بن را مورد تجدیدنظر قرار دهد (و ما هم از این طرح پشتیبانی می‌کنیم) ما می‌توانیم آخرین تلاش خود را (وقتی که او ظرف یک هفته برمی‌گردد)، بکنیم.

3- جاف به طور خیلی جدی نگران امنیت خود در رابطه با عراقیها است و گفت که آنها او را ظرف یک دقیقه می‌کشند، او درخواست نمود در استفاده از او هرچه از او می‌گیریم، نامش محفوظ بماند. ما با این موافقیم و تقاضا می‌کنیم هرگونه اطلاعاتی که از تلگرام مرجع انتشار می‌یابد، نام جاف محفوظ بماند.

همچنین ما تقاضا داریم برای جاف اسم رمز معین شده و پرونده 201 برای او گشوده شود.

4- تولرنی (به عنوان یک تاکتیک) بوی گفت که سیا علاقه‌ای به عراقیها ندارد، اما به کردها خیلی علاقه داریم. هرگونه اقداماتی که توسط آمریکا انجام می‌شود یا اقداماتی که از آن اجتناب می‌شود، براساس شواهدی است که ما از اوضاع در دست داریم. اگر او می‌خواهد که همراه آمریکا به کردها کمک کند، بهترین راه این است که آنچه در مورد اوضاع می‌داند، دقیقاً به ما بگوید. اگر او چیز خصوصاً مهمی به دست آورد، باید بهانه‌ای جهت ملاقات با ت / 19 تراشیده و به آلمان بیاید و ما هزینه‌اش را تقبل می‌کنیم.

او لبخندی زد و گفت که همیشه می‌تواند از خطوط هوایی عراق استفاده کند، اما از پیشنهاد ما جداً متشکر است. اینکه او وقتی خانواده‌اش به بغداد می‌رسد این کار را بکند، کمتر بکند، کمتر قطعی است، هرچند که او جداً می‌گفت که احتمالاً ظرف یک تا سه ماه باز خواهد گشت. تولرنی اصرار کرد که زودتر بیاید و او لبخند زد.

5 - برداشت تولرنی از یک ملاقات کوتاه این است که جاف به عنوان یک رهبر کرد دسترسی خوبی به نواحی کردستان یافته است و دیگر اینکه با اسلوبی نامعین و رو به تزاید او مشغول افزایش دسترسی خود به رهبران کرد پناهنده، ایرانیان تبعیدی و دولت عراق می‌باشد. مأمور مربوطه عقیده دارد بسته به اینکه با

جاف چگونه رفتار شود، او همچنان اطلاعاتش را در ملاقاتها در میان خواهد گذاشت. به هرحال او به سادگی به استخدام در نخواهد آمد، زیرا که چیز زیادی دارد که از دست بدهد و تا به حال چیز زیادی عایدش نشده است. مثل اکثر هم‌پالگی‌هایش به نظر می‌رسد که وی از گذشته هنوز این باور ضعیف را دارد که ایالات متحده بالاخره آنچه را که انتظار می‌رود به نحوی انجام خواهد داد. این باوری است که تولرنی مشوق آن نبوده است. اگر بتوان او را ترغیب نمود تا خانواده‌اش را در بن نگه دارد، با کمک مالی ما برای حداقل یک سال تحصیلی ممکن است، او عقیده‌اش را عوض کند. مشخصاً بگوییم این نمی‌تواند بر یک اساس پایاپای در مقابل اطلاعات صورت پذیرد. ما قصد نداریم بر این اساس به وی نزدیک شویم، چرا که چنین چیزی ممکن است توهین به وی باشد، اما وی ممنون خواهد شد، نکات را از نظر دور نخواهد داشت و بدون شک به آلمان خواهد آمد.

6- پیشنهاد می‌شود ستاد پرداخت شهریه سه فرزند را که مجموعاً حدود 000/8 دلار آمریکا (برای سال تحصیلی 1359- 1358) بوده به منظور «امن نگه داشتن خانواده او در اینجا» در نظر داشته باشد و بعداً به جنبه خبرگیری از او ضمن مسافرتها و ملاقاتهای متعددش به اینجا بپردازد. معتقدیم که این چنین تعهدی سرانجام چیزی را به دنبال خواهد داشت. تقاضا می‌شود با قید حق تقدم پاسخ داده شود تا قبل از عزیمت جاف در 28 مهر دوباره با وی تماس بگیریم.

7- پرونده 306414- 201 تا 18 مهرماه 1378 در بایگانی ضبط شود.سری سند شماره (17) 26 مهرماه 1358 - اعضاءسری از: رئیس 535045به: بن اشتوتگارت، رونوشت جهت: آلمان، تهران، آنکارا، استانبول ......... و اخطار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - اس. دی. فیکل - اس. دی. دیز - سی. ا. تومیک.

عطف به: بن 85221⁽¹⁾1- در خلال ملاقاتهای جاری یا آینده با اس. دی. فیکل (اف / ا)⁽²⁾و سی. آ. تومیک / 19 (تی / 19) از دریافت هرگونه اطلاع موجود به دنبال گزارش مرجع از اس. دی. دیز (د / ا)⁽³⁾مربوط به حمایت دولت عراق از کردها در جنگ با نیروهای ایران استقبال خواهد شد. علاوه بر این بابت هرگونه اطلاعی که هرکدام از منابع فوق‌الذکر بتوانند در مورد خانواده نقشبندی که بین مردم از خانواده‌های معروف کرد بوده و رهبران آن به عراق گریخته‌اند فراهم کنند، قدردانی می‌شود. خانواده مزبور از قرار معلوم سابقه طولانی در همکاری با شاه داشته‌اند.

2- پرونده - 963160 - 201؛ 960951- 201؛ 306414- 201 تا تاریخ 26 مهر 1378 در بایگانی ضبط شود.تماماً سری سری

تلاشهای آشکار نخست‌وزیر پیشین ایران بختیار برای دوباره به دست گرفتن قدرت

سند شماره (18) طبقه‌بندی گزارش سری - هشدار شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده است.

کشور: ایران منبع: عضو یک خانواده برجسته کرد که با سران کرد روابط دیرینه‌ای دارد، بعضی از اطلاعات وی به طور کلی درست بوده است. او به اطلاعاتی که در ذیل آمده است دسترسی خوبی داشته است:

موضوع: تلاشهای آشکار نخست‌وزیر پیشین ایران بختیار برای دوباره به دست گرفتن قدرت (تاریخ اطلاعات اواخر مهر 1358) 1- نخست‌وزیر پیشین ایران شاهپور بختیار با اعضای با نفوذ چند گروه کرد در پاریس و با چند گروه تبعیدی در اروپای غربی و آمریکا مذاکراتی انجام داده است. بختیار به این گروهها اکیداً اعلام کرده است که اگر او به قدرت برسد به کردها خودمختاری خواهد داد، ولی جدا شدن آنها از ایران را نخواهد پذیرفت.

بختیار همچنین خاطرنشان ساخته است که او از نظر سیاسی از حمایت کافی برخوردار است و به زودی کمکهای مادی کافی کسب خواهد کرد تا دست به اقدامات سیاسی و نظامی علیه رژیم خمینی بزند. وی علاوه بر این اظهار داشت که در تماس غیر مستقیم با شاه سابق بوده، لیکن وفاداری گذشته وی به شاه هیچ نقشی در برنامه‌های آینده وی برای به دست گرفتن دوباره قدرت در ایران بازی نمی‌کند.

2- بختیار از کردها به طور معنوی حمایت کرده است. بنا به تقاضای کردها بختیار همچنین موافقت کرده است که افسران پیشین ساواک یا ارتش را به کمک مبارزان کرد اعزام دارد. بختیار هم با کردهای کرمانشاه و هم کردهای مهاباد به عنوان مناطقی که رهبری این نیروها را خواهند داشت تماس داشته است. او در نظر دارد که در اواخر آبان و اوائل آذر نماینده‌ای به ایران بفرستد تا در مورد ارتباط سیاسی و نظامی با حزب دموکرات کردستان مذاکره نماید.

3- بختیار می‌داند که اگر بخواهد نفوذ گذشته خود را در ایران باز یابد و آن را حفظ کند علاوه بر کسب توافق با کردها باید با کمونیستهای ایران نیز رابطه برقرار کند.

4- (توضیح منبع: بختیار از بازگشت خویش به قدرت در آخرالامر با اطمینان سخن می‌گوید، و شواهدی ارائه می‌کند بر اینکه قادر است از عناصر مخالف ایرانی تعداد هرچه افزونتری را به دور خود جمع کند).

5 - به دست آمده در (4 آبان 1358) 6- انتشار از حوزه فعالیت: به تهران، آنکارا، استانبول، پاریس، لندن و تل‌آویو فرستاده شد.

طبقه‌بندی گزارش سری - هشدار شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است غیر قابل رؤیت برای بیگانگان، غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس اطلاعات تحت نظر تهیه کننده است. تا تاریخ 11 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود. تمام اجزای گزارش دارای طبقه‌بندی و قیود کل سند است.

سند شماره (19) 7 آبان 58 اطلاعاتیسری از: بن 85773به: رئیس رونوشت برای اشتوتگارت، آلمان، برلین، تهران، آنکارا، استانبول هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک - زی. آر. واهو جزئیات تکمیلی⁽¹⁾

واهو بیاید بدین معنی است که اداره انتشار اطلاعات ستاد مرکزی سیا عهده دار کار تعیین واحدهای مناسب برای دریافت گزارش می گردد ٬ و پس از مشورت با بخشهای مربوطه گزارش را انتشار می دهد و این واحدها علاوه بر ٬ یا به جای واحدهایی که در انتهای گزارش خبری پس از عبارت ”انتشار از حوزه فعالیت:“ نام برده می شوند خواهند بود.

پس از هر علامت زی. آر. واهو اینکه به چه علت گزارش خبری باید در ستاد مرور شود و واحدهای دریافت کننده در آنجا تعیین شوند ذکر می گردد. مثلاً در این سند عبارت ”برای مطلب مربوط به کشور ثالث“ آمده یعنی اینکه اخبار این گزارشی که قرارگاه بن تهیه کرده مربوط به آلمان نیست و به کشور ثالثی مثل ایران مربوط می شود و باید متن آن مرور و پس از مشورت با ادارات داخلی مربوط به منطقه ایران و آسیا واحدهای مناسب برای دریافت گزارش تعیین شوند.

منبع: سی. آ. تومیک / 19.

به دست آمده توسط ماکاگون. محل دستیابی برای اختفای منبع حذف گردید. به تلگرام بن 85772 (به تمام قرارگاهها فرستاده نشده) برای اطلاع از جزئیات دستیابی که برای مخاطبین فرستاده نشده مراجعه کنید. به سازمانهای اطلاعاتی همکار داده نشود. بدون نام برای ثبت در فهرست (بایگانی). تا پرونده:

0306414 - 201 و 7851- 7 EGNتاریخ آبان 1378 در بایگانی ضبط شود.

سند شماره (20) سری 11 آبان 1358 اعضاء از: بن 85912به: با حق تقدم رئیس رونوشت اشتوتگارت، آلمان، تهران، پاریس، ژنو هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. سی. آ. تومیک عطف به: الف - بن 85797، ب - رئیس 543343⁽²⁾1- ملاقات با سی. اتومیک (ت / 19) در 9 آبان انجام شد. ملاقات بعدی برای تاریخ 17 آبان برنامه‌ریزی شده تا با بازگشت ت / 19 از پاریس همزمان باشد.

2- (ت / 19) از طریق تلفن با مشاورین بختیار در پاریس صحبت کرده است. بختیار پنهانی از پاریس خارج شده و در خلال هفته هفتم آبان به عراق مسافرت کرد و در آنجا با رهبران سطح بالای دولت عراق ملاقات کرد. انتظار می‌رفت که بختیار در آخر هفته به پاریس برگردد و به ت / 19 دستور داده شد که به پاریس بیاید تا در تاریخ 13 آبان با وی ملاقات کند.

3- همچنین ت / 19 در بن با جیمز سالیناس نماینده خطوط هوایی گلوبال ملاقات کرد که در تلگرام مرجع الف و ب شرح داده شده است. ملاقات حول امکانات گلوبال در قاچاق اسلحه دور می‌زد. سالیناس در تهیه و تدارک کمک به کردها در اینچنین فعالیتهایی بسیار علاقمند بود. این کار در ادامه خبری بود که

ت / 19 داشته مبنی بر اینکه یک کشور اروپای شرقی، احتمالاً چکسلواکی، با تهیه اسلحه و مهمات برای کردها موافقت کرده ولی گفته بود که کردها باید خودشان ترتیب حمل و نقل اسلحه را بدهند.

4- ت / 19 درباره شایعات مربوط به وقوع تظاهرات به طرفداری از شاه در ایران صحبت کرد، ولی نتوانست جزئیاتش یا منبع قابل اطمینانی برای آن را ارائه کند.

5 - پرونده: 306414- 201 تا تاریخ 11 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود.

توضیح سیستم انتشار پیامها: رونوشت برای تهران، پاریس، ژنو مطابق تلگرام رئیس 545680 مخابره شد. سری

دیدار مخفیانه شاهپور بختیار نخست‌وزیر پیشین ایران از عراق

سند شماره (21) هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده است.

12 آبان 58 اطلاعاتیسری از: رئیس 545700به: تهران، رونوشت برای پاریس، لندن، ژنو، بن، اشتوتگارت، آلمان.

هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - سی. آ. تومیک اطلاعاتی عطف به: بن ⁽¹⁾85912 (برای پاریس، ژنو ارسال می‌شود) (برای لندن فرستاده نشد، مورد احتیاج نیست) در اینجا گزارش 79- 19334/315- TDFIRDBمی‌آید که براساس تلگرام مرجع برای انتشار بر مبنای خط مربوط به انتشار از حوزه فعالیت تنظیم شده است. برای لندن: جهت تحویل به سازمان اطلاعاتی انگلستان موافقت می‌شود به این ترتیب که منبع آن یک منبع آزمایش نشده با دسترسی خوب به خبر ذکر شود.

79- 19334/315- TDFIRDBسری این یک گزارش خبری است که مورد سنجش نهائی اطلاعاتی قرار نگرفته است.

کشور: ایران / عراق(تاریخ اطلاعات 7 آبان - تا اواسط آبان 1358) هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار پخش و اقتباس گزارش تحت نظر تهیه کننده است.

منبع: عضو یک خانواده برجسته کرد که روابط دیرینه‌ای با سران کرد دارد. حد اطمینان به وی مشخص نگردیده است. بعضی از خبرهای وی تأیید شده‌اند. او به خبر نقل شده در ذیل به خوبی دسترسی داشته است.

موضوع: دیدار مخفیانه شاهپور بختیار نخست‌وزیر پیشین ایران از عراق 1- طی هفته حول 7 آبان 1358 شاهپور بختیار نخست‌وزیر پیشین ایران از پاریس که مکان اقامت فعلیش است خارج شد و به عراق رفت. در آنجا 0 ............... با سران عالیرتبه دولت عراق ملاقات کند.

00 ............... بود بختیار در آخر آن هفته به پاریس بازگردد. (توضیح حوزه فعالیت: منبع از غرض

مسافرت بختیار به عراق و اینکه او با مقامات عراق درباره چه مذاکره کرد خبر نداشت).

2- به دست آمده در 9 آبان 1358 3- انتشار از حوزه فعالیت: فرستاده شد به تهران، پاریس، لندن طبقه‌بندی گزارش: سری - اخطار شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران و مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس اطلاعات تحت نظر تهیه کننده است. تا تاریخ 11 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود..........

تمام اجزاء گزارش طبقه‌بندی و قیود کل سند را دارا می‌باشند.

سند شماره (22) سری 12 آبان 58 - اعضاء از: رئیس 545686به: با حق تقدم به بن، ژنو رونوشت برای پاریس، اشتوتگارت، آلمان، تهران هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. اس. دی. استی - سی. آ. تومیک عطف به: الف - بن 85912 (برای ژنو، پاریس، تهران، مخابره می‌شود)، ب - رئیس 536378 (برای بن، اشتوتگارت، آلمان، تهران ارسال نشد، لازم نبود)⁽¹⁾.

1- ما به هرگونه جزئیاتی که سی. ا. تومیک (ت / 19) (مشخصات او برای ژنو و پاریس ارسال گردید) بتواند در تکمیل گزارش مرجع درباره مسافرت بختیار به عراق تهیه کند، بسیار علاقه‌مند هستیم. ما به خصوص در این مورد که او با چه کسانی ملاقات نموده و موضوع مورد بحث، نوع و نتیجه هرگونه توافق حاصله، اقداماتی که در نتیجه این ملاقاتها اتخاذ شد چه بوده است، علاقه‌مندیم. لطفاً هرگونه خبر از این قبیل را در شکل اطلاعاتی عرضه کنید تا موجب تسریع انتشار گردد.

2- برای ژنو: تلگرام مرجع الف اهمیت پیشنهاد تماس با اس. دی. استی / ا (اس / ا) در تلگرام مرجع ب را ضروری‌تر می‌کند و متشکر خواهیم بود اگر گیونیون سعی کند که در اولین فرصت به منظور تلاش جهت کسب اطلاعات مطمئن از نتایج سفر بختیار به عراق و هرگونه خبر دیگری درباره فعالیتهای جاری بختیار با اس / ا تماس بگیرد. لطفاً ما را مطلع نگه دارید. (مشخصات اس. دی. استی برای بن، اشتوتگارت و آلمان ارسال می‌گردد.) 3- برای بن: ما همچنین به جزئیات تماس ت / 19 با صادرکنندگان اسلحه و نقش سی / 19 در تمام این جریان علاقه‌مندیم. از کجا سی / 19 فهمیده است که یک کشور اروپای شرقی موافقت نموده که اسلحه کردها را تأمین نماید، تدارکات مزبور را چه کسی ترتیب می‌دهد، سلاحها چگونه قبل از تحویل به پرواز اجازه‌ای که سی / 19 آن را فراهم می‌کند صادر می‌شوند؟ 4- پرونده: 0306414- 201؛ 0212149 - 201، تا تاریخ 11 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری

بازجویی از تام اهرن

سند شماره (23) بازجویی از تام اهرن⁽¹⁾سی. ا. تومیک / 19. نام نمی‌دانم.⁽²⁾در برلین اقامت دارد. ممکن است یک آموزگار باشد. خود را یکی از رهبران عمده جامعه کردها در اروپا می‌داند. از یک خانواده سرشناس کرد است (ممکن است که این خانواده هم در ایران و هم در عراق شعباتی داشته باشد) مدت زیادی قبل از انقلاب در اروپا بوده و ممکن است که خانواده‌اش از مخالفان شاه بوده و در نتیجه او تبعید شده باشد.

غرض از تماس: خبرگیری از اوضاع کردستان بود. قرار بر این بود که سی / 19 برای ما از افرادی که از تحولات کردستان آگاهی دست اول دارند، اطلاعات استخراج کرده یا آنها را به ما معرفی نماید. تصور می‌شود که او بود که یک رهبر کرد را که به اروپا سفر می‌کرد در شهریور یا مهرماه معرفی کرد. اسم او را به خاطر نمی‌آورم، اما تصور می‌شود که او برادر آن رهبر کردی باشد که احتمالاً در ماه مارس (اسفند یا فروردین) پس از انقلاب اعدام شد. با او یک یا دو ملاقات انجام شد که طی آنها وی ادعا کرد عراق به قوای کرد او در نزدیکی کرمانشاه کمک می‌کند.

همایون روشنی مقدم بااسم رمز اس. دی. ترانزیت

سری سند شماره (1)⁽³⁾سری 11 خرداد 1358 اعضاء از: رئیس 449193به: تهران - رونوشت برای بخش خارجی / لس‌آنجلس اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - اس. دی. ترانزیت عطف به: رئیس ⁽⁴⁾449149 1- هویت الف همایون روشائی است.⁽⁵⁾

ترانزیت / ا است.

توضیح: با آنکه تلگرام مرجع این سند در دست نیست اما می توان با اطمینان گفت که متن آن درباره ت / ا و مشخصات وی منجمله برادرانش و خانواده اش می باشد ولی ذکر نام اس. دی. ترانزیت / ا و برادرانش به تلگرام دیگری (همین سند) موکول شده است. براساس این سند نام جاسوس سیا با نام رمز اس. دی. ترانزیت / ا همایون روشائی و نام دو تن از برادرانش امیر و حسن می باشد (در سند شماره 2 نام ”روشائی“ به ”روشنی“ تصحیح می گردد).

2- پرونده 961045- 201 تا تاریخ 10 خرداد 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (2) سری - 11 خرداد 58 اعضاء از: بخش خارجه / لوس‌آنجلس 20502به: فوری برای رئیس رونوشت با حق تقدم برای (تهران) هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس. دی. ترانزیت عطف به: بخش خارجه / لوس‌آنجلس 20501⁽¹⁾

توضیح: سند شماره ( 1) به تاریخ 11 خرداد از طرف رئیس با رونوشت برای بخش خارجه قرارگاه لوس آنجلس برای تهران ارسال شده بود تا هویت اس. دی. ترانزیت / ا و اعضای خانواده اش را اعلام بدارد. به طوری که از سند حاضر (شماره 2) برمی آید قرارگاه لوس آنجلس که در جریان قرار گرفته و در ضمن عهده دار عمده عملیات و ارتباط با اس. دی. ترانزیت / ا در آمریکاست ٬ اسمهای مندرج در سند شماره ( 1) را تا حدی ناقص تشخیص داده و درصدد تصحیح برمی آید و در همان روز 11 خرداد طی تلگرام لوس آنجلس 20501 (رئیس) را مخاطب قرار داده و این نکته را متذکر می شود و بر طبق قاعده اعلام هویت را به تلگراف بعدی یعنی تلگرام لوس آنجلس 20502 که همین سند شماره 2 است موکول می کند. در نتیجه محرز میشود که نام حقیقی و صحیح جاسوس سیا (اس. دی. ترانزیت / ا) ٬ همایون روشنی مقدم است.

2- پرونده: 961045- 201 تا تاریخ 11 خرداد 1378 در بایگانی ضبط شود.سری سند شماره (3) سری - 29 خرداد 1358 اعضاء از: بخش خارجی / لس‌آنجلس 20533 (به کفالت هگرآپ) به: فوری رئیس رونوشت با حق تقدم برای تهران هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - اس. دی. ترانزیت عطف به: رئیس ⁽²⁾458103 1- در تماس 28 خرداد با اس. دی. ترانزیت (ت / ا) او به پایگاه اطلاع داد که مشغول خرید هدایا برای خانواده خود در تهران و فروش اتومبیل است. او عزیمت خود را صرفاً به این جهت به تأخیر انداخته که منتظر پاسخ قطعی از واشنگتن به این پرسش است که آیا با سازمان اطلاعات ایالات متحده همکاری خواهد داشت یا نه. اگر اظهار علاقه شود، او برای آموزش و یا برنامه‌های تخلیه اطلاعات در مدت لازم حاضر خواهد بود.

2- همان طور که پایگاه طی مذاکره تلفنی با ت / ا در 25 خرداد درخواست کرد، او در 27 خرداد به برادر خود در آبادان تلفن نمود. همچنین در آخر هفته با خانواده خود در تهران نیز صحبت کرد. برادرش گفت که در شرایط فعلی ت / ا نمی‌بایست متوقع باشد قبل از ورود به کشور در شغل پیشنهادی در شرکت ملی نفت ایران استخدام شود، و متذکر شد این امر برای هر کارمندی در هر سطحی قطعی و غیر قابل تردید است. حتی کسانی که قبلاً توسط شرکت نفت برای آموزش به خارج فرستاده شده‌اند، نمی‌توانستند مطمئن باشند هنگام بازگشت شغلی خواهند داشت. برادرش توضیح داد که هیچ صاحب مقامی این مسئولیت را نخواهد پذیرفت، اما افزود که شانس ت / ا برای استخدام به دلایل زیر خیلی زیاد است: ت / ا پیش از این برای پالایشگاه آبادان کار کرده بود و...بازگردد تا تقاضای استخدام مجدد در همان تشکیلات کلی نماید. خود برادر ت / ا یک عضو کمیته بوده و در تشکیل کمیته اصلی یازده نفری طرفدار انقلاب و طرفدار خمینی در پالایشگاه آبادان زمانی که خمینی هنوز در پاریس بود فعالیت داشت. برادر ت / ا کارمند اداره پالایش، طرح ریزی و مهندسی پالایشگاه آبادان است... او با استفاده از دوستان خود در کمیته‌های انقلاب به استخدام ت / ا در شرکت ملی نفت ایران کمک خواهد کرد. همچنین برادرش به عنوان یکی از مقامات شرکت نفت، توصیه کرد که ت / ا به حسن نزیه... روی آورد و گفت که در صورت لزوم برای این امر یک توصیه‌نامه تهیه خواهد کرد.

3- در مکالمه ت / ا با خانواده‌اش در تهران به وی اطلاع داده شد پدرش که یک مقام بازنشسته دولتی از وزارت ترابری است، می‌تواند از نفوذ جواد شهرستانی استفاده کند. جواد شهرستانی یکی از دوستان خمینی است و مشخصاً در مقامهای استانداری خراسان، استانداری کرمانشاه، وزارت راه و ترابری و استانداری تهران خدمت کرده است. بطوری که پدر ت / ا اظهار می‌دارد حدود یکسال پیش شهرستانی از مقام استانداری تهران استعفا داده بود ولی خمینی با او تماس گرفته تا این شغل را دوباره بپذیرد. از آنجائی که این پیشنهاد با خرده‌گیری افراد مشخص از اعضای کمیته انقلاب روبرو شد، انتصاب وی نیز کنار گذاشته شد، اما شهرستانی همچنان دوست خمینی است و خمینی گاهگاهی با وی مسائلی را در میان می‌گذارد. این خانواده رابطه‌ای هم با رئیس پلیس قم زاگران (احتمالاً...گران) که نام اول وی مشخص نیست دارند. او نیز یکی از معتمدین و دوستان قدیمی خمینی است. ت / ا و خانواده‌اش درباره ترتیب یک گفتگوی شخصی با خمینی بهنگام بازگشت ت / ا در رابطه با کوششهایش برای استخدام صحبت کردند.

خانواده ت / ا او را ترغیب کردند که باور نماید این گفتگو با ارتباطاتی که خانواده‌اش دارد، تجربه‌اش در آبادان، هوش آشکار وی و تحصیلاتش در مهندسی نفت امکان‌پذیر است. والدینش ادعا نمودند که خمینی و اطرافیانش اغلب گفته‌اند که آنها فعالانه به دنبال حمایت ایرانیان جوان تحصیلکرده‌ای هستند که بتوان به ایشان اعتماد کرد و مشتاق بازگشت به ایران برای کار باشند.⁽¹⁾

توضیح: تا به اینجا فهمیده می شود که اس. دی. ترانزیت / ا فردیست که در آمریکا تحصیلاتش را تکمیل کرده و قصد دارد به ایران بازگردد.

او پس از مدتی تماس با سیا در آمریکا می خواهد رسماً به عنوان یک عامل جاسوس به مملکتش بازگردد لذا امکانات آتی خود را من جمله محل اشتغال احتمالی خود ٬ موقعیت برادرش و پدرش و از این قبیل را بازگو می کند.

آموزش وی نباید صرفاً به قول تلگرام مرجع «نوعی آموزش ارتباطات» برای تماس با سیا پس از اطمینان از اشتغال به کار خود باشد.

پایگاه ستاد را ترغیب می‌کند که شرایط فوق‌الذکر را با رعایت حق تقدم مرور نماید، زیرا که ت / ا به احتمال قریب به یقین نمی‌تواند بدون نوعی پشت‌گرمی به اینکه نسبت به او قطعاً علاقه داریم همچنان عزیمت خود را به تأخیر بیاندازد، و چنین هم نخواهد کرد. به او می‌توان تا مادامی که آموزش طول می‌کشد دسترسی داشت، اما وی همچنان نگران سرانجام کارش است.

5 - پرونده: 0961045- 201 تا تاریخ 29 خرداد 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سند شماره (4) از: رئیس 461826سری 30 خرداد 1358 اعضاء به: فوری، بخش خارجی / لس‌آنجلس، رونوشت فوری برای تهران، دیرتک، آتتک هشدار اطلاعاتی: شامل ............... اس دی. ترانزیت.

عطف به: بخش خارجی / لس‌آنجلس ⁽¹⁾20533 1- از تأکید تلگرام مرجع به اینکه برای تسریع عزیمت ت / ا امنیت عملیاتی ارتباطات به او آموزش داده شود، تقدیر می‌گردد. پاسخ برادرش در رابطه با دورنمای شغلیش، همان طوری بود که پیش‌بینی می‌شد. اما براساس این فرض که ت / ا به موقعیت جالبی در شرکت نفت دست خواهد یافت، پیش خواهیم رفت.

2- پیشنهاد می‌شود که ت / ا توسط یک مربی از اداره آموزشهای تکنیکی دوره مخفی نویسی و سیستمهای ال. ام. آی⁽²⁾را آموزش ببیند. مخفی‌نویسی چاره عملی ارتباط با ت / ا خواهد بود که از تهران به دور بوده و احتمالاً نمی‌تواند مکرراً ملاقاتهای منظم حضوری با مأمور قرارگاه تهران داشته باشد.

همچنین پیشنهاد می‌شود تا به ت / ا آدرس عملیاتی⁽³⁾داده شود، اما تعیین محل آنرا به پایگاه و ت / ا واگذار می‌کنیم. از آنجایی که وی مدتی در کالیفرنیا اقامت داشته، منطقی به نظر می‌رسد که دوستی در آنجا داشته باشد. اگر این مناسب است و یا اینکه پایگاه می‌تواند آدرس عملیاتی فراهم کند، لطفا اطلاع دهید.

3- دیرتک گوش به زنگ باشد که متعاقب تماس تلفنی 7 یک مربی را با مأموریت موقت اعزام کند.

لطفاً در اسرع وقت تاریخهایی را که برای آموزش معین گردیده به دیرتک⁽¹⁾را برای دیرتک تهیه نمائید.

بدهید. (کمی فرصت اولیه برای تسهیل رزرو هواپیما که در حال حاضر با ترتیب فرود هواپیماهای - دی.

سی - 10 مغشوش شده، موجب قدردانی می‌گردد) به علاوه درخواست می‌کنیم که فرم درخواست 30⁽²⁾را برای دیرتک تهیه نمایید.

4- متأسفیم که به سبب برنامه کاری فوق‌العاده سنگین، مربی آموزش مخفی، فوراً در دسترس نیست.

مردادماه نزدیکترین فرصتی است که می‌توان ترتیب امر آموزش را داد. از آنجایی که مهم است هرچه زودتر ت / ا را دست به کار کنیم، درخواست می‌شود به ت / ا تعلیمات اصول حرفه‌ای و گزارش‌نویسی داده شود.

(لطفاً توجه کنید که مشکلات ما در رابطه با تأمین معلم آموزش مخفی، به هیچ وجه اعتنای ما را به استعداد ت / ا به عنوان یک عامل تقلیل نمی‌دهد. کمبود معلم مشکلی است که بر آموزش بسیاری از منابع ذخیره جدیدالاستخدام تأثیر دارد).

5 - به نظر ما اساس آموزش فنون حرفه‌ای، باید امنیت عملیاتی در اجرای ملاقاتهای حضوری خصوصاً ملاقات در اتومبیل⁽³⁾باشد، چرا که با اوضاع کنونی اینها رایجترین نوع ملاقات با عوامل در تهران هستند. او باید از روشهای ارتباطات منظم و اضطراری مطلع گردد، اما پیامهای تلفنی با رمز آشکار نیز برای اعلام ملاقاتهای بدون برنامه باید تعلیم داده شوند. نظر به احتمال استقرار وی در آبادان، این جنبه ممکن است خصوصاً مناسب باشد. بعلاوه پیشنهاد می‌شود که آموزش نظری و عملی در مراقبت و کشف مراقبت (چه با وسیله نقلیه و چه بدون آن) و همچنین آموزش علائم و پیام‌انداختنها⁽⁴⁾

توضیح: این سند عطف به سند شماره 3 میباشد. مشاهده می شود که در این سند با بکارگیری اس. دی. ترانزیت / ا به عنوان جاسوس موافقت شده و قرار است مربی برای آموزش وی از اداره مدیریت تکنیکی سیا اعزام شود. همچنین برای تماس با ت / ا وقتی که وی به تهران می آید قرار شد به وی ابزار و ادوات مخفی نویسی بدهند و آدرسی هم در کالیفرنیا به وی بدهند تا بتواند مطالب خود را به صورت مخفی نوشته و بعد به آن آدرس که در حقیقت خانه امن سیا می باشد ٬ پست نماید.کالیفرنیا از آن جهت انتخاب شده که ت / ا مدتی در آنجا بوده و در نتیجه طبیعی به نظر می رسد که در آنجا دوستی داشته باشد که بخواهد با وی مکاتبه نماید.

6- پیشنهاد می‌شود که یک ملاقات اولیه با مأمور قرارگاه تهران ترتیب داده شود تا ت / ا بتواند همین که در شغل جدید مستقر شد، تماس بگیرد، به نظر ما ت / ا این ملاقات را با علامت رمز آشکار مناسب اعلام کند. خواستار نظریات بیشتر پایگاه درباره بهترین طریقه سرهم کردن یک طرح ارتباطی برای ت / ا هستیم.

7- برای تهران: لطفاً محل سوار کردن به اتومبیل را همراه با هرگونه پیشنهاد در این رابطه با ذکر درجه اولویت فوری در اختیار لوس‌آنجلس قرار دهید.

8 - پرونده: 961045- 201 تا تاریخ 30 خرداد 1378 در بایگانی ضبط شود. تماماً سری سند شماره (5) از تهران 53506 (به کفالت بیلینسکی)⁽¹⁾سری 31 خرداد 58 اعضاء به: فوری بخش خارجی / لوس‌آنجلس رونوشت با حق تقدم برای رئیس اخطار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. اس. دی. ترانزیت عطف به: الف - رئیس 461826، ب - بخش خارجی / لوس‌آنجلس ⁽²⁾20533 1- محل سوار شدن به اتومبیل برای اس. دی. ترانزیت / ا:

2- منطقه کلی: درون منطقه‌ای که کاملاً به شکل مثلثی است که ضلع جنوبی آن خیابان عباس‌آباد، ضلع غربی آن خیابان بخارست و ضلع دیگر آن یک جاده چهار خطه بدون نام که بین میدان آرژانتین و بزرگراه شاهنشاهی قرار دارد. در این صورت میدان آرژانتین در رأس شمالی آن واقع می‌شود.

3- منطقه جزئی: با رفتن به سمت شمال خیابان بخارست از خیابان عباس‌آباد به طرف میدان آرژانتین در اولین تقاطعی که چراغ راهنمایی دارد (پس از گذشتن از تقاطع اصلی عباس‌آباد - بخارست) در سمت راست، خیابان هشتم واقع است طرف مقابل تقاطع خیابان هفتم است. خیابان هشتم بین بخارست و خیابان بدون اسم اشاره شده در پاراگراف 1 قرار دارد اما از نزدیکی محل پیوستن خیابان بدون اسم و بزرگراه شاهنشاهی هم عبور می‌کند. اس. دی. ترانزیت / ا باید نزدیک انتهای شرقی خیابان هشتم طرف جنوبی آن بایستد از آنجایی که نامگذاری دوباره خیابانها در جریان است ت / ا باید متوجه باشد که خیابان هشتم اولین تقاطعی است که در شمال تقاطع بخارست و عباس‌آباد چراغ راهنمایی قرار دارد.⁽³⁾4- تصور می‌شود که باید شماره تلفن قرارگاه (830399 تکرار می‌شود 830399) به منظور تماس با رمز باز برای ترتیب دادن یک تماس داده شود. چون دیدارهای وی از تهران احتمالاً متناوب خواهند بود، پیشنهاد می‌شود که به مأمور مربوطه راهی عرضه کند تا بدین در پاسخ تماسش بوی تلفن کند و با استفاده از رمز باز روز و ساعت ملاقات مقرر گردد. در صورت امکان او می‌تواند رأس زمان معینی در تهران منزل یکی از اقوامش برای تماس با مأمور مربوطه باشد.⁽⁴⁾5 - پرونده: 961045- 201 تا تاریخ 31 خرداد 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

سری سند شماره (6) تاریخ: 15 تیر 1358 اعضاءسری از: بخش خارجی / لس‌آنجلس 20581 (به کفالت هگرآپ) به: با حق تقدم تهران، رئیس رونوشت برای دیرتک، آتتک هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - حساس اس. دی. ترانزیت عطف به: الف - دیرتک 53270، ب - رئیس 449808، ج - بخش خارجی / لس‌آنجلس 20577 د - تهران ⁽¹⁾53506 1- در (15 تیر) اس. دی. ترانزیت (ت - ا) برای نوبت ماقبل آخر با هگرآپ در لس‌آنجلس ملاقات نمود. (آخرین ملاقات در ساعت 15 روز 18 تیر است) او تمام مقدمات عزیمت را تکمیل نموده، به استثنای بسته‌بندی تعدادی کتاب که به دوستش واگذارده تا بعداً برایش بفرستد. وی هنوز اتومبیل را نفروخته، اما عصر همان روز همراه خریدار عازم بانک بودند. او از (موضوع) تلگرام مرجع ب مطلع شد. از اینکه انتظام دیگر در مقام معاونت نخست‌وزیر نبود، اظهار تعجب کرد. او گفت دستیار دیگری که به جای انتظام خواهد نشست (حسن؟) صباغیان دوست خانوادگیشان که سخنگوی سابق نخست‌وزیر است، خواهد بود. در مورد برادرش که قرارها را صورت داده بود (وی گفت که) او از طرف خانواده واکنش نشان می‌دهد، نه خود. ت - ا گفت که دسترسی خاصی به وی ندارد، اما از آن نوع برادرهایی است که خیلیها دوستش دارند و در برآوردن احتیاجات خانوادگی فعال است. از توجه به اعضاء خانواده ت - ا، رابطها و دوستانشان تا هنگامی که ت - ا عملاً با قرارگاه تماس پیدا نکرده چشم‌پوشی شد.

2- درباره مخفی‌نویسی: هگرآپ آخرین نامه آزمایشی را از فلور مأمور دیرتک توسط نامه سفارشی در تاریخ (13 تیر) دریافت داشت. ت - ا در اتومبیل با نتایج عالی نامه را ظاهر کرد. او در مورد سهولت ظهور پیام اطمینان داد. پایگاه از این کمک افزوده که شواهدش در پاراگراف چهار تلگرام مرجع الف مرور شدند، تقدیر می‌کند، تنها یک مورد جهت استفاده در متن ظاهری افزوده گشت. این در صورت پیش آمدن واقعه غیرمحتملی است که ت - ا تحت فشار مجبور شود که آدرس عملیاتی⁽²⁾را بنویسد. نامه شامل این جمله خواهد بود «نوشته را نفرست، زیرا که من دیگر قصد ندارم به مدرسه بازگردم» هویت الف (تلگرام مرجع) آدرس عملیاتی است تا ت - ا در صورتی که بخواهد به کالیفرنیای جنوبی نامه بنویسد، از آن استفاده کند.

3- در مورد ارتباط تلفنی: شماره تلفن مذکور در پاراگراف چهار مرجع د به عنوان راه دیگر تماس با قرارگاه به ت - ا داده شد. در مورد این نحوه تماس احتمالی اگر ت - ا تلفن کند می‌گوید که من ما یک هستم آیا می‌توانم با چارلز صحبت کنم؟ وقتی چارلز پای تلفن می‌آید، تعارفاتی را ردوبدل می‌کند و سپس متذکر می‌شود که آنها باید برای صرف قهوه یا چای به هم بپیوندند، محل تماس در مکان سوار کردن او به

ماشین که در تلگرام مرجع د ذکر شده می‌باشد. هر محل دیگری که به وسیله یکی از دو طرف مکالمه ذکر شود. بی‌معنی خواهد بود و نباید به آن اعتنا شود، چرا که مطرح کردن آن فقط به قصد مکالمه می‌باشد زمان و ساعت ملاقات می‌تواند به وسیله هریک از دو طرف پیشنهاد شود و در تلفن توافق شود. مهم نیست که بر سر چه چیزی توافق شود، زمان و ساعت ملاقات 2 روز و 2 ساعت قبل از موعد توافق شده است، یعنی اگر بر سر ساعت 10 (22) روز دوشنبه توافق شود ملاقات در اتومبیل ساعت 8 (20) شنبه خواهد بود. ت - ا این سیستم 2- 2 ساده را حفظ کرده است. در موردی که قرارگاه بخواهد به ت - ا تلفن کند، این امر لزوماً قبل از تماس باید قرار گذاشته شده باشد. زمان تماس براساس همان سیستم 2-2 خواهد بود. اگر به ت - ا اطلاع داده شود که با او تماس گرفته خواهد شد، روز و ساعت تماس باید به وی داده شود. او ترتیبی خواهد داد که در موعد مقرر برای تماس در منزل والدینش باشد. شماره تلفن تماس «هویت ب» می‌باشد و تماس گیرنده باید «هویت ج» را سراغ بگیرد. اگر تماس به فارسی روان صورت بگیرد، عالی است.

4- در مورد ملاقات درون اتومبیل: ت - ا درخواست نمود که اولین موعد ملاقات در اتومبیل روز 29 تیر تکرار می‌شود، 29 تیر در ساعت 21 و اگر نشد ساعت 22 باشد. اگر این ملاقات انجام گرفت او اول و پانزدهم هر ماه میلادی بعد رجوع خواهد کرد. ملاقات در همان محل سوار اتومبیل شدن همواره در ساعت 21 و اگر نشد ساعت 22 خواهد بود. او حداکثر برای ده دقیقه در محل خواهد ماند. ت - ا سعی خواهد کرد که در دست چپ یک کیف خرید کوچک بگیرد و در دست راست یک روزنامه خواهد داشت.

او گرمکن یقه اسکی سیاه و شلوار جین آبی می‌پوشد (فوت اخیر یکی از بستگانش، این لباس را موجه می‌سازد). او عینک سنگین قاب شاخی با شیشه‌های روشن می‌زند. او از تقاطع اصلی عباس‌آباد - بخارست به محل سوار شدن به اتومبیل روانه می‌شود. او محل را می‌شناخت و گفت که قبل از ملاقات با ماشین برادرش به نزدیکی محل خواهد رفت تا مطمئن شود آنجا را کاملاً به خاطر دارد.

5 - ت - ا دقیق و باهوش است، دستورات را بدون هیچ سؤالی می‌پذیرد و راهنماییهایی که قبلاً به وی داده شده به خوبی تکرار می‌کند. او سریعاً می‌خواهد تماس بگیرد تا هرچه زودتر کارش را شروع کند. او توانایی خودش و سایر جوانب عملیاتی را مورد تردید قرار نمی‌دهد. پایگاه آخرین ملاقات را انجام خواهد داد و اگر وقایع، ضرورت خبردهی بوسیله پایگاه را ایجاب کند، به اطلاع مخاطبین خواهیم رساند.

او برای ساعت - 10 روز 19 تیرماه بلیط دارد. موفق باشید.

6- پرونده: 0961045- 201 تا 15 تیرماه 1378 در بایگانی ضبط شود.تماماً سری سری سند شماره (7) از: بخش خارجه / لوس‌آنجلس 20582 (به کفالت هگرآپ)سری 15 تیر 58 اعضاء به: با حق تقدم به تهران، رئیس رونوشت برای دیرتک، آتتک هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است ............... اس. دی. ترانزیت عطف به: بخش خارجه / لوس‌آنجلس 20581⁽¹⁾1- هویت الف - پروفسور رابرت ام. کارتر، دانشگاه کالیفرنیای جنوبی ساختمان تایلر، خیابان

............ شماره 3601، لوس‌آنجلس، کالیفرنیا 90007⁽¹⁾هویت ب - 557705 تکرار می‌شود 557705⁽²⁾هویت ج - همایون⁽³⁾2- پرونده: 0961045- 201 تا تاریخ 15 تیر 78 در بایگانی ضبط شود. تماماً سری سند شماره (8) از: بخش خارجی / لس‌آنجلس 20589 (به کفالت گلگروف)سری 20 تیرماه 1358 اعضاء به: با حق تقدم تهران رونوشت برای رئیس هشدار اطلاعاتی: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - حساس. اس. دی. ترانزیت عطف به: الف - بخش خارجی / لس‌آنجلس 20581، ب - بخش خارجی / لس‌آنجلس ⁽⁴⁾20533 1- در تاریخ 18 تیر جلسه نهایی و مختصر با اس. دی. ترانزیت (ت - ا) برگزار شد و نتیجه این بود که ت - ا اطلاع داد تا 24 تیرماه لس‌آنجلس را ترک نخواهد کرد. تمام مقدمات ملاقاتها به همان صورت باقی می‌مانند. علت تعویق سفر، تلفن یکی از نزدیکترین دوستان ت - ا بود که اطلاع داد پدرش اخیراً از تهران آمده است. پدر وی که یک تیمسار (پلیس) به نام شهرستانی است و اسم کوچکش مشخص نیست، اخیراً توسط دولت فعلی زمانی که به سن 55 سالگی رسید، بازنشسته شد. این مرد دو پسرعموی دیگر دارد:

یکی با همان نام خانوادگی که وزیر جدید راه و ترابری و دارای سایر مشاغلی که در پاراگراف سوم تلگرام مرجع ب ذکر شده بوده است. آن طور که ت - ا می‌گوید او آخرین شغلش ریاست پلیس راه بوده است. از آن مهمتر او دوست نزدیک رئیس پلیس قم است که در پاراگراف سوم تلگرام مرجع «ب» به عنوان دوست خانواده ت - ا از وی نام برده شده است. ت - ا ضمن حضور در شامی که 19 تیرماه به آن دعوت شده بود، خواست که خروجش را تا پرواز بعدی هواپیمایی ملی ایران به تعویق بیفکند تا فرصت داشته باشد از شهرستانی برای رئیس پلیس قم توصیه‌نامه و معرفی‌نامه درخواست کند.

2- ت - ا اشکالی نمی‌دید که اولین ملاقاتش در اتومبیل در تاریخ 29 تیرماه باشد و در محل حاضر خواهد بود.

3- پرونده 0961045- 201 تا تاریخ ............... تیرماه 1378 در بایگانی ضبط شود. تماماً سری

سند شماره (9)⁽¹⁾سری 21 تیر 1358 اعضاء از: رئیس 474998به: بخش خارجه / لوس‌آنجلس رونوشت با حق تقدم برای تهران عطف به: بخش خارجه / لوس‌آنجلس 20589 موضوع: اس. دی. ترانزیت 1- ما به هرگونه خبری که ممکن است شهرستانی درباره اوضاع ایران داشته باشد، علاقه وافری داریم.

اگر ممکن باشد در مدت کوتاهی که احتمالاً از اقامت ت / ا در ناحیه لوس‌آنجلس باقیمانده میل داریم او اطلاعات شهرستانی درباره موضوعات مندرج در ذیل را تخلیه نماید. ت / ا خودش باید موضوعات خصوصاً آنهایی را که به قم مربوط می‌شوند در خاطر نگاه دارد، چرا که پس از دیداری که مطرح شده (در تلگرام مرجع اشاره گردید) در موقعیتی خواهد بود که می‌تواند جواب دهد. برای تهران: نظر به آنکه دیگر چیزی به عزیمت ت / ا از آمریکا نمانده اگر بخش خارجه / لوس‌آنجلس قادر نبود درخواستهای ذیل را برآورد شما اطلاعات درباره ملاقات با تیمسار شهرستانی را پس از برقراری مجدد تماس در تهران تخلیه نمایید.

2- نکات خواسته شده بدین قرارند:

الف: بنا به گزارشهای مطبوعات دولت موقت سعی نموده سرتیپ عزیزاللّه رحیمی فرمانده صریح‌البیان دژبانی ارتش را اخراج کند، اما آیت‌اللّه خمینی مانع امر شد و این موجب ضربه قابل ملاحظه‌ای به دولت شد. وزیر دفاع ریاحی و رئیس ستاد نیروی زمینی، فربد، هردو گفته‌اند که از دستور خمینی اطاعت خواهند نمود. خواهان اظهارنظر منبع درباره قضیه ریاحی هستیم. آیا رحیمی سعی دارد خود را در موقعیتی قرار دهد که جای ریاحی یا فربد را بگیرد؟ رحیمی در ارتش از چه اندازه پشتیبانی برخوردار است؟ ب: موقعیت گروههای همافر چگونه است؟ آیا آنها متحد با مجاهدین خلق هستند؟ آیا آنها در حال سلب حمایت خود از خمینی هستند؟ ج: کمیته‌های درون ارتش: آیا ساخت یا سلسله مراتب فرماندهی وجود دارد؟ آیا آنها توسط فردی یا گروهی معرفی یا انتخاب می‌شوند؟ هیچ رهبر برجسته‌ای از آنها دارد بیرون می‌آید؟ درباره رابطه مدنی با کمیته‌ها اظهارنظر شود. رابطه بین کمیته‌های نظامی و غیرنظامی چگونه است؟ ه: اظهارنظر درباره انفجار جاری در لوله‌های نفت: آیا منبع درباره مشکلات کارگری در حوزه‌های نفتی چیزی می‌داند؟ درباره اعتراضات اعراب در خوزستان چطور؟ و: آیا عراقیها فعالانه در مشکلات خوزستان دخالت دارند؟ ز: آیا او هیچ خبری از فعالیتهای قبیله قشقایی دارد؟ کمیته‌ها ح: آیا رؤسای کمیته‌ها مستقیماً به خمینی دسترسی دارند یا اینکه باید از طریق کمیته مرکزی تهران اقدام کنند؟ یا از طریق شورای انقلاب اسلامی؟

ط: آیا جدا از کمیته‌ها نیروی دیگری در حال شکل گرفتن برای تشکیل پلیس و سایر نهادها است؟ آیا منبع می‌تواند نوع بعضی از تخاصماتی را که بین کمیته‌ها و دیگران روی می‌دهد و اکنون به نظر می‌رسد از شهرستانها مکرراً گزارش آنها می‌آید توصیف کند؟ ی: تشکیلات ستاد خمینی را توصیف کنید. آیا ستاد او واقعاً در مدرسه فیضیه قرار دارد؟ یا اینکه او از ساختمانهای دیگری استفاده می‌کند؟ نحوه تشکیلات محافظان چگونه است؟ آیا تعلیم دیده‌اند؟ توسط چه کسی؟ آنها چه کسانی هستند؟ آیا نوعی دفتر مدیریت هم دارند؟ چه کسی آن را اداره می‌کند؟ س: تمام جزئیات ممکنه درباره افرادی که بلافاصله پیرامون خمینی هستند تهیه کنید. چه کسی بیشتر اوقات با اوست؟ آیا هیچ یک از کسانی که ذیلاً نامبرده می‌شوند، به طور مرتب نزد او می‌روند و اگر آری لطفاً هرگونه جزئیات ممکن درباره آنها و رابطه‌شان با خمینی را تهیه کنید: پسرش احمد، دامادش اشراقی، بهشتی، بنی‌صدر، خلخالی، لاهوتی، ملکوتی، منتظری. رابطه خمینی با فداییان اسلام چگونه است؟ آیا خلخالی رهبر آن است؟ مقاصد فداییان اسلام چیست؟ چه تعداد عضو دارد؟ ع: لطفاً رابطه بین خمینی، شریعتمداری، گلپایگانی و مرعشی نجفی را توصیف کنید. آیا هریک از این آیت‌اللّه‌های اخیر برای خود ستاد دارند؟ آیا خودشان محافظ دارند؟ آیا بین گروههای مختلف محافظان خصومت وجود دارد؟ گروههای مختلف محافظان به چه اندازه هستند؟ ف: آیا شورای انقلاب اسلامی در تهران قرار دارد یا در قم؟ در رأس آن چه کسی است؟ هر چند وقت یک بار جلسه دارد؟ آیا به طور منظم با خمینی ملاقات دارد؟

ص: خمینی در ملاقاتهای کوچک چه کسانی را می‌پذیرد؟ چگونه افراد ترتیب دسترسی به خمینی را

می‌دهند؟ شخص باید چه موقعیتی داشته باشد تا بتواند او را ملاقات کند؟ ق: وضع فعلی سلامتی خمینی چگونه است؟ ر: جانشین احتمالی خمینی در صورت مرگ وی چه کسی خواهد بود؟ آیا حدسی درباره اینکه امکاناً در قم چه روی خواهد داد زده می‌شود؟ فعالان عمده ممکن است چه کسانی باشند؟ ش: آیا در قم واحد سپاه پاسداران هست؟ چند نفر آنها آنجا هستند؟ آیا تعلیم دیده‌اند؟ توسط چه کسی؟ ت: تصور می‌شود سیاه جامگانی که با رحیمی هستند نوعی ارتباط خاص با خمینی داشته باشند. آنها چه کسانی هستند؟ چه کسی آنها را آموزش داده؟ چند نفر هستند؟ به چه کسانی وفادارند؟ ک: وضع امنیتی در قم چگونه است؟ تا چه حدی (قم) برای بیگانگان قابل دسترسی است؟ آیا پلیس مسئول امنیت قم است یا مجاهدین یا پاسداران انقلاب؟ ارتباط آنها با یکدیگر چگونه است؟ ل: در چه نوع حوادثی تروریستها دست دارند؟ آنها چه کسانی هستند؟ بعد از دستگیری آنها به چه نوع مجازاتهایی محکوم می‌شوند؟ آیا کشور خارجی با تروریستها همدست است یا از آنها حمایت می‌کند؟ 4- امیدواریم مطالب فوق مفید باشند. می‌دانیم که منبع قادر نخواهد بود همه نکات فوق را برآورده سازد، با این وجود او باید آنها را برای ............... به خاطر بسپارد.

5 - پرونده: 0961045- 201 تا تاریخ 21 تیر 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

سری سند شماره (10) سری 3 مرداد 58 اعضاء از: رئیس 482379به: فوری تهران رونوشت بخش خارجی / لوس‌آنجلس اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. اس دی ترانزیت عطف به: الف - تهران 53765 ب - بخش خارجی / لوس‌آنجلس 21581 ج - تهران ⁽¹⁾

توضیح: به طوری که از جمله اول پاراگراف 1 و از پاراگراف 2 و مراجعه به اسناد شماره ( 5) و ( 6) که طرحهای تماس هستند دریافت می شود اس. دی. ترانزیت در اولین روزهای مرداد ماه به تهران بازگشته و مطابق طرح مقرر با قرارگاه سیا در تهران تماس گرفته است ٬ ولی احتمالاً مقداری از اسناد غیر لازم پرونده ای که طرحهای تماس در آن قرار داده می شده مطابق برنامه های عادی قرارگاههای سیا از بین برده شده که در ضمن آن اسناد اضافی سندهای طرح تماس با اس. دی. ترانزیت نیز بوده است.

لذا قرارگاه تهران نمی تواند در تماس تلفنی جاسوس ترتیبات لازم را تشخیص دهد و با تلگرام مرجع الف ماوقع را به مرکز گزارش می کند و رئیس هویت فردی را که تلفن کرده اعلام و طرح تماس را عیناً یادآوری می کند.

الف: ارتباط تلفنی: ت / ا با شماره تلفن عملیاتی قرارگاه، 830399 تکرار می‌شود 830399 تماس خواهد گرفت و می‌گوید «سلام، من ما یک هستم، می‌توانم با چارلز صحبت کنم» هنگامی که چارلز پای تلفن می‌آید او تعارفاتی را ردوبدل می‌کند و آنگاه می‌گوید که باید برای صرف قهوه یا چای ملاقات کنند.

مکانی که برای تماس ذکر می‌شود محل سوار شدن به اتومبیل خواهد بود که در زیر توضیح داده شده است.

هر محل دیگری را که یکی از دو طرف ذکر کند بی‌معنی بوده و باید به آن اکتفا نشود، چرا که مطرح کردن آن فقط به قصد مکالمه است. یکی از طرفین فقط به قصد مکالمه است. یکی از طرفین می‌تواند تاریخ و محل را پیشنهاد نموده و در تلفن بر سر آن توافق گردد. مورد توافق مهم نیست، تاریخ و محل (قرار) دو روز و دو ساعت جلوتر از آنچه که مقرر گردیده می‌باشد، یعنی اگر دوشنبه ساعت 22 مورد توافق قرار می‌گیرد ملاقات در اتومبیل شنبه شب ساعت 20 خواهد بود. در صورتی که قرارگاه بخواهد با ت / ا تماس بگیرد، ترتیب این امر باید توسط نوشته مخفی یا در ملاقات حضوری از قبل داده شود. زمان تماس بر همان اساس 2-2 (ساعت و روز جلوتر) مبتنی خواهد بود. اگر به ت / ا گفته شود که با او تماس خواهند گرفت، تاریخ و زمان آن باید داده شود. او ترتیبی می‌دهد که در مورد مقرر برای تماس در منزل والدینش باشد.

شماره‌ای که باید با آن تماس گرفته شود هویت الف بوده و تماس گیرنده باید هویت ب را سراغ بگیرد.

بهترین حالت این خواهد بود که تماس به فارسی صورت پذیرد.

ب: ملاقات در اتومبیل: ت / ا درخواست کرده بود که اولین روز ملاقاتش در اتومبیل 29 تیر تکرار می‌شود و 29 تیر رأس ساعت 21 و اگر نشد 22 باشد. اگر این تماس حاصل نشد او اول و پانزدهم هر ماه میلادی بعد آن رجوع خواهد کرد. ملاقات در همان محل سوار شدن به اتومبیل همواره در ساعت 21 و 22 خواهد بود. او در محل حداکثر ده دقیقه منتظر خواهد ماند. ت / ا سعی خواهد کرد که در دست چپ یک کیف خرید کوچک بگیرد و در دست راست یک روزنامه خواهد داشت. او گرمکن یقه اسکی سیاه و شلوار جین آبی می‌پوشد. او عینک سنگین قاب شاخی با شیشه‌های روشن می‌زند و از تقاطع اصلی عباس‌آباد بخارست به طرف محل سوار شدن به اتومبیل روانه می‌شود. وی محل را می‌شناخت و گفت که

قبل از ملاقات، با اتومبیل برادرش به نزدیکی محل خواهد رفت تا مطمئن شود آنجا را کاملاً به خاطر دارد.

منطقه کلی این محل درون منطقه مثلثی شکلی است که خیابان عباس‌آباد ضلع جنوبی آن، خیابان بخارست ضلع غربی و یک جاده بدون نام چهار خطه که بین میدان آرژانتین و بزرگراه شاهنشاهی قرار دارد (ضلع دیگر آن) است. در این صورت میدان آرژانتین رأس شمالی مثلث واقع می‌شود. جزئیات منطقه با رفتن سمت شمال خیابان بخارست از خیابان عباس‌آباد به طرف میدان آرژانتین در اولین تقاطعی که چراغ راهنمایی دارد. (پس از گذشتن از تقاطع اصلی عباس‌آباد - بخارست) سمت راست خیابان هشتم قرار دارد. طرف مقابل تقاطع خیابان هفتم است. خیابان هشتم بین خیابان بخارست و خیابان بدون اسم فوق‌الذکر واقع است اما آنرا در نزدیکی تقاطع خیابان بدون اسم و بزرگراه شاهنشاهی قطع می‌کند. ت / ا باید نزدیک انتهای شرقی خیابان هشتم در طرف جنوب آن بایستد. از آنجایی که خیابانها دوباره نامگذاری می‌شوند، باید روی این نکته توجه شود که خیابان هشتم اولین تقاطعی است که در شمال تقاطع بخارست و عباس‌آباد چراغ راهنمایی دارد.

2- اگر تلگرافهای مرجع و دیگر مطالب مربوط به اس. دی. ترانزیت / ا از بین رفته‌اند اطلاع دهید، و ما ارسال خواهیم نمود.

3- پرونده: 961045- 201 تا تاریخ 3 مرداد 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (11) از: رئیس 482711سری 3 مرداد 1358 اطلاعاتی به: تهران رونوشت برای دهلی‌نو، اسلام‌آباد، کراچی، کابل، تل‌آویو، عمان، قاهره، بیروت، جده، کویت، بخش خارجی / لس‌آنجلس و ریاضتاریخ پخش: 3 مرداد 1358 هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - اطلاعاتی گزارشی که می‌آید 79- 13141/315- TDFIRDB است که باید مطابق حوزه پخش مذکور در پاراگراف چهار بخش گردد.

79- 13141/315 - TDFIRDB این یک گزارش خبری است که بررسی نهایی اطلاعاتی نشده است. طبقه‌بندی گزارش سری است.

اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - غیر قابل رؤیت برای بیگانگان. غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران و مشاوران پیمانکاران.

کشور: ایران موضوع: وضعیت نیروهای پلیس ایران تا آخر بهار 1358 (تاریخ اطلاعات اردیبهشت تا تیر 1358) منبع: یک منبع ایرانی که تحصیلات خوبی دارد و علاقه‌مند به امور سیاسی و اقتصادی است. حد اعتماد به وی معلوم نگردیده است. او این اطلاعات را از یک منبع با دسترسی خوب به دست آورد.⁽¹⁾

دی. ترانزیت / ا خبر داده که وارد آمریکا شده و اس. دی. ترانزیت / ا نیز برای ملاقات با او مسافرتش به ایران را به تعویق انداخته بود. مطلب درباره هویت منبع این گزارش با مراجعه به اسناد شماره ( 14 ) و ( 15 ) محرز می گردد.

1- پلیس کشوری ایران همچنان در حفظ نظم داخلی و عمل به عنوان یک نیروی پلیسی مؤثر عاجز است. روحیه نیروهای پلیس که عمدتاً به وسیله پاسداران کنار زده شده‌اند، به پایین‌ترین حد ممکن رسیده است. آنها غیر مسلح هستند. اکثر افراد رده پایین اعتنایی به افسران خود نمی‌کنند یا یونیفورمهای خود را نمی‌پوشند و ظاهرشان عموماً آشفته است. نظم عمومی کشور همچنان توسط پاسداران حفظ می‌شود که توانستند به محض اینکه آیت‌اللّه روح‌اللّه خمینی دستور داد، یک نیروی پلیس کشوری تشکیل دهند. حتی اگر دوباره مسئولیت حفظ نظم عمومی به پلیس کشوری ایران داده شود، در شرایط فعلی آنها قادر به اجرای آن نخواهند بود.

2- فرمانده فعلی پلیس کشوری ایران سرهنگ دومی به نام ناصر مجللی است که رأساً در مقابل وزیر کشور مسئول است. قم حداقل راهنمائیهایی در مورد فعالیتهای پلیس کشوری به وی می‌دهد. سیستم قضائی درست کار نمی‌کند و اگر پلیس درگیر دستگیری یک تبهکار مهم شوند، تبهکار هنوز به جای سیستم قضائی دولتی تسلیم دادگاههای انقلاب می‌شود.

3- به دست آمده در تاریخ 29 تیرماه 1358.

4- حوزه پخش: فرستاده شد به تهران، دهلی‌نو، اسلام‌آباد، کراچی، کابل، تل‌آویو، عمان، قاهره، بیروت، جده و کویت.

طبقه‌بندی گزارش سری - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - غیر قابل دسترسی برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاورین پیمانکاران - پخش و اقتباس تحت‌نظر تهیه‌کننده گزارش است. تا تاریخ 3 مرداد 1378 در بایگانی ضبط شود. تمام اجزاء گزارش طبقه‌بندی و قیود کل سند را دارا است.

سند شماره (12) سری 11 مرداد 1358 اعضاء از: تهران 53827به: رئیس، رونوشت برای لس‌آنجلس اخطار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است اس. دی. ترانزیت 1- مأمور قرارگاه اولین ملاقات ماه اوت خود را با اس. دی. ترانزیت برگزار کرد تا درباره فعالیتهایش و احتمالاتی که جهت استخدام در شرکت ملی نفت ایران برای وی موجود بودند، مذاکره گردد.

2- ت / ا به دفتر آیت‌اللّه طالقانی رفته است تا جهت به دست آوردن یک شغل خوب از آنجا کمک بگیرد. در روز ............... مرداد به همین منظور قرار ملاقاتی با آیت‌اللّه خمینی در قم خواهد داشت. در این ملاقاتها نکته اصلی حرفهایش این خواهد بود که او یک مهندس ............... و یک مسلمان ایرانی وفادار است که می‌خواهد به کشورش کمک نماید. او از این مصاحبات توقع هیچ کمک مستقیمی ندارد، اما به هر حال به اعتبار او کمک خواهند کرد. مأمور مربوطه او را ............... کرد که به تمام صور اداری مربوط به مصاحبه‌اش با خمینی توجه داشته باشد تا ............... ممکن ............... بعداً گزارش تهیه کند.

3- ت / ا همچنین یک خلاصه نامه و ............... همراه با (متن) سخنرانی که در آمریکا در مورد اسلام ایراد کرده بود، تهیه کرد و این اعتبارنامه‌ها را به منشی حسن نزیه رئیس شرکت نفت تسلیم کرد. در آبادان او با خاچاطوریان که نام اول او مشخص نیست و ............... پالایشگاه آبادان است ملاقات کرده تا برای

گرفتن شغلی در آنجا درخواست نماید. محتمل به نظر می‌رسد که ت / ا شغلی در آبادان به دست آورد، اما درباره تهران مطمئن نیست. مأمور مربوطه به او گفت که ما به اوضاع خوزستان خیلی علاقمندیم و مایلیم که او در آنجا باشد. اگر او در بخش تعیین خط‌مشی شرکت نفت ............... خوبی می‌گرفت تا به عنوان ................. در تهران کار کند باز هم ما به آن علاقه‌مندیم. مأمور مربوطه هشدار داد که به آمار تولیدات و صادرات علاقه چندانی نداریم در مورد تحقیق و مراحل تولیدی علاقه ما از آن هم کمتر خواهد بود. اگر از این نوع مشاغل در تهران اختیار کند، ما نسبت به‌حفظ این ارتباط احساس ............... نخواهیم کرد. ت / ا این ملاحظات را درک نمود.

4- کوچکترین برادر ت / ا به نام مسعود در ............... به تاریخ دوشنبه 10 تیر کشته شد. خانواده ت / ا دو - سه سال بود که می‌دانستند مسعود عضو فداییان (چریکها) بوده، درباره فعالیتهایش اطلاع به خصوصی نداشتند. آنها دقیقاً نمی‌دانستند که علت مرگش چه بود، هرچند که تشخیص خودکشی را که پاسداران انقلاب این طور اعلام کرده بودند باور نداشتند، خود ت / ا هوادار مجاهدین است، اما بعضی فداییان را که رابطهای برادرش بودند، می‌شناسد. از جانب این دوستان به طور تعارف عنوان شده است که او در رفتن به کردستان با جمع آنها باشد تا ببیند که چگونه فداییان از حزب دمکرات پشتیبانی می‌کنند.

مأمور مربوطه به ت / ا گفت که ما میل نداریم مسائل دیگر او را از هدف خود که به دست آوردن شغلی در شرکت نفت و ترجیحاً در خوزستان است، بازدارند. به هر حال همکاری بین کردها و فداییان برای گزارش از اهمیت برخوردار خواهد بود، به شرط اینکه او بتواند این سفر را به نحوی ترتیب دهد که با مراحل استخدام وی تداخل نکند. ت / ا تصور می‌کند که قادر به چنین کاری هست و در مورد فداییانی که شرکت دارند، جزئیاتی را گزارش خواهد کرد. این مسافرت حدود یک هفته طول خواهد کشید و ممکن نیست که قبل از پایان 10 مرداد صورت پذیرد.

5 - ت / ا از برادرش در کمیته‌ای در آبادان در مورد مشکلات کارگری شرکت نفت خبردار شده است.

کارگران درباره مزایای جیره غذایی که در ............... سال گذشته صرف کرده بودند و لغو گشته‌اند خیلی نگران بوده‌اند. هماهنگی بین نیروی حفاظت و محافظین پاسدار مشکل بزرگی است. او قبل از مراجعت به تهران از طریق قم در 12 مرداد برای دیدار خانواده‌اش و ............... (هویت) به آبادان باز خواهد گشت.

مأمور مربوطه تأکید کرد که ما به تمام مشکلاتی که برادرش در آبادان با آنها مواجه است علاقه‌مندیم و ت/ ا هم باید به تمام اظهارات برادرش در مورد مشکلات کارگری توجه داشته باشد و بعداً آنها را گزارش کند. ت / ا همچنین با یک شیخ عرب که در دوره شاه ............... سیاسی ارشد در خوزستان بود آشنایی دارد. مأمور مربوطه به او گفت که ما در مورد مواضع اعراب و ............... سیاسی با عطف توجه به تفاوتهای فارس و عرب در خوزستان علاقه‌مند به کسب اطلاع هستیم.

6- برای ملاقات آینده که قرار است در 24 مرداد باشد، ت / ا در مورد آینده کارش در شرکت نفت، اخباری که از برادرش در کمیته آبادان گرفته و مصاحبه‌اش با خمینی در قم گزارش خواهد کرد. به علاوه او احتمالاً در مورد همکاری فداییان و حزب دمکرات کردستان گزارش خواهد کرد.

7- بخش خارجه / لوس‌آنجلس: پس از این ملاقات اول، به نظر می‌آید که اس. دی. ترانزیت / ا عاملیست که به خوبی تحریک شده و نقش مخفی خود را کاملاً پذیرفته است. ارزش او در آینده بستگی خواهد داشت به اینکه شغلی با دسترسی خوب (به اطلاعات - م) به دست آید، اما او از آن نوع عاملهائی

است که ............... مادی احتیاج ...............

8 - پرونده: 961045- 201 تا تاریخ 11 مرداد 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (13) سری 16 مرداد 58 اعضاء از: رئیس 489756به: تهران، رئیس رونوشت برای بخش خارجه / لوس‌آنجلس هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. اس. دی. ترانزیت عطف به: الف. تهران 53828، ب. تهران 53827⁽¹⁾1- ستاد مرکزی از اینکه مطابق تلگرام مرجع باب تماس بین قرارگاه و اس. دی. ترانزیت (ت / ا) به آرامی گشوده می‌شود، خشنود است. تلگرام مرجع حاوی زوایای عملیاتی امیدوارکننده و مختلف بود و ما بسیار علاقه‌مند به این امکان هستیم که درباره مجاهدین، فداییان و مناسبات بین جنبشهای تجزیه‌طلب (کرد) گزارش شود. با طرح قرارگاه موافقت می‌شود که از ت / ا درباره روابط حزب دمکرات کردستان با فداییان و همچنین درباره سایر موضوعات مورد توجه، سؤال شود و در ضمن ت / ا را متوجه به پیدا نمودن شغلی در آبادان نگاه داریم. منتظر نتایج ملاقات 24 مرداد هستیم.

2- ستاد درباره نامزد ت / ا سوابقی ندارد.⁽²⁾3- پرونده: 961045- 201 تا تاریخ 17 مرداد 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (14) سری 23 مرداد 58 تلگرام غیر فوری از: تهران 53916به: رئیس موضوع: هشدار - شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - منابع 1- لطفاً منابع گزارشهای منتشره ذیل را اطلاع دهید:

(482081 رئیس) 79- 13092/315- TDFIRDB (482711 رئیس) 79- 13141/315- TDFIRDB (470697 رئیس) 79- 10061/315- TDFIRDB (484304 رئیس) 79- 13216/315- TDFIRDB 2- بدون پرونده تا تاریخ 23 مرداد 1378 در بایگانی ضبط شود. تماماً سری.

سری سند شماره (15) سری 26 مرداد 58 تلگرام غیر فوری از: واشنگتن 496859به: تهران عطف به: تهران 53916⁽¹⁾موضوع: هشدار شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - منابع 1- منابع گزارشهای پخش شده مورد اشاره به قرار ذیلند:

الف. اس. دی. ولید / ا 79-13092/315- TDFIRDB ب . اس. دی. ترانزیت / ا 79-13141/315- TDFIRDB⁽²⁾ج. اس. دی. آس / ا 79-12061/315- ⁽³⁾TDFIRDB د. اس. دی. ولید / ا 79-13216/315- ⁽⁴⁾TDFIRDB 2- بدون پرونده. تا تاریخ 25 مرداد 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (16) سری 30 مرداد 1358 تلگرام غیر فوری از: تهران 53983به: واشنگتن برای: شعبه ایران موضوع: هشدار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - اطلاعاتی اوصاف پیشنهادی برای منابع 1- با نظر به دستاوردهای اطلاعاتی اس. دی. ترانزیت و اس. دی. پروب - ا، مطالب ذیل برای توصیف منابع پیشنهاد می‌شود:

الف: اس. دی. پروب - ا⁽⁵⁾(1) برای گزارش در مواردی که نام اس. دی. پروب - ا به عنوان آخرین منبع به کار می‌رود، مثلاً تحت عنوان «نظریات (اس. دی. پروب - ا) درباره ............... ». عبارت: «یکی از اعضای حزب جمهوری خلق مسلمان که دوست نزدیک (اس. دی. پروب - ا) است. تصور می‌شود که او هرچه را که می‌شنود، به دقت گزارش می‌دهد» به کار رود.

(2) برای سایر گزارشها عبارت: «یک سیاستمدار لیبرال که ارتباطات خوبی میان سیاستمداران و

دولتمردان دارد. حد اعتماد به گزارش‌دهی وی ثابت نشده است» به کار رود.

ب: اس. دی. ترانزیت - ا (1) برای گزارش در مورد نفت و خوزستان عبارت: «یک ایرانی دانشگاهی که ارتباطات خوبی در صنعت نفت ایران دارد. حد اعتماد به وی مشخص نشده است» به کار رود.

(2) برای گزارش در مورد کردستان و مسائل سیاسی تهران عبارت: «یک روشنفکر ایرانی کردی‌الاصل که با سازمانهای فداییان و مجاهدین ارتباطات شخصی دارد، حد اعتماد به وی مشخص نشده است» به کار رود.

2- نظر ستاد موجب امتنان است. لطفاً عناوین تصویب نشده را اطلاع دهید.

3- بدون پرونده. تا 30 مرداد 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (17) سری 26 مهر 1358 اعضاء از: تهران 54525به: رئیس، رونوشت برای بخش امور خارجه / لس‌آنجلس هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - اس. دی. ترانزیت 1- مأمور مربوطه در تاریخ 23 و 25 مهرماه با اس. دی. ترانزیت - ا (ت - ا) ملاقات نمود تا اطلاعاتی در مورد فعالیتهایش در دو ماه گذشته به دست آورد. ت - ا اکثر ماه مرداد را در کردستان همراه با چریکهای فدایی که کردها را کمک می‌کردند، به سر برد. او چند صد عکس به جلسه ملاقات 23 مهرماه آورد که بعضی از آنها سندهایی بودند که شرکت فداییان را در تظاهرات کردستان نشان می‌دادند. مأمور مربوطه مقداری از آنها را برای کپی کردن و فرستادن به ستاد مرکزی انتخاب کرد.⁽¹⁾2- در تاریخ 18 شهریور ت - ا در نزدیکی پاوه به وسیله یک پاسدار مجروح شد. گلوله به پهلویش اصابت کرده و از کنار دنده‌ها خارج شده است. یک دکتر کرد او را معالجه نمود و او جهت بهبودی به تهران مراجعت کرد. در شهریور ماه و مهرماه او به تلاشهایش جهت کسب شغل خوبی در شرکت ملی نفت ایران در تهران و یا آبادان ادامه داد. به او پیشنهاداتی مبنی بر تدریس در دانشگاه شیراز و یا انستیتو تکنولوژی آبادان ارائه شد، ولی هیچ کدام از این دو پیشنهاد از لحاظ عملیاتی جالب نیست. ت - ا نمی‌خواهد این مقامها را بپذیرد، زیرا که احساس می‌کند با اعتباری که دارد شایسته مقامهای بهتری است.

3- ت - ا نتوانست در ملاقاتها حاضر شود به این دلیل که یا در کردستان بوده و یا دوره نقاهت را می‌گذرانده است. او گفت که در آخرین ملاقات که روز 9 مهرماه بود یک پاسدار در محل قرار ظاهر شد و از او پرسید که در آنجا چه می‌کند. ت - ا گفت که منتظر دوستش است. مأمور مربوطه و ت - ا محل ملاقات را به خیابان ناهید منشعب از خیابان مصدق ساعت 19 و اگر نشد، ساعت 20 تغییر دادند.

4- مأمور مربوطه و ت - ا دوباره در 27 مهرماه ملاقات می‌کند. ما در حال تنظیم اطلاعات در مورد همکاری فداییان با کردها جهت انتشار آنها هستیم.

5 - پرونده 961045- 201 تا 26 مهرماه 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (18) طبقه‌بندی گزارش - سری هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکاران کشور: ایران منبع: یک ایرانی کردی‌الاصل که با سازمانهای فداییان و مجاهدین روابط شخصی دارد. قابلیت اطمینان به وی مشخص نشده است.⁽¹⁾موضوع: فعالیتهای حزب دمکرات و فداییان خلق در کردستان (تاریخ اطلاعات مرداد و شهریور 1358) 1- در خلال ماههای مرداد و شهریور 1358، نواحی کردنشین غربی ایران - اطراف بانه و مهاباد - تحت کنترل افراد محلی بود که شدیداً طرفدار رهبر حزب دمکرات کردستان می‌باشند.

آیت‌اللّه عزالدین حسینی در میان رهبران حزب دمکرات بیشترین وجهه را دارد در حالی که عبدالرحمن قاسملو از احترام کمتری برخوردار است. برادران بارزانی، ادریس و مسعود - پسران ملامصطفی بارزانی مزدورانی (جاش) محسوب می‌گردند، که از شاه و بیگانگان پول می‌گرفتند و حالا هیچ پایگاهی میان طرفداران حزب دمکرات کردستان ندارند.

2- تشکیلات کارگران فعال در میان حزب دمکرات کردستان، به کمیته زحمتکشان کردستان موسوم است و شامل تمامی کردهایی است که سهم فعالی در حمایت چریکهای جنگجو، پیشمرگان دارند.

این سازمان غیر رسمی است و حاضر است به هر کردی که بخواهد بجنگد، بدون تحقیق در مورد صلاحیتش، کمک کند. فقط با این شرط که اصل و نسبش کرد باشد. (نظریه منبع: در خلال شهریورماه 1358 اعضای این سازمان در شهر مرزی بانه به هر فردی که داوطلب جنگ با نیروهای دولتی بود، آزادانه اسلحه می‌دادند).

3- در حدود 95 درصد نیروهای مسلح کردها، متعلق به پیشمرگان حزب دمکرات کردستان است، در حالی که چریکهای فدایی خلق بیش از 5 درصد تمامی جنگجویان را هم تشکیل نمی‌دهند. در خلال ماههای مرداد و شهریور 1358 در حدود 25 فدایی شناخته شده در ناحیه بانه - مهاباد بودند. (نظریه منبع:

در خلال این مدت، در سراسر کردستان احتمالاً بیش از 200 فدایی جنگجو وجود نداشتند).

4- از بهمن 1357 چریکها و هواداران فدایی خلق همراه با اعضای حزب دمکرات کردستان جنگ و تظاهرات نموده‌اند، اما سازمانی که فعالیتهای علنی فداییان را با فعالیتهای حزب دمکرات هماهنگ کند، وجود ندارد. در شهرهای بزرگی مانند مهاباد و سنندج که فداییان دوش به دوش پیشمرگان حزب

دمکرات کردستان جنگیده‌اند، از فداییان استقبال می‌شود. در صورتی که فداییان مارکسیست در دهکده‌های کوچکتر و روستاها که مردمشان مسلمانان مخلص و عمیقاً ضد کمونیست هستند، تمایلات خودشان را مخفی نگه می‌دارند.

5 - اگرچه فداییان به دو گروه «هواداران» و «جنگجویان» طبقه‌بندی شده‌اند، اعضای هر دو گروه در ماههای مرداد و شهریور جهت نبرد به کردستان مسافرت کرده‌اند. (نظریه منبع: فداییان اغلب با استفاده از وسائل نقلیه معمولی، در گروههای کوچک مسافرت می‌کنند و بعد از اینکه به کردستان وارد شدند، سلاحها را تحویل می‌گیرند).

6- به دست آمده در ایران، تهران (28 مهر 1358) شماره 787 و 10- NIT 7- حوزه پخش: سفارت و وابسته دفاعی در تهران فرستاده شد به عمان، بیروت، قاهره، اسلام‌آباد، جده، کراچی، کویت، منامه، دهلی‌نو و تل‌آویو.

طبقه‌بندی گزارش سری - اخطار شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس اطلاعات تحت نظر تهیه کننده است. تا تاریخ 3 آبان ماه 1378 در بایگانی ضبط شود ............... تمام اجزاء گزارش طبقه‌بندی و قیود کل سند را دارا می‌باشند.

سند شماره (19)⁽¹⁾

توضیح: این سند شامل نکات فنی تکمیلی برای سند شماره ( 18 ) می باشد. از این مطالب دریافت می شود که نام منبع آن گزارش اس. دی.

ترانزیت / ا است. ارائه این گزارش به سازمانهای اطلاعاتی دوست تجویز نمی شود. نام رمز مأموری که با جاسوس ملاقات کرده و گزارش را 1535 . (شماره کارمندی جاموتی) صورت گرفته است. پکوئین مندرجات b گرفته جاموتی بوده است. طبقه بندی گزارش توسط مأمور شماره این گزارش را تصویب کرده است.

نوشته تام اهرن در مورد اس. دی. ترانزیت

سند شماره (20) نوشته تام اهرن در مورد اس. دی. ترانزیت - ا اس. دی. ترانزیت - ا. نام، نامعلوم،⁽²⁾وضعیت تأهل: تصور می‌شود که مجرد است. سن: احتمالاً بیست و پنج سال. تحصیلکرده در ایالات متحده. مدرسه معلوم نیست. تخصص دانشگاهی: مهندسی نفت یا

احتمالاً یک رشته نزدیک به آن در تیر یا مرداد از ایالات متحده بازگشت. از زمان بازگشت خود، وضع استخدامی مرتبی نداشته است.

تماسها: مواقعی که در تهران بود، تقریباً هفته‌ای یک بار ملاقات داشتیم (پاراگرافت زیر را ببینید).

ملاقات، با سوار کردن به اتومبیل صورت می‌گرفت، ملاقاتها یا از قبل ترتیب داده می‌شد یا اینکه با تلفنی از طرف منبع، برنامه آن معین می‌گشت.

غرض از تماس 1) خبرگیری درباره تشکیلات و فعالیتهای فداییان 2) خبرگیری درباره صنعت نفت (تولید، امنیت فیزیکی، وضع کارگری و از این قبیل؛ 3) تشکیلات اعراب و سیاستهای مربوطه در خوزستان و دخالت احتمالی عراق. تذکر 1): منبع در بین فداییان دوستان شخصی داشت و اگرچه خود یک عضو نبود، توانست تا حداکثر دو هفته با آنها در کردستان به سر برد، در آنجا جراحتی از گلوله نصیبش شد. (او گزارش داد که حداکثر 50 فدایی همراه با مخالفین کرد مشغول جنگ هستند) تذکر 2) به این منبع دست کم یک شغل در شرکت نفت تهران پیشنهاد گردید، اما تشخیص داده شد که این شغل به طور مطلوب امکان دسترسی به اوضاع در خود مناطق نفتی را تأمین نمی‌کند و تا تاریخ 13 آبان او مشغول بررسی دورنمای مشاغل در آبادان بود.

تذکر 3) در صورتی که در خوزستان شغلی پیدا می‌کرد، دسترسی او به وضع اعراب محتمل می‌بود.

پرداخت: این منبع بطور منظم دستمزد می‌گرفت، مبالغ دقیقاً معلوم نیست.

رفعت مامدی با رمز اس. دی. فیکل

سند شماره (1)⁽¹⁾سری 31 خرداد 1358 اعضاء از: بن 82218به: با حق تقدم به رئیس رونوشت برای آلمان، تهران، آنکارا، استانبول هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - کی. وی. سی. کی. لگ اس. دی. فیکل.

عطف به: الف: رئیس 444543، ب: بن 81345، ج: واشنگتن: ⁽²⁾459970 29 خرداد 1358 1- مطابق دستور رئیس پایگاه، والدوآر فلت هاوس با اس. دی. فیکل / ا (اس / ا) تماس گرفت و ترتیب ملاقاتی با او را در بعد از ظهر 28 خرداد داد. این ملاقات که بیش از دو ساعت و نیم به طول انجامید در هتل⁽³⁾... کلن صورت پذیرفت. این ملاقات به آرامی و بدون رویدادی برگزار شد. فلت هاوس از نام مستعار «جام ام سیمد» استفاده کرد و... والنتین و اسیلیویچ را... ولادیمیر ریابنچین (896260- 201)...

(تذکر: در ملاقات اولمان با اس / ا، ما تصاویر روسیهای محل را به او نشان ندادیم). والنتین گفت که اس / ا ساعت 00/12 روز 9 تیر با او ملاقات کند. والنتین در خیابان مقابل کلیسای کوچک واقع در رین

اوفرهافن کلن با او ملاقات خواهد کرد. اس / ا گفت که تمام ملاقاتهایش با شورویها به استثنای ملاقات 5 خرداد را به تفصیل به مأمور مربوطه سابق ساواک گزارش داده بود.

ج. به گفته اس / ا، مأمور مربوطه وی از ساواک در مورد نوع موضوعاتی که در تماس با رابطهای روسی خود مطرح کند و انواع اخباری که به آنها رد کند آموزش داده بود. اس / ا متقاعد شد، که شورویها باورشان شده است اخباری که او به آنها داده صحت دارند و آنها به او اعتماد دارند. اس / ا فکر می‌کند به این دلیل است که شورویها او را به برلن شرقی دعوت کردند. اس / ا با دستوراتی که از مأمور مربوطه ساواک خود گرفته بود، دعوت را پذیرفت. وی در آخرین هفته ژوئیه 78 (اولین هفته مرداد 57) به برلین غربی رفت و در محلی که از پیش قرار گذاشته شده بود، واقع در باند اس ایستگاه شارلوتنبرگ با نویکوف ملاقات نمود. آنها بلافاصله با قطار باند اس به برلین شرقی رفتند، و از محل بازرسی مرزی در خیابان فریدریش که در آنجا دو روسی دیگر منتظر آنها بودند، عبور کردند. آنها اس / ا را با اتومبیل به آپارتمان شماره 20 خیابان کوپرنیک که چندان از محل سفارت دور نیست بردند. اس / ا سه روز را در برلین شرقی گذراند. افراد شوروی او را به تماشای مناظر بردند، اما با او مذاکراتی نیز درباره فعالیتهای انجمن دانشجویی کردها، حزب دمکرات کردستان، و «اتحاد کردهای انقلابی ترکیه» برگزار کردند. اس / ا گفت که شورویها نسبت به حزب دمکرات نظرشان خیلی منفی بود، اما با غرور اظهار داشتند که از اتحاد کردهای انقلابی ترکیه حمایت می‌کنند. شورویها پیشنهاد کردند که اس / ا از حزب دمکرات استعفا نماید و خود را کاملاً وقف فعالیتهای (احتمالاً اتحاد کردهای انقلابی - م) نماید و همچنین پیشنهاد کردند که اس / ا به... به پیوندد...امتناع ورزید و گفت که... بنابراین اس / ا پس از مذاکره با مأمور مربوطه خود در ساواک در یک نوبت 1000 مارک آلمان، در دو مورد هرکدام 2000 مارک و یک نوبت 500 مارک را قبول کرد.

اس / ا گفت که تمام اینها را گزارش کرده بود و پول را هم به ساواک تحویل داده بود.

ه- در رابطه با ارتباطات، اس / ا گفت که تمام ملاقاتهایش با شورویها بجز ملاقات اولش با ولادیمیر از پیش ترتیب داده شده بودند. در هیچ ملاقاتی غیبت نشده بود. تنها در یک مورد نویکوف به اس / ا یک شماره تلفن عملیاتی داده بود. این درست پیش از آخرین ملاقات برژنف از آلمان غربی بود. نویکوف به اس / ا گفت که او درباره طرح هرگونه اقدام خشونت‌آمیز علیه برژنف خبر دارد یا اطلاع حاصل کرد که قرار است، نوعی تظاهرات علیه برژنف صورت پذیرد، او باید فوراً، با آن شماره تماس بگیرد و خبر را برساند. این شماره تلفن که نویکوف به اس / ا داد 140539- 0279 بود. (اظهارنظر مأمور مربوطه...

5 - ...مادرش سعادت،... بود. برادر بزرگترش سنقر متولد... است و در حال حاضر املاک خانوادگی را اداره می‌کند. برادر کوچکش حکمت متولد 1333 است و با برادرش سنقر در املاک خانوادگی کار می‌کنند. یک برادر کوچکتر دیگر به نام بختیار متولد 1337 است و به زودی از دبیرستان واقع در شهر شاهپور فارغ‌التحصیل خواهد شد.

بختیار به زودی به آلمان غربی خواهد آمد تا در زمستان به تحصیل مشغول شود. کوچکترین برادر بنام فاهر متولد 1341 و هنوز دانش‌آموز است. اس / ا یک خواهر به نام دولت دارد که با یک کرد ترکیه ازدواج کرده و در بکالی در استان وان ترکیه اقامت دارد. اس / ا با کمک شوهر خواهرش به طور غیر قانونی از مرز ایران و ترکیه عبور نمود.

6- اس / ا حدود سه سال پیش با ساواک تماس گرفتن و از همکاران آن شد. او این کار را کرد تا به

پدرش که در زندان رژیم شاه بود، کمک کند. در آغاز اس / ا پول قبول ننمود، اما بعداً معادل 800 مارک آلمان حقوق ماهانه به علاوه هزینه‌های عملیاتی دریافت کرد. همچنین وی گاهگاهی پاداشهایی از ساواک دریافت می‌کرد. فلت هاوس پیشنهاد کرد که حقوق ماهانه‌ای معادل 800 مارک آلمان از 11 خرداد 58 برای یک مدت آزمایشی شش ماهه به اس / ا بپردازد. مشارالیه پذیرفت، همچنین توافق شد که در 17 خرداد در دوسلدرف دوباره ملاقات شود.

7- نظریه مأمور مربوطه: اس / ا خود را خوب نشان داد، و ما تصور می‌کنیم که درباره مناسبات خود با شورویها حقیقت را بیان کرد. ما برای حصول اطمینان مایلیم که برای اس / ا یک آزمایش دروغ‌سنجی ترتیب دهیم. معهذا ما نمی‌خواهیم در این کار عجله کنیم، زیرا اس / ا استقلال مالی دارد و یک... مغرور است، و ما نمی‌خواهیم احساسات وی را جریحه‌دار سازیم.

8 - ما خواستار... ستاد و تهران... هستیم.

سند شماره (2) به: رئیس، آلمان، استانبول، تهرانسری 26 مرداد 58 اعضاء از:.....⁽¹⁾اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - سی. کی. لگ - اس. دی. جانوس - اس. دی. فیکل⁽²⁾عطف به: الف - بن 83673، ب - واشنگتن 496090⁽³⁾

در این سند مقدمات اعزام اس. دی. فیکل/ا به کردستان مورد بحث قرار می گیرد.

توضیح: در این سند مقدمات اعزام اس. دی. فیکل / ا به کردستان مورد بحث قرار می‌گیرد.

2- ... این است که آیا اس. دی. فیکل قادر خواهد بود برای توجیه هزینه مسافرت که ما تصور می‌کنیم... بودجه... اطلاعات فراهم کند. از داشتن جزئیات بیشتر در مورد اینکه اس. دی. فیکل... چه کسانی را خواهد دید و قادر خواهد بود چه اطلاعات به خصوصی را جمع کند، قدردانی می‌شود. آیا او قادر خواهد بود اطلاعات مشخصی درباره حمایت شوروی، حمایت احتمالی... کشورها و قاچاق اسلحه... آیا او خواهد... اطلاعات مفصل و مورد نظر را در مورد... کردها، مقاصد آینده‌شان و اثر متقابل...

ما، هم به نوع تبلیغاتی... و هم... علاقه داریم.

3- پرونده: 960951- 201، 306414- 201 تا تاریخ 26 مرداد 78 در بایگانی ضبط شود.

سند شماره (3) سری 30 مرداد 58 اعضاء از: رئیس 498994به: با حق تقدم بن، آنکارا رونوشت آلمان، استانبول، تهران اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. - اس. دی. جانوس - اس. دی. فیکل عطف به: الف - آنکارا 44355، ب - واشنگتن 496090، ج - بن 83673⁽¹⁾1- در واقع ما به مسافرت اس. دی. فیکل (ف / ا) به ترکیه و از این مهمتر در صورت تمایل وی به سفرش در کردستان عراق و ایران علاقه‌مندیم ............... همان گونه که مخاطبین اطلاع دارند، حوادث کردستان با سرعت نسبتاً زیادی روی می‌دهند و هر دو منطقه از لحاظ اطلاعات خارجی جایز اولویتند.

همان طور که تلگرام مرجع ب اظهار می‌دارد در رابطه با مسافرت ف / ا به ترکیه به سبب احتمال پیش آمدن موقعیت اضطراری و خطر، ما موانعی می‌بینیم و به همین گونه نسبت به مسافرت ف / ا به ایران احساس نگرانی داریم. همزمان با آن، تصور می‌کنیم که اگر ف / ا بطرز صحیح در مورد مسائل مورد نیاز توجیه و در ارتباط با فعالیتهایش هشدار داده شود، هر دو کار (مسافرتها) می‌توانند انجام شوند. بنابراین از اینکه بن در اولین فرصت با ف / ا مجدداً تماس برقرار کند ممنون خواهیم شد، تا آمادگی وی به مسافرت از طریق ترکیه به ایران برای جمع‌آوری اطلاعات خارجی را معلوم کنیم. ما مایلیم در صورت امکان مسافرت ف / ا این هفته یا اول هفته آینده شروع شود و پیش‌بینی می‌کنیم که سفر او یک تا دو هفته طول بکشد اگر ف / ا مایل یا قادر باشد هم به ایران و هم به ترکیه مسافرت کند معتقدیم که او نباید بیش از دو یا سه روز را در شرق ترکیه بگذراند، چرا که مسایل ایران دارای ارجحیت می‌باشند.

2- آماده‌ایم که هزینه مسافرت ف / ا را تأمین کنیم و اگر او در جواب احتیاجات مندرج در زیر بتواند گزارشهای قابل ملاحظه‌ای تهیه کند، براساس کمیت و کیفیت اطلاعات و برآوردن احتیاجات، به او فوق‌العاده بدهیم.

3- ما می‌خواهیم که نیاز به توجیه دقیق ف / ا درباره واقعیات اوضاع شرق ترکیه و شمال غرب ..............⁽²⁾را تأکید کنیم که با کرد بودن او ما اطمینان داریم او به حد کافی اطلاع دارد. او باید از خطر اینکه ممکن است با مسافرتهای خود جلب توجه کند، برحذر داشته شود و او باید در مورد اینکه با چه کسانی تماس می‌گیرد و چگونه اطلاعات به دست می‌آورد، احتیاط به خرج دهد، زیرا مقامات امنیتی ترکیه فقط مترصد همان نوع فعالیتهایی هستند که او انجام می‌دهد. در ایران همانگونه که ف / ا حتی بیشتر آگاهی دارد، دولت ایران سرکوبی جنبش کردها را شروع کرده و توانایی او به مسافرت یا تماس گرفتن با اعضای خانواده یا ............... ممکن است، محدود باشد. البته او هیچ گاه تحت هیچ شرایطی نباید به ارتباط خود با سیا اعتراف کند و ما در موقعیتی نیستیم که در صورت مواجهه او با مشکلات در هریک از دو کشور، بتوانیم به او کمک رسانیم. فلت هاوس باید اطمینان حاصل کند که ف / ا قبل از آنکه دستورالعملهای ما در خصوص مسافرتش را بپذیرد. تمام مطالب فوق را درک می‌کند.

4- پیش‌بینی می‌کنیم که طی اقامت ف / ا در ترکیه تماسی حاصل نگردد، زیرا او باید در بازگشت از مسافرتش در بن سؤال و جواب شود، در عین حال از داشتن دستورالعملهای لازم برای تماس اضطراری

ممنون می‌گردیم تا در صورتی که ف / ا اطلاعات فوق‌العاده خوبی داشت که ممکن نباشد تا بازگشتش به آلمان تأمل کند، به کار گرفته شوند. ف / ا هیچ انگلیسی نمی‌داند، کمی ترکی بلد است و علاوه بر کردی که زبان اصلیش است، آلمانی و فارسی را در سطح عالی تکلم می‌کند. استانبول به عنوان بهترین مکان برای تماس پیشنهاد می‌شود، زیرا رئیس پایگاه زبان آلمانی را به خوبی می‌داند، لطفاً راهنمایی کنید.

5 - در جواب به سئوالات تلگرام مرجع نسبت به دسترسی ف / ا ما تصور می‌کنیم که او قادر خواهد بود آن احتیاجات را با تهیه جزئیات کافی برآورد و موجه بودن هزینه‌های مصرف شده را ثابت نماید. از آنجا که ف / ا عمدتاً برای مسئله کردهای ایران در نظر گرفته شده است، این مسئله را که او دقیقاً چه کسانی را خواهد توانست در ترکیه ببیند، به بن ارجاع می‌کنیم. علاوه بر مسائل مورد نیاز مطرح شده در تلگرام مرجع الف در رابطه با کردهای ایران مسائل یا موضوعات زیر بسیار مورد توجه است:

الف: شناسایی دسته‌های مختلف و رهبران جنبش کردها همچنان مورد توجه است.

ب: شناسایی پشتیبانی خارجی از جنبش کردها در صورت وجود آن، پشتیبانی از چه نوع است؟ اسلحه؟ پول؟ آیا دخالت ............... کوبا و شوروی را می‌توان شناسایی کرد؟ ج: آیا شواهدی دال بر پشتیبانی حزب توده یا چریکهای فدایی خلق از کردها وجود دارد؟ د: استراتژی کردها در رابطه با حل مسئله اقلیتها در بحث قانون اساسی چیست؟ ه: با رشد شواهدی مبنی بر اینکه دسته‌های کرد رقیب یکدیگر در حال ایجاد مناطق محصوری در کردستان هستند، یعنی ارتباط ف / ا با حزب دمکرات کردستان ...............⁽¹⁾سند شماره (4) سری 20 شهریور 58 اعضاء از: بن 84383به: پاریس رونوشت برای رئیس، آلمان، تهران، آنکارا، استانبول اخطار شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. اس. دی. فیکل عطف به: پاریس 11836⁽²⁾1- در ملاقات 17 شهریور اس. دی. فیکل گفت که خانم عبدالرحمن قاسملو 44 تا 46 ساله به نظر می‌رسد، قد متوسط و موی قهوه‌ای روشن دارد که گاهی اوقات آن را رنگ می‌کند. او به طور متناسب و معتدل لباس می‌پوشد. دختر بزرگتر حدود 21- 20 و کوچکتر حدود 19-17 سال دارد. هردو دختر کاملاً بلندقدند. اس. دی. فیکل مطمئن نیست، اما فکر می‌کند که دختر بزرگترش در دانشکده ولی دختر کوچکترش در یک مدرسه متوسط فرانسوی تحصیل می‌کند.

2- بگفته خانواده اس. دی. فیکل، قاسملو برای اقامت و کار در پاریس از محورهای ویژه تبعیدی سیاسی برخوردار است. چنین مجوزهایی بین محافل کردهای پاریس فراوان به چشم می‌خورند.

3- پرونده: 0962004- 201، 0960951- 201 تا تاریخ 19 شهریور 78 در بایگانی ضبط شود.

سری سند شماره (5) سری 20 شهریور 58 اعضاء از: بن 84384به: با حق تقدم رئیس رونوشت برای آلمان، آنکارا، استانبول، تهران هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. اس. دی. فیکل عطف به: الف - رئیس 508752، ب - بن 84385⁽¹⁾1- 17 شهریور هنگام شب فلت هاوس و نویکوفسکی با اس. دی. فیکل ملاقات نمودند. برای مسافرت آتی به کردستان احتیاجات (اطلاعاتی) تلگرام مرجع الف و سایر مسایل بوی داده شد. طی ملاقات مکرراً به ف / ا در مورد مقتضیات تخلف‌ناپذیر امنیتی و این حقیقت که در صورت مواجهه او با هرگونه دردسر در ترکیه یا ایران ما در موقعیت عرضه هیچ گونه کمکی قرار ندادیم، توجیه شد. ف / ا پذیرفت و بابت (دریافت) 2500 مارک آلمان هزینه مسافرت، 800 مارک آلمان برای دستمزد ماه اوت و 200 مارک آلمان برای هزینه‌های عملیاتی رسید داد.

2- ف / ا مطابق برنامه‌اش باید در 18 شهریور 58 عازم پاریس شود، تا النا قاسملو را ببیند و نامه‌ای بگیرد و آن را به شوهرش برساند. ف / ا به بن باز خواهد گشت و از طریق خطوط هوایی ترکیه در 21 شهریور بن را به مقصد استانبول و وان ترک خواهد کرد. آنگاه وی به کردستان ترکیه و ایران خواهد رفت، انتظار می‌رود که در پایان سپتامبر (حدود 8 مهر) به اروپا بازگردد. در آن موقع با او ملاقات خواهیم کرد و اطلاعاتش را استخراج خواهیم نمود.

3- پرونده 0960951- 201 تا تاریخ 20 شهریور 78 در بایگانی ضبط شود.سری سند شماره (6) سری 17 مهرماه 58 از: بن 85144به: با حق تقدم رئیس رونوشت برای تهران، آنکارا، استانبول............

هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - اس. دی. فیکل عطف به: بن ⁽²⁾84384 1- اس. دی. فیکل از مسافرت خود به کردستان ترکیه و ایران بازگشته است. فلت هاوس عصر روز ............... مهر با وی تماس گرفت و برای 17 مهر در ............... مناسب قرار یک جلسه سؤال و جواب گذاشت.

2- یکی از دلایل اینکه در بازگشت اس. دی. فیکل تأخیر حاصل شد، این بود که او در سلماس (شاهپور) توسط مقامات (نظامی) ایران دستگیر و مدت چهار روز بازداشت شده بود. وی متهم شده بود که به طور غیرقانونی از مرز ایران و ترکیه عبور کرده و مدارک قانونی نداشته است. اس. دی. فیکل گفت که پاسپورت را عمداً در ترکیه جای گذاشته بود. خوشبختانه قاضی محلی و مقامات ایرانی، کرد و از دوستان پدر اس. دی. فیکل بودند و بنابراین او را آزاد کردند. یک مقاله خبری تحت عنوان «پسر صنار مآمدی

دستگیر شد» در روزنامه کیهان شماره ............... مورخ 27 شهریور به چاپ رسید.⁽¹⁾اینک ما بریده روزنامه مربوط به دستگیری اس. دی. فیکل را از طریق شماره ............... 44 به ستاد ارسال می‌داریم.

3- نتایج جلسه سؤال و جواب هرچه زودتر ارسال خواهند شد.

4- پرونده: 0960951- 201 تا تاریخ 17 مهرماه 1378 در بایگانی ضبط شود.سری پسر صنار مآمدی بازداشت شد.

ارومیه - خبرنگار کیهان - رفعت مآمدی پسر صنار مآمدی که در آلمان تحصیل می‌کند، هنگامی که برای دیدن پدرش از طریق ترکیه به منطقه سلماس آمده بود براساس خبر رسیده از پادگان این شهر برای تحقیق بازداشت شد.

چنگیز مآمدی پسر دیگر صنار مآمدی هفته گذشته با دولت جمهوری اسلامی ایران اعلام همبستگی کرد.

صنار مآمدی اکنون با عده‌ای از یاران خود در کوههای اطراف سلماس به سر می‌برد.

چهارشنبه 28 شهریور 1358 صفحه 2 - شماره 10810 سند شماره (7)⁽²⁾سری 25 مهر 58 اطلاعاتی از: بن 85481به: رئیس رونوشت برای آلمان، آنکارا، استانبول، تهران هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - اس. دی. فیکل زی. آر. واهو⁽³⁾جزئیات تکمیلی: ری آر واهو برای مطلب مربوط به کشور ثالث، منبع اس. دی. فیکل / ا منابع فرعی پدر اس. دی. فیکل / ا و سایر کسانی که در تلگرام بن 85330 ذکر شده‌اند.⁽⁴⁾به دست آمده توسط فلت هاوس محل دستیابی (به اطلاعات) برای اختفای منبع حذف گردید. هدف: اس - ا. به سازمانهای اطلاعاتی همکار داده نشود. بدون نام برای فهرست.

پرونده: 0960951- 201 تا تاریخ 25 مهر 78 در بایگانی ضبط شود.

وضع جنبش کردها در ایران

سند شماره (8) طبقه‌بندی گزارش سری⁽¹⁾هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده کشور: ایران منبع: یک کرد که اینک مقیم خارج است و تصور می‌شود که به جامعه کرد در ایران دسترسی خوبی دارد و اخیراً دیداری از کردستان داشته است، قابلیت اطمینان به گزارشهای او معین نشده است.

موضوع: وضع جنبش کردها در ایران (تاریخ خبر: اوائل مهرماه 1358) خلاصه: روحیه مبارزان پارتیزان کردستان ایران بالا است و کردها همچنان مصمم به کسب خودمختاری هستند. گروههای اصلی پارتیزان که در حال حاضر مشغول فعالیت در کردستان ایران هستند، عبارتند از:

گروه مقاومت حزب دمکرات کردستان، سازمان زحمتکشان کردستان، فداییان خلق شاخه کردستان و طرفداران حسینی. کردها به سلاحهایی که ضمن حملات به پادگانهای ایران ربوده شده و اسلحه‌هایی که عراق تأمین کرده، مسلحند. نیروهای کرد با حزب توده مقداری تماس دارند، اما عملاً فقط با فداییان خلق و چریکهای خلقی ایران همکاری می‌کنند. سازمان جدیدی تشکیل شد تا کردهایی را که با رژیم خمینی همکاری می‌کنند، تصفیه نماید. (پایان خلاصه).

1- علیرغم عقب‌نشینی مدافعان جنگنده کرد و تلفات وسیع مالی و انسانی که در مرداد 58 متحمل آن شدند، قوت قلب و روحیه عموم مردم کرد و جنگندگان پارتیزان در ایران بالا است. کردها نسبت به آینده امیدوارند و مصمم هستند در مبارزه برای خودمختاری پیروز شوند. مردم عبدالرحمن قاسملو دبیر کل حزب دمکرات کردستان با عزالدین حسینی رهبر مذهبی کرد را مسئول تلفات و عقب‌نشینی حساب نمی‌کنند. کردها به این طور دو رهبر احترام گذاشته و تحسینشان می‌کنند.

2- اکثریت واحدهای مقاومت کرد نزدیک مرز عراق و ترکیه و کوهها و مناطق جنگلی کردستان قرار دارند.

چهار گروه اصلی پارتیزان مسلح کرد وجود دارند که عبارتند از:

الف: گروه مقاومت مسلحانه حزب دمکرات کردستان - رهبر این گروه عبدالرحیم عباسی سرگرد سابق نیروی زمینی ایران و عضو کمیته مرکزی حزب دمکرات است. ستاد این گروه در جنگل سردشت قرار دارد. این نیروها در حال حاضر مشغول تعلیمات فشرده برای حملات ناگهانی و عقب‌نشینی سریع هستند. واحدهای نظامی حزب دمکرات کردستان از آذربایجان غربی تا جنوب رشته کوههای کردستان به طرف عراق فعالیت دارند.

ب: واحدهای نظامی سازمان زحمتکشان کردستان - این واحد نظامی چپ مارکسیست - لنینیست است که تحت رهبری صالح مهتدی دانشجوی سابق حقوق قرار دارد. شایع است که سازمان زحمتکشان کردستان در جنوب نزدیک مرز عراق با سرحدات سنندج فعالیت دارد.

ج: فداییان خلق بخش کردستان (شاخه کردستان) - این گروه کرد نیز عقاید مارکسیست لنینیستی

دارد و جزئی از فداییان خلق است. گروه مذکور قویاً با رژیم فعلی خمینی مخالفت دارد. گروههای به اصطلاح رادیکال کرد کمونیست یعنی بخش کردی فداییان خلق و سازمان زحمتکشان کردستان تفاوتشان در این است که اولی جزئی از یک تشکیلات ایرانی است، ولی دومی هویتی صرفاً کردی دارد، هر دو ضد شورویند. در حال حاضر خصومتی بین آنها وجود ندارد. شاخه کردستان فداییان خلق در ناحیه مریوان فعالیت دارد.

د: طرفداران مسلح حسینی رهبر مذهبی و قومی - آنها گروههای کوچک مختلفی هستند که در شهرها و دهات بزرگ بین عموم مردم جای دارند.

ه: به علاوه چهار گروه فوق‌الذکر، گروههای کوچک متعدد کردی وجود دارند که مسلحانه مقاومت می‌کنند و از میان آنها دو گروه برجسته هستند که یکی گروهی که تحت رهبری رسول مولمان از جنبش سوسیالیست خلق کرد عراق و دیگری گروه محمود عثمان که آن نیز از عراق است.

3- تعداد تخمینی جنگندگان مقاومت کرد در ایران بالغ بر 000/20 نفر می‌شود. اکثریت جنگندگان به گروه مسلح حزب دمکرات کردستان تعلق دارد. آنها مسلح به سلاحهایی هستند که در بهمن 1357 از پادگانهای مهاباد، سنندج و نوسود مصادره کردند. کردها برای گذراندن عملیات زمستان سلاح و مهمات کافی در اختیار دارند.

4- تسلیحات بیشتری برای کردهای ایران از عراق می‌آید. تأمین کننده اصلی این تسلیحات دولت عراق است که آنها را از طریق تشکیلات جلال طالبانی ارسال می‌کند. کردهای ایران از آلمان شرقی، رومانی و کوبا نیز کمک دریافت می‌کنند. به هر حال این کمک شامل مواد دارویی، غذا و البسه است و اغلب از طریق عراق به کردها می‌رسد. در مرداد 1358 حزب دمکرات گروه ویژه‌ای را روانه کوبا کرد. تا اوائل مهر این هیئت هنوز به ایران بازنگشته بود.

5 - قاسملو بیشتر اوقات خود را در عراق می‌گذراند و به ندرت به ایران می‌آید. حسینی نیز در عراق مخفی است، اما مکرراً به کردستان ایران می‌آید. اکثریت اعضای کمیته مرکزی حزب دمکرات مثل محمد امین سیراسی (سراجی - م)، امیر خاری (قاضی - م) و هانی (غنی - م) بلوریان با گروههای مسلح در کردستان ایران باقی هستند.

6- حزب دمکرات و گروههای مسلح دیگر با حزب توده مقداری تماس دارند، اما با آن همکاری نمی‌کنند. معهذا حزب دمکرات و دسته‌های دیگر کرد با فداییان خلق، چریکهای خلق ایران و سایر گروههای ناراضی که با رژیم خمینی مخالف هستند، به طور نزدیک همکاری می‌کنند. مذاکراتی در جریان است تا یک طرح اقدام مشترک در شش ماه آینده علیه رژیم خمینی اتخاذ گردد.

7- واحدهای ارتش ایران که در حال حاضر در کردستان مستقر شده‌اند، سعی می‌کنند با جمعیت محلی رابطه خوبی برقرار کنند. آنها اغلب از اهالی محل در برابر نیروهای شبه نظامی بومی خمینی حفاظت می‌کنند، حزب دمکرات و دسته‌های دیگر کرد به این تلاش ارج می‌نهند و آنرا نشانه خوبی از آینده می‌دانند. حزب دمکرات سعی دارد که برای برقراری ارتباط خوب با واحدهای ارتش ایران بین همه موافقت ایجاد کند.

8 - یک سازمان جدید کردی در کردستان ایران ایجاد می‌شود. نام این سازمان شاهد است. هدف این سازمان تصفیه کردهایی است که با رژیم خمینی همکاری می‌کنند. چندی پیش شاهد یک زمیندار کرد

بنام تلیبک (که نام خانوادگیش مشخص نیست) را که با نمایندگان خمینی همکاری داشت، به قتل رساند.

اینک این سازمان در نظر دارد علیه سایر کردهایی که مظنون به فعالیت برای رژیم خمینی هستند، دست به عمل بزند.

9- نه سازمان آزادیبخش فلسطین و نه سازمانهای دیگر فلسطینی هیچ کدام در کردستان ایران دفتر یا نماینده ندارند. کریم حسامی عضو دفتر سیاسی حزب دمکرات با یک نماینده سازمان آزادیبخش در بغداد تماس دارد. حسامی همچنین سرپرستی یک هیئت نمایندگی حزب دمکرات را که از مراکز سازمان آزادیبخش در لبنان دیدار به عمل آورد به عهده داشت. از آن زمان به بعد او با سازمان آزادیبخش فلسطین ارتباط نزدیک داشته است. حسامی تقریباً 54 ساله است و چندین سال مقیم پراگ بوده است. خانواده وی هنوز در پراگ زندگی می‌کنند، اما خود حسامی در کردستان ایران است.

10- مجلس قانون اساسی در تهران جلسه دارد. کردها به آن توجهی نمی‌کنند و احساس می‌کنند که این مجلس بی‌ارزش است. فقط یک کرد از سنندج عضو مجلس قانون اساسی است که در آن نفوذی ندارد.

11- به دست آمده در 17 مهر 1358 12- انتشار از حوزه فعالیت: برای آنکارا، استانبول، تهران فرستاده شد.

طبقه‌بندی گزارش سری - هشدار شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار. پخش و اقتباس خبر تحت نظارت تهیه‌کننده. تا تاریخ 25 مهر 1378 در بایگانی ضبط شود. تمام بخشها حاوی طبقه‌بندی و قیود کل سند هستند.

سند شماره (9) سری 2 آبان 1358 اعضاء از: رئیس 538929به: بن رونوشت تهران اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. زی. آر. واهو عطف به: بن 85541 (7839- EGN) 1- قصد نداریم پیام مرجع را پخش کنیم، زیرا گزارش آن طور که نوشته شده بود، ظاهراً اخبار جدیدی به آنچه تا به حال معلوم شده است، نمی‌افزاید تا مستلزم پخش باشد.

2- قبلاً می‌دانستیم که کوششهای گذشته بارزانی و طالبانی برای هماهنگ کردن فعالیتهای خود به شکست انجامیده بود. این مطلب توسط گزارش 79- 13524/315- TDFIRDB از سرویس اطلاعاتی انگلیس (به نقل از یک منبع جا افتاده که خود او از منابع فرعی که میزان اطمینان به آنها و یافته‌هایشان قابل سنجش نیست، به دست آورده) تأیید می‌شود که گزارش داد مسعود بارزانی از ایران به شمال عراق رفته و گروه زیادی از پیشمرگان را با خود برده بود. جلال طالبانی، رهبر ناراضی کرد که تا این اواخر تحت حمایت سوریه قرار داشت، جهت آشتی با مسعود تلاش کرد و مسعود پیشنهادهای او را رد کرد. همچنین بنا به این گزارش، مسعود بارزانی روابط خوبی با یزدی وزیر امور خارجه ایران برقرار کرده و حزب دمکرات کردستان حمایت حکومت ایران را که به آن اسلحه و کمک مالی داده، جلب کرده است. سی. آ.

تومیک - 19 هم در تلگرام⁽¹⁾

توضیح: از قرار معلوم اس. دی فیکل / ا در بازگشت از مأموریت مجموعه گزارشهایی تحویل سیا داده که مرکزیت سیا توضیح بیشتری راجع به آنها را درخواست می کند ٬ مثلاً اس. دی. فیکل / ا در بن از قول چند نفر دیگر (منابع فرعی) نقل کرده که آنها با قطعیت اظهار داشته اند تلاش جدیدی برای هماهنگی بین گروه بارزانی با گروه طالبانی در جریان نیست. در اینجا ریاست سیا می خواهد بفهمد. آن چند نفر چه کسانی بوده اند. یا آنکه در یکی از گزارشهای اس. دی. فیکل / ا عبارتی آمده که قدری برای ریاست سیا مبهم بوده است.

3- با ملاحظه اطلاعات فوق معتقدیم اگر اس. دی. فیکل - ا بتواند تاریخ اطلاعات خود را بهتر تصریح کند، گزارش مرجع سودمندتر می‌شود. آیا وی هیچ اطلاع خاصی در مورد ملاقاتهای پیشنهاد شده در شهریور یا مهرماه به دست آورده، اگر آری آیا این کوششها هم رد شدند، و همچنین مفید خواهد بود اگر اس. دی. فیکل بتواند اطلاعات صریحتری در مقایسه با گزارش بن 85330 تهیه کند. در مورد اینکه آن منابع فرعی که می‌توانند، به طور یقین وجود هرگونه تلاش جدیدی را در ارائه جزئیات بیشتر در مورد هماهنگی بین جناحهای کرد و کمونیستها در گذشته به علاوه بار کردن معنای دقیق عبارت «ارتباطی از این گونه غیر ممکن است، زیرا رژیم بغداد کمونیستهای عراقی را به چشم خائن می‌نگرد و فعالانه در تعقیب ایشان است» نیز مفید خواهد بود.

4- لطفاً ما را در جریان قرار دهید. بدون پرونده. تا تاریخ 1 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (10) سری 9 آبان 58 اعضاء از: رئیس 543375به: بن رونوشت برای آلمان، تهران.

هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اس. دی. فیکل عطف به: بن ⁽²⁾85706 1- با پاراگراف دوم تلگرام مرجع موافقیم.

3- پرونده: 0960951- 201 تا تاریخ 8 آبان 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

دو جاسوس خبرنگار با اسم رمزهای یو. ان. کمل و یو. ان. فسیل

سری بسمه تعالی در این قسمت اسناد مربوط به دو جاسوس خبرنگار با نامهای رمز. یو. ان کمل / ا و یو. ان . فسیل / ا ارائه می‌شوند. در اوائل سال 58 سازمان سیا تصمیم می‌گیرد دو تن از جاسوسان خود را به ایران اعزام دارد تا تحت عنوان خبرنگاری، اطلاعات دست اولی درباره شخصیت سران شورشیان کرد و اوضاع منطقه کردستان برای این سازمان فراهم کنند و کسانی را که سیا بتواند در آینده از آنها استفاده نماید، شناسایی کنند.

یو. ان. کمل / ا از سابقه فعالیت چپی در فرانسه برخوردار بوده و سیا پیش‌بینی می‌کرده که او بتواند در وهله اول با داشتن این سابقه حسن نظر گروهکهای فعال در کردستان را که آنها نیز ادعاهای چپگرایانه داشتند، جلب نماید.

یو. ان. فسیل / ا یک خبرنگار و فیلمساز آمریکایی بوده که در پاریس اقامت داشته و به عنوان عامل دسترسی به کسانی که سیا به آنها نظر داشته و چپگرا بودند، استخدام شده بود. وی توانسته بود هنگام اقامت امام در فرانسه اعتماد چند تن از کسانی را که اطراف ایشان بودند جلب کند، و سیا با تکیه به این سابقه او را بیشتر به قصد کسب اطلاعات از این قبیل افراد که مشاغل کلیدی در دولت موقت را به دست گرفته بودند و سیاست دولت در مورد کردستان را مشخص می‌کردند، روانه ایران نمود.

اسناد این پرونده کلاً از درون دستگاه پودرکن بیرون آمده است. در حین اشغال لانه جاسوسی آمریکا در ایران، مأموران وحشت‌زده سیا سعی داشتند، مقادیر هرچه بیشتری از اسناد تبهکاری و توطئه آمریکا را از بین ببرند، ولی به خواست الهی بخشی از آن اسناد سالم و بخشی دیگر به صورت پاره پاره به دست ملت مسلمان ایران افتاد و اسناد این پرونده نیز جزء اسناد پاره پاره شده است. علیرغم تلاش برای یافتن و متصل ساختن قطعات جدا شده به یکدیگر، اسناد به صورت حاضر درآمده، هنوز بعضی قطعات مفقودند و در نتیجه چند سند غیر قابل ترجمه مانده و در ترجمه چند سند به جای آن قطعات و عبارات، نقطه‌چین گذارده شده است. در بعضی موارد هم که کلمه‌ای یا کلماتی از یک عبارت مفقود بوده، ولی از سیاق عبارات به وجود آن می‌شد یقین حاصل کرد، آن کلمه یا کلمات در ترجمه گنجانده شده و در بعضی موارد هم که فقدان آن کلمه یا کلمات به درک عبارت لطمه می‌زده و احتمالی برای وجود آن داده شده، آن کلمه در پرانتز آمده است. برای سهولت خواندن هرگاه تشخیص داده شده که جمله تمام شده و جمله دیگر شروع شده در وسط آن دو جمله علامت × گذارده شده است.

سند شماره (1) سری - 25 فروردین 58 - اعضاء از: رئیس 419577به: تهران رونوشت برای پاریس هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. یو. ان. کمل، یو. ان. فسیل عطف به: الف - رئیس 408750 (برای تهران فرستاده نشده / لازم نبود)، ب - پاریس 98132 (برای تهران فرستاده خواهد شد)، ج - پاریس 95702، د - پاریس 96010 (بهمن 1357)⁽¹⁾1- در تلگرام مرجع الف از قرارگاه پاریس خواسته شده بود 0 ............... منابع استخدام شده آن

قرارگاه، یو. ان. کمل / ا و یو. ان. فسیل . ا .............. × .................. درباره جنبش استقلال‌طلبی کردها ................. فعالیتهایشان در ایران ................... و ............... منابعی را که به خبرهای مربوط به قبایل دسترسی دارند .................... شناسایی کنند.

2- اضافه بر آنچه که در جواب مندرج در تلگرام مرجع ب...یو. ان. کمل / ا یک شهروند فرانسوی است که به طور آزاد روزنامه‌نگاری می‌کند... حزب کمونیست فرانسه... ×... قرارگاه پاریس از 1351 به عنوان گزارشگر... درباره امور حزب کمونیست فرانسه و درباره کمونیستها... × مسافرتهای فراوانی در ...

و رابطهایی در... مختلف آفریقایی، محافل... منجمله... خمینی... فرانسه وارد. یو. ان. کمل / ا با... مصاحبه نمود × همچنین در رابطه با تلگرام مرجع ج و ............... بعدی ............... ×.................

3- ...............

4- ............... به مطالب فوق، آیا یو. ان. کمل / ا هیچ رابط قابل استفاده‌ای در بین عناصر کمونیست ایران دارد؟ 5 - (............) پاریس ............... که یو. ان. فسیل / ا آماده است، مسافرت خود را از 31 فروردین شروع کند. (ما پیش‌بینی نمی‌کنیم که در فعالیت این عمال تداخل روی دهد، چون آنها جداگانه در رابطه با هدفهای ............... متفاوت اعزام خواهند شد.) یو. ان. فسیل / ا یک شهروند آمریکایی است که در پاریس اقامت دارد و در آنجا برای خودش به عنوان عکاس و فیلمساز کار می‌کند. او مدت کوتاهی در سال 1977 به استخدام دولت ایران درآمد تا یک مجموعه ............... برای تلویزیون بسازد و از قرار معلوم طی آن دوره مدتی را در ایران گذراند. او که یک عامل حقوق‌بگیر و آگاه از کار خود است در ............... 1978 به عنوان عامل دسترسی به هدفهای چپی و اهل جنوب شرقی آسیا در فرانسه و سایر مناطق استخدام شد. یو. ان. فسیل / ا در مجموعه مصاحباتی که در آبان ماه با خمینی صورت گرفت همراه یک عکاس بود. او توانست اعتماد اطرافیان نزدیک خمینی را جلب کند و از آن هنگام روابط شخصی خوبی با یزدی مشاور اصلی خمینی که براساس تلگرام مرجع ............... یک دعوتنامه دائمی برای یو. ان.

فسیل / ا صادر کرد تا با او در ایران ملاقات کند، برقرار کرد. یو. ان. فسیل / ا همچنین برای همراهی با گروه خمینی در سفر از فرانسه به ایران دعوتنامه‌ای دریافت کرد، ولی به دلیل تعهدات حرفه‌ای متناقض با هم نتوانست آن را قبول کند.

6- پیش‌بینی می‌شود مسافرتهای یو. ان. کمل / ا و یو. ان. فسیل / ا بیش از دو هفته طول نکشد و بنابراین فعلاً نیازی نیست به اینکه مستقیماً با قرارگاه تماس حاصل شود. به هر صورت درخواست می‌شود قرارگاه تهران دستورالعملهای تماس اضطراری را اطلاع دهد، تا اگر هریک از دو منبع اطلاعات فوتی به دستشان رسید (تماس بگیرند). همچنین از نظریات پیشنهادی قرارگاه تهران درباره فوق و همچنین تعیین بهترین هدف برای آنها استقبال می‌شود.

7- پرونده: 3/248- 6- 29، 284 ...............

تماماً سری 24 فروردین 1378

سری سند شماره (2) سری 26 فروردین 58 اعضاء از: تهران 52705 (به کفالت گلگروف) به: پاریس رونوشت برای رئیس اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. یو. ان. کمل یو. ان. فسیل عطف به: الف - پاریس 98132، ب - رئیس 419577⁽¹⁾1- تصور می‌شود که اگر یو. ان. کمل (ک / ا) هنگام درخواست ویزا بر روی این نکته تأکید کند که یک روزنامه‌نگار فرانسوی مجرب و از استطاعت مالی نسبی برخوردار است، و به طور کلی از اعلان وابستگی سیاسی خود اجتناب ورزد، برای مسافرتش به تهران یا مناطق کردنشین با هیچ چیز مواجه نخواهد شد.

وی همین که به ایران آمد باید از معرفی‌نامه حزب کمونیست خود استفاده نماید، تا حزب دموکرات کردستان ............... صمیمانه‌تری نسبت به او ابراز دارد. روزنامه‌نگاران غربی حتی آمریکاییها، اخیراً به مناطق دوردست سفر کرده‌اند و تا آنجا که اطلاع داریم با مشکلی برنخوردند. (وابسته مطبوعاتی سفارت این را تأیید می‌کند) به جواز دولت موقت احتیاج نیست، اما تصور می‌کنیم که احتمال موفقیت ک / ا افزایش می‌یابد، اگر که در تهران از یک کمک محلی برخوردار گردد. اگر بتوانیم از طریق دوستان یک راننده راهنما که لهجه کردی را می‌فهمد مهیا سازیم او در این مسئله یک دستیار هم خواهد داشت × 0 ............... پیشنهاد می‌شود که در پاریس تحقیق نماید نماینده مطبوعات فرانسه در ایران کیست. فقط برای اطلاع قرارگاه یادآوری می‌شود که منبع ذخیره تهران اس. دی. ترامپ (ت / ا) در ژورنال دو تهران کار می‌کرد، تا اینکه اخیراً بسته شد و خبرنگار خبرگزاری فرانسه است. در صورتی که ک / ا بتواند خودش با ت / ا تماس برقرار کند، محتمل است که ت / ا توصیه و کمک خود را در اختیارش بگذارد. ما پیشنهاد نمی‌کنیم تکرار می‌شود، پیشنهاد نمی‌کنیم که خودمان ک / ا و ت / ا را در تماس با یکدیگر قرار دهیم.

2- پیشنهاد می‌شود که ک / ا با مصاحبه با عبدالرحمن قاسملو رهبر حزب دموکرات کردستان که دفتر حزب را در مهاباد افتتاح کرده و در حال حاضر به عنوان نیروی متحدکننده دسته‌های مختلف کرد عمل می‌کند، تحقیق خود را شروع نماید، واضح است که قاس ............... علی حزب دموکرات را به ک / ا عرضه خواهد کرد، با این امید که (ک / ا) با دید مثبت آنها را نشر دهد. احتیاجات (اطلاعاتی) ستاد بطور مفصل ............... و ک / ا در صورتی فرصت و بخت داشته باشد خواهد توانست ............... سئوالاتی را که بسیار مورد علاقه‌اند ............... در پایان دیدار در صورتی که ک / ا خود را از همکاری چپیهای محل برخوردار کرده باشد یا کند، ما ممنون خواهیم شد اگر خلاصه‌ای در مورد این افراد دریافت داریم. اگر ک/ا متقبل خطر صحبت با فداییان (چریکها) یا مجاهدین مارکسیستی محل شود، این کار برای ما حکم یک عملیات با ارزش را خواهد داشت. برای نیل به این مقصود او باید از دانشگاه تهران که یک مرکز فعالیت چپی است دیدار نماید.

3- در حالی که یو. ان. فسیل / ا (ف / ا) همان طور که در پاراگراف ............... تلگرام مرجع ب ذکر شده، دسترسیش به گروه خمینی عالی است، ممکن است که در سعی وی برای صحبت با رهبران این امتیاز به ضررش تمام شود. گزارش شده است که آیت‌اللّه صفدری، رهبر شیعیان کرد که به خمینی نزدیکی

داشت، کردستان را ............... است و علامه مفتی‌زاده هم که ............... خمینی به حزب دموکرات بود، محبوبیت خود را از دست داد و منزوی شده است. بنابراین در زمینه بهترین برخورد ف / ا با مسأله، موضع ما کمی نامطلوب است. اگر او خود را تحت اختیار گروه خمینی قرار دهد انتظار می‌رود، در مورد اینکه در برابر خواستهای اقلیت برای خودمختاری دولت موقت چگونه رفتاری ............... بیانات قالبی به او تحویل داده شود. از طرف دیگر، اگر برای ف / ا همان طور برای ک / ا پیشنهاد شد بدون کمک دیگران مسافرت کند، نسبتاً بخت موفقیت خواهد داشت. اگر ف / ا از ............... دیداری نماید ما از او می‌خواهیم که در پایان سفر از گروه خمینی (منجمله ............) دیدار کند و ما پیش از عزیمتش از پاریس احتیاجات اطلاعاتی مناسب را در اختیار خواهیم گذارد.

4- ک / ا و ف / ا هردو باید ............... در هتل اینترکنتینانتال (محل پرسه روزنامه‌نگاران) اقامت کند اگر ف / ا و ک / ا قصد دارند در 31 فروردین از پاریس عزیمت کنند، پیشنهاد می‌شود که ک / ا برنامه عزیمتش را برای ............... دیرتر ترتیب دهد، بدین قرار او زمانی با کردها صحبت می‌کند، که قانون اساسی اعلان شده است. وقایع ایران بسیار متغیرند و مفید ............... که زمان‌بندی مسافرت به مناطق گسترده شود. که شماره تلفن تماس با قرارگاه به ف / ا و ک / ا داده شود و می‌توان ملاقات اولیه را در اتاق هتل ترتیب داد، لطفاً توانایی ربانی و نام حقیقی هریک از منابع ذخیره را ............... × قرارگاه دستورالعمل تماس را فراهم خواهد کرد.

5 - پرونده: 248- 6- 29 4284 ............... تا تاریخ 26 فروردین 1378 در بایگانی ضبط شود.

سند شماره (3)⁽¹⁾سری 31 فروردین 1358 از: پاریس 98532به: رئیس، تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است یو. ان. کمل عطف به: الف - رئیس 419577، ب - تهران 52705 1- مأمور مربوطه، یو. ان. کمل / ا به طور کلی درباره بخشهای مربوطه تلگرامهای مرجع⁽²⁾توجیه نمود.

درباره پاراگراف چهار تلگرام مرجع الف (به اطلاع می‌رساند که)، یو. ان. کمل / ا کسی را از عناصر کمونیست ایرانی نمی‌شناسد، اما گفت که یک نفر را دارد که آنها را بشناسد، او ژاک وارن است که در نشریه حزب کمونیست فرانسه به نام «فرانسه جدید» کار می‌کند. به گفته یو. ان. کمل / ا، وارن هنگامی که کمونیستهای منفرد ایرانی در اینجا در تبعید و اختفا به سر می‌بردند، آشنایان نزدیکی در حزب توده داشت.

وارن همچنین کارهای چاپ اعلامیه را برای ............... انجام می‌داد ............... یو. ان. کمل / ا شخصاً

وارن را می‌شناسد و خواستار کمک ............... او در مورد مسافرت احتمالی خود به ایران خواهد شد. یو.

ان. کمل / ا تصور می‌کند ............... دفتر خبرگزاری فرانسه در تهران ............... و در اینجا تحقیقاتی به عمل خواهد آورد در مورد اینکه چه کسی ............... است. شما را در جریان خواهیم گذارد.

2- نام وارن در فهرست (بایگانی) ثبت شود.

پرونده: 3/284 ............... تا تاریخ 31 فروردین 1378 در بایگانی ضبط شود. سری. سری سند شماره (4) سری 22 اردیبهشت 58 اعضاء از: رئیس 437053به: با حق تقدم به تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است.

یو. ان. فسیل عطف به: الف - 10591- NIT تهران 53006، 79- 08453/315- TDFIRDB، ب - 10593- NIT تهران 53013، 79- 08529/315- TDFIRDB 1- تلگرامهای مرجع⁽¹⁾گزارشهای خوبی بودند، که مورد استقبال واقع شدند. با این وجود بار دیگر این مسئله را طرح می‌کنند که آیا حزب دموکرات کردستان قاسملو و حزب دموکرات کرد بارزانی دو حزب جدا و متمایزند یا آنکه جناحهای یک حزب واحدند. در گذشته اخیر گزارشهای متناقضی درباره این موضوع به چشم می‌خورد. اضافه بر سردرگمی فعلی، اس. دی. گابل / ا گزارش داد، که یکی از چهار رئیس که در چهارمین کنگره عمومی حزب دموکرات کردستان به تاریخ 6 اسفند 57 شرکت نمود، مشاور نزدیک جلال طالبانی است (که بنابر شواهدی که داریم رئیس اتحادیه وطنی کردستان است) و از قرار معلوم در آن کنگره به نفع طالبانی سخنرانی کرد.

2- از هر خبری که منابع مربوطه بتوانند راجع به تشکیلات و ساخت حزب دموکرات کرد به علاوه روشنگری مطلب فوق و در صورتی که این حزب جناح آن طرف مرز حزب دموکرات کرد است ارتباطش با همتاهای خود در عراق، سوریه و ترکیه تهیه کنند قدردانی می‌شود.

3- بدون پرونده: تا تاریخ 22 اردیبهشت 1378 در بایگانی ضبط شود. تماماً سری سری سند شماره (5)⁽²⁾

اس. دی. راتر / 4 نام رمز خسرو قشقایی عامل قدیمی و سرسپرده سیا در ایران است.

سند شماره (6) سری 4 تیر 58 اعضاء از: پاریس 10276به: تهران رونوشت برای رئیس هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. یو. ان. کمل عطف به: الف - تهران 53294، ب - رئیس 451889، ج - تهران ⁽¹⁾

توضیح: از این سند دریافت می شود که یو. ان. فسیل / ا مسافرت خود را به ایران انجام داده و بازگشته است و یو. ان. کمل / ا مقدمات سفر خود را تدارک می بیند و به این منظور به یک مجله چپی پاریس مراجعه و پیشنهاد کرده در ازای تهیه مقاله یا عکسهایی از مسافرت خود از کمک مالی آن مؤسسه برخوردار شود ٬ که جواب چندان دلگرم کننده ای نمی شنود و بعد درخواست می کند که حداقل یک معرفینامه از این مجله که قبلاً برای آن مطلب می نوشته ٬ بگیرد.

همانطور که در سند شماره 4 آمده ٬ یو. ان. کمل / ا اظهار داشته که قصد دارد ٬ نزد ژاک وارن که بین عناصر چپ ایران آشنایانی دارد رفته و خواستار کمک او شود. احتمالاً اشاراتی که در این سند (شماره 5) به او شده مربوط به این مطلب است و وارن ٬ یو. ان. کمل / ا را به نوری البالا معرفی کرده و دنبال فرد دیگری به نام ناظری بوده ٬ تا به او نیز معرفیش کند.

ایران چیز قابل توجهی برای گزارش کردن نداشت. تا آخر هفته آینده یو. ان. کمل / ا ............... خواهد توانست به مسافرت برود × ............... سردبیران مجله دست چپی پاریس به‌نام فردای ............... که در گذشته برای آن مقاله می‌نوشته ............... به آنها گفت که او ............... با (کمک مالی ضمنی) از ............... و پرسید آیا مجله علاقه‌مند به ............... مقاله‌ها یا عکسهایش ............... × سردبیران آن مجله ............... بدون ابراز اشتیاق چشمگیری جواب دادند و یو. ان. کمل / ا ............... حداقل یک معرفی‌نامه بگیرد. او ............... وارن ............... که آشنایش در مجله «فرانسه جدید» حزب کمونیست فرانسه است و (یو. ان. کمل / ا) شنیده بود که ............... دارد، وارن او را به نوری البالا ......... ...... عضو حزب کمونیست فرانسه، رئیس ............... یکساله AFASPI(انجمن فرانسوی حامی مردم ایران) البالا ............... در ایران ............... × وارن سعی دارد ............... به نام ناظری (نام اولش مشخص نیست) که به عنوان ............... در پاریس توصیف شده ............... تحولات جدید را گزارش خواهم کرد.

2- ....................

3- نام ............... ثبت شود ............... تا تاریخ 4 تیر 78 در بایگانی ضبط شود. سری سند شماره (7) سری 11 تیر 58 اعضاء از: ............... به: ............... رئیس عطف به: ............... 0276⁽²⁾

توضیح: این پیام به احتمال قوی از تهران مخابره شده است ٬ چرا که طرحهای جزئی تماس را خود قرارگاه مورد تماس تهیه می کند و شماره های تلفن متعلق به قرارگاه سیا در تهران بوده اند.

هنگام روز یا 835530 بعدازظهرهاست و ک / ا خود را هنری معرفی می‌کند. ملاقات در محل و تاریخی که در مکالمه تلفنی گفته می‌شود، ولی یک ساعت جلوتر از موعد مقرر در مکالمه انجام می‌شود. ک / ا باید مجله لوله شده در دست داشته باشد، مأمور مربوطه نیز همین طور.

2- متأسفیم که مشخصات ظاهری یو. ان. کمل / ا دیگر در ضبط پرونده‌های قرارگاه نمی‌باشد. لطفاً آنها را ارسال نمایید.

3- پرونده: 2-006- 019 تا تاریخ 11 تیر 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری

یک کرد عراقی بنام احمد رئوف النقیب

سند شماره (1)⁽¹⁾سری 19 شهریور 1358 اعضاء از: وست پورت 48610به: رئیس رونوشت برای آلمان، بن، مونیخ، تهران، آنکارا اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. حساس. ردگیری عطف به: وست پورت 44648 1- متن زیر یک گزارش سنجش از شرح احوال، سابقه شخصیت احمد رئوف النقیب، یک کرد عراقی است که در تاریخ ............... به سرکنسولگری آمریکا در مونیخ آمد و متعاقباً توسط آلمر. جی. زاکریسون در مونیخ مورد مصاحبه قرار گرفت:

الف: احمد رئوف النقیب (از اینجا به بعد «الف» خوانده می‌شود) در 19 آبان 1310 در سلیمانیه کردستان عراق به دنیا آمد. وی از تبار کردها و تبعه عراق است. در سال 1329 به دنبال تکمیل تحصیلات متوسطه (در یک مدرسه آمادگی برای دانشگاه) در سلیمانیه، وی در یک مدرسه کشاورزی در ابوغراب نزدیک بغداد، نام‌نویسی کرد. الف از مدرسه مذکور فارغ‌التحصیل نشد، معذالک چند سال بعد مطالعات خود را در دانشکده کشاورزی «نیکلای بالچسکو» بخارست رومانی، ادامه داد. در رومانی الف با ایلزه‌نی گلش که آلمانی‌الاصل است در سال 1343 ازدواج کرد. آنها یک پسر هفت ساله به نام نوری دارند. از 1335 تا 1337 الف با درجه ستوانی در نیروی زمینی عراق مستقر در کردستان خدمت نمود. از 1340 الف متوالیاً در عراق، ایران و آلمان غربی اقامت گزید. از 1340 تا1341 او در فرانکفورت - ماین، سپس در اشتوتگارت (43- 1340)، مونیخ (44- 1343)، گیس (47- 1344)، تهران (سه ماه در 1347)، سلیمانیه (52- 1347) جایی که مدیر مرکز اطلاعات کشاورزی محل بود اقامت داشت. از 1352 تا 1353 برای مدت 6 ماه، الف مشاور کشاورزی مصطفی بارزانی رهبر فقید شورش کردها بود در 1353 زمانی که شورش در هم شکسته شد، الف همراه با کردهای در حال عقب‌نشینی از مرز ایران و عراق عبور کرده و به ایران آمد، در آنجا، او در آغاز سرپرستی یک اردوگاه پناهندگان کرد نزدیک پاوه را (برای مدتی حدوداً سه ماه) بر عهده داشت. سپس در سه ماه بعد در سرپل ذهاب که آن هم در ایران است، اقامت نمود.

پس از 15 روزی که در تهران بود، الف عازم دوسلدرف 1 مان، 3آلمان غربی شد و در آنجا تا سال 1354 همراه برادر خود ............... نوری سکونت داشت. از 1354 تا خرداد 1358 در سلیمانیه بود و در آنجا اکثر

اوقات بیکار بوده و با پول توجیبی که پدر ثروتمندش به او می‌داد، زندگی می‌کرد. در این بین در پاییز 1357 الف به دیدار برادرش و اقوام سببی خود در آلمان غربی رفت، الف ادعا می‌کند که به علت تبعیضی که از طرف دولت عراق نسبت به کردها اعمال می‌شد، او قادر نبود یک شغل مناسب پیدا کند.

ب: الف ادعا می‌کند که عضو قبیله باردینگی (جمعیت 000/40) و فرزند شیخ رئوف النقیب تاجر و زمیندار 67 ساله مشهور در سلیمانیه است (تلفن وی 23514 می‌باشد). پدرش صاحب یک کشتزار، یک ویلای گرانقیمت و تعدادی مغازه در سلیمانیه است. الف در عراق دو برادر دارد که هردو سابقاً سرهنگ ارتش بوده‌اند: طاهر النقیب حسابدار در یک اداره دولتی بغداد، و صلاح‌الدین النقیب مقامی در مرکز حسابرسی ارتش در کرکوک، یک برادر دیگر وی تریک نوری، پزشکی است که برای خود کار می‌کند و در گیس کیرشن نزدیک مونشن گلادباخ در آلمان فدرال سکونت دارد.

ج: وابستگی سیاسی: الف ادعا می‌کند که عضو حزب دمکرات کردستان (عراق) است. از 1337 تا 1347 عضو کمیته مرکزی حزب دمکرات بود. پیش از آن دبیر سازمان دانشجویی کردها در اروپا بود. به ادعای الف او تمام افراد اصلی حزب دمکرات در عراق به علاوه تعداد زیادی از رهبران کرد در ایران را می‌شناسد. الف شخصاً با دو پسر مصطفی بارزانی بنامهای مسعود و ادریس آشنایی دارد. الف می‌گوید که مسعود بارزانی جهت جانشینی مصطفی بارزانی به عنوان رهبر عمومی مردم کرد، انتخاب شده است.

درباره مسعود گزارش شده که در حال حاضر در شرق ترکیه اقامت دارد. الف همچنین می‌گوید که رقیب سیاسی وی، عبدالرحمن قاسملو، که از ایام گذشته در اروپا است ریاست حزب دمکرات کردستان در ایران را به عهده دارد. قاسملو تحصیلات خود را در سی. اس. اس. آر به انجام رسانده و جهت‌گیری کمونیستی دارد. او یک کتاب درباره کردستان تألیف کرده است. الف اظهار می‌دارد که در حال حاضر دو دسته کرد شورشی در عراق وجود دارند: یک دسته تحت رهبری ادریس بارزانی و دیگری تحت رهبری جلال طالبانی که طرفدار کمونیستها است و به مهاباد ایران رفته تا به کردهای آنجا در گرفتن خودمختاری از ایرانیها یاری دهد.

د: ارتباطات با سازمانهای جاسوسی خارجی: الف می‌گوید که با مطلع نمودن دولتهای مختلف از طریق سازمانهای اطلاعاتیشان از رنج مردم کرد در جنگشان برای کسب استقلال و یا خودمختاری خواسته به این مردم کمک نماید. در سالهای 1343، 1346 و بار دیگر در پاییز 1357 الف با سفارت اسرائیل در بادگودسبرگ تماس گرفت و مذاکراتی با مقامات اسرائیلی آنجا داشت، وی همچنین گزارشهایی درباره اوضاع کردها در عراق ............... الف می‌گوید که فقدان وجوهات اینک مانع رفتن مجدد او نزد اسرائیلیها در بادگودسبرگ می‌شود. در 1347 الف همچنین با سازمان اطلاعاتی ایران، ساواک، در بادگودسبرگ رابطه برقرار کرد. همکاری او با ساواک تا سال 1354 ادامه داشت و در آن سال او ............... به ایران رفت. در 1347 الف به مدت تقریباً سه ماه در تهران میهمان ساواک بود. طی این مدت به برقراری روابط بین ساواک و کردهای عراقی تحت رهبری مصطفی بارزانی کمک نمود. الف می‌گوید گزارشهای طولانی مفصلی درباره وضع کردها در عراق به ساواک داده است. از 1347 تا 1352 او ضمن همراهی شورشیان کرد در کردستان تماس خود را با ساواک حفظ نمود. الف تأکید کرد که خود داوطلب تهیه اطلاعات برای اسرائیلیها و ایرانیها بوده و هیچ گاه در ............... جز برای هزینه‌ها، دستمزد مالی قبول نکرده است.

ه : ارتباطات مقامات آمریکایی در خارج: الف همچنین با تماس با مقامات آمریکایی در تأسیسات مختلف آمریکا در خارج درخواست کمک کرده است. در سال 1342 یا 1343 او با سفارت آمریکا در بن تماس گرفت. در 1347 و در 1353 او با کنسول آمریکا در تهران تماس گرفت. در آنجا به سال 1353 وی درباره مسئله کردها با آقای لاری سیماک (؟) مذاکره کرد. در شهریور 1357 الف دیداری از سفارت آمریکا در آنکارا داشت و در آنجا شفاهاً گزارشی درباره اوضاع کردستان تقدیم کرد. در مهرماه 1357 به کنسولگری آمریکا در مونیخ رفته و درباره مشکل کردها با یک مقام مؤنث مذاکره کرده و به او نیز یک گزارش «..............» (نوشته شده به کردی) درباره اوضاع در حال تحول ایران تسلیم کرد (تلگرام مرجع را ببینید) الف در دیدار 5 مهر 1358 خود از کنسولگری مونیخ، گزارش دیگری را (که آن هم به کردی است) تسلیم کرد که می‌گوید در رابطه با موضوعات زیر قرار دارد:

وضع کردها در عراق، محموله‌های قاچاق سلاحهای شوروی برای گروههای ایرانی از طریق عراق ............... با تأیید ............... دولت عراق، حضور عیدی امین در عراق (خبر از شایعات)، وضع کشاورزی کردستان و اخبار در مورد اکراد مقیم خارج.

و: سنجش شخصیت: الف از خود تأثیر کلی خوبی بجا می‌گذارد، او یک مرد خوش‌تیپ و آراسته و جذاب و موقر و با هوش است. او دارای قد بلند، موی نیمه خاکستری، یک سبیل سیاه بوده و سیمای ظریفی دارد. او با ظرافت لباس می‌پوشد. یک ناسیونالیست و مسلمان شیعه معتقد است و ادعا می‌کند که اولاد محمد پیامبر بوده و لذا می‌خواهد به ایجاد صلح بین کردها و دولت ایران کمک نماید. الف یک طومار در تأیید نوادگی پیامبر بودن دارد. با این تأییدیه وی تصور می‌کند، که خواهد توانست آیت‌اللّه خمینی را متقاعد کند که الف طرف صالحی برای مذاکره صلح بین اکراد و دولت ایران است. الف ظاهراً یک متعصب مذهبی نیست، معهذا به نظر می‌رسد که رنج مردمش و جنگ آنها برای کردستان مستقل ذهن وی را مشغول کرده است. الف متکلم خوبی است و ظاهراً دوستان فراوانی در عراق و سایر جاها دارد. الف به علاوه زبان مادری خود که کردی می‌باشد عربی (عراقی) را با سهولت صحبت می‌کند و ایرانی و آلمانی را می‌داند، به علاوه انگلیسی را خوب و زبان رومانی و ترکی را کمی می‌داند.

2- الف قبل از خداحافظی از زاکریسون، اظهار داشت که مایل است با کارشناس(های) آمریکا در امور خاورمیانه درباره اوضاع جاری کردستان مذاکره نماید و افزود که به منظور حفظ کردستان از اینکه کمونیستها کنترل کامل آنرا به دست گیرند، می‌خواهد آمریکا را در جریان وقایع کردستان قرار دهد.

هنگامی که راکزیسون پرسید، آیا علاقه دارد در رابطه با مطالب فوق با ما همکاری نماید یا نه، الف جواب داد که خوشحال خواهد شد چنین کاری بکند، اما این همکاری فقط باید در ازای حمایت آمریکا از آمال کردها باشد، نه دستمزد مالی.

3- الف قصد دارد همراه با همسرش (که پاسپورت آلمان غربی دارد) و پسرش در تاریخ 28 شهریور به عراق بازگردد. او پاسپورت عراقی (پاسپورت را هنگام صحبت همراه نداشت) با ویزای سه ماهه آلمان غربی دارد که تا تاریخ ............... معتبر است. اگر ستاد علاقه‌مند به سنجش بیشتر و یا استخدام الف است، لطفاً اطلاع دهید. از طریق فامیل سببی الف در گگش، کیرشن زئن اوستر دوم، اگل هارتینگ نزدیک مونیخ (محل اقامت فعلیش) شماره تلفن 2582- 08091- می‌توان تماس گرفت و یا از طریق برادرش در گیسن گیرشن که قصد دارد قبل از عزیمتش از آلمان به آنجا برود.

4- گزارشها و سه قطعه عکس الف (الف همراه با چند کرد با نفوذ) در اسرع وقت برای ستاد ارسال خواهد شد.

5 - شماره پرونده بعداً تعیین شود. تا تاریخ 19 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.سری سند شماره (2) از: رئیس 511480سری 21 شهریور 58 اعضاء به: فوری وست پورت رونوشت فوری برای بن، مونیخ، آلمان، عادی برای تهران، آنکارا، استانبول هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. حساس. ردگیری عطف به: الف - وست پورت (...........)، (به استانبول مخابره می‌شود)، ب - وست پورت (...........) (برای تمام مخاطبین ارسال نمی‌شود) 1- ستاد مرکزی درباره احمد رئوف النقیب (سابقاً پرونده 872561- 201 برای او تعیین شده بود) این اطلاعات را دارد.

الف: مطابق تلگرام شماره 1729 (............) بغداد مورخ 13 فروردین 1344، سازمان رسمی (جاسوسی) آلمان از نقیب به عنوان ............... مأمور رابط انجمن دانشجویان کرد اروپا یاد کرده است. او فارغ‌التحصیل یک دبیرستان کشاورزی عراق و در سالهای 38- 1337 در رومانی دانشجوی رشته کشاورزی عمومی بوده است.

ب: در تلگرام شماره بن (...............) مورخ 10 فروردین 1344 همسر النقیب ادعا کرده که برای اینکه بتواند پاسپورت بگیرد و به شوهرش در آلمان بپیوندد، مجبور شده بود به همکاری با سازمان مخفی رومانی تن در دهد. نقیب فکر می‌کرد که همسرش هنوز با آنها همکاری می‌کند و با رومانیها تماسهای مکرر دارد، علیرغم اینکه همسرش عکس آن را عنوان می‌کند.

ج: در گزارش (..............) - NIT A مورخ 29 آبان 1347 آمده که نقیب به سفارتخانه تهران آمد تا با یک کارمند سیاسی صحبت کند. اطلاعات این سند (که آخرین سند پرونده است) تقریباً با اطلاعات مندرج در تلگرام مرجع الف ............... است. به نقیب گفته شد که خط‌مشی رسمی این است که توافق بین نیروهای ............... مقابل بهترین راه حل است هرچند که آمریکا از خواست اقلیتها طرفداری می‌کند.

نقیب گفت می‌فهمد که این موضع رسمی آمریکاست و آمریکاست و رضایت کارمند سیاسی به گوش دادن به گفته خود را به هیچ عنوان حمایت سفارت آمریکا از کردهای بارزانی تعبیر نخواهد کرد.

2- فرد مزبور به طور قطع از لحاظ عملیاتی جالب به نظر می‌رسد و مطابق پاراگراف 2 تلگرام مرجع الف مأمور ............... سیا با تجربه در خاورمیانه باید در جلسه تکمیلی تخلیه اطلاعات شرکت کند. آقای فرانک اندرسون که مأمور ستاد است، برای مأموریت دیگری در 27 شهریور در مونیخ خواهد بود، اگر او بتواند عزیمت خود را چند روزی به تأخیر اندازد، آقای آندرسن با او ملاقات خواهد نمود. تقاضا می‌شود که وست پورت با او تماس بگیرد و اطمینان حاصل کند، آیا او می‌تواند تا حدود اول مهر در مونیخ بماند و فوراً به ستاد اطلاع دهد.

3- نکات مورد علاقه برای تخلیه اطلاعات جداگانه ارسال می‌شود.

4- بن: لطفاً اطمینان حاصل کنید که آقای جک گریرسون که از کارمندان شعبه ایران و مشغول دیدار از

آنجاست، پیامهای این قضیه را ملاحظه می‌کند. ستاد ترجیح می‌دهد که آقای گریرسون با اتمام امور خود در بن به کشور بازگردد، اما اگر النقیب بیشتر از 19 شهریور در مونیخ می‌ماند، شاید لازم باشد که از آقای گریرسون خواسته شود که این مطلب را به دست گیرد. تقاضا می‌شود که او تا اتخاذ تصمیم جنب قرارگاه بن باشد.

5 - پرونده: 872561- 201 تا تاریخ 20 شهریور 79 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (3) سری 21 شهریور 1358 اعضاء از: وست پورت 48628به: فوری رئیس، رونوشت بن آلمان، مونیخ، تهران، آنکارا، استانبول هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. حساس عطف به: رئیس 51480⁽¹⁾1- احمد رئوف النقیب موافقت کرده که عزیمت خود را از آلمان تا 31 شهریور به تأخیر اندازد، او چشم انتظار ملاقات با کارشناس خاورمیانه است و رأس ساعت 10 روز 27 شهریور گوش به زنگ تماس تلفنی راکزیسون خواهد بود. النقیب قصد دارد با اتومبیل از طریق یوگسلاوی، یونان و ترکیه به عراق بازگردد.

اگر وست پورت می‌تواند به نحوی به مأمور خاور نزدیک کمک نماید ............... اطلاع دهید.

پرونده: 872561- 201 تا تاریخ 21 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.سری سند شماره (4) از: رئیس 512232سری 21 شهریور 58 اعضاء به: با حق تقدم به وست پورت، رونوشت با حق تقدم برای آلمان، بن، مونیخ، عادی برای تهران، آنکارا هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. حساس عطف به: الف - وست پورت ⁽²⁾48610 ، ب - رئیس (.........) 31148 1- در ذیل احتیاجات اطلاعاتی برای استفاده در رابطه با مشارالیه (872561- 201) آمده است:

الف: آیا کردهای عراقی به گروههای کرد ایرانی پشتیبانی می‌دهند و اگر آری، این پشتیبانی چگونه است؟ ناآرامیها در مناطق کردنشین چه تأثیراتی بر قاطبه اکراد عراق دارد؟ گزارشهای صریح و غیر کلی از مقاصد اکراد عراق برای دو سال آینده مورد توجه می‌باشند و در صورت امکان نوعی محاسبه از اینکه این مقاصد تا چه حد واقع‌بینانه می‌باشند، به علاوه طرحهای کردها برای کسب خودمختاری بیشتر و غیره.

ب: مایلیم فهرست و همچنین جزئیات احوال زندگی تمام سران حزب دمکرات کردستان باستثنای بارزانیها را که او بتواند تهیه کند، به دست بیاوریم.

ج: نظریات منبع درباره امکان ائتلاف جناحهای بارزانی و طالبانی به علاوه تفصیل ملاقاتهای اخیر این دو گروه در صورتی که انجام شده باشد و یک خلاصه از هرگونه کمکی که آنها احتمالاً در اختیار یکدیگر قرار می‌دهند.

د: تفصیلات هرگونه ارتباط همکاری احتمالی بین حزب دمکرات و گروههای شیعی عراق.

ه: گزارش تفصیلی درباره تعداد نیروهای کرد، محل استقرار اردوگاهها و اظهارنظر درباره کیفیت تسلیحات مورد استفاده آنها، به علاوه ذکر هرگونه خبر از اینکه آنها کمک خارجی دریافت می‌دارند و در این صورت ذکر نوع کمک.

و: حزب دمکرات یا دسته‌های طرفدار طالبانی از دولت خمینی کمکی دریافت می‌دارند، این کمک چگونه است.

ز: تفصیل همراه با ذکر شواهد این ادعاها که شورویها با تأیید ضمنی عراق به داخل ایران اسلحه می‌رسانند.

ح: هرگونه خبری که ممکن است او درباره کمک احتمالی عراق به گروههای عرب ............... در خوزستان داشته باشد.

ط: ما همچنین به نامها به علاوه جزئیات درباره شخصیت افراد و تفصیلات درباره کمونیستهای عراقی که به کردها پناهنده شده‌اند، علاقه مندیم. این اعضای حزب کمونیست عراق چه دستورالعملها و کمکی از شورویها و دیگران دریافت می‌دارند. حزب کمونیست عراق چه کمک خاصی در اختیار کردها قرار می‌دهد.

ی: هرگونه جزئیاتی که منبع ممکن است درباره گروههای شیعی عراق داشته باشد، مانند نامهای رهبران، تخمین کیفیت تشکیلاتی آنها، دامنه کمکی که احتمالاً از شیعیان ایران دریافت می‌دارند، هرگونه خبری که از منابع خوب شنیده باشد، درباره اینکه شیعیان نوعی کمک مادی از دولت ایران دریافت می‌دارند، هرگونه طرحی که آنها ممکن است برای نیل هرچه بیشتر به مقاصد خود داشته باشند و غیره.

2- سئوالات عملیاتی ذیل نیز باید در ملاقاتهای آتی با مشارالیه در نظر گرفته شوند.

الف: وضع فعلی و مناسبات فرد مزبور با دولت عراق چگونه است. هرچند گاه یک بار وی می‌تواند به خارج عراق مسافرت کند و چگونه می‌تواند از عهده این مسافرت برآید.

ب: تا حد امکان مشارکت گذشته ادعا شده همسر مشارالیه با سازمان اطلاعات رومانی را روشن نمایید، وضع فعلی چگونه است.

ج: آیا مشارالیه اکنون با ناراضیان کرد ارتباط دارد. فهرست مفصل منابع فرد مزبور و روابطش با هرکدام را لازم داریم.

د: آخرین باری که مشارالیه با اسرائیلیها ملاقات نمود، کی بود و آیا وی قصد دارد ارتباطش را تجدید کند؟ ه : مشارالیه چه تماسهای به خصوصی با سران شیعی ایران دارد.

و: فرد مزبور تا چه اندازه‌ای حاضر است بر مبنای منظم با سیا ارتباط داشته باشد، بدون اینکه از جانب ما تعهدی برای حمایت سیاسی از کردها داده شود.⁽¹⁾

اسناد متفرقه سیا

سند شماره (5) سری 21 شهریور 58 اعضاء از: رئیس 512234به: فوری به وست پورت، بن رونوشت برای آلمان، مونیخ، تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. حساس عطف به: الف - وست پورت 28 ( ) () 4، ب - رئیس 1480 ( ) ( ) 1- بابت تلاشهای زاکریسون که در تلگرام مرجع⁽¹⁾الف ذکر شده متشکریم. آقای فرانک آندرسن از طریق پرواز 69 لوفت‌هانزا از لندن در 27 شهریور ساعت 35/4 (...........) وارد مونیخ خواهد شد (مسیر مسافرت قبلاً برای مونیخ ارسال شده). همین که آندرسن با پایگاه مونیخ تماس می‌گیرد و برنامه‌اش را معین می‌کند، وی در رابطه با ............... النقیب با وست پورت تماس خواهد گرفت.

2- برای بن: از آمادگی عمل آقای جک گریرسون تقدیر می‌کنیم، با این وجود با توجه به تلگرام مرجع الف و آمادگی آندرسن تقاضا می‌شود، آقای گریرسون به ستاد بازگردد.

3- پرونده: 72561 ( )- 201 تا تاریخ 21 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (6) سری 23 شهریور 1358 اعضاء از: آنکارا 44631به: وست پورت رونوشت به رئیس، آلمان، بن، مونیخ، تهران هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. حساس. ردگیری عطف به: وست پورت ⁽²⁾48610 1- همان طور که در پاراگراف اول بند ه گزارش مرجع عنوان شده برای گزارش مذاکره با احمد رئوف النقیب لطفاً به ایرگرام (نامه هوایی) سفارت آنکارا به شماره آ- 70 مورخ ............... مراجعه کنید.

2- بایگانی: بعداً تعیین شود. تا تاریخ 23 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (1)⁽³⁾سری 20 شهریور 58 اعضاء از: مونیخ 48619به: رئیس، برلین، پاریس، تهران، رونوشت برای آلمان، بن، رم هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. سی. آ. اسکوپ اطلاعاتی گزارش ذیل درباره پناهندگان کرد از یک منبع آزمایش نشده سازمان اطلاعات آلمان غربی BND

می‌باشد، که خبر را در اوائل این ماه به دست آورد. در عین حالی که خبر مورد علاقه مخاطبین می‌باشد فکر می‌کنیم که خبر ضعیفتر از آن است که انتشار به شکل (گزارش) اطلاعاتی داشته باشد.

1- در چند روز گذشته پناهندگان کرد با تعداد فزونی یابنده‌ای راهی برلین غربی شده‌اند، چون در آنجا یک سازمان تبعیدیان برای کمک به آنها وجود دارد. پناهندگان برای رسیدن به برلین غربی از دو مسیر استفاده می‌کنند:

پناهندگان اوراق مسافرت معتبر ایرانی دارند.

2- کردهای اهل عراق، ایران، سوریه و ترکیه قرار است در هفته دوم 23- 19 شهریور در پاریس تجمع کنند، تا روی یک اقدام دراز مدت هماهنگ توافق یابند.

3- توضیح تحلیلی سازمان اطلاعات آلمان غربی در ذیل می‌آید: این حرکت کردها باید با توجه به شورش محدود کردها در ایران که فعلاً سرکوب شده در نظر گرفته شود. سایر خبرهای اطلاعاتی در همین ضمن، خبر این حرکات و راههای مورد استفاده را تأیید کرده‌اند. شواهد هرچه بیشتری به چشم می‌خورد دال بر اینکه یک تهاجم وسیع تبلیغاتی کردی در کشورهای اروپایی به اجرا در خواهد آمد. ما انتظار داریم که سایر گروههای چپ ایرانی در اروپا در این مبارزه به کردها بپیوندند. این گروههای دیگر که عمدتاً جهت‌گیری مارکسیستی دارند حمایت خود را از خواست خودمختاری قومی برای اقلیتهای ایران اعلام کرده‌اند. این گروهها می‌خواهند در قبال سرکوب افزایش یافته تمام نیروهای غیردینی میانه و چپ در ایران از تحولات کردی اخیر برای شهرت بیشتر خود، استفاده کنند.

آن سازمان تبعیدیان کرد که در برلین مستقر است و در فوق به آن اشاره شد احتمالاً اتحادیه .............⁽¹⁾سند شماره (2) سری 24 شهریور 58 اعضاء از: تهران 54219به: رئیس هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی ات. ال. دبلیو. شل ⁽²⁾کیو. آر. بولستر عطف به: رئیس 73( ) ( )51⁽³⁾1- ما به خاطر نمی‌آوریم گزارش اطلاعاتی درباره کمک مادی شوروی به کردهای ایران که در پاراگراف شش تلگرام مرجع به آن اشاره شده، دیده باشیم. تقاضا می‌شود که نشانی چنین گزارشهایی را برای ما مشخص نمائید یا اگر که گزارش تاکنون فرستاده نشده، آن را مخابره کنید.

2- واضح است که گزارشهایی از این کمک که باورکردنی باشند مطلوبترین گزارشها برای استفاده با اس. دی. پلاد / ا⁽⁴⁾خواهند بود. اگر قریباً با او ملاقاتی در میان نخواهد بود، این مطلب را می‌توان (به شرط

اینکه به جایی نسبت داده شود) با اس. دی. ارن/ا. اس. دی. کوئیک / ا⁽¹⁾اس. دی. ترامپ /ا ⁽²⁾

توضیح: در پاراگراف 2 پیشنهاد شده که اخبار مربوط به این موضوع در جلسات تبادل اطلاعات با دولت موقت استفاده شود ٬ وگرنه می توان آنها را به چند جاسوس با نفوذ در دولت یا خبرگزاریها داد.

3- بدون پرونده. تا تاریخ 24 شهریور 78 در بایگانی ضبط شود.سری سند شماره (3) سری 28 شهریور 58 اعضاء از: استانبول 33065به: با حق تقدم رئیس، آنکارا، استکهلم رونوشت برای تهران هشدار شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است.

1- این پایگاه از ستاد مرکزی و مخاطبین تقاضا دارد، هرگونه خبری درباره تأسیس یک انجمن کردی در این اواخر به عنوان سخنگوی جنبشهای جدایی‌طلب کرد در ترکیه ............... و ایران دارند ارسال نمایند.

این پایگاه فعلاً مشغول تهیه یک گزارش اطلاعاتی درباره ............... به این انجمن است و از ارسال اطلاعات در اسرع وقت تقدیر خواهیم کرد.

2- بدون پرونده: تا تاریخ 28 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (4) سری 28 شهریور 58 اعضاء از: استکهلم 26184به: با حق تقدم به استانبول رونوشت برای آنکارا، تهران، رئیس هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است عطف به: استانبول 33065⁽³⁾1- متأسفیم که هیچ خبری از برقراری یک انجمن کردی در استکهلم نداریم. در ............... بعدی با سازمان اطلاعاتی همکار⁽⁴⁾تحقیق خواهد شد، اما جواب آن به موقع برای ............... شما نخواهد شد.

2- بدون پرونده. تا تاریخ 28 شهریور 78 در بایگانی ضبط شود.

سری سند شماره (5) سری - 29 شهریور 58 اعضاء از: رئیس 517048به: با حق تقدم استانبول، آنکارا، استکهلم رونوشت برای تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است عطف به: استانبول ⁽¹⁾33065 1- هرچند که ما درباره موجودیت یک انجمن کردی در استکهلم تردیدی نداریم، ولی ستاد هیچ خبری از چنین انجمنی ندارد.

2- بدون پرونده. تا تاریخ 28 شهریور 1378 در بایگانی ضبط شود.سری

طرحها و مقاصد دانشجویان فدایی و چریک برای ایجاد یک حزب فداییان

سند شماره (6) سری 6 مهر 58 تلگرام غیر فوری از: واشنگتن 522759به: تهران موضوع: هشدار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. طرحها و مقاصد دانشجویان فدایی و چریک برای ایجاد یک حزب فداییان 1- متن ذیل در تاریخ 3 مهر از اس. دی. پارتنر / ا گرفته شد. لطفاً قرارگاه نظر خود را ابراز دارد.

طی گردهمایی ناسیونالیستهای کرد، دانشجویان (طرفدار) چریکها و فداییان مخالف رژیم آیت‌اللّه خمینی، این دانشجویان اتفاق نظر یافتند که قدرت و مشارکت خود را در دولت جدید ایران از دست داده‌اند علیرغم اینکه آنها در سرنگونی شاه نقش بزرگی داشتند، علت هم این بوده که آنها دارای هیچ وسیله واقعی پایگاه قدرت سیاسی نبودند، تا پس از اتمام کار فیزیکی برکناری شاه، حق رأی آنها در دولت جدید تضمین گردد. بنابراین، فداییان به این نتیجه رسیده‌اند که مقدمترین کار ایجاد یک حزب سیاسی تحت مقررات رسمی دولت ایران است.

رهبری فعلی حزب با اشعار به اینکه این حزب در اوضاع فعلی ایران جنجال برانگیز خواهد بود، ضمن آنکه قصد دارد افراد صف اول مختلفی در ایران داشته باشد، خارج از کشور خواهد بود و چنان که فعلاً قصد دارند پایگاهش در ایالات متحده در ناحیه واشنگتن. دی - سی خواهد بود.

2- پرونده: 962539- 201 تا تاریخ 5 مهر 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (7) ....... در پارلمان براساس حزبی تشکیل خواهد شد و کاملاً محتمل است که دانشجویان بخواهند .......

2- اشاره تلگرام مرجع⁽²⁾

توضیح: این سند از درون دستگاه پودرکنی بیرون کشیده شده و به این لحاظ تنها پاره ای از آن به دست آمده و موجب شده در ترجمه نقطه چین گذاشته شود. متن آن به احتمال قوی از طرف قرارگاه تهران ارسال شده است.

اجزائی از نام یک سازمان واحد یعنی چریکهای فدایی خلق می‌باشند. آیا اس. دی. پارتنر / ا فقط به یک سازمان اشاره داشت یا اینکه می‌خواسته مجاهدین خلق را که جهت‌گیری اسلامی دارند نیز مشمول آن کند؟ ما تاکنون خبری از ارتباطات چشمگیر بین ناسیونالیستهای کرد و فداییان نشنیده‌ایم.

3 -..................

سند شماره (8) سری 6 مهر 58 اعضاء از: رئیس 523487به: آنکارا، تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. آر. تی. وینر⁽¹⁾

توضیح: برای هریک از فعالیتهای عملیات مخفی یک عنوان و عبارت کوتاه تعیین شده که جهت کلی فعالیت را نشان می دهد و حکم یک مجوز برای کارهای مختلف در آن رابطه مثل جمع آوری اطلاعات و غیره می باشد. این عناوین از طرف ستاد مرکزی سیا به واحدها و غالباً موقعی داده می شود که رئیس جمهوری آمریکا در اجرای سیاستهای خود مثل تضعیف وجهه یک کشور ٬ می خواهد از شبکه عوامل عملیات مخفی سیا استفاده کند. در این موارد ریاست جمهوری موضوعی را تصویب می کند و به ریاست سیا می دهد. آنگاه ستاد مرکزی مصوبه ریاست جمهوری را ضمن فورموله کردن در قالب یک عنوان کلی به واحدهای مربوطه می دهد تا عمل کنند.

در این سند ستاد مرکزی سیا در رابطه با عنوان ذکر شده از واحدهای خود خواسته اطلاعات جمع آوری کنند معهذا تصریح کرده که ”...........

مصوبه ریاست جمهوری مورد لزوم نخواهد بود. یعنی لازم نیست عملاً در رابطه با عوامل شبکه کاری صورت گیرد و رئیس جمهور اقدامی را خواستار نشده ٬ بلکه مجرد جمع آوری اطلاعات فعلاً کفایت می کند.

برای اطلاع شما: مبنای خط‌مشی ما در عنوان دخالت شوروی در امور سایر کشورها قرار دارد، و هیچ ............... مصوبه ریاست جمهوری لزومی نخواهد داشت.

2- بدون پرونده. تا تاریخ 6 مهر 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری سند شماره (9)⁽²⁾............... در تلاش برای پیشبرد منافع گوناگون آمریکا در اینجا خصوصاً در زمینه جمع‌آوری اطلاعات می‌توان از ............... کردها یا سایر اقلیتها به نحو پرثمری استفاده کرد. لبه دیگر تیغ از نظر ما در

اینجا این است که بسیاری - شاید اکثر - ایرانیان تمایل دارند به اینکه ابرقدرتها را سروته یک کرباس ببینند و صاحبان این طرز فکر تصور خواهند کرد که روسها هر کاری که می‌کنند، ما هم باید در کاری به همان اندازه ............... دست داشته باشیم. به این دلیل گمان می‌کنیم که مؤثرترین استفاده ............... از کمک به ............... تجزیه‌طلبان قومی مستلزم ............... دادن اطلاعات به مقامات مربوطه باشد.

سند شماره (10) سری 9 مهر 58 اعضاء از: آنکارا 44802به: رئیس، تهران هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. آر. تی. وینر عطف به: الف - رئیس 523487، ب - تهران ⁽¹⁾54355 1- قرارگاه فکر می‌کند که هرگونه تلاشی در جهت عملیات مخفی برای ............... شورویها با اقلیتهای کرد ایران یا از آن هم بیشتر ترکیه باید مبتنی بر شواهد قابل تقویت باشد، تا قابل قبول گردد. در غیر این صورت تلاش ما ممکن است که فقط به افزایش این ظن ............... که دولت آمریکا در این ناحیه دخالت دارد، کمک کند و ممکن است در این کشمکش عاقبت بازنده شویم. تا به امروز قرارگاه هیچ خبری به دست نیاورده که در ............... زمینه عملیات مخفی قابل استفاده باشد. آخرین خبر از تأمین اسلحه برای کردهای ترکیه از جانب ای. ایکس. پرامیس / ا بوده که به تازگی از ............... شرق ترکیه بازگشته است. وی در آنجا با افسران ارشد ............... ترکیه صحبت کرده است. به گفته این منابع تفنگهای روسی ............... از طریق دریای سیاه به ناحیه ترابوزان قاچاق می‌شوند ............... نوع خبریست که می‌تواند ............... تأثیر داشته باشد ...............

2- ............... تا تاریخ 9 مهر 1378 در بایگانی ضبط شود.تماماً سری

سیاست رژیم عراق در مورد مسئله کردها

سری سند شماره (11) طبقه‌بندی گزارش: سری هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده.

کشور: عراق منبع: یک سازمان رسمی اسرائیلی «از چند منبع که عموماً قابل اطمینانند» موضوع: سیاست رژیم عراق در مورد مسئله کردها (تاریخ خبر: اواخر مرداد - اواسط مهر 1358) 1- در اواخر مرداد 1358، رژیم عراق شروع به اجرای عملیات نظامی علیه شورشیان کرد، در کردستان نمود. واحدهای عراقی از پشتیبانی هوایی برخوردار بودند. در اواسط مهر، این عملیات تقلیل یافت، اما فعالیتهای امنیتی معمول در منطقه ادامه داشت.

2- در همان زمان، رژیم عراق چندین ژست حسن نیت از خود نشان داد. کردهایی که پس از

موافقتنامه اسفند 1353 با ایران به مناطق مرکزی و جنوبی عراق تبعید شده بودند، اجازه یافتند به منطقه شمال بازگردند. در مرداد 1358 کردهای تبعیدی که عمدتاً مقیم ایران بودند، تحت یک فرمان عفوی که رژیم عراق اعلام کرد اجازه بازگشت به ............... یافتند.

3- (توضیح سازمان اسرائیلی: اگرچه علی‌الظاهر ............... مذکور در فوق متناقض به نظر می‌آیند، ولی در واقع دو روی یک سکه می‌باشند، هردوی آنها به قصد حل مسئله کردها و اعاده آرامش در منطقه آنهاست. چندین نظر در تأثیر بر سیاست دولت عراق در مورد این مسئله ............... × اولاً اینکه سیاست مربوط به کردستان را تمایل رئیس جمهور عراق، صدام حسین برای کاهش تشنج در کشور به دنبال اعدامها و بازداشتهای مخالفینش تعیین می‌کند. ثانیاً اینکه تمایلی به انجام دادن کاری درباره اخیر ............... فعالیت نظامی کردها وجود دارد. کردهایی که به دنبال نبردهای خود در ایران با قوای دولتی از هنگام ............... 1358 از آنجا به عراق می‌گریزند شاید به این افزایش کمک کرده باشند. ثالثا دردسر اسکان مجدد در مناطق کوهستانی که ......... ............... متعاقب خاتمه شورش در اسفند 1353 آن مناطق را ترک کردند، ظاهراً مصادر امر را به این نتیجه رسانده که فقط خود کردها می‌توانند در دهات دوردست کردستان مجدداً اسکان یابند.) 4- به دست آمده در: اسرائیل، تل‌آویو، (7 آبان 1358) شماره از حوزه فعالیت (؟؟؟ 2 NFV -) 5 - انتشار از حوزه فعالیت: سفارتخانه در تل‌آویو. فرستاده شد به عمان، بیروت، ...............، تهران، اسلام‌آباد، جده، کراچی، کویت، منامه، دهلی‌نو، ...............

سند شماره (12) از: رئیس 545767سری 12 آبان 58 اعضاء به: تل‌آویو، رونوشت برای عمان، بیروت، قاهره، دمشق، کراچی، کویت، اسلام‌آباد، دهلی‌نو و منامه هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است.

اطلاعات کشور بیگانه زی. آر. واهو عطف به: تل‌آویو 30031 (4 ؟ 23- NFV) 1- قصد نداریم تلگرام مرجع را انتشار دهیم، چون گزارش فاقد خبرهای جدید به حد مورد علاقه است. ستاد با تحلیل اسرائیلیها موافق است که رژیم فعلی عراق قویاً طرفدار متد حکومتی نشان دادن در باغ سبز می‌باشد. معهذا، در این مورد، ستاد هیچ ............... ندارد که در مردادماه فعالیت نظامی علیه شورشیان کرد افزایش پیدا کرد. (فقط برای اطلاع قرارگاه: این ............... گزارش یک منبع حساس که معمولاً تا حدی قابل اطمینان است ............... چنین افزایش فعالیت نظامی عراق است) پاراگراف یک اگر خبرهای دقیقتری در تأیید این ادعا که چنین افزایش فعالیت نظامی واقعاً روی داده داشت، می‌توانست بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. خبر مندرج در پاراگراف دو درباره اسکان مجدد چیز آشکاری است و این موضوع در گزارش بخش حفاظت منافع (آمریکا در) بغداد مطرح شده که آن هم این شیوه را برای آرام نگاه داشتن کردهای عراقی وصف کرده، مطرح شده است.

2- بدون پرونده. تا تاریخ 10 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری سری

تحولات در امور کردها

سند شماره (13) هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - غیر قابل رؤیت برای بیگانگان و غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکارسری کشور: عراق، ایران منبع: یک سازمان رسمی انگلیس از «یک منبع جدید که از تعدادی مسافر کرد به انگلیس نقل قول کرده است» موضوع: تحولات در امور کردها (تاریخ اطلاعات: مهر 1358) 1- یک کرد که در میان کردهای مسافر به بریتانیا از آشنایان خوبی برخوردار است، در اواخر اکتبر 1979 (اوائل آبان 1358) گفته که بین مسعود بارزانی و برادرش ادریس بارزانی شکاف به وجود آمده است. مسعود اظهار داشته است که کردهای عراق و ایران باید تلاشهای خود را هماهنگ کنند، تا از دولتین ایران و عراق خودمختاری بگیرند. او گفته که کردها با همکاری با یکی از این دولتها علیه دیگری چیزی عایدشان نمی‌شود و فکر می‌کند کردهای ایران و عراق متحداً می‌توانند یک واحد مستقل ایجاد کنند، که تحت تسلط هیچ یک از دو دولت نباشد.

2- به گفته این کرد، ادریس بارزانی احساس می‌کند که با همکاری نزدیک با آیت‌اللّه روح‌اللّه خمینی در ایران بهتر می‌توان به آمال کردها خدمت کرد. تا این مرحله ادریس یک رابطه نزدیک کاری با خمینی که برای استفاده از کردها به عنوان سلاحی در مقابل عراقیها ............... است برقرار کرده است، (نظریه منبع انگلیسی: شکاف بین مسعود و ادریس قلابی است و به دلایل تاکتیکی ایجاد شده تا به کردهای عراق امکان یک پناهگاه در ایران برای موقع لزوم بدهد. به عوض ادریس، مسعود از پشتیبانی جنگجویان کرد برخوردار است).

3- این کرد گفت که دکتر محمود عثمان که یک گروه منشعب حزب دمکرات کردستان را پس از موافقتنامه 1975 الجزیره تشکیل داده بود، خود با دولت عراق صلح کرده بود. او و هزار و یکصد و سی تن از پیروانش در ماه مهر در بغداد بودند. آنها سعی نموده بودند که با اسلحه خود از ایران خارج شوند، اما قبل از خروج توسط افراد جلال طالبانی خلع سلاح شده بودند.

4- این کرد همچنین افزود که حزب دمکرات دیگر از کشورهای غربی انتظار کمک ندارد. این حزب امیدهایش به اتحاد شوروی است. شورویها با نمایندگان کردها در آلمان غربی تماس گرفته بودند.

5 - به دست آمده در: انگلستان، لندن (7 آبان 1358) شماره از حوزه فعالیت 74357- OEL 6- انتشار از حوزه فعالیت: سفارتخانه لندن و به عمان، بیروت، قاهره، دمشق، جده، کویت، تهران، تل‌آویو فرستاده شد.

طبقه‌بندی گزارش سری - هشدار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس اطلاعات تحت نظر تهیه کننده است. خبر از کشور بیگانه - تا تاریخ 8 آبان 1358 در بایگانی ضبط شود. تمام اجزاء گزارش طبقه‌بندی و قیود کل سند را دارا می‌باشند.

سند شماره (14)⁽¹⁾سری 8 آبان 58 اطلاعاتی از: لندن 19102 به: رئیس رونوشت برای عمان، بیروت، قاهره، دمشق، جده، ............... ریاض، تهران، تل‌آویو هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است خبر کشور بیگانه - اطلاعاتی - زی. آر. واهو جزئیات تکمیلی: زی. آر. واهو برای مرور در اداره (امور ایران - م) سازمان اطلاعاتی انگلستان از ............... با کنترلهای حساس برای منبع ...............

شماره گزارش از حوزه فعالیت: 74357- OEL. به رابط سازمان اطلاعاتی همکار داده نشود. بدون نام برای ثبت در فهرست بایگانی ............... تا تاریخ 8 آبان 78 در بایگانی ضبط شود.

فعالیت کردهای عراق

سند شماره (15) طبقه‌بندی گزارش: سری هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است - غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای مشاوران یا مشاوران پیمانکار.

منبع: یک سازمان رسمی اسرائیلی از منبعی که گفته‌اند «نزدیک به محافل دولتی عراق است، قابلیت اطمینان به وی سنجیده نشده است».

کشور: عراق، ایران موضوع: فعالیت کردهای عراق (تاریخ اطلاعات: اوائل مهر 1358) 1- هر هفته دولت عراق از طریق قبایل کرد سورژیل که حکم «سواره‌نظام» دولت عراق را دارند، کمکهای نظامی و غیره برای کردهای ایران ارسال می‌کند. (توضیح سازمان اسرائیلی: اینها یعنی آن سواره‌نظام، واحدهای مسلح اکرادی هستند که بغداد آنها را تحریک نموده است) کردهایی که در ایران مجروح می‌شوند، توسط دولت عراق به بیمارستانهای نظامی و غیرنظامی در شمال عراق خصوصاً ناحیه سلیمانیه انتقال داده می‌شوند. بیمارستانهای نظامی و غیر نظامی نواحی رشدار و رانیه مملو از مجروحین سوختگی است. دولت عراق همچنین به کردهای عراق اجازه می‌دهد، که اسلحه گرفته و سپس به ایران بروند تا علیه رژیم رهبر ایران آیت‌اللّه خمینی بجنگند. هر کردی در عراق می‌تواند به جنگ در ایران بپیوندد، به شرط اینکه مقامات عراقی را در جریان قرار دهد. مقامات رسمی نیز پس از دریافت اسلحه می‌توانند به ایران بروند. (توضیح سازمان اسرائیلی: این گفته به نظر اغراق‌آمیز می‌آید.) 2- به خانواده‌های کرد ایرانی اجازه داده شده که وارد عراق شوند. دولت عراق در نواحی حلبچه و پنجوین امکاناتی مانند اردوگاههای ویژه دارای بیمارستانهای کوچک برپا کرده است. به آنها هر روز پول و غذا داده می‌شود. تمام اعضای رهبری بارزانیها که اخیراً به عراق بازگشتند از کمک دولت عراق برخوردار شدند. به آنها خانه‌هایی در بخش المنصور بغداد، اتومبیل شخصی و مبلغی پول داده شد.

انتخاب شهر محل اقامت نیز به خودشان واگذار شد.

3- فعالیت افراد جلال طالبانی در نواحی شمالی اکنون کاملاً متوقف شده، چون تمام مردان مسلح همراه کردهای ایران مشغول فعالیت علیه رژیم خمینی می‌باشند. مذاکرات بین دولت عراق و دبیرکل حزب دموکرات کردستان ایران عبدالرحمن قاسملو با موفقیت انجام شد. قاسملو با افراد طالبانی همکاری نمود.

4- به دست آمده در: اسرائیل، تل‌آویو (10 آبان 1358 شماره از حوزه عملیاتی - NEV- 2397).

5 - حوزه انتشار: سفارتخانه تل‌آویو. فرستاده شد به تهران، عمان، بیروت، قاهره، اسلام‌آباد، جده، کراچی، کویت، منامه، دهلی‌نو.

تا تاریخ 10 آبان 78 در بایگانی ضبط شود.

محل کنونی تیمسار عزیزاللّه پالیزبان

سند شماره (16) طبقه‌بندی گزارش: سری 79- 19268/315- TDFIRDBتوزیع: 11 آبان 1358 این یک گزارش خبری است که مورد سنجش نهایی اطلاعاتی قرار نگرفته است.

هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران و یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده است.

کشور: ایران منبع: یک سازمان رسمی اسرائیل (تاریخ اطلاعات: اواخر مرداد - شهریور) موضوع: محل کنونی رئیس پیشین ............... تیمسار عزیزاللّه پالیزبان 1- رئیس پیشین رکن 2 نیروهای مسلح ایران تیمسار عزیزاللّه ............... پالیزبان در اواخر شهریور 1358 از ایران به ایتالیا رفت و فعلاً در آنجا زندگی می‌کند. پسر وی ............... پالیزبان نیز همراه همسر و دو فرزندش در ایتالیا اقامت دارد. آنها پاسپورت ایرانی دارند. یک برادر و یک خواهر ............... اخیراً به آمریکا رفته‌اند. تیمسار پالیزبان تا پیش از عزیمتش از ایران اکثر اوقات خود را در ناحیه...... گذرانده بود.

(توضیح ستاد: گزارش 04/315- TDFIRDB مورخ ............... اسفند 1357 از یک منبع عموماً قابل اطمینان نقل می‌کرد که پس از انقلاب تیمسار پالیزبان از دستگیری توسط «کمیته» آیت‌اللّه روح‌اللّه خمینی گریخته و مردان قبیله‌ای کرد او را مخفی داشته‌اند. از آن هنگام شایعات متناوبی شنیده شده که تیمسار پالیزبان مشغول تشکیل یک نیروی چریکی کرد به قصد سرنگونی دولت اسلامی است.) 2- به دست آمده در: اسرائیل، تل‌آویو (9 آبان 1358) 3- انتشار از حوزه فعالیت: سفارتخانه تل‌آویو: فرستاده شد به تهران، رم، پاریس، لندن.

طبقه‌بندی گزارش - سری - هشدار - شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس خبر تحت نظر تهیه کننده است.

بازگشت کردهای عراقی جابه جا شده به موطن اصلی خود در شمال عراق

سند شماره (17) طبقه‌بندی گزارش: سری هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران و یا مشاوران پیمانکار - پخش و اقتباس اطلاعات تحت نظر تهیه کننده کشور: عراق (تاریخ خبر: اوائل‌آبان 1358) منبع: یک بازرگان عرب خوش موقعیت که در بین شخصیتهای سیاسی و نظامی عراق رابطهای تأیید شده‌ای دارد. حد اطمینان به گزارشهای وی تعیین نشده است.

موضوع: بازگشت کردهای عراقی جابه جا شده به موطن اصلی خود در شمال عراق 1- در خلال اواخر تابستان 1358 طی یک مبارزه دولت عراق به قصد خنثی‌سازی جنبش خودمختاری کردها، 000/10 کرد عراقی که چند سال گذشته را در مناطقی واقع در جنوب عراق، ............. بغداد، حله، بصره، عماره و کربلا به زور اسکان داده شده بودند، به محل اصلی سکونت خود در شمال عراق بازگردانده شدند. در اینجا، دولت بعثی خانه‌هایی (در بعضی موارد خانه‌های خودشان را که پس از جابجایی اولشان متروک مانده‌اند و همچنین اعانه غذایی و مالی) در اختیارشان می‌گذارد تا آنها را تا هنگامی که به راحتی اسکان نیافته‌اند، قادر به گذران زندگی کند.

2- دولت مرکزی بعث عراق، با این تدبیر آشتی‌جویانه‌ای که ............... اقلیت کرد خود ...............

قصد دارد، کردهای مبارز را به حمایت از دولت صدام حسین در هرگونه دعوای آتی با ایران وادارد (اظهار نظر حوزه فعالیت: رجوع کنید به گزارش 79- 17 ؟؟ 17/315- TDFIRDBاز همین منبع که درباره جابجایی محل سکونت تقریباً ............... هزار پناهنده کرد ایرانی در عراق بود که از آنها نیز به عنوان یک نیروی شبه‌نظامی در خصومتهایی که آخرالامر با دولت ایران در خواهد گرفت، استفاده شود.

3- به دست آمده در: (7 آبان 1358) 4- حوزه انتشار: فرستاده شد به عمان، بیروت، قاهره، دمشق، اورشلیم، جده، کویت، تهران.

طبقه‌بندی گزارش: سری هشدار - شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار ...............

تا تاریخ 8 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود ............... تمام اجزاء گزارش طبقه‌بندی و قیود کل سند را دارا می‌باشند.

سند شماره (18)⁽¹⁾سری 8 آبان 58 اطلاعاتی از: عمان 48193 (به کفالت شوئلکه) به: رئیس رونوشت، بیروت، قاهره، دمشق، اورشلیم، جده، کویت، تل‌آویو، ریاض، تهران،پاریس هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. اطلاعاتی جزئیات تکمیلی: زی. آر. واهو برای مرور ستاد. بدون اقدام عملیاتی.

منبع: سی. یو. میرث / ا (هویتی که به ستاد اعلام شد) (یک‌جانبه).

شماره از حوزه فعالیت 24942 ............... N. داشل به دست آورده به رابط سازمان اطلاعاتی همکار داده نشود.

توسط (مأمور شماره) 037650 طبقه‌بندی شده.

هدف: اس - ا- آ شماره پرونده بعداً تعیین شود. لندن برای کیلتایگر. پاریس برای پرستراو و ...............

بایگانی: 3013027 سند شماره (19) تاریخ: 19 مهر 58 اعضاءسری از: تهرانبه: رئیس هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است.

اس. دی. بلید⁽²⁾

این سند از نوار تایپ به جای مانده در قرارگاه سیا در تهران پیاده شده و چون هنوز به اتاق مخابرات نرفته بود شماره و تاریخ نخورده است.

مطبوعات نیز تهدیداتی به همین مضمون درج کرده‌اند. قرار است طرحهای مربوطه در هفته آینده به اجرا درآیند. مابقی پیام گزارش حمله 17 مهر علیه نیروهای پاسداران از طرف کردها و دیدار چمران وزیر دفاع از کردستان به دنبال این حمله بود، که تمام آنها به طور مفصل در وسایل ارتباط جمعی محلی گزارش شده است.

2- پرونده (..............) 873- 201 تا تاریخ 19 مهر 78 در بایگانی ضبط شود.

تماماً سری

توجه تیمسار مبصر به مخالفین تبعیدی منجمله یک رهبر کرد که ارتش کوچک دارد

سند شماره (20) طبقه‌بندی گزارش: سری 19095/315/79- TDFIRDB توزیع: 11 آبان 1358 این یک گزارش خبری است که از لحاظ اطلاعاتی مورد سنجش نهائی قرار نگرفته است.

هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران و یا مشاوران پیمانکار - پخش منحصراً برای مخاطبینی که نامشان در پاراگراف آخر فهرست شده.

کشور: ایران (تاریخ خبر: مهر 1358) منبع: یک مقام پیشین ایرانی که قابلیت اطمینان به وی معین نگردیده. او به اخبار ذیل دسترسی خوبی داشت.

موضوع: توجه تیمسار مبصر به مخالفین تبعیدی منجمله یک رهبر کرد که ارتش کوچک دارد 1- در روز جمعه 27 مهر 1358 تیمسار منوچهر هاشمی، رئیس پیشین بخش ضد اطلاعات سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) که اینک منحل شده است، تیمسار عزت افشایی رئیس پیشین ساواک استان آذربایجان غربی و سایر مأموران سابق ساواک با تیمسار محسن مبصر رئیس سابق پلیس کشوری ایران در لندن ملاقات داشتند. تیمسار مبصر درباره ضرورت تشکیل جنبش برای مقابله با دولت اسلامی جدید ایران صحبت نمود، که از تشکل ایرانیان مقیم خارج به وجود بیاید. او فکر می‌کند که طرفداران شاپور بختیار نخست‌وزیر سابق ایران تشکل کافی برای ایجاد یک جنبش پایدار را ندارند و این جنبش جدید باید تمام افسران و ایرانیان شناخته شده مقیم لندن را متشکل کند. (توضیح ستاد: اخباری که از گزارش دیگر موجود است حاکی از آنند که مبصر در حمایت از بختیار فعال بوده است).

2- تیمسار مبصر به آن گروه کوچک گفت که رهبر جافها که یک قبیله بزرگ کرد می‌باشند، اخیراً دیداری از لندن داشته و با تیمسار مبصر ملاقات نموده است. (توضیح منبع: این رهبر کرد با بختیار نیز تماس داشته است). این رهبر کرد یک ارتش کوچک 1500 نفره دارد، که مجهز به مسلسل و تفنگهایی می‌باشد که در مرز ایران و عراق استقرار دارند. او به حمایت مالی احتیاج ندارد، اما محتاج متخصصین نظامی - حداقل به تعداد دو یا سه افسر که بتوانند ارتش او را تعلیم دهند، می‌باشد. این رهبر کرد ............... برای تعلیم افسران و بستگانش در عراق چون او قویاً توسط دولت عراق حمایت می‌شود.

تیمسار مبصر در فکر اعزام سرهنگ حسن شاملو که چترباز و فرمانده سابق یک گروه ضدتروریست در نیروهای زمینی بوده است، تا یکی از مربیان باشد. سرهنگ شاملو یک افسر ایرانی است که اخیراً از ایران به لندن رفت. (اظهارنظر منبع: سرهنگ شاملو، به دلیل اینکه به سهولت توانست ایران را ترک کند، مظنون به همکاری با رژیم جدید است. او تنها پس از آنکه از مظنونیت به همکاری با نیروهای آیت‌اللّه خمینی تبرئه گردد، به آن رهبر کرد معرفی خواهد شد).

3- به دلیل احتیاجی که اخیراً به وحدت کردها پیش آمده، این رهبر کرد ناچار شد به حزب دمکرات کردستان به پیوندد. با این وجود او درخواست کرده که خود رهبر جنبش کردها شود و حزب دمکرات به او به پیوندد. او همچنین درخواست کرده که یک سازمان جدید اطلاعاتی در لندن تشکیل شود، تا برای

مقابله با دولت اسلامی اطلاعات گرد آورد. او تصور می‌کند پس از آنکه ارتش وی تعلیم یافت و او اطلاعات کافی برای شروع یک حمله علیه رژیم خمینی گرفت، باید یک حمله همزمان در سرتاسر ایران یا حداقل در چند استان صورت پذیرد. (توضیح منبع: تیمسار مبصر فکر می‌کند که این رهبر کرد سعی دارد با اقدام به کسب حمایت یک دولت غربی نقش ملامصطفی بارزانی را ایفا کند).

4- انتشار از حوزه فعالیت: فرستاده شد به لندن، تهران، پاریس، آنکارا، استانبول.

5 - انتشار از واشنگتن:

به وزارت خارجه منحصراً برای مدیر اطلاعات و تحقیقات، به سازمان اطلاعات دفاعی منحصراً برای مدیر سازمان اطلاعات دفاعی طبقه‌بندی گزارش: سری - هشدار - شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - غیر قابل رؤیت برای بیگانگان - غیر قابل رؤیت برای پیمانکاران یا مشاوران پیمانکار- تا تاریخ 11 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود ............... تمام اجزاء گزارش طبقه‌بندی و قیود کل سند را دارا می‌باشند.

سند شماره (21)⁽¹⁾به کلی سری اومبرا 11 آبان 1358 کانال ویژه از: کانال ویژه واشنگتن 36594به: کانال ویژه تهران اخطار - شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است.

متن زیر به عنوان 79- 65173/آ. آ/ 3 انتشار یافت.

از: وابسته دفاعی عراق در لندنبه: وزارت دفاع بغداد.........

از عاید (1) به علی (1) شاپور بختیار پسرعموی خود رستم بختیار را به لندن فرستاده تا با سردار⁽²⁾ملاقات کرده و درباره مسئله تماسی که از طرف برزان (2) با بختیار صورت پذیرفت، مذاکره نماید.

این ملاقاتی که برزان با بختیار داشت، یک روز پس از ملاقات ما با بختیار روی داد. ملاقات با برزان سه ساعت طول کشید و برزان موافقت کرد به هیئت اعزامی بختیار از هر طریق، یاری نماید.

بختیار موافقت کرد که 30 افسر با خود ببرد.

او طی ده روز آینده عازم عراق خواهد شد.

زیرنویس (1) بیشتر شناخته نشد.

(2) امکان دارد مسعود بارزانی رئیس حزب دموکرات کردستان ایران باشد.

تا تاریخ 11 آبان 1378 در بایگانی ضبط شود.

تماماً به کلی سری به کلی سری

کتاب سی و سوم

غیرمتعهدها

در پی انتشار اسناد لانه جاسوسی در رابطه با افغانستان و افشای جنایات مشترک آمریکا و شوروی در این کشور مسلمان، اینک به افشای اسناد لانه جاسوسی پیرامون جریانی که با صورت ظاهری یک سازمان مستقل بین‌المللی صحنه برخورد و هدایت جریانهای روسی و آمریکایی می‌شود، می‌پردازیم، سازمانی که به عنوان یک جنبش ضداستعماری و با دعوی عدم وابستگی به بلوکهای موجود جهانی کار خود را شروع کرد، ولی در اثر گذشت زمان رفته رفته از سیاستهای بلوک مختلف رنگ گرفت و اینک به جرأت می‌توان گفت مجموعه کوچکتری است از نمونه سازمان ملل با این تفاوت که سیاستهای قدرتهای استکباری جهانی اینجا به جای اینکه مستقیما اعمال شوند، به توسط واسطه‌های مختلف به نسبت درجات وابستگی و حرف شنویشان از ارباب خود پیاده می‌شوند. در میان این کشورها حتی کسانی که جزء بنیانگذاران اصلی بودند، عده‌ای اینک از تحت‌الحمایه‌های مستقیم آمریکا هستند و بقیه نیز علیرغم ادعای پایبندی به اصول عدم تعهد در خفا با شیطان بزرگ همدل و هم‌جهت کشتی این معرکه فریب را به پیش می‌برند.

اسناد حاضر عمدتا پیرامون تلاشهای به اصطلاح دیپلماتیک شیطان بزرگ برای رقابت با ابرقدرت شرق در رابطه با اجلاس ششم سران کشورهای عضو نهضت عدم تعهد در کوبا می‌باشد.

آمریکاییها نگران آن هستند که مبادا جریانی که توانسته‌اند بر آن سوار شوند و آنرا مهار کنند اختیارش به دست رقیب بیفتد و کلامی در عرصه جهانی در مخالف با سیاستهای شیطان بزرگ گفته شود. بلی حتی کلامی! چرا که این گونه قطعنامه ولو شدیدترین و تندترین تصمیمات هم در آن گنجانده شود، هرگز جامه عمل نخواهد پوشید، آن گونه عملی که راهگشای مستضعفین باشد، یعنی کسانی که بار اصلی این تعهدها به شرق و غرب را به دوش می‌کشند.

بر این اساس آمریکای جنایتکار تمام هم و غم ایادی و کارگزارانش را برای مواجه با این کنفرانس و کشاندن آن به سمتی که منافع وی خدشه‌دار نشود! بسیج می‌کند. در این رهگذر به خوبی می‌توان نقاط اساسی به اصطلاح منافع آمریکا را دریافت.

رژیم صهیونیستی: آمریکا نگران است که مبادا قرار داد به اصطلاح صلح دست پرورده‌اش در کمپ دیوید مابین مصر و رژیم صهیونیستی مورد حمله قرار گیرد.اساسا آمریکا تلاشهای وسیعی را به کار می‌گیرد، تا مبادا موجودیت رژیم صهیونیستی در پی این اجلاس مورد سؤال قرار گیرد و با نگرانی تمام اظهار نظر می‌کند که پیش‌نویس دوم ارائه شده از سوی کوبا را می‌توان «فریادی برای نابودی اسرائیل به

حساب آورد.» در اینجا باید برادران عرب مسلمان را به این نکته توجه داد که چه کسی پشت سیاستهای تجاوزکارانه رژیم نژاد پرست صهیونیست قرار دارد، و همه جانبه از آن پشتیبانی به عمل می‌آورد.

کمکهای نقدی و غیرنقدی که بالغ بر میلیاردها دلار می‌شود، همه ساله از سوی کدام کشور به رژیم غاصب قدس عزیز هدیه می‌شود و اینجا در کنفرانس سران عدم تعهد کدام کشور تمامی امکانات سیاسی و دیپلماتیک خود را برای ممانعت از محکومیت رژیم اشغالگر قدس فراهم می‌آورد. با این حساب چگونه می‌توان از رژیمهایی که از روابط کاملاً صمیمانه با آمریکا برخوردارند، پذیرفت که در صف مبارزه با رژیم صهیونیستی قرار دارند. وزیر خارجه بحرین در حالی که گویی بسیار متأسف است به سفیر آمریکا می‌گوید در این کنفرانس عدم تعهد به علت اینکه آمریکا به عنوان دشمن حقوق فلسطین نشان داده شده، در پی آن نتوانسته است همراه با دیگر همقطارانش در مورد هیچ مسئله‌ای از آمریکا حمایت کند. آیا دیگر بهتر از این می‌شود مددکار اشغالگران قدس بود.

مصر: حاکمان فاسد و فاجر مصر، پاداش خیانت خود به آرمان فلسطین و رهایی قدس را با پشتیبانی همه جانبه آمریکا برای جلوگیری از اخراج از جنبش عدم تعهد دریافت می‌کنند. در این زمینه حمایت کشورهای آفریقایی و همراهی کشورهای مدعی استقلال چون هند و یوگسلاوی با آمریکای جنایتکار قابل توجه است.

آمریکا همچنین در پی آن است که نسبت به جنایات او در آمریکای لاتین، پورتوریکو و نیکاراگوئه اشاره نشود و گویا تا حدودی هم موفق می‌شود. این موفقیت را نیز مرهون تلاشهای کشور غیرمتعهد! پرو می‌باشد.

در رابطه با آسیای جنوب شرقی و کامبوج شیطان بزرگ به پیروزی دست می‌یابد، چرا که در بیانیه از ویتنام بطور ضمنی انتقاد می‌شود! در اقیانوس هند نیز آمریکا نگران آن است که به خاطر لشکرکشی و وجود گسترده نیروهای نظامی خود با انتقاد روبرو به شود، ولی متحدین غیرمتعهد نفوذ خود را بکار می‌گیرند و آخرالامر تمام عبارات یک جانبه‌ای که در رابطه با آمریکا در بیانیه آمده بود حذف می‌شود و کلمات مبهم و کلی جای آنها را می‌گیرد.

شیطان بزرگ همچنین درصدد آن است که نهایت حمایت از رژیمهای نژادپرست دست نشانده‌اش چون رودزیا و آفریقای جنوبی به عمل آید و.....

به هر حال آنچه که از همه این تلاشها بر می‌آید رقابتها و جدالی است که مابین حامیان غرب و شرق وجود دارد و تنها چیزی که مطرح نیست عدم تعهد و عدم وابستگی است، چرا که اصول بنیادین تفکر تشکیل‌دهندگان این جنبش نمی‌تواند لحظه‌ای عدم اتکاء به یک قدرت بزرگ خارجی را متصور شود، که تداوم بقایشان در گروه همین وابستگی است. به راستی آیا جز کسانی که در مقابل نیروی لایزال الهی خاشع و خاضعند و به سنن باری تعالی متعهدند می‌توانند در برابر قدرتهای رنگارنگ استکباری احساس استقلال و بی‌نیازی نمایند. چگونه است که رژیم صهیونیستی عراق هم در میان غیرمتعهدهاست، کسی که با تعهد در مقابل تمام شیاطین اینگونه به آتش‌افروزی و تجاوز مشغول بوده و هست و هیچ نیروی غیرمتعهدی ندایی بر نمی‌آورد و جالب است که در میان اسامی غیرمتعهدها به افغانستان و مصر و عربستان و ........ نیز برمی‌خوریم. تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.

اسناد این مجموعه در دو بخش تدوین شده که یک بخش متعلق به اسناد وزارت خارجه و بخش دیگر

مربوط به اسناد سیا است.

به امید نصرت اسلام و مسلمین و برپایی حاکمیت مستضعفین متعهد به خدا و غیرمتعهد در برابر تمامی مستکبرین.

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام

هندوستان و جنبش عدم تعهد

سند شماره (1) از: سفارت آمریکا در دهلی نو. شماره 7852 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه به: وزارت خارجه واشنگتن دی - سیتاریخ: 18 اردیبهشت 58 رونوشت برای کنسولگری آمریکا در بمبئی سفارت آمریکا در پکن، کلمبو، داکا، بلگراد، دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاوانا، سفارت آمریکا در اسلام‌آباد، کابل، کاتماندو، کلکته، مسکو، کنسولگری آمریکا در مدرس، دفتر نمایندگی آمریکا در سازمان ملل نیویورک، سرفرماندهی اقیانوس آرام، سفارت آمریکا در تهران؛ سرفرماندهی اقیانوس آرام برای مشاور سیاسی.

عطف به: الف - وزارت خارجه 41933، ب - بلگراد 1967، ج - هاوانا 1861، د - دفتر نمایندگی در سازمان ملل 1277 موضوع: هندوستان و جنبش عدم تعهد (به تمام گیرندگان ارسال نشده) 1 - (خیلی محرمانه - تمام متن) 2 - خلاصه: به نظر هندوستان، جنبش عدم تعهد در حال گریز از یک «مرحله بحرانی » است اما به گفته دبیر مشترک MEA (سازمان ملل) آقای م. دابی، هند امیدوار است میانه‌روهای جنبش بتوانند ماجراجویی کوبا را مهار کنند. دولت هندوستان اینک با یوگسلاوی و سایر اعضای همفکر مشغول همکاری صمیمی است تا با تشدید مقررات اداری جنبش عدم تعهد آزادی عمل کوبا به عنوان رئیس را محدود کنند. نخست‌وزیر هندوستان دسای به کوباییها اخطار کرده که جنبش عدم تعهد باید خصیصه استقلال خود را حفظ کند. دولت هند فکر می‌کند که در نتیجه این گفتگوهای «فوق‌العاده صریح» کوباییها «خیلی محتاط» شده‌اند و اینک از موضع رودرویی ایدئولوژیک عقب‌نشینی می‌کنند. هندوستان به تمامی اعضای جنبش اصرار می‌کند که در اجلاس نهائی هاوانا شرکت کنند، اما احساس می‌کند که شروع یک «مبارزه» علیه کوبا ممکن است ذاتا محکوم به شکست باشد، این مسئله‌ای است که در مورد «جزئیات و اسلوب» آن هند با یوگسلاوی اختلاف‌نظر دارد.

مسائل اصلی که در حال حاضر جنبش عدم تعهد با آنها مواجه است شامل این موارد می‌شوند:

اخراج مصر (هندوستان قویا با آن مخالفت خواهد کرد و فکر می‌کند در این زمینه موفق شود)؛ اختصاص یک صندلی برای هیئت نمایندگی کامبوج (تا هنگام جلسه دفتر هماهنگی جنبش در کلمبو دولت هند تصمیمی نخواهد گرفت)؛ عضویت پاکستان (هند از آن حمایت خواهد کرد، اما کوبا به نفع افغانستان با آن مخالفت خواهد کرد)؛ ورود ایران (درخواست‌نامه آن هنوز دریافت نشده اما به ایرانیها اطمینان داده شده که از حمایت گسترده‌ای برخوردار خواهند شد). هند فکر می‌کند که کوبا با کوشش بولیوی برای ارتقاء وضع خود در جنبش مخالفت می‌کند، اما یقین ندارد که کوبا چگونه می‌خواهد، با مسئله گوانتانامو برخورد کند.

دابی تأکید کرد که علیرغم تغییری که در سال 1977 در دولت حاصل شد، تعهد هندوستان به جنبش عدم تعهد ثابت مانده است. چنان که وی گفت، اگر تغییری هم روی داده باشد این است که هندوستان در مجامع جنبش عدم تعهد کارآمدتر شده، چون جاناتا پایبند عدم تعهد «اصیل» می‌باشد. توصیه شخصی دابی این

بود که ایالات متحده سعی کند این گمان را تخفیف دهد که ایالات متحده و چین از گروه اعضای مخالف کوبا حمایت می‌کنند و از مبالغه پیرامون مشکلات میانه‌روها در برابر کوبا اجتناب ورزد، چون این کار فقط ممکن است اوضاع را بدتر کند. هندوستان ظاهرا اطمینان دارد که می‌تواند نقش متعادل‌کننده را ایفا کند و از اینکه کوبا جنبش عدم تعهد را به اردوگاه سوسیالیسم بکشاند، جلوگیری کند. (پایان خلاصه).

3 - نگرانیهای هندوستان: طی ملاقات 14 اردیبهشت مأموران سفارتخانه با دابی، یکی از مجربترین دیپلماتهای دولت هند در زمینه امور غیرمتعهدها، ارزیابی صریحی از جنبش ارائه نمود، به نظر ما این یکی از مفیدترین ملاقاتهایی بوده که بعد از مدتی درباره این موضوع با هندیها داشته‌ایم. دابی بی‌تکلف اظهار داشت که جنبش عدم تعهد از یک «مرحله بحرانی» گذر می‌کند. مسائل جدید نیستند، اما به شکل ظریفی دوباره مطرح شده‌اند. آنها از این قرارند (الف) تمایل بعضی کشورها (کوبا و متحدانش) به انحراف جنبش در یک جهت خاص (ب) منافع ملی ناهمگون کشورهای عضو. دابی خاطرنشان ساخت که کوبا آشکارا از همبستگی جنبش با بلوک سوسیالیست حمایت کرده است. طرفداران عدم تعهد«اصیل» (هند، یوگسلاوی و متحدانشان) برای دفع این پیشنهاد زحمات زیادی کشیده‌اند، اما تاکنون موفق بوده‌اند. دابی به موفقیت هند برای «بازگرداندن تعادل» در اجلاس وزرا در بلگراد و تاحدی در ماپوتو اشاره کرد، کار خیلی بیشتری باید انجام گیرد، خصوصا برای اجلاس نهائی هاوانا، اما تلاش همچنان ادامه دارد.

4 - دفتر هماهنگی غیرمتعهدها: دابی اذعان داشت که بین میانه‌روهای جنبش این نگرانی وجود دارد که پس از اجلاس نهائی کوبا از اختیارات خود به عنوان رئیس استفاده کرده و به منافع سایر اعضاء توجه ننماید و از طریق اعمال نفوذ در دفتر هماهنگی موضع خود را پیش ببرد. وی گفت که هند و یوگسلاوی با هم همکاری دارند، تا تأثیر این مسئله را به حداقل برسانند. او اظهار اطمینان نمود که بعضی از پیشنهادهای مندرج در بند 15 که هند و سایر میانه‌روها از آنها طرفداری می‌کنند، در اجلاس نهائی به تصویب خواهد رسید، او احتیاط را کنار گذارد و اظهار داشت که کوبا پیشنهاد توسعه دفتر را خواهد پذیرفت، هرچند که احتمالاً بیش از 30 عضو قبول نخواهد کرد. کوباییها خواهند دید که مقاومت در برابر این پیشنهاد که جلسات دفتر هماهنگی باز باشند (یعنی هر عضوی که خواست بتواند شرکت کند) سخت می‌باشد. معذالک، دابی پیش‌بینی می‌کند که کوبا قویا با کوششهایی که برای محدود ساختن اختیارات تصمیم‌گیری دفتر هماهنگی به عمل می‌آیند، مخالفت ورزد (این کار را با ارجاع مسائل عمده جنبش به مجامعی که تمامی اعضای جنبش شرکت دارند، انجام خواهد داد) یا با کوششهایی که برای ایجاد امکان انتخاب سه معاون منطقه‌ای صورت می‌گیرند (که یکی از پیشنهادهای اصلی دولت هند است) مخالفت کند. به علاوه، کوبا به سختی با هر اقدامی در جهت توضیح مجدد و تقویت اصل اجماع مبارزه خواهد کرد.

5 - جدا از کوششهایی که برای محدود ساختن اختیارات کوبا به عنوان رئیس صورت گرفته، به گفته دابی هندوستان برای کوبا این را «خیلی روشن» ساخته که حفظ موضع عدم تعهد جنبش امری اساسی است. جنبش باید مستقل و وفادار به اصول اساسی خود باشد. دولت هند تأکید کرده که اگر جنبش بخواهد در مورد مسائل بین‌المللی کلیدی مثل خلع سلاح (جهانی) که از صفوف ایدئولوژیکی فراتر می‌روند، کارایی داشته باشد باید حتما واجد این شرایط باشد. دابی اشاره داشت که نخست‌وزیر هند دسای در مذاکره‌اش پیرامون این مسئله و سایر مسائل با هیئت کوبایی که جهت دعوت رسمی هند به اجلاس نهائی

در 4 و 5 آوریل به دهلی نو آمده «فوق‌العاده صریح» بود. وی گفت در نتیجه «گفتگوی بی‌ملاحظه و بی‌پرده» نخست‌وزیر، کوباییها «خیلی محتاط» شده‌اند، بنابر اخبار بعدی که دولت هند از هاوانا دریافت داشته، کوباییها اینک از تبلیغ این ایده که بلوک سوسیالیست متحد طبیعی جنبش عدم تعهدند، دست می‌کشند. با اصرار دسای، کوباییها موافقت کردند که در صدور دعوتنامه برای اجلاس نهائی تبعیضی نباشد، این موضعی بود که دولت از پیش اتخاذ کرد تا از مصر حفاظت کرده باشد.

6 - اجلاس هاوانا: دابی دوباره موضع مشهور هند را مطرح کرد که تمام اعضای جنبش باید در اجلاس حاضر شوند. و با لحن محکمی که تعجب‌آور بود، تأکید کرد که «جنبش به کوبا تعلق ندارد، بلکه متعلق به ماست (منظورش از ما هند، یوگسلاوی و سایر مدافعان عدم تعهد» اصیل بود). بنابراین میانه‌روهای جنبش باید برای دفاع از جنبش در هاوانا قوای خود را جمع کنند تا مبادا کوبا بتواند با قصور و کوتاهی بر آن استیلا یابد. دابی افزود در صورتی که این امر روی دهد به منافع کشورهای سوسیالیست نیز لطمه خواهد خورد. در حالی که آنها فعلاً از اینکه جنبش غیرمتعهدها تا حدی از مقاصد آنها مثل ضدیت با امپریالیسم حمایت می‌کند منفعت می‌برند، اگر قرار باشد که جنبش فقط ابزار دست کوبا و متحدان رادیکالش بشود، دیگر چنین منفعتی را نخواهند برد. وی گفت در مقابل این شیوه کوبا که می‌خواهد با آتش بازی کند باید مقاومت شود، اما شروع یک «مبارزه» علیه کوبا ذاتا محکوم به شکست است. در این رابطه بین هند و یوگسلاوی اختلافی در زمینه «جزئیات و اسلوب» وجود دارد، اما دو کشور در اصول کاملاً با هم متحدند. دابی ریشه این اختلاف را که به نظر او جزئی است، نگرانیهای امنیتی یوگسلاوی در برابر اتحاد شوروی و کشورهای بلوک شرق که بیشتر تمایل دارند، کوبا را هم جزو آنها به حساب آورند، دانست.

7 - مسائل اصلی: دابی گفت که در مورد مسائل سیاسی اصلی که هند همواره توصیه نموده باید در مجامع دیگری مثل سازمان ملل، سازمان وحدت آفریقا، اتحادیه عرب و غیره مطرح شود به ناچار اختلافاتی بین اعضای جنبش روی می‌دهند. هند همان توصیه را در کلمبو و اجلاس هاوانا دوباره خواهد نمود، اما می‌داند که نمی‌توان از همه مشکلات دوری گزید در رأس مبرمترین مسائلی که اینک در برابر جنبش عدم تعهد قرار دارند مسائل ذیل می‌باشند:

کرد. بنابراین هند مخالفت هرگونه اقدام قبلی در مورد این مسئله در نیویورک می‌باشد.

8 - تعهد هندوستان: دابی گفت که علیرغم تغییری که در سال 1977 در دولت حاصل شد پایبندی هند به جنبش عدم تعهد ثابت مانده است. اگر چه گاهی اوقات اتهاماتی برخلاف آن ایراد می‌شود، ولی دابی استدلال کرد که این فقط انعکاسی از سیاست داخله است. وی گفت اگر تغییری هم روی داده باشد این است که هند در دوران جاناتا در امور جنبش کارآمدتر هم شده است. اینک مسائل به دقت بر اساس مراتبشان (یعنی با توجه به عدم تعهد «اصیل») بررسی می‌شوند، وی تلویحا گفت این شیوه‌ای هست که خانم گاندی همیشه آن را دنبال نمی‌کرد.

9 - نقش ایالات متحده: پرسیده شد در مقطع بحرانی فعلی، به نظر او آمریکا باید چه موضعی در قبال جنبش عدم تعهد اتخاذ کند، دابی اشاره داشت که بین بعضی اعضای جنبش این احساس وجود دارد که آمریکا و چین پشت سر گروهی که با کوبا مخالفت می‌کنند، هستند. وی گفت، وزیر خارجه کوبا مالمیرکا در انتشار این قضیه در جلسه وزرا در بلگراد در سال 1978 دست داشته است. دولت هند این را صرف

تبلیغات به حساب می‌آورد، ولی تمام اعضای جنبش حاضر نیستند، این معنا را رد کنند. وی توصیه کرد اگر فرصتی برای تخفیف این گمانها پیش آمد آمریکا باید این کار را بکند. ثانیا دابی هشدار داد که آمریکا نباید پیرامون مسائل و مشکلاتی که جنبش عدم تعهد در برابر کوبا دارد، مبالغه نماید. این کار فقط می‌تواند اوضاع را وخیمتر کند و به نفع کوبا تمام شود. وی گفت هند، کوباییها را دست کم نمی‌گیرد، اما برای آن حاضر به خدمت هم نیست. او تأکید که میانه‌روها به اعمال فشار ادامه خواهند داد. او اظهار اطمینان کرد که می‌توان بدون قربانی کردن اصول اساسی جنبش عدم تعهد از ایجاد یک شکاف در جنبش اجتناب کرد.

هندوستان که سیاست خارجیش در جنبش مستحکم می‌شود در این مورد خوشبین است و می‌داند که بسیاری از سایر اعضای جنبش نیز همین طور فکر می‌کنند.

10 - نظریه: علیرغم ادامه نگرانی نسبت به مقاصد کوبا در رابطه با جنبش عدم تعهد، هند ظاهرا خوشبین است که می‌تواند تهاجم ایدئولوژیکی کوبا را مهار کند. تأکید سرسختانه دابی به اینکه «جنبش عدم تعهد متعلق به ماست» و هشدار شدید دسای درباره حفظ خصیصه اصلی جنبش حاکی از آن است که دولت هند قویا با هر کوشش کوبا برای استیلا یافتن بر جنبش مقابله خواهد کرد. در عین حال، هند اقدامی برای آشفته کردن اجلاس نهائی هاوانا اتخاذ نکرده است. آنچه در این مورد نامفهوم است این عقیده هندوستان می‌باشد که (الف) یک استراتژی تحریمی زیان‌آور غیر مثمر است و (ب) کوبا برای منفعت خود اقدام به ایجاد شکاف در جنبش نخواهد کرد. هند به جای آنکه برای یک رودررویی آشکار تحریک کند حاضر است در داخل جنبش فعالیت داشته باشد و در عین حال به دنبال جلوگیری از هر فشاری به سوی اردوگاه سوسیالیسم باشد. دولت هند احتمالاً نتیجه گرفته که این برخورد، آن دولت را در موقعیت خوبی قرار می‌دهد تا نقش متعادل‌کننده را ایفا کند که هند به عنوان یک میانه‌روی دارای روابط نزدیک با بلوک سوسیالیست به خوبی می‌تواند آن را انجام دهد. اگرچه کوبا در اجلاس نهایی موقعیت برتری خواهد داشت و می‌توان انتظار داشت که از این فرصت حداکثر استفاده را ببرد، ولی هند در موقعیتی خواهد بود که در جلسه وزرا در دهلی نو سال 1981 تعادل را باز گرداند. این امر، به علاوه اطلاع از اینکه میانه‌روها در جنبش از حمایت چشمگیری برخوردارند، احتمالاً دلیل موضع مطمئن هند در قبال کوباییهاست.

گوهین

خلاصه اطلاعاتی شماره 820

سند شماره (2) از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 137044 طبقه‌بندی: سری به: هیئت نمایندگی آمریکا در سیناتاریخ: 8 خرداد 58 رونوشت برای سفارت آمریکا در: ابوظبی، الجزیره، آنکارا، آتن، دفتر حفاظت منافع در بغداد، سفارت آمریکا در پکن، برازیلیا، بوئنوس آیرس، قاهره کاراکاس، دوحه، کنسولگری آمریکا در بیت‌المقدس، سفارت آمریکا در کویت، لندن، مادرید، منامه، مکزیکو، مگادیشو، مسکو، نیکوزیا، نوآکچوت، پاریس، رباط، تهران،تل‌آویو، تریپولی، تونس، صنعا، نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، وزارت خزانه‌داری.

لندن برای گلاسپی، پاریس برای نیکولاس، مورفی، وزارت دفاع ISA برای رنسام، سایر گیرندگان برای روسای هیئتهای نمایندگی، پکن برای سفیر اشتراوس.

(پاراگرافهای 8 - 1 سری هستند) موضوع: خلاصه اطلاعاتی شماره 820 - 8 خرداد 1358 1 - به دنبال موفقیت در به تعلیق درآوردن عضویت مصر از کنفرانس اسلامی، اعراب تندرو تلاش خود را بر آن متمرکز کرده‌اند، تا بتوانند به انجام همان کار و نتیجه، علیه مصر در نهضت غیرمتعهدها نیز دست یابند. اولین تلاش در اجلاس اوائل ژوئن دفتر هماهنگی نهضت غیرمتعهدها در کلمبو انجام خواهد شد.

2 - آینده به انحراف کشیده شدن موضوع تعلیق در نهضت غیرمتعهدها امیدوارکننده‌تر است.

(الف) رهبران غیرمتعهد میانه‌رو موافقت کرده‌اند، که علیه چنین عملی تلاشهای خود را بسیج نمایند.

(ب) حمایت کشورهای غیرعربی به خصوص آفریقای مادون صحرا از این موضوع بسیار جزئی است.

(ج) کوبا ظاهرا تصمیم گرفته است، این موضوع را چندان پراهمیت جلوه ندهد.

3 - حتی قبل از کنفرانس اسلامی نیز ساف، عراق و سوریه تلاشهای خود را برای به تعلیق درآوردن عضویت مصر در نهضت غیرمتعهدها به منظور قرار دادن آن در برنامه کار دفتر هماهنگی غیرمتعهدها در کلمبو در سطح وزرا هماهنگ کرده بودند. ولی تلاشهای اولیه آنها برای به تعلیق درآوردن مصر در نهضت غیرمتعهدها در دفتر هماهنگی به نتیجه نرسید. در اجلاس آوریل دفتر هماهنگی مصر - - تحت حمایت سری‌لانکا، هند، و یوگسلاوی - - از انتشار نامه به اعضای غیرمتعهدها جهت به تعلیق درآوردن عضویت خودداری کرد.

4 - این شکست مرحله اول سبب شده که بسیاری از سفیران عربی در مورد احتمال موفقیت در به تعلیق درآوردن عضویت مصر در نهضت غیرمتعهدها و سازمان وحدت آفریقا دچار تردید بشوند.

5 - یوگسلاوی و هند از سطوح وزیران خود نمایندگی را به میان اعضای آسیایی و عربی نهضت می‌فرستند تا علیه به تعلیق درآمدن عضویت مصر تلاش نمایند. تیتو در نظر دارد در 31 ماه می از لیبی به منظور فشار وارد آوردن بر قذافی دیدار نماید.

6 - علاوه بر اعتراض اصولی خود نسبت به تعلیق مصر، یوگسلاوی نگران شدت احساسات ضدمصری در میان دیگر اعراب است که ممکن است بلگراد را نیز وادار به حمایت از آنها نماید.

7 - به نظر یوگسلاوی مهمترین مانع برای اخراج مصر از نهضت غیرمتعهدها مخالفت 38 عضو

آفریقایی از 88 عضو نهضت می‌باشد. دلایل موجود حاکی از آن است که اعراب نخواهند توانست آفریقاییها را وادار به پذیرش این موضوع به نمایند و با وجود اینکه متکی به کمکهای اقتصادی، مالی، و غیره، عربی هستند، ولی آفریقاییها نسبت به مسائل خاورمیانه به طور منفی عمل می‌کنند.

8 - موضع کوبا به عنوان یکی از اعضای بانفوذ و میزبان آینده اجلاس نهضت غیرمتعهدها نیز از اهمیت خاصی برخوردار است. معمولاً کوبا نیز به حمایت از تندروهای عربی باید از موضوع تعلیق حمایت کند، و به این ترتیب در برابر تلاش پیشین مصر جهت «اخراج» کوبا از نهضت و تغییر اجلاس هاوانا به اقدام تلافی‌جویانه دست بزند. ولی کوباییها نمی‌خواهند که در رابطه با موضوع تعلیق قرار داشته باشند، چون مایل هستند که اجلاس با موفقیت به پیش رود، یعنی زیادترین تعداد سران دولتها در آن حضور یافته و مسائل اختلاف برانگیز در آنجا حاکم نباشد.

9 - (محرمانه) مصر: سفارت در قاهره گزارش داده است که انتخابات پارلمانی 7 ژوئن سروصدای چندانی به پا نکرد، اگرچه تعداد زیادی نامزد در انتخابات شرکت کرده بودند (1857 نامزد برای 382 کرسی پارلمانی) محدودیتهایی که وسیله وزیر کشور در مورد مبارزات انتخاباتی تعیین شده از قبیل محدودیت مالی غیر معقول باعث شده که نامزدها نتوانند به خوبی با توده‌های مردمی تماس بگیرند. حزب دموکراتیک ملی سادات مجلس را کاملاً پاکسازی کرده و به جای 103 عضو پیشین اعضای حزبی خود را که تحصیلکرده‌تر و جذاب‌تر نیز هستند، قرار داده است. ولی با افزایش زیاد تعداد نامزدها گمان نمی‌رود که حزب دموکراتیک ملی بتواند موفقیتی مشابه دور اول را کسب نماید، به خصوص که نتوانسته است به ایجاد یک سازمان تحت حمایت توده‌ها دست بزند. سفارت ما خاطرنشان ساخته است که تقاضای دولت برای در دسترس قرار گرفتن رسانه‌های گروهی توسط مخالفین تحقق نپذیرفته است، و تصرف مرکز تبلیغات حزب چپگرا در این اواخر حاکی از آن است که دولت آماده است به اقدامات قانونی قبل از انتخابات علیه گروه پیشرو ملی دست بزند.

10 - (طبقه‌بندی نشده) تحریمهای عربی: فدراسیون آژانسهای خبری عربی تحریم کلی آژانس خبری رسمی مصر یعنی منا را توصیه کرده است. پیشنهاد 26 ماه می پس از خاتمه یک گردهمایی دوروزه در بیروت حاصل گردید.

11 - (طبقه‌بندی نشده) مصر و اسرائیل: سادات در مصاحبه اخیر خود با روزنامه انگلیسی «جیوئیش کرانیکل» گفت که مسئله اورشلیم قابل حل است. وی گفت که این شهر دیگر نباید تجزیه شود، و مردم مذاهب گوناگون باید اجازه ورود به این شهر را داشته باشند و حاکمیت بخش غربی نیز باید «حفظ» گردد.

12 - (طبقه‌بندی نشده) الاهرام توصیه کرده است که بیانیه وزیر امور خارجه ونس در 25 ماه می به عنوان محور اصلی مذاکرات سه جانبه تعیین گردد. این روزنامه یادآور می‌شود که این بیانیه دربرگیرنده مهمترین اصول قرارداد کمپ دیوید و «نامه مکمل» در مورد ساحل غربی و نوار غزه می‌باشد، در حالی که طرح تصویب شده به وسیله کابینه اسرائیل با این اسناد در تضاد است. مطبوعات اسرائیلی هم به نوبه خود نکات مطرح شده به وسیله وزیر امور خارجه را به نفع اعراب قلمداد کردند. سفارت واقع در تل‌آویو گزارش داده است، به نظر مطبوعات وی «بدون وقفه» به از بین بردن مواضع اختلاف اسرائیل پیرامون بسیاری از مسائل پرداخته است.

13 - (طبقه‌بندی نشده) مطبوعات مصری بر اساس بیانات غالی و ژنرال علی در 28 ماه می پیش‌بینی

کرده‌اند که مرز مصر و اسرائیل برخلاف ادعاهای بگین باز نخواهد شد. مطبوعات مدعی هستند که از مرز فقط برای استفاده اداری بهره‌برداری خواهد شد و غالی پیرامون این موضوع در 4 ژوئن با دایان به بحث خواهد پرداخت.

14 - (طبقه‌بندی نشده) الاخبار در 28 ماه می گزارش داد که پطروس غالی اولین سفیر مصر در اسرائیل خواهد بود.

15 - (طبقه‌بندی نشده) اسرائیل: رادیو اورشلیم گزارش داد که بمب کوچکی در 28 می در حیفا منفجر شد. در این انفجار به یک زن جراحات ناچیزی وارد گردید. بنا به گزارش آسوشیتدپرس یکی از مقامات ساف مسئولیت این انفجار را به عهده گرفته است.

16 - (طبقه‌بندی نشده) اسرائیل: بنا به گزارش رادیو اورشلیم اسرائیل 16 زندانی عرب را از زندانهای اسرائیل به عنوان حسن نیت در برابر مصر آزاد نمود. آزادشدگان عبارتند از 10 نفر که دادگاههای نظامی آنها را به اتهامات جزئی امنیتی متهم ساخته بودند.

17 - (محرمانه) بنا به گزارش مطبوعات اورشلیم مقامات اسرائیلی تصمیم گرفته‌اند دانشگاه بیرزیت را برای «مدت نامعلوم» تعطیل نمایند. مقامات گفته‌اند این تصمیم زمانی اتخاذ شد که مدیریت و شورای دانشجویان دانشگاه در برقراری نظم و ترتیب همکاری ننمودند. سرکنسول ما در اورشلیم گفته است که مدیریت و دانشجویان دانشگاه از ترس اینکه مبادا مورد اتهام همکاری با اسرائیلیها واقع شوند مسئولیت «حفظ نظم» در دانشگاه را به عهده نمی‌گیرند. یکی از اساتید دانشگاه بیرزیت اعلام کرده است که به آمریکا باز می‌گردد، تا افکار عمومی را علیه ایجاد «جو رعب و وحشت» توسط اسرائیل تجهیز سازد.

18 - (طبقه‌بندی نشده) بنا به گزارشی از رادیو اورشلیم عضو کنست موشه شاهال گفته است که به پیشنهاد نماینده کنگره فیندلی حاضر نیست با عرفات ملاقات نماید. بنا به همین گزارش شاهال گفته است که به ادعای این نماینده کنگره ساف حاضر است اسرائیل را به رسمیت بشناسد. همچنین شاهال گفت در صورتی که مذاکرات بدون شرکت رهبران فلسطینی به موفقیت دست پیدا نکند، آمریکا در چند ماه آینده ساف را به رسمیت خواهد شناخت.

19 - (طبقه‌بندی نشده) فلسطینیها: در مصاحبه‌ای که در 25 ماه می منتشر گردید، عرفات اعلام داشت که راه‌حل فلسطینیها در برابر قرارداد صلح بازگشت به سازمان ملل است. او در این مورد به تفصیلات نپرداخت، ولی از بیانیه مشترک آمریکا و شوروی در اکتبر 1977 سخن به میان آورد.

20 - (طبقه‌بندی نشده) سرکنسول ما در اورشلیم گزارش داد که القدس در 28 ماه می اعلامیه شهردار غزه شاوا را به دنبال مشورتهای خود با رهبران ساف در عمان، دمشق و بیروت منتشر ساخته است. شاوا از وحدت میان مردم «ما» و ساف که باید به عنوان طرف ضروری در مذاکرات شرکت جسته راه‌حل عادلانه و مستمر را جویا باشد، سخن رانده است. شاوا طرح پیشنهادی خودمختاری را تداوم اشغالگری نامید، چون آب و زمین در دست اسرائیلیهاست، حضور نظامی مداوم اسرائیل تضمین شده، و اورشلیم اسلامی نیز «پایتخت همیشگی» اسرائیل خواهد شد. معذالک وی اظهار داشت که حاضر است با همه طرفین تماس گرفته تقاضای فلسطینیها را برایشان توضیح دهد.

21 - (طبقه‌بندی نشده) لبنان: نماینده لبنان در سازمان ملل در 24 ماه می نامه‌ای برای والدهایم فرستاد و در آن اسرائیل را متهم به انجام «اعمال شدیدا تهاجمی» به وسیله نیروی هوایی و توپخانه

اسرائیل در خاک لبنان نمود. بنا به گزارش رویتر سفیر لبنان گفته است که حملات چریکی در اسرائیل توجیه‌کننده، تهاجمات اسرائیل به لبنان نمی‌باشد. سفیر اسرائیل در سازمان ملل نیز به والدهایم نامه‌ای نوشته است، نامه او حاکی از آنست که تاکنون در سال بین‌المللی کودک، 27 کودک اسرائیلی به وسیله چریکها کشته و یا زخمی شده‌اند. بنا به گفته رادیو بیروت، سفیر لبنان در سازمان ملل یادداشت دیگری را درباره «تهاجمات مکرر اسرائیل علیه جنوب لبنان» تسلیم شورای امنیت خواهد نمود.

22 - (محرمانه) سفارت ما در بیروت گزارش داد که رئیس جمهور سرکیس به مشورتهای خود با نماینده فالانژها به ریاست پیر جمایل در 24 ماه می پیرامون تشکیل دولت جدید لبنان ادامه می‌دهد.

سرکیس همچنین با جناح مارونیهای مستقل و با نمایندگی پارلمانی ارمنی نیز ملاقاتهایی داشته است.

23 - (طبقه‌بندی نشده) اسرائیل: - سوریه: والدهایم رسما اعلام داشته که سوریه و اسرائیل با تجدید حضور نیروهای سازمان ملل در ارتفاعات جولان به مدت شش ماه موافقت کرده‌اند. تاریخ پایان این موافقت نامه آخر همین ماه است.

24 - (طبقه‌بندی نشده) آژانس خبری کویت «به نقل از منابع بسیار مطلع در دمشق» گفته است که سوریه زمانی با این قرارداد موافقت کرد که شوروی به آن گفته بود که با تجدید نیروهای سازمان ملل در صحرای سینا موافقت ننماید.

25 - (خیلی محرمانه) عربستان سعودی، وضع سلامت شاه خالد: سفارت واقع در رباط گزارش داد که ناظران مراکشی گفته‌اند که شاه خالد به هنگام بازدید از مراکش در 19 ماه می دارای وضع مزاجی چندان خوبی نبود. به گفته یکی از مراکشیها خالد بسیار خسته و کم‌حوصله به نظر می‌آمد. یکی از مقامات مراکشی گفت ظاهر خالد سبب شد که شاه‌حسین نتواند پس از اولین دیدار با شاه سعودی در فرودگاه در انظار عمومی حاضر شود. کریستوفر

اجلاس دفتر هماهنگ کننده غیرمتعهدها در کلمبو تعلیق عضویت مصر و موضوع کامبوج

سند شماره (3) تاریخ: 16 خرداد 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا در کلمبو شماره 2900به: وزارت امور خارجه، واشنگتن دی - سی رونوشت برای: MACB، سفارت آمریکا در امان، بانکوک، پکن، بخارست، اسلام‌آباد، جده، کویت، کوالالامپور، لاپاز، مانیل، پاراماریبو، سئول، سنگاپور، رباط، تل‌آویو، تهران، تریپولی، تونس، آرژانتین ارتباطات بین‌المللی واشنگتن دی - سی.

عطف به: الف - کلمبو 2878 (به تمام گیرندگان ارسال نشده)، ب - کلمبو 2881 (به تمام گیرندگان ارسال نشده) موضوع: اجلاس دفتر هماهنگ‌کننده غیرمتعهدها در کلمبو:

تعلیق عضویت مصر، در 5 ژوئن مهمترین مسئله موضوع کامبوج بود 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است) 2 - خلاصه: موضوع به تعلیق درآوردن عضویت مصر در نهضت غیرمتعهدها در سطح مقامات از برنامه کار کلمبو حذف شده، ولی امکان دارد که در سطح وزرا این گردهمایی دوباره مطرح گردد. براساس «فرمول ماپوتو «استثنائا» به رژیم پول‌پت اجازه داده شده به عنوان نماینده کامبوج در این گردهمایی

شرکت جوید - البته مشروط بر اینکه صحبت ننماید - - و این موضوع در رفراندومی که در قرارگاههای این رژیم در کامبوج برگزار گردید مورد قبول واقع شد. اجلاس کلمبو احتمالاً از نهضت غیرمتعهدها خواهد خواست که عضویت ایران، پاکستان، گرانادا، و سورینام، را در این نهضت تأیید و تصویب نماید. کشور بولیوی نیز ممکن است به فهرست اعضاء اضافه شود. (پایان خلاصه).

3 - موضوع به تعلیق درآمدن مصر: با وجود اینکه برای اولین بار مطرح گردید، ولی موفقیتی حاصل نشد. تلاشهای سرسختانه مصر و موضع متحدانه آفریقائیها علیه تعلیق عضویت مصر در 5 ژوئن سبب شد که این موضوع از برنامه کار کلمبو در سطح مقامات حذف گردد، ولی در سطح وزرای این اجلاس این موضوع دوباره ممکن است مطرح گردد. در کمیته تدارکاتی اجلاس کلمبو موافقت شد که برنامه کاری اجلاس که قرار است در تاریخ 6 ژوئن تسلیم وزرا شود در برگیرنده موضوع تعلیق نباشد. گزارش کمیته تدارکاتی به وزراء خاطرنشان خواهد کرد که کشورهای الجزایر، عراق، سوریه و ساف پیشنهادکننده این موضوع بوده‌اند، ولی در سطح مقامات در مورد اینکه آیا این موضوع باید در برنامه کاری قرار گیرد یا نه «تصمیمی اتخاذ نشده است». همان گونه که نمایندگان گزارشگر مطلع توصیف کرده‌اند، نتایجی که از این پس به بار خواهد آمد، به قرار ذیل خواهد بود: دور دوم: الجزایر، عراق، سوریه و ساف باید در موضع خود در برابر قدرت موضع آفریقاییها تجدیدنظر نمایند، چون اگر این پیشنهاد خود را در اجلاس کلمبو پس نگیرند و آن را دوباره در سطح وزراء مطرح سازند و موفقیتی برایشان حاصل نشود در موقع وخیمتری قرار خواهند گرفت (اظهارنظر: موسی مصری به دفتر نمایندگی آمریکا در 6 ژوئن اطلاع داد که او مطمئن است که وزرای جبهه پایداری عرب پیشنهاد خود را دوباره مطرح خواهند کرد. (پایان اظهارنظر.) ولی در صورتی که الجزیره و دیگران موفق شوند در اجلاس وزراء پیشنهاد خود را در برنامه کار کلمبو بگنجانند، دور سوم آغاز خواهد گردید. دور سوم (در صورت برگزار شدن) به این معنی است که وزرا باید در مورد توصیه کلمبو پیرامون به تعلیق درآمدن عضویت مصر تصمیمی اتخاذ نمایند. ولی برای این توصیه سه راه بیشتر باقی نمانده است، که عبارتند از: (الف) مطرح شدن موضوع تعلیق در اجلاس ماه ژوئیه سازمان وحدت آفریقا؛ (ب) قرار گرفتن موضوع تعلیق در برنامه کار در اجلاس نهضت غیرمتعهدها در ماه سپتامبر؛ (ج) و به تعلیق درآمدن عضویت مصر توسط نهضت غیرمتعهدها. امکان بواقعیت پیوستن این سومین راه خیلی ضعیف است 4 - کامبوج: سازش، تنها کلمه‌ای که از این هیاهو و جنجال به گوش می‌رسد. صورت تغییر یافته‌ای از «فرمول ماپوتو» در سطح مقامات مورد قبول واقع شده است و نماینده پول پت در کلمبو منتظر دریافت دستور از رژیم خود می‌باشد. فرمول مورد موافقت این است که (الف) رژیم پول پت کرسی خود را حفظ خواهد کرد؛ (ب) رژیم هنگ سامرین مستثنی خواهد ماند؛ (ج) اعلامیه از طرف ریاست اجلاس صادر شده، اعلام خواهد کرد که این تصمیم بدون در نظر گرفتن مواضع این کشور در کلمبو، هاوانا و یا اصولاً موضوع مورد بحث مسئله اتخاذ گردیده است؛ (د) بر اساس یک توافق شرافتمندانه رژیم پول پت تعهد می‌کند که حق صحبت نداشته باشد، و هیچ یک از نمایندگان آن رژیم موضوع کامبوج را در اجلاسهای کامل و در کمیته‌ها مطرح ننمایند. هیچ کس این توافق را رضایتبخش نمی‌داند. ولی اگر قرارگاههای پول پت (و پکن) آن را بپذیرند حتما به قوت خود باقی خواهد ماند.

5 - اعضای جدید: سی و شش نفر از نمایندگان به حمایت از تقاضاهای ایران، پاکستان، گرانادا، و

سورینام برای عضویت یافتن در نهضت غیرمتعهدها سخن گفتند. در مورد پاکستان مخالفت رسمی ابراز نگردید. لیکن افغانستان در مورد احترام به حاکمیت همسایگان سخن راند و بنا بر گزارشات رسیده به انتقاد در مورد تماسهای مداوم «پیرامون قراردادهای نظامی» پرداخت. احتمالاً اجلاس کلمبو به عضویت درآمدن این چهار کشور را توصیه خواهد کرد. کوباییهای نگران به مقام نمایندگی آمریکا در نیمروز 6 ژوئن گفتند که در آخرین لحظه کشور بولیوی نیز توسط تلکس درخواست عضویت کرده و تقاضانامه آن در کمیته تدارکاتی بدون مناظره «مورد بررسی» است. البته تمام شایعات در چنین زمانی قبل از آماده شدن پیش‌نویس نهائی پخش می‌شود، و یکی از موضوعات دیگری که سبب نگرانی و هیجان کوبا شده این است که کره جنوبی هم تقاضای عضویت در نهضت غیرمتعهدها را نموده است. این سفارت در مورد صحت و کذب این شایعه با نماینده موقت کره جنوبی در فرصت مناسب صحبت خواهد کرد.

6 - ایران به دنبال تقاضای خود یک هیئت نمایندگی دو نفره را نیز به این کنفرانس اعزام می‌دارد؛ این دو نفر عبارتند از؛ علی صادقی معاون امور اقتصادی و بین‌المللی و (گویا حسین) س. اسفندیاری مدیرکل امور بین‌المللی.

7 - کمیته کار خود پیرامون گردهمایی را آغاز می‌کند. کمیته اقتصادی گردهمایی کلمبو، به ریاست ل.

م. ه. بارنت از جامائیکا پیرامون بخش اقتصادی گردهمایی کار خود را آغاز کرده است و سعی آن بر این است که پیش‌نویس اصلی مربوط به سری‌لانکا را با تصمیمات گروه 77 و نتایج کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل شماره 5 هماهنگ سازد. در همان حال کمیته سیاسی به ریاست پل لوزاکا از زامبیا تا ساعت 4 بعدازظهر 6 ژوئن فقط به استماع بیانات پرداخته ولی نتوانسته، است برای تهیه پیش‌نویس اقدامی نماید.

نمایندگان در تلاش برای شرکت در جلسه تهیه پیش‌نویس هستند که ممکن است، در ازای آن به شب نیز بکشد. نماینده «735» رومانی به نام پیتر ولیسکو به مقام نمایندگی آمریکا و مقام سفارت در 5 ژوئن گفت که بخش نامیبیایی گردهمایی با درنظر داشتن قطعنامه اخیر مجمع عمومی سازمان ملل کار خود را آغاز خواهد کرد. به‌طور کلی، TYEتأیید کرد که آفریقاییها هنوز هم معتقدند که تمام بخشهای گردهمایی باید به انتقاد از مواضع غرب (و آمریکا) در قبال آفریقای جنوبی بپردازند. نگرانی عمده ولیسکو این است که این انتقادها (که در نتیجه مواضع غرب حاصل می‌شود) به کوباییها کمک خواهد کرد که نهضت غیرمتعهدها را به طرف شوروی گرایش دهند. کوباییها به مقام نمایندگی آمریکا اظهار داشتند که بخش پورتوریکویی همان نتیجه‌گیری «حاصله در بلگراد» را به همراه خواهد داشت.

8 - کمیته سیاسی اصلاحیه‌های بسیاری را در مورد پیش‌نویس سری‌لانکایی دریافت کرده که اکثر آنها منعکس‌کننده نگرانیهای ملی می‌باشند. یکی از آنها (که مؤلف آن نامعلوم است) خواستار به تعویق افتادن اجلاس هاوانا شده است. دیگری که وسیله مراکش تهیه شده، درخواست کرده است که اجلاس بعدی نهضت غیرمتعهدها در رباط برگزار گردد. نتیجه توصیه‌های «ماده 15» در مورد ساخت و روشهای نهضت غیرمتعهدها هنوز معلوم نیست، فقط پیشنهاد مربوط به افزایش اعضای دفتر هماهنگی نهضت غیرمتعهدها به 30 عضو از حمایت همه‌جانبه برخوردار است. برای حفظ و برقراری «فرمول ماپوتو» در مورد کامبوج ممکن است، پاراگراف مربوط به آسیای جنوب شرقی حذف گردد. بخش آفریقایی نیز احتمالاً در مورد اوگاندا صحبتی به میان نخواهد آورد.

لوین

دفتر هماهنگی غیرمتعهدها و گردهمایی وزرا در کلمبو

سند شماره (4) تاریخ: 25 خرداد 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: وزارت امور خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 156210 به: نمایندگی آمریکا در ناتو سفارت آمریکا در الجزیره - دفتر حفاظت منافع در بغداد، سفارت آمریکا در پکن، بلگراد، بوگوتا، بن، برازیلیا، بریج تاون، کاراکاس، قاهره، کلمبو، دمشق، دارالسلام، گابورون، جرج تاون، دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاوانا، سفارت آمریکا در جاکارتا، کابل، خارطوم، کینگستون، کینشازا، لاگوس، لیما، لندن، لوزاکا، مکزیکو - مونروویا، دهلی‌نو، نیامی، پاناما، پاراماریبو، پاریس، پورت آواسپاین، سن‌خوزه، توکیو، رونوشت برای تمام واحدهای دیپلماتیک، سفارت آمریکا در وین تیان توسط پست سیاسی عطف به: الف - وزارتخانه 136508 (به تمام گیرندگان ارسال نشده)، ب - نمایندگی آمریکا در ناتو 4243 (به تمام گیرندگان ارسال نشده)، ج - وزارتخانه 147050 (به تمام گیرندگان ارسال نشده) موضوع: دفتر هماهنگی غیرمتعهدها و گردهمایی وزرا در کلمبو: ارزیابی.

1 - (تمام متن خیلی محرمانه است) 2 - مقدمه: گردهمایی وزرای کشورهای غیرمتعهد در کلمبو هم برای کشورهای غیرمتعهد و هم برای آمریکا بسیار شایان توجه بود. بررسی نظریات غیرمتعهدها و هم‌پیمانان ما پیرامون موارد مطروحه و تأثیر اجلاسهای بین‌المللی از قبیل اجلاس ماه ژوئیه سازمان وحدت آفریقا در مونروویا، اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا در ماه سپتامبر و سی و چهارمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل که قرار است در ماه سپتامبر تشکیل شود، بسیار مفید می‌باشد. - واحدهای دیپلماتیک اقدام‌کننده در صورتی که معترض به این امر نباشند، بایستی با دولتهای میزبان خود جلساتی برقرار ساخته با درنظر گرفتن مفاد تلگرام مرجع (الف) و پیام حاضر به عنوان زمینه فکری قبلی به تبادل ارزیابی بپردازند. شایسته است واحدهای دیپلماتیک از نظریات دولت میزبان پیرامون اجلاس مطلع شوند و در صورت امکان بهتر است به این دولتها تفهیم شود، که موضع آمریکا بیشتر موضع یک ناظر است که پیرامون موضوعات مطروحه در جلسات کشورهای غیرمتعهد توجه زیادی را معطوف می‌دارد.

اقدامات مورد نیاز:

الف: برای نمایندگی آمریکا در ناتو: پیشنهاد می‌شود که شما با استفاده از تلگرام مرجع (الف) و پیام کنونی که در جلسه مشاورین سیاسی در 18 ژوئن دوباره مطرح خواهد شد، برای خود یک زمینه فکری فراهم آورید. پاراگراف 4 الف - ن را می‌توانید به عنوان یک رساله توجیهی طبقه‌بندی شده منتشر سازید.

ب: برای لندن، پاریس، بن، توکیو: ما مایل به دریافت نظریات هم‌پیمانان خود که در اجلاس مشاورین سیاسی مطرح می‌گردد و نیز نظریات جداگانه هر یک از آنها پیرامون مواضع کشورهای غیرمتعهد هستیم.

تلگرام ماه سپتامبر که به لندن و بن ارسال شده بود، با درنظر گرفتن آرای مصریها چنین نتیجه‌گیری می‌کند که اعضاء کشورهای غیرمتعهد ممکن است، به طور کتبی قرارداد صلح مصر و اسرائیل را در گردهمایی کلمبو محکوم نمایند. (اعضای غیرمتعهدها احتمالاً در دو هفته نظرات خود را به دفتر هماهنگی ارسال خواهند داشت، تا در برنامه کار رسمی این گردهمایی گنجانده شود.) تلگرام سپتامبر این اطلاعات را به پاریس و توکیو نیز فرستاده است.

ج: برای بلگراد، دهلی نو: در مورد حمایت دولتهای میزبان از مصر در صورتی که موضوع به تعلیق

درآمدن عضویت آن کشور مطرح گردد، گزارشات مبهمی به دست آورده‌ایم. مایلیم عقاید دولتهای میزبان را به طور آشکار و واضح بدانیم. این امر نباشند بایستی با دولت‌های این امر نباشند بایستی با دولتهای نمایندگی ما در بلگراد می‌تواند این گردهمایی را از نظر فرمول‌بندی حقوق بشر در میان گذاشته، چگونگی تغییرات حقوق بشر را از زمان تشکیل این گردهمایی در بلگراد که در آنجا حقوق بشر به خوبی مورد استفاده واقع شده بود، مطرح نماید.

د: برای کلمبو: در صورتی که آن نمایندگی بتواند گزارشی از گفتگوی خود با وزیر خارجه حمید (کلمبو 3046) را که حاوی نظریات ایشان پیرامون این گردهمایی بوده است، برای ما ارسال دارد، سبب سپاسگزاری این وزارتخانه خواهد شد. برداشت ما این است که عقاید رئیس جمهور سری‌لانکا جایاواردن با عقاید وزیر امور خارجه‌اش درباره مسائل غیرمتعهدها چندان هم خالی از تفاوت نیست. به نظر ما در صورتی که موقعیت ایجاب نماید، او نیز نظریات خود را پیرامون این اجلاس حتما ارائه خواهد نمود. از نظر ما شما نکات بسیار جالبی را در پاسخ حمید ارائه کرده‌اید که بد نیست همان نکات را برای جایاواردن نیز مطرح نمایید.

ه : برای دارالسلام، گابورون، خارطوم، کینشازا، لاگوس، لوزاکا، مونروویا، نیامی: سفارت ما در این نقاط بهتر است مطرح سازند که آمریکا شدیدا مایل است که دولت‌های آفریقایی در صورت مطرح شدن تعلیق عضویت مصر در گردهمایی کلمبو به حمایت صددرصد از مصر برخیزند. در گذشته نیز این مهمترین عامل قدرت برای مصر و یکی از ضرایب قاطع در به شکست کشانیدن ابتکارات عربی بوده است.

بهتر است از دولتهای میزبان سؤال شود که آیا اعراب پس از گردهمایی کلمبو نیز سعی خواهند کرد که موضوع به تعلیق درآوردن عضویت مصر را در اجلاس سازمان وحدت آفریقا مطرح سازند و اگر جواب مثبت است نتیجه این اقدام آنها چه خواهد بود. برای اطلاع شما، همانگونه که در پاراگراف 3 ب عنوان شده بود این وزارتخانه معتقد است که غیرمتعهدها سعی دارند نمایندگان خود را در هر یک از این پایتختها متقاعد سازند که به طور کتبی قرارداد صلح مصر و اسرائیل را محکوم سازند. بدون اینکه این موضوع را با دولتهای میزبان خود مطرح سازید برای ما بنویسید که اقدام به چنین عملی در پایتخت محل خدمت شما آیا دارای کارایی خواهد بود یا خیر. پایان بخش برای اطلاع شما.

و: برای قاهره: در حالی که نتیجه گردهمایی کلمبو معلوم شود ما را از ارزیابی دولت مصر درباره آنچه که بر مسائل خاورمیانه در اجلاسهای مونروویا و هاوانا خواهد گذشت مطلع سازید. این اطلاعات در برگیرنده برنامه‌ریزیهای مصر برای این اجلاسها و نیز چگونگی مساعدت ما در حمایت از تلاشهای دیپلماتیک آنها باید باشد. موارد مطروحه در تلگرام سپتامبر (پاراگراف 3 ب و 3 ج) باید مرکز ثقل تمام مباحثات باشد.

ز: برای جورج تاون، کینگستون، لیما، پاناما: این وزارتخانه مایل است نظر دولت میزبان را درباره نیروی محرکه اجلاس کشورهای آمریکای لاتین که سبب بروز بیانیه کلمبو پیرامون مسئله پورتوریکو گردید، بداند. شما باید به دولت میزبان خود تفهیم نمایید که تأیید دوباره بیانیه بلگراد از مسئله پورتوریکو برای ما قابل قبول نیست، بگذریم از اینکه بیانیه فعلی به طور شفاهی تکرار هم نشد. این دولتها نظرات غیرقابل تغییر ما را پیرامون مسئله پورتوریکو به خوبی می‌دانند.

ح: برای کابل، هاوانا، دمشق بغداد: واحدهای دیپلماتیک در نحوه برخورد خودمختار می‌باشند. ولی

برخورد مستقیم شما با دولتهای میزبان باید بسیار کم اهمیت تلقی شود و هدف شما باید این باشد که در مورد نظریات و طرحهای دولتهای میزبان اطلاعاتی کسب نمایید. در مورد دمشق می‌خواهیم بدانیم که در صورت موفق نشدن تعلیق عضویت مصر آیا اعراب در تاکتیکهای خود در سازمانهای بین‌المللی به تجدید نظر خواهند پرداخت یا خیر.

ط: برای الجزیره: ما مایل هستیم که الجزیره در گردهمایی کلمبو از اعراب خصومت‌پیشه فاصله بگیرد.

ی: برای برزیل، بوگوتا، بریجتاون، کاراکاس، لاپاز، مکزیک، بندر اسپانیا، سن خوزه، پاراماریبو. مارا از نظریات و ارزیابی دولتهای میزبان خود که ناظرانی را به کلمبو فرستاده‌اند، مطلع نمایید.

ک: برای پکن: بهتر است سفارت در برخوردهای بسیار عادی نظریات چینیها را در مورد حذف موضوع کره از گردهمایی کلمبو و نیز اهداف دیپلماتیک کنونی کره شمالی در کشورهای غیرمتعهد دریافته ما را در جریان آن قرار دهد.

ل: برای همه مخاطبهای اقدام‌گر در کشورهای غیرمتعهد: اگر برای سفارت مانعی وجود ندارد، در صورتی که با شما مشورت گردید بهتر است، شما هم از اینکه این دفتر هماهنگی قرارداد صلح مصر و اسرائیل و سیاستهای آمریکا در خاورمیانه را محکوم کرده است، در حالی که بسیاری از اعضا از روی تمایل این کار را نکرده‌اند، اظهار تأسف نمایید.

4- خلاصه رخ‌دادهای کلمبو: پاراگرافهای ذیل تا آنجا که ما می‌دانیم نشانگر نتایج و رخدادهای کلمبو می‌باشد. درباره بخش اقتصادی گردهمایی کلمبو هنوز اطلاعی به دست نیاورده‌ایم. در صورتی که اطلاعات جدیدی که توجه واحدهای دیپلماتیک را جلب نموده به دست آمد ما نیز آنها را در تلگرام سپتامبر منتشر خواهیم نمود. واحدهای دیپلماتیک اقدام کننده باید از پاراگرافهای ذیل استفاده کنند و به استثنای هیئت نمایندگی آمریکا در ناتو پیرامون مسائل دیگر واحدها باید نظریات دولتهای میزبان را جویا شوند، نه اینکه به مطرح کردن عقاید و نظریات آمریکا بپردازند.

الف: این اجلاس که در آن 23 عضو اصلی، 51 نماینده ناظر غیرمتعهدها و بیش از 20 میهمان دعوت شده شرکت داشتند، یکی از نامنظم‌ترین و غیرقابل پیش‌بینی‌ترین اجلاسهای غیرمتعهدها در طول این سالها بوده است. از نظر ما نتایج حاصله چندان روشن نبود. موضوع به تعلیق درآمدن مصر از حمایت کافی برخوردار نبود، ولی کاملاً هم از بین نرفته است. نقش آمریکا در خاورمیانه و قرارداد صلح مصر و اسرائیل مورد انتقاد قرار گرفت. دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها ( NACB) درباره ابتکارات غرب در آفریقای جنوبی سخنی به میان نیاورد. پورتوریکو هنوز هم در برنامه کار باقی است و قرارداد کانال پاناما نیز در آن ظاهر گشته است. فعالیت آمریکا در اقیانوس هند نیز مورد بررسی و انتقاد بسیار تند واقع گردید.

ب: ایدئولوژی: مسائل منطقه اختلافات ایدئولوژیک موجود بین یوگسلاوی و کوبا را از دیده‌ها پنهان ساخته است. ایندو کشور در حال حاضر در مورد جهت سیاسی نهضت غیرمتعهدها موافقت کسب کرده و ظاهرا در گردهمایی کلمبو فعالیت چندانی بروز نداده‌اند. کوبا تعریف «غیر بلوکه» را به جای عبارت غیرمتعهد بودن که «اتحاد طبیعی » یک کشور غیرمتعهد را با کشورهای کمونیستی مستثنی می‌سازد، پذیرفته است. یوگسلاوی نیز سعی زیادی برای ممانعت از وظایف کوبا به عنوان ریاست نهضت غیرمتعهدها به خرج نداد.

ج: تعلیق عضویت مصر: علیرغم عدم قاطعیت مصر در کنفرانس وزرای خارجه اسلامی در ماه می، با نمایندگان و رهبریت بسیار مؤثر در این پایتختها این کشور توانست تلاش کشورهای عربی را در بتعلیق درآوردن عضویت خود، با شکست مواجه سازد. سرانجام تصمیم گرفته شد که موضوع عضویت مصر به اجلاس کشورهای غیرمتعهد واگذار شود. ولی باید اذعان داشت که بدون حمایت همه جانبه کشورهای آفریقایی مصر هرگز نمی‌توانست، موفقیتی کسب نماید. این حمایت احتمالاً حاوی این معنی است که اعراب دیگر نخواهند توانست مصر را از سازمان وحدت آفریقا و نهضت غیرمتعهدها مستثنی سازند. دو کشور هند و مصر قبلاً هم قول حمایت شدید از موضع مصر را داده بودند، ولی ما نمی‌دانیم که این دو در اصل تا چه حد از خود فعالیت نشان داده‌اند.

د: قرارداد صلح مصر و اسرائیل: جدایی که در کشورهای آفریقایی پدیده آمد و نیز استدلال اعراب مبنی بر اینکه نباید اجلاس را بدون نتیجه ترک نمایند، سبب به وجود آمدن بیانیه‌ای گردید که در آن (الف) نقش آمریکا در خاور میانه شدیدا محکوم گردیده است. (ب) با درنظر گرفتن این امکان که احتمالاً حضور نیروهای اضطراری سازمان ملل تجدید نخواهد گردید، استفاده از نیروهای نظامی قید نشده در بیانیه شورای امنیت سازمان ملل مردود شناخته شد (ج) و تمام بیانیه‌هایی را که حقوق فلسطینیها را به رسمیت نمی‌شناسند «بی‌اعتبار و پوچ» اعلام کردند. این اولین انتقاد مستقیم از قرارداد صلح در متن غیرمتعهدها بوده است. با وجود اینکه در میان اعضای دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها نسبت به این قرارداد سوءظن و مخالفت قابل ملاحظه‌ای دیده می‌شود، ولی این اتفاق آراء در کلمبو که به نظر ما نتیجه ضرایبی چون اقدامات پارلمانی بسیار تند است، نمی‌تواند منعکس کننده واقعی نظریات و عقاید دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها و حتی نهضت غیرمتعهدها باشد.

ه: کامبوج: علیرغم اعتراضات شدید ویتنامیها؛ این اجلاس به طور غیررسمی ترتیبی اتخاذ نمود تا نمایندگان پول پت در کرسی نظارت کامبوج باقی بمانند، مشروط بر اینکه در اجلاس اظهارنظر ننمایند و هنگ سامرین نیز از این قاعده مستثنی گردید. هیچ یک از نمایندگان کامبوج این فرمول‌بندی را رسما نپذیرفتند. رژیم پول پت از گردهمایی کلمبو با وضع خوبی بیرون آمد، ولی این موضوع باز هم در هاوانا مطرح خواهد گردید.

و: کره: کره شمالی موافقت کرد که مسئله کره را در گردهمایی کلمبو مطرح نسازد. و ظاهرا امیدوار است که این نحوه منطقی بازی خود را در دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها به کرسی بنشاند. با این وصف این مسئله در برنامه کار هاوانا قرار دارد.

ز: اقیانوس هند: دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها حضور نیروی دریایی آمریکا در اقیانوس آرام را که خطری برای کشورهای تولیدکننده نفت به شمار می‌رود، تأسف‌بار قلمداد نمود. از هر دو ابرقدرت خواسته شد که مذاکرات محدودیت تسلیحاتی اقیانوس هند را از سر گیرند. ما از اینکه با هر دوی ما همسان برخورد نمی‌شود اظهار تأسف کرده و معتقدیم که دگرگون جلوه دادن حضور آمریکا نمی‌تواند، موجب دست یافتن به یک راه‌حل در این منطقه شود.

ح: آفریقای جنوبی: همانگونه که انتظار می‌رفت، این گردهمایی روابط سیاسی، اقتصادی، تکنولوژیکی و نظامی غرب با آفریقای جنوبی را قابل انتقاد بسیار می‌داند. عناصر جدید آن عبارتند از بیان نگرانی شدید درباره ابتکارات دولت انگلیس و سنای آمریکا در به رسمیت شناختن دولت اسمیت -

موزوریو و لغو تحریمها علیه رودزیا. در این متن درباره ابتکارات غرب در آفریقای جنوبی به طور مستقیم سخن نرفته، بنابراین راه برای حرکات آتی غرب در این منطقه باز می‌ماند. سیاست ما در قبال آفریقای جنوبی معلوم و غیرقابل تغییر است؛ پافشاری کارتر بر برقراری حاکمیت اکثریت در رودزیا در تصمیم وی مبنی بر برقرار بودن تحریم رودزیا توسط آمریکا که در 7 ژوئن 1979 بیان شده بود، نشان داده شده است.

ط: حقوق بشر: برای دومین بار پس از بلگراد باز هم حقوق بشر در گردهمایی کلمبو مطرح گردید. ما از توجهی که به این موضوع می‌شود بسیار خرسندیم، ولی از نحوه برخورد با آن چندان رضایت نداریم.

این گردهمایی بیان می‌دارد که حقوق فردی از حقوق مردم جدا نمی‌باشد، ولی باید به سرپیچیهایی که از این حقوق در نتیجه «آپارتاید، تبعیض نژادی، استعمار، و تهاجم بیگانه و خطری که حاکمیت ملی و تمامیت ارضی را تهدید می‌کند» به وجود می‌آید توجه بسیار معطوف گردد. به نظر ما این بیانیه با موضوع پیشین گردهمایی بلگراد که بیان داشته بود، هیچ یک از اصول حقوق بشر بر دیگری برتری و رجحان ندارد، کاملاً فرق می‌کند. موضع ما این است که حقوق سیاسی، مدنی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی همه از اهمیت یکسان برخوردار می‌باشند.

ی: رسانه‌های گروهی: این گردهمایی باز هم به تکرار اهمیت بدون وقفه «استعمارزدایی» در زمینه اطلاعات پرداخت.

ک: خلع سلاح و مسائل انرژی هسته‌ای: مواضع استاندارد غیرمتعهدها پیرامون خلع سلاح و مسائل انرژی هسته‌ای باز هم تکرار گردید. گذشته از مسائل دیگر این گردهمایی تأکید کرد که همه کشورهای باید به طور مساوی در مذاکرات بین‌المللی خلع سلاح شرکت جسته و همه کشورهای در حال توسعه حق دارند، از صنعت هسته‌ای برای پیشبرد اهداف صلح‌جویانه بهره‌برداری نمایند. گردهمایی به خاطرنشان ساختن پیشرفتهای حاصل از مذاکرات سالت پرداخت و اظهار امیدواری کرد که این مذاکرات فقط به عقد یک قرارداد خاتمه نیافته، اقدامات واقعی در زمینه خلع سلاح صورت پذیرد. با وجود اینکه درباره «بعضی از عرضه کنندگان انرژی هسته‌ای» که در مسیر مقاصد انحصارطلبانه خود گام برمی‌دارند انتقادهایی شد، ولی روی هم رفته ما از این گردهمایی با وضع خوبی بیرون آمدیم.

ل: پورتوریکو: بیانیه این گردهمایی با لحنی بسیار ساده خواستار خودمختاری و استقلال پورتوریکو طبق قطعنامه 1514 سازمان ملل شده بود، ولی از تأیید بیانیه‌های غیر قابل پذیرش پیشین خود نیز فروگذار ننموده است. این گردهمایی نیز مانند گردهمایی سال قبل در بلگراد بیانیه رئیس جمهور را که در 25 ژوئیه 1978 ایراد شده بود، نادیده گرفته است. متن آن به وسیله کوبا پیش‌نویس شده بود و بدون اینکه تغییری در آن به وجود آید به وسیله دیگر اعضای آمریکای لاتین پذیرفته شده بود. علیرغم سادگی ظاهری، این متن برای آمریکا قابل قبول نمی‌باشد.

م: پاناما: موضوع پاناما که پس از تأیید قرارداد پاناما توسط سنا از برنامه کار غیرمتعهدها حذف شده بود، بار دیگر مطرح گردید. بیانیه مقامات پانامایی که از آمریکا خواسته است که بدون ایجاد تغییرات بیشتر این قرارداد را به مرحله اجرا درآورد با در نظر گرفتن نحوه برخورد کنگره با قانون این قرارداد مشکلاتی را برای آمریکا در اجلاس هاوانا فراهم خواهد آورد.

ن: اعضای جدید: ایران، پاکستان، گرانادا، سورینام، جبهه وطنی زیمبابوه، و سازمان خلق آفریقای جنوب غربی به صورت عضوهای اصلی نهضت غیرمتعهدها درآمدند. بولیوی نیز تقاضای عضویت

نموده، ولی نتیجه آن هنوز معلوم نشده است. پذیرش رسمی اعضای جدید در هاوانا صورت خواهد گرفت 5 - ملاحظات.

الف: علیرغم توجهی که یوگسلاوی و دیگران به مسائل ایدئولوژیک دارند و علیرغم انتقادهای شدیدی که از گذشته استعماری و جنگ سرد نهضت غیرمتعهدها می‌شود، گردهمایی کلمبو به جای پرداختن به مسائل ایدئولوژیک اینبار فقط به مطرح کردن مسائل پرداخت. مدتها طول خواهد کشید تا رخدادهای رودزیا، نامیبیا، مذاکرات ساحل غربی رود اردن، و نیز رخدادهای آسیا بتواند نحوه برخورد اجلاس هاوانا را تشکل ببخشد.

ب: کوباییها در هاوانا با مشکلاتی بسیار جدی روبرو هستند. در صورتی که سادات را به این اجلاس دعوت ننمایند که خیلی هم مایل هستند این کار انجام شود، دوستان مصر و خود مصر آن را به منزله یک‌توهین قلمداد کرده ممکن است موجبات تحریم اعراب فراهم آید. به همین ترتیب آنها مجبور هستند به عنوان کشور میزبان نماینده پول پت را نیز پذیرا شوند، گرچه دولت هنگ سامرین را نیز به رسمیت شناخته‌اند، مگر اینکه وقایع دیگری رخ دهد.

ج: گردهمایی کلمبو تعیین کننده خطوط اصلی اعلامیه‌های هاوانا است، ولی کوباییها را نیز با خلق و خوی غیرمتعهدها آشنا می‌سازد. البته این حالت توأم با عصبانیت است و کوباییها به هنگام تهیه پیش‌نویس گردهمایی هاوانا نمی‌توانند چیزی را سرسری بگیرند. پس از دریافت گزارشات واحدهای دیپلماتیک این وزارتخانه به تهیه دستورالعملی درباره مسائلی که در هاوانا مطرح خواهد شد، خواهد پرداخت. کریستوفر

گردهمایی دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها در کلمبو

سند شماره (5) تاریخ: 7 تیر 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 166729 به: سفارت آمریکا در صنعا، کویت، مسقط، دوحه، جده، ابوظبی رونوشت: برای سفارت آمریکا در بیروت، امان، اسلام‌آباد، کابل، تل‌آویو، تهران، دفتر حفاظت منابع آمریکا در بغداد، سفارت آمریکا در کانبرا، ولینگتون، رانگون، توکیو، مسکو، رباط، تونس، نایروبی، خارطوم، دهلی‌نو، جاکارتا، کوالالامپور، سنگاپور، کلمبو، نمایندگی آمریکا در سازمان ملل نیویورک.

عطف به: الف - کلمبو 2979، ب - کلمبو 3041، ج - وزارتخانه 156210 موضوع: گردهمایی دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها در کلمبو: اقیانوس هند 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است) 2 - همان طور که در تلگرام ج اشاره شد بیانیه نهائی اتخاذ شده در گردهمایی دفتر هماهنگی غیرمتعهدها در کلمبو حاوی حملات تند و غیرمتعادل نسبت به فعالیتهای نظامی آمریکا در اقیانوس هند می‌باشد. عبارات مهم به شرح زیر است:

«دفتر انزجار خود را از تصمیم آمریکا برای تشکیل ناوگان پنجم و تقویت پایگاههای نظامی خود در دیه‌گو گارسیا و اقیانوس هند ابراز کرد و با نگرانی عمیق یادآور شد که در رابطه با وقایع اخیر منطقه واحدهای دریایی آمریکا در دریای عربی صف‌آرایی کرده‌اند. این اعمال و دیگر کارهای مشابه توأم با

توسل به زور و تحریک و مانور خطراتی مستقیم علیه استقلال، امنیت و ثبات کشورهای منطقه و ساحلی به شمار رفته و خطر مکرر آمریکا علیه کشورهای تولیدکننده نفت و به خصوص کشورهای حوزه خلیج عربی را تشدید می‌کند» 3 - این بیانیه همچنین تأسف خود را از تشدید رقابت ابرقدرتها در اقیانوس هند و عدم موفقیت این ابرقدرتها در همکاری برای اجرای منشور اقیانوس هند محدوده صلح ابراز داشته است. لیکن در این بیانیه به فعالیتهای نیروی دریایی شوروی در این منطقه اصلاً اشاره‌ای نشده است.

4 - ما نیز از لحن بیانیه مذکور دچار تأسف شده‌ایم و نمی‌دانیم که کشورهای دوست حاضر در اجلاس کلمبو چگونه توانسته‌اند بر آن صحه بگذارند. ما می‌دانیم که در اجلاس کلمبو، کشورهای دوست تحت فشار مجبور به اتخاذ بیانیه نهائی شده‌اند، ولی از نظر ما مهم است که این کشورهای دوست از نگرانی ما آگاه باشند.

5 - برای: جده، صنعا، مسقط، دوهه، کویت، ابوظبی: نکات مطروحه ذیل را با مقامات مربوطه در دولت میزبان خود در میان بگذارید:

6 - برای کلمبو - جاکارتا، خارطوم، دهلی‌نو: این سفارات مخاطبهای اقدام‌گر در مورد تلگرام ج بوده‌اند و احتمالاً نارضایتی ما را از لحن تند و نامتعادل بیانیه کلمبو پیرامون این مسئله با دولتهای میزبان در میان گذاشته‌اند. مایل به دریافت عکس‌العمل و پاسخ دولتهای میزبان هستیم.

7 - برای صنعا: با اوضاع کنونی، سفارت باید با احتیاط زیاد در مورد زمان مطرح شدن این مسئله با دولت جمهوری عربی یمن عمل نماید.کریستوفر

پیش‌نویس کوبا برای اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا

سند شماره (6) تاریخ: 29 تیر 58طبقه‌بندی:خیلی محرمانه از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 187420به: سفارت آمریکا در بلگراد رونوشت برای: تمام واحدهای دیپلماتیک موضوع: ملاقات نیوسام و بلاوسکی: پیش‌نویس کوبا برای اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا 1 - (تمام متن خیل محرمانه است.) 2 - خلاصه: معاون وزیر امور خارجه نیوسام سفیر یوگسلاوی بلاوسکی را در 18 ژوئیه به حضور پذیرفت تا پیرامون پیش‌نویس کوبا برای اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا به بحث و تبادل نظر بپردازند.

نیوسام نگرانی آمریکا را در مورد ماهیت افراطی پیش‌نویس کوبا که نوعی اعلام جرم علیه آمریکا و دیگر کشورهای غربی جهان است، ابراز داشت. شرح مفصل نمایش نگرانی آمریکا توسط نیوسام در ذیل گزارش شده است. بلاوسکی گفت که بلگراد نیز در نگرانی آمریکا سهیم است. به خصوص که کوبا سعی دارد اعضای جنبش غیرمتعهدها را از این جنبش دور ساخته با سیاست خارجی شوروی مرتبط سازد.

بلاوسکی گفت یوگسلاوی و اکثریت غیرمتعهدها سخت در تلاشند تا بتوانند در پیش‌نویس کوبا تجدید نظری بعمل آورند، به دنبال تلگرام سپتامبر راهنماییهای لازم خواهد شد. (پایان خلاصه).

3 - معاون وزیر نیوسام با یادآوری بحث پیشین خود در بهار گذشته پیرامون نهضت غیرمتعهدها در بلگراد صحبت را آغاز کرد.

آمریکا بخشی از نهضت غیرمتعهدها نبوده و نمی‌خواهد در منازعات ایدئولوژیکی آن شرکت نماید، ولی امیدوار است که دوستان ما بتوانند به درک نگرانیهای ما نیز بپردازند. با تفاهمی که آمریکا از نهضت غیرمتعهدها و منافع یوگسلاوی دارد. ما از ماهیت افراطی مواضع مقدماتی پیش‌نویس کوبا برای اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا بسیار نگران و متأسف هستیم. تحلیل مقدماتی مشکلات اساسی زیر را روشن می‌سازد:

الف: خاورمیانه: پیش‌نویس کوبا با این مسئله خیلی خشن‌تر از متن دفتر هماهنگی نهضت غیرمتعهدها در کلمبو برخورد نموده‌است. این پیش‌نویس قرارداد صلح را محکوم می‌نماید و سعی دارد از شورای امنیت سازمان ملل بخواهد که تحریمهای فصل هفتم را به خاطر مسئله فلسطین علیه اسرائیل به کار گیرد و اعلام می‌دارد که اسرائیل باید از جامعه بین‌الملل منزوی گردد. اعراب تندرو سالهاست که این روش را در پیش گرفته‌اند. ما هم از نگرانی یوگسلاوی آگاه هستیم، ولی میل داریم نارضایتی خود را در قبال این مواضع افراطی بیان داریم.

ب: آفریقا: کوباییها فقط به محکوم کردن تلاشهای دیپلماتیک غرب در مورد رودزیا و نامیبیا پرداخته، آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان غربی را مسئول نظام آپارتاید می‌دانند، ولی از نقش کشورهای کمونیست قدردانی می‌نمایند. این پیش‌نویس از سی و چهارمین مجمع عمومی سازمان ملل می‌خواهد که در زمینه اتحاد با خلق آفریقای جنوبی اعلامیه‌ای منتشر ساخته و به این ترتیب اهمیت جبهه وطن‌پرست را به عنوان تنها نماینده قانونی خلق «بالا می‌برد. و به آمریکا به خاطر حمایت آن کشور از دولت موزوریوا حمله می‌نماید.

ج: نیوسام تأکید کرد که به تأیید کشورهای خط مقدم دولت آمریکا تلاشهای زیادی را برای حل

مسئله رودزیا و نامیبیا انجام داد. حفظ موضع درباره بعضی از مسائل آفریقا کار آسانی نبود و پیش‌نویس کوبا به طور صحیح فعالیتهای دیپلماتیک ما را در مورد قدردانی و ارزیابی قرار نداده است. یک چنین حمله یک جانبه آن هم از طرف اجلاس غیرمتعهدها علیه سیاستهای آمریکا نمی‌تواند در تداوم تلاشهای آمریکا مفید واقع شود.

د: آمریکای لاتین: بار دیگر فهرستی از مشکلات در برابر آمریکا قرار داده شد در حالی که هیچیک از تلاشهای آمریکا و دیگر کشورهای دموکراتیک از قبیل مکزیک، کاستاریکا و ملل آندرا برای به وجود آوردن یک رژیم دموکراتیک در نیکاراگوئه به رسمیت نشناخته‌اند. پیش‌نویس کوبا خواستار انتقال سریع قدرت به دست خلق پورتوریکو گردیده، آمریکا را مسئول ظلمی که بر نیکاراگوئه رفته می‌داند و نیز خواستار لغو قرارداد ریو و سازمانهای وابسته دفاعی گردیده است.

ه: اقیانوس هند: پیش‌نویس کوبا از فعالیتهای دریایی آمریکا در اقیانوس هند و دریای عربی اظهار تأسف می‌نماید، ولی در مورد فعالیتهای شوروی اصلاً اشاره‌ای نمی‌نماید.

و: صهیونیزم و نژادپرستی: با وجود اینکه در گردهمایی غیرمتعهدها در بلگراد به این موضوع اهمیت چندانی داده نشده بود، ولی این رابطه موضوعی دوباره مورد تأیید قرار گرفت.

ز: کره: پیش‌نویس کوبا به دوباره بیان نمودن موضع کره شمالی در مورد اقلیت و اتحاد پرداخته است و ابتکارات اخیر رئیس جمهور را در این منطقه مهم نادیده گرفته است.

ح: خلع سلاح: به عنوان یک بیانیه سازنده ولی منزوی، سالت 2 شدیدا مورد تأیید قرار گرفته است.

4- نیوسام گفت نکات بالا نشان‌دهنده مسائل موجود در پیش‌نویس کوباست. وی گفت این روش از نظر آمریکا روش برخورد یک نهضت غیرمتعهد واقعی نیست.

5 - سفیر بلاوسکی در پاسخ گفت که با مضمون صحبتهای معاون وزیر کاملاً موافق است. سفیر بلاوسکی با اعتراف به این موضوع که بنا به دستور صحبت نمی‌کند و مطمئن است یک نظریه معتبر را ابراز خواهد داشت به تشریح نظریات یوگسلاوی با استفاده از اطلاعاتی که برای سفارتش فرستاده شده بود، در قبال پیش‌نویس کوبا پرداخت.

الف: اجلاس وزیران دفتر هماهنگی نهضت غیرمتعهدها در کلمبو به بلگراد اطمینان داده بود که اکثریت کشورهای غیرمتعهد به اصل غیر بلوکه بودن و استقلال‌طلبی نهضت غیرمتعهدها وفادار می‌باشند.

کوباییها در تاکتیکهای خود در کلمبو تغییراتی ایجاد کرده بودند و سند حاضر نقش مهمی را در مذاکرات هاوانا ایفا خواهد کرد. ولی پیش‌نویس کوبا روش دیگری را اتخاذ کرده با کمال پررویی مواضع کوبا را درباره همه مسائل بیان داشته است. متن کوبایی که غیرمتعهدها را با شوروی در جبهه» ضد امپریالیستی «قرار می‌دهد، از نظر یوگسلاوی کاملاً غیرقابل قبول است. این پیش‌نویس چکیده‌ای از بحرانهای جهانی بوده، تمام تقصیرها را به گردن آمریکا انداخته و تمام سپاس و قدردانی‌ها را نسبت به» نیروهای صلح طلب و پیشرو ابراز داشته است، که این فرمول‌بندی نیز بر این یوگسلاوی قابل پذیرش نیست.

ب: پیش‌نویس کوبا تعدادی از مواضع و عقاید مهم نهضت غیرمتعهدها را حذف نموده است، که عبارتند از:

تساوی و NIEO؛ 3) ماهیت غیر بلوکه نهضت غیرمتعهدها؛ 4) مطابقت با اسناد پیشین جنبش غیرمتعهدها؛ 5) نقش و هدف غیرمتعهدها از تشنج‌زدایی که در روابط بین بلوکها به طور ضمنی بدان اشاره شده بود، در حالی که یوگسلاوی و اکثریت نهضت غیرمتعهدها می‌دانند که به رابطه بین دولتهای هر نظام یا بلوک نیز مربوط می‌گردد؛ 6) اصل مهم عدم مداخله در امور داخلی دیگران؛ 7) دموکراتیزه کردن نهضت غیرمتعهدها؛ 8) دلایل مشکلات اقتصادی کشورهای کمتر توسعه یافته که خیلی فراتر از کیفرخواست کوبایی علیه استعمار و امپریالیسم می‌رود؛ 9) یک روحیه متعادل در قبال نقاط بحرانی جهان و حقوق بشر، برخلاف روحیه شدیدا طرفدار شوروی که در پیش‌نویس کوبایی مندرج است.

ج: مهمترین نکته این است که مقامات یوگسلاوی نمی‌خواهند بحث و مناظره پیرامون پیش‌نویس کوبایی به منزله تضاد میان کوبا و یوگسلاوی تلقی گردد. بلکه یوگسلاوها می‌خواهند در مقایسه با پیش‌نویس کوبا که در تضاد کامل با اعلامیه حاصل از گردهمایی دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها در کلمبو و اسناد پیشین جنبش است، به حفظ و حراست از روش اصیل غیرمتعهد بودن در جنبش غیرمتعهدها بپردازند. بلاوسکی گفت که به نظر وی اکثریت اعضای غیرمتعهدها حامی این اهداف یوگسلاوی هستند، و در این رابطه، هند، سری‌لانکا، نیجریه و اندونزی از متحدان اصلی به شمار می‌روند.

در صورتی که هم‌پیمانان اصلی کوبا، افغانستان، اتیوپی، ویتنام، موزامبیک آنگولا خواهند بود. مصر نیز به خاطر مشکلات خود حالت بی‌طرفی را اختیار کرده است. بلاوسکی با نگرانی اظهار داشت که ممکن است اوضاع داخلی سیاسی هند به تضعیف موضع نفوذی هند کمک نماید.

د: یوگسلاوها برای نمایان ساختن نگرانی خود در پایتختهای مهم جنبش غیرمتعهدها در سطوح کلی به تماس خواهند پرداخت. و پس از آن در صورتی که لازم باشد اصلاحیه‌های ویژه و یا یک پیش‌نویس جدید به وسیله یوگسلاوها و دیگر میانه‌روهای جنبش پیشنهاد خواهد گردید. دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها در کلمبو در سطح سفیران یک جلسه دائمی گشوده است و پیرامون این مسئله نیز کار خواهد کرد. در هفته اول اوت کوباییها خواستار اصلاحاتی در پیش‌نویس شده‌اند و به نظر مقامات یوگسلاوی بحث و مناظره جنبش غیرمتعهدها در جلسه تدارکاتی وزیران جنبش نیز که یک هفته قبل از برگزاری اجلاس جنبش در هاوانا تشکیل می‌شود، ادامه خواهد داشت. تیتو در این رابطه تلاشهای بسیاری به خرج داده است. آنها امیدوارند که دیگر دولتهای محافظه‌کار نیز سران دولت یا حکومتی خود را به هاوانا بفرستند تا با تیتو همکاری نمایند. تیتو، و همه اعضای ریاست جمهوری یوگسلاوی و دیگر رهبران ملی در صورت لزوم به کار و سفر با یکدیگر خواهند پرداخت.

6- بلاوسکی با ابراز قدردانی از نحوه برخورد مسئولانه آمریکا، با جنبش غیرمتعهدها گفت که امیدوار است که باز هم آمریکا نسبت به توانایی اکثریت اعضای جنبش در ارائه یک روش و نتیجه منطقی با «حس اعتماد» برخورد نماید. وی اذعان دارد که آمریکا حق دارد نگرانی خود را پیرامون مسائلی که منافعش را به خطر می‌اندازد ابراز نماید، خصوصا اینکه این اجلاس «در همسایگی» این کشور یعنی در هاوانا برگزار می‌شود. با این وصف، بلاوسکی امیدوار است که آمریکا اقدامات خود را به طریقی انجام دهد که به عنوان مداخله در امور جنبش غیرمتعهدها برداشت نشود، در غیر این صورت یوگسلاوی و دیگر محافظه‌کاران با مشکلات بسیاری روبرو خواهند گردید. یوگسلاوها شدیدا تلاش خواهند کرد که از اتخاذ مواضعی که به ضرر آمریکاست اجتناب ورزیده شود، لیکن ممکن است در انتها مصالحه‌هایی

صورت گیرد که برای آمریکا تولید اشکال نماید.

7- معاون وزیر نیوسام خاطرنشان ساخت که آمریکا در رابطه با پیش‌نویس کوبا ابتدا و پیش از همه با یوگسلاوی سخن می‌گوید، چون معتقد است که آمریکا و یوگسلاوی دارای منافع موازی می‌باشند. نیوسام پس از یادآوری نکات مطروحه توسط بلاوسکی گفت این وظیفه ماست که به عنوان نماینده آمریکا، نگرانی خود را نسبت به مواضعی که در امور جهانی اتخاذ شده و به ما مرتبط است، با کشورهای دیگر در میان بگذاریم. ما بنا را بر آن نداریم که در شناخت و فلسفه جنبش مداخله نماییم، ولی مجبور خواهیم بود با ملت‌هایی چند نگرانی خود را در میان نهیم تا مطمئن شویم که منافع ما تأمین گردیده است. ما از ارائه عکس‌العمل خودداری خواهیم کرد و از ایراد بیانات هیجان‌انگیز در ملاءعام اجتناب خواهیم ورزید. ولی با نزدیک شدن اجلاس هاوانا فشار حاصل از توجه مطبوعات ما را مجبور به سخن گفتن خواهد کرد، مگر اینکه دوستان ما در جنبش غیرمتعهدها بتوانند روحیه افراطی پیش‌نویس کوبا را به میانه‌روی تبدیل نمایند.

8 - برای اطلاع شما: مطالب بالا برای استفاده واحدهایی است که برای آنها رونوشت ارسال شده است به استثنای بلگراد. دستورات جداگانه دیگری برای واحدهای منتخب دیگر ارسال خواهد گردید. پایان برای اطلاع شما.ونس

تجدیدنظر و ارزیابی اجلاس کشورهای ساحلی و غیرساحلی

سند شماره (7) تاریخ: 30 تیر 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی شماره 188761 رونوشت برای: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به اقیانوس هند مطلب ذیل در 28 تیر به وزارت خارجه (برای اقدام) رونوشت برای آتن، ژنو، اسلو، رم، لاهه، فرستاده شد.

ابتدای نقل قول: از نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، نیویورک 3059 وزارتخانه لطفا برای مجمع گیرندگان مطالب مربوط به اقیانوس هند انتشار دهد عطف به: الف - نمایندگی در سازمان ملل 2843، ب - نمایندگی در سازمان ملل 2931، ج - وزارتخانه 167419، د - نمایندگی در سازمان ملل 3010 موضوع: (خیلی محرمانه) اقیانوس هند: تجدیدنظر و ارزیابی اجلاس کشورهای ساحلی و غیرساحلی در 13 - 2 ژوئیه 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است) 2- خلاصه: علیرغم تمایل اعضای فعال غیرمتعهدها برای بهره‌برداری از اجلاس ژوئیه 1979 که بنا به درخواست سی و سومین مجمع عمومی سازمان ملل جهت ایجاد اقیانوس هند به عنوان یک منطقه صلح تشکیل شده بود، اجلاسهای مقدماتی کمیته اقیانوس هند نتوانست اختلاف موجود بین اعضاء را از بین ببرد. در جلسه ژوئیه بعضی از اختلافات برای بار دیگر ظاهر گردید. اکثریت شرکت‌کنندگان خواستار غیرنظامی شدن کامل و اقدامات عدم تکثیر تسلیحاتی شدند، ولی با مخالفت کشورهای هم‌پیمان با آمریکا از نظر امنیتی (چون استرالیا، ژاپن و یونان) و نیز هند روبرو شدند. تلاشهای رئیس جلسه (فرناندو

از سری‌لانکا) برای فرمولبندی قابل قبول سند نهائی در نتیجه مخالف سرسختانه تندروهایی چون عراق با موافقت روبرو نگردید.

سند نهائی که بدون اتفاق نظر «تصویب گردید» از سی و چهارمین مجمع عمومی سازمان ملل تقاضا دارد که تاریخ و زمان برگزاری کنفرانس را تعیین کند و چنین می‌پندارد که قرارداد نهائی در مورد ایجاد اقیانوس هند به عنوان یک منطقه صلح به وجود خواهد آمد. آمریکا که تاکنون در جلسه سمت نظارت داشته، به وسیله فرناندو ریاست کمیته اقیانوس هند مورد تماس واقع خواهد شد و پس از آن تصمیم گرفته خواهد شد که آیا باید در کارهای آتی کمیته و یا کنفرانس شرکت نماید یا خیر. (پایان خلاصه).

3 - زمینه قبلی: پس از مطرح شدن اقیانوس هند به عنوان یک منطقه صلح به وسیله سری‌لانکا در اواسط سالهای 1960، این وظیفه یکی از نکات مقدس مورد بحث در نهضت غیرمتعهدها گردیده و اجلاس ژوئیه 1979 کشورهای ساحلی و غیرساحلی نشانگر زنجیره تلاشهایی است که درنظر دارد این عقیده را واقعیت بخشد. ناراضی از «پیشرفتهای» حاصل در شش سال گذشته در نتیجه اجلاسهای مکرر پس از تشکیل کمیته مشترک اقیانوس هند در سازمان ملل در سال 1972 که گزارشات سالانه آن در مجمع عمومی سازمان ملل نیز مورد توجه قرار می‌گرفت، اعضای فعال کمیته (چون، سری‌لانکا، پاکستان، عراق، و ماداگاسکار) سعی کردند این مسئله را با تشکیل یک کنفرانس در سال 1978 خاتمه دهند. چون در سی و سومین مجمع عمومی سازمان ملل در مورد تشکیل یک کنفرانس همه‌جانبه اتفاق‌نظر به دست نیامد، بر اساس قطعنامه 3368 تصمیم گرفته شد که در اواسط 1979 یک جلسه تدارکاتی به وسیله کشورهای ساحلی و غیرساحلی تشکیل گردد. سه جلسه کمیته اقیانوس هند در سال 1979 نتوانست در مورد «اصول» اقیانوس هند به عنوان یک منطقه صلح و یا گامهایی که برای به «اجرا گذاردن» لازم است توافقی به دست دهد، و جلسه ژوئیه با یک پیش‌نویس سنگین برای تهیه سند اصلی آغاز به کار کرد. کلیه شرکت‌کنندگان از اعضای کمیته (کشورهای منطقه اقیانوس هند، چین، ژاپن و یونان) بودند. از «قدرتهای بزرگ» (آمریکا، شوروی، انگلیس، فرانسه) و «استفاده‌کنندگان مهم دریایی» (چون کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی) خواسته شد که در جلسه افتتاحیه سخنرانی نموده و در صورتی که مایل باشند در جلسات دیگر نیز به عنوان ناظر حضور به هم رسانند. فنلاند، اطریش و ویتنام نیز به تقاضای خودشان به عنوان ناظر پذیرفته شدند.

4 - بحث کلی: پس از انتخاب به عنوان رئیس جلسه، فرناندو ریاست کمیته اقیانوس هند (نماینده دائمی سری‌لانکا) محتاطانه به سخنرانی افتتاحیه پرداخت (مرجع الف) که در آن منافع همه شرکت‌کنندگان را در نظر گرفت، و در پایان خواستار توسعه اجلاس اقیانوس هند و ظهور نهائی قرارداد منطقه صلح گردید. ولی، همان دو نکته مورد اختلاف قبلی این بار هم در مناظره ظاهر گردید (5 - 2 ژوئیه): حذف عبارت حضور نظامی «قدرت بزرگ» که هدف از آن آمریکاست و گزارش مطبوعات نیز حاکی از آن است که این کشور در حال افزایش قدرت نیروی دریایی خود در اقیانوس هند می‌باشد؛ و تلاش بعضی از اعضاء که در نظر دارند محدودیت پیشنهادی برای «قدرتهای بزرگ» را با اقدامات منطقه‌ای به منظور کاهش رقابت نظامی میان کشورهای منطقه همزمان سازند (مرجع ب). بیانیه افتتاحی آمریکا براساس منشور سازمان ملل پیرامون دریانوردی آزاد، و اقدامات فردی و یا جمعی دفاعی به عنوان بیان صادقانه نظریات آمریکا تلقی گردید: بیانیه طولانی هیئت نمایندگی روسی به ریاست مندیویچ

نیز با همین عکس‌العمل مواجه گردید، ولی به هنگام تهیه سند نهائی بیانیه هردو نماینده از طرف اعضاء نادیده گرفته شد. اعضای محافظه‌کار غیرمتعهدها مخالفت با اعضای رادیکال را در حذف «تمام جنبه‌های» حضور نظامی قدرت‌های بزرگ از اقیانوس هند، کاری مشکل می‌دانند. هندیها به خاطر خودشان (یعنی انحراف توجه از عدم تکثیر تسلیحاتی منطقه و تسلط نظامی هند) به این بحث پیوسته‌اند، چین نیز فروگذار نکرد و اظهار داشت که سند نهایی باید به «رقابت ابرقدرتها» اشاره نموده و مذاکرات دوجانبه آمریکا و شوروی را ساختگی قلمداد بنماید. تلاش پاکستان برای بالا بردن «حسن سلوک» منطقه به خاطر لجبازی‌های هند، به طور چشمگیری با همدردی کمتر روبرو شد.

5 - نتیجه: گروه ویژه اجلاس نتوانست آکولادهای پیش‌نویس نهائی را در تاریخ 12 - 5 ژوئیه از بین بردارد. تقاضای شوروی برای شرکت مورد قبول فرناندو واقع نشد و او قول داد که دائما با شوروی (و آمریکا) برای دستیابی به یک فرمول مورد مشورت نماید، ولی از وی خبری نشد، تا اینکه در دوروز آخر اجلاس با «نکات مورد توافق» ظاهر گردید. در آن زمان برای برداشتن موانع موجود در سر راه «اصول» و به کار بسته شدن «سند نهائی اقیانوس هند به عنوان منطقه صلح فرناندو نکات زیر را مطرح نمود.» (الف) محدوده اقیانوس هند به عنوان منطقه صلح (پاراگراف 14): آغاز نقل قول: به پیروی از مفاد قطعنامه 2832 محدوده اقیانوس هند باید دربرگیرنده خود اقیانوس هند، زوائد طبیعی آن، جزایر آن اقیانوس، بستر اقیانوس، کشورهای ساحلی و غیره ساحلی و منطقه هوایی آن باشد.

(ب) حضور نظامی قدرتهای بزرگ (پاراگراف 15): آغاز نقل قول:... از قدرتهای بزرگ خواسته می‌شود تا:

(پایان نقل قول).

(الف) و اقداماتی انجام دهند که هیچ یک از کشتیهای جنگی و هواپیماهای نظامی و دیگر نیروهای نظامی از اقیانوس هند برای حمله و یا اعمال قدرت علیه حاکمیت، تمامیت ارضی و استقلال کشورهای ساحلی و غیر ساحلی اقیانوس هند بر اساس منشور سازمان ملل بهره‌برداری ننمایند.

(ب) با قدرتهای بزرگ در فعالیتهای نظامی خلاف اعلامیه اقیانوس هند به عنوان یک منطقه صلح همکاری ننمایند. (پایان نقل قول).

(ج) از بین بردن سلاحهای هسته‌ای (پاراگراف 17): آغاز نقل قول:

... کشورهای دارای سلاحهای هسته‌ای، جهت برقراری این منطقه امنیتی باید کشورهای ساحلی و غیرساحلی را از عدم استفاده از سلاحهای هسته‌ای مطمئن سازند. (پایان نقل قول).

6 - نکات مورد توافق «فرناندو» برخلاف بیانات افتتاحیه‌اش متمایل به مواضع تندروها بود. رئیس و اکثریت اعضای جلسه به هنگام تلاش هم پیمانان (استرالیا، ژاپن و یونان) برای تغییر لحن بیانیه به خصوص در مورد بندهای 14 و 15 و 19 و مشارکتشان در جلسه، سرسختی بسیار نشان دادند. در مورد انتقادهای هند از پاراگراف 17 ب، که خطر تفرقه در نهضت غیرمتعهدها را گوشزد می‌کرد، شرکت‌کنندگان به هند اجازه دادند که در مورد مذاکرات آینده متن پاورقی ایجاد نماید. این نوع «دودوزه بازی» سبب بروز اعتراض از طرف ناظران هم‌پیمان غربی گردید (همه آنها بجز فرانسه در جلسات حضور داشتند).

عدم اتفاق نظر «تصویب» سند نهائی را بی‌معنی جلوه‌گر ساخت؛ بیانیه عدم ارتباط استرالیا همراه با انتقادات ژاپن و یونان در گزارشی به همراه بیانیه‌ای مبنی بر «تصویب» گزارش آمده است (مرجع ج).

7 - پیشگویی و اظهارنظر: کمیته مشترک اقیانوس هند بار دیگر در ماه سپتامبر تشکیل جلسه خواهد داد تا به تهیه پیش‌نویس تدارکاتی قطعنامه سی و چهارمین مجمع عمومی سازمان ملل در مورد زمان و مکان برگزاری کنفرانس اقیانوس هند در پاراگراف 21 سند نهائی بپردازد. با آمریکا، شوروی و دیگر ناظران حتما بوسیله فرناندو تماس گرفته و از آنها پرسیده خواهد شد که آیا مایلند در کارهای آتی کمیته مشترک، کارهای مقدماتی برای تشکیل کنفرانس، و یا در خود کنفرانس شرکت نمایند یا خیر. علیرغم رفتار بد اکثریت غیرمتعهدها، استرالیاییها هنوز هم مایلند در کمیته بمانند و از آمریکا نیز می‌خواهند که در کارهای آتی این کمیته برای نشان دادن موضع غرب شرکت نماید. فرانسه حتما توسعه کمیته را تحریم خواهد نمود. دیگر هم‌پیمانان غربی نیز دنباله رو آمریکا خواهند بود. نحوه برخورد شوروی مبهم است؛ چون در تمام طول جلسه مندیویچ اعلام حمایت از منطقه صلح می‌نمود، ولی انتقادات بعدی او در مورد نتایج حاصله سبب شد که شوروی تصمیم به عدم مشارکت بگیرد. تصمیم آمریکا مبنی بر شرکت در جلسات آینده اقیانوس هند سبب خواهد شد که فشار مستقیم فقط متوجه آمریکا و نیروی دریایی آن کشور در اقیانوس هند شود. از طرف دیگر، شرکت در کمیته به این معنی است که می‌توان با گروههای منطقه پیرامون موضوعات بحرانی چون تکثیر هسته‌ای در آسیای جنوبی به توافق دست یافت. به عنوان شرط اصلی آمریکا برای شرکت باید از فرناندو رئیس کمیته و دیگر اعضاء کمیته اقیانوس هند خواسته شود که به اصل رأی‌گیری اتکاء شود، که در اجلاس ماه ژوئیه این اصل رعایت نشده بود.

تصحیح: در خط 15 پاراگراف سوم عبارت «قطعنامه 3368» به عبارت «قطعنامه 68/33» تغییر یابد.یانگ

عکس‌العمل آمریکا در رابطه با پیش‌نویس کوبا در اجلاس هاوانا

سند شماره (8) تاریخ: 3 مرداد 58طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 193073 به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها سفارت آمریکا در بریج تاون، تل‌آویو، دوبلین، لندن، پاریس، بن، رم، لوگزامبورگ، لاهه، کپنهاک، بروکسل، اتاوا، توکیو، کانبرا، هیئت نمایندگی آمریکا در ناتو، سفارت آمریکا در مادرید، لیسبون، پکن، مکزیکو، بوگوتا، سن خوزه، کاراکاس، برازیلیا، مانیل، بانکوک، استکهلم، وین، برن، بخارست، کابل، دمشق، الجزیره، دفتر حفاظت منافع در بغداد، سفارت آمریکا در کوتونو، برازاویل، دفتر حفاظت منافع در هاوانا، سفارت آمریکا در آدیس‌آبابا، تریپولی، آنتناریو، ماپوتو، مسکو، سئول.

بروکسل به بخش جامعه اروپایی هم برسد، از نیوسام معاون وزیر.

موضوع: عکس‌العمل آمریکا در رابطه با پیش‌نویس کوبا در اجلاس هاوانا 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است) 2 - از تمام واحدهای اقدام‌گر خواسته می‌شود که با مقامات مهم دولت میزبان خود تماس حاصل کرده از آنها بخواهند که طبق دستورات ذیل در مورد پیش‌نویس کوبا عکس‌العمل نشان دهند. چون کوباییها در هفته اول ماه اوت آماده شنیدن نقطه نظرهای غیرمتعهدها هستند، ما باید بتوانیم نظریات خود را نیز از این طریق اعمال نماییم. لطفا گزارشات خود را تا آخر وقت اداری 30 ژوئیه ارسال نمایید.

3 - ما مایل به مداخله در امور داخلی و بحثهای ایدئولوژیکی جنبش غیرمتعهدها نیستیم. بلکه همان گونه که با مقامات یوگسلاوی در میان گذاشته شد (تلگرام مرجع پاراگراف 6)، تأکید ما بر مسائلی است که در رابطه با منافع آمریکا می‌باشد. آمریکا در نظر دارد در سپتامبر با اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا با یک نگرش وسیع که منعکس‌کننده درک ما از غیر بلوکه بودن جنبش غیرمتعهدهاست برخورد نماید و طبیعتا امیدوار هستیم که غیرمتعهدها به ما پاسخ مثبت داده، مسائل را در رابطه با شایستگی‌هاشان در اجلاس مورد بررسی قرار داده، مواضع متعادلی را اتخاذ نمایند، که به حل مسائل مورد اختلاف بین‌المللی کمک نماید.

4 - در همین رابطه، ما پیش‌نویس کوبایی را که در این گردهمایی جهت دریافت نقطه‌نظرها بین اعضای غیرمتعهدها پخش شده، چه از نظر معارفه و چه از نظر مواضع خاص کاملاً غیرمفید می‌دانیم. در صورتی که این پیش‌نویس کوبایی به صورت کنونی و یا شبیه به آن مورد تصویب قرار گیرد، آمریکا را به برخوردهای سه سال قبل سوق خواهد داد، که سبب تیره‌تر شدن روابط بین آمریکا و جهان سوم گردیده بود. تلاش برای حل مشکلات موجود در آفریقای جنوبی و خاورمیانه، و دستیابی به پیشرفت اقتصادی، در چنین جوی ممکن نیست و به شهرت و اعتبار جنبش غیرمتعهدها به عنوان یک نیروی سازنده و مستقل حامی صلح مطمئنا لطمه وارد خواهد شد.

5 - به نظر ما اکثریت اعضای غیرمتعهدها مایل نیستند که جنبش در نتیجه تلاش کوباییها به برخوردی

کشیده شود که آن را از نظر موضع با شوروی در یک طرف قرار می‌دهد، ما امیدواریم که اکثریت اعضای غیرمتعهدها، به خاطر خودشان تلاش کنند که پیش‌نویس کوبایی به صورت سندی در آید که سیاستهای واقعی غیر بلوکه‌ای در آن منعکس شده باشد، که البته مورد قبول آمریکا نیز هست.

6 - آمریکا هدف مستقیم انتقادهای آمده در پیش‌نویس واقع گردیده است. به طور مثال، از دوباره مطرح شدن متن راجع به ویتنام که صریحا آمریکا را مقصر می‌شناسد، اظهار تأسف می‌کنیم. لحن بیانیه در مورد هند و چین به خاطر تداوم اشغال کامبوج توسط ویتنامیها و فرار پناهندگان کاملاً نادرست است.

7 - ما به همراه هم‌پیمانان و دوستان خود از کشورهای پیشرفته و در حال پیشرفت مایل هستیم نظریات خود را در رابطه با مسائل مطروحه در جنبش غیرمتعهدها بیان داریم. و از کشورهای غیرمتعهد می‌خواهیم که با دیدی انتقادآمیز و در رابطه با منافع ملی خودشان، پیش‌نویس را مورد مطالعه و بررسی قرار دهند. آنها باید به بررسی لحن بیانیه در مورد شرایط عینی و تأثیر آن بر تقویت روابط بین‌المللی مسالمت‌آمیز، نقش آن در حل مشکلات اقتصادی بین‌المللی، کمک آن به بالا رفتن میزان اعتبار و شهرت جنبش غیرمتعهدها و نیز همگونی آن با اصول پذیرفته شده غیر بلوکه بودن پرداخته آن را مورد آزمایش و بررسی قرار دهند.

8 - ما بار دیگر با غیرمتعهدها در مورد مسائلی که باید در اجلاس مطرح گردد، مشورت خواهیم کرد.

لیکن در حال حاضر فقط آماده دریافت نقطه‌نظرهای دولتهای میزبان در مورد محتوای پیش‌نویس کوبا - - به خصوص در زمینه برخورد آن با خاورمیانه، آفریقای جنوبی، آسیا، آمریکای لاتین، و مسائل پورتوریکو و مقبول بودن آنها نزد اعضای غیرمتعهدها هستیم.

9 - علاوه بر این مایل هستیم عکس‌العمل کنونی خود را در رابطه با پیش‌نویس کوبایی با آنها درمیان بگذاریم. بنابراین، همه مخاطبهای اقدام‌گر باید از تحلیلهای ارائه شده توسط معاون وزیر نیوسام در تلگرام مرجع، پاراگراف 3، بدون ذکر نام یوگسلاوی استفاده نمایند. در صورتی که لازم بدانید، می‌توانید از این تحلیل بدون ذکر سندیت آن استفاده نمایید. در صورت تمایل می‌توانید از پاراگرافهای 8 - 3 بالا و نیز پاراگراف 6 با اشاره به مطالب مربوط به هند و چین و اوضاع آوارگان استفاده کنید. پس از دریافت گزارشات و توصیه‌های شما راهنماییهای لازم را ارائه خواهیم کرد. گزارشات مفصل مداوم و توزیع یک‌جانبه آنها در تمام دوره برگزاری اجلاس در هاوانا برای این وزارتخانه مثمرثمر می‌باشد. لطفا در تمام گزارشهای خود قید کنید که به IO/ML ارسال شود.

10 - برای مخاطبهایی که در ذیل نام آنها ذکر نشده است: سفارتها می‌توانند از پاراگرافهای 8 - 3 و بیانات نیوسام در مورد یوگسلاوی، در شرایط محلی مناسب استفاده نمایند. در اجرای این امر باید به دولتهای میزبان خود خاطرنشان سازید که ما مایل نیستیم که آنها حتما با آمریکا در مورد مسائل مطروحه در پیش‌نویس کوبایی موافق باشند، بلکه معتقدیم که نکات مورد توافق و مورد توجهی نیز وجود دارند که به وسیله این بیانیه نشان داده نشده‌اند و در نتیجه روابط بین‌المللی را بد جلوه داده است. قطعا ما نیز می‌خواهیم که در زمینه سازندگی و حسن سلوک پیش‌نویس در سطح بین‌المللی تا حد امکان هماهنگی به وجود آید. در این مسیر نقش اعضای غیرمتعهدها در رابطه با تأثیر بین‌المللی مهمتر از لحن یک سند یا بیانیه است، و امیدواریم که هر یک از دولتهای میزبان نقش ویژه خود را ایفا نماید.

11 - برای بلگراد: با وجود اینکه یوگسلاوی در نظریات خود بر مسائل ایدئولوژیک بیشتر از مسائل

دیگر تأکید دارد، ولی از نظر ما بین نظریات آمریکا و یوگسلاوی توافق وجود دارد. شما باید گفتگوی نیوسام با بلاوسکی را در مورد نقطه‌نظرهای آمریکا پیرامون مسائل ویژه مورد مطالعه قرار دهید. در صورتی که در مورد نقشه‌های یوگسلاوی برای مبارزه علیه پیش‌نویس کوبایی و یا گفتگوهای مقامات این کشور با دیگر کشورهای عضو جنبش غیرمتعهدها اطلاعاتی به دست آورید، ما را در جریان امر قرار دهید.

12 - برای دهلی نو، جاکارتا، کلمبو، لاگوس: شما باید تأکید، اعتماد و امید ما را به این مسئله که می‌دانیم اکثریت میانه‌روی کشورهای عضو جنبش غیرمتعهدها جنبه افراطی پیش‌نویس کوبایی را رد کرده و به تهیه پیش‌نویسی که منعکس‌کننده آرمانهای واقعی غیر بلوکه‌هاست کمک می‌کنند، نمایان سازید. همچنین از این دولتها بخواهید که نگرانی ما را در مورد مذاکراتی که اعضای آمریکایی در حال حاضر در پیش دارند، درک نمایند.

13 - برای قاهره و تل‌آویو: ما مایل هستیم به طور مفصل به بحث پیرامون مسائل مربوط به خاورمیانه با دولتهای میزبان پس از دریافت گزارش شما پیرامون عکس‌العملهای مصر و اسرائیل بپردازیم.

14 - برای دوبلین، لندن، پاریس، بن، رم، لوگزامبورگ، لاهه، کپنهاک، بروکسل، اتاوا، توکیو و کانبرا:

دوبلین باید به توزیع بیانات نیوسام (پاراگراف 3 تلگرام مرجع) در سطح ریاست جمهوری 9 - ECایرلند پرداخته از آنها بخواهید که آن را به عنوان عکس‌العمل اولیه آمریکا نسبت به پیش‌نویس کوبا توزیع نمایند. سفارتهای واقع در پایتختهای 9 - EC باید از اروپاییها بخواهند که با کشورهای تحت نفوذ خود تماسهایی مانند تماسهای نیوسام بگیرند. امیدواریم که انگلیس و فرانسه نیز با دوستان آفریقایی متمایل به انگلیس و متمایل به فرانسه چنین رفتاری بنمایند. در مورد محدودیت زمانی نیز با انگلیس و فرانسه صحبت کرده و نیاز به اقدام فوری را بیان نمایید. کانبرا، اتاوا و توکیو نیز باید با دولتهای میزبان خود از همین روش استفاده کرده، از آنها نیز بخواهند با کشورهای دارای رابطه نزدیک با خود رفتاری مشابه داشته باشند و در مورد اجلاس هاوانا با ما مشورت نمایند. از سفارتهای واقع در لندن، اتاوا و کانبرا خواسته شده بود که در مورد کنفرانس کشورهای مشترک‌المنافع در لوزاکا همین اعمال را انجام دهند.

15 - برای نمایندگی آمریکا در ناتو: شما نیز تحلیل نیوسام در پاراگراف 3 تلگرام مرجع را تکثیر کرده، اظهار نمایید که این تحلیل نشانگر عکس‌العمل مقدماتی آمریکا در رابطه با پیش‌نویس کوبایی است. ولی در حال حاضر لازم نیست با ناتو خواستار هماهنگی شوید. چون نمی‌خواهیم که ناتو محل ایجاد هماهنگی در مورد اجلاس هاوانا بشود. ولی اطلاعات به دست آمده درباره هرگونه عکس‌العمل هم‌پیمانان ما در ناتو را برای ما ارسال دارید.

16 - برای مادرید و لیسبون: گفتگوهای دوجانبه اخیر در این پایتختها حاکی از آن بود که طرفین تمایل داشتند به بحث و تبادل‌نظر پیرامون اجلاس هاوانا (که قرار است دولت اسپانیا و دولت پرتقال به عنوان ناظر به آنجا دعوت شوند) و مسائل کلی غیرمتعهدها بپردازند. در مورد این مسئله در جلسه مشاوره‌ای که در واشنگتن بر سر آمریکای لاتین برگزار شده بود، با اسپانیاییها نیز بحث و گفتگو شد.

سفارتها باید خاطرنشان سازند که تبادل‌نظر در مورد پیش‌نویس کوبا بخشی از همکاری لازم بین آمریکا و دوستان اروپایی ما را تشکیل داده و ما امیدواریم که بتوانیم به هماهنگ نمودن اقدامات هم‌پیمانان خود در جنبش غیرمتعهدها بپردازیم. ما به خصوص خواهان برخورداری از نظریات و مساعدت‌های اسپانیا و

پرتقال در مورد آمریکای لاتین هستیم. تلگرام سپتامبر نشانگر نگرانی ما از حضور احتمالی پرتقال در هاوانا در اجلاس وزیران است.

17 - برای استکهلم، وین و برن: اروپاییهای بی‌طرف از موضع سیاسی و اخلاقی مهمی در جنبش غیرمتعهدها برخوردارند. ما امیدواریم که این دوستان اروپای غربی با آمریکا مشورت کرده و از نحوه برخورد معاون وزیر نیوسام حمایت نمایند.

18 - برای بخارست: سفارت باید با خاطرنشان ساختن عکس‌العملهای مقدماتی ما با رومانیها یادآور شود که ما مایل به مداخله در امور جنبش نیستیم، ولی مایل هستیم در مورد مسائل خاص نگرانیهای خود را ابراز داریم. باید در مورد نظریات رومانیها و عکس‌العمل و تلاشهای احتمالی دیپلماتیک آنها اطلاعاتی کسب کرده، برای ما گزارش نمایید.

19 - برای پکن: این سفارت نیز باید عکس‌العمل ما را با مقامات خارجه مهم این کشور درمیان بگذارد. در مورد نظریات چینیها پیرامون پیش‌نویس، اطلاعاتی به دست آورید. ما مایلیم به دانیم چینیها چگونه می‌خواهند با متن پیش‌نویس کوبایی مقابله نمایند.

ولی به هیچ وجه چنین وانمود ننمایید که می‌خواهیم به یک اقدام مشترک در مورد غیرمتعهدها دست بزنیم.

20 - برای مخاطبهای آسیایی: از زمینه و اطلاعات آمده در پاراگراف 9 استفاده کرده جویای نظریات دولت میزبان خود باشید. آیا اعضای آسیایی در نظر دارند بحثهای اجلاس جنبش غیرمتعهدها در مورد هند و چین را فراتر از مسئله نمایندگی کامبوج برده، مسئله هند و چین و آوارگان را نیز به میان بکشند.

بسته به عکس‌العمل دیگر آسیاییها و نتیجه کنفرانس ژنو راهنماییهای خود را برای شما خواهیم فرستاد.

21 - برای مکزیکو، بوگوتا، سن خوزه، کاراکاس، بریج تاون، برازیلیا: از آنها بخواهید از نفوذ خود با کشورهای آمریکای لاتین عضو غیرمتعهدها (آرژانتین، کوبا، گینه، جامائیکا، پاناما، پرو، ترینیداد) و دیگر اعضا از قبیل (سورینام، بولیوی، گرانادا) استفاده کرده از آنها بخواهند که به تجدیدنظر در مورد بخش آمریکای لاتینی پیش‌نویس به خصوص پیرامون پورتوریکو و مسائل امنیتی آمریکا بپردازند.

آمریکا امیدوار است که همکاران وی در آمریکای لاتین در مورد نظام بین کشورهای آمریکای لاتین با پیش‌نویس کوبایی برخورد قاطع نشان دهند. تلگرام سپتامبر در مورد گفتگوی وزیر امور خارجه ونس با وزیر خارجه مکزیک کاستاندا گزارش کرده راهنمایی نموده است.

22 - برای بوئنوس آیرس، پاناما، پورت آواسپاین، کینگستون، لیما: سفارتهای مذکور باید با استفاده از مطالب پاراگراف 21 و بیانات معاون وزیر خارجه نیوسام اقدامات لازم را بنمایند.

23 - برای نمایندگی آمریکا در سازمان ملل و ژنو: در موقعیتهای مناسب نگرانی ما را در مورد پیش‌نویس کوبایی با نمایندگیهای دیگر درمیان بگذارید. دیگر مقامات مهم نمایندگی آمریکا در سازمان ملل نیز ممکن است بخواهند نارضایتی ما را منعکس ساخته خواستار میانه‌روی بیشتر بشوند. مایل هستیم در مورد اجلاسهای دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها در نیویورک که به گفته یوگسلاوها برقرار است، برای ما گزارشهایی ارسال نمایید.

24 - برای کابل، کاتونو، دمشق، الجزیره، برازاویل، هاوانا، آدیس‌بابا، بغداد، تریپولی، آنتاناریو، ماپوتو: بنا به تشخیص وزارت امور خارجه این دولتهای میزبان با منافع آمریکا سرسختانه مخالفت

ورزیده ممکن است، تلاش ورزند تا جنبه افراطی پیش‌نویس کوبایی حتی‌الامکان حفظ گردد. در صورتی که سفارتهای مزبور می‌دانند که در میان گذاشتن نگرانی ما با این دولتها می‌تواند در پیشبرد اهداف ما را یاری دهد، می‌توانید دست به اقدامات لازم بزنند. در مورد تاکتیکهای این دولتها برای صدور بیانیه نهائی غیرمتعهدها در صورت امکان اطلاعاتی در اختیار ما قرار دهید. الجزیره احتمالاً مایل است توصیه‌هایی در مورد نحوه مبارزه با دولت آمریکا بنماید.

25 - برای گابورون، یااونده، لیبرویل، بیسو، بانگول، ابیجان، نایروبی، مونروویا، نیامی، داکار، خارطوم، موگادیشو، اوگادوگو، کینشازا، باماکو: این دولتهای آفریقا اصولاً محافظه‌کار بوده و در بسیاری از مسائل به خصوص خاورمیانه و مسائلی چون حمایت از عضویت مصر در مجامع بین‌المللی و مبارزه علیه تلاش اعراب برای برقراری معادله صهیونیزم و نژادپرستی کمک بسیار کرده‌اند. تداوم کمک آنها که به نظر ما می‌تواند نتیجه ابتکارات ما در رودزیا و نامیبیا در چند ماه آینده باشد، می‌تواند تهدیدی جدی علیه پیش‌نویس کوبایی باشد. به هنگام درمیان گذاشتن نظریات ما باید اظهار نمایید که ما از نقش ویژه آنها در غیرمتعهدها و دیگر مجامع بین‌المللی آگاه بود. و از تلاش آنها برای دفاع از منافع میانه‌روانه علیه کوباییها و دیگر افراطیون طرفداری می‌کنیم. می‌توانید از این دولتها بخواهید که با هماهنگ کردن تلاش خود بیشترین تأثیر را بر پیش‌نویس کوبایی بگذارند. سفارت واقع در مونروویا باید به رئیس جمهور تولبرت اظهار دارد که ما برای رهبری وی در سازمان وحدت آفریقا اهمیت بسیار قائل هستیم.

26 - برای لاپاز، پاراماریبو، تهران، اسلام‌آباد: اعضای جدید جنبش غیرمتعهد (با آغاز به کار کردن در اجلاس هاوانا) که در بعضی موارد از تغییرات درونی سختی رنج می‌برند ممکن است، مایل به تجدیدنظر پیرامون مواضع خود باشند. پیش‌نویس کوبایی آنها را وادار به تصمیم‌گیری سریع خواهد کرد. ما مایل به تبادل‌نظر پیرامون آن دسته از مسائل غیرمتعهدها که مورد علاقه طرفین باشد بوده و نظریات آنها را به طور عینی و با جدیت مورد بررسی قرار خواهیم داد. البته ما هم مایل هستیم که آنها نیز با ما همین طریقه را در پیش گیرند. لاپاز و پاراماریبو باید تلاش خود را بر آمریکای لاتین متمرکز سازند. سفارت آمریکا در تهران نیز می‌تواند با استفاده از مطالب بالا بهره‌برداری لازم را بنماید.ونس

حضور مقامات بلندپایه اجلاس جنبش غیرمتعهدها

سند شماره (9) از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 194793 تاریخ: 5 مرداد 58 به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها طبقه‌بندی: خیلی محرمانه سفارت آمریکا در آنکارا، برن، بوگوتا، برازیلیا، بریج تاون، بخارست، کاراکاس، لاپاز، لیسبون، اسلام‌آباد، مادرید، مکزیکو، مونته ویدئو، پاراماریبو، کیتو، سن خوزه، استکهلم، تهران، وین موضوع: حضور مقامات بلندپایه - اجلاس جنبش غیرمتعهدها / مجمع عمومی سازمان ملل متحد 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است).

2 - در رابطه با نزدیک بودن زمان اجلاس جنبش غیرمتعهدها در هاوانا و تشکیل سی و چهارمین جلسه مجمع عمومی سازمان ملل، لازم است که تعدادی از سران کشوری یا حکومتی و یا مقامات بالارتبه دیگر پس از اجلاس به نیویورک آمده در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل شرکت نمایند. همچنین نزدیکی جغرافیایی نیز ممکن است سبب شود که بعضی از آنها در حال رفتن و یا بازگشتن از اجلاس در

نظر داشته باشند در آمریکا توقفی داشته باشند.

3 - از واحدهای دیپلماتیک تقاضا می‌شود که در صورت اطلاع داشتن پیرامون این توقفها وزارت امور خارجه و ASAP را هر چه زودتر در جریان امر قرار دهند. ولی از واحدهای دیپلماتیک با تأکید خواسته می‌شود که این موضوع را با دولت میزبان در میان نگذاشته به هیچ وجه وانمود ننمایند که ملاقاتی نیز با وزیر امور خارجه، معاون رئیس جمهور و یا رئیس جمهور قرار است صورت بگیرد.ونس

عکس‌العمل ایرانیها نسبت به پیش‌نویس کوبایی در اجلاس هاوانا

سند شماره (10) تاریخ: 8 مرداد 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا در تهران شماره 8074 به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی - سی عطف به: الف - وزارتخانه 193073، ب - 187420 موضوع: عکس‌العمل ایرانیها نسبت به پیش‌نویس کوبایی در اجلاس هاوانا 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است) 2 - طبق دستورات آمده در مرجع الف مشاور سیاسی در 30 ژوئیه با سرپرست سازمانهای بین‌المللی وزارت امور خارجه مهدی احساسی ملاقات کرده و نکات مطروحه در پاراگرافهای 3 تا 8 مرجع الف را و نیز نگرانیهایی را که در پاراگراف 3 مرجع الف بدانها اشاره شده بود به وی گوشزد کرد. احساسی به مشاور سیاسی پاسخ داد که چون ایران هنوز به عضویت تمام عیار جنبش غیرمتعهدها درنیامده است، لذا کوباییها خواستار اظهارنظر از این کشور پیرامون پیش‌نویس کوبایی نشده‌اند. علاوه بر این دولت موقت ایران سعی دارد، سیاستهای خود را در قبال بسیاری از مسائل و نیز آنها که بوسیله مشاور سیاسی مطرح شده مشخص سازد. بنابراین او یعنی احساسی در موقعیتی قرار ندارد که بتواند به طور رسمی نسبت به دعوت مشاور سیاسی عکس‌العملی نشان دهد.

3 - ولی، وی گفت که فقط به طور غیررسمی می‌تواند ابراز اطمینان نماید که ایران در جنبش غیرمتعهدها با بررسی خصوصیات هر مسئله یک سیاست مستقل را دنبال خواهد کرد. وی اذعان داشت که در داخل جنبش غیرمتعهدها بلوکهای مختلفی وجود دارند که هر کدام از مواضع بسیار افراطی برخوردار هستند. گاهی «نیز ممکن است ایران متوجه شود که بر سر یک مسئله خاص با یکی از بلوکها هم‌عقیده شده است، ولی این به این دلیل نخواهد بود که ایران با آن بلوک پیمان بسته باشد، بلکه بررسی مستقلانه مسئله باعث شده است که ایران به اتخاذ موضع خود همت ورزیده باشد.

4 - اظهارنظر: ایران به دنبال انقلاب فوریه هنوز سرگرم نظم و انضباط بخشیدن به وزارت امور خارجه خود می‌باشد. به نظر ما احساسی وقتی از اظهارنظر پیرامون مسائل به مطروحه وسیله مشاور سیاسی به این دلیل که دولت متبوع وی هنوز یک موضع رسمی پیرامون آنها اتخاذ نکرده امتناع ورزید، واقعیت را اظهار می‌داشته است. در شرایط کنونی، به نظر ما موضع ایران در جنبش غیرمتعهدها و نیز در دیگر مجامع بین‌المللی، حداقل در آینده نزدیک منبعث از شخصیت رهبر هیئت نمایندگی خواهد بود. در صورتی که وزیر امور خارجه یزدی حضور یابد، ما می‌توانیم انتظار داشته باشیم که ایران نقش نسبتا مسئولانه‌ای را در قبال مسائل ایفا نماید، البته باید دید که ارزیابی منطقی ایران از منافع ملی خودش چیست. لیکن اگر رهبری هیئت نمایندگی ایران را شخص کم‌تجربه‌ای یا شخصی که شیفته انقلاب اسلامی است برعهده

داشته باشد، میانه‌روی و پراگماتیسم احتمالاً از بین خواهد رفت.لینگن

ارسال پیش‌نویس کوبایی اجلاس هاوانا

سند شماره (11) از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 198054 تاریخ: 9 مرداد 58 به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها طبقه‌بندی: محرمانه سفارت آمریکا در بریج تاون، تل‌آویو، دوبلین، لندن، پاریس، بن، رم، لوکزامبورگ، لاهه، کپنهاک، بروکسل، اتاوا، توکیو، کانبرا، نمایندگی امریکا در ناتو، سفارت آمریکا در مادرید، لیسبون، پکن، مکزیکو، بوگوتا، سن خوزه، کاراکاس، برازیلیا، مانیل، بانکوک، استکهلم، وین، برن، بخارست، مسکو، سئول عطف به: وزارتخانه 193073 موضوع: ارسال پیش‌نویس کوبایی اجلاس هاوانا 1 - بسیاری از این وزارتخانه خواسته‌اند که متن کامل پیش‌نویس کوبایی برای آنها ارسال گردد. در نتیجه ما هم به نوبه خود این متن 75 صفحه‌ای را برای همه مخاطبهای خود ارسال می‌داریم.

2 - چون این پیش‌نویس به طور محرمانه در اختیار ما قرار داده شده است، واحدها نباید بیاناتی مبنی بر اینکه این پیش‌نویس در اختیار ما قرار دارد، بنمایند. واحدهای مستقر در ناتو، توکیو و کانبرا در صورتی که از طرف دولتهای میزبان تقاضا شود می‌توانند یک نسخه از پیش‌نویس را در اختیار آنها قرار دهند. بخارست و واحدهای مستقر در غیر کشورهای ناتو که تقاضای دریافت این پیش‌نویس را کرده‌اند، در صورت تمایل دولتهای میزبان می‌توانند آنها را به اعضای غیرمتعهدی که با آنها روابط نزدیک دارند ارجاع دهند. این واحدها بدون دریافت تأییدیه قبلی از این وزارتخانه حق انتشار و توزیع این پیش‌نویس را ندارند. ونس

بخشهای اقتصادی پیش‌نویس کوبایی در اجلاس غیرمتعهدهاو...

سند شماره (12) از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 199145 تاریخ: 19 مرداد 58 به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها سفارت آمریکا در بریج تاون، تل‌آویو، دوبلین، لندن، پاریس، بن، رم، لوکزامبورگ، لاهه، کپنهاک، بروکسل، اتاوا، توکیو، کانبرا، نمایندگی آمریکا در ناتو، مادرید، لیسبون، پکن، مکزیکو، بوگوتا، سن‌خوزه، کاراکاس، برازیلیا، مانیل، بانکوک، استکهلم، وین، برن، بخارست، کابل، دمشق، الجزیره، دفتر حفاظت منافع در بغداد، سفارت آمریکا در کوتونو، برازاویل، دفتر حفاظت منافع در هاوانا، سفارت آمریکا در آدیس‌آبابا، تریپولی، آنتناریو، ماپوتو، مسکو، سئول عطف به: وزارتخانه 193093 موضوع: بخشهای اقتصادی پیش‌نویس کوبایی در اجلاس غیرمتعهدها و کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است).

2 - تلگرام مرجع از مخاطبهای خود خواسته بود تا به ابراز نظر پیرامون جنبه‌های سیاسی پیش‌نویس

کوبایی اجلاس غیرمتعهدها بپردازند. آنچه در ذیل می‌آید تحلیل این وزارتخانه پیرامون بخشهای اقتصادی این پیش‌نویس است. در گفتگو با مقامات دولتهای میزبان خود می‌توانید از این تحلیل استفاده کرده، علاقه آمریکا را به بالا بردن میزان همکاری بین کشورهای پیشرفته و در حال پیشرفت مورد تأکید قرار دهید و در ضمن عدم رضایت ما را از تلاش نامساعد کوباییها در مورد لحن تضادآمیز و حاکی از برخورد این پیش‌نویس ابراز نمایید.

3 - بخش اعظم قسمت اقتصادی پیش‌نویس کوبایی تکرارکننده مطالبی است که در اجلاس دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها در کلمبو، اجلاس وزیران ARUSHA گروه 77 و در بیانیه شماره 5 کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل در مانیل مطرح شده بود که عبارت است، از تغییر در شرایط تجارت به نفع کشورهای کمتر توسعه یافته؛ کارتلهای تولیدکننده؛ خرید بیشتر تولیدات کشورهای کمتر توسعه یافته؛ مشخص شدن قیمت کالاها؛ افزایش کمکهای عمران رسمی؛ نظارت بر شرکتهای چند ملیتی؛ حاکمیت بر منابع؛ و غیره.

4 - لیکن، پیش‌نویس کوبایی این عقاید را طوری به کار می‌برد که منجر به محکوم شدن بازار اقتصادی کشورهای پیشرفته می‌گردد. این پیش‌نویس ارزش گفتگو و مذاکره را ناچیز پنداشته اظهار می‌دارد که «امپریالیسم مانع اصلی پیشرفت بوده و خواهد بود.» 5 - نحوه گفتاری کوباییها را می‌توان در نمونه‌های ذیل مشاهده نمود. «عدم موفقیت کنفرانس شماره 5 تجاری و توسعه سازمان ملل و رفتارهای ناجور و بسیط اتخاذ شده توسط بازارهای اقتصادی کشورهای پیشرفته»، به روایت کوباییها، به معنی این است که «باید به دنبال راههای جدیدی باشیم، (خط تأکید آغاز می‌شود) که منحصرا به گفتگوها و مذاکرات پارلمانی کنونی متکی نباشد (پایان خط تأکید)، تا بتوان مبارزه کشورهای در حال پیشرفت را برای احقاق حقوق مشروع خود افزایش داد.، معلوم نیست که منظور کوباییها چه می‌تواند باشد، لیکن به علت نقش رهبری کوبا در جنبش غیرمتعهدها و به طور کلی در کشورهای در حال پیشرفت تأثیر این گفتارها چندان هم دلپذیر نمی‌تواند باشد.

6 - یکی از پیشنهادات اقتصادی جدید آمده در پیش‌نویس کوبایی خواستار ایجاد یک سیستم پولی بین‌المللی، منطقی و منصفانه است که به حذف (مابه‌التفاوت پرداختهای کشوری کمتر توسعه یافته) کمک کرده، نقش مسلط و ویژه بعضی از ارزها - - به خصوص دلار آمریکایی را - کاهش دهد و به ایجاد تساوی بین کشورهای پیشرفته و در حال پیشرفت در تصمیم‌گیریها منجر شود. علاوه بر این اظهار می‌دارد که «در چهارچوب نهادهای پولی موجود نمی‌توان این نظام پولی را برقرار ساخت. هنوز معلوم نیست که در چه مجمعی بتوان این تغییر مهم را سبب شد، لیکن در مذاکرات پیرامون آن «باید همه کشورها به طور مساوی به شرکت کامل بپردازند». این پیشنهاد حتی اگر به وسیله کنفرانس تصویب شود، از نظر ما پایه قابل قبولی برای آغاز مذاکرات نمی‌تواند باشد. این چنین نظریات مبهم و عجیب سبب می‌گردد که نتوان مشکلات اقتصادی قابل لمس را حل نمود.

7 - لحن خصمانه پیش‌نویس کوبا با روشنی و وضوح بیان می‌دارد که کوبا هنوز سعی دارد موجبات برخورد شمال و جنوب را فراهم آورد، و طبق نتیجه‌گیری ما اصول واقعی غیر بلوکه بودن را رعایت نخواهد کرد. همانطور که قبلاً بیان داشتیم این پیش‌نویس هاوانا را محل مناسبی برای برگزاری کنفرانس ششم تجاری و توسعه سازمان ملل نمی‌داند.

8 - تاکنون کوبا تنها کشوری بوده است که به انجام یک دعوت رسمی برای برگزاری کنفرانس ششم تجاری و توسعه سازمان ملل در سال 1982 یا 1983 در کشور خود مبادرت ورزیده است. این کشور سعی داشت دعوت خود را مورد قبول کنفرانس پنجم تجاری و توسعه سازمان ملل که در مانیل برگزار شده بود، واقع سازد. کنفرانس پنجم در مورد محل برگزاری کنفرانس بعدی تصمیمی اتخاذ ننمود، لیکن به اتفاق آراء تصمیم گرفته شد که از مجمع عمومی سازمان ملل توسط دفتر تجارت و توسعه کنفرانس خواسته شود که «با توجه به» پیشنهاد کوبا محل برگزاری کنفرانس بعدی را انتخاب نماید. این قطعنامه همچنین به تأیید دوباره قطعنامه مصوبه مجمع عمومی سازمان ملل پرداخت که در آن گفته شد که هیئتهای سازمان ملل باید در قرارگاه‌های مخصوص خود جلسات خود را برگزار کند (که در مورد کنفرانس تجاری و توسعه سازمان ملل محل برگزاری کنفرانس بعدی قطعا باید ژنو بوده باشد). لیکن امکان دارد که در اجلاس جنبش غیرمتعهدها کوباییها، اصرار بر قبول پیشنهاد خود داشته باشند و در جلسه بعدی دفتر تجارت و توسعه کنفرانس که در ماه اکتبر برگزار می‌گردد، به همین منظور حاضر شوند.

9 - به نظر ما درست نیست که در حال حاضر در این‌باره تصمیمی اتخاذ شود. دفتر تجارت و توسعه کنفرانس مجبور نیست به ارائه توصیه‌های خود تا اجلاس بعدی که در پاییز 1980 برگزار خواهد شد، بپردازد. علاوه بر این کوبا هنوز رهبری سه ساله خود را در جنبش غیرمتعهدها آغاز نکرده است. نتیجه اجلاس جنبش و نحوه رهبری کوبا پس از اجلاس دلایلی ارائه خواهد کرد تا اعضای کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل براساس آنها بتوانند، مناسب بودن هاوانا و دیگر پایتختهای حاضر را به عنوان محل برگزاری کنفرانس ششم تجارت و توسعه سازمان ملل مورد مطالعه قرار دهند.

10 - از واحدهای اقدام‌گر تقاضا می‌شود که عکس‌العملها را در رابطه با نکات مطروحه بالا تا آخر وقت اداری سوم اوت گزارش نمائید.

11 - برای بلگراد: سفارت باید به دولت یوگسلاوی خاطرنشان سازد که با استفاده از پاراگراف 9 می‌توان به متقاعد ساختن میانه‌روها در هاوانا و یا دوره بعد از برگزاری اجلاس جنبش غیرمتعهدها پرداخت. ونس

خلاصه اطلاعاتی شماره 866

سند شماره (13) از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 201137 تاریخ: 11 مرداد 58 به: مجمع گیرندگان خلاصه اطلاعاتی طبقه‌بندی: سری رونوشت برای: وزارت خزانه‌داری وزارت دفاع لندن: برای گلاسپی، پاریس برای نیکولاس مورفی، وزارت دفاع برای رنسام، سایر گیرندگان برای روسای هیئتهای نمایندگی.

موضوع: خلاصه اطلاعاتی شماره 866 - 11 مرداد 1358 (پاراگرافهای 1 تا 10 خیلی محرمانه) 1 - نهضت غیرمتعهدها: مصر در کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در هاوانا مواجه با وضع دشواری است. مصر در کوشش برای اینکه در کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در هاوانا به خاطر امضای یک صلح جداگانه با اسرائیل و کوتاهی در حل مسئله فلسطین محکوم نشود، ناگزیر خواهد بود با

یک نبرد شدیدی مواجه شود. کوبا به نوبه خود با توجه به احتمال شکست کوششی از سوی کشورهای جبهه پایداری برای معلق گذاردن عضویت مصر در نهضت کشورهای غیرمتعهد خواستار اتخاذ روش سرسختی در مقابل مصر شده است. کشورهای آفریقایی جنوب صحرا برای استراتژی مصر اهمیت فوق‌العاده دارند. این کشورها با معلق گذاردن مصر از نهضت کشورهای غیرمتعهد مخالفت می‌کنند، ولی آنها در عین حال درباره معقول بودن پیمان مصر و اسرائیل نگرانند، زیرا این پیمان با آنچه که آنها مسئله اساسی می‌دانند و مربوط به حقوق فلسطینیها می‌باشد عدول کرده و موجب ضعف اتحاد آفریقا و کشورهای عربی گشته است. مصر در عین حال نمی‌تواند بر روی پشتیبانی رهبران نهضت کشورهای غیرمتعهد، یعنی یوگسلاوی و هند حساب کند.

2 - کشورهای جبهه پایداری به احتمال خواهند کوشید تا با تقاضاهای خود برای معلق گذاردن مصر از نهضت کشورهای غیرمتعهد این کشور را در انزوای بیشتری قرار دهند. معذالک احتمال نمی‌رود که آنها در این امر موفق شوند. سه اجتماع بزرگ بین‌المللی از ماه ژوئن گذشته تاکنون ثابت کرده‌اند که برای معلق گذاردن مصر از هیئتهای بین‌المللی که کشورهای عربی در آن جزو اقلیت به شمار می‌روند، علاقه کمتری وجود دارد.

3 - شکست مبارزه تبلیغاتی و سیاسی جهت تعلیق مصر، کشورهای جبهه پایداری را وادار کرده است تا از طریق محکوم کردن موافقتنامه کمپ دیوید و پیمان مصر و اسرائیل به عنوان «نقض قطعنامه‌های جنبش غیرمتعهدها و سازمان ملل متحد» درباره مسئله فلسطین، مصر (و ایالات متحده آمریکا) مورد حمله قرار گیرند. این کشورها موفق شدند که در اجتماع دفتر هماهنگی نهضت کشورهای غیرمتعهد در کلمبو پایتخت سری‌لانکا در ماه ژوئن گذشته مصر و آمریکا را محکوم کنند. معذالک در کنفرانس اخیر سران کشورهای سازمان وحدت آفریقا تنها چیزی که نصیب آنها شده انتقاد غیرمستقیم از مصر بود.

4 - موضع سرسخت کوبا: کوبا از این تغییر تاکتیک استقبال کرد. کوبا نمی‌خواهد که ارتباط نزدیکی با اقدام تعلیق مصر داشته باشد، زیرا با توجه به اختلاف آراء درباره این مسئله، به منافع کوبا در تشکیل یک اجتماع موفق سران کشورهای غیرمتعهد لطمه خواهد خورد. شکست مبارزه تبلیغاتی در کنفرانس کلمبو (در سطح وزیران کمیته هماهنگی نهضت کشورهای غیرمتعهد) کوبا را وادار کرد تا دعوتنامه‌ای برای شرکت در اجلاسیه هاوانا، برای سادات بفرستد و این اقدام کشورهای مخالف صلح با اسرائیل را بر آن داشت تا کنفرانس سران نهضت کشورهای غیرمتعهد را به تحریم تهدید کنند.

5 - کوباییها برای آرام کردن این کشورهای جبهه پایداری (و همچنین انتقاد از ایالات متحده) در پیش‌نویس اعلامیه نهائی کنفرانس هاوانا، لحن شدیدی را در محکوم کردن موافقتنامه کمپ دیوید و پیمان مصر و اسرائیل به عنوان نقض‌کننده آشکار قطعنامه‌های ملل متحد و اعلامیه‌های نهضت کشورهای غیرمتعهد و همچنین به عنوان مشوق کشور صهیونیستی به ادامه سیاست گسترش‌طلبانه و نژادپرستانه و تبعیض‌آمیز و تجاوزکارانه، به کار بردند، در اعلامیه نهائی همچنین مصر به انحراف از سیاست کشورهای غیرمتعهد و نادیده گرفتن حقوق فلسطینیها، متهم شده است.

6 - علاوه بر این کوباییها کوششهای مصر را درباره بحث در اطراف اعلامیه هاوانا قبل از تشکیل جلسه سران، نادیده گرفتند. مصریها با آن بخشی از این قطعنامه که مربوط به خاورمیانه بود اظهار عدم رضایت شدید کردند و از کوبا خواستند تا این لحن توهین‌آمیز را در اعلامیه حذف کند. کوبا روشن ساخت

که قبل از تشکیل کنفرانس سران نهضت کشورهای غیرمتعهد هیچ گونه تغییری در لحن این اعلامیه نخواهد داد.

7 - تضعیف پشتیبانی آفریقاییها: خط اصلی دفاعی مصر همانا کشورهای آفریقایی است ولی اکثریتی از کشورهای آفریقای جنوب صحرا در حالی که با تعلیق مصر از تریبونهای بین‌المللی مخالفند از آن نگرانند که ابتکار سادات در مورد اسرائیل آنچه را که آنها قلب بحران خاورمیانه تلقی می‌کنند، یعنی اعاده حقوق فلسطینیها و برقراری یک دولت مستقل فلسطینی حل نخواهد کرد.

8 - پطروس غالی وزیر امور خارجه مصر روز 30 ژوئیه علنا اخطار کرد که «پیروزی» مصر در کنفرانس سران سازمان وحدت آفریقا لزوما به معنی پیروزی در هاوانا نخواهد بود، هرچند همه کشورهای آفریقایی در عین حال اعضای نهضت کشورهای غیرمتعهد نیز می‌باشند.

9 - هیچ‌گونه کمکی از رهبران کشورهای میانه رو برنمی‌آید. مصریها نمی‌توانند برای دفاع از خود در هاوانا بر روی پشتیبانی یوگسلاوی و هند حساب کنند، مگر اینکه کوشش برای تعلیق مصر به عمل آید.

نقش رهبری یوگسلاوی و هند در پشتیبانی از مصر در کنفرانس وزیران کمیته هماهنگی نهضت کشورهای غیرمتعهد در کلمبو تضعیف شد. در این کنفرانس نه یوگسلاوی و نه هند، هنگامی که از سوی کشورهای عربی تحت فشار شدید قرار گرفتند، نخواستند تا برای انتخاب بین کشورهای عربی جبهه پایداری و مصر تحت فشار قرار بگیرند.

10 - در چنین اوضاع و احوالی، یعنی کمبود پشتیبانی نیرومند از کشورهای میانه‌روی نهضت غیرمتعهدها و وضع متزلزل آفریقاییها، سادات در معرض تحقیر از سوی کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد و لطمات بعدی آن به حیثیت و اعتبار او قرار گرفته است. ولی سادات قبلاً نیز ریسکهایی کرده است و او ممکن است احساس اعتماد کند که حضور او و قدرت متقاعد ساختن او ممکن است، لااقل نیروهایی را که انتقاد از سیاستهای او را پیش می‌برند و مصر را به انزوا می‌کشانند، تضعیف کند.

11 - (خیلی محرمانه) نقض پیمان مصر و اسرائیل و سیاست اسرائیل: سفارت آمریکا در تل‌آویو گزارش می‌دهد که دایان به نحو غیرمستقیمی از واینرمن به خاطر درمیان گذاردن نقض پیمان صلح صحرای سینا از سوی مصر برای توجه کابینه ایراد گرفته است. در این پیمان تصریح شده است که فرودگاه نظامی الاریش باید به یک فرودگاه غیرنظامی تبدیل شود، ولی نظامیان مصری همچنان در عملیات این فرودگاه نظامی فعال باقی مانده‌اند و رادارهای راهنمایی‌کننده را (غیر از رادارهای هشداردهنده) با افراد خود مجهز کرده و یک اسکادران هلیکوپتر در آنجا نگه می‌دارند. وزارت دفاع اسرائیل این اوضاع را دو ماه قبل به ایالات متحده اطلاع داده است، ولی اظهار اعتماد کرده است که ژنرال علی و وایزمن وزیر دفاع اسرائیل می‌توانند موضوع را روشن کنند. مصر مدعی است که سرگرم آموزش دادن غیرنظامیان است که باند فرودگاه را در دست بگیرند. سفارت آمریکا در تل‌آویو اظهارنظر کرده است که در نتیجه بیماری بگین و بستری شدن او در بیمارستان، دایان ممکن است نفوذ و اعتبار خود را بار دیگر در شورای امنیت ملی در امور دفاعی و سیاست خارجی تحمیل کند وایزمن را از میدان بدر برد.

12 - بدون طبقه‌بندی 13 - (خیلی محرمانه) مطبوعات مصر درباره بگین: سردبیر روزنامه مصری الجمهوریه در تاریخ اول اوت بار دیگر بگین را مورد حمله قرار داد. او گفت صلح به نفع اسرائیل نیست. او افزود که گزارشهای

مربوط به بیماریهای بگین ایمان مرا به خدا محکمتر می‌کند. آترتون سفیر آمریکا قصد دارد توجه حسنی مبارک، نایب رئیس جمهوری را به این مقاله جلب کند.

14 - بدون طبقه‌بندی 15 - (سری) مصر و لهستان؛ یک بازرگان اروپایی به سفارت آمریکا در ورشو گفته است که او سرگرم مذاکره با حکومت لهستان برای فروش لوازم یدکی میگ 17 و 19 و 21 به مصر می‌باشد. تجهیزات الکترونیکی شوروی و موتورهای دیزل جهت تانکها به طوری که معلوم شده است در این فروش پیشنهادی گنجانده شده‌اند. این بازرگان مدعی است، که مقامات لهستانی گفته‌اند که فروش این اقلام از نظر شوروی بلامانع است.

16 - (خیلی محرمانه) سوریه، قتل افراد علوی: سفارت آمریکا از دمشق گزارش می‌دهد که یک پزشک برجسته متعلق به فرقه علوی روز 31 ژوئیه در دمشق به قتل رسیده است. به موجب این گزارش، این پزشک درجه سرهنگی در ارتش دارد و به موجب یک گزارش او از خویشاوندان حافظ اسد رئیس جمهور سوریه است. این حمله، نخستین حادثه مشابهی است که از آغاز ماه مبارک رمضان در سوریه اتفاق افتاده است. لازم بتوجه است که مخالفان سنی رژیم سوریه در این کشور مدعی شده‌اند که آنها در ماه مبارک رمضان از حمله علیه افراد وابسته به فرقه علوی خودداری خواهند کرد.

17 - بدون طبقه‌بندی ونس

اجلاس نهضت غیرمتعهدها در هاوانا: صهیونیزم و نژادپرستی

سند شماره (14) از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 220059 تاریخ: 31 مرداد 58 به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها طبقه‌بندی: خیلی محرمانه رونوشت برای: سفارت آمریکا در تل‌آویو نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، نیویورک موضوع: اجلاس نهضت غیرمتعهدها در هاوانا - صهیونیزم و نژادپرستی 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است) 2 - در تماسهایی که بین واحدها و دولتهای میزبان در رابطه با پیش‌نویس کوبایی و اجلاس جنبش غیرمتعهدها برقرار می‌شود درخواست می‌گردد که شما قویا تأکید کنید که اگر در اجلاس جنبش غیرمتعهدها دوباره روی معادله صهیونیزم و نژادپرستی تأکید شود عکس‌العمل سیاسی فوق‌العاده منفی در اینجا (واشنگتن) به دنبال خواهد داشت و از نکات ذیل باید استفاده کنید:

نژادپرستی اهمیت چندانی داده نشده بود و برخورد آمریکا با این نظریه نیز مثبت بود.

3 - برای مخاطبهای آفریقایی: در گفتگوی خود با دولتهای میزبان درباره معادله صهیونیزم و نژادپرستی، همانگونه که در تلگرام دولتی به شماره 216829 و دیگر تماسها خاطرنشان گردید، از شما تقاضا می‌شود که عکس‌العمل شدید سیاسی مردم آمریکا را دارای تأکید و اهمیت بسیار جلوه‌گر نمایید.

4 - برای واحدهای مستقر در کشورهای عربی، جاکارتا و کوالالامپور: پیشنهاد می‌شود که شما هم به تناسب موضوع از نکات بالا استفاده نمائید. لیکن طوری این موضوع را مطرح نمایید که دولت میزبان در مورد حساسیت سیاسی اینجا در رابطه با معادله صهیونیزم و نژادپرستی و مشکلاتی که ممکن است در نتیجه آن برای آمریکا ایجاد شود، به ورطه اشتباه سوق داده نشود.

کریستوفر

اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا - صهیونیزم و نژادپرستی

سند شماره (15) از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. بشماره 220561 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها تاریخ: 11 مرداد 58 رونوشت برای: سفارت آمریکا در تل‌آویو نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، نیویورک عطف به: وزارتخانه 220059 موضوع: اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا - صهیونیزم و نژادپرستی 1 - تمام متن خیلی محرمانه است.

2 - جهت استفاده از تلگرام مرجع، واحدهایی که تا به حال موفق نشده‌اند در این زمینه با وزارتهای امور خارجه در کشورهای میزبان تماس حاصل نمایند، باید موضوع بند سوم را که با عبارت (به صهیونیزم نژادپرستی اهمیت چندانی داده نشده بود...الخ.) آغاز می‌شود حذف نمایید.

کریستوفر

سند شماره (16) تاریخ: 1 شهریور 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا در تهران شماره 9384 به: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی.

رونوشت برای: سفارت آمریکا تل‌آویو نمایندگی آمریکا در سازمان ملل وزارتخانه لطفا به مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها انتقال دهد. با قید فوریت.

عطف به: وزارتخانه 220059 موضوع: اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا - صهیونیزم و نژادپرستی 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است).

2 - کاردار در ملاقات خود با وزیر امور خارجه دکتر یزدی در 22 اوت به گفتگو پیرامون پیش‌نویس کوبایی و تأکید دوباره آن بر معادله صهیونیزم و نژادپرستی پرداخت. یزدی با این سؤال که شما در رابطه با این معادله چه اعتراضی می‌توانید داشته باشید ؟ «عکس‌العمل نشان داد و به سخنرانی پیرامون سیاست دوگانه آمریکا درباره فعالیتهای آن کشور نسبت به اسرائیل و لبنان و بخصوص شیعیان لبنان که آماج حملات اسرائیل در جنوب لبنان واقع شده‌اند، پرداخت. وی گفت ایران نمی‌تواند نسبت به این سیاست نژادپرستانه آشکار که هدفش نابودی جامعه شیعیان لبنان است بی‌تفاوت بماند. وی گفت ایران پیرامون این مسئله مطرح شده در پیش‌نویس کوبا موافقت دارد گرچه در مورد مسائل دیگری که منجر به انحراف در اهداف واقعی غیر بلوکه بودن می‌شود از سیاست مستقلی پیروی خواهد کرد.

3 - در مورد موضع آمریکا نسبت به حملات اسرائیل بحث طولانی پیش کشیده شد، ولی یزدی به این بهانه که آمریکا با این مسئله به طور منصفانه برخورد نکرده است از موضع خود پایین نیامد. در مورد معادله صهیونیزم و نژادپرستی اسرائیل یزدی نظریات ثابتی داشت که به هیچ وجه قابل تزلزل و تغییر نبود.

از طرف ایران نمی‌توان در کنفرانس جنبش غیرمتعهدها پیرامون معادله صهیونیزم و نژادپرستی انتظار کمک و مساعدت داشت. لیکن ما نسبت به مواضع ایران در قبال دیگر مسائل مطروحه در پیش‌نویس کوبایی خوش‌بین هستیم. و واقعیت این است که به گفته خود یزدی او با همه مسائل مطرح شده در پیش‌نویس کوبا موافق نیست. لینگن

موضع آمریکا در مذاکرات اقیانوس هند

سند شماره (17) از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 22310 تاریخ: 2 شهریور 58 به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به اقیانوس هندطبقه‌بندی: خیلی محرمانه رونوشت برای: نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، نیویورک سفارت آمریکا در مسکو عطف به: الف - وزارتخانه 200240، ب - وزارتخانه 167419 موضوع: موضع آمریکا در مذاکرات اقیانوس هند.

1 - در بیست و یکم اوت شورویها به انتقاد آشکار از مواضع آمریکا در مذاکرات اقیانوس هند پرداختند. یکی از مقالات پراودا آمریکا را متهم به ایجاد وقفه در غیرنظامی کردن اقیانوس هند علیرغم

موافقتنامه‌های کنفرانس وین نموده است. پراودا گفته است که ما در ملاقات اخیر خود با مقامات شوروی خواستار از سرگرفته شدن مذاکرات نبوده‌ایم.

2 - مخاطبهای اقدام‌گری که کشورهای میزبانشان نمایندگانی برای اجلاس جنبش غیرمتعهدها در هاوانا می‌فرستند، باید نقطه‌نظرهای ما را درباره مذاکرات اقیانوس هند برای وزارتهای امور خارجه (کشورهای میزبان) روشن نمایند تا قبل از افتتاح جلسه دفتر هماهنگی جنبش غیرمتعهدها در 28 اوت از آنها باخبر شده باشند.

روابط کوبا و شوروی

سند شماره (18) تاریخ: 3 شهریور 58 طبقه‌بندی: سری از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 223273 به: تمام واحدهای دیپلماتیک فقط برای سفیر یا کاردار موضوع: روابط کوبا و شوروی 1 - در رابطه با تلاشهای تهاجمی کوبا جهت سلطه بر نهضت غیرمتعهدها، و در رابطه با دنباله اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا در جستجوی راهی هستیم، تا از طریق آن توجه بین‌المللی را به وابستگی اقتصادی و نظامی کوبا به شوروی و تشابه سیاست خارجی این دو کشور جلب نماییم. ما سعی داریم سفارتها را با وسایل و لوازم مورد نیاز جهت استفاده در کشورهای میزبان مجهز سازیم که حوزه روابط و وابستگی

اقتصادی نظامی کوبا به شوروی در به اجرا درآوردن سیاستهای خارجی، سهیم بودن هر دو کشور مزبور در استفاده از تسهیلات سمعی بصری بین‌المللی، حضور شوروی در کوبا، و نقش کوباییها به عنوان نفوذکنندگان روسی در صحنه بین‌المللی و بسیاری از کشورهای خاص را روشن سازند. آژانس بین‌المللی ارتباطات نیز در گسترش این موضوعات همیاری خواهد نمود.

2 - جهت کمک به وزارتخانه در این کار پاسخ مخاطبین در مورد نکات زیر مورد نیاز است:

(الف) یک چنین اطلاعاتی به چه صورت به بهترین وجه خواهد توانست مورد استفاده در کشور شما قرار گیرد. حتما می‌دانید که در بعضی از کشورها استفاده از این اطلاعات می‌تواند بی‌حاصل و یا خصومت‌برانگیز باشد و شاید کشورهایی باشند که ما فقط باید به طور محرمانه حکومتهایشان را مطلع سازیم و یا اینکه این اطلاعات را از طریق یک کشور سوم و نه از طریق کانالهای عمومی در اختیار کشور مورد نظر قرار دهیم.

(ب) چه نوع اطلاعاتی برای دولت و مردم میزبان شما مفیدتر می‌باشد.

(ج) تأثیر یک چنین تلاشی بر سیاستها و یا مواضع دولت میزبان شما در حوزه بین‌المللی چه می‌تواند باشد.

(د) در رابطه با روابط کوبا - شوروی که کشور میزبان شما را نیز درگیر می‌کند، به نظر شما استفاده از چه نوع اطلاعاتی می‌تواند موجب مستحکمتر شدن روش ما در کشور میزبان شما و جاهای دیگر شود.

در صورتی که دلایلی حاکی از اختلاف و تضاد سیاست بین کوبا و شوروی که بر کشور میزبان شما تأثیر می‌بخشد نیز وجود داشته باشد، لطفا این نکات را هم اظهار دارید.

3 - جوابهایتان نباید دیرتر از 31 اوت برسند. در فرمولبندی پاسخها می‌توانید با سیا و مسئول روابط عمومی مشورت کنید، ولی توزیع این پیام و آگاهی درباره این عمل در هر واحد باید با محدودیت باشد.

واضح است که واحدها نباید این اطلاعات را در اختیار دولتهای میزبان خود قرار دهند. کریستوفر

عبور مقامات عالی رتبه شرکت‌کننده در اجلاس جنبش غیرمتعهدها از آمریکا

سند شماره (19) از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 223445 تاریخ: 3 شهریور 58 به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدهاطبقه‌بندی: محرمانه سفارت آمریکا در آنکارا، برن، بوگوتا، برازیلیا، بریج تاون، بخارست، کاراکاس، اسلام آباد، لاپاز، لیسبون، هلسینکی، مادرید، مکزیکو، مونته ویدئو، پارماریبو، کیتو، سن خوزه، استکهلم، تهران، وین عطف به: وزارتخانه 194791 موضوع: عبور مقامات عالی رتبه شرکت‌کننده در اجلاس جنبش غیرمتعهدها از آمریکا 1 - این وزارتخانه گزارشهای پراکنده‌ای پیرامون عبور و یا توقف مقامات عالیرتبه شرکت‌کننده در اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا در تاریخ 7 - 3 سپتامبر به هنگام عزیمت یا مراجعت از اجلاس در آمریکا دریافت نموده است. از مخاطبها تقاضا می‌شود به بررسی پاسخ‌های خود در رابطه با تلگرام مرجع (همین موضوع) پرداخته سریعا اطلاعات جدید خود را برای ما گزارش نمایند.

2 - پاسخها باید حداکثر تا آخر وقت اداری سه‌شنبه 28 اوت (به وقت واشنگتن) برای ما سریعا ارسال گردد. پاسخها باید حاوی مشخصات تلگرام مرجع مربوط به خود باشند.

3 - تقاضا می‌شود فقط پاسخهای مثبت را ارسال نمایید. کریستوفر

نحوه برخوردها در آغاز اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا (3 - 7 سپتامبر)

سند شماره (20) از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 224860 تاریخ: 5 شهریور 58 به: دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاواناطبقه‌بندی: خیلی محرمانه رونوشت برای: تمام واحدهای دیپلماتیک موضوع: نحوه برخوردها در آغاز اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا (3 - 7 سپتامبر) 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است.) 2 - جلسات مقدماتی در سطح سفرا و خبرگان در 28 ماه اوت آغاز می‌گردد. ظاهرا میانه‌روها سؤالات ایدئولوژیک را از قبل آماده کرده در تلاشند تا فعالیت کوبایی‌ها را برای جلب حمایت جنبش غیرمتعهدها از سیاستهای شوروی خنثی نمایند. ولی موضع آنها در قبال مسائل مورد نگرانی آمریکا هنوز روشن نیست.

3 - پیش‌نویس کاملاً نامتعادل کوبایی موجبات مخالفت همه‌جانبه، انحراف، و دیپلماسی شدید را در بین اعضاء غیرمتعهدها فراهم آورده است. اعضاء آمریکای لاتین، آسیایی، آفریقایی و یوگسلاوی فعالانه سعی دارند به مسائل مورد نظر خود پرداخته روشهایی را به وجود آورند که موجب محدود شدن آزادی عمل کوبا به عنوان رئیس جنبش غیرمتعهدها (1979) بشود. هنوز نمی‌دانیم نتیجه این فعالیتها چه بوده است، ولی قرار است از طرف کوباییها در یکی دو روز آینده یک پیش‌نویس دیگر انتشار یابد.

4 - از نظر دیپلماتیک ما در حال انجام امور زیر هستیم: الف) از اعضاء آمریکای لاتین می‌خواهیم که خود را سازماندهی کرده برای دوبار نوشته شدن و تغییر لحن بیانیه در مورد مسائل نیمکره خود تلاش نمایند؛ ب) از آفریقاییها می‌خواهیم که در مورد مسائل آفریقای جنوبی و خاورمیانه‌ای به خصوص عضویت مصر تلاش و همکاری خود را مبذول نمایند؛ (پ) از همه کشورهای غیرمتعهد و هم‌پیمانان خود می‌خواهیم که در مورد معادله صهیونیزم و نژادپرستی و نیز مسئله پورتوریکو، ما را یاری دهند. علاوه بر این کشورهای آسیایی در نظر دارند از مسئله اعتبار کامبوج فراتر رفته، به بحث سیاسی وسیع در مورد آسیای جنوب شرقی با درنظر گرفتن نقش ویتنام مبادرت ورزند.

5 - یک مسئله روشن است. این اجلاس که در آن حدود 50 - 40 نفر از سران کشوری و دولتی در آن شرکت کرده و حدود 100 هیئت نمایندگی ملی در آن حضور دارند، یک محل فعالیت سیاسی عظیم می‌باشد. رسانه‌های گروهی دنیا نیز نمایندگانی در آنجا خواهند داشت، که در میان آنها باربارا والترز شخصیت تلویزیونی نیز دیده می‌شود. کاسترو تا سر حد امکان برای حضور احتمالی خود در مجمع عمومی سازمان ملل در اواخر سپتامبر در اینجا از نظر سیاسی سرمایه‌گذاری خواهد کرد.

6 - ما به کار سیستماتیک خود در تمام طول برگزاری اجلاس ادامه داده و تعداد زیادی از دیپلماتهای خود را در هاوانا قرار داده‌ایم، تا ما را در جریان وقایع قرار دهند.

کریستوفر

عبور مقامات شرکت کننده در اجلاس هاوانا

سند شماره (21) تاریخ: 6 شهریور 58 طبقه‌بندی: محرمانه از: سفارت آمریکا در تهران شماره 9521 به: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی.

عطف به: وزارتخانه 223445 موضوع: عبور مقامات شرکت کننده در اجلاس هاوانا 1 - وزارت امور خارجه به سفارت اطلاع داده است که به نظر آنها هیچ یک از اعضاء هیئت نمایندگی ایرانی قرار نیست هنگام بازگشت از هاوانا به ایران از آمریکا دیدار به عمل آورند.

2 - هیئت نمایندگی شش نفره ایرانی به سرپرستی وزیر امور خارجه دکتر یزدی در 26 اوت تهران را به قصد هاوانا ترک نمودند و در میان دیگر اعضاء دکتر منصور فرهنگ استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران؛ جواد یارجانی استاد دانشگاه در رشته اقتصاد؛ و مهدی احساسی رئیس بخش سازمانهای بین‌المللی وزارت امور خارجه دیده می‌شوند.

3 - طبق اطلاع وزارت امور خارجه قرار است کاردار ایران در سازمان ملل و حدود دو نفر از اعضای رسمی سفارت ایران در واشنگتن نیز در این کنفرانس شرکت نمایند.

4 - در صورتیکه در این برنامه تغییراتی داده شود، دفتر امور خارجه به سفارت آمریکا در تهران اطلاع خواهد داد. ولی بهتر است که وزارت امور خارجه (آمریکا - م) با سفارت ایران در واشنگتن نیز پیرامون این موضوع تماس حاصل نماید. تامست

اجلاس جنبش غیرمتعهدها در هاوانا

سند شماره (22) از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 229285 تاریخ: 9 شهریور 58 به: دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاوانا طبقه‌بندی: محرمانه رونوشت برای: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها موضوع: اجلاس جنبش غیرمتعهدها در هاوانا: دسترسی مطبوعاتی / راهنمایی 1 - مقامات این وزارتخانه جهت توجیه نمایندگان مطبوعاتی و رسانه‌های گروهی آمریکا قبل از عزیمت به هاوانا اقدامات زیر را انجام داده‌اند. ما اطمینان داریم که دفتر حفاظت تا حد امکان و لزوم به مسائل آنان در هاوانا رسیدگی خواهد کرد.

2 - بسیاری از روزنامه‌نگاران در مورد تصمیم خود مبنی بر ایجاد تماس با دفتر حفاظت آمریکا در هاوانا با ما صحبت کرده‌اند. ولی باید این نکته را حتما به یاد داشته باشید که ما به هیچ وجه مطالب یا خود پیش‌نویس را در اختیار آنها قرار نداده‌ایم، ولی در بعضی از موارد آنها را توجیه کرده‌ایم.

3 - ولی سیاست خود را که عبارت است از (الف) عدم مداخله در مسائل ایدئولوژیکی یا داخلی جنبش غیرمتعهدها و اعتماد ما به چیره شدن میانه‌روها؛ و (ب) تلاش برای ابراز نگرانی خود پیرامون مسائلی که از نظر منافع ما دارای اهمیت است، مورد تأکید قرار دادیم.

4 - نکات ذیل که برای استفاده در کاخ سفید تهیه شده ممکن است در ملاقاتهایتان با نمایندگان مطبوعاتی آمریکایی مفید واقع گردد:

سپتامبر در هاوانا برگزار می‌کند.

تحلیل دومین پیش‌نویس کوبایی در اجلاس هاوانا

سند شماره (23) از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 230644 تاریخ: 9 مرداد 58 به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدهاطبقه‌بندی: خیلی محرمانه سفارت آمریکا در آنکارا، آتن، بوگوتا، بن، برازیلیا، بروکسل، کاراکاس، کپنهاک، نمایندگی آمریکا در ژنو، سفارت آمریکا در لاهه، لیسبون، لندن، لوکزامبورگ، مادرید، ماناگوا، مونته ویدئو، نمایندگی آمریکا در ناتو، سفارت آمریکا در اسلو، اتاوا، پاریس، کیتو، رم، سن خوزه، استکهلم، تل‌آویو، نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، سفارت آمریکا در کانبرا موضوع: تحلیل دومین پیش‌نویس کوبایی در اجلاس هاوانا 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است.) 2 - تحلیلی که از بخشهای مورد تجدیدنظر قرار گرفته پیش‌نویسی که با کوبا در آغاز اجلاس (7 - 3

سپتامبر) تسلیم وزرای خارجه غیرمتعهدها در هاوانا نمود، نشان می‌دهد که این تجدیدنظرها چه از نظر ما و چه از نظر میانه‌روها تغییرات مهمی نبوده است. این تغییرات نمی‌تواند مانع فشار وارده از طرف میانه‌روها برای به وجود آوردن تغییرات عمده باشد و نیز قادر نخواهد بود محدودیتهایی را که مایلند علیه کوبا به هنگام رهبری آن کشور در جنبش غیرمتعهدها به وجود آورند، متوقف نماید.

3 - بخشهای مهم پیش‌نویس مورد تجدیدنظر قرار گرفته:

الف: خاورمیانه: گذشته از تغییرات انشایی و مفاد اضافه شده درباره سازمان آزادیبخش، اسرائیل و اوضاع لبنان، این بیانیه نیز به حملات منظم خود علیه سیاست‌های آمریکا ادامه داده، به محکوم کردن مصر، اسرائیل، آمریکا، موافقتنامه کمپ دیوید و قرارداد صلح مصر و اسرائیل می‌پردازد. این پیش‌نویس زمینه را برای اخراج مصر به عنوان «متخلف» از قراردادهای جنبش غیرمتعهدها فراهم می‌آورد.

ب: آسیای جنوب شرقی: در یک پاراگراف به ستایش از ویتنام پرداخته (که اشاره به فعالیتهای نظامی آمریکا در هند و چین است) و در پاراگراف بعدی به نیاز دوستی و تعاون بین کشورهای منطقه، بدون ذکر نام از هیچ یک از آنها می‌پردازد، و برای گروههای آسیایی که خواستار محکوم شمردن ویتنامیها هستند، اقدامی انجام نمی‌دهد. مسئله اعتبار کامبوج هنوز هم مورد بحث است.

ج: کره: در خط سنتی جنبش غیرمتعهدها که حمایت از کره شمالی است، تغییری پدید نمی‌آورد.

د: آمریکای لاتین: به حملات منظم خود علیه حضور سیاسی، اقتصادی و نظامی آمریکا در نیمکره و نیز علیه نظام بین کشورهای آمریکای لاتین، قرارداد ریو و سازمانهای دفاعی مربوطه می‌پردازد، این پیش‌نویس خواستار استقلال پورتوریکو شده است. تنها موردی که درباره آن تغییراتی داده شده نیکاراگوئه است که در آن به طرزی عجیب از حمله مستقیم به آمریکا امتناع می‌ورزد.

ه : آفریقای جنوبی: با ایجاد کمی تغییر در نحوه انشاء این پیش‌نویس نیز آمریکا، انگلیس، آلمان غربی، فرانسه و اسرائیل را مسئول تداوم آپارتاید و ایجاد «راه‌حلهای داخلی» در رودزیا و نامیبیا که برخلاف تمایل ملت است می‌داند، و حمایت کامل خود را از نبرد مسلحانه جبهه وطن‌پرست و سوآپو اعلام داشته و خواستار کمک کشورهای «سوسیالیستی» به نبردهای آزادیبخش می‌شود. در مورد ابتکار کشورهای مشترک‌المنافع در خصوص رودزیا صحبتی به میان آورده نشده است.

4- خلاصه اینکه به نظر می‌رسد پیش‌نویس دوم تازه مقدمه‌ای برای درگیری باشد در حالی که کوباییها و میانه‌روها آمادگی خود را برای مذاکره همچنان حفظ کرده‌اند. چگونگی پیشرفت کنفرانس پس از ملاقات کاسترو و تیتو که در 31 اوت آغاز خواهد شد، معلوم می‌گردد.

5 - واحدها در صورت لزوم می‌توانند از نکات بالا استفاده نمایند.

ونس

پیش‌نویس دوم کوبا در اجلاس خاورمیانه

سند شماره (24) از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 230645 به: مجمع گیرندگان مطالب به جنبش غیرمتعهدها تاریخ: 10 شهریور 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه سفارت آمریکا در لندن، پاریس، بن، اتاوا، توکیو، کانبرا، استکهلم، نمایندگی آمریکا در ناتو، سفارت آمریکا در اسلو، کپنهاک، لاهه، بروکسل، لوگزامبورگ، لیسبون، مادرید، رم، آتن، آنکارا، برازیلیا، مونته ویدئو، کیتو، بوگوتا، سن خوزه، ماناگوا، تل‌آویو، نمایندگی آمریکا در سازمان ملل ژنو.

عطف به: هاوانا 7944 (به تمام گیرندگان ارسال نشده) موضوع: اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا: پیش‌نویس دوم کوبا در اجلاس خاورمیانه 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است).

2 - بخش خاورمیانه‌ای پیش‌نویس دوم (تلگرام مرجع) در برگیرنده همان نکات نامساعد پیش‌نویس اول است، ولی از نظر انشاء تغییراتی در آن داده شده و پیرامون سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) و اوضاع لبنان مطالبی به آن اضافه شده است. با وجود افراط‌گرایی و بی‌بندباری آن در استفاده از عبارات، آن را می‌توان به عنوان فریادی برای نابودی اسرائیل به حساب آورد. بنابراین پیش‌نویس دوم به عنوان اساس مورد بحث پیرامون خاورمیانه در هاوانا با پیش‌نویس اول تفاوتی نکرده است. در گفتگوهای خود با رابطین خود در جنبش عدم تعهد و هم‌پیمانان ما می‌توانید این موضوع را متذکر شوید. گزارشات خود را فقط پیرامون عکس‌العملهای نشان داده شده علیه لحن پیش‌نویس جدید در مورد خاورمیانه و به خصوص مصر برای ما ارسال نمایید.

3 - پیش‌نویس دوم:

اجلاس جنبش غیرمتعهدها

سند شماره (25) از: وزارت خارجه، واشنگتن، دی - سی. شماره 231147 تاریخ: 10 شهریور 58 به: دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاواناطبقه‌بندی: خیلی محرمانه رونوشت برای: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها، سفارت آمریکا در بلگراد، نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، نیویورک، سفارت آمریکا در مکزیکو.

عطف به: الف - هاوانا 8011، ب - بلگراد 6536، ج - هاوانا 8037، د - هاوانا 8033، ه - هاوانا 8032 موضوع: اجلاس جنبش غیرمتعهدها 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است.) 2 - از گزارش مفصل و تحلیل جالبی که برای ما ارسال داشتید بسیار متشکریم.

3 - موضع گراهام در رابطه با HABGAGبسیار درست بود (تلگرام مرجع الف) و همین موضع حفظ شود.

4 - خیلی مایل هستیم در مورد گزارش بلگراد (مرجع ب) که در یکم سپتامبر در واشنگتن پست (به وسیله کارن دویانگ در هاوانا) منعکس شده بود و حاکی از آن بود که «یوگسلاوی بطور مرتب به توزیع یک پیش‌نویس برای جایگزینی پیش‌نویس کوبایی نموده است» تأییدیه‌ای دریافت نماییم. اگر در مورد این پیش‌نویس جایگزین شونده اطلاعی دارید برای ما ارسال دارید.

5 - معاونتهای نمایندگی‌های یوگسلاوی، هند و نیجریه در اینجا به هلمان و کاپلان گفته‌اند که میانه‌روها در حالی که «چند پیش‌نویس کامل» به همراه داشتند، به هاوانا رفته‌اند. مهمترین مسئله برای میانه‌روها زمان و نحوه ارائه تاکتیکهای آنها در کنفرانس است. مثلاً عکس‌العمل میانه‌روها نسبت به اصلاحیه‌های وارده در پیش‌نویس دوم و در مورد اصول و اهداف چگونه است ؟ (مرجع ج) «عصبانیت» میانه‌روها در برابر استفاده سرسختانه کوباییها از کرسی رهبری (مرجع د) چگونه ممکن است منجر به اتخاذ یک استراتژی و تاکتیک مبتنی بر میانه‌روی بشود ؟ 6 - مایلیم در مورد نحوه برخورد این پیش‌نویسهای جایگزین با مسائل مورد علاقه ما و نیز مسائل ایدئولوژیکی مبتنی بر میانه‌روی اطلاعاتی دریافت نماییم. در تماسهای خود با هیئت نمایندگیهای دوست سعی کنید نگرانی ما را در مورد از دست دادن امتیازاتی که ممکن است منافع ما را به طور مستقیم به مخاطره افکند، یادآور شوید.

7 - عکس‌العمل این کنفرانس نسبت به گزارشات پیرامون حضور نظامی شوروی در کوبا را نیز برای ما ارسال دارید. آیا از این گزارشها چنین سوءتعبیر می‌شود که آمریکا سعی دارد امور اجلاس را تحت تأثیر قرار دهد، یا آنکه از گزارشها تأکید بیشتر بر وجود روابط صمیمی بین کوبا و شوروی استنباط می‌شود، تأکیدی که موجب تضعیف تلاشهای هاوانا برای پیش بردن نظریه «اتحاد طبیعی» جنبش عدم تعهد با

شوروی است.

8 - خیلی مایل هستیم عکس‌العمل کشورهای واردکننده نفت را در مورد خط حمایت از خط اوپک که در بخش اقتصادی تصحیح شده عنوان گردیده (مرجع ه ) بدانیم. ونس

اظهارنظر وزارت امور خارجه در مورد سخنرانی کاسترو...

سند شماره (26) از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 232651 تاریخ: 14 شهریور 58 به: دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاواناطبقه‌بندی: محرمانه رونوشت برای: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدها سفارت آمریکا در پکن نمایندگی آمریکا در سازمان ملل.

موضوع: اجلاس عدم تعهد - اظهارنظر وزارت امور خارجه در مورد سخنرانی کاسترو در سوم سپتامبر 1 - آنچه در ذیل آمده نسخه غیررسمی تبادل‌نظر بین خبرنگار رویتر و سخنگوی مطبوعاتی وزارت امور خارجه کارتر می‌باشد، که در کنفرانس مطبوعاتی نیمروز وزارتخانه در 4 سپتامبر ایراد گردیده است:

2 - آغاز متن: سؤال. نظر شما در مورد سخنان کاسترو چیست ؟ جواب: به عقیده من با خارج شدن رئیس دفتر حفاظت از جلسه نظر ما معلوم شده است. پایان متن.

ونس

خلاصه اطلاعاتی شماره 890

سند شماره (27) از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 234200 تاریخ: 15 شهریور 58 به: مجمع گیرندگان خلاصه اطلاعاتی طبقه‌بندی: سری رونوشت برای: وزارت خزانه داری وزارت دفاع لندن برای گلاسپی، پاریس برای نیکولاس مورفی، وزارت دفاع برای رنسام، سایر گیرندگان برای روسای هیئتهای نمایندگی (پاراگراف‌های 8 - 1 سری می‌باشد).

موضوع: خلاصه اطلاعاتی شماره 890 - 15 شهریور 1358 1 - اجلاس کشورهای غیرمتعهد: وخامت اوضاع مصر علیرغم کوششهای مصر برای به دست آوردن حمایت کشورهای غیرمتعهد در جلسه هاوانا محکومیت مصر به خاطر امضای قرارداد کمپ دیوید و صلح با اسرائیل اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. این بدلایل زیر می‌باشد:

الف) میانه‌روها مشغول مبارزه ایدئولوژیک با کوبا بر سر وظیفه و جهت جنبش غیرمتعهدها هستند و لذا روی مسئله حمایت از مصر متمرکز نشده‌اند.

ب) مصر سعی خود را بر جلوگیری از اخراج خود از جنبش مصروف کرده و برای تغییر در لحن محکومیت خود تلاش به خرج نداده است.

ج) کاسترو قویا قرارداد مصر و اسرائیل را مورد حمله قرار داده.

د) اعضای آفریقایی جنبش با وجود اینکه مخالف حذف مصر هستند، ولی از قرارداد صلح اسرائیل و

مصر حمایت نمی‌کنند.

ه) سادات در جلسه حضور ندارد، در حالی که گروه پایداری عرب رؤسای کشوری و دولتی را به عنوان نمایندگان خود به آنجا فرستاده است.

2 - مصر برای کسب موقعیت در میان غیرمتعهدهای میانه‌رو به خصوص یوگسلاوی و هند که نسبت به قرارداد صلح بی‌تفاوت هستند، به همراه آنان در برابر پیشنهاد کوبا برای ایجاد پیمان نزدیکتر با بلوک سوسیالیست موضعگیری کرده است. مصر پیش‌نویس اصلاح شده اطلاعیه شدیداللحن کوبا را پخش کرد.

(اطلاعیه قرارداد کمپ دیوید و قرارداد صلح مصر و اسرائیل را به خاطر نقض آشکار قطعنامه‌های سازمان ملل و بیانیه‌های جنبش کشورهای غیرمتعهد محکوم کرده و مصر را به انحراف از سیاستهای جنبش و بی‌توجهی به حقوق فلسطینیان متهم کرده است.) اطلاعیه مصر تمام پیش‌نویس کوبا را بی‌اساس خواند و ذکر کرده است که اطلاعیه سعی داشته مواضع جنبش را بعنوان یک نیروی مستقل غیر بلوکه به سوی یک «اتحاد طبیعی» با شوروی بکشاند.

3 - مصر همچنین با یوگسلاوی و دیگر میانه‌روها در جهت محدود ساختن قدرت کوبا به عنوان رئیس دفتر هماهنگی جنبش کشورهای غیرمتعهد، برای سه سال آینده با سازماندهی دوباره دفتر و مشخص کردن فعالیتها و گسترش تعداد اعضا به تلاش پرداخت. مصر همچنین کوشید تا کرسی پیشین خود در این دفتر را که در اجلاس 1976 در کلمبو از دست داده بود، بازیابد.

4 - مصریها سعی کرده‌اند به طور مستقیم با کوبا صحبت کنند، ولی پاسخ کوبا به تلاشهای مصر سریع و منفی بود. بخش خاورمیانه‌ای بیانیه آخر و اصلاح شده کوبا لحن شدیدتر و تندتری نسبت به مصر داشت.

علاوه بر نامیدن قرارداد کمپ دیوید و قرارداد صلح مصر و اسرائیل به عنوان نقض قطعنامه سازمان ملل و تصمیمات جنبش آنها را توطئه آشکار بر علیه فلسطینیان و اعراب نامیده است، و از کلیه اعضای جنبش خواسته است که آنها را به رسمیت نشناسند، چون آنها برای اسرائیل انگیزه‌ای می‌شوند تا او به سیاستهای توسعه‌طلبانه، تبعیض نژادی، و سلطه‌طلبانه خود ادامه دهد.

5 - در همان حال جبهه پایداری به رهبری عراقیها کوشید تا مصر را از جنبش اخراج کند. در 30 اوت گروه پایداری در هاوانا پیش‌نویس قطعنامه عراق را به تصویب رساندند. این قطعنامه خواستار اخراج مصر از جنبش غیرمتعهدها و لغو قرارداد صلح کمپ دیوید شده بود.

6 - رئیس جمهور عراق صدام حسین، رئیس جمهور سوریه حافظ اسد، قذافی، عرفات، رئیس جمهور الجزایر بن جدید و رئیس شورای یمن جنوبی اسماعیل به عنوان نمایندگان گروه پایداری در کنفرانس شرکت کرده بودند. حضور این نمایندگان عالیرتبه از جناح پایداری و غیبت سادات فشار زیادی بر کشورهای غیرعرب می‌آورد تا بیاناتی را که سیاستهای مصر نسبت به اسرائیل را محکوم می‌کنند، تصویب نمایند.

7 - در جواب به نمایندگان آمریکا که به خاطر مصر تلاش می‌کردند رهبران آفریقاییها در جنبش گفته‌اند که درست است که مخالف اخراج مصر هستند، لیکن لحن شدید قرارداد مصر و اسرائیل مسئله دیگری است. خیلیها معتقدند که قرارداد ضربه‌هایی به آرمان فلسطینیان زده است.

8 - بیشترین کاری که آفریقاییها می‌توانستند انجام دهند. این بود که سعی کنند بیانات کوبا را با مواضع

سازمان وحدت آفریقا تطبیق دهند، یعنی انتقاد غیرمستقیم ولی آشکار از مصر به عمل آید و قرارداد کمپ دیوید و مصر و اسرائیل به خاطر نقض آشکار قطعنامه‌های سازمان ملل و سازمان وحدت آفریقا محکوم گردند. ولی با توجه به موضع کوبا و عکس‌العمل اعراب و حضور سادات در حیفا در حالی که مذاکره بر سر بیانات جنبش صورت می‌گیرد، گمان نمی‌رود که آفریقاییها بتوانند مواضع کوبا را تغییر دهند.

9 - مذاکرات بگین و سادات در حیفا: سادات و بگین در 5 سپتامبر پس از دومین ملاقات خود در حیفا توافق خود را بر سر مسائل متعدد در یک کنفرانس مطبوعاتی ابراز داشتند. مسائل مهمی که بر سر آنها توافق نسبی وجود داشت عبارتند از:

(الف) در مورد نظارت بر خطوط جداسازنده دو ارتش آنها در صحرای سینا به طور موقت تصمیمی گرفته شد. هر دو کشور تصمیم گرفته‌اند که آمریکا را متقاعد سازند که از ایجاد یک نیروی چندملیتی در صحرای سینا حمایت نماید. وزرای دفاع مصر و اسرائیل تصمیم گرفته‌اند که به واشنگتن بیایند تا بر سر این مسئله با وزیر امور خارجه ونس تبادل‌نظر بنمایند.

(ب) مصر موافقت کرده است که نفت در اختیار اسرائیل قرار دهد، لیکن مقامات مصری گفته‌اند که اسرائیل یا باید کمیت و یا قیمت را در مورد نفت انتخاب نماید.

(ج) سادات گفت که از بگین برای دیدار در مصر دعوت کرده است، ولی درباره تاریخ این سفر پیشنهادی نکرد. هر دو رئیس جمهور در نظر دارند با کارتر در ماه نوامبر بر سر خطوط قرارداد کمپ دیوید ملاقاتی داشته باشند.

(د) اسرائیل موافقت کرده است که منطقه نفت کاترین در صحرای سینا را قبل از آغاز برنامه تحویل مصر بدهد.

مهمترین مسائلی که بر سر آنها توافق وجود نداشت، عبارتند از:

(الف) مسئله حاکمیت اورشلیم؛ و (ب) میزان خودمختاری برای فلسطینیها.

10 - (خیلی محرمانه) یهودی‌نشینهای اسرائیلی: سفارت آمریکا در تل‌آویو گزارش داد که ایگال یادین معاون نخست‌وزیر در 2 سپتامبر در اعتراض به «ریاکاری شارون وزیر کشاورزی، در ایجاد یهودی‌نشینهای جدید تحت پوشش «گسترش» یهودی‌نشینهای کنونی در غیاب وی» جلسه کابینه را ترک گفت. پس از گفتگو پیرامون این مسئله توسط یادین که در چه مسافتی از یک یهودی‌نشین می‌توان یهودی‌نشین دیگری مستقر نمود، شارون اعتراف کرد که عنوان گسترش درست نیست و منظور وی ایجاد «بلوکهای» یهودی‌نشین بوده است. در همان حال بگین اعلام کرده است که قرارداد مؤتلفه قبلی که به حزب دموکراتیک یادین اختیار ارجاع مسائل مربوط به یهودی‌نشینها را به کمیته دفاعی و امور خارجه کنست می‌داد دیگر قابل کاربرد و اجرا نیست. این تنها وسیله‌ای بود که یادین می‌توانست از طریق آن موفقیتی به دست آورد. طبق اظهارنظر سفارت شارون سعی دارد راه خود را در مورد یهودی‌نشینها در پیش گیرد، چون هیچ یک از وزرای دیگر قدرت مقاومت در برابر بولدوزرهای شارون را ندارند، مگر اینکه موضوع تصرف زمینها و املاک کاملاً خصوصی درمیان باشد.

11 - (محرمانه) مصر - اسرائیل - نفت: طبق گزارش مطبوعاتی که سفارت آمریکا در تل‌آویو نیز آنها را تأیید نموده است، مودای وزیر انرژی در کابینه وزیران در 2 سپتامبر پیشنهاد کرده است که اسرائیل

حوزه‌های نفتی آلمان را به مصر تحویل ندهد، تا بتواند بر سر مقدار و قیمت نفت تولیدی با همتای مصری خود به توافق برسد. این پیشنهاد از حمایت کافی کابینه برخوردار نبود، لیکن بنا به همین گزارش سه تن از وزیران از بگین خواستند که نه تنها مسئله نفت را با سادات حل نماید بلکه یک تضمین کتبی نیز در این‌باره دریافت نماید.

12 - (محرمانه) اسرائیل - شهرداران ساحل غربی: بنا به گزارش اورشلیم پست، از تشکیل یک جلسه سیاسی در اورشلیم شرقی در اعتراض به سادات وسیله تعدادی از «شخصیتهای عمومی عربی» به خصوص شهرداران ساحل غربی در 4 سپتامبر، ممانعت به عمل آمد. بنا به گزارش همین روزنامه دولت نظامی با انتشار اعلامیه‌هایی به افراد و اشخاص دستور داد که وارد خاک اسرائیل و نیز حومه‌های اورشلیم شرقی که محل برگزاری اجلاس است، نشوند. شهردار نابلس نیز محتوی این گزارش را تأیید کرده، به سرکنسول آمریکا در 5 سپتامبر گفت که وی را در یک محل بازرسی نظامی از 10 کیلومتری جنوب نابلس باز گردانده‌اند.

13 - (طبقه‌بندی نشده) لیکود - دایان: بنابه گفته رادیوی نیروهای دفاعی اسرائیل تعدادی از اعضاء جناحهای لیکود از وزیر امور خارجه دایان خواهند خواست که پس از ملاقات خود با حامیان فلسطین در مناطق اشغالی از مقام خود استعفا نماید. دایان گفته است که وی به ملاقات با مردم در این مناطق ادامه خواهد داد. یکی از دستیاران دایان گفته هدف از این مذاکرات اینست که «ببینیم که آیا در این مناطق کسی هست که بتوان با او درباره خودمختاری سخن گفت یا خیر.» 14 - (محرمانه) «اجلاس کوچک» - سرکیس. طبق گزارش یکی از مقامات روزنامه بیروت السفیر در 4 سپتامبر رئیس جمهور در حال بررسی امکان یک «اجلاس کوچک» مرکب از خودش، اسد و عرفات می‌باشد.

15 - (طبقه‌بندی نشده) ایران - دعوت از صدام حسین: بنا به یک گزارش مطبوعاتی در 5 سپتامبر از دوحه، وزیر خارجه ایران یزدی گفته است که از رئیس جمهور صدام حسین برای سفر به ایران دعوت کرده است. یزدی که در حال حاضر در اجلاس هاوانا به سر می‌برد به یک روزنامه کویتی گفته است که سازمان جاسوسی اسرائیل و آمریکا سعی دارند در روابط بین ایران و همسایگانش به خصوص عراق تیرگی به وجود بیاورند. همچنین یزدی گفته است که سعی دارد به تفاهم بهتر با عربستان سعودی دست پیدا کند.ونس

نیروهای زمینی شوروی در کوبا

سند شماره (28) از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 236246تاریخ: 17 شهریور 58 به: تمام واحدهای دیپلماتیک و کنسولی طبقه‌بندی: محرمانه موضوع: نیروهای زمینی شوروی در کوبا خلاصه: این پیام در مورد توجیه دولتهای میزبان درباره نیروهای زمینی شوروی در کوبا راهنمایی می‌دهد. اقدامی را که در پاراگراف 7 درخواست شده ملاحظه کنید. (پایان خلاصه).

1 - برای توجیه دولتهای میزبانی که در مورد مسئله نیروهای زمینی شوروی در کوبا درخواست خبر کرده‌اند، شما می‌توانید از مطالب ذیل استفاده کنید. بیشتر این اخبار از بیانیه مطبوعاتی وزیر مورخ 14

شهریور اقتباس شده است. با دریافت اخبار بیشتر ما راهنماییهای دیگری تهیه خواهیم کرد.

2 - سابقه: ما اخیرا در مورد حضور یک واحد نیروی زمینی شوروی در کوبا یقین حاصل کرده‌ایم.

پیش از آن شواهد پراکنده‌ای که از حضور آن واحد داشتیم قطعی نبودند. بهترین تخمینی که می‌توانیم داشته باشیم، این است که این واحد حداقل از اواسط دهه 1970 در کوبا بوده، هرچند امکان دارد که این واحد قبل از آن هم حضور داشته است.

3 - ترکیب: به نظر می‌رسد که این واحد از 3000 - 2000 نفر تشکیل شده باشد. واحد مذکور شامل گردانهای موتوری تفنگدار، گردانهای تانک و توپخانه و بخشهای پشتیبانی رزمی و خدماتی می‌باشد. این ارقام جدا از مستشاران نظامی و پرسنل فنی نظامی شوروی در کوباست که اکنون به تخمین ما بین 1500 و 2000 نفر می‌باشند.

4 - مأموریت: مأموریت این واحد روشن نیست.این واحد از هیچ ظرفیت ترابری هوایی یا دریایی برخوردار نیست. تفاهمات دو جانبه ما با شوروی در مورد کوبا که عمدتا مربوط به سیستمهای سلاحهای تهاجمی بوده‌اند، شامل حضور این واحد نمی‌شود.

5 - موضع ایالات متحده: معذالک حضور این واحد یک مسئله نگران‌کننده جدی برای ایالات متحده است.

6 - تماس با شورویها: ما برای شورویها، روشن ساخته‌ایم که نگرانیهای ما در این مورد جدی می‌باشند. وزیر خارجه ونس در 14 شهریور اظهار داشت که: «من به وضع فعلی رضایت نخواهم داد.» در یک سطح عالی مذاکراتی در جریان است.

7 - اقدام درخواستی: واحدهای دیپلماتیک نماینده در پیمان آتلانتیک، سازمان کشورهای آمریکایی و واحدهای اصلی نماینده در جنبش غیرمتعهدها باید واکنشهای چشمگیر محلی نسبت به گزارشهای مربوط به نیروهای زمینی شوروی در کوبا را تا پایان وقت اداری دوشنبه 19 شهریور به واشنگتن گزارش دهند. مفیدترین شکل گزارش این است که نتیجه‌گیریها خلاصه باشد، به جای آنکه به طور مورد به مورد شرح ما وقع داده شود. ونس سند شماره (29) تاریخ: 19 شهریور 58 طبقه‌بندی: محرمانه از: سفارت آمریکا در تهران شماره 9919 به: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی.

عطف به: وزارتخانه 236246 موضوع: نیروهای زمینی شوروی در کوبا 1 - درخواستی برای دریافت خبر درباره نیروهای زمینی شوروی در کوبا به سفارتخانه تسلیم نشده است. با توجه به تمجید صمیمانه وزیر خارجه یزدی از پرزیدنت کاسترو، فکر می‌کنیم که احتمال ندارد ما با درخواستی برای توجیه درباره این موضوع روبرو شویم.

2 - وسایل جمعی ایران اگر چه مقدار چشمگیری از گزارشهای خود را به اجلاس نهائی جنبش غیرمتعهدها اختصاص داده‌اند، ولی عموما به مناقشه مربوط به نیروهای زمینی شوروی توجهی نکرده‌اند.

فقط روزنامه فارسی زبان «اطلاعات» مورخ 15 شهریور بوده که عنوان درشت «روابط شوروی و آمریکا

به خاطر کوبا وخیم می‌شود» را داشته است. این نشریه مقاله خبرگزاری فرانسه درباره جلسه 14 شهریور شورای امنیت کشور درباره این موضوع را نقل کرده بود. این روزنامه گزارش یونایتدپرس را نیز درباره بیانیه ونس در انتقاد از ادعای کوبا مبنی بر عدم تعهد خود را درج نموده بود. درباره این موضوع در آن روزنامه چیزی ابراز نشده بود.تامست

وزیر امور خارجه یزدی در اجلاس غیرمتعهدها

سند شماره (30) تاریخ: 22 شهریور 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا در تهران شماره 10049 به: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی - سی رونوشت برای: دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاوانا موضوع: وزیر امور خارجه یزدی در اجلاس غیرمتعهدها 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است).

2 - هرگونه اطلاعاتی که آن وزارتخانه یا هاوانا در مورد فعالیتها و بیانات وزیر امور خارجه ایران دکتر یزدی در اجلاس غیرمتعهدها در اختیار دارد، برای ما ارسال نمایید. این اجلاس از این جهت برای ایرانیان حائز اهمیت بود که برای اولین بار دولت جدید توانسته بود، در جهان غیرمتعهدها گام بگذارد.

3 - چون قرار است کاردار با وزیر امور خارجه یزدی در روز سه‌شنبه 18 سپتامبر ملاقات نماید تقاضا دارد، پاسخ سریع خود را تا آخر وقت اداری 17 اوت (17 سپتامبر) به وقت واشنگتن برای ما بفرستید.

لینگن

اجلاس نهضت غیرمتعهدها

سند شماره (31) تاریخ: 26 شهریور 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 244178 به: سفارت آمریکا در جرج تاون، مانیل، بانکوک، اسلام‌آباد، داکا، مونروویا، پاناما، لیبرویل، کوناکری، رباط، الجزیره، مسقط، کوالالامپور، جاکارتا، خارطوم، موگادیشو، بوئنوس آیرس، رانگون، امان، سنگاپور، کاراکاس، لاپاز، برازیلیا، کیتو، لیما، گابورون، دارالسلام، کلمبو، سن خوزه، بلگراد، دهلی‌نو، قاهره، بوگوتا، داکار، ابیجان، لاگوس، لندن، پاریس، بن، لوکزامبورگ، لاهه، کپنهاک، بروکسل، اتاوا، توکیو، کانبرا، آتن، آنکارا، بخارست، مادرید، لیسبون، استکهلم، هلسینکی، برن، دوبلین، نمایندگی آمریکا در ناتو، سفارت آمریکا در پکن، تونس، دوآلا، سئول، بریج تاون، وزارت دفاع، کاخ سفید، سیا آژانس ارتباطات بین‌المللی آمریکا، سازمان امنیت کشور، رونوشت برای: تمام واحدهای دیپلماتیک کنسولگری آمریکا در لوبومباشی، ژوهانسبورگ موضوع: اجلاس نهضت غیرمتعهدها 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است) 2 - آگاهی از نظرات شرکت‌کنندگان مختلف در اجلاس نهضت غیرمتعهدها و اقداماتی که هر یک از این دولتها می‌توانند در قبال فعالیتهای کنفرانس انجام دهند برای ما بسیار شایان توجه است. در همان

حال ما معتقدیم که تلاش عمده ما در تأثیر بخشیدن بر دولتها به خصوص در زمینه نهضت غیرمتعهدها می‌تواند منافع ما را با عکس‌العملهایی روبرو نماید. بنابراین، تلگرام حاضر حاوی نتیجه‌گیری مقدماتی ما پیرامون نتایج کنفرانس بوده و نیز در برگیرنده سؤالاتی پیرامون عکس‌العملها و اقدامات دیگر دولتهای شرکت‌کننده است که ما مایل به دریافت پاسخ در رابطه با آنها هستیم. به طور مکرر پیشنهاد می‌کنیم که در این زمینه به هیچ گونه اقدام دیپلماتیک دست نزنید مگر اینکه قبلاً مطمئن شده باشید که این کار شما هیچ گونه عکس‌العمل منفی را به بار نخواهد آورد. از نظر ما بهتر است که سفرای ما در اکثر موارد از موقعیتهای غیررسمی و یا رسمی استفاده کرده با در میان گذاشتن مسائل دیگر با دولتها به طور ضمنی نظریات مقامات دولت میزبان خود را در این زمینه نیز استخراج نمایند. آنچه در ذیل آمده نشانگر ارزیابی مقدماتی ما از اجلاس نهضت غیرمتعهدها و مسائلی است که مخاطبهای اقدام‌گر ما باید در مباحثات خود با مقامات دولت میزبان مورد استفاده قرار بدهند.

3 - بر اساس تجزیه و تحلیل مقدماتی ما از بیانیه اجلاس نهضت غیرمتعهدها این چنین به نظر می‌رسد که اعلامیه اجلاس نهضت غیرمتعهدها در هاوانا موجبات رضایت آن دسته از اعضای غیرمتعهدها را که اصول فلسفه این نهضت را دارای اهمیت خاص تلقی می‌کنند، فراهم آورده است. با درنظر گرفتن اصول استاندارد نهضت غیرمتعهدها باید گفت نتایج به دست آمده بر سر مسائل مهم مذکور در بیانیه چندان هم یکدست نیست.

4 - از جزئیات اعلامیه که بگذریم، کاسترو در هاوانا آنچنان رویداد سیاسی «ضد آمریکایی» را پدید آورد که اکثر مطبوعات جهان متوجه آن گردیدند. لیکن هنوز معلوم نیست که این عملکرد کوبا بتواند در درازمدت سبب شود که کاسترو رهبری جهان سوم را به دست گیرد (که بخشی از این رؤیا از طریق نهضت غیرمتعهدها عملی خواهد شد) و یا این معنی را که کوبا اصولاً بر شوروی متکی است، در اذهان تقویت نماید. ما هنوز قادر به ارزشیابی تأثیر کلی این بازی تبلیغاتی کاسترو نیستیم، ولی مایل هستیم که به میانه‌روهای نهضت غیرمتعهدها فهمانده شود که ما در مورد این جنبه جدی کنفرانس بسیار نگران هستیم.

5 - اصول و گرایشهای نهضت غیرمتعهدها - یوگسلاوها و هندیها و دیگران ظاهرا توانسته‌اند بیانیه اصلی کوبا را که در آن درباره گرایش ایدئولوژیکی به مسکو سخن رانده شده، برداشته به جای آن رساله‌ای را که محافظه‌کاران نهضت با تأکید بر روش سنتی «بین بلوکها» تهیه کرده بودند قرار دهند. این امتیازات که یوگسلاوها آنها را بزرگترین پیروزی تیتو نام گذارده‌اند به وسیله معیارهای مورد بحث نهضت غیرمتعهدها درباره امپریالیسم، استعمار، و صهیونیزم و نژادپرستی تضعیف و خنثی می‌شوند. علاوه بر اینها این اعلامیه حاوی یک لحن شدیدا ضدآمریکایی می‌باشد. ولی مهمتر از همه این است که در این اعلامیه درباره «سلطه‌جویی» (مثلاً شوروی) نیز سخن به میان آورده شده است.

6 - درباره موضوعات خاص:

الف: پیرامون آمریکای لاتین، بحث درباره لغو قرارداد ریو و هیئت دفاعی درون - آمریکایی (بین کشورهای آمریکای لاتین - م) حذف شده است. لحن مقامات پانامایی کاملاً بهتر شده است (البته با ابتکارات خود پاناماییها) و اعلامیه با حالتی حاکی از خشنودی از بیانیه‌ای که کشورهای تحت قرارداد آن را صادر کرده و از اصول اساسی نهضت غیرمتعهدها پشتیبانی کامل خود را ابراز داشته‌اند، یاد کرده است.

ظاهرا در این پیشرفتها کشور پرو دارای یک نقش اساسی و مهم بوده است. در مورد پورتوریکو بیانیه

خواستار انتقال قدرت است در حالی که از آزادی چهار ناسیونالیست پورتوریکویی نیز ابراز خشنودی، کرده است. با این وصف لحن ضدآمریکایی کوبا در چند مرحله مورد انتقاد قرار گرفت. این بیانیه برخلاف پیش‌نویس قبلی کوبا، دیگر آمریکا را مسئول رژیم سوموزای نیکاراگوئه نمی‌داند. پاراگرافهایی که آمریکا را متهم به بدرفتاری با مهاجرین آمریکای لاتین می‌کرد و نیز آن را متهم به استفاده از اسرائیل به عنوان یک منبع تسلیحاتی (به عنوان دلیلی بر تزویر آمریکا درباره حقوق بشر) برای حفاظت از رژیمهای منطقه نموده بود، حذف گردید. ابقای یکی از پاراگرافها که روابط آمریکای لاتین با اسرائیل را مورد انتقاد قرار داده بود، موجب بلند شدن صدای اعتراض از طرف کشورهای پرو، پاناما، بولیوی و آرژانتین گردید، سخنان آنها در متن گنجانده شد. در این متن هنوز هم از استقلال جزایر کارائیب فرانسه حمایت می گردد.

ب: لحن بیانیه در مورد آسیای جنوب شرقی که بر دوستی و اعتماد دو جانبه ملل منطقه تأکید داشت، از دولتهای این منطقه خواسته است که بر اساس اصول نهضت غیرمتعهدها اختلافات خود را کنار بگذارند (که این اصول احتمالاً عدم مداخله و احترام به تمامیت ارضی می‌باشد). در این بیانیه پاراگرافی نیز آمده است که می‌توان آن را نوعی انتقاد از ویتنام دانست، چون کنفرانس ژنو پیرامون مسئله، آوارگان را یادآور می‌شود و از طرفین می‌خواهد که وظایف خود را انجام دهند. متن این بیانیه از کاهش تعداد مهاجرین غیرقانونی اظهار خشنودی کرده امیدوار است که برای پایان یافتن اینگونه مهاجرتها تلاشهایی انجام شود (که یک انتقاد ضمنی از ویتنام به شمار می‌رود).

ج: در مورد اقیانوس آرام نیز با ایجاد تغییرات زیاد در پیش‌نویس تهیه شده به وسیله کوبا، یک روش هماهنگتر اتخاذ شده است. تمام عبارات یک‌جانبه‌ای که در رابطه با آمریکا در بیانیه آمده بود حذف گردید، و به جای کلمات امپریالیست یا حضور نظامی آمریکا کلماتی چون مداخله یک ابرقدرت گنجانده شد. اکنون بیانیه خواستار خروج همه پایگاههای خارجی، واحدهای نظامی و پایگاههای پشتیبانی و غیره شده است، تا این منطقه بتواند با صلح و آرامش توأم گردد.

د: در مورد آفریقا نیز به کنفرانس کشورهای مشترک‌المنافع لوزاکا اشاره شد، که نمایندگان جبهه وطن‌پرست پیرامون آن توضیحاتی دادند. این بیانیه با تأکید اعلام داشت که نتایج مذاکرات قدرتها در صورتی حاصل خواهد شد که حاکمیت اکثریت واقعی و استقلال منطبق با قطعنامه‌های سازمان وحدت آفریقا، مجمع عمومی سازمان ملل و نهضت غیرمتعهدها ایجاد شده باشد. قطعنامه 435 شورای امنیت سازمان ملل در رابطه با تلاش گروههای رابط غربی درباره نامیبیا نیز به طور مختصر مورد بحث قرار گرفت. سایر قسمتهای مربوط به بخش آفریقائی (پیش‌نویس) با تعدادی از هم‌پیمانان ما که نامشان در کنار نام ما به عنوان حمایت‌کنندگان از آفریقای جنوبی مشخص گردید، نسبتا لحن خصمانه دارد. این هم‌پیمانان ما عبارتند از فرانسه، آلمان غربی، انگلیس، ایتالیا، بلژیک، کانادا، استرالیا، اسرائیل و ژاپن. این اجلاس تقاضای سازمان وحدت آفریقا را برای تشکیل یک کنفرانس در سال 1980 که نتیجه آن تحریم آفریقای جنوبی از نظر اقتصادی و دیگر موارد است، در خود درج نموده است.

ه : بخش مربوط به خاورمیانه ظاهرا از نظر منافع آمریکا اصلاً قابل پذیرش نمی‌باشد. محکومیت کمپ دیوید در بیانیه‌ای جدا از اعلامیه آمده و در آن خواسته شده است، که پیرامون عضویت مصر در کنفرانس وزرای غیرمتعهدها در سال 1981 گزارشی ارائه شود. اعراب تلاش زیادی بکار بردند تا مصر اخراج شود و این بیش از حد انتظار بود، ولی با تلاشهای آفریقاییها عضویت مصر بر سر جای خود باقی

مانده است. بنا به گزارشات رسیده بسیاری از رهبران آفریقایی در این زمینه با برگزاری جلسات شبانه طولانی تلاش زیادی به کار گرفتند. امیدواریم درباره خاورمیانه نیز لحن بیانیه عوض بشود.

و: بخش اقتصادی در تلگرام سپتامبر مطرح خواهد گردید.

7 - به طور خلاصه باید گفت که به خاطر تلاشهای واحدهای دیپلماتیک ما چند نکته نگران‌کننده که توسط نمایندگان مطرح شده بود، برطرف گردید. علاوه بر اینها، یوگسلاوی و دیگر محافظه‌کاران توانستند، تغییری در اتحاد بین غیرمتعهدها و شوروی که کاسترو خواستار آن بود پدید آورده، اصول نخست نهضت را جایگزین سازند.

8 - مهمترین مسئله‌ای که در دوره بعد از اجلاس باقی ماند این است که تاکتیکهای هراس‌انگیزی که کوبا در هاوانا به کار می‌برد تا چه حد می‌تواند کاسترو را به عنوان ریاست نهضت غیرمتعهدها که دچار تفرقه و خالی از نفوذ شده و دیگر نمی‌تواند به عنوان عنصری در سیاست خارجی کوبا مفید واقع شود، باقی نگاهدارد.

9 - برای تمام مخاطبهای اقدام‌گر. ما واحدهای شما را برای اقدام پیرامون این پیام انتخاب کرده‌ایم، چون می‌خواهیم در این مورد از نظریات هم‌پیمانان خود و کشورهای محافظه‌کار عضو نهضت غیرمتعهدها اطلاع حاصل نماییم. به هنگام اقدام طبق دستورالعمل ذیل باید یادآور شد که اهداف ما عبارتند از:

الف: به درک بهتر و بیشتری از مفاد و جو این کنفرانس (که به نظر آمریکا) در پشت درهای بسته انجام گرفته بود نائل آییم؛ ب: با کشورهای هم‌پیمان خود و نیز کشورهایی که عضو غیرمتعهدها نیستند، بتوانیم به یک ارزیابی مشترک دست یابیم.

ج: از نقش سازنده‌ای که بعضی از دولتها در هاوانا ایفا کردند، مطلع شویم. ضمنا مایلیم در این‌باره نظریات شما را نیز بدانیم؛ د: در مورد مواضع عمده نهضت غیرمتعهدها که با منافع آمریکا منافاتی ندارد، نگرانی ما را نشان دهید و در صورت لزوم از دولتهای میزبان بخواهید که به انتقاد از اعلامیه نهائی بپردازند.

ه: در مورد موضع کشورهای عضو در رابطه با اجلاس نهضت غیرمتعهدها در بعد از هاوانا، و نیز تلاش محافظه‌کاران در جهت محدود نمودن توانایی کاسترو در سوءاستفاده کردن از سمت خود به عنوان ریاست نهضت اطلاعاتی به دست آورید.

و: تا آنجا که امکان دارد میزان همبستگی کشورهای عضو نهضت غیرمتعهدها را به مواضع بیان شده در اعلامیه حاصله از اجلاس و رعایت آنها را در مناظرات مجمع عمومی سازمان ملل برای ما بیان نمائید.

لازم نیست که از مقاصد دولتهای میزبان آگاه شوید.

10 - پس از دریافت گزارشات شما در نظر داریم در سیاست خود در قبال نهضت غیرمتعهدها تجدیدنظر کرده در صورت لزوم و در صورت مفید بودن از آن دسته از رهبران غیرمتعهدها که نسبت به سیاستهای آمریکا و خود آمریکا با لحن توهین‌آمیز برخورد کرده‌اند. ابراز نارضایتی نماییم. ما نظرات سفارت واقع در کنیگزتون را مطالعه کرده و در تلگرام سپتامبر به آن پاسخ خواهیم داد.

11 - به همین ترتیب با استفاده از راهنماییهایی که در پاراگراف آغازین این پیام آمد واحدها در

صورتی که مطمئن هستند که کار آنها هیچ گونه عکس‌العمل منفی را به همراه نخواهد داشت در موقعیتهای غیررسمی و یا رسمی که برای مطرح کردن مسائل دیگر برگزار شود، باید در دیدار با آن دسته از مقاماتی که در اجلاس نهضت غیرمتعهدها شرکت نموده‌اند، گفتگو نمایند. شما باید در مورد نظریات آنها درباره کنفرانس؛ آینده غیرمتعهدها به ریاست کوباییها؛ دموکراتیزه کردن اجلاس غیرمتعهدها به خصوص پس از کارهای کوباییها در هاوانا؛ و نقشی که دولت میزبان شما می‌خواهد در اجلاسهای آتی غیرمتعهدها ایفا نماید اطلاعاتی کسب نمائید. ما به خصوص مایل هستیم بدانیم روشهای محرکه و نتایج نهایی چگونه از جلسات کمیته حاصل شده‌اند. بسیار خوب خواهد بود، اگر بتوانید درباره کشورهایی که به حمایت و یا مخالفت از نظریات و منافع آمریکا پرداخته‌اند، اطلاعاتی در اختیار ما قرار دهید.

12 - شما باید نشان‌دهنده نگرانی ما در رابطه با بخشهای مربوط به خاورمیانه، پورتوریکو، شمال و جنوب باشید و خاطرنشان سازید که این بخش و دیگر بخش‌ها و نیز نحوه برخورد بسیاری از گفتارها در اعلامیه نهائی نمی‌توانند سبب ایجاد تفاهم بین‌المللی و بالا بردن نفوذ نهضت غیرمتعهدها بشوند. همه مخاطبهای اقدام‌گر (به استثناء بخش خاور نزدیک) باید از دولتهای میزبان خود بخواهند که درباره مفاد این اعلامیه پیرامون خاورمیانه، پورتوریکو و صهیونیزم و نژادپرستی با حالتی انتقادآمیز برخورد نمایند.

در صورتی که سفارتها لازم بدانند، می‌توانند در مورد نقشه دولتهای میزبان جهت انتقاد از سایر بخشهای اعلامیه نیز اطلاعاتی کسب نمایند. سرانجام باید اظهار نمائید که آمریکا در آینده نزدیک امیدوار است بتواند لحن مضر هاوانا را آنچنان تحت تسلط خود درآورد تا تمام تلاش خود را به حل مسالمت‌آمیز مسائل معطوف داشته، روابط اقتصادی جهانی را بالا ببرد.

13 - مخاطبهای اقدام‌کننده در صورت نیاز می‌توانند از ارزیابیهای مقدماتی آمریکا در پاراگرافهای 8- 3 استفاده نمایند. عکس‌العملهای دولت میزبان خود را حداقل تا پایان وقت اداری سه‌شنبه 20 سپتامبر گزارش نمائید. در صورتی که واحدها لازم بدانند می‌توانند جهت استخراج اطلاعات لازم پیرامون نتایج اجلاس از نکاتی که در بالا مطرح شده، استفاده نمایند. در صورتی که واحدهای دیپلماتیک مستقر در خاور نزدیک بتوانند در پایتختهای عربی اطلاعاتی در خاورمیانه و اخراج مصر به دست آورند، موجب امتنان ما خواهد گردید.

14 - با وقوف به این حقیقت که بسیاری از رهبران در حال مراجعت هنوز در حال سفر هستند، می‌دانیم که بعضی از مشورتهای در سطح بالا بعدا باید انجام شود. برای این کار اقدام خواهیم کرد، ولی برای ما بسیار ضروری است که درباره عکس‌العملهای اولیه اطلاعاتی به دست آوریم. راهنماییهای بیشتر برای واحدهای ویژه در ذیل می‌آید.

15 - برای دوبلین، نمایندگی آمریکا در ناتو، لندن، پاریس، بن، رم، لوکزامبورگ، لاهه، کپنهاگ، بروکسل، اوتاوا، توکیو، کانبرا، آتن، آنکارا، بخارست، مادرید، لیسبون، استکهلم، هلسینکی، وین، و برن.

شما باید از نظرات دولت میزبان درباره نتایج کنفرانس و نتیجه حضور آنها در پایتختهای کشورهای نهضت غیرمتعهدها مطلع بشوید. برای ما جالب است که بدانیم که آیا آنها می‌خواهند درباره اجلاس بیانیه عمومی منتشر سازند و یا اینکه در سطح نمایندگی دیپلماتیک اجلاس اقدام نمایند. توکیو باید به تکرار قدردانی آمریکا از تلاشهای سونودا در آمریکای لاتین بپردازد. واحد مادرید نیز باید از تلاش اسپانیاییها در مورد آمریکای لاتین با بهبودی که در این زمینه فراهم آمده، قدردانی نماید. مادرید و لیسبون باید

درباره نظریات اسپانیاییها بعد از اجلاس هاوانا اطلاعاتی گردآوری نمایند. بن باید بداند که سفارت ما در آلمان غربی اطلاع داده که صدراعظم اشمیت از اینکه آلمان غربی در بخش آفریقای جنوبی مورد انتقاد واقع شده، بسیار عصبانی است. سفارتهای ما در دیگر کشورهای مورد انتقاد (به پاراگراف 5 د مراجعه شود) نیز شاید بخواهند از عکس‌العمل دولتهای میزبان خود مطلع شوند. لندن نیز باید از ارزیابی انگلیس از اجلاس نهضت غیرمتعهدها ما را باخبر سازد.

16 - برای بلگراد، شما باید احترام ما را نسبت به نقش رئیس جمهور تیتو در حراست از اصول اساسی غیرمتعهدها که منشاء الهام تیتو و دیگر مؤسسین غیرمتعهدها بوده است، مورد تأکید قرار دهید. و باید آنها را در جریان نگرانی ما بر سر نتایج ناراحت کننده‌ای که پیرامون خاورمیانه و دیگر مسائل به وجود آمده و نیز لحن شدیدا ضدآمریکایی بسیاری از گفتارها و اعلامیه نهائی قرار دهید. ببینید نظر یوگسلاوها درباره آینده نهضت غیرمتعهدها به ریاست کاسترو چیست. و سعی کنید به آنها تفهیم کنید که ما به تحلیل یوگسلاوها درباره کنفرانس هاوانا علاقه‌مند هستیم.

17 - برای دهلی نو: برداشت ما این بوده است که با وجود عدم ثبات سیاسی در دهلی نو هیئت نمایندگی هندی برخلاف انتظار نقش بسیار مفیدی را ایفا نموده است. با استفاده از تلگرام شماره 240341 می‌توانید مراتب امتنان ما را به میشرا وزیر امور خارجه برسانید، ولی نگرانی آمریکا را از نحوه برخورد در بخش شمال و جنوب نیز خاطرنشان ساخته یادآور شوید که این لحن نمی‌تواند، به وجود آورنده پیشرفت و بهبود در وضع منطقه باشد.

18 - برای قاهره: از سفیر درخواست شد که به ملاقات با پطروس غالی پرداخته اعلام دارد که برخلاف مزاحمتهایی که در هاوانا فراهم شده بود مصر توانست از اخراج خود از نهضت غیرمتعهدها جلوگیری نماید. بهتر است نارضایتی ما را در مورد بخش خاورمیانه این اعلامیه که در آن به جای قرارداد صلح کمپ دیوید هیچ گونه راه حلی ارائه نشده است، نیز اعلام نمایید. از مقامات مصر به پرسید که آیا مایلند درباره بخش خاورمیانه همراه با آفریقاییها به انتقاد بپردازند و دیگر اینکه ما هم مایل هستیم در زمینه دیپلماسی خود با آنها هماهنگی ایجاد نماییم. پاسخ مصر را سریعتر برای ما ارسال دارید. تلگرام سپتامبر شامل نظرات موسی (MUSSA) پیرامون آمریکا و نهضت غیرمتعهدهاست و لازم نیست که از آن نسخه‌برداری نمایید.

19 - برای پکن: سفارت باید سعی نماید نظرات و عقاید ما را با مقامات مهم امور خارجه درمیان گذاشته، با استفاده از پاراگرافهای 8 - 3 اطلاعات لازم را در مورد عکس‌العمل چینی‌ها به دست آورند.

20 - برای داکار و ابیجان: مراتب قدردانی ما را به وزرای امور خارجه به خاطر حضور متهورانه‌شان در اجلاس و حمایت از اصول واقعی غیرمتعهدها و مواضع محافظه‌کارنه‌اش ابراز نمایید. مایل هستیم نظرات آنها را درباره آینده نهضت غیرمتعهدها و نقشی که در آینده ایفا خواهند کرد، بدانیم.

21 - برای لیما و بوئنوس آیرس: برای اطلاع شما. طبق اطلاع ما پرو و آرژانتین در این اجلاس نقشهای سازنده ایفا کرده‌اند، مایلیم نظر سفارت را نیز در این باره بدانیم. پایان برای اطلاع شما. پیرامون نظرات این دو کشور درباره اجلاس (به خصوص نیروی محرکه آمریکای لاتین)، آینده نهضت غیرمتعهدها و نقش آمریکای لاتین در نهضت اطلاعاتی برای ما ارسال نمایید. شما حتما به انتقاد از بعضی از قسمتهای گردهمایی خواهید پرداخت و امیدواریم پورتوریکو و قسمت مربوط به آمریکای لاتین را نیز

در این بخش گنجانده باشید.

22 - برای پاناما: سفارت باید مراتب قدردانی ما را از نقش پاناماییها در هاوانا ابراز داشته نظر دولت پاناما را پیرامون اجلاس جویا شود. شما نیز حتما به انتقاد از بعضی از قسمتهای بیانیه خواهید پرداخت که امیدواریم پورتوریکو و قسمت مربوط برای آمریکای لاتین را نیز در این بخش گنجانده باشید.

23 - برای بوگوتا، سان خوزه، کاراکاس، لاپاز، برازیلیا، کیتو: ما مایل هستیم نظر دولتهای میزبان درباره اجلاس، آینده غیرمتعهدها، و آینده روابط آمریکای لاتین با نهضت غیرمتعهدها را بدانیم. شما نیز باید به انتقاد از بخش مربوط به پورتوریکو و آمریکای لاتین بپردازید. کاراکاس می‌تواند با استفاده از پاراگرافهای 8 - 3 به توجیه نمایندگان IPUآمریکا بپردازد.

24 - برای دارالسلام و لاگوس: شما باید درباره ارزشیابی اجلاس آینده نهضت غیرمتعهدها و نقش آتی آفریقاییها در آن اطلاعاتی به دست آورید.

25 - برای کلمبو، اسلام‌آباد، و داکا: سفارتها باید درباره ارزیابی دولتهای میزبان درباره اجلاس اطلاعاتی تهیه نمایند.

26 - برای رانگون: شنیده‌ایم که برمه‌ایها می‌خواهند از نهضت غیرمتعهدها خارج شوند، در صورتی که در این مورد اطلاعاتی برای ما ارسال نمایید بسیار خوشحال خواهیم شد. ولی در صورتی که شما مورد سؤال قرار گرفتید نباید موضع خود را روشن سازید. و مراتب قدردانی ما را از زحمات وزیر امور خارجه در اتکاء به اصول واقعی غیرمتعهدها و مواضع محافظه‌کارانه به ایشان ابراز دارید.

27 - برای پایتخت آسیایی: بسیار جالب خواهد بود اگر بتوانید عکس‌العمل دولتهای میزبان را در رابطه با اجلاس، تأثیر مسائل دریایی مهمی که مطرح شده بود، طرحهای آنها برای ایفاء نقش در آینده نهضت غیرمتعهدها و یا انتقادات آنها برای ما ارسال نمایید. سفارت ما در سنگاپور مراتب قدردانی ما را نسبت به نقشی که وزیر امور خارجه به حمایت از محافظه‌کاران هاوانا ایفا کرده بود، به ایشان ابراز دارد.

سفارت آمریکا در مانیل نیز پیرامون نظریات دولت فیلیپین در رابطه با نهضت غیرمتعهدها پس از هاوانا اطلاعاتی تهیه نماید و در پاسخ به شماره 17390 شما بهتر است از پاراگرافهای 8 - 3 بالا استفاده نمایید.

علاوه بر اینکه بر نکات مثبت داخل اعلامیه اشاره می‌کنید به جو ضدآمریکایی و ضدغربی حاکم بر نهضت در اجلاس هاوانا نیز اشاره‌ای بنمایید.

28 - برای امان، مسقط، خارطوم و موگادیشو: ببینید دولتهای میزبان تا چه حد از تاکتیکهای عربی در هاوانا حمایت می‌کنند.

29 - برای سئول: آیا کره‌ایها در نظر دارند از بخش مربوط به کره در اعلامیه که به سادگی به بیان مکرر موضع کره شمالی پرداخته است، انتقاد نمایند؟ 30 - برای نمایندگی آمریکا در سازمان ملل: این وزارتخانه جهت آگاهی هیئت نمایندگی اطلاع می‌دهد که بهتر است از تحلیل نمایندگی آمریکا در سازمان ملل پیرامون تأثیر اجلاس نهضت غیرمتعهدها بر سی و چهارمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل مطلع گردد. در پایان سی و چهارمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل مایلیم از شما گزارشی دریافت نماییم که در آن از میزان انجام وظیفه اعضای غیرمتعهدها در دفاع از مواضع اجلاس در مجمع عمومی سازمان ملل سخن رفته باشد.

31 - برای باربادوس: می‌توانید پیرامون ارزیابی دولت باربادوس از اجلاس اطلاعاتی به دست

بیاورید، ولی این موضوع را به هیچ وجه با گرانادا، دومنیکا، یا سنت‌لوشا در میان نگذارید.ونس

اجلاس جنبش غیرمتعهدها

سند شماره (32) تاریخ: 28 شهریور 58طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا در تهران شماره 222به: وزارت خارجه در واشنگتن دی - سی، فوری عطف به: وزارتخانه 244178 موضوع: اجلاس جنبش غیرمتعهدها 1 - (تمام متن خیلی محرمانه) 2 - طی ملاقات با یزدی وزیر امور خارجه در 18 سپتامبر، کاردار خواستار نظریات یزدی درباره نتایج اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا شد.

3 - در هنگام گفتگو، یزدی بر نقش مستقل ایران از جنبش غیرمتعهدها تأکید کرده گفت ایران از روش کوبا در اجلاس پیروی نخواهد کرد. یزدی به طور مختصر به مسائل جنبش غیرمتعهدها اشاره کرد، خصوصا درباره تلاش ایران برای به تعلیق درآوردن عضویت مصر سخن گفت. وی گفت که اجلاس موافقتنامه کمپ دیوید را محکوم شمرده بود و توافق کرده بود که تا سال 1981 در مورد مصر تصمیمی اتخاذ ننماید. یزدی گفت که کامبوج نیز یکی دیگر از مسائل مهم مطروحه در اجلاس بود، که برای آن راه حلی پیدا نشد. وی بیان داشت که جنبش به محکوم کردن مداخله ویتنامیها در امور جنبش غیرمتعهدها پرداخت و اظهار داشت که درست است که نتیجه حاصله از مداخله ویتنامیها خوب بود، ولی اهداف ویتنام نمی‌تواند توجیه‌کننده وسایل آن کشور باشد.

4 - یزدی گفت از اینکه توانسته بود جنبش غیرمتعهدها را با مساعدت خود غیر بلوکه نگاهدارد خوشحال است: به گفته وی مهمترین کمک ایران این بود که از جنبش خواست که از نظر «فرهنگی» غیر بلوکه باقی بماند. یزدی گفت بسیاری از اعضاء جنبش ضد امپریالیست هستند، ولی مانند غربیها فکر می‌کنند. بسیاری دیگر از آنها ضد شوروی هستند ولی مانند روسها فکر می‌کنند، و بسیاری از آنها ضد نژادپرستی هستند، ولی دارای تفکری نژادپرستانه هستند. وی گفت که نحوه تفکر و فرهنگ کشورهای غیرمتعهد باید به طور واقعی غیر بلوکه بشود.لینگن

وزیر امور خارجه ایران دکتر یزدی در اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا

سند شماره (33) تاریخ: 29 شهریور 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاوانا شماره 8582 به: سفارت آمریکا در تهران رونوشت برای: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی.

نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، نیویورک عطف به: تهران 10049 موضوع: (خیلی محرمانه) وزیر امور خارجه ایران دکتر یزدی در اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است.) 2 - متن سخنرانی وزیر امور خارجه ایران دکتر یزدی را که در گردهمایی عمومی جنبش غیرمتعهدها

ایراد شده بود، در اختیار نداریم. بخشی از سخنان یزدی در روزنامه حزب کمونیست کوبا به نام «گرانما» به چاپ رسیده است، ولی نمی‌توان آن را معادل کل سخنرانی وی دانسته و یا از نظر صحت برای آن اعتباری قائل شد. ولی هر چه باشد ما خطوط اصلی مطالب چاپ شده در «گرانما» را در ذیل می‌آوریم.

3 - یزدی با اعلام اینکه پیروزی نهائی مستضعفین حتمی است به «امپریالیسم آمریکا» بخاطر حمایت از «رژیم خونخوار» شاه حمله کرد. وی گفت، درست در زمانی که امپریالیستها از حقوق بشر سخن می‌رانند، شکنجه‌گران مردم به دریافت سلاح و کمکهای نظامی آمریکا ادامه می‌دهند.

4 - یزدی اظهار داشت که دولت وی از ساف و آزادی آفریقای جنوبی حمایت می‌کند و دیگر اینکه سیاست ایران بر «تساوی و صفات بشر دوستانه اسلام» متکی است. در ادامه سخنان خود وی گفت که از این نظر «فیدل کاسترو از هر مسلمان دیگری به اسلام نزدیکتر است» که البته این موضوع حتما باعث خنده کاخ سفید گردیده است.

5 - علیرغم لحن ظاهرا تند مشهود در سخنان یزدی، دیگر ناظران دیپلماتیک در اینجا اظهار داشته‌اند که هیئت نمایندگی ایرانی را نمی‌توان به هیچوجه در زمره «آتشخواران اصلی» اجلاس به حساب آورد.

یکی از اعضای هیئت نمایندگی ایران به مقام دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاوانا گفت «این موضوع فقط جنبه یک گردهمایی اجتماعی دارد؛ در اینجا به هدفی دست یافته نخواهد شد، ولی همه به هنگام مراجعت از اینکه عقده خود را خالی کرده‌اند، خوشحال خواهند بود».

اسمیت

وزیر امور خارجه بحرین: رابطه بین مسئله فلسطینیها و...

سند شماره (34) تاریخ: 2 مهر 58 طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا در منامه شماره 1915 به: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی.

رونوشت برای: سفارت آمریکا در ابوظبی، امان، دفتر حفاظت منافع آمریکا در بغداد، سفارت آمریکا در بیروت، قاهره، دمشق، ظهران، دوحه، کنسولگری آمریکا در بیت‌المقدس، سفارت آمریکا در جده، کویت، لندن، مسقط،... ریاض، سفارت آمریکا در صنعا، تهران، تل‌آویو، تریپولی، دفتر نمایندگی آمریکا در نیویورک،..... در بحرین، فرماندهی نیروی خاورمیانه، سرفرماندهی نیروهای آمریکا در اروپا، سرفرماندهی نیروی دریایی آمریکا در اروپا.

موضوع: بحث پیرامون اجلاس جنبش غیرمتعهدها توسط وزیر امور خارجه بحرین: رابطه بین مسئله فلسطینیها و همکاری امنیتی منطقه‌ای در خلیج 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است.) 2 - در ملاقات با معاون وزیر امور خارجه توینام در 11 سپتامبر و در دیدار پرفسور ر. ک. رمضانی در 15 سپتامبر، وزیر امور خارجه بحرین نظریات خود را پیرامون جنبش غیرمتعهدها برای ما ابراز نمود:

(الف) با وجود اینکه مالزی و اندونزی در مورد برخی از مسائل موفق بودند، ولی روی هم رفته این کنفرانس میانه‌روها را با مشکلات زیادی روبرو ساخت. پس از کاسترو، فلسطینیها بزرگترین پیروزی را به دست آورند.

(ب) کاسترو با استفاده از این تاکتیک که او بیش از عرفات، فلسطینی است خود را از انتقاد دور نگاه

داشت. پس از ایراد سخنرانی وی به طرفداری از فلسطینیها، هیچ یک از نمایندگان عربی در سیاستهای غیرمتعهدانه او شک و تردید بدل راه ندادند.

(ج) نشان دادن آمریکا به عنوان دشمن حقوق فلسطین سبب شد که هیچ یک از نمایندگان نتوانند در مورد هیچ مسئله‌ای از آمریکا حمایت نمایند. از طرف دیگر سامورا ماشل از موزامبیک می‌توانست از شوروی ستایش نموده مورد تشویق هم قرار گیرد. او حتی می‌توانست از مداخله کوبا در آفریقا نیز سخن بگوید و باز هم مورد تشویق قرار گیرد.

(د) اشتباه است اگر فکر کنیم که مصر در اجلاس حتی مقداری پیروزی به دست آورد. پطروس غالی کاملاً منزوی و مورد تحقیر قرار گرفت. همه نمایندگان به تحقیر مصر پرداختند و سادات را خائن به جنبشی که ناصر مبتکر آن بود، قلمداد کردند.

(ه) وزیر امور خارجه بحرین برای اولین بار با وزیر امور خارجه یزدی در کنفرانس ملاقات و گفتگو کرد. یزدی به وی اطمینان داد، که دولت کنونی ایران تمایل و یا قصد مداخله در امور بحرین را ندارد. در این ملاقات یزدی از نزاعهای درونی شریرانه و وقت تلف کننده در هیئت حاکمه ایران سخن گفت. یزدی در بیانات خود کاملاً ضدآمریکایی می‌نمود. یزدی به وزیر امور خارجه گفت که بحرین باید به حمایت بیشتر از فلسطینیها بپردازد، ولی شیخ محمد خود را معذور دانست.

3 - اظهارنظر: نظریات وزیر امور خارجه به طور کلی حاکی از بدبینی بود. نمایان ساختن آمریکا به عنوان دشمن فلسطینیها می‌تواند، روحیه کشورهای جهان سوم را در برابر آمریکا تشکل ببخشد. وی از توینام پرسید، آیا آمریکا نمی‌تواند اعلام نماید که از خودمختاری فلسطینیها حمایت می‌کند ؟ 4 - وزیر امور خارجه در هر دو گفتگوی خود اظهار داشت با وجود اینکه بحرین خود را دوست دیرین آمریکا و غرب می‌داند، ولی نمی‌تواند در جو سیاسی حاضر مداخله مستقیم آمریکا و کمکهای او را در همکاری امنیتی منطقه خلیج پذیرا شود. امنیت خلیج و مسئله فلسطینیها به هم پیوسته است و تا زمانی که آمریکا مسئله دوم را حل نکرده یا مواضع خود را در قبال آن تغییر نداده باشد، برای بحرین و دیگر کشورهای خلیج (به استثناء عمان ) پذیرش دخالت آمریکا در امنیت خلیج ممکن نیست. توینام در توضیح گفت، آمریکا در تلاش دستیابی به یک راه حل عادلانه است و خاطرنشان ساخت که برای تحقق آن زمان لازم است. وی از وزیر امور خارجه پرسید، آمریکا برای کمک به بحرین و کشورهای همجوار در جهت تأمین ثبات خود و خلیج با وجود تلاشهای حاضر می‌تواند چه کاری انجام دهد ؟ وزیر امور خارجه در این مورد پاسخی نداد، ولی بار دیگر مسئله فلسطین را مرکز تمام مواضع درازمدت آمریکا در منطقه دانست.

پلت رو

مصر و اجلاس جنبش غیرمتعهدها

سند شماره (35) از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 252499 تاریخ: 3 مهر 58 به: مجمع گیرندگان مطالب مربوط به جنبش غیرمتعهدهاطبقه‌بندی: محرمانه متن ذیل تکرار تلگرام قاهره 19429 است که به وزارت خارجه بلگراد، ژنو، هاوانا، دهلی‌نو، تل‌آویو، نمایندگی آمریکا در سازمان ملل در 30 شهریور فرستاده شد. ابتدای نقل‌قول از قاهره 19429 محرمانه نسخه تصحیح شده (متن مرجع حذف گردید) عطف به: وزارتخانه 244474 موضوع: مصر و اجلاس جنبش غیرمتعهدها 1- (محرمانه) همان گونه که در تلگرام مرجع اشاره شد آنچه در ذیل می‌آید متن نامه وزیر امور خارجه مصر پطروس غالی است، که در آن انتقادات مصر را از اجلاس جنبش غیرمتعهدها برای ریاست جنبش یعنی کاسترو و دیگر اعضای غیرمتعهدها فرستاده و از دیگر اعضاء نیز خواستار انجام اقدامات مشابه گردیده است.

2 - (محرمانه آغاز متن).

عالیجناب:

در رابطه با ششمین کنفرانس خاتمه یافته اخیر سران کشوری و یا دولتی کشورهای غیرمتعهدها، مفتخرا یک نسخه از نامه‌ای را که برای رئیس‌جمهور فیدل کاسترو، ریاست کنفرانس مزبور ارسال داشته‌ام برای شما نیز ارسال می‌نمایم، و بدین وسیله موضع جمهوری عربی مصر را در مورد پیشنهاد دفتر کنفرانس که پس از مشاورتهای آمده در بیانیه دفتر هماهنگی غیرمتعهدها در کلمبو کنفرانس شماره 6 بیانیه شماره 2 اتخاذ گردیده و به وسیله ایشان این اتفاق‌نظر اعلام گردیده، ابراز نمایم. دولت مصر رأی اعلام شده را در مورد بعضی از جنبه‌های مسئله خاورمیانه رد کرده، نسبت به روش غیرمعمولی و بی‌سابقه‌ای که در بخشهای آخر کنفرانس در پیش گرفته شده بود اعتراض خود را اعلام می‌دارد.

می‌خواهم از این فرصت استفاده کرده احساسات خود را نسبت به موضعی که نمایندگان شما در کنفرانس برای دفاع از سنت ها، اصول و اهداف عدم تعهد اتخاذ کرده بودند و کاملاً با روش، «پیشنهاد» و اعلامیه ریاست جنبش مغایرت دارد، اعلام نمایم.

در خاتمه، خوشحال خواهیم شد اگر دولت جنابعالی در این رابطه به ارسال یک انتقاد رسمی برای ریاست یا دبیر کل کنفرانس همت ورزد.

عالیجناب خواهشمند است، بهترین احترامات مرا بپذیرد.

پایان متن پطروس غالی 3- آغاز متن آقای رئیس جمهور:

افتخار دارم که مطالب زیر را مورد توجه شما ریاست جنبش غیرمتعهدها قرار دهم:

عقیده دولت جمهوری عربی مصر بر این است که «پیشنهاد دفتر کنفرانس که پس از مشاورتهای» آمده در

بیانیه دفتر هماهنگی غیرمتعهدها در کلمبو / کنفرانس شماره 6 / و بیانیه دوم، و بیانات جنابعالی در رابطه با اتخاذ آن در آخرین جلسه ششمین کنفراس سران دولتی و کشوری کشورهای غیرمتعهد در نهم سپتامبر با اصول و اهداف غیر بلوکه بودن کاملاً مغایرت دارد. بنابراین اینجانب رد این پیشنهاد توسط دولت جمهوری عربی مصر را اعلام می‌دارم.

علاوه بر این دولت جمهوری عربی مصر مایل است مخالفت شدید خود را نسبت به روش غیر عادی و بی‌سابقه‌ای که متأسفانه در آخرین مراحل کنفرانس در پیش گرفته شده بود، ابراز نماید. چون این روش اصولاً با روشهای مورد قبول جهانیان که باید بین دو دولت حکمفرما باشد منافات دارد. چون اگر این روش تکرار شود بدون شک نتایج بسیار تأسف‌باری به بار آورده، وحدت اعضای جنبش غیرمتعهدها را خدشه‌دار خواهد کرد. عدم تعهد شکل گرفت و به وجود آمد، تا به حراست از حاکمیت و استقلال سیاسی اعضای خود بپردازد. کشورهای عضو جنبش غیرمتعهدها همیشه خواستار عدم مداخله در امور داخلی دیگران بوده‌اند. بنابراین این روش سرپیچی از اصول عالیه عدم تعهد یعنی تجاوز به حاکمیت کشورهای عضو و مورد سؤال قرار دادن حق حاکمیت یک کشور در اتخاذ سیاستهای خارجی خود که بر طبق تمایل خلق خود از طریق نهادهایی که به طریقه دموکراتیک انتخاب شده‌اند در پیش گرفته می‌شود، می‌باشد.

دفتر کنفرانس به عملی مغایر با سنتهای عدم تعهد دست زده است و حقی را از آن خود دانسته است که بدون تردید خارج از حوزه استعداد و شایستگی آن است. چون دفتر کنفرانس یک ارگان سیاسی نیست.

در نتیجه این دفتر حق ندارد بدون دریافت مجوز از طرف کنفرانس چنین مسئله‌ای را مد نظر قرار دهد، خصوصا اینکه این موضوع در کمیته سیاسی در سطح وزیران مورد بحث و مناظر، قرار گرفته بود.

بعضی از جنبه‌های سیاست خارجی مصر دگرگون جلوه داده شد و به عنوان تخلف از اصول عدم تعهد تشریح گردید. قطعنامه 242 شورای امنیت سازمان ملل اساس مورد قبول در تضاد اعراب و اسرائیل است و به شرایط این قطعنامه در کمال وفاداری پاسخ داده شده بود. بد نیست یادآور شوم که روش اتخاذ شده به وسیله مصر، طبق یادداشت سفیر جارینگ فرستاده ویژه دبیر کل در 8 فوریه 1971 به مصر و اسرائیل کاملاً درست است. این روش همچنین توسط مجمع عمومی سازمان ملل به وسیله قطعنامه 2799 و 2949 و نیز به وسیله سازمان وحدت آفریقا مورد قبول واقع گردید.

آقای رئیس‌جمهور، در خاتمه باید باز هم یادآور شوم که «پیشنهاد» اتخاذ شده، نوعی مداخله در امور داخلی مصر و تجاوز به حق حاکمیت این کشور است. و بنابراین سرپیچی آشکار از اصول و اهداف عدم تعهد به شمار می‌رود.

بر اساس همین دلایل دولت جمهوری عربی مصر به طور مؤکد روش در پیش گرفته شده و اتفاق‌نظر اعلام شده را در رابطه با «پیشنهاد» مذکور مردود اعلام می‌دارد.

عالیجناب، خواهشمند است احترامات گرم مرا بپذیرید.

پایان متن پطروس غالی 4 - (طبقه‌بندی نشده) این وزارتخانه بنا به مصلحت خود این متون را در اختیار دیگر واحدها نیز قرار خواهد داد.

کریستوفر

مذاکرات شمال و جنوب پس از اجلاس غیرمتعهدها و COW

سند شماره (36) از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی شماره 255471 تاریخ: 6 مهر 58 به: تمام واحدهای دیپلماتیک به استثنای سفارت آمریکا در قاهرهطبقه‌بندی: خیلی محرمانه عطف به: الف - وزارتخانه 203983، ب - وزارتخانه 212631 (به تمام گیرندگان ارسال نشده) موضوع: مذاکرات شمال و جنوب پس از اجلاس غیرمتعهدها و COW 1 - (تمام متن خیلی محرمانه است).

2 - خلاصه: از زمان ارسال مرجع الف، اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا بیانیه‌ای رسمی صادر کرد و به وسیله آن خواستار آغاز مذاکرات جهانی گردید. این بیانیه به وسیله گروه 77 به عنوان یک اقدام در جلسه 15 - 10 سپتامبر کمیته مجمع WHOLE عمومی سازمان ملل تصویب گردید، و سی و چهارمین مجمع عمومی سازمان ملل در مورد این پیشنهاد اقدام خواهد نمود. بنابراین همانگونه که در تلگرام مرجع ب پیش‌بینی شده بود، مذاکرات جهانی به عنوان یک عنصر مرکزی در استراتژی گروه 77 در گفتگوی بین شمال و جنوب ظاهر گشته است. کمیته مطالعه و تحقیقات فنی سازمان ملل با آغازی ضعیف توانست به موفقیتی نسبتا خوب دست یابد و آن این بود که توانست این احساس را در کشورهای کمتر پیشرفته و پیشرفته به وجود آورد که آنها بالاخره توانستند در مورد مسائل مورد نگرانی طرفین به نوعی تفاهم دست پیدا کنند. این نتیجه‌گیری سبب شد که ما به این فکر دست یابیم که برای پیشرفت در گفتگوهای شمال و جنوب باید بر پیشرفتهای عینی توجه داشته باشیم. اجلاس 5 - 2 اکتبر صندوق بین‌المللی پول یا بانک جهانی در بلگراد برای ششمین بار به تجدید منابع پولی مؤسسه عمران بین‌المللی خواهد پرداخت، که سرمایه کلی بانک و منابع مالی مورد نیاز برای کشورهای در حال پیشرفت افزایش می‌یابد. (پایان خلاصه).

3 - سران دولتی و کشوری شرکت کننده در اجلاس 6 - 3 سپتامبر غیرمتعهدها به اتفاق آراء تصمیماتی را در زمینه بخش اقتصادی بیانیه هاوانا و قطعنامه‌های دیگر اتخاذ کردند که احتمالاً بر آینده گفتگوهای بین شمال و جنوب تأثیر خواهد گذاشت. شرکت‌کنندگان خصوصا خواستار دور جدیدی از مذکرات جهانی در زمینه همکاری بین‌المللی در رابطه با پیشرفت و عمران شده‌اند. آنها همچنین اظهار داشته‌اند که مذاکرات باید «اقدام‌گرانه بوده به یک روش کامل در مورد مسائل اصلی پرداخته و با مجاز دانستن مشارکت همگانی همزمان به مسائل مختلف نیز بپردازد». علاوه بر این خاطرنشان ساخته‌اند که: مذاکرات در چهارچوب سازمان ملل انجام گیرد؛ در یک محدوده زمانی مشخص به پایان برسد؛ و به مسائلی چون مواد خام، انرژی، تجارت، عمران و توسعه، پول و امور مالی بپردازد؛ و در اجرای استراتژی عمران بین‌المللی مشارکت نماید. قطعنامه جنبش غیرمتعهدها از کمیته WHOLE مجمع عمومی COWخواسته است که به عنوان کمیته تدارکاتی در دور جدید جهانی شرکت نماید و در مورد روشها، محدوده زمانی، و برنامه کار مربوط توصیه‌های خود را به مجمع عمومی سازمان ملل در سال 1980 تسلیم نماید.

4 - اقدام‌گران اصلی جنبش غیرمتعهدها حمایت گروه 77 را جلب کرده، خواستار تسلیم یک قطعنامه مشابه در اجلاس COW، 15 - 10 سپتامبر در نیویورک شدند. COW این پیشنهاد را با اکثر کشورهای صنعتی درمیان گذاشت و درباره تأثیر آن بر مذاکرات کنونی پیشنهاد گروه 77 اطلاعاتی تهیه نمود؛ همه آنها اذعان داشتند که تصمیم آنها در مورد این پیشنهاد بستگی به نظریات مقامات عالیرتبه در پایتختها

دارد. COWقطعنامه گروه 77 پیرامون مذاکرات جهان را به مجمع عمومی سازمان ملل ارجاع نمود و آن را به عنوان یک اقدام مهم به رسمیت شناخت و توصیه نمود که آن را «به عنوان یک موضوع دارای اولویت» مورد ملاحظه قرار دهند.

5 - عنصر اصلی پیشنهاد گروه 77، انرژی به عنوان موضوع مذاکرات بین‌المللی است. پس از اختتام کنفرانس بین‌المللی همکاری اقتصادی در اواسط 1977 اعضای اوپک به گروه 77 اجازه ندادند، که پاسخگوی مباحثات جهانی انرژی باشد. ناراحتی و عصبانیت بعضی کشورهای تولیدکننده نفت و در حال پیشرفت در این رابطه به طور آشکار در کنفرانس پنجم تجارت و توسعه سازمان ملل برای اولین بار مطرح گردید. در گروه 77 از کشورهای اوپک خواسته شد که به بحث پیرامون نحوه کمک به کشورهای تولیدکننده نفت و در حال پیشرفت پرداخته در مذاکرات شمال و جنوب انرژی را نیز وارد نمایند. چون کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل و الجزیره و ونزوئلا با حمایت از محدود ماندن عصیان کشورهای تولیدکننده نفت و در حال پیشرفت در مذاکرات جهانی نشان داده‌اند، که مانند سالهای 77 - 1975 عمل می‌کنند که در آن کشورهای اوپک اصرار داشتند که موضوع انرژی در مذاکرات شمال و جنوب گنجانده شود تا کشورهای مصرف‌کننده پیشرفته و در حال پیشرفت موضع متحدی را علیه آنها اتخاذ ننمایند.

6 - هنوز میزان موفقیت این تاکتیک روشن نشده است. ولی کشورهای واردکننده نفت در حال پیشرفت تحت تأثیر این مانور قرار نگرفته‌اند. در هاوانا، آنها اصرار داشتند که یک قطعنامه برای خودکفایی جمعی شمال و جنوب تدوین گردد، و در آخرین ساعات موفق نیز شدند که بر اساس این قطعنامه کشورهای صادرکننده نفت موظف هستند، در صورت کمبود نفت کشورهای واردکننده نفت در حال پیشرفت را در اولویت قرار دهند. کشورهای واردکننده نفت در حال پیشرفت امیدوارند که بتوانند در جلسه گروه 77 در نیویورک که در ماه ژانویه قبل از اجلاس COW برگزار می‌شود، بتوانند از طرف کشورهای صادرکننده نفت ضمانت اجرائی برای خواستهای خود دریافت نمایند، تا بتوانند در صورت موافقت مجمع عمومی سازمان ملل با این کار به تشکیل طرحهای خود برای شرکت در مذاکرات جهانی بپردازند.

7 - البته کشورهای اوپک می‌توانند از طریق چند تن از اعضای گروه 77 راههای دیگری را در پیش پای کشورهای واردکننده نفت در حال پیشرفت قرار دهند. که عبارتند از: (1) اوپک می‌تواند یک نرخ‌گذاری دوگانه و یا طرحی کمکی برای کشورهای بسیار فقیر را اتخاذ نماید؛ (2) و هر یک از اعضاء اوپک با کشورهای غیرنفتی با نفوذ گروه 77 جهت جلب موافقت آنها بر سر سیاست انرژی گروه 77 تلاش خواهند کرد (مثلاً تقصیر را به گردن آن دسته از کشورهای مصرف‌کننده پیشرفته‌ای بیاندازند که صرفه‌جویی نمی‌کنند.)؛ یا (3) اینکه کشورهای اوپک میزان کمک دو جانبه یا چند جانبه خود را به کشورهای واردکننده نفت در حال پیشرفت افزایش دهند. در گذشته کشورهای اوپک مخالف نرخ‌گذاری دوگانه بودند، ولی اکنون گویا طرحی دلخواه را در این مورد با چند کشور اصلی در حال پیشرفت پیاده کرده‌اند. اطلاعات کافی را برای اینکه ببینیم هر یک از این موضوعات تا چه حد حمایت گروه‌های 77 را به خود جلب کرده، در دست نداریم. بعضی از آنها ممکن است مغایر با منافع آمریکا و دیگر کشورهای صنعتی باشند.

8 - انرژی تنها موضوع مهم اقتصادی است که در مذاکرات شمال و جنوب تاکنون مطرح نشده بود، و

اهمیت آن آنقدر زیاد است که اقتصاد جهانی نمی‌تواند، آن را نادیده بگیرد. معذالک ما به این مذاکرات تن در نخواهیم داد، مگر اینکه نکته سازنده‌ای در آنها یافته باشیم. یک روش بین‌المللی که در نتیجه آن نفت کافی با قیمتی مناسب به فروش رسد مورد پسند ما نیز هست، ولی بعید است بتوان به آن دست یافت. یکی از روشهای سازنده این است که با استفاده از صنعت غرب و منابع مالی غرب و کشورهای اوپک منابع جایگزین انرژی را در کشورهای کمتر پیشرفته ایجاد نمود.

9 - آنچه که در پیشنهاد گروه 77 برای دور جدید مذاکرات پیرامون همکاری اقتصادی برای عمران و توسعه جدید نیست، این است که این گروه مایل است انرژی را به مسائلی از قبیل تجارت، توسعه، مواد خام، پول و منابع مالی ربط دهد. با وجود اینکه ما اذعان داریم (مرجع ب) که این مسائل با یکدیگر ارتباط دارند ولی هر یک از آنها در مجامع دیگری که تخصص مربوطه را نیز دارا هستند، مورد بحث و بررسی می‌باشند. علاوه بر این، در مذاکرات استراتژی توسعه بین‌المللی آنها را در رابطه با هم مورد بحث قرار داده و می‌دهند، و ما نمی‌خواهیم که کار هیئتهای کنونی دوچندان شود. و نیز مایلیم هزینه‌های مالی و انسانی تشکیل هیئتهای جدید را نیز در نظر داشته باشیم، چون همان کار در حال دیگر باز هم ادامه خواهد یافت.

10 - در رابطه با پیشنهاد گروه 77 برای چنین مذاکراتی، وزیر امور خارجه ونس در سخنان خود در مجمع عمومی سازمان ملل در 24 سپتامبر بیان داشت که آمریکا حاضر است، در کمیته WHOLEبرای تصمیم‌گیری پیرامون مؤثرترین راه برای انجام این مذاکرات شرکت نماید. وی گفت اولویت باید به مسائلی داده شود که نتیجه مسلم داشته باشند و نباید به تکرار کاری که در جای دیگر انجام می‌شود، منجر گردد.

11- کنفرانس UNCSTAD موافقت کرد که یک صندوق پول در سازمان ملل در زمینه علوم و تکنولوژی پیشرفت تحت مدیریت برنامه توسعه و عمران سازمان ملل افتتاح گردد. این صندوق دارای اهدافی است که به کمک مالی داوطلبانه کمتر از 250 میلیون دلار در 2 سال نیاز ندارد. این کنفرانس به ایجاد یک کمیته میان حکومتی اقتصادی و اجتماعی به مجمع عمومی گزارش می‌دهد. ما فکر می‌کنیم که اجلاس کنونی مجمع عمومی سازمان ملل این کمیته و این صندوق پولی را مورد تصویب قرار خواهد داد.

این کنفرانس در مورد نحوه استفاده از علم و تکنولوژی برای ایجاد پیشرفت در کشورهای در حال توسعه اتفاق‌نظر داشت، ولی در مورد انتقال تکنولوژی نتوانست تصمیمی اتخاذ نماید. طرفین نتایج حاصله از UNCSTAD را موفقیت‌آمیز و مثمر ثمر می‌دانند.

12 - اجلاسهای سالانه بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول در 5 - 2 اکتبر در بلگراد برگزار خواهد شد. مسائل مهم قابل بحث در بانک جهانی عبارت خواهد بود، از افزایش سرمایه کل بانک و تجدید وامهای مناسب برای ششمین بار و مؤسسه عمران و آبادانی بین‌المللی. بحث پیرامون افزایش سرمایه کلی بانک عبارت خواهد بود، از پیشنهادی که بر اساس آن سرمایه 40 میلیون دلاری بانک به 80 میلیون افزایش یابد، که البته مدیران آن را تصویب کرده و برای دریافت آرای رسمی به رؤسای بانک ارجاع داده‌اند.

رؤسای آمریکایی بانک تنها پس از موافقت کنگره آمریکا خواهند توانست این افزایش سرمایه کلی را تأیید نمایند. در ششمین اجلاس مؤسسه عمران و آبادانی بین‌المللی موضوع مورد بحث در بلگراد (و در مذاکرات 9 - 8 اکتبر در دوبرونیک) میزان افزایش مالی و سهم نسبی هر یک از کمک‌کنندگان خواهند بود.

ظاهرا در مورد ارقامی از قبیل 5/11 تا 5/12 بلیون دلار توافق به دست خواهد آمد.

13 - انتظار نمی‌رود که صندوق بین‌المللی پول در بلگراد به مسائل مورد بحث شمال و جنوب به طور رسمی بپردازد. گروه 24 برنامه‌ای را پیشنهاد کرده است که ممکن است در گروه 77 در اجلاس وزیران بلگراد در 29 سپتامبر، مورد بحث و تبادل نظر قرار گیرد. این برنامه ممکن است توسط دولتهای کشورهای کمتر پیشرفته در اجلاس سالانه صندوق بین‌المللی پول مطرح گردد. برنامه گروه 24 شامل تقاضا برای در اختیار گذاشتن منابع مالی موردنیاز میان دوره‌ای، و آزادسازی CFF و کاهش در شرایط برداشت از صندوق بین‌المللی پول می‌باشد. این مسائل در سال گذشته توسط مدیر اجرائی صندوق بین‌المللی پول مطرح گردید. در مورد شرایط راهنماییهایی شد و CFF نیز آزاد گردید. بررسی شدید از صندوق بین‌المللی پول، ایجاد منابع مالی میان دوره‌ای را ضروری ندانست. کمیته صندوق بین‌المللی (متشکل از20 وزیر مالی - که 10 تن از آنان از کشورهای پیشرفته بوده و 10 تن دیگر از کشورهای کمتر پیشرفته) در 30 سپتامبر در بلگراد جلسه تشکیل خواهند داد. یکی از مسائل مهم افزایش جریان مالی به کشورهای کمتر پیشرفته است. مدیریت صندوق بین‌المللی پول سه پیشنهاد را در رابطه با برنامه کار به کمیته عمران و توسعه تسلیم نمود، که نتیجه تجربه و تحلیل ستاد بانک و صندوق در مورد جریان منابع مالی به کشورهای کمتر توسعه یافته است. آنها مطابق عناصر موجود در برنامه گروه 24 به منظور و اقدام سریع در زمینه اصلاحیه‌های پولی می‌باشند.

15 - اولین این پیشنهادها این است که مدت برداشت مالی از 8 به 10 سال تغییر یابد. دومین پیشنهاد این است که حسابی افتتاح شود که کشورها بتوانند پول مورد نیاز خود را با بهره کمتر از آن برداشت نمایند. برداشتهای SFFباید با نرخ بهره نزدیکترین بازار ارزی بازگردانده شود. آمریکا از بررسی بیشتر هیئت مدیره صندوق پیرامون این مسئله حمایت می‌کند. سومین پیشنهاد این است که صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی بازسازی به همکاری با کشورهایی نیز بپردازد که کمبود مالی دارند و از بانک بین‌المللی بازسازی و عمران بانکهای منطقه بخواهد که در برنامه‌های خود و معیارهایشان در وامها تجدیدنظر نمایند، آمریکا نیز مایل است در برنامه‌های بانک بین‌المللی بازسازی و عمران در همکاری با صندوق بین‌المللی پول افزایش حاصل شود، ولی نمی‌تواند برنامه وامهای بانکهای منطقه‌ای را پیشنهاد نماید.

16 - آمریکا حامی قدرتمند کمیته عمران و توسعه است، با وجود اینکه مانند دیگران از عدم موفقیت این کمیته در زمینه بعضی از مسائل ناراضی هستیم، ولی امیدواریم که در آینده مفیدتر واقع گردد.ونس

روابط کوبا و شوروی

سند شماره (37) تاریخ: 6 مهر 58 طبقه‌بندی: سری از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 255565 به: تمام واحدهای دیپلماتیک برای سفیر یا کاردار عطف به: الف - وزارتخانه 223273، ب - وزارتخانه 236643 (به تمام گیرندگان ارسال نشده)، ج - وزارتخانه 250392 (کانال راجر - به تمام گیرندگان ارسال نشده) موضوع: روابط کوبا و شوروی 1 - سری (تمام متن، به استثنای پاراگرافهای 7 - 4 که طبقه‌بندی ندارد)

2 - ضمن آنکه به بررسی راه‌حلهای مختلف برای رسیدگی به مسئله وجود تیپ رزمی شوروی در کوبا ادامه می‌دهیم، ولی فکر می‌کنیم آشنایی اساسی تمام واحدها با وجود روابط بین کوبا و شوروی امر مهمی می‌باشد. اطلاعات مندرج در ذیل برای آگاهی شما فقط در این مرحله است. می‌توانید به تشخیص خود آن را در اختیار سایر اعضای هیئت نمایندگی قرار دهید. با آنکه از لحاظ فنی پاراگرافهای 4 الی 8 بدون طبقه‌بندی هستند، ولی واحدها باید آنها را به مثابه محرمانه به حساب آورند. به شما راهنمایی نمی‌کنیم که حالا از این اخبار برای هر کدام از مقاصد مطرح شده، در تلگرام مرجع الف استفاده کنید.

3 - تمام واحدهای منطقه‌ای: می‌دانیم که اخبار تهیه شده در ذیل احتمالاً فقط به مقدار جزئی تکمیل‌کننده آنچه در تلگرام مرجع ب، و در بعضی موارد، تلگرام مرجع ج و آنچه از کانالهای سیا ملاحظه کرده‌اید، در پاراگراف 2 فوق به هیچ‌وجه نباید دستورالعملهایی را که در پاراگرافهای ب و ج دریافت داشته‌اید و تحت‌الشعاع قرار دهد.

4 - شروع قسمت بدون طبقه‌بندی. روابط کوبا و شوروی. وابستگی اقتصادی کوبا.

از سال 1960 ارزش این کمک بالغ بر 1 میلیارد دلار شده است.

5 - کمک نظامی: کوبا که تا سال 1975 بیشتر یک دریافت کننده غیرفعال - عطایای نظامی شوروی بوده، در سالهای اخیر تبدیل به یک متحد نظامی فعال شوروی شده است.

6 - هماهنگی نظامی:

نیروهای کوبا را شوروی تدارک کرده بود و مستقیما از شوروی حمل هوایی یا دریایی شده بود.

بیشتر هزینه‌های این انتقالات را ظاهرا شورویها پرداختند.

پنج مجمع عمومی کوبا در مورد مسائلی که عموما مهمترین مسائل به حساب می‌آیند، بسیار بیش از کل اروپای شرقیها هماهنگ با شوروی رأی داده است. در فاصله 1978 - 1974، در مورد مسائل مهم مطرح شده در مجمع عمومی، آراء کوبا در 86 درصد موارد با شوروی بوده است، در حالی که کل کشورهای اروپای شرقی فقط در 57 درصد این موارد با شوروی رأی دادند. (پایان بخش بدون طبقه‌بندی).

8 - روابط آمریکا و کوبا، در اوائل 1977، دستگاه کارتر تلاشی را برای بهبود روابط با کوبا شروع کرد.

خصومت دو طرفه به تدریج جای خود را به تمایل مصلحت بینانه‌تری برای مذاکره پیرامون مسائل مورد اختلاف و اتخاذ گامهای کوچکی در جهت بهبود روابط بر اساس شناسایی محدودی از موجودیت یکدیگر داد. در سپتامبر 1977 ایالات متحده و کوبا دفاتر حفاظت منافع در پایتختهای یکدیگر دایر کردند. ایالات متحده ممنوعیت مسافرت آمریکاییها به کوبا را لغو کرد و از سرگیری پروازهای اجاره‌ای بین دو کشور را اجازه داد. در نوامبر 1978، کاسترو اعلام کرد قصد دارد اکثر زندانیان سیاسی کوبا را آزاد کند و به آنها اجازه دهد همراه خانواده‌هایشان کشور را ترک کنند. از زمان اعلام این قصد توسط کاسترو، کوبا بیش از 2400 زندانی سیاسی را آزاد کرده است. معذالک آنچه این تغییرات را تحت‌الشعاع قرار داده، ادامه حضور نظامی کوبا در آفریقا بوده، که هنوز حدود 000/40 نیروی نظامی کوبا در آنجا می‌باشند.

ایالات متحده به کوبا تأکید کرده که در عادی‌سازی روابط فیمابین پیشرفت چشمگیری نمی‌تواند صورت گیرد، مگر آنکه در سیاست نظامی کوبا در آفریقا تغییری حاصل شود، و منجمله تعداد نیروها تقلیل یابد. با شروع رویدادهای اخیر در گرانادا و نیکاراگوئه ایالات متحده همچنان رفتار کوبا را تحت نظر خواهد داشت تا اطمینان یابد کوبا به سیاست پیشین قبل از دهه 1970 خود دایر بر «صدر انقلاب» در این نیمکره باز نمی‌گردد.ونس

بیانیه رئیس‌جمهور در مورد حضور نظامیان شوروی در کوبا

سند شماره (38) تاریخ: 9 مهر 58 طبقه‌بندی: سری از: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی. شماره 258198 به: تمام واحدهای دیپلماتیک رونوشت برای: سفارت آمریکا در بلگراد، مادرید، رم، بریج تاون، پورت واسپاین، سانتادومینگو، پکن، جده، توکیو، کانبرا، ولینگتون، مکزیکو، کاراکاس، بوگوتا، پاناما، قاهره، تل‌آویو، نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، دفتر حفاظت منافع آمریکا در هاوانا، سفارت آمریکا در مسکو، لندن، پاریس، بن، رم، نمایندگی آمریکا در ناتو، سفارت آمریکا در اتاوا، برازیلیا، بروکسل، کپنهاک، آتن، لاهه، ریک‌یاویک، لوکزامبورگ، اسلو، لیسبون، آنکارا، امان، دوبلین، رم برای واتیکان موضوع: بیانیه رئیس‌جمهور در مورد حضور نظامیان شوروی در کوبا 1 - سفیر یا کاردار باید به استفاده از نکات زیر به توجیه مقامات مهم وزارت امور خارجه در مورد بیانات یکم اکتبر رئیس‌جمهور درباره تیپ رزمی شوروی در کوبا (تلگرام سپتامبر) بپردازد. در حالی که نحوه توجیه به خودتان واگذار شده است، از شما خواسته می‌شود که فقط از نکات زیر استفاده نمایید.

آغاز متن 1 - این نیروی شوروی یک تیپ پیاده متشکل، آموزش دیده، فرماندهی شده و مسلح روسی است و بدون شک دارای استعدادهای رزمی نیز هست. این واحد حداقل از سال 1976 یا پیشتر به صورت کنونی در کوبا مستقر بوده است.

2 - این تیپ برای آمریکا یک تهدید نظامی به شمار نمی‌آید. ولی از نظر ما مسئله‌ای بسیار مهم است و به بالا رفتن میزان تشنج در جزایر کارائیب و آمریکای مرکزی کمک کرده ترس بسیاری از کشورها را از نفوذ شوروی و کوبا افزایش می‌دهد. این نیرو بخشی از رابطه نزدیک نظامی شوروی و کوباست و برای مسلح کردن کوبا به سلاحهای مدرن به کار می‌رود، و نمی‌توان آن را از طرح وسیعتر شوروی در حمایت از مداخله مسلحانه کوبا در بخشهای مختلف جهان جدا دانست.

3 - در سه هفته گذشته، مقامات آمریکا پیرامون این مسئله با مقامات برجسته شوروی به تفصیل بحث کرده‌اند. ما بیان داشته‌ایم که حضور یک واحد رزمی شوروی در کوبا موضوع مورد نگرانی ماست.

4 - شوروی این واحد را به عنوان یک واحد رزمی قبول ندارد. ولی، شورویها در رابطه با نگرانیهای ما بیاناتی ایراد نموده‌اند:

5 - این اطمینانها از طرف مقامات عالیرتبه شوروی به آمریکا داده شده است. با وجود اینکه ما متقاعد هستیم که این واحد یک نیروی رزمی است، بیانات شوروی مبنی بر شرایط غیررزمی این واحد در آینده نیز حائز اهمیت است. آنها به وضوح پذیرفته‌اند که حضور یک واحد رزمی شوروی در کوبا موجبات نگرانی آمریکا و دیگر ملل را فراهم می‌آورد. ولی آمریکا نمی‌تواند فقط به این بیانات شوروی متکی باشد.

در شرایط جدید بیانیه رئیس‌جمهور کندی را که «ما اجازه نخواهیم داد که هیچ یک از نظامیان کوبا از جزیره کوبا جهت انجام اقدامات تهاجمی علیه کشورهای همجوار خارج شوند». مورد تأیید دوباره قرار می‌دهد.) - - ما به احداث یک قرارگاه مشترک کارائیب در فلوریدا دست خواهیم زد؛ تا ظرفیت ما را از نظر کنترل و پاسخگویی سریع به هرگونه تجاوز نظامی در منطقه افزایش دهد.

6 - این گامها نشانگر تصمیم راسخ رئیس جمهور برای برقراری صلح، تقویت هم‌پیمانان و دفاع از منافع آمریکا می‌باشد. در همان حال رئیس جمهور اعلام می‌دارد که مسئله این تیپ نمی‌تواند دلیلی برای رجعت به جنگ سرد باشد. آمریکا همه تلاشهای خود را به کار خواهد برد تا قرارداد سالت 2 سریعا مورد تصویب قرار گیرد.

7 - هدف اقدام اعلام شده توسط رئیس جمهور در شب گذشته با اهداف سالت 2 کاملاً مطابقت دارد؛ و این هدف عبارت است از یک صلح عادلانه و پایدار در جهان. دولت آمریکا خواستار حمایت دولت شما از این اقدامات است. (پایان متن).ونس

روابط کوبا و شوروی

سند شماره (39) تاریخ: 20 مهر 58 طبقه‌بندی: سری از: وزارت خارجه، واشنگتن، دی - سی. شماره 266695 به: تمام واحدهای دیپلماتیک کنسولگری آمریکا در مونترال عطف به: الف - وزارتخانه 223273، ب - وزارتخانه 236643 (به تمام گیرندگان ارسال نشده)، ج - وزارتخانه 250392 (کانال راجر - به تمام گیرندگان ارسال نشده)، د - وزارتخانه 255565 موضوع: روابط کوبا و شوروی 1- سری - تمام متن 2 - وزارت خارجه از جوابهای صادقانه‌ای که نمایندگیهای دیپلماتیک به تلگرام مرجع «الف» دادند، تشکر می‌کند، بسیاری از واحدها پیشنهادهای مفید دادند، به زمینه‌هایی که در محل - منطقه نسبت به آنها نگرانی یا حساسیت ویژه ابراز می‌شود. اشاره کردند و رهنمودهای مفیدی برای راهنمایی تلاشهای ما در جهت افزودن بر آگاهی جهانی از جوانب روابط بین کوبا و شوروی اظهار نمودند.

3 - فعالیتی که رئوس آن در اینجا مشخص شده فقط یک جنبه از یک ابتکار وسیعتر ایالات متحده است که هدف آن عبارت است از:

الف: جلوگیری از تقویت نیروهای مسلح کوبا توسط شوروی ب: مقابله با فعالیتهای خارجی سیاسی - نظامی کوبا که شوروی از آن پشتیبانی می‌کند و میل کوبا به استیل در جهان سوم می‌باشد. بسیاری از نمایندگیها ظرف چند هفته آینده دستورالعملهای دیگر اضافی در رابطه با این ابتکار دریافت خواهند کرد.

4 - کوشش ما برای «جنجال» پیرامون دامنه روابط بین کوبا و شوروی پنج عنصر اصلی خواهد داشت:

5 - تمام واحدهای دیپلماتیک در جمهوریهای آمریکای (لاتین) باید دستورالعملهای مندرج در این پیام را در ادامه و تکمیل مرجع ب و ج به حساب آورند. لزومی ندارد که حرکات سیاسی دیپلماتیک تکرار شوند.

6 - رهنمودها. چنانچه فوقا ذکر شد، اکثر هیئتها در جواب به تلگرام مرجع الف، به زمینه‌های خاصی که مورد حساسیت قرار داشتند یا ملاحظاتی که مستلزم رعایت احتیاط در اجرای این تلاش در کشورهای میزبان بودند اشاره کردند. بنابر این دلایل و به دلیل اینکه عملاً امکان نداشت که وزارتخانه به طور مؤثری این فعالیت را برای هر کشور به طور جداگانه سازمان دهد، تا حد معتنابهی مصلحت‌بینی به عهده خود هیئتها واگذاشته شده است. با این وجود تمام هیئتها باید از این رهنمودها پیروی کنند:

و نظارت این کوشش باشد، و به طور نزدیک با سیا هماهنگی کند که تعداد آمریکاییهای درگیر خصوصا در انتقال اخبار به مقامات دولت میزبان و سایرین، باید محدود باشد - - و در موارد کمی علاوه بر سفیر / کاردار، سیا، و به تشخیص سفراء کارمندان روابط عمومی از یک یا دو نفر تجاوز کند.

ممکن است به طور ناخواسته‌ای مشابه اقدامات آمریکا در کشور میزبان یا سایر کشورها به نظر بیاید، محتاط باشند.

7 - مبنای فعلی اخبار برای استفاده نمایندگیها در قسمت (1) این فعالیت در پاراگرافهای 7 - 4 تلگرام مرجع «د» به واحدها مخابره شد. با دریافت اخبار بیشتر، آنچه داده شده تکمیل خواهد شد. نمایندگیها باید این مطالب را با توجه به شرایط و نگرانیهای محلی یا منطقه‌ای جرح و تعدیل کنند. (برای مثال، بعضی از اطلاعات پاراگراف 4 تلگرام مرجع «د» اگر در رابطه با مقامات یک کشور در حال توسعه که خود آن کشور خواهان کمک در شکل اعانه بلاعوض جنسی و دریافت نفت با قیمتهای تقلیل یافته کمکی می‌باشد به کار گرفته شود، ممکن است مثمرثمر نبوده و زیان آور باشد.) اگر اخبار راجع به موضوعات خاصی که به روابط بین کوبا و شوروی مربوط می‌شوند به طور خاصی به نمایندگی شما کمک می‌کند تا این فعالیت را تحقق بخشید و شما فکر می‌کنید که اخبار راجع به این موضوعات احتمالاً موجود می‌باشند، لطفا به وزارتخانه اطلاع دهید. در جواب درخواستهای خاصی که تاکنون بعضی نمایندگیها تسلیم کرده‌اند اخبار مربوط به شرط موجود بودن یا به محض دریافت، در اختیار گذارده خواهد شد.

8 - اقدام درخواستی - - قسمت (1). به استثنای نمایندگیهایی که در بند سوم پاراگراف 6 به آنها اشاره شد، (بقیه) نمایندگیها باید تصمیم بگیرند به چه کسی اخبار را منتقل کنند و از اولین فرصت مناسب برای این کار استفاده نمایند. تماس با مقامات دولت میزبان می‌تواند به هر صورتی که به نظر شما بیشترین تأثیر را دارد باشد.

9 - اقدام درخواستی - - قسمت (2). آژانس ارتباطات جهانی در تلکس نامه‌های خود اظهارات رسمی، سخنرانیها و مصاحباتی را که با مقامات دولت آمریکا در رابطه با موضوعات هدف این فعالیت صورت می‌گیرند گزارش خواهد کرد، تا با تشخیص نمایندگی مورد استفاده قرار گیرد. سرویس مطبوعاتی و انتشاراتی این آژانس نوشته‌های مناسبی را که در نشریات و روزنامه‌های آمریکا و خارج انتشار می‌یابند شناسایی خواهد کرد، و متون آنها را از طریق تلکس نامه یا پست سیاسی ارسال خواهد کرد. به علاوه از نشریاتی که هر یک از نمایندگیها حق اشتراک می‌پردازند، سرویس دیده‌بان مقالات آژانس ارتباطات جهانی ایالات متحده به طور مستمر نوشته‌هایی را ارائه خواهد نمود که می‌توان در آن واحد از آنها نسخه‌برداری کرد و با تشخیص نمایندگی آنها را توزیع نمود، در جای مقتضی خود، تلکس نامه آژانس ارتباطات جهانی ایالات متحده بر اساس اخبار روز و مستند، مقالاتی را به عنوان زمینه تهیه خواهد کرد و در مواقعی که امکان‌پذیر باشد آنها را مناسب مسائل و نگرانیهای خاص منطقه‌ای جرح و تعدیل خواهد نمود. در هنگام تصمیم‌گیری در این مورد که چگونه و به چه کسانی این مقالات ارائه شود، نمایندگیها باید مقررات «کشور ثالث» و سایر مقررات احتمالی کشور میزبان در مورد انتشار عمومی مقالات توسط سفارتخانه‌ها را مد نظر داشته باشند. نمایندگیها باید خصوصا منتظر و مراقب مقالاتی در مطبوعات کشور میزبان باشند، که به تاکتیکهای کوبا در جنبش غیرمتعهدها و سایر موضوعاتی راجع به روابط بین کوبا و شوروی مربوط می‌شوند و برای توزیع احتمالی آن به سایر نمایندگیهای علاقه‌مند و استفاده آنها، چنین مقالاتی را هر چه زودتر به وزارتخانه (برای S / Pو اداره اطلاعات و پژوهشها)

بفرستند. به علاوه آژانس ارتباطات جهانی باید هرگونه یادداشت سردبیری یا گزارش مطبوعاتی قابل ملاحظه را از طریق کانالهای عادی آمریکا و سایر تولیدات وسایل جمعی که برای گزارش واکنش وسائل جمعی دارد اطلاع دهد، تا احتمالاً در برنامه‌های صدای آژانس مورد استفاده قرار گیرد. آژانس ارتباطات باید گزارشهای خود را برای PGM / RCصدای آمریکا توزیع کند و به وزارتخانه (برای توزیع به S / P و اداره اطلاعات و پژوهشها) بفرستد. در برنامه‌های صدای آمریکا گزارشهای مستمری از اخبار جدید مربوط به این موضوع گنجانده خواهد شد و تأکید روی اظهارات رسمی ایالات متحده خواهد بود و در جاهای مناسب تفسیرهایی در تأیید سیاستهای رسمی داده می‌شود.

10 - اظهارات رسمی دولت آمریکا و زمینه‌چینی برای روزنامه‌نگاران: بسیاری از نمایندگیها خاطرنشان ساختند که وسایل جمعی کشور میزبان نسبت به چ: مجدد مقالات اخذ شده از مطبوعات غربی و تلکس نامه‌ها در مقایسه با سایر منابع، استقبال بسیار بیشتری به عمل می‌آورند. ما توقع داریم که در گزارشهای مطبوعاتی و تلکس از اظهارات رسمی دولت آمریکا در آتیه و از زمینه‌چینی وزارتخانه برای روزنامه‌نگاران درباره این موضوع به عنوان مبنایی برای این مقالات استفاده شود.

11 - بررسی جوانبی از کل فعالیت که به سیا مربوط می‌شوند، از کانالهای خودشان فرستاده خواهد شد.

12 - گزارشگری نمایندگیها، نمایندگیها باید فورا شروع به تمرکز بیشتری روی هرگونه نشانه همکاری کوبا و شوروی، فعالیت مشترک و غیره اعم از اینکه مستقیما به کشور میزبان مربوط باشد یا نباشد، بنمایند. آنچه بیش از همه مورد علاقه است شواهد حاکی از فعالیت کوبا به دستور، یا تحت راهنمایی شورویهاست. شواهد حاکی از مشابهت مواضع اتخاذ شده و تاکتیکهای به کار گرفته شده، در سازمانهای جهانی نیز مفید می‌باشد.

13 - راهنماییهای بیشتر در انتقال اخبار مندرج در تلگرام مرجع «د» به افراد مختلف نمایندگیها باید به اظهارات 1 اکتبر رئیس جمهور درباره حضور یک تیپ رزمی شوروی در کوبا به عنوان بیان محکمی از نگرانی ما در مورد روابط در حال توسعه کوبا و شوروی و تصمیم ما به اتخاذ اقدامات مناسب برای دفاع از منافع ایالات متحده که به این ترتیب تهدید شده، رجوع کنند. در صورت لزوم پاراگراف 8 تلگرام مرجع «د» شرح خلاصه‌ای از وضع فعلی روابط آمریکا و کوبا برای استفاده نمایندگیها در اختیار می‌گذارد. به علاوه، در قبال تقاضاهای مختلفی که ممکن است در انتقال اخبار مربوط به روابط کوبا و شوروی به افراد مختلف روبرو شوید، در پاراگرافهای 17 - 14 ذیل نکاتی برای گفتگو و تشریح درج شده تا نمایندگیها به طور لازم و در صورتی که خواستند با جرح و تعدیل استفاده کنند.

14 - ادعا: وابستگی کوبا به اتحاد شوروی بیشتر در نتیجه انزوای «اجباری» آن توسط ایالات متحده و تعدادی از همسایگان آمریکای لاتین کوبا می‌باشد.

جواب:

مجموعه تحریکاتی که دولت کاسترو به عمل آورد شامل موارد نقض حقوق بشر، اخراج یا فراری دادن اکثر دموکراتهایی که در اولین دولت کاسترو در 1959 شرکت داشتند، مصادره بدون بازپرداخت معادل دو میلیارد دلار از اموال ایالات متحده، تشدید یکنواخت انتقادهای کاسترو از آمریکا، و حمایت وی از

انقلاب خشونت‌آمیز در نیمکره غربی پس از 1960.

15 - ادعا: روابط شوروی با کوبا (یا حداقل جوانب مختلف آن) ماهیتا با روابط نزدیک بین ایالات متحده و تعدادی از کشورها تفاوت ندارند.

جواب:

وابستگی بوده است. در واقع، علیرغم کمک مسکو، امروزه کوبا همانقدر وابسته به یک اقتصاد تک‌محصولی - یعنی تولید شکر، است که پیش از انقلاب بود.

16 - ادعا: کشورهای دیگری، تحت نفوذ ایالات متحده منافع جهانی آمریکا در زمینه‌های نظامی و غیرنظامی را در مناطق ثالث تأمین کرده‌اند.

جواب:

جواب:

برای مثال، ایالات متحده مستشاران / کارشناسان هم در ترکیه دارد، اما نه ژاپن نه ترکیه خود را غیرمتعهد وانمود نمی‌کنند، چه رسد به اینکه شایستگی رهبری جنبش غیرمتعهدها را داشته باشند - - چنانچه کوبا

وانمود می‌کند.

18 - تمام نمایندگیها باید تا 24 آبان درباره کارهائی که در جواب به این دستورالعملها کرده‌اند و درباره واکنشهای اولیه نسبت به این کوشش و نتایج آن در صورتی که به چشم خورد، به وزارتخانه (برای S/Pو اداره اطلاعات و پژوهشها) گزارش کنند. جوابهای «منفی» از نمایندگیهایی که در بند سوم پاراگراف 6 ذکر شدند نیز درخواست می‌شود.

برای سفیر یا کاردار ژنو برای نمایندگی آمریکا در دفتر اروپایی سازمان ملل و سایر سازمانهای جهانی.

وین برای نمایندگی آمریکا در IAEO و نمایندگی آمریکا در UNIDO مونترال فقط برای نمایندگی آمریکا در ICAO پاریس برای نمایندگی آمریکا در یونسکو رم برای دفتر نماینده آمریکا در FAO نایروبی برای دفتر نمایندگی آمریکا در UNEP

روابط کوبا و شوروی

تاریخ: 24 مهر 58 از: وزارت خارجه واشنگتن دی - سی. شماره 269678 به: تمام واحدهای دیپلماتیک عطف به: وزارتخانه 266695 موضوع: روابط کوبا و شوروی لطفا در تلگرام مرجع پاراگراف 14، بند چهارم، خطوط 5 تا 7 را به این نحو تصحیح فرمائید. «... او تلاش چندانی برای مخفی کردن استقبال خود از روابط نزدیک با اتحاد شوروی به عمل نیاورد. »

بخش خاورمیانه‌ای سخنان کاسترو...

سند شماره (40) از: نمایندگی آمریکا در سازمان ملل، نیویورک شماره 4337 تاریخ: 20 مهر 58 به: وزارت خارجه، واشنگتن دی - سی.طبقه‌بندی: خیلی محرمانه رونوشت برای: سفارت آمریکا در امان، ابوظبی، الجزیره، دفتر حفاظت منافع آمریکا در بغداد، سفارت آمریکا در پکن، بیروت، قاهره، داکا، داکار، دمشق، جیبوتی، دوحه، دفتر حفاظت منافع در هاوانا، کنسولگری آمریکا در بیت‌المقدس، سفارت آمریکا در جده، خارطوم، کینگزتون، کویت، لاگوس، لاپاز، لیبرویل، لیسبون، لندن، لوزاکا، منامه، موگادیشو، مسکو، مسقط، نوآکچوت، اسلو، پاریس، پراگ، رباط، صنعا، تهران، تل‌آویو، تریپولی، تونس.

موضوع: بخش خاورمیانه‌ای سخنان کاسترو در سی و چهارمین مجمع عمومی سازمان ملل در 12 اکتبر 79 1 - (طبقه‌بندی نشده) خلاصه: بخش اعظم سخنانی که کاسترو در سی و چهارمین مجمع عمومی سازمان ملل در 12 اکتبر ایراد نمود، در برگیرنده مواضع انتقادگرانه غیرمتعهدها پیرامون اسرائیل، موافقتنامه کمپ دیوید، قرارداد صلح مصر و اسرائیل بود. ولی اظهارنظرهای کاسترو در مورد مصر خیلی ملایمتر از سخنانی بود که در هاوانا ایراد نموده بود، چون وی اظهار داشت که غیرمتعهدها ملت مصر را

مورد انتقاد قرار نداده، نقش مصر را به عنوان ملت مؤسس غیرمتعهدها نادیده نگرفته‌اند. نماینده دائمی اسرائیل در سازمان ملل کمی بعد از اختتام سخنرانی کاسترو در یک کنفرانس مطبوعاتی پاسخ نیشداری به سخنان وی داد، و وی را متهم کرد که او یکی از بازیچه‌های شوروی است که دست به عملیاتی به نام «مجمع الجزایر گولاک حاره‌ای» زده است. (پایان خلاصه).

2 - (طبقه‌بندی نشده) آنچه در ذیل می‌آید متن بخش خاورمیانه‌ای سخنان کاسترو است.

مانورهای آمریکا در منطقه بپردازد.

خلق مصر مورد قضاوت هیئتهای جنبش قرار نگرفته‌اند. مردم مصر مورد احترام تک تک کشورهای ما می‌باشند و اتحاد مردم ما با آنها پا برجاست.

همان نداهایی که به محکوم کردن موافقتنامه‌های کمپ دیوید پرداخت گویا از گلوی جمال عبدالناصر یکی از مؤسسین جنبش و نگاهبان سنت مبارزه ملت عربی نیز برخواسته است. هیچ کس نقش تاریخی مصر را در فرهنگ عربی و به عنوان یک ملت مؤسس و یک نیروی محرکه در جنبش کشورهای غیرمتعهد فراموش نکرده و نخواهد کرد. (پایان متن).

3 - (خیلی محرمانه) مشاور سیاسی مصر به ما گفت که هیئت نمایندگی مصر از لحن نسبتا ملایم موجود در سخنان کاسترو درباره مصر به خصوص در مقایسه با سخنان وی در هاوانا دچار تعجب و شگفتی شده‌اند. وی معتقد است که کوبا با این کار خود می‌خواهد برای به دست آوردن کرسی شورای امنیت آمریکای لاتین حمایت زیادی کسب نماید.

4 - (طبقه‌بندی نشده) از طرف دیگر، بلوم نماینده دائمی اسرائیل در سازمان ملل، با انتشار یک بیانیه شدیداللحن مطبوعاتی، گفت که کاسترو یکی از مزدوران و بازیچه‌های خود خواسته شوروی است و در نظر دارد ثبات موجود در چند منطقه را که خاورمیانه یکی از آنهاست برهم زند. بلوم گفت، کاسترو قبل از اینکه خودش را به شوروی بفروشد، در مورد اسرائیل نظریه‌ای کاملاً متفاوت داشت. ولی امروز او هم به آن دسته‌ای پیوسته است که از دشمنان صلح در خاورمیانه به شمار می‌روند.مک هنری

بخش دوم اسناد غیرمتعهدها مربوط به CIA

سند شماره (41) سری نهضت غیرمتعهدها در کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در هاوانا یک ارزیابی اطلاعاتی هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است.

اطلاعات امنیت کلی - افشای غیرمجاز مشمول مجازاتهای جنایی است. پژوهش مربوط به این گزارش در 17 اوت 1979 تکمیل شده است.

این رساله به وسیله تحلیلگران در دفتر تحلیلهای سیاسی تهیه شده است، نویسنده اصلی شارون مک‌کوای فاستر می‌باشد و کتی سامرز (در قسمت اقتصادی) ودان لینچ (ضمیمه الف) و دیوید کرینس (ضمیمه ب) در تهیه آن کمک کرده‌اند. اظهار نظرها و پرسشها پذیرفته می‌شود و بایستی به خانم فاستر تلفن شماره 6449 - 351 ارجاع شود.

این مطالعه در محدوده دفتر مبدأ و با دفتر پژوهشهای اقتصادی هماهنگ شده است و به وسیله مأمور

اطلاعات کشوری متخصص برای آمریکای لاتین بررسی و مرور شده است.

نهضت غیرمتعهدها در کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در هاوانا نگرشی کلی - کوبا در کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در هاوانا امیدوار است که این اجتماع آغازگر دوران جدیدی برای این نهضت باشد⁽¹⁾دورانی که در آن این نهضت در امور بین‌المللی فعالتر شده و از لحاظ ایدئولوژیک به نحو مشخصی گرایش بیشتری به سوی شوروی خواهد داشت. در چهارچوب رهبری کوبا این کشور می‌تواند انتظار داشته باشد تا پیشرفتهای کوچکی در جهت این هدفها حاصل کند، زیرا عضویت در نهضت غیرمتعهدها وسیعتر و نامتجانستر از آن است که کوبا و یا هر کشور دیگری بتواند دگرگونیهای چشمگیری در نقش و رهبری این سازمان داشته باشد.

تنگناهای ذاتی هدف دیگر کاسترو دایر بر اینکه نهضت غیرمتعهدها را به یک سکوی تبلیغاتی برای پیگیری منافع خود جدا از منافع شوروی تبدیل کند نیز، عامل بازدارنده دیگری در راه نیل به آن هدفهاست.

اکثریت اعضای نهضت کشورهای غیرمتعهد اصالتا از اصل استقلال از ابرقدرتها پیروی می‌کنند و در مقابل کوششهای کوبا برای وابسته کردن این نهضت به گرایشهای شوروی مقاومت خواهند کرد. تمایل وسیع در میان اعضای این نهضت برای اجتناب از مداخله داشتن در تضادهای ابرقدرتها، هم‌چنین اثرات بالقوه نهضت غیرمتعهدها را بر امور بین‌المللی محدود می‌کند. همچنانکه اختلاف وسیع در زمینه‌های ایدئولوژیک سیاسی و اقتصادی در میان اعضاء و فقدان یک ساخت نیرومند نهادی که امکان دهد این نهضت اختلافات داخلی را حل کند یا بر آن فائق شود نیز، امکانات آن را محدود می‌کند.

نهضت غیرمتعهدها علیرغم ضعف درونی و تنوع آن درباره عده‌ای از مسائل بین‌المللی که امکان یک اجماع نیرومند درباره آنها وجود دارد و بیشتر مربوط به مسائل ضداستعمار و نظام جدید اقتصاد بین‌المللی است. نیروی با اهمیتی را داشته است. بنابراین ریاست نهضت غیرمتعهدها توسط کوبا می‌تواند به مقیاس مهمی تلاش هاوانا را برای بالا بردن حیثیت و اعتبار خود و ایفای یک نقش فعالتر بین‌المللی به عنوان سخنگوی کشورهایی که رشد کمتری دارند کمک کند. معذالک هرگونه تلاشی از جانب کوبا برای تحمیل دگرگونیهای مطلوب خود بر نهضت غیرمتعهدها کاری خواهد بود که بر ضد هدف وسیعتر آن انجام می‌گیرد، زیرا چنین تلاشی ممکن است به انشعاب در نهضت منجر شود.

اجتماع سران کشورهای غیرمتعهد در هاوانا بیش از کنفرانسهای سلف آن نسبت به جهت‌گرایی اساسی و ساخت نهضت دچار عوامل ضد و نقیض خواهد شد. ولی احتمال نمی‌رود که کوبا از طریق توسل به تمایلات ایدئولوژیک خود در مقابل مخالفت اکثریت، خطر ایجاد شکاف ر در نهضت غیرمتعهدها به وجود آورد.

مسائل عمده دیگر ضد و نقیض در این اجتماع سران غیرمتعهدها شامل منافع فوری سیاسی و اقتصادی اعضای آن خواهد بود، از قبیل کشمکشهای منطقه‌ای مانند بحران خاورمیانه و اختلافات ویتنام و کامبوج و خواستهای اقتصادی بین‌المللی کشورهای کم رشد. اختلافات دوجانبه بین احزاب مانند اختلافات بین اتیوپی و سومالی و اختلافات بین الجزایر و مراکش بر سر صحرای باختری بر تشنج

می‌افزایند و سروکار داشتن با مسائل مهمتر را از سوی اعضای آن دشوارتر می‌کنند. هرچند شکاف بین کشورهای میانه‌رو و رادیکال در داخل نهضت غیرمتعهدها بر مشخص کردن صف‌بندیها درباره این مسائل اثراتی خواهد داشت. معذالک منافع انفرادی ژئوپولتیک و اقتصادی به احتمال در شکل دادن به مواضع مهمتر خواهد بود. باقیمانده دستور جلسه شامل مسائلی است نظیر جنوب آفریقا و خلع سلاح که اعضای این نهضت درباره آن توافق وسیع دارند و احتمالاً کمتر مسائل مورد اختلاف درباره آنها در کنفرانس به وجود خواهد آمد. اطلاعات فوق طبقه‌بندی نشده است.

مقدمه:

این ارزیابی به دو قسمت تقسیم شده است. متن اصلی بحثی است درباره اجتماع آینده سران کشورهای غیرمتعهد و تأکید بر مبارزه ایدئولوژیک و رهبری بین به اصطلاح «میانه‌روها» و «رادیکالها» و مسائلی که به احتمال زیاد درباره آنها از سوی اعضای نهضت غیرمتعهدها مورد بحث قرار خواهد گرفت.

در این بخش همچنین راههای تأثیر فعل و انفعالات نیروهای سیاسی درونی بر اعلامیه نهائی نهضت غیرمتعهدها بررسی خواهد شد.

بخش دوم ارزیابی شامل دو ضمیمه است: یکی درباره کوبا و دیگری درباره یوگسلاوی. این دو کشور نمایندگان دو مسیر فلسفی نهضت می‌باشند. در این دو ضمیمه گرایشها و انگیزه‌های هر یک از کشورها نسبت به نهضت غیرمتعهدها به تفصیل توصیف شده است و همچنین درباره شیوه‌هایی که این کشورها در کنفرانس سران برای تعقیب هدفهای خود از آنها پیروی خواهند کرد، حدسیاتی زده شده است.

اطلاعات فوق طبقه‌بندی نشده است.

نهضت غیرمتعهدها در کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در هاوانا

شالوده عدم تعهد

از سوم تا هفتم سپتامبر اجتماع سران کشورهای غیرمتعهد برای نخستین بار در تاریخ این نهضت به ریاست کشوری تشکیل خواهد شد که دوام اقتصادی آن به طور عمده متکی به اتحاد شوروی است.

ریاست این نهضت به وسیله کوبا برای سه سال آینده این مسئله را تضمین می‌کند که بحثهای ضد و نقیض در اجتماع سران در اطراف اصول اساسی و ساخت نهضت غیرمتعهدها خواهد بود (طبقه‌بندی نشده).

فلسفه کوبا، فلسفه بنیانگذاران نهضت غیرمتعهدها را که این نهضت را به عنوان یک نیروی مستقل و جدا از دو بلوک ابرقدرتها تلقی می‌کردند نمی‌پذیرد. در عوض هاوانا معتقد به یک نوع اتحاد طبیعی بین نهضت غیرمتعهدها و اتحاد شوروی است. یوگسلاوی مدافع عمده اصول بنیادی نهضت غیرمتعهدها، در رأس کوششهایی قرار گرفته که هدف آن جلوگیری از تحمیل نوع کوبایی تعهد بر این نهضت می‌باشد (طبقه‌بندی نشده).

اختلاف بر سر جهت‌گرایی اساسی نهضت غیرمتعهدها اکنون در اطراف اعلامیه‌ای که اخیرا از سوی کوبا در 75 صفحه تنظیم شده است. در این متن تنظیمی نظر کوبا درباره اتحاد بین نهضت غیرمتعهدها و کشورهای «سوسیالیست» در مقابل غرب «امپریالیست» مستقیما ذکر نشده است، ولی به طور واضح در

آن مستتر است (خیلی محرمانه) بسیاری از اعضای نهضت غیرمتعهدها از گرایش آشکار به سوی اتحاد شوروی و ادعانامه کلی علیه تعداد بزرگی از اصول سیاست خارجی. ایالات متحده و غرب در شگفت بودند. تأکید کمتری که کوبا در اجتماع وزیران امور خارجه در بلگراد در سال گذشته و همچنین در اجتماع دفتر هماهنگی این نهضت در کلمبو به عمل آورد اعضای این نهضت را تسکین داد تا فکر کنند که کوبا تاکتیکهای خود را اعتدالی‌تر کرده است، ولی این آسودگی خاطر اکنون بشدت متزلزل شده است (خیلی محرمانه).

هدف کوبا در تهیه یک چنین پیش‌نویس تندی شاید آن بوده باشد که در مذاکرات محلی برای «دادن امتیاز» وجود داشته باشد، تا شورویها را آرام کند و پشتیبانی سیاسی رادیکالهای نهضت غیرمتعهدها را به دست آورد. در عین حال کوبا امیدوار بود با اشاره به رفتار خود در ملاقاتهای بلگراد و کلمبو و با آمادگی اعلام شده خود به پذیرفتن تجدیدنظر در این پیش‌نویس مخالفت با این پیش‌نویس را متعادل‌تر کند.

ظاهرا کوبا در این هدف اخیر خود موفق نشده است. پیش‌نویس هاوانا سوءظن کشورهای میانه‌رو را چنان برانگیخته است که این کشورها اکنون با یک حالت روحی تعرض‌آمیز به این اجتماع سران می‌نگرند (خیلی محرمانه) یوگسلاوی و هند که تقریبا با نیمی از اعضای نهضت غیرمتعهدها تماس نزدیک دارند، سرگرم تدارک تجدیدنظرهای مهمی در این متن هستند. اعضای اتحادیه کشورهای آسیای جنوب شرقی و آفریقایی ممکن است بخشهای مربوط منطقه‌ای را بازنویسی کنند. یوگسلاوی بر اساس رفتار مذاکرات قبلی خویش در این گونه اجتماعات توجه اصلی خود را به جنبه‌های فلسفی پیش‌نویس معطوف خواهد داشت، و حتی‌الامکان از مسائل مشخصتر سیاسی مانند بحران خاورمیانه اجتناب خواهد کرد، بنابراین بیشتر لفاظی‌های ضد غربی که با مسائل ویژه موجود در متن وابستگی دارد، همچنان باقی خواهد ماند.

جناح یوگسلاوی بیشتر در اطراف برطرف کردن صحه‌گذاری بر فلسفه شوروی توجه خواهد کرد تا اینکه عناصر غربی آن را پاک کند (خیلی محرمانه) واکنش هماهنگ علیه لحن کلی این پیش‌نویس از سوی اکثریت نهضت غیرمتعهدها به نحو شدیدی این موضوع را القا می‌کند که آنها معتقدند که این پیش‌نویس در برگیرنده اصول نهضت غیرمتعهدها یا منافع آنها نیست و اینکه آنها مایلند در مقابل هرگونه کوشش کوبا برای تسلط بر نهضت غیرمتعهدها و دادن جهت جدیدی به آن قیام کنند. بنابراین کوبا به احتمال قوی بر روی فلسفه خود درباره نهضت غیرمتعهدها تأکید نخواهد کرد، زیرا کوبا به نظر نمی‌آید آماده مشاهده انشعاب باشد. (خیلی محرمانه).

ساختار یوگسلاوی به احتمال قوی در کوششهای خود جهت تغییر ساختار نهضت غیرمتعهدها کمتر موفق خواهد بود تا در مبارزه خود برای حفظ اصول اساسی این نهضت. دستگاه سست نهادی نهضت غیرمتعهدها اختیارات وسیعی را به رئیس نهضت که در ضمن در رأس دفتر هماهنگی قرار گرفته و بیشتر پیش‌نویسها را تهیه می‌کند و صورت جلسه اجتماعها را آماده کرده، تفویض می‌کند. در سال 1978 یوگسلاوی چند تغییر نهادی به منظور کاهش دادن اختیارات کوبا پیشنهاد کرد که عبارتند از: تعیین روشنتر وظایف رئیس دفتر هماهنگی، توسعه اعضای دفتر هماهنگی برای اینکه مناطق مختلف، نمایندگان بیشتری داشته باشند، کنفرانس سالیانه وزیران امور خارجه که نقش دفتر هماهنگی را کاهش خواهد داد، و شرکت کامل همه اعضای نهضت غیرمتعهدها در اخذ تصمیم (خیلی محرمانه).

نهضت غیرمتعهدها با اجماع آراء تصمیم می‌گیرد، ولی تعریف مبهم این مفهوم با گذشت سالها به رؤسای نیرومند اجازه داده است، علیرغم بی‌میلی بعضی از اعضاء وجود اجماع آراء را اعلام کنند.

یوگسلاوی خواهان تعریف روشنتری از این مفهوم می‌باشد تا کوبا نتواند با توافق اکثریت اقدام کند (خیلی محرمانه).

هرچند اکثریت اعضاء توافق دارند که بعضی تغییرات ضروری است، آنها با نهادی کردن روندهای نهضت غیرمتعهدها مخالفند. بیشتر اعضای نهضت غیرمتعهدها از این بیم دارند که روندهای به روشنی تعریف شده و محدود کننده، سازمانی را که شامل انواع مختلفی از کشورها و نقطه‌نظرهاست فلج خواهد کرد. چیزی که مهمتر است این است که اعضاء نمی‌خواهند روندهایی را نهادی کنند که ممکن است آنها را به رهنمودهای نهضت غیرمتعهدها به هر صورتی که شده، ملزم کند. بعضی از تغییرات ساختاری احتمالاً پذیرفته خواهد شد، ولی اصلاحات جدی کمتر احتمال می‌رود. تاکنون گروه کاری مأمور توصیه تغییرات روندی نتوانسته است پیشنهادهای ضد و نقیض را برای تغییرات با یکدیگر آشتی دهد، بجز آنکه تعداد اعضای دفتر هماهنگی را از 25 کشور به 35 کشور افزایش دهد. (خیلی محرمانه)

مسائل منطقه‌ای

اختلافات دوجانبه بین اعضای نهضت غیرمتعهدها اگر به یکدیگر اضافه شود، موجب تشدید تشنج در میان نهضت غیرمتعهدها می‌شود، ولی اگر به طور انفرادی مورد بحث قرار گیرد تهدیدی برای شکاف در نهضت شمرده نخواهد شد. دسته دیگری از مسائل که بالقوه ممکن است نفاق افکن باشد و شاید باعث ایجاد مخالف‌گوییهایی در اجتماع سران کشورهای غیرمتعهدها شود، شامل کشمکشهای سیاسی و نظامی منطقه‌ای می‌باشد، هرچند شکاف بین رادیکالها و میانه‌روها در داخل نهضت غیرمتعهدها در موضع کشورهای عضو نسبت به مسائل منطقه‌ای نفوذ خواهد داشت. معذالک منافع ژئوپولتیک با اهمیت احتمالاً در شکل دادن روشها مهمتر خواهد بود (طبقه‌بندی نشده). خاورمیانه. انعقاد پیمان صلح بین مصر و اسرائیل مشکل ویژه‌ای برای نهضت غیرمتعهدها ایجاد کرده است. مصر به عنوان یکی از چهار کشور بنیان‌گذار نهضت غیرمتعهدها همواره از یک موضع ممتاز در نهضت برخوردار بوده است.

این موقعیت با پشتیبانی شدید اعضا از کشورهای عربی درگیر شدید اعضا از کشورهای عربی درگیر با اسرائیل کاملاً سازگار بود، ولی این موقعیت اکنون دیگر وجود ندارد (طبقه‌بندی نشده). اندکی پس از موافقتنامه مصر و اسرائیل کشورهای عربی مبارزه‌ای را برای اخراج مصر از نهضت غیرمتعهدها آغاز کردند، ولی هنوز تاکنون چندان موفقیتی به دست نیاورده‌اند. اخیرا در پی یک اجتماع سازمان وحدت آفریقا، کشورهای آفریقایی از سرزنش ابتکار مصر در خاورمیانه خودداری کردند و همچنین از اخراج مصر از سازمان وحدت آفریقا یا نهضت غیرمتعهدها سر باز زدند.

بسیاری از اعضای نهضت غیرمتعهدها از جمله کوبا تمایل مساعدتری نسبت به موضع اعراب دارند، ولی از این نگرانند که اخراج مصر ممکن است یک سابقه خطرناکی برای نهضت به وجود آورد. (طبقه‌بندی نشده).

هنوز روشن نیست که آیا کشورهای عربی همچنان در تقاضای خود برای اخراج مصر از نهضت غیرمتعهدها در اجتماع سران در هاوانا پافشاری خواهند کرد یا خیر. چند عمل در تأیید این نظریه است

که آنها پافشاری نخواهند کرد. اولین عامل مخالفتی است که این پیشنهاد تاکنون با آن مواجه شده است.

عامل دوم این است که عراق در نتیجه آشوبهای سیاسی داخلی که گرفتار شده، ممکن است قادر نباشد شتاب ضد سادات را که در ماه می گذشته در بغداد آغاز شد احیاء کند (خیلی محرمانه).

عدم تمایل ظاهری اعضای نهضت غیرمتعهدها در اخراج مصر بدان معنا نیست که آنها در موضع جانبداری شدید از اعراب در کشمکش و بحران خاورمیانه تغییری داده باشند. این کشورها به طور کلی از انعقاد پیمان صلح مصر با اسرائیل چندان دل خوشی ندارند و همچنان به شدت از حق فلسطینیها در ایجاد کشوری از خود و شناسایی سازمان آزادیبخش فلسطین به عنوان نماینده مشروع فلسطینیها پشتیبانی می‌کنند. نتیجه اجلاس شورای امنیت ملل متحد درباره تجدیدنظر در قطعنامه⁽¹⁾242 به اندازه قابل ملاحظه‌ای لحن بحثهای مربوط به بحران خاورمیانه در هاوانا را تعیین خواهد کرد.

اگر نتیجه نسبت به اعراب نامساعد باشد آنها ممکن است تمایل به محکوم کردن بی‌قید و شرط این موافقتنامه صلح را داشته باشند و سازمان آزادیبخش فلسطین احتمالاً از کنفرانس سران نهضت غیرمتعهدها تقاضا خواهد کرد، که خواستار اجلاسیه ویژه سازمان ملل متحد درباره فلسطین شود. (خیلی محرمانه).

آسیای جنوب شرقی - کشمکش بین کامبوج و ویتنام علاوه بر اینکه دو کشور عضو نهضت غیرمتعهدها را در بر می‌گیرد، به نحو اجتناب‌ناپذیری رقابت چین و شوروی را وارد نهضت غیرمتعهدها می‌کند و اصول عدم تعهد بار دیگر در معرض تهدید قرار می‌گیرد. بسیاری از کشورهای غیرمتعهد هجوم ویتنام به کامبوج جهت برقراری یک دولت طرفدار ویتنام در کامبوج را به عنوان کوششی از سوی شوروی تلقی می‌کنند که از طریق یک کشور دیگر می‌خواهد نفوذ خود را در این منطقه اعمال کند. به طور کلی‌تر آنها این گونه اقدامات را نقض‌کننده اصول عدم مداخله و احترام به مرزهای بین‌المللی که اصول مورد احترام کشورهای عضو نهضت غیرمتعهدها می‌باشند، تلقی می‌کنند. (طبقه‌بندی نشده).

چین و اتحاد شوروی سعی داشتند حمایت کشورهای دوست خود در نهضت غیرمتعهدها را به نفع پل‌پت و هنگ سامرین جلب کنند. هرچند بیشتر اعضای نهضت غیرمتعهدها ترجیح می‌دهند از چنین مجادلاتی برکنار باشند، ولی سنگاپور ممکن است بکوشد درباره این مسئله بحثی در کنفرانس سران به راه بیاندازد.

سنگاپور در اجتماع دفتر هماهنگی در کلمبو (شاید) اجازه نیافت نظر خود را درباره اینکه راه حل مسئله کامبوج باید عبارت از خروج کامل ویتنام‌و به دنبال آن انتخابات آزاد و بدون نظارت باشد، اعلام به دارد.

کشورهای عضو اتحادیه آسیای جنوب شرقی مانند سنگاپور از اقدامات ویتنام در کامبوج ناراضی هستند و هرچند در اجتماع کلمبو مستقیما علیه ویتنام اقدام نکردند، ولی گزارشهایی که اخیرا تهیه شده حاکی از آن است که آنها مایلند این مسئله را در کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در هاوانا مستقیما مورد بررسی قرار دهند. بحثهای مربوط به اوضاع آسیای جنوب شرقی به احتمال در این کنفرانس بسیار پرجوش و خروش خواهد بود، ولی اعضای نهضت غیرمتعهدها ممکن است مسئله اعتبار نماینده کامبوج را در کنفرانس هاوانا برای سومین بار بدین ترتیب حل کنند که یا «فرمول ماپوتو» را به کار بندند که به موجب آن به نماینده جناح پل‌پت اجازه داده می‌شود در کنفرانس شرکت کند، بدون آنکه حق اظهارنظر

داشته باشد، یا اینکه تا روشن شدن اوضاع در کامبوج هیچ کدام از دولتهای کامبوج حق شرکت در کنفرانس سران غیرمتعهدها را نداشته باشد. (طبقه‌بندی نشده).

حل و فصل اختلافات منطقه‌ای - سازش درباره مسئله نمایندگی کامبوج مسئله اساسی را که نتایج تفرقه‌انگیز بحثهای دوجانبه در وحدت غیرمتعهدها است، تحت‌الشعاع قرار نخواهد داد. بنابراین سری‌لانکا پیشنهاد کرده است که در نهضت غیرمتعهدها یک کمیسیون حل اختلافات مرزی تشکیل شود و یوگسلاوی اندیشه ایجاد یک دستگاه در داخل نهضت غیرمتعهدها برای میانجیگری در اختلافات کشورهای عضو را احیا کرده است. گمان نمی‌رود که هیچ کدام از این دو پیشنهاد در کنفرانس هاوانا اکثریت لازم را به دست آورد. زیرا اعضای نهضت غیرمتعهدها نمی‌خواهند شاهد تشکیل نهادی باشند که به موجب آن اجازه داده شود کشورهای غیرمنطقه‌ای اجازه داشته باشند در اختلافات منطقه‌ای داوری کنند. (طبقه‌بندی نشده).

سایر مسائل منطقه‌ای - در کنفرانس سران نهضت غیرمتعهدها درباره مسائل سیاسی دیگر که مورد علاقه ایالات متحده است، موضع سختی گرفته خواهد شد. این مسائل همه ماهیت ضداستعماری دارند و عبارتند از پورتوریکو، کانال پاناما، پایگاههای نظامی خارجی (به ویژه دیه‌گو گارسیا، پورتوریکو و گوانتانامو) و محاصره اقتصادی کوبا از سوی ایالات متحده. هرچند نهضت کشورهای غیرمتعهد درباره این مسائل موضوع ضداستعماری خواهند داشت ولی این مسائل فقط مورد علاقه چند عضو این نهضت به ویژه کوبا می‌باشند. (طبقه‌بندی نشده).

مسائل اقتصادی

کشورهای روبه رشد در حال حاضر از نتایج پنجمین سازمان ملل متحد درباره بازرگانی و عمران ناراضی بوده، بر سر مسئله انرژی دچار تفرقه شده و درباره مشی آینده مذاکرات اقتصادی کشورهای رو به رشد دچار سردرگمی شده‌اند. بنابراین چند کشور عضو نهضت غیرمتعهدها امیدوارند که کنفرانس سران این نهضت مسائل اقتصادی را در کانون توجه خود قرار دهد، تا تقاضای کشورهای کم‌رشد مجددا شناخته شود و همبستگی کشورهای کم‌رشد درباره مسائل اقتصادی مجددا برقرار گردد، و اولویت نهضت غیرمتعهدها بر گروه 77 به عنوان سخنگوی برجسته کشورهای رو به رشد درباره مسائل اقتصادی بار دیگر مسجل شود (طبقه بندی نشده).

در اعلامیه‌ای که از طرف کوبا درباره پایان کنفرانس سران تهیه شده، کوششهایی برای پاسخگویی به این نگرانیها به عمل آمده و تقاضای شدیدتری برای کمک اقتصادی به کشورهای کم‌رشد و انگشت‌گذاری بر اقتصادهای بازار کشورهای رشد یافته (یعنی غربی) به عنوان علت‌العلل مشکلات اقتصادی کشورهای کم‌رشد به عمل آمده است. به این ترتیب کشورهای بلوک شوروی و همچنین کشورهای صادرکننده نفت از داشتن مسؤلیت در شوراهای اقتصادی کشورهای کم‌رشد معاف شده‌اند.

(خیلی محرمانه).

اعضای نهضت غیرمتعهدها به علت سرخوردگیشان از پنجمین کنفرانس ملل متحد برای بازرگانی و عمران، متمایل شده‌اند تا از یک اعلامیه‌ای با جمله‌بندیهای شدیداللحن اقتصادی جانبداری کنند، ولی لحن پر سر و صدای ضدغربی پیش‌نویس تهیه شده به وسیله کوبا، برای بسیاری از آنها زننده است.

بنابراین ما انتظار داریم که بخش اقتصادی این اعلامیه مجددا بازنویسی شود و کوبا راضی شود تا لحن ملایمتری در آن پیش گرفته شود. (خیلی محرمانه).

هر چند در متن تهیه شده از سوی کوبا تضاد منافع بر سر انرژی باعث جدایی بین کشورهای کم‌رشد واردکننده و صادرکننده انرژی شده است، سایر اعضای نهضت غیرمتعهدها می‌کوشند این مسئله را مستقیما مورد بررسی قرار دهند. الجزایر که تا اندازه‌ای تحت فشار واردکنندگان نفت قرار گرفته است در اجتماع کلمبو دور جدیدی از مذاکرات را مشابه کنفرانس پاریس درباره همکاری اقتصادی بین‌المللی است، پیشنهاد کرد که در این کنفرانس مسئله انرژی در چهارچوب وسیعتری از سایر مذاکرات اقتصادی مورد بحث قرار گیرد. معذالک تریبون تبلیغاتی که از سوی الجزایر پیشنهاد شده است، برخلاف کنفرانس پاریس درباره همکاری اقتصادی بین‌المللی جزئی از نظام سازمان ملل متحد خواهد بود و همه کشورهای عضو این سازمان برای عضویت در آن آزاد خواهند بود (خیلی محرمانه).

پیشنهاد الجزایر احتمالاً از سوی یک گروه مشورتی کارشناسان از حدود دوازده کشور غیرمتعهد در یک اجتماع قبل از کنفرانس سران در روزهای 22 و 23 اوت در گویانا مورد بحث قرار خواهد گرفت.

کارشناسان همچنین پیشنهادهای مختلفی را برای وارد کردن اوپک به اجرای روندهایی برای بهبود موازنه پرداختهای کشورهای کم رشد واردکننده نفت درنظر خواهند گرفت (طبقه‌بندی نشده).

هر پیشنهادی که در اجتماع کارشناسان در گویانا مورد توافق قرار گیرد، رسما به کنفرانس سران کشورها غیرمتعهد ارائه خواهد شد. اگر کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد این پیشنهاد را تصویب کند آنگاه این پیشنهادها به گروه 77 احاله خواهد شد تا بعد از تصویب به شکل قطعنامه‌ای به مجمع عمومی ملل متحد تسلیم شود. در این موقع شایسته توجه است که پیش‌نویس کوبا، نهضت کشورهای غیرمتعهد را به عنوان تریبون تبلیغاتی مرکزی برای تهیه و تصویب تصمیمات سیاسی کشورهای روبه رشد «و گروه 77 به عنوان» یک ابزار پر ارزش جهت هماهنگی و اجرای چنین تصمیمات سیاسی «توصیف کرده است.

(طبقه‌بندی نشده).

نتیجه‌گیریها

نتیجه کنفرانس سران در هاوانا باید جهت حرکت نهضت کشورهای غیرمتعهد در دوره سه ساله ریاست کوبا روشن سازد. کوبا به روشنی میل دارد، از ابتدا کنفرانس سران نهضت کشورهای غیرمتعهد را به فعالیت بیشتر در امور بین‌المللی و یکسان شدن و طرفداری آشکار و مکرر از سیاست شوروی رهبری کند. ولی پاسخ اولیه کشورهای عضو نهضت غیرمتعهدها به متن اعلامیه‌ای که از طرف کوبا تهیه و توزیع شده است، نشان می‌دهد که کنفرانس هاوانا در بهترین صورت آن می‌تواند تنها پیشرفتهای محدودی در جهت این هدفها داشته باشد. (طبقه‌بندی نشده).

هر چند موضوع کوبا به عنوان رئیس نهضت کشورهای غیرمتعهد این کشور را در یک موقعیت ممتازی برای پیشبرد هدفهای خویش در این نهضت قرار می‌دهد، ولی این امتیاز به اندازه‌ای نیست تا کشور بر فشار ناشی از موضع عدم تعهد بیشتر کشورهای عضو و اختلافات آنها بر سر مسائل ویژه غلبه کند. علاوه بر این هدفهای ضد و نقیض خود کوبا برای پیشبرد منافع شوروی در نهضت کشورهای غیرمتعهد، در عین بهره‌برداری از این نهضت به عنوان یک تریبون تبلیغاتی جهت تعقیب هدفهای خود یک

فشار اضافی است. (طبقه‌بندی نشده).

موضع ضد استعماری نهضت کشورهای غیرمتعهد بدین معناست که بسیاری از اعلامیه‌های آن به طور اجتناب‌ناپذیری یک لحن ضد غربی دارد. ولی تعداد بسیار کمی از کشورهای عضو این نهضت حاضرند اجازه دهند که نهضت به صورت یک تریبون تبلیغاتی منحصرا ضد غربی یا حتی ضد آمریکایی درآید. و همچنین نمی‌خواهند این نهضت به یک سازمان طرفدار شوروی تبدیل گردد. (طبقه‌بندی نشده).

عدم تعهد در امور جهانی که از سوی اکثریت نهضت کشورهای غیرمتعهد پیش گرفته شده است دارای یک بعد منفی و همچنین یک بعد مثبت است. نهضت کشورهای غیرمتعهد به جای کوشش به میانجیگری در اختلافهایی که ابرقدرتها در آن درگیرند، مثل اختلافهای بین ویتنام و کامبوج می‌کوشد تا از هرگونه درگیری در این اختلافات اجتناب کند. این تمایل، نهضت کشورهای غیرمتعهد را برای اینکه یک نیروی مهمی در امور سیاسی و نظامی بین‌المللی بشود حتی تحت رهبری فعالانه‌ای مانند کوبا دشوار می‌سازد.

(طبقه‌بندی نشده).

توانایی نهضت کشورهای غیرمتعهد به اقدام در صحنه جهانی در نتیجه تنوع وسیع منافع اعضای آن کاهش می‌یابد. با آگاهی از تضاد منافع خود اعضای نهضت کشورهای غیرمتعهد به طور مداوم در مقابل ایجاد هرگونه نهاد نیرومندی که ممکن است به نهضت امکان دهد تا مافوق این اختلافات قرار گیرد، مقاومت می‌کنند. بنابراین حالا هم نهضت کشورهای غیرمتعهد مانند گذشته نخواهد توانست در قبال تضادهای سیاسی منطقه‌ای مربوط به اعضا موضعی خاص اتخاذ نماید. همچنین کمتر احتمال می‌رود که این نهضت بتواند اولویت خود را بر گروه 77 به عنوان سخنگوی منافع کشورهای کم رشد کشورهای غیرمتعهد همچنین کمتر احتمال می‌رود که این نهضت بتواند اولویت خود را بر گروه 77 به عنوان سخنگوی منافع کشورهای کم رشد در مذاکرات چند جانبه دوباره به دست آورد. (طبقه‌بندی نشده).

کوبا به عنوان رئیس این نهضت احتمالاً خواهد توانست فشار خود را بر ایالات متحده درباره سه مسئله اساسی که قبلاً در نهضت کشورهای غیرمتعهد به پیش برده است و کشورهای دیگر عضو درباره آن نظر شدیدی ندارند، بیفزاید. این سه مسئله عبارتند از پایان دادن به محاصره اقتصادی؛ بازپس گرفتن پایگاه دریایی گوانتانامو؛ و استقلال پورتوریکو. کوبا همچنین از نهضت کشورهای غیرمتعهد برای افزایش نقش خود (به طور کلی) در سازمانهای بین‌المللی از جمله کوشش در به دست آوردن یک کرسی در شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین مبارزه تبلیغاتی برای اینکه میزبان اجتماع آینده کنفرانس ملل متحد برای بازرگانی و عمران در سال 1982 یا 1983 بشود، افزایش خواهد داد. ولی کوبا شاید نتواند نهضت کشورهای غیرمتعهد را به نحو محسوسی بیشتر در جهت یک موضع ضد آمریکایی و طرفدار شوروی رهبری کند. هرگونه کوششی در این زمینه خطر شکاف در نهضت را به دنبال خواهد داشت و کوبا بیشتر میل دارد، نهضت کشورهای غیرمتعهد را رهبری کند، تا اینکه این نهضت منعکس کننده تمایلات ایدئولوژیک کوبا باشد. (خیلی محرمانه).

کوبا و کنفرانس سران کشورهای نهضت غیرمتعهد

زمینه

کمتر مسائلی توجه فیدل کاسترو را به اندازه نقش کوبا در میان کشورهای کم رشد جهان تا این اندازه

به خود معطوف داشته است. از همان سالهای اولیه 1959 یعنی زمانی که کوبا سعی داشت برای اجتناب از سلطه هر کدام از دو ابرقدرت جلب حمایت نماید. کاسترو علاقه شدیدی به متحد کردن کشورهای «ندار» داشت تا این کشورها بتوانند با تقاضاهای خود کشورهای «دارا» را تحت فشار قرار دهند. کوبا با جهشی از فرصت استفاده کرد و از اعضای مؤسس نهضت کشورهای غیرمتعهد گردید. ولی کاسترو شخصا تصمیم نداشت که کوبا نقش بزرگی در نهضت غیرمتعهدها داشته باشد، تا اینکه در سال 1973 در آخرین لحظات تصمیم گرفت در رأس هیئت نمایندگی کوبا در کنفرانس کشورهای غیرمتعهد در الجزیره شرکت کند.

تصمیم او برای توسعه فعالیتهای کوبا در جهان سوم در آن دوران به خصوص تا اندازه‌ای ناشی از این تمایل فیدل کاسترو بود که می‌خواست اختیارات خود را در سر و کار داشتن با شورویها که در سال قبل به نحو قابل ملاحظه‌ای در امور داخلی کوبا نفوذ کرده بودند، افزایش دهد. (طبقه‌بندی نشده).

در الجزیره کاسترو در پی آن بود که بر تردیدهای شوروی درباره وظیفه جدید کوبا با تمجید علنی فراوان از اتحاد جماهیر شوروی و عنوان کردن اتحاد طبیعی بین کوبا و دیگر کشورهای کمونیستی با دیگر کشورهای جهان سوم، غلبه کند. معذالک ابراز احساسات و گرمگیری کاسترو چنان بیش از حد بود که قذافی رهبر لیبی در جریان نطق او از سالن خارج شد و پرنس‌سیها نوک از کامبوج نطق وی را در وسط جمله قطع کرد. بر اثر قطع شدن موقتی برق نطق کاسترو نیز ناتمام ماند و سالن کنفرانس تاریک شد و در همین اوضاع و احوال اشخاصی که با خونسردی با اوضاع مقابله می‌کردند توانستند، نظم را برقرار کنند، ولی کاسترو ناگزیر شد بقیه اقامت خود را در الجزیره به ترمیم موقعیت خویش بپردازد و برای اینکه هیئتهای نمایندگی کشورهای عرب را آرامتر کند روابط خود را با اسرائیل چنان ناگهانی قطع کرد که وزارت امور خارجه کوبا از این تصمیم تنها پس از اینکه سفیر اسرائیل در هاوانا این مطلب را به آنها اطلاع داد، در جریان ماجرا قرار گرفت. این امر به اضافه کوششهای هواری بومدین رئیس جمهوری الجزایر برای ترمیم اهانتهای وارده به اشخاص، به زحمت توانست از پایان فلاکت‌بار عملکرد کاسترو جلوگیری کند (سری غیرقابل رؤیت برای بیگانگان).

کاسترو با استفاده از تجربه‌ای که در الجزیره به دست آورد و در حالی که نگران بود از اینکه حضور او ممکن است باعث ابراز انتقاداتی درباره نقش جدید نظامی کوبا در آفریقا شود، در سال 1976 تصمیم گرفت در پنجمین کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد در کلمبو شرکت نکند. در عوض کارلوس رافائیل رودریگرز کارشناس عالیرتبه امور خارجی در رأس نمایندگی هیئت کوبا قرار گرفت و توانست از هرگونه محکوم کردن رسمی میلیتاریسم کوبا جلوگیری کند و موفق شد هاوانا را به عنوان محل تشکیل ششمین کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد مورد تصویب قرار دهد. (طبقه‌بندی نشده).

تدارکات کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد

کاسترو برای موفقیت ششمین کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد چنان اولویتی قائل شده بود که مقامات رسمی کوبا برای تدارک آن دست به افراط‌کاری زده بودند. هزینه ساختمان یک کاخ کنگره به طور ویژه برای این کنفرانس 23 میلیون پزوس (پول کوبا - م) تمام شد و این مبلغ چنان زیاد بود که غرولند مردم در کوبا درباره افراط‌کاری با توجه به وضع دشوار داخلی بالا گرفت. به دنبال آن در سال 1978 سیلی از فرستادگان کوبا از کارمندان وزارت امور خارجه گرفته تا سفیران و بعدا وزیر و سرانجام نائب

رئیس جمهور عملاً به تمام کشورهای غیرمتعهد فرستاده شدند، تا از نظر کشورها با اطلاع شده و سیاستها و اقدامات آنها را با کوبا توضیح دهند و دعوتنامه‌های رسمی و اسناد پیش‌نویس شده تسلیم کنند و خطوط ارتباطات راحتی با کشورهایی که انتظار می‌رفت نسبت به موضع کوبا روش خصمانه داشته باشند، بازنگهدارند (سری - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان).

سیل اطلاعات سرازیر شده به سوی هاوانا آنقدر عظیم بوده که رهبری کوبا درباره همه مسائلی که می‌تواند در ماه سپتامبر مشکلاتی به وجود آورد و نیز درباره مواضع اولویتهای هیئتهای نمایندگی درباره همه مسائل در دقیقی کسب کرده است. عده‌ای از حکومتها متحمل زحمت شده و نگرانی خود را درباره مقاصد کوبا و به ویژه آمادگی کوبا برای خدمت به عنوان یک عامل نفوذ شوروی در نهضت کشورهای غیرمتعهد برای مقامات کوبا توضیح دادند. بسیاری از آنها به وضوح نگرانی خود را از اینکه رهبری نهضت غیرمتعهدها از طرف کوبا ممکن است، اثر تفرقه‌اندازی در این نهضت داشته باشد، به طور علنی ابراز داشتند. شاید در تاریخ هیجده ساله موجودیت این نهضت هیچ کدام از کشورهای میزبان کنفرانس ریاست کشورهای غیرمتعهد تا این اندازه با اضطراب و شک و تردید از سوی این همه کشور مواجه نبوده و این پیام به گوش دستگاه رهبری کوبا رسیده است. اگر کاسترو مانند ماجرای سال 1973 مرتکب خطاهای دیپلماتیک شود نمی‌تواند مدعی آن باشد که اطلاعات کافی نداشته است و از سوی دیگر اگر کاسترو بر روی خط مشی خاصی در جهت مخالف احساسات حاکم اعمال فشار کند، باید تصور کرد که او بر اساس یک خطر حساب شده اقدامی کند و اقدام او بر اثر بی‌اطلاعی نیست (سری - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان).

موضع کوبا

کاسترو می‌داند که مبارزه‌جویی اعراب رادیکال در قبال تداوم عضویت مداوم مصر یک خطر شدید احتمالی برای کوبا به شمار می‌رود. کاسترو می‌داند که اکثریت کشورهای غیرمتعهد با اخراج مصر از این نهضت مخالفت خواهند کرد، ولی او از ماهها قبل متعهد شد که از رادیکالها پشتیبانی کند زیرا کوبا به پشتیبانی مالی دوجانبه آنها (که در دو سال گذشته به نحو حادی بالا رفته است) نیاز دارد. او بدون شک انتظار دارد که تا زمانی که کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد افتتاح می‌شود شواهدی به اندازه کافی جمع خواهد کرد تا درباره بیهوده بودن فشار برای دادن رأی علیه مصر آنها را متقاعد سازد و به جای آن درباره محکوم کردن مصر و اسرائیل و پیمانهای کمپ دیوید آنها را متقاعد سازد. اگر کشورهای عربی با او کنار بیایند او مناسبات دوجانبه خود را با آنها حفظ خواهد کرد و از درگیر شدن در مسئله‌ای که چندان نفعی برای کوبا ندارد، اجتناب خواهد کرد. او همچنین از لحاظ اقدام بر اساس مسئولیت برای ایجاد سازش هنگام مواجهه با یک مسئله خطرناک و تفرقه‌انداز کسب حیثیت و اعتبار خواهد کرد. معذالک اگر کشورهای رادیکال عرب درباره اخراج مصر پافشاری کنند، کوبا خود را در یک وضع ناهنجاری که وحدت کشورهای غیرمتعهد را به مخاطره می‌اندازد خواهد یافت و اگر کوبا ناگزیر شود یکی از دو راه انتخاب کند، کاسترو احتمالاً به پشتیبانی از رادیکالها در مقابل اکثریت تصمیم خواهد گرفت (سری - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان).

کاسترو احتمالاً همچنین انتظار دارد درباره مسئله نمایندگی کامبوج از طریق یک نوع مانور مربوط به

روندها زرنگی به خرج دهد. در صورتی که نتواند تصمیم قطعی به نفع رژیم کامبوج پشتیبانی شده از سوی ویتنام به دست آورد، انتظار خواهد داشت که نتیجتا حوادث خارجی مسئله را از وضع حاد خود خارج سازند. او از رژیم کامبوج که توسط ویتنام تحمیل شده است شدیدا پشتیبانی می‌کند و از قرار معلوم یقین دارد که زمانه، اعتبار ادعای گروه پل پت را نسبت به مشروعیت خود کاهش خواهد داد. به همین ترتیب کاسترو احتمالاً درباره صحرای باختری با احتیاط بسیار رفتار خواهد کرد، تا مبادا الجزایر و سایر کشورهای رادیکال عرب را از خود بیگانه کند و یا اینکه برعکس به پیوندهای آسیب دیده خود با مراکش و به طور غیرمستقیم پیوندهای مراکش را با مسکو از طریق انتخاب جانبداری از جبهه پولیساریو یا خلاف آن زیان برساند. اعتقادات انقلابی او وی را وادار خواهد کرد که اگر ناگزیر به انتخاب شد از جبهه پولیساریو پشتیبانی کند، ولی او احتمالاً برای جلوگیری از اینکه مسئله به این مرحله برسد به طرق دیپلماتیک متوسل خواهد شد (طبقه‌بندی نشده).

کاسترو به احتمال قوی شوروی را دارای ماهیت خیراندیشانه توصیف خواهد کرد و مدعی خواهد شد که اتحاد جماهیر شوروی سنگر اصلی جهان در مقابل امپریالیسم» است، ولی برخلاف سال 1973 او در راه قبولاندن این خط مشی در برابر اکثریت سران کشورهای غیرمتعهد مبارزه نخواهد کرد. در عین حال این بدان معنا نیست که هاوانا مفهوم «اتحاد طبیعی» را رها کرده است، بلکه تنها این معنا را دارد که ترتیب اولویت آن را مشخص کرده است. اولویت اول این است که اعتماد اکثریت کشورهای عضو غیرمتعهدها را به دست آورد. کاسترو به اندازه کافی پس از کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد فرصت خواهد داشت، تا در راه جلب پشتیبانی از نقطه‌نظرهای خود از سوی این کشورها تلاش کند. (طبقه‌بندی نشده).

حفظ نفوذ کوبا

رژیم کاسترو به کمکهای غیرنظامی که به بیش از بیست کشور جهان سوم می‌دهد افتخار می‌کند، ولی دلیل و منطق این برنامه‌های کمکی بیشتر مبتنی بر جنبه‌های عملی است تا غرور ملی یا عوامل اخلاقی.

کوباییها هیئتهای کمک‌رسانی خود را در بسیاری از موارد برای محبوب‌القلوب کردن خود نزد کشورهای دوست و توسعه نفوذ کوبا در کشورهای دریافت کننده کمک به کار می‌برند. رژیم کاسترو با اعزام هزاران کوبایی به کشورهای دیگر در پاسخ به تقاضای آنها برای کمک همچنین انتظار دارد ذخیره بزرگی از دیون سیاسی فراهم کند و این امر در مشورتهایی که در کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد صورت می‌گیرد می‌تواند سودمند واقع شود (طبقه‌بندی نشده).

نشانه‌هایی در دست است که هاوانا در واقع قصد دارد مدیون بودن کشورهای دریافت‌کننده کمک را یادآوری کند. از آغاز سال جاری گروههایی از فیلمبرداران وابسته به کمیسیونی که برنامه‌های کمکهای خارجی کوبا را اداره می‌کند به کشورهای متعددی سفر کرده و از تلاشهای تیمهای پزشکی و گروههای ساختمانی و مشاوران کشاورزی و ماهیگیری و آموزگاران و سایر کارشناسان غیرنظامی کوبایی فیلمبرداری می‌کنند. اگر این فیلمها برای تبلیغات عمومی بود به احتمال بسیار قوی از سوی گروههایی از سایر نهادهای حکومتی تهیه می‌شد. مقالات متعددی در تمجید از کوششهای همکاریهای بین‌المللی کوبا در نشریات کوبا درج شده و طی آن اعتقاد کوبا را درباره اینکه جنبه بشر دوستانه کار حدود یازده هزار شهروند کوبایی که در کشورهای بیگانه خدمت می‌کنند می‌تواند به نحو مؤثری برای خنثی کردن اثرات

منفی 35 هزار نظامی کوبایی یا بیشتر که در کشورهای بیگانه مستقر هستند، به کار رود. علاوه بر این یک نشریه ماهانه جهان سوم که به سه زبان در شهر مکزیکو پایتخت مکزیک از سوی یک سازمان وابسته به جبهه کوبا منتشر می‌شود، تقریبا نیمی از شماره ماه مارس خود را به یک سلسله از مقالات بسیار مساعد درباره برنامه‌های کمکی کوبا و شهروندان این کشور در آفریقا و خاورمیانه اختصاص داده است (سری - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان).

نشانه‌ها همچنین دلالت بر آن دارد که کاسترو توجه مخصوصی نسبت به این مطلب دارد که رسانه‌های گروهی جریان کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد را بیش از هر کنفرانس مشابه قبلی بپوشانند.

کارمندان ارتباطی کوبا برای ترتیب دادن این پوشش رسانه‌های گروهی به کشورهای خارج فرستاده شده‌اند و تأسیسات جدیدی در داخل برای تضمین مخابرات رادیویی، تلویزیونی، تلفنی و مطبوعاتی ساخته می‌شود. کاسترو بدون شک آگاه است که با استفاده از تأسیسات ارتباطاتی درست، کنفرانس سران را از وسیعترین تعداد مخاطبان برخوردار خواهد کرد و بدین ترتیب مهمترین فرصتهای او برای پیشبرد هدفهای سیاست خارجی کوبا فراهم خواهد شد. کاسترو خواهد کوشید نطقهای خود را در ساعات بامدادی ایراد کند تا بدین ترتیب در کشورهای اروپایی و آفریقایی و خاورمیانه جریان ساعتهای استماع در بعد از ظهرها و شب هنگام به طور زنده پخش شود. کاسترو که می‌کوشد توجه تعداد وسیعی از مخاطبان را در جهان به سوی نطقهای خود جلب کند، در نطقهای خود از موضعگیری به نفع یا علیه مسائل حساس مربوط به کشورهای غیرمتعهد خودداری خواهد کرد. و بیشتر بر روی مسائل «بی خطر» از قبیل محکوم کردن اسرائیل و آفریقای جنوبی و ایالات متحده تکیه خواهد کرد، با این اعتقاد که گرایش ضداستعماری، بیشتر مخاطبان او را نسبت به استدلالهای او علیه «محاصره» اقتصادی آمریکا و پایگاه دریایی گوانتانامو و وضع کنونی پورتوریکو متمایل خواهد کرد (سری - غیرقابل رؤیت برای بیگانگان).

تأیید مقاصد کوبا برای اینکه راه خطا در پیش نگیرد و در کنفرانس سران از خطر قطبی شدن نهضت اجتناب کند، احتمالاً ابتدا در مذاکرات قبل از کنفرانس سران درباره پیش‌نویس، متن اعلامیه آشکار خواهد شد. هاوانا اخیرا یک پیش‌نویس بسیار شدیداللحن را بین نمایندگان توزیع کرد و اعلام کرد که قطعا این پیش‌نویس در معرض تجدیدنظر قرار خواهد گرفت. کوبا با مذاکره درباره لحن ملایمتر نسبت به مسائل حساس و امیدوار است که از خود چهره‌ای منطقی و مسؤلانه‌تر ایجاد کند و منتقدان را خلع سلاح نماید. کاسترو آنگاه می‌تواند درباره لحن شدیدتری نسبت به مسائلی که کمتر حساس هستند از قبیل امپریالیسم و استعمار و ایالات متحده پافشاری کند. آنگاه کوبا بیانیه‌ای در دست خواهد داشت که به نحو آشکارا از پشتیبانی قسمت اعظم جمعیت جهان برخوردار است و توانست این بیانیه را در سایر تریبونهای تبلیغاتی بین‌المللی برای کاستن نفوذ ایالات متحده به کار برد. (طبقه‌بندی نشده).

پس از کنفرانس هاوانا

فیدل کاسترو بر این عقیده نیست که کنفرانس موفقت‌آمیز سران کشورهای غیرمتعهد به خودی خود یک هدف است، در عوض او معتقد است که این کنفرانس در درجه اول وسیله‌ای برای اعمال نفوذ و ایجاد وزنه علیه ایالات متحده برای حل بعضی از مسائل اساسی است، که برای کوبا در درجه اول اهمیت قرار گرفته است. او شاهد آن بوده است که ایالات متحده با کشور پرو درباره داراییهای ملی شده مذاکره نموده

و با پاناما نیز برای بازگشت دادن کانال پاناما به کنترل حکومت پاناما مذاکره کرده است. این واقعیات کاسترو را بر آن داشته است که معتقد باشد که واشنگتن اگر در معرض فشار افکار عمومی جهان قرار بگیرد، ترجیح خواهد داد به جای نشان دادن عکس‌العمل نظامی وارد مذاکره شود. کاسترو با خوشبینی معتقد است که اگر این گرایش ایالات متحده به نحو شایسته‌ای بهره‌برداری کند به موقع سود شاهد خاتمه یافتن «محاصره اقتصادی و بازپس گرفتن پایگاه دریایی گوانتانامو به وسیله کوبا خواهد بود. کاسترو ممکن است حتی معتقد باشد که می‌تواند زمینه استقلال پورتوریکو را فراهم آورد، و این عمل سرمایه‌گذاری منابع ناچیز کوبا در سازمانهایی نظیر نهضت کشورهای غیرمتعهد و سازمان ملل متحد توجیه می‌کند. بنابراین یک نهضت نیرومند و متحد کشورهای غیرمتعهد به نفع کاستروست و او از اقداماتی که منجر به قطبی شدن نهضت کشورهای غیرمتعهد بشود، پرهیز خواهد کرد. معذالک او کنترل کامل حوادث را در دست نخواهد داشت و اگر بعضی از هیئتهای نمایندگی با نفوذ درباره مواضع افراطی موضع آشتی‌ناپذیر اتخاذ کنند، او ممکن است علیرغم بهترین کوششهای خود در پرهیز از برخورد،وحدت این نهضت را در خطر ببیند.

از سوی دیگر اگر کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد با موفقیت انجام یابد، اعتقاد او درباره اینکه در صحنه بین‌المللی باید سرمایه‌گذاری بیشتری کرد تقویت خواهد شد و این امر بیش از مسائل داخلی قسمت اعظم توجه او را به خود معطوف خواهد کرد (طبقه‌بندی نشده).

ضمیمه ب

یوگسلاوی و کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد

اعتماد و نگرانی

بلگراد اعتماد دارد که در اجلاس غیرمتعهدها در هاوانا می‌تواند تلاش کوبا را در نزدیک ساختن نهضت غیرمتعهد ها به شوروی، با موفقیت خنثی سازد، معذالک در دراز مدت، یوگسلاوی چندان دلگرم نیست که نهضت کشورهای غیرمتعهد تحت رهبری تشریفاتی کوبا تا سال 1982 بتواند به عنوان یک نیروی مستقل و غیر بلوکه باقی بماند. تیتو رئیس جمهوری یوگسلاوی که تنها بنیان‌گذار بازمانده نهضت کشورهای غیرمتعهد است، به کرات چه علنا و چه به طور خصوصی علیه کوششهایی که برای دستکاری در این نهضت و ایجاد تفرقه در آن می‌شود هشدار داده است. (سری).

یوگسلاوها در تدارک اجتماع سران کشورهای غیرمتعهد در هاوانا در 18 ماه اخیر درباره مخاطرات کوششهای الهام شده از جانب شوروی برای کشاندن اعضای رادیکالتر این نهضت به همکاری نزدیکتر و سوق دادن نهضت به سوی یکسان شدن هدفها با سیاستهای مسکو آگاهتر شده‌اند. علاوه بر این فعالیتهای کوبا در آفریقا و هجوم ویتنام به کامبوج با پشتیبانی شوروی خشم یوگسلاوی را درباره مقاصد اتحاد جماهیر شوروی نسبت به جهان سوم افزایش داده است (سری).

بلگراد ضمن نگاه به سوی کنفرانس سران و مهمتر از آن به سوی دوران بعد از آنکه کاسترو رئیس جمهور کوبا ریاست نهضت کشورهای غیرمتعهد را به عهده بگیرد، از این نگران است که تمایل نسبت به شوروی در این نهضت ممکن است قویتر شود و باعث ایجاد شکاف در این نهضت گردیده. یوگسلاوی را از قسمت اعظم کشورهای غیرمتعهد دورتر کند. بلگراد به طور اخص از این نگران است که کاسترو به عنوان

سخنگوی این نهضت ممکن است، سیاستهایی را به نام نهضت کشورهای غیرمتعهد اتخاذ کند و باعث کاهش استقلال این نهضت شده و با سیاست خارجی یوگسلاوی تضاد مستقیم داشته باشد، مگر اینکه در کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد اقدامات کاسترو مهار شود. (سری).

بلگراد همچنین وحدت متزلزل نهضت کشورهای غیرمتعهد را در نتیجه کشمکشهای منطقه‌ای در معرض خطر تلقی می‌کند. مثلاً کوششهای کشورهای عربی رادیکالتر برای اخراج مصر به دنبال امضای پیمان صلح با اسرائیل لااقل به عنوان یک نیروی تفرقه‌انداز در کنفرانس سران به شمار خواهد آمد. فقدان هرگونه مسئله منحصر به فرد و مشخص بین‌المللی که کنفرانس سران توجه خود را به آن معطوف دارد، به ایجاد تفرقه در میان نهضت در جهت خط مشی‌های منطقه‌ای کمک خواهد کرد. (سری).

ارتباط شوروی

نقش یوگسلاوی در نهضت کشورهای غیرمتعهد همواره یک عامل ناراحت‌کننده در مناسبات بین یوگسلاوی و شوروی بوده است. سیاست غیرمتعهد یوگسلاوی بلگراد را قادر ساخت که از انزوای دیپلماتیک واقعی در اوائل سالهای 1950 به دنبال قطع روابط بین تیتو و استالین خارج شود. از آن زمان به بعد اعتبار و حیثیت تیتو به عنوان یک رهبر مهم نهضت کشورهای غیرمتعهد همواره رو به رشد بوده است. و نفوذ بین‌المللی یوگسلاوی نیز افزایش یافته است. استوارنامه‌های یوگسلاوی در نهضت کشورهای غیرمتعهد یک عامل مهم خنثی‌کننده کوششهای شوروی برای تحت فشار قرار دادن این کشور به بازگشت به مدار شوروی به حساب آمده است. (سری).

شورویها نیک آگاهند که یوگسلاوی به عنوان یک کشور متوسط که با موفقیت در مقابل یک ابرقدرت قد علم کرده است، برای کشورهای رو به رشد جذابیت ویژه‌ای دارد. علاوه بر این شورویها قبول دارند که سوسیالیزم از نوع یوگسلاوی مفهوم مردمی‌تری در بیشتر کشورهای جهان سوم نسبت به مدل سوسیالیزم شوروی دارد. بنابراین جای شگفتی نیست، اگر کرملین فعالیتهای یوگسلاوی را در نهضت کشورهای غیرمتعهد به عنوان عامل بازدارنده نفوذ شوروی در جهان سوم تلقی کند. (سری).

تاکتیک و استراتژی

در حالی که رهبری یوگسلاوی به یک دوران انتقالی نزدیک می‌شود، یوگسلاوی ادامه نهضت حقیقتا مستقل کشورهای غیرمتعهد را برای منافع و هدفهای خویش و آن را برای بقای یوگسلاوی به عنوان یک کشور مستقل فوق‌العاده حساس، حیاتی تلقی می‌کند. تیتو مبارزه برای حفظ اصول اساسی و نقش عدم تعهد را رهبری کرده است. گزارشهایی وجود دارد که تیتو قصد دارد چند روز قبل از افتتاح کنفرانس سران وارد هاوانا شود تا بکوشد کاسترو را شخصا تحت نفوذ خویش قرار دهد و برای تغییرات اساسی در اعلامیه کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد کار کند. (سری).

دیپلماتهای یوگسلاوی همچنین فعالیتهای دامنه‌داری را در بیشتر پایتختهای کشورهای غیرمتعهد و سازمان ملل متحد آغاز کرده‌اند، تا یقین حاصل کنند که کنفرانس سران از سیاستهای باب طبع یوگسلاوی پیروی می‌کند و برای پشتیبانی از این کوشش تمام مرخصیها معلق شده است و کارمندان دیپلماتیک یوگسلاوی دستور گرفته‌اند درباره نظرهای خود در کشورهای غیرمتعهد پافشاری کنند. (خیلی محرمانه

بلگراد همچنین رهبری کوششهایی را برای کم کردن قدرت کوبا به عنوان رئیس نهضت کشورهای غیرمتعهد به دست گرفته است. یوگسلاوی‌ها قصد دارند از طریق ایجاد تغییراتی در فرایند تصمیم‌گیری نهضت و همچنین از طریق حمایت برای سایر تغییرات نهادی در داخل نهضت کشورهای غیرمتعهد به هدفهای خود برسند. تاکتیکهای بلگراد از این قرار است:

یوگسلاوی احتمالاً برای اینکه حداقل شاهد تأیید قاطع اصول نهضت کشورهای غیرمتعهد در هاوانا باشد در پی جمع‌آوری پشتیبانی کشورهای دیگر خواهد شد. حتی نشانه‌هایی در دست است که برای انتخاب نایبهای منطقه‌ای ریاست نهضت پشتیبانی فزاینده‌ای موجود است. اما درباره مسائل تفرقه‌انداز مانند کوششهای کشورهای عربی برای اخراج مصر از این نهضت، یوگسلاوها از لحاظ مخالفت با اقداماتی که برای اخراج یکی از اعضاء به عمل می‌آید شهرت دارند، ولی ممکن است که این پشتیبانی از استوارنامه‌های عدم تعهد مصر را به آفریقاییها واگذار کنند، چنان که در کنفرانس وزرای امور خارجه کشورهای غیرمتعهد در کلمبو یوگسلاوها رفتار مشابهی داشتند (سری).

ماوراء کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد

در حالی که کنفرانس سران کشورهای غیرمتعهد ممکن است با یک لحن روی هم رفته مقرون به رضایت پایان یابد، نتایج نهائی آن ممکن است عبارت از یک سلسله سازشهایی باشد که شرکت‌کنندگان در آن با یکدیگر به توافق برسند. یوگسلاوها ممکن است با نتایج ملایم آن سازش کنند، ولی به دقت مراقب رهبری کوباییها در دوران بعد از کنفرانس سران خواهند بود. تا زمانی که تیتو زنده است، نیروی محض حضور و حیثیت او شاید برای خنثی کردن کوششهای کوبا، برای نزدیکتر کردن نهضت به مسکو، کافی باشد. (سری).

معذالک به محض اینکه رهبر 87 ساله یوگسلاوی فوت کند، نفوذ یوگسلاوی در این نهضت به احتمال قوی کاهش خواهد یافت. هرچند نسل جدیدی از رهبران یوگسلاوی همچنان به پرورش پیوندهای سیاسی و اقتصادی این کشور با جهان سوم ادامه خواهند داد، معذالک عدم تعهد از عوامل مرکبه نیرومند سیاست خارجی یوگسلاوی نخواهد بود، و وظیفه رهبری مخالفان برای صف‌بندی مجدد در نهضت کشورهای غیرمتعهد ممکن است آن زمان بدوش یک کشور پرنفوذ دیگر از قبیل هند، عراق یا الجزایر گذاشته شود. (سری).

سند شماره (42) سری تاریخ: 29 خرداد 58 اعضاء از: رئیس 480049به: قرارگاهها و پایگاههای خاور نزدیک (به استثنای بیروت) هشدار: شامل منابع و روشهای اطلاعاتی است. ال. دبلیو. واین - کی. ام. استون 1 - سرعت کارهای آمادگی برای ششمین گردهمایی نهائی کشورهای غیرمتعهد در هاوانا (3 تا 6 سپتامبر) فزونی می‌یابد. از سیا خواسته شده که در قبال توجه تصمیم‌گیرندگان سیاسی عالیرتبه به جنبش غیرمتعهدها گزارشهای مخفی بیشتری فراهم نماید. هیئت نمایندگی آمریکا در سازمان ملل نیویورک یک پیش‌نویس هفتاد و پنج صفحه‌ای کوبایی را به دست آورد، که برای بیانیه نهایی خاتمه گردهمایی پیشنهاد شده است. این پیش‌نویس بین تمام هیئتهای نمایندگی کشورهای غیرمتعهد در سازمان ملل همراه با نامه‌ای که «نظریات و ملاحظات» آنها را تا هفته اول ماه اوت خواسته بود، توزیع گردید. در نظر وزارت خارجه، پیش‌نویس کوبایی یک حمله زننده علیه آمریکا و یکی از پراهمیت‌ترین اسنادی است که تاکنون برای اعلان در مجامع جهانی علیه آمریکا مطرح گشته است. وزارتخارجه در صدد اقدام به «فعالیت قوی دیپلماتیک» خصوصا در رابطه با میانه‌روهای جنبش غیرمتعهدها است، تا مخالفت معتنابهی در بین این کشورها با پیش‌نویس کوبایی ایجاد کند. دولت درخواست اولویت برای گزارشهای مخفی در مورد مواضع، واکنشها حمایت یا مخالفت کشورهای غیرمتعهد در قبال پیش‌نویس کوبایی و طرحهایی که هر کدام از این کشورها برای مقابله با آن دارند یا گزارش مخفی از نشانه (وجود) طرحهای دیگر جهت ارائه یک پیش‌نویس جایگزین معتدلتر کرده است.

2 - به علاوه احتیاج تصریح شده در پاراگراف 1 فوق، از مخاطبین تقاضا می‌شود که پیش از اول اوت از هر منبع ذخیره‌ای که قصد دارد در گردهمایی هاوانا حضور یابد یا به اخبار مربوط به کار آمادگی برای گردهمایی غیرمتعهدها دسترسی دارد، اطلاع دهند. ما همچنین به گزارش از منابع ذخیره‌ای که به نمایندگان مراجعه کننده از گردهمایی یا مقامات کشوری مربوطه در دوره بلافاصله پس از گردهمایی دسترسی خواهند داشت. علاقمندیم در مورد هر منبع، لطفا نوع دسترسی به کار جنبش غیرمتعهدها را اعلام دارید و ستاد (فهرست) احتیاجات اطلاعاتی مناسب او را ارسال خواهد داشت. همچنین در موارد خاص به شرط تصویب ویژه قبلی، ستاد حاضر است در تأمین هزینه‌های سفر منبع سری کمک نماید. ما به منابعی که به طرحها و تاکتیکهای کوبا یا سایر اعضای رادیکال جنبش غیرمتعهدها دسترسی دارند، علاقه وافر داریم.

3 - اگرچه کشورهای بعضی از قرارگاهها یا پایگاههای مخاطب اعضای جنبش نیستند، شرکت‌کنندگان در گردهمایی با عناوین متعدد دیگری از جمله کشور «ناظر» و «میهمان» به علاوه سازمانهای ملل و منطقه‌ای و نهضتهای آزادیبخش می‌باشند.

4 - ستاد هنوز منبعی را که از خاور نزدیک شناسایی نکرده که قصد داشته باشد در اجلاس هاوانا حضور یابد.

5 - پرونده: 12 - 300 - 200 تا تاریخ 30 تیر 78 در بایگانی ضبط شود.

تماما سری

سری سند شماره (43) سری تاریخ: 5 مرداد 58 اعضاء از: رئیس 484235 به: فوری به قرارگاهها و پایگاههای خاور نزدیک (به استثنای بیروت) هشدار: شامل منابل و شیوه‌های اطلاعاتی است. ال. دبلیو. واین کیو. آر. رام عطف به: الف - رئیس 480049، ب - وزارت خارجه 193073 مورخ 3 مرداد 58 1 - در 23 ژوئیه 79 وزیر امور خارجه علنا اظهار کرد که نتایج (کنفرانس) شمال و جنوب در سیاست خارجی سال 1980 اولویت بسیار خواهند داشت. در این زمینه، تصمیم گیرندگان سیاسی عالیرتبه نگران کوششهای کوبا برای کسب رهبری جنبش غیرمتعهدها که تجمع سیاسی عمده جهان سوم است، هستند.

نقطه برخورد مشخص با جنبش غیرمتعهدها بیانیه کوبایی برای گردهمایی نهائی غیرمتعهدهاست، که وصف آن در تلگرام مرجع الف آمده و منظور از آن وحدت جهان سوم برای اتخاذ یک موضع واحد و تندروانه ضد آمریکایی در قبال تقریبا هر نکته مهم از نتایج کنفرانس شمال و جنوب است. در تلگرام مرجع ب (که به اکثر واحدهای مخاطب ارسال شده) وزارت امور خارجه دست به یک عمل بزرگ و غیرمعمول زده و برای تمام کشورهای عضو جنبش غیرمتعهدها به علاوه کشورهای دیگری که می‌توانند بر اعضای جنبش غیرمتعهدها نفوذ داشته باشند، نظریات سیاسی خود را قویا ارائه کرده است. وزارت خارجه از دبلیو. او. مایس (مدیریت عملیات - م) می‌خواهد که به طور یکجانبه و با مراعات اولویت، اطلاعات «اختصاصی» مربوط به واکنشها، زیر و بمهای سیاسی و طرحهای کشوری مختلف جنبش غیرمتعهدها چه منفرد چه گروه‌های کاری غیررسمی در ارتباط با پیش‌نویس کوبایی و همچنین مواضع جنبش در هاوانا و پس از آن را جمع آورد. خواسته‌های وزارت خارجه به تفصیل در زیر آورده شده است.

(تذکر: وزارت خارجه هشدار داد که اطلاع نیافتن دولتهای میزبان از فعالیت مدیریت عملیات در رابطه با مسائل جنبش غیرمتعهدها آمری ضروری است و بنابراین از سازمانهای اطلاعاتی رابط هیچ چیزی نباید تقاضا شود.) در حالی که بعضی از مخاطبین خبر داده‌اند که در حال حاضر امکاناتشان کم یا هیچ است، این خواسته‌ها به تمام مخاطبین تلگرام الف فرستاده می‌شوند تا در صورت فراهم آمدن امکانات، برای اطلاع و مراجعه موجود باشند. از مخاطبین خواسته می‌شود که برای تأمین این خواسته‌ها از منابع ذخیره موجود استفاده ببرند.

2 - خواسته‌های ارائه شده برای گزارش نویسی درباره جلسه نهائی جنبش غیرمتعهدها در هاوانا از 3 تا 7 سپتامبر در مقوله‌های کلی فهرست شده در پاراگراف ذیل جای می‌گیرند. آنها عموما در مورد منابع ذکر شده در جوابهایتان به تلگرام مرجع الف قابل اطلاق هستند اما خود قرارگاهها باید آنها را برای مطابقت با رابطه خود با منبع جرح و تعدیل کنند. در موارد مناسب برای یک منبع یا یک گروه کوچک از منابع در تلگرام جداگانه ای خواسته‌های اضافی ارسال خواهد شد. در حالی که گزارشهای پس از گردهمایی نهائی جنبش غیرمتعهدها ضروری خواهد بود، نیاز مبرمی به گزارشهای فوری درباره تحولات دوره پیش از این گردهمایی وجود دارد. به گزارشهای اطلاعاتی پیش از گردهمایی حق تقدم مناسب باید داده شود تا توزیع و ارائه آنها برای استفاده تاکتیکی سیاسی در هفته‌ها و روزهای پیش از گردهمایی تضمین گردد. این خصوصا از آن جهت اهمیت دارد که فرصتهای مدیریت عملیات برای تهیه گزارشهای اطلاعاتی در جریان خود گردهمایی شدیدا محدود است.

در حال حاضر ما از برگزاری یک جلسه ویژه در اول اوت در نیویورک و برنامه یک جلسه دیگر قبل از گردهمایی در هاوانا در سطح خبر داریم. ما انتظار داریم که اکثر تحولات در جلسات غیر رسمی مختلف در بسیاری از پایتختهای گروههای اصلی یا در جلسات مربوط به منافع مشترک خاص یا در مذاکرات همراه با معاملات و مصالحات زیرکانه بین دسته ها صورت پذیرند. به همین ترتیب، هیئتهای نمایندگی سیار متعدد از تمام طرفها وجود دارند، که برای منافع خاص خود کار می‌کنند. ما لازم داریم که این حرکات دسته ای را به موقع برای تصمیم گیرندگان سیاسی شناسایی کنیم، تا از این را به موقع اطلاعات استفاده کنند.

3 - خواسته های کلی در سه مقوله فهرست شده‌اند (الف) تاکتیکهایی که اعضای جنبش غیرمتعهدها و کشورهای غیر عضو برای نفوذ در جریان وقایع به کار می‌گیرند (ب) نکات اصلی در قطعنامه‌ها و «مطالب مورد توافق» جنبش غیرمتعهد ها و (ج) مقوله های خاصی که تاکتیکها و قطعنامه‌ها را در بر می‌گیرد.

تلگرام مرجع ب مقدمه‌ای را برای اطلاع شما فراهم خواهد کرد. اگر شما نمی‌توانید نسخه‌ای از تلگرام مرجع ب را به دست آورید، ستاد این کار را انجام خواهد داد.

الف: تاکتیکها:

جنبش غیرمتعهدها محدود گردد. (وزارت خارجه بر اهمیت این خواسته تأکید کرد).

جریان تغییرات در دسته‌بندیهای جنبش غیرمتعهدها - گروههای فرعی، هسته‌ها، جلسات و هیئتهای نمایندگی سیار جنبش غیرمتعهدها و مقاصدشان را شناسایی کنید. آیا اعضای مشخصی از جنبش غیرمتعهدها هستند که معمولاً باید با گروهی که کنار گذاشته می‌شود، رابطه برقرار کنند ؟ - هیئتهای نمایندگی، نمایندگان و شرکت‌کنندگان غیرعضو که به نظر می‌رسد در درون جنبش غیرمتعهدها نفوذ منحصر به فرد داشته باشند (تکان‌دهنده‌ها و محرکین) و موقعیتهایشان را شناسایی کنید.

ب: تصمیمات اصلی جنبش غیرمتعهدها - مواضعی که در مورد معاهده صلح در خاورمیانه (پیمانهای کمپ دیوید) اختیار می‌شوند.

ج: مقوله‌های خاص:

الف) «نقش کره شمالی» در رابطه با جنبش، زیرا آنها در مسائل مختلف به طور وسیعی بین میانه‌روها، و تندروها می‌لغزند در حالی که در کل با کوبا چندان صمیمی به نظر نمی‌رسند.

ب) «نقش سومالی؟» سومالی ضد کوبا و طرفدار اعراب است اما از مصر کمک نظامی دریافت می‌کند.

ج) «نقش جمهوری خلق چین؟» شواهد قوی موجود است که جمهوری خلق چین فعالانه به دنبال کسب حمایت از مواضع ضد شوروی، ضد کوبایی خود است. برای مقابله با پیش‌نویس کوبایی بیانیه، چینیها درصدد چه اقداماتی هستند ؟ د) «نقش یوگسلاوی» یوگسلاوی رهبر مخالفین با کوششهای کوبا برای کشاندن جنبش غیرمتعهدها به طرف اتحاد شوروی است. هم هند و هم مصر که بنیانگذاران و اعضای قدیمی جنبش هستند با مشکلات دیگر منحرفت شده‌اند. شواهد حاکی از اینکه هند نقش تهاجمی‌تری دارد مورد علاقه می‌باشند (هند، اندونزی، سری‌لانکا، و نیجریه، در کمپ یوگسلاوی محسوب می‌شوند).

ه ) نقش بلوک غرب.

4 - رباط: لطفا استعداد کیو. یو. الود / 1 (الف / 1) را برای گزارشگری پیش از گردهمایی چه در مراکش و چه با مسافرت به محلهایی که امکان دسترسی قویست بررسی کنید. حضور وی در جلسه سازمان وحدت آفریقا در مونروویا باید امکان منحصر به فردی را برای شروع به الف / 1 بدهد. قبل از گردهمایی و طی آن ما گزارشگری وسیعتری را درباره گروههای چپ و تندرو لازم داریم.

5 - الجزایر: شبیه مطالب فوق برای جی. ال. کلانگ / 1 6 - به اضافه پیامهای عملیاتی، لطفا ال. دبلیو. واین را در عنوان تمام گزارش‌های اطلاعاتی جنبش

غیرمتعهدها جای دهید.

7 - پرونده: 112 - 300 - 200 تا تاریخ 29 خرداد 78 در بایگانی ضبط شود.

تماما سری سری سند شماره (44) سری تاریخ: 10 مرداد 58 اعضاء از: تهران 53823به: رئیس هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. ال. دبلیو. واینکی. ام. استون عطف به: رئیس 480049 1 - قرارگاه تهران هیچ عاملی که در اجلاس نهائی جنبش غیرمتعهدها شرکت کند، ندارد. اس. دی.

ترامپ / 1 موظف شده اخباری راجع به خواسته‌های اطلاعاتی پاراگراف یک تلگرام مرجع به دست آورد و به یک یا چند نفر از اعضای هیئت احتمالاً اعزامی ایران دسترسی پیدا کند. ت / 1 همچنین به دنبال خبر مربوط به هیئت کوبایی است که گفته شده قرار است، پیش از اجلاس نهائی هاوانا به تهران بیایند.

2 - نتایج را اطلاع خواهیم داد.

3 - پرونده: 112 - 300 - 200 تا تاریخ 10 مرداد 78 در بایگانی ضبط شود.تماما سری

احتیاجات اصلاح شده گردهمایی نهائی کشورهای غیرمتعهد

سری سند شماره (45) سری تاریخ 12 مرداد 58 اعضاء از: با حق تقدم الجزایر، امان، بغداد، کلمبو، داکا، کابل، دهلی نو، تهران، تریپولی هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. ال. دبلیو. واین. کی.ام. استون کیو. آر. رام عطف به: الف - وزارت خارجه 193073، ب - وزارت خارجه 187420، ج - وزارت خارجه 199145، د - رئیس 484235 احتیاجات اصلاح شده گردهمایی نهائی کشورهای غیرمتعهد 1 - اطلاعات جاری حاکی از آنند که پیش از گردهمایی نهائی کشورهای غیرمتعهد حداقل سه جلسه در هاوانا برگزار خواهد شد، بدین قرار که: جلسه‌ای بین عراق، سری‌لانکا، هندوستان، یوگسلاوی و کوبا، یکی در سطح سفرا از 26 یا 28 تا 30 اوت، و یک جلسه هم در سطح وزراء از 31 اوت تا اول سپتامبر. به علاوه یکی هم در سازمان ملل نیویورک در نظر گرفته شده (هیچ تاریخی معین نگردیده) و یک جلسه دیگر از 11 کشور هم در جرج تاون گینه برای 23 - 22 اوت هست. همچنین شواهدی هم در دست است که کشورهای عضو جامعه کشورهای جنوب شرقی آسیا و پیمان ANDEAN ممکن است در خصوص پیش‌نویس کوبایی اعلامیه کشورهای غیرمتعهد جلسات جداگانه‌ای برگزار کنند. اجلاس رؤسای ممالک غیرمتعهد (که هم‌اکنون در جریان است) به احتمال بسیار قوی بخشهای دستور کار و کاغذ پیش‌نویس کوبایی را موضوع مذاکره خود قرار خواهند داد.

2 - سفارتخانه‌های ایالات متحده در قبال مانورهای سیاسی ذکر شده در تلگرام مرجع الف عموما

جوابهای مطلوبی دریافت داشتند. به هرحال وزارت خارجه برای تعیین میزان صحت اظهاراتی که راجع به این مطلب شده و اقدامی که در هر یک از کشورها به دنبال خواهد داشت، احتیاج مبرم به گزارشهای سیا دارد. وزارت خارجه قصد دارد مانورهای سیاسی مداوم را تعقیب کند، تا کشورهایی را که احساس می‌کند می‌توان با استفاده از موقعیتشان مواضع ایالات متحده را تقویت نمود، انتخاب نماید. بنابراین، پیشنهادهای هر یک از کشورها و گروههای منطقه‌ای برای اصلاح متن اعلامیه پیش‌نویس کوبایی و اتخاذ مواضع نسبت به هر یک از مسائل گردهمایی کشورهای غیرمتعهد شدیدا مورد توجه قرار دارند. خبر تغییر تاریخها، شرکت‌کنندگان، مقاصد جلسات فوق‌الذکر یا جلسات مرتبط دیگر، نتایج و دیگر امور مورد احتیاج می‌باشند. نشانه‌های نقاط یا اهرمهای مناسب برای ایراد فشار که می‌توانند برای اعمال نفوذ بر هر یک از کشورها به کار گرفته شوند، بسیار گرانبها خواهند بود. مواضع اردن نسبت به گردهمایی نهائی کشورهای غیرمتعهد نیز حائز اهمیت خاص هستند. وزارت خارجه در آینده تصمیم خواهد گرفت، آیا سعودیها را به اعزام هیئت نمایندگی به گردهمایی نهائی کشورهای غیرمتعهد تشویق کند یا نکند، و آیا سادات را به شرکت در آن تشویق کند یا نه. به اطلاعاتی که در اتخاذ این تصمیمات تأثیر دارند علاقه داریم.

3 - قرارگاههای مخاطب یا ظرفیت گزارش خود را در ارتباط با کشورهای غیرمتعهد ابراز داشته‌اند یا اینکه در کشورهایی واقعند که درگیر جلسات مرتبط با کشورهای غیرمتعهد می‌باشند. پیشنهاد می‌شود که مخاطبین برای اطلاع از زمینه احتیاجات مربوط به گردهمایی کشورهای غیرمتعهد تلگرامهای مرجع الف تاج را به علاوه دستورالعملهای بیشتری که وزارت خارجه برای هر یک از سفارتخانه‌ها خواهد فرستاد، بخوانند. اطلاعاتی که در دستورالعملها درخواست می‌شوند از طریق مجاری آشکار وزارت خارجه قابل دسترسی نیستند و باید در شکل اطلاعاتی و با عنوان ال. دبلیو. واین گزارش شوند. لطفا تمام تلگرامهای اطلاعاتی مربوط به کشورهای غیرمتعهد را به این نشانی ارسال کنید: بخش خارجه / نیویورک، دهلی‌نو، مکزیکوسیتی، گینه، ژنو، سنگاپور، کینشازا، جاکارتا، به علاوه هر قرارگاه دیگر که به گزارشهای معینی ارتباط دارند.

4 - پرونده: 112 - 300 - 200 تا تاریخ 12 مرداد 78 در بایگانی ضبط شود. تماما سری سری سند شماره (46) سری از: رئیس 508054 تاریخ: 15 شهریور 58 اعضاء به: با حق تقدم به پایگاهها و قرارگاههای آفریقا، آسیای شرقی (به استثنای پکن) اروپا، آمریکای لاتین (به استثنای سن خوزه، پاناماسیتی، پورت آوپرینس)، خاور نزدیک هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است.ال. دبلیو. شل کیو. آر. رام از مدیریت عملیات عطف به: 223273 وزارت خارجه 1 - تلگرام مرجع حاوی پاسخ وزارت خارجه به وظیفه‌ای است که ریاست جمهوری به وزارت

خارجه، آژانس ارتباطات جهانی و سیا محول کرده تا پیرامون وابستگی کوبا به اتحاد شوروی جنجال کنند. سیا البته مدتی است که تحت مجوز چندین مصوبه ریاست جمهوری و برنامه، در سطح جهانی روی این موضوع کار کرده و ما کاخ سفید را در جریان دامنه و تأثیر کوششهای خود قرار داده‌ایم. گزارشهایی که حوزه‌های فعالیت داده‌اند، بیشترین فایده را در این رابطه داشته‌اند.

2 - درگیر شدن ناگهانی طرف علنی هیئت نمایندگی (دیپلماتیک) در این مبارزه، چنان که تعدادی از پیامهای قرارگاهها و سفارتخانه‌ها اظهار داشته‌اند، ممکن است برای منافع ذخیره عملیات مخفی ما مسائل امنیتی ایجاد کند. رؤسای قرارگاهها باید فعالیتهای وزارت خارجه و آژانس ارتباطات جهانی را از نزدیک تحت‌نظر بگیرند تا مبادا تلاشهای شما را عینا انجام دهند و به این ترتیب موجب افشای آنها شوند.

اگر چنانکه اتفاق افتاده، سفرا از شما درخواست کردند تا در جهت نیل به مقاصد خود از کمک منابع ذخیره عملیات مخفی برخوردار شوند، شما باید با دیپلماسی اظهار دارید که شما به طور جداگانه وظایف خود را دریافت می‌دارید، از کانالهای خودتان گزارش می‌دهید و درگیری منابع ذخیره شما در مبارزه علنی می‌تواند مسائل امنیتی ایجاد کند. همچنین شما باید در برابر هرگونه تقاضا برای کمک به محتوای کار مقاومت کنید. اولاً چون این بر تسهیلات محدود ما برای پشتیبانی تبلیغات مخفی فشار می‌آورد، و ثانیا چون تلگرام مرجع به وضوح بیان می‌دارد که آژانس ارتباطات جهانی مشغول تهیه مطالب مربوط به محتوی می‌باشد.

3 - به هرحال، تا آنجا که ملاحظات امنیتی لطمه نمی‌بینند، درگیری وزارت خارجه و آژانس ارتباطات جهانی نباید تلاشهای خود شما در جهت پخش تبلیغات راجع به ارتباط بین کوبا و شوروی را کاهش دهد. همان‌طور که گفته شد این مبارزه مورد توجه مستقیم رئیس جمهور است.

4 - تا تاریخ 14 شهریور 78 در بایگانی ضبط شود. سری سند شماره (47) سری از: رئیس 512350 تاریخ: 21 شهریور 58 اعضاء به: فوری به بخش خارجه / واشنگتن، بخش خارجه / نیویورک، جاکارتا، کوالالامپور، مانیل، رانگون، سنگاپور، توکیو، ابیجان، اکرا، آدیس‌آبابا، کوناکری، دارالسلام، داکار، خارطوم، کینشازا، لاگوس، لوزاکا، مگادیشو، مونروویا، نایروبی، کامپالا، نوآکچوت، پرتوریا،......، الجزیره، امان، کلمبو، داکا، کابل، دهلی نو، رباط، تهران، تریپولی، تونس، قاهره، برلین، بن، آلمان، بروکسل، ژنو، هلسینکی، لندن، نیکوزیا، اسلو، پاریس، رم، مادرید، لیسبون، بوگوتا، بوئنوس آیرس، کاراکاس، جرج تاون، کینگزتون، لیما، مکزیکوسیتی، پاناماسیتی، مونته، ویدئو،.......، ریودوژانیرو، سن خوزه، بخش آمریکای لاتین/ میامی پیام اداری هشدار: شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است. ال. دبلیو. واین - کی. ام. استون - کیو. آر. رام تحدید خواسته‌های اطلاعاتی اجلاس نهائی جنبش غیرمتعهدها 1 - وزارت خارجه شدیدا به ارائه یک تصویر از زیر و بمهای اجلاس نهائی جنبش غیرمتعهدها که تا

حد امکان کامل باشد و به اقدام مطرح شده احتیاج دارد. به دلیل کنترلهای کوباییها در هاوانا، وزارت خارجه نتوانست خبری راجع به جلسات مختلف کمیته‌های تهیه پیش‌نویس که در آنها اقدام اصلی صورت پذیرفت به دست آورد. اسناد نهائی مربوط به بیانیه‌های سیاسی و اقتصادی رسمی را بخش حفاظت منافع آمریکا وزارت خارجه در هاوانا به دست آورد. خبرهای ذیل هنوز شدیدا مورد احتیاج می‌باشند:

الف: در مورد جزئیات آنچه در کمیته کاری رسمی و جلسات ناگهانی منطقه‌ای روی داد یک کمبود کامل اطلاعات وجود دارد.

چگونه فعالیت هر یک از کشورها در جلسات کمیته‌ها با حضورشان در جلسات علنی مطابقت داشت؟ چه بده و بستانهایی توسط چه کسانی و چگونه صورت پذیرفتند ؟ کشورهای مورد علاقه خاص در این رابطه کویت، جامائیکا، پرو، گینه، و پاناما می‌باشند. (یک شب را نمایندگان «شب جهنمی» نامیدند، در این شب چه روی داد ؟) ب: به نظر هر یک از کشورها، با توجه به اقدامات کوبا برای اینکه جنبش را به بلوک شوروی نزدیک‌تر کند، آینده جنبش غیرمتعهدها چگونه است ؟ ج: پایتختهای مختلف به اجلاس نهائی با چه دیدی می‌نگرند ؟ نقش کوبا در فعالیتهای مانووری ؟ ایذای بعضی از هیئتهای نمایندگی به خاطر صحبت با ناظران اروپای غربی، کانادایی و آمریکایی ؟ آیا آنها به مواضع سابق خود در مورد مسائل جنبش غیرمتعهدها باز خواهند گشت یا در قبال کنفرانسهای هاوانا مسیر جدیدی را شروع خواهند کرد ؟ د: تا چه حدی کوبا (و شخص کاسترو) از نتایج جنبش غیرمتعهدها در مجمع عمومی سازمان ملل استفاده خواهد کرد ؟ آیا مسئله پورتوریکو در مجمع عمومی مطرح خواهد شد ؟ ه : زامبیا: آیا گروههای کاری زامبیایی اقدامات معتدل‌کننده‌ای اتخاذ کردند یا آنکه اقداماتشان کاملاً در جهت حمایت از کوبا بود ؟ و: روابط هیئتهای نمایندگی کوبا و عراق با هم چگونه بود (آیا عراق ریاست کمیته سیاسی را به عهده داشت) ؟ ز: کشورهای آمریکای لاتین خصوصا پاناماییها و ونزوئلاییها در جلسات بسته چه کاری برای معتدل کردن لحن بیانیه نهائی در جهت منافع آمریکا در حمایت از مواضع خود انجام دادند ؟ ح: آیا هیچ یک از اعراب برای ملایم کردن محکومیت آمریکا کاری انجام دادند ؟ در چه مسائلی ؟ ط: هندوستان در مورد هر یک از مسائل مطروحه در جلسات کمیته‌ها چه مواضعی اتخاذ کرد ؟ ی: آیا هیچ یک از نمایندگیها نسبت به اداره اجلاس نهائی توسط کوباییها اظهار انتقاد یا ناراحتی نمودند؟ آیا هیچ دست پشت پرده چینیها یا شورویها مشاهده شد ؟ ک: چه نمایندگیهایی اجلاس نهائی را یک موفقیت یا یک شکست محسوب می‌دارند و به چه دلایلی؟ ل: هر یک از کشورها چه طرحی در مورد تصویب اعتبار کامبوج در مجمع عمومی دارند ؟ م: تا چه حدی اوپک حرف خود را پیش برد ؟ در چه مسائلی ؟ کنترل قیمت نفت اوپک در آینده چگونه بازی خواهد شد ؟ ن: عکس‌العمل کشورهائی از آمریکای لاتین که عضو جنبش نیستند، نسبت به اجلاس چه بوده و آیا

هیچ کدام آنها قصد دارند درخواست عضویت نمایند ؟ س: مواضع هر یک از کشورها در قبال برگزاری کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل در هاوانا چیست ؟ آیا هیچ یک از کشورها قصد دارند با محل آن در هاوانا مخالفت کنند ؟ ع: کدام کشورها...... برای بیانیه نهائی تسلیم خواهند کرد، در چه مسائلی ؟ 2 - جوابها باید در شکل اطلاعاتی و با قید حق‌تقدم و استفاده از عنوان ال. دبلیو. واین باشند.

3 - پرونده: 112 - 300 - 200 تا تاریخ 21 شهریور 78 در بایگانی ضبط شود. تماما سری سری سند شماره (48) سری تاریخ: 5 مهر 58 تلگرام غیرفوری از: واشنگتن 52100به: پایگاهها و قرارگاههای خاور نزدیک موضوع: هشدار - شامل منابع و شیوه‌های اطلاعاتی است - مطلب برای رابط سازمان اطلاعاتی همکار 1 - اخیرا یک رویداد در یک قرارگاه خاور نزدیک دوباره بر لزوم بازبینی دقیق مطالبی که قرار است به رابط سازمان اطلاعاتی همکار داده شود، تأکید کرد. در این رویداد متن یک نقد از بیانیه نهائی پیش‌نویس اول کوباییها به یک سازمان اطلاعاتی همکار داده شد، که عکس‌العمل رئیس آن درخواست فوری برای توضیح چندین عبارت بود. رئیس آن سازمان مؤدبانه درخواست کرد سابقه اینکه این نقد چگونه تأیید شده بود و تأیید در چه سطحی بود روشن شود و اظهار داشت به نظر می‌رسد این نقد با عجله تهیه شده است.

2 - لزومی به گفتن ندارد که این نقد دوباره‌نویسی خط مشی دولت آمریکا نبود، بلکه یک حرکت تبلیغاتی بود که با عجله علیه پیش نویس بیانیه هدف‌گیری شده بود. به هر حال، ما با دادن بیانیه اصلاح نشده خود را در موقعیتی قرار دادیم که رابطهای سازمانهای اطلاعاتی همکار را کمی گوش به زنگ کرد و ما ناچار شدیم از خود دفاع کنیم.

3 - مروری بر این رویداد به خصوص در ستاد ما را تشویق کرد که سعی کنیم هماهنگی روی این پیامها را پیش از آنکه از ستاد بیرون روند تشدید کنیم، اما هنوز باید در آخر کار روی رئیس قرارگاه و خود قرارگاه تکیه کنیم تا با یک توجه خاص به حساسیتهای سازمانهای میزبان رابط یک مرور نهائی به عمل آورند.

4 - می‌توانیم اضافه کنیم که با آنکه رویداد فوق مربوط به مطالب تبلیغاتی بود، رویدادهای قبلی موجب تحویل نامبارک مطالبی بود که رابط سازمان اطلاعاتی هیچ گاه نمی‌بایست به آنها دسترسی پیدا کند. تنها شیوه مطمئنی که می‌توانیم جهت جلوگیری از چنین «رویدادهایی» توصیه کنیم مرور کامل هر تکه کاغذ توسط حداقل دو عضو قرارگاه پیش از تحویل آنها می‌باشد. (یک رویداد دیگر این درس را به ما آموخت که شما باید پاکتهای «خالی» را نیز وارسی کنید تا از اینکه مطالب تجویز نشده به دست رابط سازمان اطلاعاتی همکار برسد، جلوگیری شود).

5 - بدون پرونده. تا تاریخ 3 مهر 78 در بایگانی ضبط شود.

تماما سری سری

کتاب سی و چهارم

استعمار سیاسی آمریکا

آمریکا دشمن شماره یک مردم محروم و مستضعف جهان است.آمریکا برای سیطره سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و نظامی خویش بر جهان زیر سلطه از هیچ جنایتی خودداری نمی‌نماید.

امروز زمانی است که ملتها چراغ راه روشنفکرانشان شوند و آنان را از خودباختگی و زبونی در مقابل شرق و غرب نجات دهند که امروز روز حرمت ملتهاست و آنان هادی هدایت کنندگان تاکنونند.

ای کشورهای بیطرف! شما را به شهادت می‌طلبیم که آمریکا قصد نابودی ما را دارد، کمی به خود آیید و ما را در هدفمان کمک کنید، ما به شرق و غرب و به شوروی و آمریکا پشت کرده‌ایم تا خود، کشور خود را اداره کنیم.

امام خمینی ابعاد جنایات بیشمار شیطان بزرگ در این مملکت و میزان غارتگریهایش در این مرز و بوم بر کسی پوشیده نیست و این ملت تمام ظلمها را با ذره ذره وجود خویش در طی سالهای حاکمیت شیطان بزرگ در این مملکت لمس کرده است. از دست رفتن منابع طبیعی، نابودی استعدادها، ویرانی کشاورزی، مسخ فرهنگ و آیین، بی‌عفتی و بی‌بندوباری ثمره سالها وابستگی به این جرثومه فساد بود. لیکن فریاد رهایی و بیداری وجدان بیدار امت خمینی بت‌شکن به عصر تبه‌کاریهای سیاه‌دلان در پایگاه اسلام و ولایت پایان داد. باشد که قدردان این نعمت الهی باشیم و شکر گذار رهایی از ظلمت و پیوستن به نور.

مجموعه حاضر شامل یک جزوه گزارشی تحقیقاتی مربوط به سال 1976 از اهداف و خط مشی‌ها و منافع آمریکا در ایران قبل از انقلاب اسلامی و همچنین شامل تعدادی سند در مورد شیوه برخورد آمریکا با انقلاب اسلامی و حرکات و اعمال مسئولان دولت وقت است که بیشتر حاوی ملاقاتهای دیپلماتیک بین مسئولین دولت موقت و عناصر آمریکایی مرتبط با این امور می‌باشد. در این مجموعه فقط به کل روابط ایران و آمریکا اشاره شده و انشاءاللّه در آینده در ابعاد نظامی و اقتصادی و میزان وابستگی به آمریکا کتابهایی منتشر خواهد شد.

شرح زیر یک جمع‌بندی مختصر از مجموعه فوق است که با توجه به محتوی اسناد، شامل همه نکات مطروحه در اسناد و ابعاد گوناگون نمی‌باشد. ولی در مورد رئوس کلی گویاست.

خط مشی‌های کلیدی آمریکا در ایران

«الف: پشتیبانی از ایمنی و ثبات کلی (تأمین تسلیحات و مستشاران و وسائل خدماتی) ب: کسب دسترسی مداوم به نفت منطقه به قیمتهای منطقی و به مقدار کافی.

ج: تشویق کشورهای منطقه د ر رفع منازعات ارضی از طریق اقدام مسالمت‌آمیز.

د: توسعه حضور و فعالیتهای مالی، تجارتی، فنی، فرهنگی و سیاسی آمریکا.

ه: کمک به صادرکنندگان نفت در مصرف درآمدهای سریع‌الرشدشان در راه سازندگی و به حمایت از سیستم بین‌المللی.» (سند1) «... ایالات متحده در تعقیب یک خط مشی درباره ایران درصدد رسیدن به این هدف بوده‌است که یک کشور دوست، متعهد و با ثبات داشته باشد تا (الف) تسهیلات نظامی استراتژیکی و نفت و بازارهای خود را در دسترس آمریکا قرار دهد، و (ب) یک نقش منطقه‌ای سازنده شامل محدود کردن نفوذ شوروی در منطقه بازی کند.» (سند 1) آنچه برای آمریکا در سطح جهان مطرح است، گسترش نفوذ و پایگاهها برای دستیابی هر چه بیشتر به منابع و حفظ منافعش است. این اصل کلی برای آمریکا ایجاب می‌کند تا در جهت کسب این منافع زمینه‌سازیهایی بنماید. خصلت جهان‌خوارگی و ماهیت امپریالیستی ابرقدرتهای شرق و غرب زمینه رقابتی را بین آنها به وجود آورده تا بر سر به غارت بردن منابع جهان به تلاش و مبارزه برخیزند و همین امر بزرگترین زمینه را جهت ایجاد ترس و غلطیدن به دامن یکی از ترس دیگری به وجود می‌آورد. در ایران طرح خطر شوروی همیشه به عنوان یک عامل بالقوه و بالفعل برای سیطره و نفوذ در این کشور از سوی انگلستان و آمریکا بوده است و به گونه‌ای با این امر از سوی ابرقدرتها برخورد شده و قدرت مادی و تسلیحات را به عنوان تنها ملاک و ضابطه قلمداد کرده‌اند که به صورت یک باور نه تنها در ذهن سران کشور و عامه مردم بلکه حتی در ذهن انقلابیون درآمده تا آنجا که اکثر انقلابها و حرکات را تنها در کانال حمایت شرق یا غرب پذیرفته‌اند. براساس این زمینه است که ایران نقش منطقه‌ای سازنده‌ای را برای محدود کردن نفوذ شوروی در منطقه بازی می‌کند. در جهت و متعاقب منظور فوق (جلوگیری از نفوذ شوروی در منطقه) روی کار آوردن رژیمها و هیئت حاکمه‌های مزدور و خودفروخته و در پی آن فروش لوازم و تسلیحات تولیدی آمریکا و حضور مستشاران آنها لزوم پیدا می‌کند. تبادلات فرهنگی و گسترش تفکرات و فرهنگ غربی لازم می‌شود و این مستلزم مسخ و بیگانه کردن مردم از فرهنگ و مذهبشان است. گسیل شدن سیل دانشجویان برای استحکام بخشیدن به این طرز تفکر و خروج سرمایه‌های ارزی هنگفت از طریق این دانشجویان، به عنوان یک منبع درآمد برای آمریکا محسوب شده و تحقق‌بخش یکی دیگر از اهداف کلیدی آمریکا می‌باشد. با پذیرش و رسوخ فرهنگ غرب، نیاز به تکنولوژی و محصولات مصرفی - صنعتی غرب که زاییده همین طرز نگرش است، هم بازارهای خارجی آمریکا را رونق می‌بخشد و هم صنایع داخلی را در جهت برآورده کردن اینگونه احتیاجات کاذب سوق می‌دهد.بهای این گونه صنایع و محصولات و رواج روزافزون کالاهای مصرفی جز از طریق مواد خام و اولیه و بخصوص نفت

کشورهای مزبور تأمین نمی‌شود. نفت و تأمین آن برای به حرکت درآمدن چرخهای صنایع آمریکا، ژاپن و کشورهای اروپای غربی حکم حیاتی‌ترین ماده خام را پیدا می‌کند. سرازیر شدن سیل مداوم نفت به این کشورها ایجاد منطقه‌ای امن و به دور از آشوب را نیاز دارد تا هم این دسترسی مداوم به نفت را تضمین کند و هم امنیت چاههای نفت را و در اینجا کلمه ثبات منطقه و تشویق کشورهای منطقه (خاورمیانه و خلیج فارس) به رفع منازعات از طریق اقدام مسالمت‌آمیز معنی پیدا می‌کند.

تحقق خط مشی‌ها - جلوگیری از نفوذ شوروی

ایران به خاطر موقعیت استراتژیک، سیاسی و اقتصادی به صورت بهشت غارتگران و استعمارگران درمی‌آید. در بعد استراتژیکی - نظامی به صورت منحصر بفردترین پایگاه اطلاعات جاسوسی بر علیه شوروی می‌شود، عمده‌ترین و حساسترین نقش منطقه‌ای حائل بین شوروی و آبهای خلیج فارس و اقیانوس هند را پیدا می‌کند و ... برای درک و توضیح این موارد به ذکر گوشه‌هایی از اسناد بسنده می‌شود:

«منافع وسیع آمریکا مستلزم یک ایران صمیمی، متعهد و با ثبات است. همچنین لازمه‌اش یک همکاری عملی گسترده است. ایالات متحده نیازمند تسهیلات اطلاعات نظامی خاصی است که برای توانایی آمریکا در نظارت و تجزیه و تحلیل پیشرفتهای موشکی و تواناییهای شوروی و رعایت موافقتنامه‌های کنترل سلاحها از طرف این کشور ضروری می‌باشد. به بازرسان گفته شد که هیچ مکان دیگری به جای آنها که اینک آمریکا در ایران داراست وجود ندارد. ایالات متحده همچنین محتاج به داشتن امتیاز پروازهای فوق‌العاده است تا هواپیماهای نظامی و غیر نظامی آمریکایی از طریق اروپا و مدیترانه دسترسی به اقیانوس هند و آسیای جنوبی (از راه ترکیه) داشته باشند. تنها مسیر جایگزین از طریق مصر یا اسرائیل است که حساستر می‌باشد.» «ایران برای آینده غیر قابل پیش‌بینی بسیار مورد توجه ایالات متحده خواهد بود. موقعیت مکانی این کشور به تنهایی ضامن این پیش‌بینی است. ایران کشور عمده منطقه سپر (ترکیه، ایران، پاکستان ) میان اتحاد شوروی و شبه جزیره سرشار از نفت عربستان می‌باشد...» «ایران محل وسائل اطلاعاتی آمریکاست که با فایده بی‌همتایی که دارد در هیچ مکان دیگری قابل تقلید نیست و بالاخره ایران و آمریکا علایق مشابه در گسترش صلح و استقلال منطقه خلیج فارس دارند و این ایران است که این علایق را در تماسهایش با سایر کشورهای خاورمیانه و آسیای جنوبی به پیش می‌برد.» همان‌گونه که گفته شد رقابت شرق و غرب که صرفا ریشه در ماهیت تجاوزگرانه و جهانخوارانه دو ابر قدرت شرق و غرب دارد برای هرچه بیشتر به غارت بردن منابع خلقها مبارزه و جنگی را پایه‌ریزی کرده که قربانیان آنها تنها ملل محروم و مستضعف جهان می‌باشند. شوروی با حضور سیاسی، نظامی و اقتصادی در کشورهای بلوک شرق، رژیمها و سیستمهایی را پی‌ریزی کرده که تاکتیک عمده و برنامه‌ریزیهای نظامی تسلیحاتی و خلاصه قسمت اعظم بودجه و درآمد سالیانه‌شان در جهت به اصطلاح مبارزه با نفوذ آمریکا طرح‌ریزی شده‌است و این بودجه جز ماحصل تلاش و منابع ملل مظلوم این کشورها نیست. در جهت دیگر نیز آمریکا با اعمال همین سیاست در کشورهای بلوک غرب، بخش اعظم درآمد و بودجه این مردم را در جهت به اصطلاح مبارزه با شوروی به کار می‌گیرد.

اعمال این سیاستها تنها ضامن فروش مداوم تسلیحات، قبضه بازارها و تجارت، تأمین و دستیابی به مواد خام و اولیه معدنی و ... است. تنها بدین طریق است که رونق اقتصادی و صنعتی خودشان را بیمه می‌کنند.

دستیابی به منابع و اهداف تعیین شده در مورد ایران

«همچنین ایالات متحده، به دلایلی که برای مدتهای مدیدی معتبر خواهد بود، اهمیت قابل توجهی برای ایران دارد. ایالات متحده تنها قدرت غربی است که قادر است تجاوز احتمالی شوروی را در خاورمیانه دفع کند. ایالات متحده آمریکا در حال حاضر و نیز به طور بالقوه در آینده، منبع وسائل پیشرفته و تکنولوژی است که ایران برای تبدیل منابع طبیعی در حال تخلیه‌اش - نفت - به صورت سرمایه انسانی با دوام احتیاج دارد، یعنی کارگر ماهر و نخبگان تحصیلکرده.» «ایران به ایالات متحده امتیاز پرواز اضافی، تسهیلات اساسی اطلاعات نظامی و دستیابی به بازارهای نفت خود را می‌دهد. آمریکا هم برای ایران، مواد غذایی و سیستمهای سلاحهای پیشرفته، اطلاعات و تکنولوژی می‌فرستد». (به وسیله آموزش حدود 25000 دانشجو در آمریکا و اعزام پرسنل نظامی و غیرنظامی آمریکایی به ایران تا به هزینه ایران یک طیف وسیع از مساعدت فنی به عمل آورد).

تنها وظیفه شاه و دولتهای وابسته‌اش تحکیم نفوذ پایه‌های غرب و به ویژه آمریکا در ایران بود و خوش‌خدمتیها و وطن‌فروشیهای این مزدوران، آمریکا را به اعتراف به این امر واداشته بود که: «ریزش کالا و تکنسین‌های نظامی و غیرنظامی از آمریکا به ایران تقریبا به طور کامل به وسیله دولت ایران تأمین مالی می‌شود. این کشور از نظر مالی خیلی بیشتر از دولت آمریکا در رابطه دوجانبه ایران و آمریکا کمک می‌کند. آن کس که مزد نوازنده را می‌دهد اختیار آهنگ را دارد و خوشبختانه این آهنگ برای آمریکا عموما مطبوع است.» تداوم این خوش‌خدمتیها به آمریکا تا آنجا پیش می‌رود که آنها می‌گویند: «خط مشی آمریکا نسبت به ایران در جهت ارتقای منافع آمریکا مؤثر بوده‌است. بیشتر هدفهای خط مشی حاصل شده و آن هم در حداقل هزینه از نظر منابع رسمی ایالات متحده.» شاه معدوم برای ارضای جاه‌طلبیها و اثبات وفاداریش به آمریکا تحت لوای گسترش و رشد ایران در جهت صنعتی شدن و خودکفایی و دروازه‌های تمدن بزرگ با اتلاف اکثر ذخایر و منابع و حیثیت این ملت مجری طرحهایی بود که جز منافع صددرصد آمریکا چیزی را تأمین نمی‌کرد:« (شاه ) خواهان آخرین وسایل نظامی آمریکاست و آنها را به دست می‌آورد و به مستشاران و تکنیسینها و مربیان نظامی و غیر نظامی آمریکا پول می‌پردازد. همچنین دولت ایران جهت خرید تسهیلات و کمکهای فنی و آموزشی در مورد بسیاری از زمینه‌های غیر نظامی قرارداد می‌بندد. ایالات متحده تأمین‌کننده مرحج در زمینه‌های نظامی و غیر نظامی برای ایران می‌باشد... ایالات متحده باید آماده کمک به دولت ایران برای گرفتن بهترین کالا و خدمات آمریکایی با بهای کامل باشد. همکاری ایران و آمریکا مبتنی است بر این اعتقاد که ایالات متحده بهترین طیف کالاهای تولیدی و تکنولوژی را داراست. بهترین هم معمولاً گرانترین است. نفع آمریکا در عرضه بهترین قرارداد، یعنی تأمین کالاها و تکنولوژی (بر مبنای اخذ قیمت تمام عیار) برای کشور در حال توسعه پولداری که مشتاق است بالاتر از همسایگانش باشد، جاذبه دارد».

«تخمین زده می‌شود که اکنون بین 22 تا 25 هزار آمریکایی در ایران است. گمان می‌رود که این تعداد ممکن است به حدود 30 هزار تا 81-1980 افزایش یابد...(از 30 هزار آمریکایی در سال 81-80، تعداد32 آنها شرکتهای قرارداد دفاعی و بستگانشان خواهند بود)».

«ایران یک کشور سلطنتی است که به وسیله شاهی اداره می‌شود با قدرت نامحدود به طور دینامیک که خودش کلیه تصمیمات مهم را در ایران می‌گیرد و تمامی جنبه‌های اقتصادی و حیات سیاسی کشور را کنترل می‌کند.هیچ نوع مقابله داخلی مؤثری در مورد رهبری او وجود ندارد... لااقل در حال حاضر تولید نفت ایران برای آمریکا مهم و برای اروپای غربی و اسرائیل و ژاپن حیاتی است... در 1975 موازنه دوجانبه تجارت بجز فروش وسائل نظامی، به 1/1 میلیارد دلار به نفع آمریکا بالغ گردید. ایران بدون شک بازار مهمی برای آمریکا تا آینده قابل پیش‌بینی خواهد بود... تکامل سیاست آمریکا نسبت به ایران منجر به یک تأکید بسیار سنگین در مورد عوامل اطلاعاتی و نظامی در رابطه بین دو کشور شده‌است... واردات غیر نظامی ایران در 1975 مبلع 3/10 میلیارد دلار بوده‌است که از این مقدار ایالات متحده 2 میلیارد دلار عرضه کرده‌است. تخمین زده می‌شود که تا 1980 بازار غیر نظامی ایران در حدود 6/20 میلیارد دلار خواهد بود. نفت ایران برای آمریکا مهم و برای متحدانش ضروری است. این امر برای مدت 10 سال دیگر صدق می‌کند.» «به نظر می‌آید سیاست آمریکا دایر بر حمایت از تلاشهای منطقه‌ای برای دستیابی به امنیت جمعی از طریق معاضدت امنیتی و فروش اسلحه و انواع دیگر پشتیبانی، اینک کمک به ایجاد وضعیتی در منطقه خلیج نموده‌است که از نقطه نظر ایالات متحده رضایت‌بخش‌تر از سالهای مدیدی بوده‌است ... ایران و عراق روابط خود را اصلاح نمودند و ایران اقدام به بهبود روابطش با سایر حکومتهای عربی کرده است. در نتیجه دخالت مسلحانه ایران در ظفار،شورش آنجا تحت کنترل است. هر چند که اساس آرامش فعلی شکننده و آینده‌اش نامطمئن است اما این حقیقتی است که ثبات سیاسی نسبی وجود داشته و توسعه اقتصادی سریعی در سرتاسر منطقه در حال انجام است و آمریکا در زمینه‌های تجارتی و سیاسی در این وضعیت سود می‌برد.» نگرشی ساده به مطالب فوق عظمت عظیمترین انقلاب را در صحنه گیتی، اگر بخواهیم تنها از بعد ضد امپریالیستیش به آن بنگریم، بر ما آشکار می‌کند. انقلابی که کوبنده‌ترین ضربه را بر پیکره امپریالیسم در ایران وارد کرد، دست‌نشانده‌ترین مزدور آمریکا را نابود کرد، منحصر به فردترین پایگاههای اطلاعاتی آمریکا را در منطقه برچید، ارسال نفت به اسرائیل و آمریکا را قطع کرد. انقلابی که شکست‌ناپذیری آمریکا را به مسخره گرفت و به خلقهای تحت ستم مفهوم مبارزه و انقلاب آموخت. انقلابی که انسان مسخ شده را به فطرت الهیش بازگرداند و ایمان چراغ راهش شد و شهادت وسیله قربش. انقلابی که شعارش اللّه‌اکبر بود و سلاحش ایمان، نه دربند خاک بود نه در یوغ ملیت. انقلابی که گستره گیتی را فریاد می‌کرد که تا بانگ لااله‌الااللّه و محمد رسول‌اللّه در تمام جهان طنین نیفکند مبارزه هست و تا مبارزه هست ما هستیم.

دولت موقت و آمریکا

آنان که انقلاب اسلامی و اهداف آن را درک نکرده بودند و تداوم انقلاب نیز نیاز به افشای ماهیتشان داشت، با پیروزی آن به تکاپو برخاستند. اینان به خاطر عدم شناخت اسلام در تمامی ابعادش و ماهیت

غرب‌گرایانه تفکراتشان، قصد آن داشتند تا همان سیاستها را شاید به گونه‌ای معتدل‌تر و با شیوه‌هایی جدیدتر تداوم بخشند. دیدگاههای کلی و سوابق زندگی عناصر دولت موقت که به کرات ذکر آنها رفته خود به تنهایی بیانگر این امر است. در ذیل موضع‌گیریها و نظارت چند تن از عناصر تشکیل‌دهنده دولت موقت به عنوان مشت نمونه خروار می‌آید:

«سلامتیان گفت که سفیر باید با کسانی که مشورت می‌کند بر موفقیت انقلاب و تمایل ایران به داشتن روابط نزدیک با آمریکا تأکید نماید. او اضافه کرد که این مطلب را قبلاً با نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه در میان گذاشته‌اند لذا این اعلام دوستی موضع مشترک بلندپایه‌ترین مقامات کشور بود... سلامتیان گفت که آمریکاییان باید بفهمند که انقلاب ایران از خیلی جهات شبیه انقلاب 1779 آمریکا بوده‌است. رؤسای جمهور بزرگ آمریکا، واشنگتن، جفرسون و لینکلن اینجا خیلی مورد احترام هستند. خیلی از جوانب قانون اساسی ایران از قانون اساسی آمریکا الهام گرفته بود». (سند 5) «او (یزدی ) گفت گذشته، گذشته است و ایرانیان مردان عمل هستند و زمینه‌های بسیار برای همکاری وجود دارد. ایران نیز به مرور زمان نیازمند تکنولوژی و محصولات کشاورزی آمریکا خواهد بود و مناسبات عادی بر مبنای احترام متقابل خواهد بود.»(سند 8) «... صدر، وزیر بازرگانی در پاسخ گفت که پس از 20 سال مطالعه و کار و زندگی در ایالات متحده او اعتقاد دارد که آمریکاییها عملگراترین اشخاص در دنیا هستند و یک نفر آمریکایی می‌تواند خود را با اوضاع جدید وفق دهد به همان گونه او می‌تواند خود را با اوضاع ایران وفق دهد... سرانجام او گفت که اطلاعات و اولویتهای گذشته دقیق نبوده و بایستی اصلاح شود. مناسبات ایران با ایالات متحده اعم از فرهنگی و تکنولوژیک و پیوندهای خانوادگی طوری است که از تمایل ایران به حفظ مناسبات با ایالات متحده پشتیبانی می‌کند.» (سند14) «امیر انتظام به خبرنگاران گفت که امیدوار است روابط با آمریکا به زودی به سوی بهبودی رود و در مورد قراردادهای نظامی او گفت فسخ تمام قراردادهای سابق که ایران قبلاً در آنها میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری کرده بود غیرعاقلانه است. او حتی به طور غیرمستقیم به لزوم متخصصان نظامی آمریکایی اشاره کرد.» (سند 38) «یزدی مطرح نمود که ایران نمی‌تواند به تنهایی به پیش برود یزدی صریحا به ادامه وابستگی به غرب اقرار کرد و گفت که فسخ سریع قراردادها توسط ایران بیشتر به ضرر ایران خواهد بود تا فروشندگان خارجی ...» (سند 38 ) چنین بافت و طرز تفکری نمی‌تواند مورد مخالفت آمریکا قرار گیرد و در مقابله با خط اصیل انقلاب اسلامی این افراد می‌توانند به عنوان پایگاههایی برای اعاده منافع آمریکا در ابعاد نظامی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به حساب آیند. آمریکا در ایران سرمایه‌گذاریهای هنگفتی داشت و نمی‌توانست به راحتی از آنها چشم‌پوشی کند. آمریکا به دنبال ارائه روشهایی بود که بتواند سلطه مجدد خویش را اعمال کند. در همین رابطه، گذشته از تحلیل شرایط و اوضاع و شناسایی نقاط قوت و ضعف و بافتهای موافق و مخالف آمریکا به تماسهای به اصطلاح رسمی و دیپلماتیک با سران دولت موقت می‌پرداخت.

تداوم خط مشی‌ها و اهداف

آمریکا به خاطر منافع بی‌همتایش در ایران، در پی برآوردن و دستیابی به اهداف کلیدیش با توجه به زمینه‌هایی که داشت، برآمد. این زمینه‌ها به طور اختصار و به طور پراکنده در این مجموعه وجود دارد.

(آنچه در مورد شرکتها، وضع نفت، مسائل اقتصادی و نظامی در این مجموعه وجود دارد بیانگر عمق وابستگی و سلطه شیطانی آمریکا در ایران نیست و انشاءاللّه در این موارد مجموعه‌های مستقل دیگری انتشار خواهد یافت.) «او (کاردار) گفت که شرکتهای ایالات متحده هنوز هم ایران را یک بازار مهم تلقی خواهند کرد. آنها تکنولوژی مهمی به ایران آورده‌اند و آنها همچنین می‌توانند خود را با محیط جدید وفق دهند تا بتوانند مناسبات خود را با ایران ادامه دهند.» (سند 14) «من از شما (یزدی) در مورد موضوع انجمن ایران و آمریکا در اصفهان و دفتر تعلیم و تربیت اصفهان استمداد می‌طلبم. همان‌طور که شما می‌دانید، انجمن ایران و آمریکا یک مؤسسه فرهنگی خصوصی است که سعی دارد روابط بین ملت ایران و آمریکا را از طریق برنامه تبادل و وقایع فرهنگی، کتابخانه و جلسات ملاقات و کلاسهای انگلیسی برای ایرانیان و کلاسهای فارسی برای آمریکاییان نگهدارد و بهتر سازد...

اگرچه انجمن ایران و آمریکا یک سازمان دولتی آمریکا نمی‌باشد، ولی سفارت آمریکا از اهداف انجمن پشتیبانی به عمل آورده و معتقد است که این همکاریها باعث تفاهم بیشتر بین دو کشور خواهد شد». (سند33) «ساندرز (معاون وزیر امور خارجه آمریکا) علاقه ما را به داشتن ایرانی نیرومند و مستقل و برخوردار از پشتیبانی خلق که بتواند در مقابل فشارهای شوروی ایستادگی کند و به موقع سرگرم مناسبات سازنده متقابل با ایالات متحده باشد، به آگاه (کاردار ایران در آمریکا )تأکید کرد. ایالات متحده علاقه‌ای به وارد کردن خود و مداخله در امور داخلی ایران ندارد بلکه می‌خواهد مقامات ایران بدانند که ما حاضریم در زمینه‌های منابع و و مصالح مشترک با یکدیگر همکاری کنیم. آگاه متقابلاً این احساسات را تأیید کرد و احساسات دوستانه و تحسین مردم ایران را نسبت به ایالات متحده، علیرغم پیوندهای ایالات متحده با رژیم شاه تشریح کرد.» (سند 48)

دولت موقت و علاقه به از سرگیری روابط

مواردی که دولت موقت بعد از روی کارآمدنش در رابطه با آمریکا با آن روبه‌رو شد، مسائل متعددی بود که یک سری مانند قراردادهای نظامی و پولهای پرداخت شده بابت لوازم یدکی و مسئله شرکتها و قراردادهای اقتصادی بود و دسته دیگر مسائل به وجود آمده بعد از انقلاب بود، مانند رفتن شاه به آمریکا، دیدارها و ملاقاتها با سران و وزیران آمریکا و اظهارنظر راجع به کل مشکلات و مسائل ایران و آمریکا.

برخورد دولت موقت با تمام این مسائل، در جهت حل آنها و تفاهم و از سرگیری روابطی برمبنای جدید و آغازی نوین بود:

«من (کاردار) مراتب فوق را صرفا بدان جهت گزارش می‌دهم؛ برای آنکه طرز فکر وزیر امور خارجه ایران و عده زیاد دیگری از شخصیتهایی که در حکومت حاضر وجود دارند نشان دهد یزدی به نظر می‌رسد اساسا نسبت به ایالات متحده روش دوستانه دارد و مایل است که مناسبات عادی بین ایران و

آمریکا برقرار شود، ولی مخالفت او با شاه در گذشته و در پیچیدگی پیوندهای ایالات متحده با رژیم پهلوی، در شخص او وزنه سنگینی تشکیل می‌دهد.» (سند 25) «در ملاقات اخیر بین یزدی و تامانی‌نی، سفیر ایتالیا در ایران، یزدی اظهار علاقه به خرید لوازم یدکی کرده‌است که در ایتالیا طبق پروانه ایالات متحده برای تجهیزات نظامی که اکنون در ایران وجود دارد تولید می‌شود. کارمند مربوطه گفت که ایتالیاییها که اکنون در اندیشه دادن پاسخ به این پیشنهاد هستند، معتقدند که تقاضای یزدی کوششی برای بهبود تماسها با ایالات متحده از طریق یک کشور ثالث است زیرا از لحاظ سیاسی در حال حاضر مراجعه به ایالات متحده به طور مستقیم امکان‌پذیر نیست.»( سند 30) «من در حال حاضر هیچ دلیلی ندارم که فکر کنم گرایش دولت جدید به طور مؤثری با گرایش دولت موقت ایران تفاوت خواهد داشت. خود من در اینجا در تمام سطوح به گرمی پذیرفته شده‌ام. سروصداهای اخیر دولت درباره ما عموما مثبت بوده‌اند... ما احساس می‌کنیم که هم یزدی و هم بازرگان، به طور فزاینده‌ای نیاز به حرکت در جهت یک تفاهم بهتر با ما را تشخیص می‌دهند. این موضوع حتی به میزان زیادتری در مورد رهبریت نظامی وجود دارد.»(سند 50) اسناد 51 و 52 در مورد علاقه به از سرگیری روابط بین ایران و آمریکا و ابراز این امر از سوی دولت‌موقت نشانگر گسترش این طرز فکر در بین عناصر دولت موقت است تا آنجا که خواستار تبادل اطلاعات می‌شوند. (سند 85)

حمایت آمریکا از دولت موقت

موضع‌گیری آمریکا در قبال دولت موقت به عنوان عکس‌العملی مثبت در برابر گرایشها و امیال قلبی این افراد بود که سعی داشتند با روشی متعادلتر و نوین و یا به قول خودشان با از سرگیری روابط بر اساس آغازی جدید، منافع غرب و آمریکا را تأمین کنند. مسلم است که این طرز نگرش نمی‌تواند مورد مخالفت آمریکاییها قرار گیرد با توجه به اینکه این عناصر به طور بالقوه نیز قادر بودند در برابر جناح ضد آمریکایی و ضد کفر امام نیز به مقابله برخیزند:

«آنچه ما باید انجام دهیم این است که تا مدتی با جریان امور هماهنگی داشته باشیم. یزدی و انتظام هر دو با کاردار درباره آغاز دوره جدید، که با ورود سفیر جدید عملی خواهد شد صحبت کرده‌اند.»(سند 12) «تمام این جریان اشاره بر این دارد که بهترین امید ما به دستیابی به یک توافق رضایت‌بخش با ایران جدید در دیپلماسی ساکت و آرام نهفته است. علیرغم ناسازگاری خمینی نسبت به ایالات متحده، خیلیها در اینجا هستند که خالصانه مایل به داشتن روابط دوستانه و همیارانه با ما می‌باشند و نظرات ما را پذیرا هستند و در مورد طرز تفکر بین‌المللی راجع به موضوعاتی از قبیل حقوق بشر حساس می‌باشند. متأسفانه خمینی در حال حاضر قدرتمندترین چهره سیاسی در ایران می‌باشد. و شخصی است که شاید ایرانیان مترقی جرأت نمی‌کنند رودررو با او برخورد نمایند.ما نبایستی توانایی خود را در تأثیر گذاردن بر جریانات در اینجا بیش از حد ارزیابی کنیم، ولی می‌توانیم امیدوار باشیم با کار سرسختانه با آن ایرانیانی که مایل هستند دوستی با ایالات متحده را درک نمایند تا حدی تأثیر مهمی داشته باشیم.» (سند 28) «تا زمانی که دولت موقت قدرت بیشتری نیابد، این نداهای میانه روانه مانند یزدی، امیر انتظام و حتی بازرگان، بعید است که اثری داشته باشند. با توجه به جو سیاسی نامطلوب اصلاً نمی‌توان مطمئن بود که

میانه‌روها در دولت موقت آنقدر زیاد هستند و یا آنقدر نفوذ دارند که بتوانند مانع از حملات شوند و یا مواضع ضدآمریکایی که مانع از سرگیری فعالیتهای تجار آمریکایی در ایران شده را تغییر دهند.»(سند 36) «ما خصوصا (منظور از ما وزارت امور خارجه آمریکاست) در هر گونه اقدام عملی که وی (بازرگان) فکر می‌کند ایالات متحده می‌تواند برای کمک به دولت موقت ایران در تلاشهایش برای بالا بردن ثبات و فراهم آوردن زندگی بهتر برای شهروندان ایرانی انجام دهد، ذیعلاقه هستیم. محدودیتهای آشکاری در آنچه که ایالات متحده می‌تواند انجام دهد وجود دارد، ولی در جایی که مقتضی باشد می‌خواهیم که تا آنجایی که می‌توانیم برای بازرگان نخست‌وزیر و دولتش مفید باشیم.» (سند 51) «منافع ما در ایران بالاتر از هر گونه رژیم خاصی قرار دارد. موضوعی که ما تلاش کردیم تا برای حاکمان جدید ایران آن را روشن سازیم، به این منظور که از سوءظنهای آنان در این مورد که ما به تبانی با شاه سابق ادامه می‌دهیم، کاسته باشیم. در حال حاضر به نظر می‌رسد که منافع ما به بهترین نحو با همکاری با دولت مهدی بازرگان جهت برپایی مجدد روابط دوجانبه بر اساس تشریک مساعی بین ایران و ایالات متحده برآورده می‌شود.»(سند 60) «(سخنان پرشت مدیر میز ایران با یزدی)... علاقه ما به ایران این است که ایران مستقل و از لحاظ تمامیت ارضی دست نخورده باقی بماند، یک حکومت با ثبات فزاینده داشته باشد و بتواند با مشکلاتی که بروز می‌نماید مقابله کند. او گفت ما آرزومندیم که دولت موقت ایران در کوششهای خود موفق باشد زیرا به همان اندازه که دولت موقت ایران نسبت به ثبات پیشرفت حاصل کند، منافع ما در ایران پیش می‌رود.

پرشت خاطرنشان ساخت که باید صراحتا گفت که ما راه با دوام دیگری را نسبت به دولت کنونی نمی‌بینیم و بنابراین به هیچ‌وجه هیچ‌گونه نفعی نداریم که جز کمک به هر ترتیب به موقعیت آن کار دیگری انجام دهیم...

پاسخ یزدی به همه این مراتب روی هم رفته مثبت بود. او موافقت کرد که در زمینه داد و ستد پیشرفتهایی حاصل شده است. او گفت از اظهارت پرشت دربراه روش دولت آمریکا نسبت به مناسبات با ایران قدردانی می‌کند. دولت موقت ایران نیز به نوبه خود مایل است مناسبات حسنه و سازنده‌ای با ایالات متحده داشته باشد ولی ابتدا لازم است مسائل مربوط به مناسبات قدیمی حل و فصل شود تا مناسبات جدید بر یک شالوده سالمی آغاز شود.» (سند 86) سیاست آمریکا در قبال جو ضد آمریکایی مردمی و مطبوعاتی ناشی از وقوع انقلاب اسلامی مبتنی بر سکوت بوده تا با غیر فعال نشان دادن خود در صحنه دیپلماسی ایران و وسایل ارتباط جمعی مانع از گسترش و شدت یافتن فعالیتهای ضد آمریکایی شود و در جهت دیگر سعی بر گسترش و ایجاد حلقه‌های ارتباطی با افراد و کسانی که فکر می‌کرد می‌توانند در آینده چه از نظر فرهنگی یا سیاسی مؤثر باشند، می‌نمود:

«در هر حال من فکر کردم که ما برای انجام آنچه که در توان داریم جهت آرام کردن احساسات فعلی باید از دیپلماسی (سکوت) آرام استفاده کنیم». (سند 29) «... در مراحل اولیه (برای ایجاد حلقه‌های ارتباطی) روابط شخصی توسعه‌یافته دوستانه و با تفاهم شخص با شخص مهم می‌باشند. از طریق این ارتباطات شخصی حلقه‌های ارتباطی نهادی دقیقا معینی

می‌تواند به وجود آید که به نوبه خودش می‌تواند روابط دوجانبه بیشتری به بار آورد....» (سند 67) ملاقاتها و دیدارهای همیشگی کاردار با یزدی و یا دیدار و ملاقات یزدی با وزیر امور خارجه آمریکا و معاون او و همچنین با ژنرال گریوز و مک گیفرت و سمینار وزارت امور خارجه، نشانه گسترش روابط، هر چند با پوشش دیپلماتیک و رسمی است.

از جمله موضوعات مطروح در اسناد این مجموعه، مسئله آوردن شاه و انعکاس این عمل بر روی روابط دوجانبه آتی ایران و آمریکاست. از یک سو نپذیرفتن شاه در آمریکا می‌توانست باعث عدم اعتماد بقیه سران مزدور کشورهای جهان و منطقه شود که در صورت مواجه شدن با مشکلی مانند آنچه که شاه با آن رو به رو شد نمی‌توانستند حداقل آمریکا را به صورت مأمن و پناهگاهی برای گذران بقیه عمرشان در نظر بگیرند و به ناچار این امید مبدل به یأس می‌شد و آنها را احتمالاً وادار به تغییر موضع می‌کرد. از سوی دیگر پذیرفته شدن شاه در آمریکا روابط تصور شده ایران و آمریکا که آمریکا - با وجود دولت موقت به آن امید بسته بود - را تیره می‌کرد. بر این اساس آمریکا برای اینکه هم شاه را بپذیرد و هم به روابط جدیدش با دولت موقت لطمه وارد نکند علیرغم جناحهای موافق و مخالف در هیئت حاکمه‌اش سعی کرد در پوشش اقدام از سوی شهروندان آمریکایی و به بیانی دیگر اقدام از سوی مقامات غیر رسمی (البته با طرح و برنامه‌ریزی مقامات رسمی ) شاه را به آمریکا بیاورد. در هر صورت آمریکا قصد داشت که شاه را به آمریکا بیاورد چون با توجه به بافت دولت موقت و به گمان خودشان کاسته شدن از حرارت تب‌آلود انقلاب در بین مردم فکر می‌کرد این امر اثر چندان ناخوشایندی بر از سرگیری روابط نخواهد داشت:

«دومین نکته‌ای که آگاه در میان گذشت درباره این امکان بود که شاه ممکن است به آمریکا بیاید اظهار نگرانی کرد. بعضی از اشخاص در ایران این احساس را دارند که لااقل تشویق از در عقبی از سوی عناصری در دستگاه دولتی ایالات متحده برای آمدن شاه به آمریکا وجود دارد. ساندرز (معاون وزیر خارجه آمریکا) اظهار نظر کرد که مرحله‌ای از زمان در آینده، هنگامی که از حرارت تب‌آلود انقلاب کاسته شود، ما تصور می‌کنیم که ایران کمتر به آن چه که انقلاب علیه آنها بود توجه خواهد کرد و بیشتر به آنچه که انقلاب قرار بود تحقق بخشد، توجه خواهد نمود.» (سند 48) «همچنین ملاحظه برخورد ما با شاه که هم بر برنامه زمان‌بندی و هم بر جو موجود تأثیر می‌گذارد مطرح است. به نظر من قبل از اینکه ما سفیری در اینجا داشته باشیم خیلی مطلوب است که شاه به ایالات متحده نیاید. استحکام و دوام افزون شده در روابط دوجانبه ما که می‌تواند به دنبال انتصاب یک سفیر صورت پذیرد، با عکس‌العمل ناچارا مغایر با برخوردهای ما نسبت به شاه خصوصا از جانب آیت‌اللّه مقابله خواهد نمود.» (سند 50) «وزیر (وزیر امور خارجه آمریکا ) پاسخ داد که آمریکاییها آزاد هستند تا با شاه ملاقات کنند و دولت ایالات متحده نمی‌تواند در این مورد کاری انجام دهد. یزدی سیاست ما را در مورد شاه جویا شد. وزیر گفت که روشن است ما به او گفته‌ایم در این زمان ما فکر نمی‌کنیم که وی به ایالات متحده بیاید، ما قادر نیستیم آنچه را که در آینده پیش می‌آید بگوییم». (سند 55) علیرغم روشن و واضح بودن حرکات آمریکا مبنی بر آوردن شاه به آمریکا برای دولت موقت و ابراز این نظر هر چند به طور ضمنی برای مقامات دولت موقت، عکس‌العمل و موضع آنها بیشتر مبتنی بر از سرگیری روابط و گسترش آن بود و زمینه‌سازی برای ملاقات با برژینسکی در الجزایر از سوی بازرگان،

یزدی، و ...با توجه به تمام این موارد صورت گرفت و این ناشی از تمایل دوجانبه‌ای بود که هر دو طرف نسبت به یکدیگر احساس می‌کردند.

«... مشاهده کردیم که شاه و برژینسکی و افراد دیگری از طرف آمریکا در این جشنها (جشن بیست و پنجمین سالگرد انقلاب الجزایر) شرکت خواهند کرد. من فکر می‌کنم اگر یک نفر یا بیشتر از شما فرصت گفتگو با اعضای هیئت نمایندگی دولت موقت ایران و مخصوصا بازرگان را پیدا کند، خیلی مفید خواهد بود. من این تصادف را امروز به بازرگان در یک مجمع اجتماعی پیشنهاد کردم و او به نظر می‌رسد که با روی باز با این فکر برخورد کرد.» (سند 88) «کاردار ایران در الجزایر امروز مرا (سفیر آمریکا در الجزایر ) از ارسال پیام به تهران جهت مشخص نمودن علاقه احتمالی بازرگان نخست‌وزیر یا دیگر اعضای هیئت نمایندگی دولت ایران در ملاقات با دکتر برژینسکی یا دیگر مقامات بازدید کننده مناسب آمریکایی، مطلع نمود.»(سند 89)

خط امام در برابر آمریکا

نگرانی آمریکا در مورد آینده روابطش و تردید در مورد از سرگیری مجدد روابط ایران و آمریکا با وجود پایگاهی چون دولت موقت و روشنفکران و دستجات غرب‌زده، ناشی از بینش و گرایش حاکم بر خط مردمی انقلاب بود، ایدئولوژی اسلامی. رهبری قاطع و حضور دائمی مردم در صحنه، آمریکا را در تمامی ابعاد مورد هجوم قرار می‌داد. نظرات آمریکاییها بهترین توصیف بر اصالت انقلاب اسلامی و روشنترین برهان بر شهامت و عظمت بزرگمردی است که سر تسلیم در برابر هیچ قدرتی جز قدرت لایزال الهی فرود نمی‌آورد و صریحترین بیان بر وجود نفرتی بنیادین از کفر جهانی و سردمدار آن آمریکا، در سینه مردم مسلمان ایران است:

«این دشمنان با پشتیبانی آنهایی که چه طرف راست و چه طرف چپ حقیقتا از ما تنفر دارند، جوی را ایجاد کرده‌اند که در نتیجه آن هر چیزی که آمریکایی باشد خائنانه و ضداسلامی و شر است. کوششهای اسلامی برای پاکسازی ایران از نفوذهای فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی غرب به یک نوع تعقیب جادوگران تبدیل شده است که در نتیجه آن هر گونه تقصیری در معاشرت با آمریکاییها برای مظنون ساختن طرف یا محکوم کردن او کافی است.» (سند 12) «فرضیاتی که در بالا تشریح شد (گرایشات یزدی و بازرگان برای از سرگیری روابط ) با توجه به گرایشات عادی دولت می‌باشند. قم نیز مطرح است. همان‌طوری که می‌دانید نظریات سیاسی ابرازشده آیت‌اللّه و یارانش در هفته‌های اخیر معتدل‌تر بوده است. ولی بایستی تأکید کنم که گرایش و برخوردهای او متکی به چیزی است که به گمان ما ناخوشایندی و تنفر بنیانی از ایالات متحده می‌باشد. خیلی از آنهایی که در اطراف او هستند به نظر می‌آید که حتی نسبت به مقاصد ما مظنون‌تر باشند. چون که این محفل دسترسی سریع به گفته‌های روزانه آیت‌اللّه و اثر فوری بر روی آن را دارد، همیشه به عنوان یک خطر مداوم در مورد حملات از جانب آن به شمار می‌رود که غیر قابل پیش‌بینی است.» (سند 50) «تضاد و دوگانگی بین (الف) مواضع به طور کلی عاقلانه خیلی از مقامات ارشد دولت موقت که متوجه لزوم برقراری روابط عادی‌تر دیپلماتیک و تبادلات تجاری با آمریکا شده‌اند و (ب) مواضع ضد آمریکایی انقلابی مطبوعات، روحانیون اطراف خمینی و خیلی از ایرانیان که ضد خارجی هستند و در سطوح دوم و

پایین‌تر دولت موقت می‌باشند، همچنان تلاشهایمان را برای عادی کردن روابط خنثی می‌سازند.» (سند 38) آمریکا در مقابله با این جناح، دست به اقدامات زیادی می‌زند که عمده این اقدامات گذشته از گسترش تماسها و برخوردهای سیاسی،ایجاد زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی و اقدام در این زمینه‌هاست که اسناد 65، 67 و 69 نمونه‌های جالبی از فعالیتهای آمریکا در این موارد است.

با کلام روح بخش و راهنمای امام و با امید به رهروی از راهش که راه اسلام محمد (ص) و علی (ع) است به مطلب پایان داده می‌شود:

«ما با اینها هیچ راه مصالحه‌ای نداریم، برای اینکه مقصد ما یک مقصدی است و آن اسلام است. همه ملت ما اسلام را می‌خواهند و مقصد آنها یک مقصد ضد اسلامی است. اسلام و ضد اسلام نمی‌شود با هم تفاهم کنند... اگر ما با آمریکا و با سایر ابرقدرتها و قدرتها کنار آمده بودیم. گرفتار این مصائب نبودیم ولی مردم ما دیگر به هیچ وجه حاضر نیستند تن به خواری و ذلت دهند و مرگ سرخ را به زندگی ننگین ترجیح می‌دهند.» دانشجویان مسلمان پیرو خط امام

گزارش بازرسی در مورد نحوه ارتباط با ایران

سند شماره (1) وزارت امور خارجهسریاوت 1976 - مرداد و شهریور 1355 دفتر بازرسی کل، سرویس خارجی گزارش بازرسی در مورد نحوه ارتباط با ایران

تذکار در مورد توزیع نحوه ارتباط با ایران

این گزارش بازرسی، یک گزارش داخلی وزارت خارجه آمریکا و بخش مستقیمی از جریان مطالعه دقیق وزارتخانه (خارجه) است. این گزارش درجه تأثیر خط مشی و کارایی مدیریت را ارزیابی می‌نماید که به منظور اطلاع وزیر امور خارجه و رؤسای عمده وزارتخانه نگارش یافته و پیشنهاداتی راجع به تغییرات در خط مشی و مدیریت به عمل می‌آورد.

به هیچ‌وجه نباید خارج از وزارت خارجه توزیع گردد، چه تمام و یا قسمتی از آن، بجز به آن سازمانهایی که مداخله مستقیم در فرمول‌بندی و مدیریت خط مشی خارجی دارند و در آن صورت هم باید با اجازه کتبی قبلی مدیر کل بازرسی سرویس خارجی وزارت خارجه باشد. در محله‌های مأموریت وزارت خارجه، می‌توان به اختیار مسئول اصلی، قسمتهای مربوطه گزارش را به عوامل سایر سازمانها و وزارتخانه‌های دولت ایالات متحده که رابطه مستقیم با پیشنهادات خط مشی تحت بررسی دارند ارائه داد.

سری نحوه ارتباط با ایران

پیشگفتار

این گزارش بازرسی، گزارشات بررسی جداگانه قبلی را تلفیق می‌دهد. جنبه‌های بررسی این بازرسی شامل آزمونهای مناسب جهت ارزیابی میزان تأثیر کنترلهای داخلی و عملیات مدیریتی می‌شد ولی بررسی مفصل کلیه عملیات، انجام نشده بود. این بازرسی در تاریخهای 17 الی 31 ماه می و 15 ماه ژوئیه الی 13 ماه اوت 1976 در واشنگتن، دوم ماه ژوئن الی 14 ژوئیه 1976 در تهران، سوم الی ششم ماه ژوئن 76 در اصفهان، هشتم الی نهم ماه ژوئن 76 در شیراز و سیزدهم الی چهاردهم ژوئن 76 در تبریز صورت گرفت.امضاء:

هربرت اف. پراپس (بازرس ارشد سرویس خارجی) ایوان کوزیمی (عضو وزارت بازرگانی) دیرک گلیستین (بازرس سرویس خارجی) رابرت والاس (بازرس سرویس خارجی) ویلیام مورگان (بازرس سرویس خارجی) طبقه‌بندی نشده نحوه ارتباط با ایران فهرست مندرجات مرور کلی (صفحات زرد کمرنگ) ••• 1 اول - خط مشی ••• 6

دوم - مدیریت ••• 15 جدول 1- لیست کلیه منابع پیشنهادی جدول 2- خلاصه تغییرات پیشنهادی مربوط به پستها جدول 3- منابع دولتی آمریکا در ایران............

سوم - خلاصه پیشنهادات اصلی............

یادداشتهای بازرسان (جداگانه ارائه می‌شود) شماره یادداشت 1- ••• دستورالعمل دفتر (بازرسی) 2- ••• مدیریت سفارتخانه 3- ••• امور سیاسی 4- ••• امور بازرگانی - اقتصادی 5 - ••• امور کنسولی 6- ••• امور فرهنگی امور اداری ••• شماره یادداشت الف - عملیات اداری ••• a1 - 7 ب - عملیات پرسنلی ••• b1- 7 ج - عملیات بودجه و مالی ••• c1 - 7 د - ارتباطات و بایگانی ••• d1 - 7 ه - عملیات خدمات عمومی ••• e1 - 7 و - املاک ••• f1 - 7 ز - امور امنیتی ••• g1 - 7 سیستم ارزیابی پرسنل ••• 8 کنسولگریهای مربوطه کنسولگری اصفهان ••• 1 - 9 کنسولگری شیراز ••• 2 - 9 کنسولگری تبریز ••• 3 - 9 سازمانهای دیگر معاونت نظامی و سایر فعالیتهای وزارت دفاع آمریکا در ایران ••• a1 - 10 اداره اطلاعات آمریکا ••• b 1 - 10 برنامه کنترل مواد مخدر سفارت ••• c 1 - 10 سایر فعالیتها الف - انجمن کارمندان آمریکایی ••• a 1 - 11 ب - مدارس ••• b 1 - 11 لیست کنترل پیشنهادات (جداگانه در دسترس می‌باشد.)

طبقه‌بندی نشده نحوه روابط با ایران فهرست مقامات اصلی سفارت در تهران سفیر کبیر ریچارد م. هلمز وزیر مختار جک سی. میکلوس رؤسای قسمتها اداری راجر ا. پرونچر کنسول وارد ل. کرینستنسن اقتصادی/بازرگانی راجر سی. بروین دیوید ای. وستلی سیاسی هاتورن ک. میلز سیاسی/نظامی هنری پرشت علمی آلبرت س. چپمن مؤسسات دیگر:

وزارت دفاع:

نماینده وزارت دفاع ایک فون ماربد رئیس اداره مستشاری سرلشکر کنث پ. میلز وابسته نظامی سرهنگ فرانک ب. مک کنزی (از نیروی هوایی آمریکا) کشاورزی پل ج. فری مواد مخدر جک ل. گرین اداره اطلاعات آمریکا جودن وینکلر کنسولگریها اصفهان ژنرال ب. مارشال شیراز مایکل ر. آریتی تبریز رونالد آی. نیومان محرمانه

نحوه مدیریت روابط با ایران

مرور کلی ایران برای یک آینده قابل پیش‌بینی بسیار مورد توجه ایالات متحده خواهد بود. موقعیت مکانی این کشور به تنهایی، ضامن این پیش‌بینی است. ایران کشور عمده منطقه سپر (ترکیه، ایران، پاکستان) میان اتحاد شوروی و شبه جزیره سرشار از نفت عربستان می‌باشد. تا زمانی که نفت خاورمیانه برای غرب اهمیت حیاتی دارد، دوستی ایران واجد اهمیت شدید برای ایالات متحده است. آمریکا منافع بسیار مهم

آمریکا نیز در ایران دارد. ایران محل وسایل اطلاعاتی آمریکاست که با فایده بی‌همتایی که دارد، در هیچ مکان دیگری قابل تقلید نیست. بالاخره ایران و آمریکا علائق مشابه در گسترش صلح و استقلال منطقه خلیج فارس دارند و این ایران است که این علائق را در تماسهایش با سایر کشورهای خاورمیانه و آسیای جنوبی به پیش می‌برد.

همچنین ایالات متحده، به دلایلی که برای مدتهای مدید معتبر خواهد بود، اهمیت قابل توجهی برای ایران دارد. ایالات متحده تنها قدرت غربی است که قادر است تجاوز احتمالی شوروی را در خاورمیانه دفع کند. ایالات متحده آمریکا در حال حاضر و نیز به طور بالقوه در آینده، منبع وسائل پیشرفته و تکنولوژی است که ایران برای تبدیل منابع طبیعی در حال تخلیه‌اش - نفت - به صورت سرمایه انسانی با دوام احتیاج دارد: یعنی کارگر ماهر و نخبگان تحصیلکرده.

این خوشوقتی برای ایران و آمریکا وجود دارد که روابط میان دو کشور بسیار حسنه است. ایران به ایالات متحده امتیاز پرواز اضافی، تسهیلات اساسی اطلاعات نظامی، و دستیابی به بازارها و نفت خود را می‌دهد. آمریکا هم برای ایران، مواد غذایی و سیستمهای سلاحهای پیشرفته، اطلاعات و تکنولوژی می‌فرستد. (به وسیله آموزش حدود 25000 دانشجو در آمریکا و اعزام پرسنل نظامی و غیر نظامی آمریکایی به ایران تا به هزینه ایران یک طیف وسیع از مساعدت فنی به عمل آورد).

مواد اصلی این ضیافت متنوع، همانا روابط متقابل در این مبادله است: قیمتهای نفت و مواد نفتی ایران در یک طرف و هزینه‌های ایران برای اخذ کالا و خدمات نظامی و غیر نظامی از آمریکا در طرف دیگر.

دولت ایران نفوذ تعیین‌کننده را در این مبادله دارد. این کشور (در مشورت با دیگر اعضای کشورهای صادرکننده نفت) قیمت نفت را معین می‌کند و نقش اصلی در تعیین اینکه درآمد حاصل از فروش نفت چگونه مصرف شود را داراست. ریزش کالا و تکنیسینهای نظامی و غیر نظامی از آمریکا به ایران تقریبا به طور کامل به وسیله دولت ایران تأمین مالی می‌شود. این کشور از نظر مالی خیلی بیشتر از دولت آمریکا در رابطه دوجانبه ایران و آمریکا کمک می‌کند. آن کس که مزد نوازنده را می‌دهد اختیار آهنگ را دارد و خوشبختانه این آهنگ برای آمریکا عموما مطبوع است.

در مورد مسئله قیمت نفت، منافع مورد نظر ایران و آمریکا در تضاد با یکدیگر است. ایران نسبتا قیمت بالایی می‌خواهد تا بتواند حداکثر سود را در یک دوره نسبتا کوتاه (که تقریبا ده سال تخمین زده می‌شود) قبل از آنکه صدور نفتش بشدت افت نماید نصیب خود کند.

قیمتهایی که ایران خواهان است، همان قیمتهایی است که در اوپک مورد توافق قرار گرفته است و ایران مایل است - و حتی مشتاق است - هر چقدر که می‌تواند در سطح قیمتهای مورد موافقت بفروشد و صادرات خود را کاهش نداده است.

احتمال ندارد که آمریکا بتواند ایران را ترغیب به فروش نفت به بهای کمتر از قیمتهای اوپک نماید. نفع ایران (به عنوان یک تولید کننده نفت با ذخائر نسبتا محدود) ایجاب نمی‌کند که قیمتهای اوپک را کاهش دهد بلکه مایل به افزایش آنهاست و در همان حال می‌خواهد سهم خود را در بازار افزایش داده یا دست کم حفظ نماید، مذاکرات پایاپایی که دولت ایران با شرکتهای آمریکایی و سایر کشورها به عمل می‌آورد، احتمالاً معرف نوعی رقابت دور از قیمت علیه سایر عرضه کنندگان نفت می‌باشد، دلیلی ندارد که دولت آمریکا مخالف یا معترض به این نوع رقابت باشد. هر نوع رقابت میان صادرکنندگان برای آمریکا و سایر

واردکنندگان (نفت) مفید بوده و گرایش به تضعیف همبستگی اوپک به عنوان یک کارتل صادراتی دارد.

به علاوه، تمایل ایران به عنوان منبع قابل اعتمادی برای عرضه نفت (ولو به قیمتهای اوپک) باید مورد درک و تشویق واقع شود. ایران در تحریم نفتی اعراب شرکت نجست و آمریکا باید (مطابق آنچه توسط دولت اعلام شده است) به ایران و کشورهای عرضه‌کننده دیگری که در تحریم شرکت نکردند، امتیاز تعرفه‌ای را که ایالات متحده به کلیه کشورهای عقب‌افتاده یا به طور اعم می‌دهد ارائه نماید.

همان‌طور که شاه به درستی درک می‌کند، در طی زمان، منافع ایران و آمریکا در امور انرژی بی‌شباهت نیست. این هر دو کشور ناچار به صرفه‌جویی در مصرف نفت و گاز طبیعی برای سوخت خود بوده و باید تأسیسات جایگزین دیگری برای تولید انرژی بیابد. ایران و آمریکا در حال حاضر در جریان مذاکره قراردادی در مورد انرژی اتمی می‌باشند و ایران درصدد نصب یک نیروگاه هسته‌ای است. اگر آمریکا نمی‌خواهد که در این معامله تقریبا ده میلیارد دلاری به وسیله رقبای خارجی حذف شود، باید اولویت بسیار بالایی برای این مذاکرات قائل شود و اطمینان حاصل کند که سفارت ما در تهران به قدر کافی کارمند در این زمینه دارد که این مذاکرات را پشتیبانی و در مورد کلیه علاقه‌های ایران راجع به انرژی، علوم و تکنولوژی بحث کند.

توانایی ایران، از طریق اوپک، با تحمیل قیمتهای «مصنوعی» به مصرف‌کنندگان خارجی نفتش، این کشور را قادر می‌سازد که توسعه نظامی و غیرنظامی خود را از نظر مالی تأمین نموده و احتیاجی به کمک رسمی نداشته باشد. در مورد هزینه مبادلات خارجی، شاه خود شخصا اولویتها را تعیین می‌کند. او خواهان آخرین وسایل نظامی آمریکاست و آنها را به دست می‌آورد و به مستشاران و تکنیسینها و مربیان نظامی و غیر نظامی آمریکا پول می‌پردازد. همچنین دولت ایران جهت خرید تسهیلات و کمکهای فنی و آموزش در مورد بسیاری از زمینه‌های غیر نظامی قرارداد می‌بندد. ایالات متحده تأمین‌کننده مرجح در زمینه‌های نظامی و غیر نظامی (برای ایران) می‌باشد. محافل واشنگتن شدیدا نگرانند که مبادا دولت ایران خیلی زیاده‌روی کند و آمریکا را در مظان سرزنش برای همه مشکلات اقتصاد خرد و کلان خود بنماید.

(فی‌المثل صرف مخارج بیش از اندازه در مورد نیروهای نظامی به قیمت هزینه بخش غیر نظامی، یا هزینه‌های اضافی در مورد بعضی از سیستمهای سلاحی خاص).

البته خطراتی از این نوع وجود دارد و قابل احتراز نیست. لکن باید به وسیله بررسی هزینه‌ها و تأثیرات برنامه‌های دولت ایران که مشمول مشارکت با آمریکا می‌شود آنها را به حداقل رسانید و لذا در اثر مشورت با دولت ایران باید بتوان درک مناسب این دولت را در مورد عواقب این برنامه‌ها بهبود بخشید. آمریکا باید متوجه باشد که تنظیم امور نهادی برای همکاری آمریکا و ایران چنان طرح‌ریزی و عمل شود که:

الف: تصمیمات مربوط به آنچه که باید در ایران انجام گیرد به وضوح تصمیمات یکجانبه از طرف دولت ایران باشد (البته آمریکا باید آزاد باشد که در موارد خاص همکاری خود را گسترش دهد یا متوقف سازد).

ب: تأمین بودجه، هزینه‌های مستقیم و غیر مستقیم پروژه‌ها و برنامه‌های توسعه ایران از مسئولیتهای انحصاری دولت ایران است. دولت ایالات متحده در مورد به دست آوردن برآوردهای کلی هزینه و اخذ وسایل و تخصص سطح بالا به دولت ایران کمک خواهد کرد.

کمیسیون مشترک ایران و آمریکا که در 1974 تأسیس گردید، به منظور همکاری بیشتر ایران و

آمریکا در زمینه‌های غیر نظامی بوده است؛ این کمیسیون هنوز نتوانسته‌است منجر به اجرای پروژه‌ها در سطح مورد انتظار باشد. بخشی از آن به خاطر درآمدهای نفت ایران است که با مقدار هزینه‌هایش متوازن نبوده و قسمتی دیگر به دلایل دیگر است( از جمله اعتقاد ایران بر اینکه ایالات متحده باید هزینه‌های اضافی را جهت پرداخت بعضی از کمکهای فنی ارائه شده به ایران بپردازد). به نظر نمی‌آید که منافع آمریکا در اثر کندی فعالیت کمیسیون لطمه دیده باشد. ایالات متحده باید آماده کمک به دولت ایران برای گرفتن بهترین کالا و خدمات آمریکایی با بهای کامل باشد. همکاری ایران و آمریکا مبتنی است بر این اعتقاد ایران که ایالات متحده بهترین طیف کالای تولیدی و تکنولوژی را داراست. بهترین هم معمولاً گرانترین است. نفع آمریکا در عرضه بهترین قرارداد، یعنی تأمین کالاها و تکنولوژی (بر مبنای اخذ قیمت تمام عیار) برای کشور در حال توسعه پولداری که مشتاق است بالاتر از همسایگانش باشد، جاذبه دارد.

با نگاهی به آینده به نظر می‌رسد که ایران مسیری را که در 1973، یعنی زمانی که اوپک قیمت‌گذاری نفت جهان را به عهده گرفته، اتخاذ کرده‌است، ادامه خواهد داد. اتکای ایران بر آمریکا به عنوان منبع عمده حمایت فوق منطقه‌ای که این کشور (ایران) برای امنیت و توسعه خود احتیاج دارد تقریبا اجتناب ناپذیر است. بنابراین حضور آمریکا در ایران تقریبا به طور حتم افزایش خواهد یافت. تخمین زده می‌شود که اکنون بین 22 تا 25 هزار آمریکایی در ایران است. گمان می‌رود که این تعداد ممکن است به حدود 30000 تا 81-1980 افزایش یابد و بعد سطح ایران تعداد حفظ خواهد شد. (از 30000 نفر آمریکایی در سال 81-1980، تعداد دو سوم آنها شرکتهای قرارداد دفاعی و بستگانشان خواهند بود). به این دلیل و دلایل دیگر بازرسان معتقدند که مأموریت آمریکا در ایران بیشتر احتمال دارد که در سالهای آینده، افزایش یابد نه کاهش.

خط مشی آمریکا نسبت به ایران در جهت ارتقای منافع آمریکا مؤثر بوده‌است. بیشتر هدفهای دوجانبه مشی حاصل شده و آن هم در حداقل هزینه از نظر منابع رسمی ایالات متحده. تماسهای سطح بالای دو با تناوب معقولی صورت گرفته و روابط ایران و آمریکا بسیار خوب است. مأمورین آمریکایی در تهران دسترسی فوق‌العاده خوبی به دولت ایران در بالاترین سطحش داشته و از این دسترسی اثرات خوبی به دست آورده‌اند. سطح فعلی حمایت کارمندان آمریکایی برای نحوه مدیریت روابط آمریکا با ایران عموما چه در واشنگتن و چه در منطقه، مناسب نیازهای فعلی است. اما هم اکنون نیز اگر توزیع مجددی از منابع انجام گیرد، کارایی باز هم بیشتر خواهد شد. این گزارش تعطیل کنسولگری تبریز و چند اقدام مدیریتی را برای بهبود کارایی عملیات در مأموریت آمریکا در تهران و پستهای وابسته توصیه می‌کند.

عملیات عمده‌ای که لازم است انجام شود تا نحوه روابط آمریکا را با ایران بهبود بخشد بستگی دارد به فراهم آوردن خدماتی برای عموم (چه ایرانی و چه آمریکایی). این گزارش محتوی تعدادی پیشنهاد در این زمینه است؛ اما بهبود فیزیکی دستگاهی که در اختیار قسمت کنسولی سفارتخانه و بخش تجاری و اقتصادی آن قرار دارد برای افزایش کارایی در فراهم آوردن خدمات لازم اساسی است.

با نظری به آینده نزدیک، روشن می‌شود که آمریکا باید وجوهی را (با هزینه بالا و در حال افزایش ) جهت تأمین فضای اداری بیشتر برای مأموریتی که (به ویژه در بخش کنسولگری ) کار اولیه آنها رسیدگی و ارائه خدمت به عامه مردم است پیش‌بینی نماید. در بلندمدت، محوطه سفارتخانه باید وسیعتر گردد.

طرحهایی برای این کار وجود دارد. اما بودجه‌اش هنوز از کنگره درخواست نشده است. حتی بعد از آنکه

کنگره، اجازه ساختمان این کار را بدهد، چند سالی طول خواهد کشید که اضافات مناسب به مکان سفارتخانه انجام شود. بنابراین وزارتخانه (FBO)باید در صدد تأمین هزینه ساختمان در بودجه بعدی دولت به کنگره باشد.

تعیین خط مشی، منافع آمریکا، خط مشی‌های کلیدی

سری 1- خط مشی الف: تعیین خط مشی، منافع آمریکا، خط مشی‌های کلیدی 1- مقدمه ایران برای خط مشی آمریکا در خاورمیانه یک عنصر حیاتی و یک عامل بسیار قابل توجه در موضع رویارویی با اتحاد شوروی است. این کشور (ایران) واجد یک وضعیت استثنایی از نظر اهمیت استراتژیکی به واسطه موقعیت مکانی و منابع نفتی و نفوذ سیاسی خود می‌باشد. ایالات متحده در تعقیب یک خط مشی درباره ایران درصدد این هدف بوده است که یک کشور دوست و متعهد و با ثبات داشته باشد تا (الف) تسهیلات نظامی استراتژیکی و نفت و بازارهای خود را در دسترس آمریکا قرار دهد، و (ب) یک نقش منطقه‌ای سازنده شامل محدود کردن نفوذ شوروی در منطقه بازی کند. این خط‌مشی، روی هم رفته بسیار موفق بوده است.

2- تعیین خط‌مشی عوامل چندی در حول و حوش خط مشی وجود دارد که روی فرمول‌بندی و اجرای خط مشی آمریکا اثر می‌گذارد. یکی از این عوامل جنبه روان شناسی دارد. ایران یک کشور سلطنتی است که به وسیله شاهی اداره می‌شود با قدرت نامحدود و به طور دینامیک، که خودش کلیه تصمیمات مهم را در ایران می‌گیرد و تمامی جنبه‌های اقتصادی و حیات سیاسی کشور را کنترل می‌نماید. هیچ نوع مقابله داخلی مؤثری در مورد رهبری او وجود ندارد. جنبه‌های مترقی متعددی در مورد خط مشی‌های شاه وجود دارد و توفیق او در مدرنیزه کردن ایران و بهبود وضع اکثر ایرانیان به هنگام سلطنتش قابل توجه بوده است. معذالک عده‌ای از مقامات رسمی و نمایندگان مجلس و رهبران عقاید عمومی آمریکا از رژیم خودمختار شاه و روشهایش به ویژه توجه نسبتا اندک او برای حقوق بشر در حوزه سیاسی و نقش شاه در بالا نگهداشتن قیمتها اظهار تأسف می‌کنند. ایده یک رابطه ویژه با ایران بر اساس حمایت نظامی آمریکا برای بسیاری ناخوشایند و یا مورد تنفر است. این نگرانی وجود دارد که سیاست فروش اسلحه توسط آمریکا منجر به این خواهد شد که در منطقه به جای ثبات، آتش به پا شود.

عنصر متناقض دوم در این وضعیت که نگرانی قابل توجهی میان بعضی از نهادهای آمریکایی ایجاد کرده‌است این است که نیروی اقتصادی و نظامی در حال رشد ایران، که بخشی از آن ناشی از فروش اسلحه‌ها می‌باشد، ممکن است این کشور را قادر سازد که نقش مستقلی در منطقه بازی کند که مخالف منافع ایالات متحده باشد. تلاشهای آمریکا برای ایجاد توازن در فروش اسلحه به ایران با کمک مشابهی به سایر کشورهای منطقه، نگرانی را رفع نکرده‌است. این نکته وجود دارد که ایران در حال حاضر و یا بزودی به موقعیتی خواهد رسید که بتواند روشی را در منطقه تعقیب کند که مغایر هدفهای ایالات متحده باشد.

مانند رویارویی با همسایگان سرشار از نفت در منطقه مثل عربستان سعودی یا اسرائیل.

عامل سوم در این وضعیت این است که لااقل در حال حاضر تولید نفت ایران برای آمریکا مهم و برای اروپای غربی و اسرائیل و ژاپن حیاتی است. خط مشی سازمانهای آمریکایی باید هنگام معامله با شاه این امر را در نظر داشته باشند. به علاوه روابط اقتصادی ایران و آمریکا، حتی بخش غیر نظامی آن، وسیع و در حال توسعه است. در 1975 موازنه دوجانبه تجارت، بجز فروش وسایل نظامی، به 1/1 میلیارد دلار به نفع آمریکا بالغ گردید. ایران بدون شک بازار مهمی برای آمریکا تا آینده قابل پیش‌بینی خواهد بود.

و بالاخره، تکامل سیاست آمریکا نسبت به ایران منجر به یک تأکید بسیار سنگین در مورد عوامل اطلاعاتی و نظامی در رابطه بین دو کشور شده است.

3- منافع آمریکا منافع وسیع آمریکا مستلزم تداوم یک ایران صمیمی، متعهد و با ثبات است. همچنین لازمه‌اش یک همکاری عملی گسترده است. ایالات متحده نیازمند تسهیلات اطلاعات نظامی خاصی است که برای توانایی آمریکا در نظارت و تجزیه تحلیل پیشرفتهای موشکی و تواناییهای شوروی و رعایت موافقتنامه‌های کنترل سلاحها از طرف این کشور ضروری می‌باشد. به بازرسان گفته شد که هیچ مکان دیگری به جای آنها که اینک آمریکا در ایران داراست وجود ندارد. ایالات متحده همچنین محتاج به داشتن امتیاز پروازهای فوق‌العاده است تا هواپیماهای نظامی و غیر نظامی آمریکایی از طریق اروپا و مدیترانه دسترسی به اقیانوس هند و آسیای جنوبی (از راه ترکیه) داشته باشند. تنها مسیر جایگزین، از طریق مصر یا اسرائیل است که حساستر می‌باشد. ایالات متحده نیاز دارد که به نفت ایران به قیمت معقول و بازارهای در حال رشدش دستیابی داشته باشد. واردات غیر نظامی ایران در 1975 مبلغ 3/10 میلیارد دلار بوده‌است که از این مقدار ایالات متحده 2 میلیارد دلار عرضه کرده‌است. تخمین زده می‌شود که تا 1980 بازار (غیر نظامی) ایران در حدود 6/20 میلیارد دلار خواهد بود. نفت ایران برای آمریکا مهم و برای متحدانش ضروری است. این امر برای مدت ده سال دیگر صدق می‌کند. همچنین منافع آمریکا ایجاب می‌کند که ایران نقش سازنده منطقه‌ای را بازی کند و نفوذ شوروی در منطقه محدود باقی بماند.

خط مشی‌های کلیدی

خط مشی‌های ایالات متحده که ناشی از منافع آن در ایران و منطقه خلیج است تقریبا طی سالهای گذشته ثابت مانده‌است. هر چند که سیاست آمریکا در ایران در هیچ سند سیاسی واحدی مدون نشده است اما تأمین منافع آمریکا در ایران از طریق چهارچوب سیاست منطقه‌ای انجام می‌گیرد که البته منشأ اختلافات در خط‌مشی‌های خاصی است که برای رسیدن به هدفهای کلی در هر کشور دنبال می‌شود.

عناصر اصلی این خط مشی برای چندین بار توسط وزیر خارجه در اوت 1976 مورد تجدیدنظر واقع شد و چهارچوب خط مشی عبارت است از:

الف: پشتیبانی از ایمنی و ثبات کلی به وسیله تشویق تشریک مساعی و همکاری منطقه‌ای به طور بومی و پیشرفت اقتصادی منظم. این امر شامل پاسخگو بودن به درخواستهای کشورهای منطقه برای‌مستشاری در مورد وسایل و خدمات نظامی مورد نیازشان می‌باشد تا بتوانند از عهده نیازمندیهای

دفاعی و امنیت داخلی خود آن طور که می‌خواهند برآیند و نیز پاسخگویی به درخواستهای خرید وسایل و خدمات بر اساس مورد به مورد می‌شود.

در 1972 تصمیمی توسط رئیس جمهوری، مخصوصا این خط مشی را در قبال ایران تأکید کرد: «... به طور کلی، تصمیم در مورد اخذ وسایل نظامی باید اساسا به دولت ایران واگذار شود. اگر بخواهد وسایل معینی را بخرد به طور تاکتیکی خریداری وسایل آمریکا در جایی که مناسب تشخیص داده می‌شود باید تشویق گردد و راهنمایی فنی در مورد کاربرد و راندمان وسایل مورد بحث باید فراهم شود.» ب: کسب دسترسی مداوم به نفت منطقه به قیمتهای منطقی و به مقدار کافی جهت برآوردن نیازهای آمریکا و متحدانش.

ج: تشویق کشورهای منطقه در رفع منازعات ارضی و غیره به وسیله اقدام مسالمت‌آمیز و گسترش کانالهای ارتباطی میان آنها.

د: توسعه حضور و فعالیتهای مالی، تجاری، فنی، فرهنگی.

ه: کمک به صادرکنندگان نفت در مصرف درآمدهای سریع‌الرشدشان در راه سازندگی و به حمایت از سیستم بین‌المللی.

ایالات متحده یک موافقتنامه همکاری دفاعی دوجانبه با ایران دارد که در 1959 در یک سند سنتو قطعی شد و طی آن ایالات متحده متعهد گردید که در «صورت تجاوز علیه ایران » توسط یک کشور کمونیست، آمریکا باید به ایران عملاً کمک نماید. همچنین «پیمان دوستی»، روابط اقتصادی و حقوق کنسولی و نیز موافقت نامه تضمینی سرمایه‌گذاری وجود دارد.

سیستم فرمول‌بندی خط مشی

قسمت ب: سیستم فرمول‌بندی خط مشی 1- فرمول بندی خط مشی همچنان که عموما در مورد جریان خط مشی خارجی ایالات متحده صادق است، تعداد متنوعی از سیستمهای کم و بیش به هم وابسته و گروههای ذینفع، خط مشی آمریکا را نسبت به ایران معین می‌کنند.

تصمیمات عمده به وسیله طبقه هفتم و کاخ سفید اتخاذ می‌شود. این سطح بالای عمل در دولت ایالات متحده تا اندازه‌ای نشان‌دهنده موقعیت شاه در ایران است. البته مدیریت مؤثر مستلزم راهنمایی به موقع به مقامات رسمی مربوطه آمریکاست که تصمیمات خط مشی در مورد آنها تأثیر دارد. در مورد ایران، معاون وزیر در امور خاورمیانه، سفیر، و در سطح پایین‌تر مدیر کل سفارت در کشور معمولاً در جریان مسائل بوده و می‌توانند نظارت به خرج دهند تا هماهنگی با تصمیمات سطح بالا بدون اشتباه فاحش با اقدام خطاآمیز به وجود آید. لکن در یک قضیه اخیر، مقامات وزارت خزانه‌داری اظهار داشتند که درباره موضع ایالات متحده، برای یک معامله پایاپای احتمالی اسلحه در مقابل نفت ایران که شامل مقدار معتنابهی پول باشد اطلاعی ندارند.

سفارتخانه و هیئت مدیره کشور در تهیه ارزیابی خط مشی جاری مشارکت فعال داشته، و با داوری از روی نتایج حاصله، دارای نفوذی روی تصمیم گیرندگان سطح بالاتری می‌باشند. سازمانهای دیگری هم می‌توانند کمکهایی در جریان تنظیم خط مشی از طریق رویه‌های تیم کشوری در مأموریت به عمل آورند و به عمل می‌آورند. در واشنگتن این کمکها از طریق تماسهای روزمره با هیئت مدیره کشور وصول

می‌شود. بعضی از بررسیهای قبلی نشان داده‌است که گروه بین وزارتخانه‌ای خاور نزدیک، آن نقش فعالی را که خط مشی منطقه خلیج ایالات متحده انتظار داشته، ایفا نکرده است.

طی تلاشی که برای روشن کردن بعضی از تضادها و سرگردانیهای موجود در کوششهای آمریکا جهت تعقیب در برقراری یک رابطه دوجانبه فعال با ایران به عمل آمده است تا در عین حال راه استفاده از اختیارات پر مزیت سیاست منطقه‌ای سد نشود. گروه بین وزارتخانه‌ای نظامی - سیاسی یک گزارش بررسی تحت عنوان «خط مشی ایالات متحده درباره خلیج فارس » در پاسخ 238 - ××) تهیه نموده‌است.

این گزارش، خلاصه جامع و مفیدی است از مسائل موجود که اطلاعات زمینه‌ای بسیاری در اختیار می‌گذارد و تداخل عملیات پیچیده‌ای را که اقدامات و ابتکارات مربوط به خط مشی در یک منطقه با منطقه دیگر ایجاد می‌کند نشان می‌دهد. این گزارش بررسی، به نتایج روشنی درباره مطلوبیت تداخلات مختلط و متعدد خط مشی نمی‌رسد و در نتیجه فایده عمده‌اش به عنوان یک مرجع و مأخذ می‌باشد.

چیزی که در تکوین خط مشی در خارج از سیستم رسمی مؤثر است، جلسات مقامات چندین سازمان آمریکایی با مقامات ایرانی است که بعضی اوقات با حضور شاه تشکیل می‌شود. این جلسات برای نحوه انجام بسیاری از کارهای دولت لازم است و مطلبوبیتش تا آن اندازه است که نتایجش با خط مشی ایالات متحده تناسب پیدا کند و برای آنهایی که به طور اصلی مسئول اجرای آن خط مشی باشند معلوم باشد. دست کم یک مورد بوده‌است که در آن طی تماس مقامات سطح بالای نظامی آمریکا با شاه منجر به چیزی شد که می‌توانست به عنوان تعهد آمریکا در استفاده از بعضی از تسهیلات بندر چاه‌بهار ایران در اقیانوس هند تکوین یابد. این امر کم فایده‌ای نبود، زیرا هیچ نیازی برای ایران به آنها (یعنی تسهیلاتی مانند لنگرگاه تخلیه و بارگیری ناوهای هواپیما بر و تعمیرگاههای بزرگ زیردریایی) نبوده و به بازرسان هم گفته شده بود که می‌توانند صدها میلیون دلار برای هزینه گسترش بندر به بودجه‌اش بیفزایند براساس اطلاعاتی که در دسترس بازرسان است، روشن نیست که آیا عدول از این خط مشی توسط آمریکا در نتیجه سوءتفاهم بوده‌است، یا غفلت و یا عدم آگاهی از دلالتهای اقدامات ویژه‌ای که پیشنهاد شد در هر صورت چنانچه شاه طرح گسترش را، که شامل تسهیلاتی می‌شد که منطقا فقط می‌توانست مورد استفاده نیروی دریایی ایالات متحده قرار گیرد. انجام می‌داد، ممکن بود که تردیدی در مورد خط مشی اعلام شده دولت آمریکا درباره اقیانوس هند، که تأکید بر ماهیت محدود طرحهای اعزام نیروی دریایی آمریکا دارد، ایجاد می‌کرد.

همچنین صرف‌نظر از اثر سویی که می‌توانست در مورد صداقت بخش اجرایی کنگره به وجود آورد، آن هم در زمانی که توسعه تسهیلات نیروی دریایی آمریکا در دیه‌گو گارسیا مورد بحث واقع شده بود، این امر ممکن بود آثار نامطلوبی در تعدادی روابط دوجانبه و منطقه‌ای ایجاد نماید. به نظر می‌آید که درباره این قضیه طوری عمل شد که آثار سوءممکن به حداقل برسد. معهذا، برای آنهایی که در جریان امر بودند به نظر می‌آید که یا غفلتی در عملیات رخ داده یا عدم کنترل و تفاهم در مورد سیاست ایالات متحده وجود داشته است.

عموما مداخله بیشتر کنگره در جریانات امور خارجه، اثری روی تنظیم خط مشی مربوط به ایران داشته‌است. اهمیت استراتژیکی این کشور،خریداری عظیم سلاحهای آمریکایی، نقش بالقوه‌اش در خاورمیانه، سیاستهای قیمت‌گذاری نفت و شکل خودکامانه حکومت آن موضوع مورد سؤال بعضی از

اعضای کنگره بوده‌است. در گذشته توجه ویژه کنگره معطوف به مسئله قیمت نفت بوده‌است و در حال حاضر متوجه تعهدات بلند مدت و احتمالاً عواقب خطرناک ناشی از فروش سلاحهای آمریکایی به ایران و دیگر کشورهای خلیج می‌باشد. بازرسان معتقدند که شاخه اجرایی در مورد این نگرانیها عنایت به خرج داده و مشغول مشورتهایی بوده است که تا اندازه‌ای در جهت تبیین و توجیه خط مشی رسمی می‌باشد؛ همچنان که در پرونده مذاکرات کمیته فرعی هامیلتون مخصوصا در این اواخر، منعکس شده‌است. البته این جریان مشکلات غیر قابل کنترل خط مشی ما را تعدیل نکرده و رضایت کامل اعضای کنگره را از اینکه برای رفع نگرانیهایشان به قدر کافی توجه شده باشد ایجاد ننموده است. معهذا این امر مفید و به نظر بازرسان سازنده بود.

تأثیر خط مشی

خط مشی آمریکا در مورد ایران در جهت تأمین اکثر منافع ایالات متحده بسیار مؤثر بوده است. تنها هدف عمده آمریکا که به دست نیامد درباره خط مشی قیمت‌گذاری نفت بوده‌است.

برای اینکه این امر چه در مضمون دوجانبه یا چندجانبه خوب عمل شود، کوششهای ایالات متحده برای نیل به قیمتهای ارزانتر نفت باید جزئی از سیاست انرژی کشور بوده باشد تا در مذاکرات مؤثر چندجانبه به طور مناسب تلفیق شود. برعکس، فقدان چنین خط مشی، سبب خواهد شد که نمایندگان ایالات متحده نتوانند با شاه در مورد این موضوع به نتایج مطلوب برسند.

به نظر می‌آید که سیاست آمریکا دایر بر حمایت از تلاشهای منطقه‌ای برای دستیابی به امنیت جمعی از طریق معاضدت امنیتی و فروش اسلحه و انواع دیگر پشتیبانی، اینک کمک به ایجاد وضعیتی در منطقه خلیج نموده‌است که از نقطه نظر ایالات متحده رضایت‌بخش‌تر از سالهای مدیدی بوده‌است. منطقه بالنسبه آرام است. ایران و عراق روابط خود را اصلاح نمودند و ایران اقدام به بهبود روابطش با سایر حکومتهای عربی کرده‌است. در نتیجه دخالت مسلحانه ایران در ظفار، شورش آنجا تحت کنترل است. هر چند که اساس آرامش فعلی شکننده و آینده‌اش نامطمئن است، اما این حقیقتی است که ثبات سیاسی نسبی وجود داشته و توسعه اقتصادی سریعی در سرتاسر منطقه در حال انجام است و آمریکا در زمینه‌های تجارتی و سیاسی در این وضعیت سود می‌برد.

اگر بتوان قضاوت کرد که سیاستهای آمریکا در تأمین منافع کلیدی ایالات متحده موفق بوده، همچنین باید گفت که نتایج متناقضی نیز ایجاد کرده‌است. یکی از آنها که قبلاً تذکر داده شد، این است که ایران تا اندازه‌ای به شکرانه سیاست فروش سلاحهای آمریکایی - قدرتی شده است که بتواند هم نقش مخالف و هم اسباب افزایش منافع آمریکا را در منطقه بازی کند. دیگر اینکه، تمایل ایران برای خریداری سلاحهای آمریکا و تمایل ایالات متحده برای اجازه دادن هر چه بیشتر این خریدها این نتیجه عملی و انحرافی را داشته است که عامل نظامی را در روابط دوجانبه، عامل کلیدی ساخته‌است. در بلند مدت، شاید این امر بهترین مبنا برای یک رابطه سازنده نباشد. خط مشی آمریکا این نکته را تشخیص می‌دهد و خواهان تماس وسیعتری در زمینه‌های فرهنگی و بازرگانی و غیره می‌باشد، اما این امر واقعیات را تغییر نداده‌است.

همچنین، در ایرانی که بیش از پیش به سوی ملی‌گرایی پیش می‌رود، ایالات متحده به عنوان حامی اصلی خارجی حاکمی به حساب آمده است که هر چند آمالش برای مردم خود مترقیانه و پیشرفته است، معهذا

فرمانروای یک رژیم خودکامه و غیر دمکراتیک است. این امر مشکلاتی را در آینده برای آمریکا مطرح می‌سازد.

و بالاخره، نقصی که باعث کاهش اثر و حمایت عمومی سیاست فروش اسلحه‌ها می‌شود، فقدان موازین نسبتا جامع و مورد توافق در بیان محدودیتهایش می‌باشد. ظاهرا کلیه مقامات ایالات متحده موافقند که باید حدودی وجود داشته باشد اما این حدود کجاست و یا کجا باید باشد مطلب نامعلومی است که باید روشن شود. وجوه تمایز سنتی میان سلاحهای آفندی و پدافندی (حمله‌ای و دفاعی)، رهنمودهای کافی نمی‌باشد. همچنین این سؤال مطرح است که ایران در جهت منافع خودش چه قدمی را باید برای مقاصد نظامی خود به بهای توسعه اقتصادی و اجتماعیش بردارد.

اجرای خط مشی

محرمانه - مدیریت الف: اجرای خط مشی حکومت ایران شدیدا متمرکز در شخص شاه است و به تبع آن، اجرای مؤثر خط مشی آمریکا در ایران تا اندازه معتنابهی مربوط می‌شود به دسترسی سفیر و اعضای عالیرتبه سفارتخانه به شاه و حلقه کوچکی از مقامات ایرانی که در وی نفوذ دارند. سفیر به راحتی تمام به شاه و مقامات کلیدی ایران دسترسی دارد.

مأموران عالیرتبه دیگری هم در سفارت هستند که این دسترسی را دارند و این امر را با اطلاع و نظارت کامل سفیر انجام می‌دهند تا تفاهم مناسب و مؤثر با دولت ایران در سطوح بالا تأمین شود. در غیاب سفیر، وزیر مختار دسترسی مشابهی به شاه، وزیر دربار و سایر وزرا دارد و به طور مؤثر نقش کاردار را ایفا می‌کند.

روابط دوجانبه

از زمان جنگ جهانی دوم، روابط آمریکا با ایران نزدیک بوده و در سالهای اخیر گسترش یافته و شامل طیف وسیعی از امور سیاسی و نظامی و اطلاعاتی و اقتصادی و مالی و سرمایه‌گذاری و فنی شده است.

موقعیت جغرافیایی و منابع نفت ایران و استنباط ژئوپولیتیک شاه در مورد رهبری ایران منجر به همکاری صمیمانه ایران با ایالات متحده در بسیاری از مسائل کلیدی شده است. ایالات متحده نیز آماده بوده است که این همکاری را، همچنان که سیاست آمریکا تحت دکترین گوام ایجاب می‌کند که کشورهایی همچون ایران را که آماده و مایلند و می‌توانند مسئولیتهای امنیتی منطقه‌ای را بعهده بگیرند، تلافی کند.

روابط میان سفارت و دولت ایران، انعکاس روابط عالی میان دو کشور است. نه تنها سفیر و سایر مقامات عالیرتبه (سفارت) روابط نزدیک و دوستانه با شاه و دیگر مقامات ارشد دولت ایران را دارند، بلکه سایر مأموران سفارت دسترسی مناسبی به مقامات دولت ایران و رهبران مهم بخش خصوصی دارند. لکن این تماسها همیشه آن طور که باید و شاید مفید نبوده است و علتش آن است که تمامی تصمیمات عمده در ایران در سطح بالا اتخاذ می‌شود. حتی مقامات بالنسبه ارشد، اطلاعات درستی درباره خط مشی‌ها و طرحها ندارند و نفوذ اندکی روی آنها دارند، سفارت همچنین در کسب اطلاعات راجع به نارضایتی و درباره طرز تلقی نظامیان دچار اشکال است و این به علت حساسیتها و عدم موافقت دولت ایران در مورد

تماسهای خارجی با این گروههاست.

منابع

طبیعت روابط دوجانبه ایران و آمریکا، که در بالا شرح داده شد، چنان است که نمودار منابع رسمی ایالات متحده ویژه ایران، پاسخگوی تصمیمات ایران درباره نیازمندیهایش برای آنچه که می‌خواهد و ...

استطاعت دارد می‌باشد.

برای اجرای هدفهای خط مشی سفارت - به استثنای تأسیسات فیزیکی - منابع کافی وجود داشته‌است. فعلاً این منابع باید کفایت کند مگر اینکه براساس تصمیمات احتمالی ایران بخواهد کمکهای فنی بیشتری درخواست نماید. سفیر درصدد بوده‌است که حضور رسمی خود را در ایران به حداقل نگهدارد، تا هماهنگی با تأثیر عملیاتی به وجود آید. معذالک، حضور غیر رسمی در حال افزایش بوده و با توجه به افزایش درآمد ایران و تمایل این کشور برای اتکای بیشتر به آمریکا جهت کالاها و خدمات نظامی، حضور آمریکا در ایران رو به رشد خواهد بود.

همچنین جریان مسافرین ایرانی (به ویژه دانشجویان، مقامات و افراد برای دوره‌های آموزشی) به آمریکا افزایش خواهد داشت. این عوامل، به اضافه فشارهای تورمی در ایران، افزایشی را در منابع سفارت برای آینده اجتناب‌ناپذیر می‌نماید.

از آنجایی که حجم کار سفارت افزایش یافته‌است، محوطه و ساختمان سفارت برای احتیاجات اداری به طور نامناسبی غیر کافی است. کارایی و ایمنی مقداری از کارهای سفارت (عمدتا مربوط به بخش کنسولی ) در اثر داشتن دفاتر کار نامناسب و نوبتی دچار مانع می‌گردد. نیازمندی عمده و فوری سفارت، دفاتر مناسبی است برای این کارها تا اینکه محوطه سفارت در موقع مناسب توسعه یابد.

طرحهای مربوط به توسعه محوطه تصویب شده و الان احتیاج به تصویب بودجه برای اجرای آن است.

مدیریت سفارت

میزان اقتدار و مسئولیت سفیر کبیر آمریکا برای کلیه مقامات مربوط در ایران روشن است و مورد قبول همه عوامل زیردست می‌باشد. کنترل وی بر واحدهای مختلف نظامی در ایران در سال 1975 با ایجاد پست نماینده ارشد امور دفاعی، که اختیار هماهنگی را در مورد تمامی تأسیسات نظامی دارد، تقویت گردید. این نماینده مانند سایر نماینده‌ها مستقیما به سفیر گزارش داده و از او راهنمایی می‌گیرد. سفیر روزانه با رؤسای قسمتها، هفتگی با «هیئت مسائل کشوری» و هر زمان که لازم باشد با سایر عوامل و نماینده‌های سفارت تماس می‌گیرد تا تفاهم و هماهنگی ضروری را برقرار سازد. بسیاری از مشکلات روزانه بر عهده وزیرمختار و رؤسای قسمتها و دیگر عوامل سفارت است.

مدیریت مسائل کشوری

به طورکلی، دفتر اجرایی به وسیله هدایت و تفویض اختیار، مدیریت قسمتهای سفارت را بر عهده دارد. رؤسای قسمتها مشکلات عملیاتی و قضایی خود را برای یافتن راه حل در دفتر اجرایی مطرح می‌کنند. این نحوه عمل در اکثر حوزه‌ها مؤثر بوده‌است اما مشکلاتی در زمینه مسئولیتهای قسمتها و

ارتباط افقی به وجود می‌آورد که لازم است بدان توجه بشود. البته بدیهی است که اشکالات مدیریتی در یک بخش یا بخش دیگر فرق می‌کند و بعضی از رؤسای قسمتها مدیران بهتری نسبت به قسمتهای دیگر هستند. بخشهای سیاسی و سیاسی نظامی خوب انجام وظیفه می‌کنند، لکن هر چند که مأموران سیاسی می‌توانند مسافرتهای داخلی بیشتری به عمل آورند ولی گسترش نیازمندیهای فعالیت بخش سیاسی - نظامی ممکن است مستلزم یک مأمور دیگر باشد. بخش بازرگانی اقتصادی نیز خوب فعالیت دارد اما می‌تواند منسجم‌تر و مؤثرتر عمل کند، اگر جا برای ادغام دوایر و وظایف باشد. بخش اداری از رهبری خوبی برخوردار است و روشهای مدیریت مؤثری برای اخذ نتایج بهتر بکار می‌برد. بعضی از مشکلات عمده (مانند مسکن) در حال رفع شدن است. سفارت به وسیله استفاده از پرسنل قراردادی از مزاحمت زیادی پستها احتراز کرده‌است ولی وضع ایجاد شده باید تنظیم شود. مدیریت بخش کنسولی احتیاج به بهبودی دارد اما بهبودی در بعضی زمینه‌ها منوط به کسب دفتر کار و محل پذیرایی مناسب است.

پستهای جنبی

به طورکلی، سفارت برای سه کنسولگری خود پشتیبانی اداری کافی فراهم می‌کند لکن بعضی از اقدامات ایمنی باید به عمل آید. کنسولگریها باید دارای تسهیلات مخابراتی اضطراری باشند که آنها را به سفارت متصل کند. راهنمایی خط مشی و نظارت عمومی به وسیله هماهنگ کننده کنسولی سفارت به عمل می‌آید و او در حال حاضر معاون بخش سیاسی است. در بعضی امور این مسئولیت باید به خود کنسول در امور کنسولگری محول شود و در آن صورت پست وی باید به سر کنسولی ارتقا یابد.

کنسولگریها در این صورت از مزیت نظارت نزدیکتر و هماهنگی بیشتر امور کنسولی و تجارتی برخوردار خواهند بود. کنسولگری تبریز یک پست حاشیه‌ای است و باید تعطیل شود. کنسولگری اصفهان نیز که یک پست حاشیه‌ای در حال حاضر است باید ابقا شود تا به آمریکاییهای در حال ازدیاد آن منطقه خدمت ارائه دهد.

دفاتر کار کنسولگری اصفهان و همچنین محل اقامت کنسول ناامن بوده و باید تغییر مکان یابند.

روابط با واشنگتن

سفارت و مأموران ارشد آن عموما برخوردار از ارتباط رضایت‌بخش با واشنگتن در سطوح متعدد می‌باشند. دفتر راهنمایی کشوری به خوبی مجهز بوده و نقطه کانونی برای تقویت سفارت و جهت اجرای خط‌مشی در واشنگتن است. این دفتر دارای تماسهای نزدیک و مؤثر با وزارت دفاع (آمریکا) و تعداد زیادی از سازمانهای مستقر در واشنگتن است که در ایران ذینفع می‌باشند.

در بعضی موضوعات (مانند سیاست بلند مدت انرژی، صادرات آینده تکنولوژی هسته‌ای و امور دیگری که در سطوح بالای وزارت خارجه و دولت تحت بررسی است)، دفتر راهنمایی کشوری «اطلاعات یا راهنماییهای چندانی برای سفارت به دست نمی‌آورد. هر وقت که سفارت رهنمودهایی در این موارد به دست بیاورد و یا گزارشاتی در مورد آنها اخذ کند، مکاتبات مربوط غالبا چه در واشنگتن و چه در سفارت به طور بسیار محدود توزیع می‌گردد. (از این جهت )نمایندگان سایر سازمانها معتقدند که آنها به موقع کلیه اطلاعاتی که مورد استفاده‌شان می‌باشد دریافت نمی‌دارند.

یک اشکال عمده در روابط واشنگتن - سفارت، مسائل مربوط به فروش اسلحه به طور مؤثر است.

دولت ایران گله‌مند است از اینکه در کسب اطلاعات صحیح و قطعی راجع به هزینه‌های سیستمهای سلاحی از سفارت (مستشاری نظامی) دچار اشکال است. این مشکل تصدیق می‌شود و بازرسان آن را درک می‌کنند و قدمهایی برای رفع آنها در دست اقدام است. به نظر آنها (دولت ایران) سفارت نه تنها باید در وضعی باشد که بتواند اطلاعات معتبر درباره هزینه سلاحها را ارائه دهد بلکه همچنین برآوردهای مناسبی از هزینه‌های مربوط بعدی (آموزش عملیات، تعمیر و نگهداری و غیره) جهت نصب سیستمهای تسلیحاتی داشته باشد. همچنین سفارت باید بتواند برای دولت ایران تخمینهای مفیدی درباره آثار اقتصادی خرد و کلان در مورد اقتصاد ایران و برنامه تسلیحاتی حال و آینده دولت ایران ارائه دهد. در دسترس داشتن چنین اطلاعاتی برای منافع هر دو دولت مفید است. اگر تصمیمات دولت ایران برای خریداری سیستمهای سلاحی گرانقیمت آمریکایی بر اساس اطلاعات نادرست باشد احتمال دارد که اثرات نامطلوب روی طرفین داشته و روابط میان آنها را تیره کند. بازرسان پیشنهاد می‌کنند که سفارت ابتکار شروع بررسی در مورد هزینه‌های مستقیم و غیر مستقیم برنامه خریدهای نظامی ایران را به دست بگیرد و وزارتخانه (NEA/IRN)پشتیبانی بین سازمانی این تحقیق را هماهنگ نماید.

پیشنهادات

1- وزارتخانه ((FBO در بودجه تقدیمی آینده خود باید وجوهاتی برای توسعه محوطه سفارت تهران در نظر بگیرد و قویا از آن دفاع کند.

2- وزارتخانه (N) باید کنسولگری تبریز را تعطیل کند.

3- سفارت ایالات متحده در تهران، باید با پشتیبانی وزارت خارجه (NEA/IRN) اثرات برنامه خریداری اسلحه دولت ایران را در مورد اقتصاد ایران تجزیه و تحلیل کرده تا بتواند در صورت مقتضی نه تنها برآوردهای آمریکا را درباره هزینه‌های مالی مستقیم برنامه‌اش به دولت ایران بدهد بلکه اثراتش را در مورد اقتصاد ایران نیز ارائه نماید.

نحوه مدیریت روابط با ایران

بخش سوم - خلاصه پیشنهادات اصلی 1- وزارتخانه (دایره FBO) باید در بودجه تقدیمی بعدی خود، وجهی برای توسعه محوطه سفارتخانه در تهران در نظر بگیرد و از این امر قویا دفاع کند. (پیشنهاد شماره 1) 2- سفارت تهران باید تسهیلات کافی برای جا دادن اقلام عمده در یک محل و در بخشی که به خدمت عمومی درمی‌آید پیدا نموده و اجازه نماید.

(پیشنهاد شماره 7 - فرعی 1) 3- سفارت تهران چنانچه نتواند پیشنهاد شماره 7- فرعی را اجرا نماید، باید تسهیلات موجود و یا زمین خالی نزدیک به محیط محوطه را برای جا دادن تمامی عملیات کنسولی به کار ببرد. (پیشنهاد شماره 7- فرعی 2) 4- سفارت تهران باید ارجحیت ویژه‌ای جهت تجدید مدل و نوسازی قسمت کنسولی قائل شود.

(پیشنهاد شماره 1-5) 5 - وزارتخانه (دایره (Mباید کنسولگری تبریز را تعطیل کند. (پیشنهاد شماره 3) 6- مأموران سفارت آمریکا در تهران باید اثرات برنامه خریداری اسلحه دولت ایران را در مورد اقتصاد ایران تجزیه و تحلیل نمایند تا در صورت مقتضی نه تنها برآوردهای ایالات متحده در خصوص هزینه‌های مالی مستقیم برنامه خرید اسلحه به دولت ایران داده شود بلکه اثراتش روی اقتصاد ایران نیز ارائه شود. (پیشنهاد شماره 1) 7- سفارت تهران با مشورت NEA/EX باید (الف) تعیین نماید که چند تا از چهل شغل کارگری قراردادی از نیازمندی معتبر و با ارجحیت زیاد برخوردار است، (ب) مشاغل پیشنهادی هیئت بازرسی را جهت حذف، برنامه‌ریزی مجدد نمایند، (ج) هریک از مشاغل باقیمانده محلی را مورد تجدیدنظر قرار داده تا معین شود که آیا مشاغل اضافی باید در تجدید برنامه ریزی منظور شود و یا نیز (د) مشاغل اضافی را که در تجدید برنامه‌ریزی منظور نگردیده درخواست نماید و (ه) قرارداد غیرمجاز استخدام کارگران را متوقف سازند. (پیشنهاد شماره 7 فرعی 2) مخصوص استفاده مقالات رسمی جدول 1- فهرست کلیه پیشنهادات منابع محلحذفاضافهجابجایی یا تغییر و تبدیلهای دیگروزارتخانهدرخواست بودجه (تخمینا 3 میلیوندلار) برای توسعه محوطه سفارتتهرانحذف دو نفر از سه مأمور بودجه وامور مالی - مشاغل شماره 438 - 2115 - 53، 353 - 2115 - 53 یا (P) 1 - 530تجویز و تهیه بودجه برای یک دستگاهکامپیوتر ترمینال برای بررسی وترخیص ویزا.برای نوسازی و تجدید مدل بخشکنسولگری اولویت زیادی قائل شوند.پرداخت هزینه‌های حمل‌ونقلاستفاده آن قطع شود.استفاده از یک دستگاه تولیداطمینان کاربرد بیشتر نامه‌های فرم (با حروف فرم؟) در بخش کنسولی مورد ملاحظه واقع شود.اطمینان حاصل شود که اکثر مأمورانکنسولی در ایران به زبان فارسی صحبت می‌کنند.دو شغل R و Gآمریکایی حذفشود شماره‌های 104 - 2412- 55- 168 - 2412 - 55 و 232 - 2412 - 55،280 - 55 یا 311 - 3410 - 55).تسهیلات تفریحی بیشتری در محوطهسفارت فراهم شود. مشاغل عمده شعبه خدمات آمریکایی به40 - FOتجدید رتبه یابد و یکی از مشاغل غیر ارشد از 3010 به 3145 و دیگری به 3025 تجدید طبقه‌بندی شود.قرارداد برای 40 کارگر ختم شودشغل محل برای واحد بهره‌برداریغیرمحرمانه منظور گردد.

استفاده نادرست از قراردادهای خدماتشخصی قطع شود.تقاضای مشاغل محلی برای کارگرانقراردادی شود که در تجدید برنامه‌ریزی منظور نشده است.بهبودهایی برای بخش ویزای دانشجوییبا اولویت‌های لازم فراهم شود.آشپز و راننده از آپارتمانهایمسکونی موقت حذف شود.تسهیلاتی برای اسکان در یک محلجهت جادادن عوامل مهم که به خدمت عموم در می‌آیند تهیه و اجاره شود.کفایت منابع سفارت برای نظارت برطرحها و برنامه‌های ایرانی جهت کسب وسایل نظامی مورد ارزیابی مجدد قرار گیرد.

تهرانتسهیلات مخابرات رادیویی مناسب بین سفارتخانهو پستهای مربوطه نصب شود. تسهیلات پارکینگ در محوطه جنب کنسولگری نصب گردد.

یک منشی محلی برای مرکز تجارتی در نظرگرفته شود.یک منشی و کارمند امور مالی محلی برای معاونمرکز تجارتی منظور گردد

جناب آقای دکتر ابراهیم یزدی معاون نخست‌وزیر

سند شماره (2) تهران - ایران8 مارس 1979 - 17 اسفند 1357 جناب آقای دکتر ابراهیم یزدی معاون نخست‌وزیر تهران - ایران عالیجناب:

سفارت ایالات متحده قدردانی خواهد کرد اگر بتواند در فرودگاه مهرآباد به ترمینال MAAG دسترسی داشته باشد تا اقلام مختلفی از بار و اثاثیه منزل و پست و اتومبیلهای شخصی که در محوطه بار قرار گرفته‌اند بازستاند. علاوه بر این ما محترمانه خواهشمندیم که تصویب کنید تا وارد دفتر فرماندهی مک ترمینال و دفتر عملیات شده و پرونده‌ها و سابقه‌های قراردادی را از آنجا به دست آوریم تا پرداخت درست تعهدات به ایران و بازستاندن بعضی از لوازم شخصی انجام گیرد.

ما از همراه بودن اعضای کمیته هواپیمایی ایران استقبال خواهیم کرد. ما مایلیم روز یکشنبه یازدهم مارس برای خارج کردن اقلام مندرج در پاراگراف اول وارد محوطه مک ترمینال بشویم.

ارادتمند ویلیام سولیوان سفیر

برنامه فروشهای نظامی خارجی به ایران

سند شماره (3) از: سفارت آمریکا - تهرانخیلی محرمانه به: وزارت خارجه - واشنگتنتاریخ: 22 مارس 1979 - 2 فروردین 58 موضوع: برنامه فروشهای نظامی خارجی به ایران 1- تمام متن خیلی محرمانه است 2- در خلال ضیافت نوروز نخست‌وزیر، من به طور جداگانه با انتظام و یزدی در مورد ملاقات برنامه‌ریزی شده هیأت نمایندگی دولت موقت ایران با دولت ایالات متحده در 26 مارس در واشنگتن صحبت کردم. هیچ‌کدام از آنها چیزی راجع به این موضوع نمی‌دانست.

3- انتظام گفت که وی فکر می‌کند به این دلیل که دولت موقت ایران هنوز مشکل را بررسی نکرده است، چنین بحثهایی زودرس و نابهنگام می‌باشند. او پیشنهاد کرد که ملاقات به تعویق افتد. من گفتم این ابتکار از جانب ایران شروع شد و اقدام برای به تعویق انداختن آن بایستی از جانب ایران باشد.

سفیر ایران در یوگسلاوی

سند شماره (4) از: سفارت آمریکا - تهرانبه: سفارت آمریکا - بلگراد سریتاریخ: 29 مارس 1979 - 9 فروردین 58 از سولیوان (سفیر) به ایگل برگر (سفیر) موضوع: سفیر ایران در یوگسلاوی 1- تمام متن سری است.

2- مشکل می‌توانم ارزیابی خودم در مورد عواقب احتمالی برگشت دوست شما صالحی به تهران را

ارائه دهم. این مسئله به سوابق شخصی و جو سیاسی آینده ایران بستگی دارد.

3- اگر صالحی روابط نزدیکی با شاه، دربار و یا ساواک داشت، هنگام بازگشت دردسرهای جدی برایش پیش خواهد آمد. اگر آن طور که در پیامتان گفته‌اید، او یک متخصص بیطرف است ممکن است مسئله‌ای پیش نیاید. ولی با توجه به سوابق کم و سیر غیر منظم و غیر عادی روند قضایی نمی‌توان پیش‌بینی زیادی کرد.

4- معاونت سیاسی سابق وزارت خارجه که علاقه‌ای به مسائل سیاسی نداشت اجازه یافته بود تا در منزل خود آزادانه بماند و لیکن هنگامی که برای بدرقه همسر فرانسوی‌الاصل خود که به پاریس سفر می‌کرد رفته بود، دستگیر شده و تاکنون خبری از او دریافت نشده‌است.

از طرفی یک ژنرال که بعد از انقلاب بازنشسته شده بود اخیرا برای صرف چای به دیدن من آمد و به نظر می‌رسد که در آرامش و راحتی باشد.

5 - فکر نمی‌کنم هیچ‌کدام از سفرای سابق احضار شده بتوانند در این زمینه راهنمایی سودمندی کرده باشند. اینکه بازنشستگان جدید هم از این مزایا برخوردار باشند یا نه، به سلیقه کمیته وزارت خارجه بستگی دارد. وزیر خارجه به من گفت که می‌خواهد متخصصین را نگهدارد ولی خود او ممکن است به خاطر درگیریها شغلش را از دست بدهد.

6- صالحی باید بداند که اسم او احتمالاً در لیست اسامی مقامات ارشد رژیم پهلوی خواهد بود و اگر او یک بار به ایران بازگردد، شاید دیگر اجازه نداشته باشد که از ایران خارج شود. لذا اگر او منبع درآمدی در ایران نداشته باشد، قادر نخواهد بود که منبع درآمدی در آینده‌ای که قابل پیش‌بینی است در جای دیگر جستجو کند.سولیوان

ملاقات با سلامتیان

سند شماره (5) از: سفارت آمریکا در تهرانخیلی محرمانه به: وزارت خارجه - واشنگتنتاریخ: 6 آوریل 1979 - 17 فروردین 58 موضوع: ملاقات با سلامتیان 1- (تمام متن خیلی محرمانه است).

2- آقای سولیوان به همراه ناس در 25 آوریل با معاون وزیر خارجه سلامتیان که اخیرا به عنوان مقام دوم وزارت خارجه معرفی شده، ملاقات کرد. سفیر گفت که او تصمیم دارد برای مشورت به آمریکا برود و جویای پیام دولت موقت به مقامات آمریکایی شد. سلامتیان گفت که سفیر باید با کسانی که مشورت می‌کند بر موفقیت انقلاب و تمایل ایران به داشتن روابط نزدیک با آمریکا تأکید نماید. او اضافه کرد که این مطلب را قبلاً با نخست‌وزیر و وزیر خارجه در میان گذاشته لذا این اعلام دوستی موضع مشترک بلندپایه‌ترین مقامات کشور بود. سفیر پاسخ داد که او قبلاً به دولت آمریکا گفته که معتقد است دوستی با ایران پایدار خواهد ماند و منافع اصلی ما حفظ خواهد شد ولی نوع روابط با آنچه که در زمان شاه بوده متفاوت خواهد بود. به دلایل مختلف آمریکا می‌خواهد که ایران کشوری قوی، آزاد و مستقل باشد و هویت ملی خودش را حفظ کند، ما منتظر روابط عادی با ایران هستیم.

3- سلامتیان به آرامی صحبت می‌کند ولی گاهی اوقات احساساتی می‌شود. او گفت که آمریکاییان

باید بفهمند که انقلاب ایران از خیلی جهات شبیه انقلاب 1779 آمریکا بوده‌است. رؤسای جمهور بزرگ آمریکا واشنگتن، جفرسون و لینکلن اینجا خیلی مورد احترام هستند، خیلی از جوانب قانون اساسی ایران از قانون اساسی آمریکا الهام گرفته بود. او از لینکلن نقل کرد که گفته، شما بعضی از اوقات می‌توانید بعضی افراد را فریب دهید و اشتباه اصلی شاه این بود که تصور می‌کرد می‌تواند تمام ملت را تمام مدت فریب دهد.

او گفت که خوشحال است که ایالات متحده خواهان استقلال و تمامیت ارضی ایران می‌باشد. او تأکید کرد که انقلاب ایران تماما ایرانی بوده و هیچ‌گونه محرک خارجی نداشته است.

4- سفیر پاسخ داد که دولت آمریکا می‌داند که انقلاب کاملاً داخلی و مستقل بوده ولی یکی از حقایقی که هر دو باید با آن روبه‌رو شوند جریان مداوم تبلیغات شوروی است که سعی دارد ایرانیان را نسبت به نقش آمریکا در ایران فریب دهد. ما از جریان شدید دروغهای مسکو و بعد تکرار آنها توسط دوستان شوروی در ایران نگران هستیم او مخصوصا اشاره کرد و گفت روزنامه کیهان حامل تبلیغات روسی بوده او اظهار امیدواری کرد که مقامات ارشد دولت موقت متوجه این دروغها بشوند.

او اضافه کرد که بر اساس صحبتهایی که کرده بودند نخست‌وزیر بازرگان خطر این تبلیغات را درک می‌کرد. در جواب، سلامتیان یک بار دیگر از توجه و نگرانی آمریکا نسبت به استقلال و تمامیت ارضی ایران اظهار خشنودی کرد. سلامتیان با اشاره به مطبوعات ایرانی گفت طبیعی است که بعد از 25سال اختناق مطبوعات گاهی اوقات در احساسات تندروی می‌کند و آزادی مطبوعات برای انقلابیون خیلی اهمیت دارد.

5 - سفیر به گزارش اخیر کیهان مبنی بر اینکه آمریکا با ساواک توطئه کرده بود تا خانه‌های تعدادی از شخصیتهای انقلابی مهم مانند آیت‌اللّه طالقانی را منفجر کند، بازگشت. این گزارش کاملاً ساختگی است و ما نگران هستیم که این نوع مطالب دیگران را تحریک کند و می‌تواند باعث بدرفتاری مردم با افراد سفارت و یا شرکتهای وابسته شود. سفیر بعد مسئله رضا امینی از ICA ، آقای شیبانی از AIU و دولتشاهی از موتورولا را مطرح ساخت. گزارشات جداگانه.

ناس

تقاضا برای موافقت (با انتصاب کاتلر)

سند شماره (6) تاریخ: 9 آوریل 1979 - 20 فروردین 1358خیلی محرمانه از: وزارت خارجه - واشنگتنبه: سفارت آمریکا - تهران موضوع: تقاضا برای موافقت (با انتصاب کاتلر) 1- رئیس جمهوری مایل به انتصاب والتر ال. کاتلر به عنوان سفیر کبیر در ایران می‌باشد. لطفا تقاضای موافقت کتبی بنمایید و به مجردی که موافقت حاصل شد وزارت خارجه را مطلع سازید. از مقامات دولت ایران بخواهید تا انتصاب پیشنهادی را تا زمان اعلان کاخ سفید به صورت کاملاً محرمانه حفظ نمایند.

اطلاعات بیوگرافی درباره وی در سابقه بیوگرافی موجود است.

2- خواهشمند است درباره اعلام بر اساس توافق شفاهی تا دریافت توافق کتبی کسب اجازه کنید و وزارت خارجه را از زمان احتمالی آن مطلع سازید.

کریستوفر

تقاضا برای موافقت

سند شماره (7) تاریخ: 11 آوریل 1979 - 22 فروردین 1358محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: تقاضا برای موافقت من صبح روز 11 آوریل یادداشتی را به وزارت خارجه بردم. گودرزنیا، رئیس اداره چهارم فکر می‌کرد جواب ایران حدود یک هفته طول می‌کشد. او همچنین گفت وی به دنبال توافق با اعلام نظر بر اساس موافقت شفاهی خواهد بود.ناس

ملاقات با یزدی معاون نخست‌وزیر

سند شماره (8) تاریخ: 12 آوریل 79-23 فروردین 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا در تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: ملاقات با یزدی معاون نخست‌وزیر 1- (تمامی متن خیلی محرمانه است - این یک پیام گزارشی است) 2- خلاصه: کاردار میل ایالات متحده را به عادی کردن مناسبات و صحبت صریح درباره مسائل ابراز داشت. یزدی ضمن تذکر درباره دخالت ایالات متحده در رژیم گذشته تأکید کرد که باید طوری رفتار کرد که گذشته به عنوان گذشته تلقی شود و همکاری در بعضی زمینه‌ها فراهم شود و یک سفیر جدید که ایران و انقلاب آن را درک می‌کند به ایران بیاید. (پایان خلاصه) 3- کاردار به اتفاق استمپل، کفیل قسمت سیاسی روز 12 آوریل از یزدی معاون نخست‌وزیر در دفترش دیدار کرد. این تلگراف شامل شرح کلی این دیدار است و تلگرامهای جداگانه با مسائل ویژه سروکار خواهد داشت.

4- کاردار در آغاز مطلب گفت که او بتازگی از مشورت با مقامات مافوق بازگشته و تا رسیدن سفیر جدید متصدی امور خواهد بود. او تمایل حکومت ایالات متحده را به عادی کردن مناسبات تا آن اندازه‌ای که شرایط اجازه می‌دهد، ابراز داشت و خاطرنشان ساخت که چندین فقره منافع مشترک وجود دارد که فرصتهایی برای ایران و ایالات متحده ایجاد می‌کند تا با یکدیگر کار کنند. او گفت) ما می‌خواهیم که ایران تمامیت ارضی خود را حفظ کند و مستقل از سلطه سیاسی خارجی باقی بماند و رشد اقتصادی داشته باشد. ضمن اشاره به مسئله پیوندهای گذشته با رژیم سابق کاردار گفت ایالات متحده انگیزه‌های آجل ندارد و میل ندارد که حکومت جدید ایران را با تحت فشار قرار دادن برای سازش ناراحت کند و حکومت ایالات متحده نسبت به تمایلات ایران روش پاسخ گویا نخواهد داشت. او گفت هر گونه پیشنهادی که یزدی درباره اقداماتی که ممکن است در این جهت به عمل آورد مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت و از معاون نخست‌وزیر خواست هر گونه مشکل و یا اتهامی را علیه آمریکا مورد توجه قرار دهد. کاردار تأکید کرد که بهتر است مسائل صریحا مورد بحث قرار گیرد تا اینکه اجازه داد مشکلات به مرور زمان به فساد و گندیدگی کشانده شود.

5 - یزدی پاسخ داد که یک مانع بزرگ در راه عادی کردن مناسبات ایران و ایالات متحده در واقع، درگیری عمیق شما در رژیم گذشته» بوده‌است. او به سرعت به جنبه‌های مثبت‌تر بازگشت و خاطرنشان

ساخت که حکومت حاضر است مناسبات خود را با ایالات متحده عادی کند» هر گاه که میزان پاسخگویی ایالات متحده برای «اصلاح مسائل مربوط به گذشته » (مشخص نشده) روشن شود. او گفت گذشته، گذشته است و ایرانیان مردان عمل هستند و زمینه‌های بسیاری برای همکاری وجود دارد. ایران نیز به مرور زمان نیازمند تکنولوژی و محصولات کشاورزی آمریکا خواهد بود. مناسبات عادی بر مبنای احترام متقابل خواهد بود. در این ارتباط یزدی گفت انتصاب یک سفیر جدید یک گام مثبت است به ویژه اگر او (مقصود سفیر جدید آمریکاست) کسی باشد که حکومت جدید و انقلاب ایران را درک می‌کند.

کاردار اطمینان داد که سفیر جدید منصوب، چنین شخصی خواهد بود. (اظهار نظر: اگر یزدی درباره تقاضای پذیرش (سفیر جدید - م ) اطلاع داشت، هیچ‌گونه اشاره‌ای به آن نکرد). یزدی آن گاه افزود که سفیر جدید باید «حداقل، درگیریهای ضد انقلابی در سایر کشورها را نداشته باشد.» کابینه و رهبران مذهبی از جمله خمینی حاضرند برای عادی شدن مناسبات هنگامی که اقدامات اساسی به عمل آمده باشد، راه بگشایند.

6- بحث آن گاه به مسائل دادگاههای انقلاب و سایر اقلام ویژه کشانده شد (که در تلگرافهای جداگانه گزارش داده شده است).ناس

ملاقات با یزدی: محاکمات انقلابی

سند شماره (9) از: سفارت آمریکا در تهرانسری به:وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی. - فوریتاریخ:12 آوریل 1979 - 23 فروردین 58 موضوع: ملاقات با یزدی: محاکمات انقلابی 1- تمام متن خیلی محرمانه. این یک پیغام گزارشی است.

2- خلاصه: کاردار به اختصار نگرانی آمریکا را در مورد ماهیت محاکمات و اعدامها توضیح داد.یزدی انتقادات را پذیرفت و گفت دولت کوشش می‌کند که سیستم قضایی را اصلاح کند، اما خشم عمومی به اندازه‌ای است که دولت جدید مشکلاتی در رابطه با منع انقلابیون از کشتن مقامات سابق، در خیابانها دارد. او برای تأکید مطالبش، یک سری عکسهای وحشتناکی از «پرونده‌های قدیمی ساواک» که افراد را تا سرحد مرگ شکنجه کرده بودند به عنوان مدارکی که مردم را دیوانه کرده است، به کاردار نشان داد. مسئله دولت در متقاعد کردن انقلابیون برای آشکار کردن مدارک است. یزدی همچنین متذکر شد که ضد انقلابیون مشغول هستند و گفت دولت قبلاً توافق خمینی را در مورد عطوفت، بشر دوستی و سیاست محاکمه به دست آورده است. انجام این کار منتظر لحظه مناسب سیاسی است. (پایان خلاصه) 3- کاردار بعد از ارائه نظریات آمریکا در مورد روابط با رژیم جدید (مرجع الف) با روحیه‌ای صمیمی و بحثی دوستانه راجع به مشکلات صحبت را به محاکمات انقلابی کشاند. با توجه به راهنمایی مرجع ب کاردار نگرانیهایی را که توسط خیلی از اشخاص آمریکایی احساس می‌شد، مخصوصا آنهایی که از انقلاب ایران حمایت می‌کردند، نسبت به عملکرد دادگاههای انقلاب بیان کرد. این عکس‌العمل می‌تواند جریان عادی کردن را کند کند. درست به همان ترتیب که انقلابیون ایران در موارد بخصوصی به آمریکا مظنون هستند، آمریکاییها و دیگر ملل غرب هم از این انحراف آشکار انقلاب دلسرد شده‌اند و این موضوع سؤالاتی راجع به هدف واقعی انقلابیون پیش می‌کشد. کاردار ضمن ابراز امیدواری خود و دولت آمریکا،

در مورد اینکه هر چه زودتر محاکمات و اعدامهای انقلابی متوقف شود، بیان کرد که مقصود آمریکا بشردوستی است و نه انعکاس نتایج بی‌گناهی یا گناهکاری افراد خاص. کاردار با بازگو کردن اینکه معاون نخست‌وزیر به علت مخالفتش با رژیم شاه از ایران فرار کرده بود و اخیرا به ایران برگشته که به کشورش خدمت کند، اظهار امیدواری کرد که به افراطیهای انقلابی اجازه داده نشود که یک نسل دیگر را از مشارکت در زندگی ملی بازدارند. او گفت حالا زمانی است برای بخشندگی و آسایش عمومی.

4- یزدی برای بازگویی مطالب خیلی آماده بود. او گفت مسائل را درک می‌کند و مردم زیادی همین عقاید را به دولت ابراز داشته‌اند. در این لحظه او طرف میز خود رفت و پرونده‌ای بیرون کشید که شامل 50 تا 60 ورق با عکسهای الصاق شده بود. یزدی گفت که اینها پرونده‌های ساواک است که در اثر انقلاب به دست آمده است و نتایج قبل و بعد از شکنجه افراد زیادی را نشان می‌دهد. او گفت اینها تشریحی است که چرا دولت در منع انقلابیون از کشتن مقامات رژیم سابق در خیابانها، دچار مشکل است. (نظریه: عکسها، که به نظر معتبر بودند، یک سری مدارک وحشتناک بودند که نشانگر بدنهای شکنجه شده و تکه تکه شده بودند. یزدی به طور واضح در اینجا تاکتیک مؤثری دارد). یزدی گفت دادگاههای انقلاب چنین عکسهایی را دیده‌اند و مشکل است که به دنبال چنین شواهدی از رژیم گذشته، توصیه ارفاق کرد.

دولت کوشش می‌کند که محاکمات را، برای جلوگیری از بدتر شدن انتقام‌گیری افراطی در خیابانها و خانه‌ها، تحت ضوابط اداری درآورد. یزدی یک حادثه دیگری را که یک کارمند سابق ساواک توسط سربازان انقلابی در اصفهان تا سرحد مرگ شکنجه شده بود نقل کرد. هنگامی که یزدی سرباز را برای توضیحات به نزد خود احضار کرد سرباز بدن شکنجه دیده‌اش را نشان داد و گفت فقط آنچه که به سرش آمده نسبت به شکنجه‌گر خود انجام داده‌است.

5 - در مورد سؤال درباره شواهد، یزدی گفت شواهد فراوانی وجود دارد که مربوط به خیلی از گذشتگان است، که شامل بعضیها، که فکر می‌شود پاک و به دور از سرزنش شدن افراطی هستند، می‌شود.

بازرگان، انتظام و یزدی شخصا با روشی که کمیته خمینی در مورد مسئله قضاوتهای کوتاه مدت به کار می‌برد، مخالفت کردند. دولت موقت کوشش می‌کند که اوضاع را بهبود بخشد. کاردار فهمیدن مشکلات را بیان کرد، اما گفت کشتن شخصی مثل خلعتبری که صرفا یک تکنیسین بوده نه تنها غیر ضروری بود بلکه تصویر خارجی ناشایست غیر لازمی به دولت می‌دهد. یزدی با آمادگی قبول کرد که اعدامهای خلعتبری، ریاضی، سخنگوی مجلس، و سناتور وحیدی «شاید افراطی باشد». اما پرسید: «شما چگونه این را تعیین می‌کنید؟» قائم مقام رئیس قسمت سیاسی اظهار کرد که ارائه مدارک در محاکمات علنی و در مواردی از این قبیل خصوصا اهمیت دارد. یزدی گفت که این نکته اصلی بحثهای دولت با خود خمینی است.

6- معاون نخست‌وزیر ادامه داد و متذکر شد که محاکمات در قسمتی سیاسی هستند. خیلی از مقامات و افراد رژیم گذشته، در حال آشفته کردن اوضاع هستند و به طور فعالی به نیروهای انقلابی حمله می‌کنند.

دولت مطمئن است که چنین نیروهایی در اغتشاشات کردستان و ترکمن صحرا درگیر بوده‌اند، و باید در مقابل چنین نیروهایی فشار اعمال کرد. محاکمات یک راه این کار هستند.

7- کاردار پیشنهاد کرد که شاید برنامه عطوفت و مجازاتهای کمتر از مرگ ممکن است جو را اصلاح کند. یزدی گفت که این مورد بحث بوده و قبلاً توسط کابینه و خمینی تصویب شده‌است. اجرای حکم به مرحله عمل درنمی‌آید تا اینکه موقعیت مناسبی پیش آید و اوضاع امنیتی کمی آرامتر شود. اذهان عمومی

هم بایستی برای این کار آماده شود. آیت‌اللّه طالقانی این روش را دو روز قبل در سخنرانی برای افراد پلیس شروع کرد و از بخشندگی و عطوفت صحبت کرد. هیچ شهری حتی شهر کوچکی وجود ندارد که کشته شدن افراد بی‌گناهی را در طول و یا قبل از انقلاب ندیده باشد. به هر حال محدودیتهایی به وجود خواهد آمد. آنهایی که در خشونتها دست داشته‌اند،بایستی مجازات شوند و با دیگران بهتر رفتار می‌شود.

سپس بحث به مطالب دیگری کشیده شد.

8 - نظریه: یزدی با این موضوع مشکل، با صبوری و توضیحات مؤثر درباره کیفیت اوضاع و نیروها برخورد کرد. مسئله مورد اطمینان او این بود که دولت از اوضاع بد که می‌تواند بدتر هم بشود، بهترین را می‌سازد. او و دیگر همکاران دولتیش برای معتدل کردن تمایلات روحانیون تلاش می‌کنند. بدون گفتن و یا تقاضای مستقیمی، او سعی می‌کرد که استنباطی از بعضی مفاهیم، راجع به اوضاع که او و دیگر همکارانش با آن روبرو هستند، به دست آورد. او دلیل و مشکل نگرانی خارجی را درک می‌کند و بدون شک از این موضوع برای خود و اقدامات دولت به منظور اصلاح اوضاع استفاده می‌کند.ناس سند شماره (10) تاریخ: 17 آوریل 79 - 28 فروردین 58خیلی محرمانه از: بخش خاور نزدیک / ایرانبه: چارلز دبلیو. ناس توضیحات: این نوشته‌ای است که ما همراه مدارک درخواست موافقت برای صدر، به کاخ سفید فرستادیم.

شاید برای شما و دیگران جالب باشد.

خیلی محرمانه رضا صدر وزیر بازرگانی در حکومت کنونی بازرگان می‌باشد و به سفارت ایران در آمریکا منصوب شده است. صدر دارای زمینه تحصیلاتی وسیع و سالها تجربه بازرگانی در ایالات متحده و مناسبات نزدیکی با رهبران سیاسی مذهبی کنونی ایران است.

صدر در کاشان در تاریخ 4 فوریه 1933 به دنیا آمد و دبیرستان را در آن شهر به پایان رساند و آن‌گاه وارد دانشگاه تهران شده و درجه لیسانس و دکترای فلسفه و الهیات گرفته‌است. علاقه او به این موضوعات تا اکنون هم ادامه داشته‌است.

صدر که یک بورس تحصیلی از سوی دولت ایران دریافت کرد، در سال 1958 به عنوان دانشجو وارد ایالات متحده شد و ابتدا در دانشگاه «وین» و سپس در دانشگاه «میامی» در ایالت فلوریدا به تحصیل پرداخت. وی از این دانشگاه مدرک لیسانس شیمی گرفت.

در سال 1963 صدر تقاضای روادید مهاجرتی به آمریکا کرد که برای این کار ضامن او شرکت COMPANY OF BROOKLYN MANIFOLD SUPPLY(سازنده ماشینها و تجهیزات محاسبات بازرگانی) بود. روادید او در سال 1964 تصویب شد و صدر یک ساکن دائمی ایالات متحده در سال 1966 شد. در سال 1967 وی تقاضای روادید مهاجرت برای همسرش «ملوک مهاجان نراقی» کرد که از قرار معلوم در نیویورک به او پیوست. صدر در سال 1971 اظهارنامه تمایل تبعه آمریکا شدن را امضا کرد ولی سابقه‌ای از اینکه او این تقاضا را دنبال کرده باشد وجود ندارد. در سالهای اقامت در نیویورک صدر یک درجه فوق‌لیسانس مدیریت از دانشگاه نیویورک گرفت. پس از سال 1968 او محل استخدام خود را

تغییر داد و ظاهرا تا سال 1978 یا اوایل 79 در نیویورک اقامت داشت. صدر در آمریکا سفرهای دور و درازی انجام داده‌است.

جستجوی وسیع در منابع حکومت ایالات متحده هیچ‌گونه زمینه‌ای برای اینکه انتصاب صدر به عنوان سفیر ایران در ایالات متحده در معرض ایراد واقع شود ندارد.

منابع این گزارش عبارتند از - تلگرام شماره 3910 تهران مورخه 15 آوریل 1979 و همچنین پرونده‌های دفتر اطلاعات و پژوهشهای وزارت امور خارجه، اداره مهاجرت و قبول تابعیت و اداره آگاهی).

یادداشت دولت ایران

سند شماره (11) شماره: 4/3960 تاریخ: 28/1/58 وزارت امور خارجهیادداشتاداره چهارم سیاسی وزارت امور خارجه دولت جمهوری اسلامی ایران با اظهار تعارفات خود به سفارت ایالات متحده آمریکا احتراما موافقت دولت جمهوری اسلامی ایران را با انتصاب جناب آقای WALTER L.

CUTLER به سمت سفیر ایالات متحده آمریکا در ایران اعلام می‌دارد.

موقع را مغتنم شمرده احترامات فائقه را تجدید می‌نماید.

نشستن روی تکه چوب شکسته: آمریکا در ایران

سند شماره (12) خیلی محرمانهتاریخ: 21 آوریل 1979 - 1 اردیبهشت 1358 از: سفارت آمریکا در تهرانبه: وزیر امور خارجه واشنگتن موضوع: نشستن روی تکه چوب شکسته: آمریکا در ایران 1- تمامی متن خیلی محرمانه 2- خلاصه: نظر ایرانیان درباره ایالات متحده دستخوش یک تحول منفی شده‌است. بسیاری از دوستان ما سرخورده شده‌اند و بسیاری از آنها از داشتن تماس علنی با ما هراسناکند. دشمنان ما غرق در شادی هستند و به طور تعرض‌آمیزی ضد آمریکایی هستند. هر چند تعیین یک سفیر جدید آمریکا فرصت فراوانی برای ما فراهم می‌کند معذالک احتمال نمی‌رود که پیوندهای آمریکا و ایران به صمیمیت مناسبات در گذشته برسد. ما باید تطبیق اوضاع خود را با این شرایط جدید آغاز کنیم و تغییر سیاست را به حداقل کاهش دهیم و کوششها خود را درباره آنچه می‌توانیم تحت شرایط جدید محدودتر انجام دهیم به حداکثر برسانیم. (پایان خلاصه) 3- سفارت به مناسبت نگرانی بیان شده از سوی سایروس ونس، وزیر امور خارجه و نیوسام و سائودرسی، معاونان وزارت خارجه درباره شرایط جاری در ایران فوق‌العاده سپاسگزار است. در عین حال شگفتی در سطح عالی بر سر روشهایی که از مدتی قبل در جریان بوده ما را به این مطلب به نحو حادی آگاه کرده است که برقراری ارتباط صحیح با اشخاصی که در خارج از این محیط غیر عادی و تااندازه‌ای پر هرج و مرج که در اینجا حاکم است هستند، تا چه اندازه دشوار است. ما خودمان در تجزیه و تحلیل و درک کامل از تغییراتی که در اینجا در جریان است با مشکلاتی موجه شده‌ایم. آن عده از ما که اخیرا از مرخصی

خود از آمریکا بازگشته‌اند این وضع را شدیدتر از دیگران احساس می‌کنند.

4- به منظور برداشتن گامی به پیش در راه درک دگرگونیها و گرفتن نتایج لازم از آن، مراتب ذیل به عنوان یک «تصویر مختصری» از اینکه ما در چه جوی واقع شده‌ایم ارائه می‌شود. همه مأموران گزارشگر ما که با ایرانیان تماس دارد و بعضی از موارد این تماس از 3 یا 4 سال قبل دوام داشته در این نظر با ما سهیم هستند.

5 - در نتیجه حوادث 8 ماه گذشته بسیاری از دوستان ما از حوادث اخیر سرخورده شده‌اند و بسیاری از آنها می‌ترسند با ما تماس داشته باشند. مناسبات دیرینه شخصی همچنان دوستانه است، ولی تقریبا همه ایرانیان مایل به استفاده از یکی از تئوریهای توطئه‌گرانه لجام گسیخته هستند (زیرکی ما در برانگیختن احساسات ضد کمونیستی در انقلاب خمینی). دشمنان ما و آنهایی که نسبت به ما خصومت دارند (یعنی اکثریت قاطع کشور) غرق در شادیند. این دشمنان با پشتیبانی آنهایی که چه طرف راست و چه طرف چپ حقیقتا از ما تنفر دارند، جوی را ایجاد کرده‌اند که در نتیجه آن هر چیزی که آمریکایی باشد خائنانه و ضد اسلامی و شر است. کوششهای اسلامی « برای پاکسازی» ایران از نفوذهای فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی غرب به یک نوع تعقیب جادوگران تبدیل شده است که در نتیجه آن هر گونه تقصیری در معاشرت با آمریکاییها برای مظنون ساختن طرف یا محکوم کردن او کافی است.

ما به طورکلی حتی از سوی دوستانمان ضعیف و بی‌اثر معرفی شده‌ایم. برای ما موجب دلگرمی است که هنوز اشخاصی هستند که علیرغم فشارهای محسوس و خصمانه خطر صحبت کردن با دوستان دیرینه آمریکایی را بر خود هموار می‌کنند. آنها نمی‌خواهند که از آمریکاییها در دفاتر خود پذیرایی کنند یا اینکه اتومبیلهای سفارت در خارج از محوطه خانه آنها متوقف شود، بعضی‌ها ابتکار ملاقات در رستورانها یا در محیطهای بی‌طرف را در پیش گرفته‌اند. در بسیاری از موارد چنین اشخاصی از مواضع نفوذ آسوده‌اند و اطلاعاتی که از طریق پیامهای تلفنی به ما می‌رسید دیگر در دسترس ما بجز در موارد اقدامات پوشیده و سری قرار نمی‌گیرد. چند نفر از همتاهای باقیمانده در بخش خصوصی نیز این تجربه را احساس کرده‌اند که تا اندازه‌ای دلالت بر آن می‌کند که این پدیده تقریبا همگانی و منظم است.

6- تاریخ احتمالاً نظر لطف بیشتری نسبت به افکار عمومی درباره ما خواهد داشت لیکن این بیمارگونگی انقلابی که به نحو بی سروصدا و در عین حال با نهایت توانایی در نتیجه تبلیغات خصمانه تشدید شده است نفوذ تاریخی ما را در اینجا برای مدتی کاهش داده است. ما به خاطر مداخله نداشتن در سیاست داخلی هرگز کسب اعتبار نخواهیم کرد. هیچ ایرانی حقیقتا باور نمی‌کند که ما دخالتی نداشته‌ایم و اگر آنها می‌گویند که باور می‌کنند، آنها آن گاه می‌گویند که از آنچه که بی‌اعتنایی ما درباره منافع حیاتی خودمان (و آنها است) بشدت تحت تأثیر قرار می‌گیرند. شواهد محسوس به اندازه کافی وجود دارد (دیدار هایزر، ادای شهادت بعضیها در دادگاهها به خاطر نجات شخصی خود و غیره و غیره) که از این مدعا پشتیبانی می‌کند. حتی آنهایی که درباره بردباری ما اطلاع دارند علاقه ندارند که پرونده‌ها را روشن کنند.انقلابیون موفق مانند یزدی، انتظام و بازرگان بدون شک در روشن شدن موضوع کاری نمی‌کنند و اطرافیان خمینی به نحو متعصبان،ای با چنین کاری مخالف خواهند بود. ما معتقدیم که یکی از دلایل عمده خصومت انتقام‌آمیز خمینی این است که او ظرف سه ماه گذشته در ایران کشف کرده است که پیوندهای آمریکا با ایران تا چه اندازه عمیق است. اتومبیلهای او آمریکایی هستند و کودکان نزدیکترین همکاران او،

در ایالات متحده تحصیل می‌کنند. حتی عده‌ای از دوستان نزدیک او مراجعه کرده و تقاضا کرده‌اند که به خاطر اخذ روادید نزد سفارت آمریکا اقدام کنند. همه اینها باید بسیار دردناک باشد.

7- آنچه که ما باید انجام بدهیم این است که تا مدتی با جریان امور هماهنگی داشته باشیم. یزدی و انتظام هر دو با کاردار درباره آغاز جدید که با ورود سفیر جدید عملی خواهد شد، صحبت کرده‌اند.

اشخاص دیگر طرف تماس در میان جامعه روحانیت نیز به سایر کارمندان سفارت اشاره کرده‌اند که این امر (مقصود ورود سفیر جدید است) فرصتهایی فراهم خواهد کرد. همگی اصرار بر آن داشته‌اند که این امر هر چه زودتر صورت گیرد. این امر در ایران به عنوان یک دگرگونی از کهنه به نو تلقی خواهد شد هرچند که تا اندازه‌ای یک دگرگونی آرایشی خواهد بود این عینا چیزی است که برای آغاز فرایند عادی شدن اوضاع مورد نیاز خواهد بود.

8 - ما در هفته آینده درباره مشکلات اساسی این رژیم یا هر رژیم آینده بحث خواهیم کرد. معذالک این نکته کاملاً روشن است که مناسبات ایران و آمریکا از ماهیت صمیمی به ماهیت رسمی تغییر کرده‌است.این امر مستلزم آن خواهد بود که ابزارها شکل و مفهوم جدیدی پیدا کنند. همچنین تعدیلهای بوروکراتیک (دیوانسالاری) صورت گیرد تا اثرات ناهنجار سیاست ما در اینجا و در منطقه به حداقل برسد و آنچه را که ما بتوانیم در اوضاع و احوال محدود کنونی انجام دهیم به حداکثر برسانیم.ناس

ملاقات با مهدی ممکن معاون وزارت اطلاعات

سند شماره (13) تاریخ : 24 آوریل 1979 - 4 اردیبهشت 1358محرمانه از: سفارت آمریکا در تهرانبه: آژانس بین‌المللی ارتباطات واشنگتن موضوع: ملاقات با مهدی ممکن معاون وزارت اطلاعات خلاصه. در یک دیدار تشریفاتی که با مهدی ممکن معاون وزارت اطلاعات، وابسته مطبوعاتی مقررات جدید مطبوعات را با او در میان گذاشت و وابسته مطبوعاتی چنین تشخیص داد که معاون وزارت اطلاعات، مهدی ممکن و سایر اشخاصی که در این جمع حضور داشتند، احساسات شدیدی علیه سیاست اخیر آمریکا در ایران دارند. ممکن است نقش وزارت خود را به عنوان محل تصفیه برای شکایات درباره پوشش مناسبات ایران و آمریکا در مطبوعات ایران قلمداد کرد. هر چند سیاست آمریکا نسبت به ایران از نظر ممکن غیر قابل درک است؛ معذالک ضروریات مناسبات دوجانبه ممکن است به صورت پلی نسبت به مناسبات آینده باشد. (پایان خلاصه) 1- روز 23 آوریل روزن، وابسته مطبوعاتی یک دیدار تشریفاتی از مهدی ممکن، معاون وزارت اطلاعات به عمل آورد که بعدا ابوالقاسم صادق، سرپرست اخبار داخلی که از رژیم سابق باقی‌مانده و محمدرضا شریف، کفیل خبرگزاری پارس و علی ماهانی مشاور وزارت که سالها در ایالات متحده زندگی کرده‌است به آن ملحق شدند. این دیدار را ممکن است یک دیدار دوستانه ولی در عین حال صحیح (بر طبق مقررات صحیح) و ماهیت کاری دانست و ایرانیان (شرکت کننده در این جلسه) به نحو قاطعی در مقابل مطبوعات و سیاست حکومت کارتر در ایران از یک خط ابراز عقاید و تقاضای خود پیروی می‌کردند.

2- ملاقات با اظهارات ممکن درباره مقاصد اطلاعات و برای به نظم در آوردن مطبوعات روبه رشد ایران آغاز شد. ممکن روشن ساخت که دولت موقت ایران نمی‌تواند و قصد ندارد برای کنترل رسانه‌های

مطبوعاتی اقدام کند. وی در عین حال اضافه کرد که دورانی که مطبوعات زیر چماق بودند، پایان یافته و ما اکنون در یک دوران فترت به سر می‌بریم که روزنامه‌ها و خبرنگاران در آن در بعضی موارد از حدود قضاوت صحیح تجاوز می‌کنند که یکی از شواهد آن انتشار مطالب جنجالی در مطبوعات در مورد افراط‌کاریهای خاندان پهلوی بوده‌است. معاون وزارت اطلاعات گفت او لایحه‌ای برای نخست‌وزیر تهیه کرده است که به موجب آن مطبوعات را تشویق به تشکیل یک کانون مطبوعات خواهد کرد که متشکل از نمایندگان مطبوعات به عنوان یک هیئت تنظیم کننده باشد به صورتی که این سیستم در وظایف خود کوتاهی داشته باشد، دولت به دادستانی کل و وزارت دادگستری براساس موارد ویژه مراجعه خواهد کرد.

در این مرحله ممکن قصد ندارد مانع انتشار روزنامه‌ای شود ولی با پیش آمدن قانون اساسی جدید او پیش‌بینی می‌کند که پروانه‌های انتشار از سوی دولت محدود خواهد شد.

3- ممکن درباره مبارزات تبلیغاتی ضد آمریکایی در مطبوعات ایرانی بسیار صمیمی و صریح بود و به وابسته مطبوعاتی اطمینان داد که برای تهیه یک مطبوعات بیطرف، زمان و شکیبایی و فرهنگ لازم است.

با این مقدمه برای آغاز صحبت، وابسته مطبوعاتی مقالات منتشره در کیهان را در جریان نیمه اول ماه آوریل که بدون ذکر مأخذ بود پیش کشید که به موجب آن ایالات متحده به توطئه‌چینی برای از میان بردن رهبران سیاسی و مذهبی ایران متهم شده‌است. دکتر ممکن طبق پیشنهاد آقای صادق گفت وزارت اطلاعات و او را شخصا می‌توانند به عنوان یک مرکز مبادله برای شکایتهای مشروع درباره پوشش مطبوعات ایران به حساب آورند و از روزن تقاضا کرد تا یک نسخه کپی شده از هرگونه مکاتبه را به وزارت امور خارجه بفرستد.

4- ممکن ضمن بحث درباره زندگی حرفه‌ای خویش اعتراف کرد که مدتی به عنوان زندانی سیاسی، زندانی بوده است و هر چند خاندان پهلوی بود که عملاً او را زندانی کرد، او ایالات متحده را برای مخزنی از عدم اعتماد بین دو کشور مورد سرزنش قرارداد. او گفت به عنوان یک فرد یا یک عضو ملت ایران نمی‌تواند درک کند که چرا سیاست خارجی یک ابر قدرت ظرف دو ماه هم از شاه و هم از بختیار و هم از خمینی پشتیبانی می‌کند. ماهانی وارد گفتگو شد و مطبوعات ایالات متحده را به همکاری نزدیک با دولت کارتر متهم کرد و موضوع حقوق بشر را که هر دو از آن پشتیبانی می‌کنند به عنوان شاهد زنده ذکر کرد. صادق احساس کرد که ایالات متحده باید تا مدتی در انتظار یک موضع خصومت از جانب ایرانیان باشد. وی در عین حال احساس کرد «هم ایالات متحده وهم ایران هر دو به یکدیگر نیاز دارند» و این ضرورت ممکن است پلی برای مناسبات جدید و بهتر بین دو کشور فراهم کند.شلنبرگر

دیدار از دکتر رضا صدر وزیر بازرگانی

سند شماره (14) تاریخ: 24 آوریل 1979 - 4 اردیبهشت 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا تهرانبه: وزارت امور خارجه، واشنگتن موضوع: دیدار از دکتر رضا صدر وزیر بازرگانی 1- (تمام متن خیلی محرمانه) 2- خلاصه: کاردار در دیدار از دکتر رضا صدر وزیر بازرگانی اظهار نظر کرد که منافع متقابل دو کشور مافوق حکومتهای ویژه قرار گرفته و از جانب وزیر امور خارجه اطمینان داد که ما در امور داخلی ایران

دخالتی نداریم و قصد مداخله نیز نداریم. او گفت که ایالات متحده مایل است با حکومت جدید ایران و با سرعتی که در برقراری روابط جدید تعیین شده‌است کار کند. همچنین شرکتهای آمریکایی هنوز هم ایران را یک بازار مهم می‌شمارند و می‌توانند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند. وزیر گفت او تحت چنین تأثیری قرار گرفته که آمریکاییها در جهان عملگراترین مردم هستند و می‌توانند با هر اوضاع و احوالی خود را تطبیق دهند که با توجه به اینکه حکومت ایالات متحده از شاه بدون قید و شرط پشتیبانی می‌کرد، برای ایالات متحده لازم خواهد بود تا گذشتهایی از خود نشان دهد و حوصله به خرج دهد تا بر خصومتهای قابل درک نسبت به ایالات متحده غلبه کند. او گفت معتقد است که محیط برای مذاکره درباره مشکلات عقب‌افتاده بازرگانی رو به بهبود است و اینکه او مانند ما، مایل است از اقدامات حقوقی پرهیز شود. در یک تلگرام جداگانه اقدامات بازرگانی ایران در ایالات متحده مورد بحث قرار گرفته است. (پایان خلاصه) 3- کاردار به اتفاق رایزن موقت اقتصادی از دکتر رضا صدر وزیر بازرگانی در تاریخ 23 آوریل دیدن کرد. همچنین مدیر کل امور آمریکای شمالی و آفریقا، «گلشن بزرگ» در این ملاقات حضور داشت. این ملاقات چهل و پنج دقیقه‌ای دوستانه و صریح بود و ما معتقدیم که شالوده خوبی برای مراودات آینده ما با وزیر و کارمندان تابع او ریخته شده است. همچنان که در مورد دیدارهای دیگر با وزیران مورد بحث قرار گرفت به ما توصیه شد تا صبر و حوصله را در پیش گیریم و به دیگران در حل و فصل اختلافات عقب‌مانده و کوشش در به دست آوردن روشنگریها درباره سیاستهای دولت موقت ایران توصیه کنیم.

4- کاردار اعتقاد حکومت ایالات متحده را درباره اینکه علائق و منافع متقابل دو کشور ما مافوق حکومتهای ویژه قرار گرفته است به وزیر ابلاغ کرد. او گفت مناسبات ما ممکن است همچنان برای ایران سودمند باشد و همچنین مناسبات ما ممکن است متقابلاً برای هر دو کشور نافع باشد. او به نام وزیر امور خارجه اظهار تعهد کرد که ایالات متحده در امور داخلی ایران مداخله نکند و نخواهد کرد. او گفت که ما آماده‌ایم تا با ایران و در همان میزان سرعتی که ایران مایل است کار کنیم. او پذیرفت که مناسبات ما اکنون متفاوت خواهد بود و ما می‌توانیم آن را بپذیریم. او گفت که شرکتهای ایالات متحده هنوز هم ایران را یک بازار مهم تلقی خواهند کرد. آنها تکنولوژی مهمی به ایران آورده‌اند و آنها همچنین می‌توانند خود را با محیط جدید وفق دهند تا بتوانند مناسبات خود را با ایران ادامه دهند. کاردار گفت که او امیدوار است که اختلافات مربوط به امور بازرگانی موجود بتواند بدون توسل به اقدامات حقوقی حل و فصل شود.

5 - وزیر صدر در پاسخ گفت که پس از بیست سال مطالعه و کار و زندگی در ایالات متحده او اعتقاد دارد که آمریکاییها عملگراترین اشخاص در دنیا هستند، و یک نفر آمریکایی می‌تواند خود را با اوضاع جدید وفق دهد به همان گونه که او می‌تواند خود را با اوضاع ایران وفق دهد. او گفت پشتیبانی بدون قید و شرط ایالات متحده از شاه جراحاتی را باقی گذاشته ولی از آنجایی که خود او در جریان انقلاب در ایالات متحده بوده‌است از مشکلاتی که در داخل وزارت امور خارجه آمریکا درباره ایران وجود داشته کاملاً آگاه است و معتقد می‌باشد که این انقلاب برای ایالات متحده و کشورهای دیگر نیز نافع خواهد بود. او سپس دو فقره ترس و نگرانی را که در روابط دوجانبه بین ایران و آمریکا وجود دارد ذکر کرد: 1) موقعیت منحصر به فرد روابط ایالات متحده با «پهلوی» و 2) اعتقاد ایالات متحده به اینکه سقوط شاه به کمونیسم در ایران منجر خواهد شد. او گفت که معتقد است که این دو مفاهیم در ایران دیگر فرسوده شده است ولی یک نوع

رفتار خوب و گذشت از جانب ایالات متحده برای برطرف کردن آثار جراحت از گذشته کمک خواهد کرد. سرانجام او گفت که اطلاعات و اولویتهای گذشته دقیق نبوده و بایستی اصلاح شود. مناسبات ایران با ایالات متحده اعم از فرهنگی و تکنولوژیک و پیوندهای خانوادگی طوری است که از تمایل ایران به حفظ مناسبات با ایالات متحده پشتیبانی می‌کند.

6- کاردار از وزیر پرسید آیا او پیشنهادی درباره آن چیزی که او رفتار و گذشت از جانب ایالات متحده می‌نامید دارد یا خیر. وزیر گفت چنین اقداماتی را یکشبه نمی‌توان انجام داد و افزود که زمانی ما رابطه انفرادی با شاه برقرار کردیم، جنبه‌ای که بیش از همه مورد ایراد بود مداخله مستقیم در ایران بود؛ به طوری که به ویژه شاه برای تصمیم گرفتن درباره ماندن یا رفتن به ایالات متحده اتکا داشت. وزیر آن گاه افزود که ایالات متحده می‌تواند بهترین کوششهای خود را برای بهبود مناسبات از طریق مطبوعات آمریکایی و درک اوضاع ایران و انقلاب آن به کار برد. کاردار خاطرنشان ساخت و آن هم با یک نوع خوش مشربی و طنز که نگرانیهای وزیر و نگرانیهای شاه در جریان آخرین شرفیابی خود با یکدیگر تقارن داشته است. شاه از جمله گله کرده بود که مطبوعات ایالات متحده ایران را طور دیگری معرفی می‌کنند.

سوءظن داشت از اینکه ایالات متحده در سرنوشت ایران از طریق زدوبند با شورویها برای تقسیم ایران مداخله می‌کند. کاردار اعتراف کرد که افکار عمومی آمریکا اطلاعات کمی درباره اسلام دارند ولی در این مورد حکومت ایالات متحده کاری از دستش برنمی‌آید. وزیر با خوشوقتی به ملاقات خود با سفیر یانگ اشاره کرد و گفت که موضع او نسبت به ایران باید آموزنده باشد و او امیدوار است که این امر دلالتی بر یک تغییر داشته باشد.

7- کفیل رایزن اقتصادی توجه وزیر را به فعالیتهای محمد سوری و آقای هاشمی در ایالات متحده جلب کرد و خاطرنشان ساخت که اقدامات آنان که فاقد اعتبارنامه‌های اصیل می‌باشد و کوششهایی را که برای حل مشکلات عقب‌افتاده بازرگانی و عادی کردن مناسبات بازرگانی به عمل می‌آید برهم خواهد زد.

او همچنین به دعاوی شرکت «کانتینانتال گرین» بابت حق انبارداری و دعاوی دیگری که جزئا حل شده است، اشاره کرد. (تلگرافهای جداگانه‌ای درباره این موضوعات به دنبال خواهد آمد). او گفت که ما در انتظار آن هستیم که نمایندگی اقتصادی و بازرگانی ایران در سفارت ایران در واشنگتن برقرار شود و این نمایندگی هنگامی که شرکتهای آمریکایی در کوششهای خود برای برقراری ارتباط با محافل بازرگانی ایران سرخورده می‌باشند، به طور مبرمی مورد نیاز است.

8 - وزیر گفت براساس تجربه دوازده ساله او به عنوان بازرگان در ایالات متحده، وی لزوم مذاکرات را درباره مسائل معوق بازرگانی، کاملاً درک می‌کند. او گفت که معتقد است که محیط برای مذاکره بهبود خواهد یافت. او پیشنهاد کرد که ما نباید هنوز درباره بعضی از مسائل آنها را در مضیقه قرار دهیم و با اشاره ویژه به دعاوی مربوط به حق انباردار گفت که اینها سالهاست در وزارتخانه نشسته و به حیثیت ایران لطمه زده‌اند. او گفت که به این مسائل توجه کرده‌است ولی دقت لازم است و متأسفانه همه آنهایی که در این مسائل ذیعلاقه و ذینفع هستند باید از خود صبر و حوصله به خرج دهند.

9- بیوگرافی: صدر شخصی است با اعتماد به نفس و خوش‌بیان. معلومات انگلیسی - او چیزی که پس از 20 سال اقامت در آمریکا موجب تعجب نیست - از لحاظ استانداردهای مؤسسه کارمندان خارجه وزارت امور خارجه 75/4 درصد است (نمره 5 حداکثر می‌باشد - م) و آن را می‌توان با اقامت در نیویورک

وابسته دانست. او دارای توانایی یک سیاستمدار در تظاهر به لبخند هنگام ادای آخرین کلمه خود است.

لفاظی انقلابی او کاملاً مورد انتظار بود زیرا او به اعتراف خودش عضو کمیته خمینی در ایالات متحده بوده‌است ولی این لفاظی برای مناسبت ویژه این ملاقات مقدمه‌چینی شده بود. او مطابق با استانداردهای ایران کوتاه‌قد است و موی سرش رو به طاسی می‌رود و ریش نسبی دارد و شاید دچار ضعف قوه باصره است زیرا علیرغم عینک ظاهری اغلب چپ نگاه می‌کند.ناس

اعلام نامزدی (کاتلر به عنوان سفیر)

سند شماره (15) تاریخ: 24 آوریل 1979 - 4 اردیبهشت 1358خیلی محرمانه از: وزارت خارجه - واشنگتنبه: سفارت آمریکا - تهران موضوع: اعلام نامزدی (کاتلر به عنوان سفیر) کاخ سفید در نظر دارد قصد رئیس جمهور برای نامزدی والتر ال. کاتلر را به عنوان سفیر در ایران در روز سه‌شنبه 24 آوریل در جلسه توجیه مطبوعات اعلام نماید. زمانی که اعلان صورت گرفت به وسیله تلگرام فوری آن را تأیید می‌نماییم.

ملاقات با یزدی، وزیر امور خارجه

سند شماره (16) تاریخ: 1 می 79-11 اردیبهشت 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: ملاقات با یزدی، وزیر امور خارجه 1- (تمام متن خیلی محرمانه) 2- خلاصه - کاردار چندین نکته را درباره حضور ایالات متحده در میان گذاشت. یزدی قول داد که به این موضوعات رسیدگی کند. (پایان خلاصه) 3- روز اول ماه می کاردار و کفیل امور سیاسی نخستین دیدار را از یزدی از زمانی که وی وزیر امور خارجه شده بود، به عمل آوردند. این تلگرام شامل نکات اصلی در میان گذشته شده و پاسخهای آن می‌باشد. تلگرامهای جداگانه اقلام ویژه را مورد بحث قرار خواهند داد.

4- کاردار مسائل مربوط به دستیابی آمریکا به منطقه خلیج⁽¹⁾و بیمارستان ارتش و اجازه برای خارج کردن اسناد آمریکا از محوطه نظامی لویزان در پایگاه هوایی دوشان تپه و ستاد نیروی دریایی را مطرح ساخت. یزدی شگفت‌زده به نظر می‌آمد از این که کوششهای قبلی او برای اجازه دادن مأمورین آمریکا برای ورود، ثمری نبخشیده است و گفت که او به این مسائل رسیدگی خواهد کرد و به آمریکا بازخواهد گرداند.

5 - کاردار مسئله اجازه فروش مشروبات الکلی اضافی را به خریداران اقلیتهای مذهبی که دارای اجازه کمیته خمینی برای خرید مشروبات الکلی برای مصرف اقلیتها بودند، مطرح کرد. یزدی پس از یک سخنرانی کوتاه درباره اینکه چگونه اقلیتها می‌توانند مشروبات الکلی داشته باشند و آن را نفروشند و پس از اینکه کسب اطلاع کرد که خریداران دارای جواز کمیته هستند، مشروط بر اینکه حقوق گمرکی را

بپردازند، گفت که همه چیز رو به راه است. مأمور سیاسی این سؤال را بار دیگر پرسید و پاسخ قطعی مثبت درباره اینکه فروش مجاز است یا خیر، دریافت کرد. مأمورین سفارت به یزدی تأیید کردند که این معامله فقط یک بار است. یزدی آن گاه گفت که گزارشاتی دریافت شده مبنی بر اینکه دیپلماتها مشروبات الکلی در بازار سیاه می‌فروشند. کاردار گفت اگر هر مأمور رسمی آمریکایی هنگام فروش مشروبات الکلی برخلاف قوانین ایران دستگیر شود، کاردار، تخلف کننده را ظرف 24 ساعت سوار هواپیما کرده و روانه خواهد کرد. کاردار از وزیر امور خارجه خواست تا هر گونه تخلفی از جانب آمریکا را مورد توجه او قرار دهد. یزدی از این اطمینان قدردانی کرد.ناس

ملاقات با یزدی، نگرانیهای ایران

سند شماره (17) تاریخ: اول می 1979 - 11 اردیبهشت 1358سری از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: ملاقات با یزدی، نگرانیهای ایران 1- (تمام متن سری است) اقدام مورد احتیاج است.

2- خلاصه:یزدی مسئله حضور شهروندان آمریکایی را در نقده یا نزدیک آن در هنگام آشوبهای اخیر در میان گذاشت. وزیر امور خارجه در مورد به دست آوردن صلاحیت قضایی در مورد جنایتکارانی از رژیم سابق که تحت نامهای مستعار به ایالات متحده فرار کرده‌اند، سؤال کرد. همچنین پرسید که برای مسدود کردن فعالیتهای بنیاد پهلوی در ایالات متحده چه چشم‌اندازی وجود دارد.کاردار گفت که ما در این باره مطالعه خواهیم کرد و بار دیگر به حکومت ایران توصیه کرد تا حقوقدان خوبی را استخدام کند (پایان خلاصه) 3- در پایان بحث یزدی در مورد حضور ایالات متحده (رجوع شود به تلگراف مرجع)، یزدی پرسید که آیا در شمال غربی ایران افراد پنسیلوانیایی هستند یا خیر؟ او گفت که دولت موقت ایران گزارشهایی مبنی بر اینکه دو یا سه آمریکایی از ایالت پنسیلوانیا قبل از آشوبها در آنجا بوده‌اند، در دست دارد. بعدا کوششهایی برای ردیابی آنها شده ولی نتیجه‌ای نداده‌است. یزدی مدعی شد که این آمریکاییها به خوبی کردی صحبت می‌کردند و به مردم می‌گفتند که آنها شرقشناسند و مأموریت دارند که درباره زبان و فرهنگ کردی مطالعه کنند. کاردار و کفیل اداره سیاسی گفتند که ما اطلاعی درباره شهروندان آمریکایی نداریم و اظهار تردید کرد از اینکه در چنین زمانی در ایران سرگردان باشند. کاردار خواهش کرد که هرگونه اطلاع دیگری که می‌تواند، فراهم کند و گفت که این داستان ممکن است نتیجه اطلاعات دروغین باشد. وی قول داد که رسیدگی کند. (بعدا، مأمور سیاسی از یک آکادمیسین آمریکایی در محل کسب اطلاع کرد که تا دو سال قبل باستان شناسانی از دانشگاه پنسیلوانیا در حسنلو در نزدیکی نقده حضور داشته‌اند. ولی آنها دیگر در آنجا نیستند. رسیدگی به پرونده‌های کنسولی ناقص ما نشان می‌دهد که در آن منطقه شهروندان آمریکایی نبوده‌اند، ولی این بدان معنی نیست که دیدارکنندگان آمریکایی در آنجا وجود نداشته‌اند. این مطالب به یزدی ابلاغ شد تا به او در آرام شدن مسئله کمک کند.) اقدام مورد درخواست: خواهشمند است ASAPرا در مورد دانشگاه پنسیلوانیا و سایر جمعیتهای علمی در میان بگذارید تا معلوم شود که آیا دانشمندانی در آن منطقه وجود دارند یا خیر. دو روز قبل امیر

انتظام به مطبوعات گفت که وی در روز پنجشنبه سوم ماه می اطلاعاتی درباره شبکه جاسوسان به مطبوعات خواهد داد. ما امیدوار بودیم که این اشاره به یک شوخی ناهنجار شوروی است که ترشرویی نشان داده بود و «مربوط به محلی دیگر است.» ولی سؤال یزدی این امکان را به وجود می‌آورد که ما هدف حملات قرار خواهیم گرفت و یا اینکه «برای ایجاد تعادل» هر دو مسئله منتشر خواهد شد.

4- آن گاه وزیر امور خارجه این مسئله که ایران برای بازداشت «چندین جنایتکار» از رژیم سابق باید چه رفتاری کند را مطرح کرد. یزدی گفت حکومت ایران ردپای چند نفر از کارکنان ساواک از جمله عامل آتش‌سوزی سینما رکس آبادان که باعث قتل 400 نفر در اوت سال 1978 شد، را در ایالات متحده یافته‌است. کاردار پاسخ داد که او در این باره کسب تکلیف خواهد کرد زیرا قراردادی بین ایران و ایالات متحده در مورد استرداد مجرمین وجود ندارد و مسئله به مشکلاتی برخورد خواهد کرد. کاردار تأیید کرد که این مسئله مربوط به عده کوچکی از مردم است که درباره اتهامات ویژه تحت تعقیب قرار گرفته‌اند.

یزدی گفت همه آنها گذرنامه‌هایی با نامهای مستعار که قبل از سقوط حکومت بختیار صادر شده است در دست دارند. او این مسئله را که چگونه این گروه روادید آمریکایی دریافت کرده‌اند در میان نگذاشت. (به عنوان یکی از ذینفع‌های عمده فقدان قرارداد استرداد مجرمین بین ایالات متحده و ایران، یزدی یقینا در این مورد خون‌آشامتر از آن است که انتظار می‌رفت).

نظریه: خواهشمند است به من اطلاع دهید که آیا می‌توان در دادگاههای آمریکایی علیه جنایاتی که در خارج انجام می‌شود اقامه دعوی کرد یا خیر؟ 5 - یزدی آن گاه مسئله اینکه چگونه دولت موقت ایران می‌تواند مانع آن شود که بنیاد پهلوی داراییهای خود را در نیویورک، از قبیل ساختمان بفروشد مطرح کرد. بانک مرکزی ایران 39 میلیون دلار به بنیاد پهلوی وام داده بود و دولت موقت ایران می‌خواهد کوشش سران رژیم سابق را برای تصفیه این وامها از طریق فروش ساختمانها متوقف کند. یزدی ضمن اینکه دوبار به این واقعیت اشاره کرد که ویلیام راجرز وزیر امور خارجه سابق آمریکا، عضو هیأت مدیره بنیاد پهلوی است، گفت مردم ایران در درک ریزه‌کاریهای قانون دچار دردسر شده‌اند ولی خوب درک می‌کنند که آنها را غارت کرده‌اند. او نتیجه گرفت که حکومت ایالات متحده مقید است به دولت موقت ایران کمک کند تا این امر متوقف شود. دولت موقت ایران حاضر است داراییهای بنیاد پهلوی را نشان داده و اعلام بدارد که این داراییها پولهای خزانه‌داری ایران بوده‌اند که به طور غیرقانونی به این بنیاد منتقل شده‌اند. مأمورین سفارت گفتند اگر نقض قانون در حیطه صلاحیت ایالات متحده صورت گرفته باشد، احتمالاً بانک مرکزی خواهد توانست از دادگاههای آمریکا کمک بگیرد. ولی نظر به اینکه مأمورین سفارت کارشناس حقوقی نیستند، کاردار باید از وزارت امور خارجه آمریکا در این باره نظر بخواهد. یزدی روشن کرد که سؤال او تنها محدود به وام بانک مرکزی ایران نیست، بلکه شامل همه داراییهای بنیاد پهلوی است. کاردار به یزدی اصرار کرد (همان طوری که به دیگران نیز اصرار کرده بود) که همکاران خود را قانع کند تا یک مؤسسه حقوقی خوب استخدام کنند تا بتواند از پرونده‌هایی که به دادگاه می‌آید دفاع نمایند. او مواردی را ذکر کرد که ممکن بود حکومت ایران اگر نماینده خوبی در دادگاه می‌داشت، حرف خود را می‌توانست با استدلال صحیح به کرسی بنشاند. به ویژه او محاکمه اتحادیه کارگری ایالات متحده را علیه کشورهای عضو اوپک ذکر کرد و خاطرنشان ساخت که مطالب مربوط به این موضوع به زودی به دولت موقت ایران تسلیم خواهد شد.

یزدی متذکر شد که حکومت ایالات متحده می‌توانست به طور خصوصی بگوید که مایل است پیوندهای خود را با جمهوری اسلامی ایران بهبود بخشد، ولی اگر واقعا می‌خواهد که چنین کاری بکند باید در این راه به نحوی کمک کند.

6- اظهار نظر: ما در این موضوع حیران مانده‌ایم که چه موقعی دولت موقت ایران به این نتیجه خواهد رسید که مطالبی از قبیل مسائل فوق را مورد بررسی قرار دهد. یزدی درباره جزئیات مربوط به مسئله استرداد (جنایتکاران) و اوضاع بنیاد پهلوی بسیار مبهم صحبت کرد، به طوری که ما قادر نیستیم مسائل حقوقی ویژه‌ای را در این مورد عنوان کنیم ولی از نظر سیاسی، اثری ضربه‌ای داشت. برداشت او کاملاً روشن بود و آن این است که ایالات متحده لااقل باید بکوشد که کمک کند. همان طوری که وزارت امور خارجه می‌داند، در جریان انقلاب، فساد بزرگترین مسئله سیاسی بود که از سوی همه طبقات جامعه ایران در نظر گرفته می‌شد. من میل دارم که درباره اقداماتی که دولت موقت ایران می‌تواند در دادگاههای آمریکا در صورتی که بخواهد داراییهای بنیاد پهلوی را بازستاند، انجام دهد، اظهاراتی بنمایم.ناس

مصاحبه صدای آمریکا

سند شماره (18) تاریخ: 2 می 1979 - 19 اردیبهشت 1358سری از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن از کاردار به معاون وزیر ساندرز موضوع: مصاحبه صدای آمریکا 1- تمام متن سری (پیام گزارشی) 2- در جریان همه دیدارهای من مقامات دولتی با شکایاتی درباره روش انتقادی رسانه‌های غربی، به ویژه رسانه‌های آمریکا در بحث درباره حکومت انقلابی ایران شدیدا به من حمله کرده‌اند. مردانی که اکنون بر خر مراد سوارند، مانند اسلاف خود بسیار حساسند و این تمایل را دارند که شاهد توطئه حکومت آمریکا یا صهیونیستها یا دیگران باشند. همچنین اعلامیه‌های روزانه ما مبنی بر پشتیبانی از بختیار در ماه ژانویه و سکوت رسمی درباره حکومت بازرگان در چند هفته آخر (که من از آن شدیدا پشتیبانی کردم) به رخ کشیده می‌شود. البته برای این بیماری روحی ایرانیان درمانی وجود ندارد ولی من معتقدم که ما باید کوششهایی برای ارائه یک نظر مثبت‌تری از سوی حکومت آمریکا بنماییم.

3- مأمور روابط عمومی به من گفت که هنگامی که او در ماه مارس گذشته در واشنگتن بود، صدای آمریکا قرار بود درباره یک مصاحبه درباره ایران با شما تماس بگیرد. این امر به نظر من یک اقدام تبلیغاتی بسیار عالی است و من امیدوارم شما بتوانید این وظیفه را هر چه زودتر به عهده بگیرید. شما در این امر کهنه‌کار هستید و می‌توانید موضوعاتی نظیر عادی شدن روابط و پیوندهای تاریخی و منافع موازی و پویایی دگرگونیهای اجتماعی و غیره را پیش بکشید بدون اینکه تماس بسیار نزدیکی با دولت اعم از اینکه به ضرر آن یا به زبان ما باشد داشته باشید.ناس

ملاقات با کاردار آگاه و روحانی

سند شماره (19) تاریخ: 4 می 79-14 اردیبهشت 58خیلی محرمانه از: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سیبه: سفارت آمریکا در تهران - فوری گزارشگر: هنری پرشت موضوع: ملاقات با کاردار آگاه و روحانی 1- در ملاقاتی که در تاریخ 4 می با روحانی و آگاه بر سر مسائل دیگر داشتیم، روحانی تأکید داشت که کار صدور ویزا توسط سفارت در تهران از سر گرفته شود. معاون گفت که ازدیاد صدور ویزا عمدتا به دو عامل زیر بستگی دارد: (1) تجهیزات یک ساختمان جدید برای امور کنسولی. کار در حال شروع است و ساختمانهای جدید تا چند ماه دیگر آماده خواهند شد. (2) امنیت کافی برای پرسنل سفارت. معاون وضع امنیت فعلی پرسنل را مطرح کرد و گفت که این مهمترین مشکل ما در از سرگیری فعالیت عادی کنسولگری می‌باشد. روحانی این مسئله را یادداشت کرد و خاطرنشان ساخت که مسئله امنیت پرسنل را به گوش مقامات ذیصلاح خواهد رساند و اقدامات خاصی در رفع این مشکل انجام خواهد داد.

2- روحانی گفت که فعالیت کمیته او در 4 می خاتمه یافته است. وی قصد دارد ظرف مدت 10 روز به ایران برگشته و حداقل تابستان را در ایران باقی خواهد ماند.

ونس

آقای دکتر ابراهیم یزدی - وزیر امور خارجه، تهران

سند شماره (20) 8 می 1979، تهران - 17 اردیبهشت 1358 آقای دکتر ابراهیم یزدی - وزیر امور خارجه، تهران عالیجناب:

در ملاقات روز اول ماه می 1979 شما از من تقاضا کردید که به مسئله داراییهای بنیاد پهلوی و استرداد احتمالی اتباع ایرانی متهم به ارتکاب جنایات ویژه‌ای در ایران از سوی آمریکا رسیدگی کنم.

همان طوری که بدون شک اطلاع یافته‌اید سفارت شما در واشنگتن مسئله داراییهای بنیاد پهلوی را در یک یادداشت دیپلماتیک در تاریخ 16 آوریل 1972 رسما به میان آورده است. وزارت امور خارجه آمریکا روز اول ماه می 1979 در یک یادداشت دیپلماتیک به آن پاسخ داده‌است.

متنهای هر دو یادداشت در زیر برای اطلاع شما نقل می‌شود:

یادداشت مورخه 16 آوریل سفارت ایران:

«سفارت جمهوری اسلامی ایران با اظهار تعارفات خود به وزارت امور خارجه آمریکا افتخار دارد اطلاع دهد که گزارشی درباره امکان انتقال قریب‌الوقوع مالکیت یک ساختمان اداری در شهر نیویورک واقع در شماره 650 خیابان پنجم، شهر نیویورک، ایالت نیویورک 10019، که تاکنون در دست بنیاد پهلوی به عنوان مالک بوده، به تأسیسات دیگر دریافت داشته‌است.» «در صورتی که وزارت (امور خارجه آمریکا) درباره جزئیاتی از یک چنین معامله‌ای طرف مراجعه قرار گیرد موجب قدردانی خواهد بود اگر وزارت امور خارجه به هر خریدار احتمالی این واقعیت را اطلاع دهد که مالکیت بنیاد پهلوی و داراییهای چندین‌گانه و انفرادی آن از سوی حکومت ایران تحت رسیدگی

است و اینکه (وزارت امور خارجه آمریکا) تا انجام تحقیق و ابلاغ از سوی این سفارت به وزارت امور خارجه درباره نتیجه آن از انجام هر گونه معامله‌ای خودداری کند.» «همچنین موجب قدردانی خواهد بود اگر وزارت (امور خارجه آمریکا) به این سفارت نامها و نشانیهای هرگونه خریدار احتمالی را که در معرض توجه وزارت (امور خارجه) قرار می‌گیرد، اطلاع دهد تا اینکه سفارت این پیام را به آنها نیز ابلاغ کند.» «سفارت جمهوری اسلامی ایران این فرصت را غنیمت شمرده مراتب احترامات فائقه خود را به وزارت (امور خارجه آمریکا) تقدیم می‌کند.» یادداشت وزارت امور خارجه مورخه اول ماه می:

«وزارت امور خارجه دریافت یادداشت شماره 226 مورخه 16 آوریل 1979 را از سفارت جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌دارد».

«در صورتی که این وزارت از سوی یک خریدار احتمالی داراییهای بنیاد پهلوی یا سایر طرفهای ذینفع طرف مراجعه قرار گیرد این وزارت این واقعیت را که سفارت به این وزارتخانه اطلاع داده‌است که مالکیت بنیاد و داراییهای چندین گانه انفرادی آن از سوی حکومت ایران تحت رسیدگی است در معرض توجه چنین خریدار یا طرفهایی قرار خواهد داد».

«این وزارت به آژانسهای ذینفع در حکومت ایالات متحده مفاد یادداشت مورد اشاره را ابلاغ کرده‌است. سفارت ممکن است میل داشته باشد وسایل دیگری را برای معلوم ساختن نظریات خود درباره بنیاد پهلوی به مؤسسه‌های بازرگانی آمریکا در نظر بگیرد. این وزارت تصور می‌کند که هر گونه اقدامی از سوی حکومت ایران نسبت به انتقال مالکیت داراییهای بنیاد پهلوی واقع در حیطه صلاحیت ایالات متحده بر طبق قوانین فدرال و ایالتی و سایر قوانین و مقررات و روندهایی که حکام بر این گونه انتقالها هستند، انجام خواهد گرفت. » راجع به مسئله استرداد من در زیر اطلاعاتی که از سوی دفتر مشاور حقوقی وزارت امور خارجه به من داده شده است، تکرار می‌کنم:

طبق قوانین بین‌المللی هیچ‌گونه تعهدی برای استرداد یک پناهنده در صورت نبودن موافقتنامه‌ای وجود ندارد. (از کلمه FACTOR شروع می‌شود و به Vختم می‌شود. از کلمه LAUDENHEINERشروع و به (1933) 287 و 276. U.S 290 ختم می‌شود).

طبق قوانین ایالات متحده بجز موافقتنامه (78U.S.C. 3787) استردادی انجام نخواهد گرفت. هیچ‌گونه صلاحدید اجرائی برای تسلیم یک پناهنده به یک حکومت خارجی وجود ندارد مگر اینکه چنین صلاحدیدی توسط قانون (با کلمه VALENTINE شروع می‌شود و به V ختم می‌شود با UNITEDSTATESشروع و به (1936) 8 و 5 U.S299 ختم می‌شود.) کنگره یا براساس شرایط موافقت نامه داده شده باشد. در حال حاضر هیچ گونه موافقتنامه‌ای مربوط به استرداد با ایران وجود ندارد.

در حالی که دادگاههای ایالات متحده هیچ‌گونه صلاحیتی درباره جنایات از نوع توصیف شده به وسیله یزدی، وزیر امور خارجه که در خارج از آمریکا صورت گرفته ندارد، افرادی که دارای شکایتی علیه مأمورین سابق ایران هستند می‌توانند آنها را برای اخذ خسارت در دادگاههای ایالات متحده بابت لطمات و زیانهایی که در خارجه صورت گرفته تحت تعقیب قانونی قرار دهند. جمهوری اسلامی ایران

خود نیز می‌تواند به افراد متظلم در فراهم آوردن اقدامات قانونی در اینجا کمک کند. اگر آنهایی که طرف تظلم قرار گرفته‌اند ادعای مصونیت کنند جمهوری اسلامی ایران می‌تواند طی اعلامیه‌ای به عنوان دادگاه مصونیت آنها را سلب کند. نتیجه هر مورد ویژه‌ای براساس شواهد به دست آمده و تعبیر قاضی از چنین مسائل قانونی از قبیل مصونیت و کفایت شواهد و غیره خواهد بود. برای جمهوری اسلامی ایران ارجح خواهد بود که این امکانات را خود رأسا با یک حقوقدان واجد شرایط در ایالات متحده آمریکا مورد بررسی قرار دهد.

امیدواریم که این اطلاعات برای شما حائز ارزش باشد و من حاضرم این مسائل را بیشتر طبق صلاحدید شما، با شما مورد بحث قرار دهم.ارادتمند چارلز ناس

ارتباطات دوجانبه

سند شماره (21) تاریخ: 9 می 1979 - 19 اردیبهشت 58محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: آژانس بین‌المللی ارتباطات ایالات متحده - واشنگتن موضوع: ارتباطات دوجانبه 1- اگر چه در حین عملیات حمله به ساختمان آژانس ارتباطات بین‌المللی، دستورالعملهای CP مفقود شدند، ولی من یک تخمینی از مکاتبات دوجانبه در 6 ماه گذشته زده‌ام. این تخمین ممکن است با راهنماییهای آژانس مطابقت نکند، ولی به عنوان جایگزین مقالات 1979 FY و همچنین به عنوان پیش‌نیاز مقالات 1980 FY و 1981 FY پیشنهاد می‌شود. مقاله توسط مسئول خوانده شده و مشاور سیاسی نیز آن را دیده است. انتقادات و نظرات شما را خواهانیم.

الف: روابط ارتباطاتی دوجانبه بین ایران و آمریکا را در زمان نوشتن این مقاله (می 1979) می‌توان به عنوان اختلال و جنون از جانب ایرانیها مشخص کرد. عدم اطمینان نسبت به دولت آمریکا همه‌جاگیر شده‌است و سوءظن کلی به دولت آمریکا حاکم می‌باشد. سوءظن به اینکه آمریکا می‌خواهد اهداف انقلاب را از طریق زیر پایمال کند: از استخدام اعضای سابق ساواک گرفته به عنوان تروریست تا سوء استفاده از نارضایتی مردم و ایشان را وادار به قیام نمودن و اقلیتها را شوراندن و ضربه به اقتصاد ایران زدن.

از طرف دیگر آمریکا را هنوز محیط مناسبی برای تحصیلات،کارآموزی، جهانگردی، سرمایه‌گذاری، و مبادلات بازرگانی می‌دانند و زندگی به سبک آمریکائی اگر چه از جانب روحانیت نفی می‌شود ولی هنوز طبقه جوان و طبقه متوسط جامعه این سبک زندگی را می‌پسندد. آمریکا بسیاری از رهبران انقلاب را پرورش داده‌است و جایگاه بیش از یکصد هزار دانشجوی ایرانی است و به عنوان یک محیط مهمان‌نواز و انسانی بر خلاف سایر کشورهای غربی شناخته شده است. آمریکا و چیزهای آمریکایی برای ایرانیان جالب هستند. ایرانیانی که معتقدند گذشته‌شان و سرنوشت آینده‌شان غیر قابل حل است و وابسته به آمریکا می‌باشد. یأس این روزها به امپریالیسم نسبت داده می‌شود، معمولاً امپریالیسم آمریکا (اگرچه شوروی و اسرائیل نیز بی‌نصیب نمی‌مانند). ارتباطات یک به یک خودانگیز، صادقانه و صمیمی است. ولی نظریه کلی عمومی مردم که از جو حاکم استنباط می‌شود دشمنانه و خشن است. اهداف هیئت آمریکا در ایران در حال حاضر این است که روابط باز، و همکاری را در زمینه‌هایی که دولت موقت نیاز به خدمات و

محصولات آمریکا دارد نگهدارد. رسیدن به این هدف در جوی که از نظر روانی دولت آمریکا را سرمنشأ همه مشکلات ایران می‌داند و دولت و رسانه‌های گروهی آمریکا را باعث آن می‌داند چیزی جز حدس و گمان نمی‌باشد و ضمنا وجهه بین‌المللی اخیر ایران این مسئله را پیچیده‌تر می‌کند. رسانه‌های گروهی آمریکا پس از انقلاب سعی داشته‌اند که نقاط منفی و اشتباهات را زیر نظر داشته باشند. گزارشاتی از ایران منتشر و پخش می‌شوند مبنی بر اینکه ایرانیان معتقدند که آمریکا خوبی برای ایران نمی‌خواهد و طوری وانمود می‌کنند که ایران از هر نظر در یک منجلاب بدبختی فرورفته است. از دیگر مسائلی که روابط ارتباطاتی ما را سردتر می‌کند حضور وابستگان به رژیم سابق ایران در آمریکا می‌باشد. چنانچه شاه به تقاضای بعضی مقامات آمریکا پاسخ مثبت دهد و پناهنده به آمریکا شود، احتمالش است که روابط به طور کلی قطع شود. گذشته از حضور این اشخاص، مقادیر بسیار زیادی ادعاهای حقوقی از جانب دو طرف موجود است، این ادعاهای حقوقی شامل: تعهدات مالی، تحویل کالا، دعواهای قراردادی است که از سرگیری فعال روابط تجاری بین ایران و آمریکا را مانع می‌شود. در سال گذشته دانشگاههای ایران تعداد قابل ملاحظه‌ای آمریکایی به عنوان استاد، محقق، مشاور - داشتند در حالی که امسال تعداد انگشت‌شماری باقی مانده‌اند و دانشگاهها به طور کلی از دعوت سخنرانان و استادان خارجی امتناع می‌کنند. خارج از تهران، از طریق انجمنهای ایران و آمریکا در 5 شهر بزرگ امکان رابطه وجود داشت. از این انجمنها فقط اصفهان سالم مانده است. کاری که آژانس بین‌المللی ارتباطات باید انجام دهد این است که مشخص کند در ارتباط با افرادی که سعی دارند آمریکا را تنفرانگیز، حقیر و ترسناک جلوه دهند و روابط ایران و آمریکا را بی‌اعتبار نشان دهند چه باید کرد و چگونه باید کرد.

ب: نکات و نگرانیهای اصلی:

1- این طرز فکر که آمریکا مخالف ایران است و می‌خواهد ایران را مثل سابق «وابسته» به خود نگهدارد باید خنثی شود.

2- روابط غیر امنیتی با ایران از طریق صحبت و عمل تشویق بشود.

3- مشکلات دانشجویان ایرانی در آمریکا از طریق کلاسهای زبان انگلیسی و کلاسهای آشنایی برطرف شوند.

4- پرورش و از سرگیری یک سری بحث و برنامه برای آمریکاییهای ایران‌شناس و همتاهای ایرانیشان، تا جنبه مثبت آمریکا را از سنتهای ایرانی نشان بدهد.

5 - اشاعه این فکر که آمریکا با وجود همه بدیهایش، محل مساعد، جالب، پر تحرک و فعالی است برای صلح و بهبود جهانی.

6- از طریق صدای آمریکا، زندگی در آمریکا، نظرات مقامات رسمی و غیر رسمی آمریکا و اتفاقات جهان را به مقدار بیشتر و فیلترنشده‌تری از برنامه فارسی صدای آمریکا عرضه نمایید.شلنبرگر

ملاقات شما با یزدی وزیر امور خارجه

سند شماره (22) تاریخ: 14 می 1979 - 24 اردیبهشت 1358خیلی محرمانه از: وزیر امور خارجه - واشنگتنبه: سفارت آمریکا - تهران موضوع: ملاقات شما با یزدی وزیر امور خارجه 1- تمامی متن خیلی محرمانه است.

2- هنگامی که شما یزدی را ببینید خواهشمند است به او اطلاع دهید که کاتلر سفیر در ساعت 10 بامداد به وقت واشنگتن در تاریخ 15 ماه می جلساتی درباره تأیید سمت خود خواهد داشت. ما از هر مطلبی که یزدی درباره دو موضوع زیر به ما بدهد قدردانی خواهیم کرد.

شما ممکن است بگویید ما پیش‌بینی می‌کنیم که کنگره درباره این دو موضوع علاقه شدیدی خواهد داشت و ما خوشوقت خواهیم بود که هر گونه مطلب یا توضیحی یا اعلام سیاست دولت موقت ایران را که یزدی میل داشته باشد به ما بدهد تکرار کنیم.

الف: وضع یهودیان و سایر گروههای اقلیت. در اینجا در این باره نگرانی وجود دارد که اعدام القانیان ممکن است به فشارهایی علیه جامعه یهود به علت پیوندهای آن با اسرائیل و صهیونیسم منجر شود.

داستانهای زیادی بر سر زبانها جاری است درباره اینکه اخیرا عده زیادی از یهودیان سرشناس دستگیر شده‌اند. ما از هر گونه توضیحاتی درباره واقعیات و سیاست قدردانی خواهیم کرد.

ب: وضع حقوقی و قانونی پرسنل مستشاری نظامی آمریکا. در شرایط کنونی فعالیت دادگاههای انقلابی در ایران، بعضی از آمریکاییها از آن بیم دارند که سلب مصونیت از مستشاران نظامی آمریکایی آنها را در وضع خطرناکی قرار دهد. خواهشمند است در نظر بگیرید که موافقتنامه‌های دوجانبه آمریکا و ایران در این باره همچنان به قوه خود باقی است. اگر ایران خواستار کمکهای مستشاران نظامی آمریکایی در آینده باشد ما طبیعتا ناگزیر خواهیم بود ترتیبات کافی را برای تأمین امنیت پرسنل آنها بدهیم. ما از هر گونه توضیحاتی که یزدی در این باره به ما بدهد قدردانی خواهیم کرد.ونس

ملاقات با یزدی وزیر امور خارجه درباره قانون مصونیتهای هیئت مستشاری...

سند شماره (23) تاریخ: 15 می 1979 - 25 اردیبهشت 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن دی.سی.

موضوع: ملاقات با یزدی وزیر امور خارجه درباره قانون سال 1964 درباره مصونیتهای هیئت مستشاری نظامی آمریکا 1- (تمام متن خیلی محرمانه - این یک پیام گزارشی است) 2- در جریان ملاقات با یزدی وزیر امور خارجه در 15 می من از او تقاضا کردم درباره اقدام دولت موقت ایران در لغو قانون اعطای مصونیت سیاسی به نظامیان ایالات متحده که در 1964 به تصویب رسیده توضیح دهد. یزدی در پاسخ گفت که من نباید این اقدام را به عنوان یک اقدام ضد آمریکایی یا نشانه تغییری در میل دولت موقت ایران برای عادی کردن مناسبات بین دو کشور تلقی کنم. او گفت این یک مسئله «پاک کردن» بعضی از بقایای گذشته است و آن گاه با یک پوزخند خاطرنشان ساخت که تظاهرات به دنبال تصویب این «کاپیتولاسیون» منجر به تبعید آیت‌اللّه خمینی به ترکیه شده بود.ناس

ملاقات با وزیر امور خارجه؛ وضعیت جامعه یهودیان

سند شماره (24) تاریخ: 15 می 79 - 25 اردیبهشت 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی. - فوری گزارشگر: ناس موضوع: ملاقات با وزیر امور خارجه؛ وضعیت جامعه یهودیان 1- (تمام متن خیلی محرمانه است. این یک پیام گزارشی است).

2- در خلال ملاقات با وزیر امور خارجه یزدی در 15 می، من متذکر شدم که اعدام آقای القانیان و شایعه دستگیری گسترده یهودیان در تهران موجی از انزجار در آمریکا و قسمتهایی از اروپای غربی به وجود آورده است. من گفتم در مورد اذیت کردن اقلیت یهودی نگرانی وجود دارد. یزدی جواب داد القانیان بخاطر این که یک یهودی بود اعدام نشد. وی قاطعانه انکار کرد که هیچ‌گونه رابطه‌ای بین اعدام و دین القانیان وجود داشته است. وی ادامه داد هیچ یهودی بخاطر مذهبش آزار نشده است و هیچ‌گونه اذیت و آزاری بر علیه یک فرد، بخاطر آنکه او عضو یک گروه اقلیت است انجام نخواهد شد. معهذا بعضی از یهودیها مانند مسلمانان زیادی در زمان رژیم گذشته جرمهایی مرتکب شده‌اند و آنها مانند مسلمانها، مسیحیها و دیگران اگر شواهد تأیید شود، مجازات خواهند شد. او اضافه کرد که مطلقا هیچ‌گونه فشاری از ناحیه دولت بر روی جامعه یهودیان در ایران وجود ندارد. نمایندگان سازمانهای آبرومند بین‌المللی برای اینکه خودشان مشاهده کنند با استقبال پذیرفته خواهند شد.

3- در این قسمت از مذاکرات، یزدی در رابطه با دخالت در امور داخلی ایران و اینکه خطوط حاشیه‌ای این دخالت کجاست کمی ناراحت و متعجب بود. من جواب دادم که این سؤال می‌تواند به طور نامحدودی مورد بحث قرار گیرد، اما به طور واضح، نگرانی در مورد احتمال آزار اقلیتها بیشتر از جنبه منافع ملی موردنظر است. من همچنین گفتم که ما قبلاً موافقت کرده بودیم که با یکدیگر صادق باشیم و اجازه ندهیم که شک و تردید در ما رخنه کند و این درخواست من هم بایستی در این مورد به حساب آید. من با این صحبت نتیجه گرفتم که در پیشرفت روابط جدیدمان مهم است که ما بر پایه حقایق و سیاستهای دولتهای مورد احتراممان عمل کنیم و نه بر پایه شایعات و اتهامات.ناس

مناسبات آمریکا و ایران: نظرات یزدی وزیر امور خارجه

سند شماره (25) تاریخ: 17 می 79 - 27 اردیبهشت 58 از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: مناسبات آمریکا و ایران: نظرات یزدی وزیر امور خارجه 1- (تمامی متن خیلی محرمانه - این یک تلگرام گزارشی است) 2- در پایان ملاقات در تاریخ 15 می با وزیر امور خارجه، من توجه او را به یک گزارش خبری خبرگزاری فرانسه جلب کردم که در آن از او چنین نقل شده بود: «حکومت ایران به این نتیجه رسیده‌است که آمریکاییها تقریبا در همه کوششها برای کشتارها و شکنجه و فساد رژیم پهلوی دست داشته‌اند. البته آنها سوءقصدی نسبت به آمریکا یا آمریکاییها ندارند معذالک برای آنها دشوار است که این دست‌داشتنها را فراموش کنند.»

یزدی بلافاصله صحیح بودن این نقل قول را تکذیب کرد و گفت گزارش خبرگزاری فرانسه از مصاحبه او با نیویورک تایمز به نحو غلطی اقتباس شده‌است. او آن گاه گفت که او چنین گفته بود: «ایرانیان» درباره همدستیهای عمیق ایالات متحده در چنین اموری اعتقاد کامل دارند ولی او این نظریات را با نهایت دقت به حکومت ایران نسبت نداده بود». صرف نظر از عقاید شخصی خود، به هر صورت من به اندازه کافی آموخته‌ام که به عنوان یک مقام ایرانی چه چیزی را باید بگویم.

3- یزدی آنگاه به طرز دوستانه‌ای درباره لزوم گرفتن ابتکار از سوی آمریکا برای اینکه ایرانیان از خود رفع سوء تفاهم بکنند و خاطرات گذشته را از مخیله خود بزدایند شروع به سخنرانی مختصری برای من کرد. او آنگاه شروع به بحث اصول این دعاوی درباره همدستی ما در برانداختن رژیم مصدق و مناسبات نزدیک بین ساواک و سیا و پشتیبانی عظیم ایالات متحده از هدفهای بین‌المللی شاه و فروش اقلام بسیاری که ایران نیاز به آن نداشت و غیره آغاز کرد و آنگاه گفت آن طوری که او اطلاع دارد کارتر رئیس جمهوری آمریکا شخصا در تاریخ هشتم سپتامبر یعنی همان شبی که کشتار میدان ژاله به وقوع پیوست و طی آن هزارها نفر بقتل رسیدند به شاه تلفن کرده بود. او گفت که هر ایرانی معتقد است که رئیس جمهوری برای آن به شاه تلفن کرده بود که پشتیبانی کامل خود را از اقدامات نظامی در آن روز اعلام بدارد و برای ایرانیان بسیار دشوار است که چنین چیزی را فراموش کنند. شبکه وسیع مناسبات در سطح عالی سلسله مراتب با شاه و اشخاص مورد حمایت او که با گذشت سالها برقرار شده بود، همچنین در آینده مانع مناسبات ایران و آمریکا خواهد و مثلاً راجرز وزیر سابق امور خارجه آمریکا یکی از اعضای هیئت مدیره بنیاد پهلوی است و سایر اشخاصی که در مناسبات آمریکا و ایران نقش برجسته‌ای داشته‌اند روابط درازمدتی دارند که برخلاف منافع حکومت کنونی است.

4- یزدی آنگاه گفت که البته مقصود از چنین ملاقاتهایی نظیر آنچه ما انجام می‌دهیم آن است که گذشته را پشت سر بگذاریم و به آینده نگاه کنیم. معذالک بار سنگین بر گردن ایالات متحده است تا ابتکار را به دست گرفته و اقدامات ویژه‌ای به عمل آورد و به مردم ایران نشان دهد که گذشته واقعا گذشته‌است و اینکه انقلاب ایران از سوی حکومت ایالات متحده و مردم آمریکا پذیرفته شده است.

5 - من مراتب فوق را صرفا بدان جهت گزارش می‌دهم که طرز فکر وزیر امور خارجه ایران و عده زیاد دیگری از شخصیتهایی که در حکومت حاضر وجود دارند نشان دهد.یزدی به نظر می‌رسد اساسا نسبت به ایالات متحده روش دوستانه دارد و مایل است که مناسبات عادی بین ایران و آمریکا برقرار شود. ولی مخالفت با شاه در گذشته و پیچیدگی پیوندهای ایالات متحده با رژیم پهلوی در شخص او وزنه سنگینی تشکیل می‌دهد.ناس

یهودیهای ایرانی و اقلیتهای دیگر

سند شماره (26) تاریخ: 20 می 79 - 30 اردیبهشت 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی. - فوری موضوع: یهودیهای ایرانی و اقلیتهای دیگر در طول ملاقات با وزیر امور خارجه یزدی، در بیستم می (گزارش در تلگراف جداگانه)، وی سرسختانه مواضع دولت موقت ایران را که چه در حال و چه در آینده در ایران انقلابی، رفتاری حاکی از

تبعیض نژادی با جهودها و گروههای اقلیت دیگر انجام نخواهد گرفت، را تکرار کرد. سنای آمریکا که او ادعا می‌کند تک‌تک آنها را می‌شناسد، تحت سیطره صهیونیستها است و اشتباه است اگر که به نحو دیگری با آن برخورد شود. یزدی برای تأکید روی این مسئله که اقلیتهای ایرانی از آزادیهای مشابهی با مسلمانان ایرانی استفاده می‌کنند، به ملاقات اخیر گروهی از نمایندگان یهودیان در قم با خمینی و اطمینانی که وی به آنها در مورد حقوق گروههای اقلیت داد، اشاره کرد. یزدی گفت که دولت او اسناد محکمی مبنی بر اینکه اسرائیل، به ایران مأمورینی فرستاده و به آنها پاسپورت ایرانی داده است که یک مورد بخصوص آن برای شاه است، دارد. یزدی گفت که ایران هر گونه حقی برای دستگیری این جاسوسان صهیونیست دارد. ولی چنین دستگیریهایی نباید به عنوان برنامه‌ای علیه جامعه یهودیان تفسیر شود.ناس

اثرات قطعنامه جاویتس

سند شماره (27) تاریخ: 22 می 1979 - 1 خرداد 1358خیلی محرمانه از: کلاید دی. تایلوربه:کاردار موضوع: اثرات قطعنامه جاویتس ما در این بخش متوجه چند فقره آشفتگی یا تحریم تماس با خودمان شده‌ایم که در چهارچوب قطعنامه جاویتس کاملاً قابل درک است. روز 21 ماه می دو وعده ملاقات در سطح مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران با ریچارد بش لغو شد. هر دوی این کارمندان جزء اشخاصی بوده‌اند که مدتها با آنها از زمان انقلاب تماس داشتیم، حتی یکی از آنها پس از آنکه منشی او وعده ملاقات را لغو کرد تلفنی پوزش خواست و توضیحی نداد. باربارا شل که وعده ملاقاتی با رئیس یک شرکت بزرگ متعلق به دولت موقت ایران داشت بدون هیچ‌گونه توضیحی اطلاع یافت که این وعده ملاقات لغو شده‌است. روز بیستم ماه می یک کارمند ارشد بانک مرکزی ایران که قرار بود تاریخ وعده ملاقات خود را تغییر دهد به من گفت که در آینده قابل پیش‌بینی مشغول خواهد بود.

ما تعدادی پیامهای تلفنی دریافت کرده‌ایم و همچنین دیدارکنندگان از ما اظهار نگرانی کرده‌اند که روزهای ماندگاری ما در اینجا شمرده شده‌است. در یک مورد به نایب رئیس یک شرکت بزرگ آمریکایی از سوی کارمندان ایرانی آن شرکت توصیه شد که تاریخ عزیمت خود را از سه هفته بعد به هر چه زودتر تغییر دهد.

روابط ایران وایالات متحده: رأی روز 17 می سنا

سند شماره (28) تاریخ: 22 می 1979 - 1 خرداد 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: روابط ایران - ایالات متحده: رأی روز 17 می سنا 1- تمام متن خیلی محرمانه است، این یک پیام گزارشی است.

2- من از روشی که سخنگوی وزارت خارجه به وسیله آن سیل سؤالات روز 21 می در مورد عکس‌العمل ایران نسبت به رأی سنا را کنترل نمود تقدیر می‌کنم. کار ساده‌ای نبود. تندی مطبوعات و بالا و پایین رفتن صدای گویندگان رادیو در اینجا به گونه‌ای که ما بعدا به طور مجزا گزارش خواهیم کرد، امروز

به صورت مشخصی کاهش پیدا کرد و امیدواریم که بتوانیم از جانب خودمان از تحریک مجدد آن اجتناب ورزیم.

3- یکی از سؤالاتی که در جلسه توجیه مطبوعات در روز 21 می از سخنگوی وزارتخانه شد، اشاره بر این داشت که ممکن است یک سوء تفاهم اساسی درباره ماهیت اعتراض دولت موقت ایران به رأی روز 17 می سنا که موضوع آن توسط سناتور جاویتس مطرح گردید و نیز موضع آن نسبت به خود سناتور وجود داشته باشد. ما معتقدیم که پاسخ سخنگوی وزارت خارجه ممکن است در این رابطه کاملاً زمینه موضوع را روشن نکرده باشد. اعتراض دولت موقت ایران از لحاظ زمینه و پیشینه موضوع نسبت به رأی سنا است که آن را دخالت بیجا در امور داخلی ایران می‌داند. اظهار نظرهای رسمی در مورد سناتور جاویتس محدود به اظهاراتی بر این مبنی بوده‌است که وی ارتباطات صهیونیستی دارد. روابط گذشته همسر او با ایران ایر نیز موضوع انتقادات سمی بوده‌است. در هر حال هیچ گونه تهدیدی از طرف دولت موقت ایران بر علیه سناتور جاویتس به عمل نیامده‌است و نیز تا آنجایی که ما می‌دانیم هیچ‌گونه تهدیدی حتی از جانب فرد یا گروهی که ممکن است به عنوان یک عامل ناشناس دولت موقت ایران تعبیر شود بر علیه او به عمل نیامده است.

4- من متن بیانیه آماده شده توسط سخنگوی وزارتخانه و نسخه‌ای از سخنرانی روز اول می وزیر خارجه را برای یزدی فرستاده‌ام. من علی‌الخصوص توجه یزدی را به نظرات وزیر در مورد نزدیک شدن ایالات متحده به تغییر داخلی معطوف نمودم.

5 - ما شبانه شدت عکس‌العمل دولت موقت ایران نسبت به رأی سنا را منعکس نموده‌ایم. پاسخ دولت موقت ایران قطعا تا حدودی به عدم اطمینان خاطر مستمرش مربوط می‌شود. این دولت که شدیدا نسبت به ضربه پذیریهایش حساس می‌باشد متمایل است به اینکه حتی کوچکترین اشاره بر فشار از جانب منابع خارجی را به مداخله غیر قابل توجیه در امور داخلی ایران تعبیر نماید. در هر صورت ما فکر می‌کنیم که برای تصمیم دولت موقت ایران در مورد درخواست از ما نسبت به اینکه ورود سفیر کاتلر به تعویق بیفتد انگیزه دیگری ممکن است وجود داشته باشد، انگیزه‌ای که در مورد پیش‌بینیهایمان برای در معرض توفان فعلی قرار گرفتن بدون تحمل خسارت عمده و دیرپای به ما خوش‌بینی محتاطانه‌ای می‌دهد. دولت موقت ایران دفعات زیادی قربانی سیستم دوگانه دولت (دولت موقت ایران در یک طرف و ساخت کمیته انقلابی که تحت دستورات خمینی عمل می‌کند از طرف دیگر) شده است که کمترین آن قطع روابط دیپلماتیک با مصر تحت فشار نظرات خمینی در این زمینه بود. چندین عامل ما را بر آن داشت تا به صورت تجربی نتیجه‌گیری کنیم که دولت موقت ایران ممکن است این اقدام را به این لحاظ انجام داده باشد که از اقدام بی‌محابای یکجانبه دیگری از طرف امام جلوگیری به عمل آورد. در میان اینها طرز برخوردهای سطح پائین تعجب‌آوری هستند که به وسیله 4 وزیر مختلف کابینه در 20 و 21 می با من به عمل آمد( ملاقاتهایی پس از تصمیم بر تقاضایی که از سفیر کاتلر برای به تعویق انداختن ورودش به عمل آمده بود واقع شد) و نیز برخورد عمومی که با این حرکت هم به وسیله رسانه‌های گروهی کنترل شده وسیله دولت و هم به وسیله یزدی وزیر امور خارجه به عمل آمد. بدنبال حملات تند در برنامه‌های رادیو تلویزیون ملی ایران در 20 می موضوع مطمئنا در برنامه روز 21 می کم‌اهمیت‌تر جلوه داده شد. یزدی در کنفرانس مطبوعاتیش در 21 می و مصاحبه‌ای که همان روز به وسیله رادیو و تلویزیون پخش شد در لحن معتدل بود و مراقب بود که

بین قسمت‌های قانون‌گذاری و اجرایی دولت ایالات متحده تفاوت قائل شود و امیدوار بود که از روابط خوب بین ایران و ایالات متحده به وسیله رأی سنا جلوگیری به عمل نیاید.

6- تمام این جریان بر این اشاره دارد که بهترین امید ما به دستیابی به یک توافق رضایتبخش با ایران جدید در دیپلماسی ساکت و آرام نهفته است. علیرغم ناسازگاری خمینی نسبت به ایالات متحده، خیلیها در اینجا هستند که خالصانه مایل به داشتن روابط دوستانه و همیارانه با ما می‌باشند و نظرات ما را پذیرا هستند و در مورد طرز تفکر بین‌المللی راجع به موضوعاتی از قبیل حقوق بشر حساس هستند. متأسفانه خمینی در حال حاضر قدرتمندترین چهره سیاسی در تهران می‌باشد و شخصی است که شاید ایرانیان مترقی جرأت نمی‌کنند رودررو با او برخورد نمایند. ما نبایستی توانایی خود را در تأثیر گذاردن بر جریانات در اینجا بیش از حد ارزیابی کنیم ولی می‌توانیم امیدوار باشیم با کار سرسختانه با آن ایرانیانی که مایل هستند اهمیت دوستی با ایالات متحده را درک نمایند تا حدی تأثیر مهمی را داشته باشیم. البته فرض بر این است که همین افراد در این اختلاط نادر متعصبین و اصلاح‌گرایان دمکرات، قدرت و نفوذ را حفظ خواهند کرد.

اظهارات مرتبط با کاتلر در جلسه توجیه مطبوعات 4 ژوئن

سند شماره (29) تاریخ: 5 ژوئن 1979 - 15 خرداد 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: اظهارات مرتبط با کاتلر در جلسه توجیه مطبوعات 4 ژوئن 1- من از توضیح و روشن‌سازی در مورد گفته‌های سخنگوی وزارت خارجه در چهارم ژوئن درباره کاتلر قدردانی می‌کنم. این گفته‌ها که ایالات متحده در حال حاضر هیچ‌گونه برنامه‌ای برای پس گرفتن انتصاب او و یا انتصاب وی به پست دیگری ندارد. مسلما این سؤال را مطرح می‌سازد که چرا اعلام تقاضای ایران برای انصراف از انتصاب سفیر کاتلر در این زمان صورت گرفت. بنابراین روشی که این موضوع حساس توسط آن انجام شد فقط می‌تواند زدن یک تودهنی بدون برگشت به دولت موقت ایران باشد یا تمایل به تلافی کردن. من می‌توانم از احساسات و حساسیتهایی که در واشنگتن نسبت به اقدامات دولت موقت ایران برانگیخته شد قدردانی کنم. از ماها آنهایی که ضربه روزانه اثرات این اقدامات را در اینجا تحمل می‌کنند در آن احساسات و حساسیتها شریک هستند.

2- در هر حال من فکر کردم که ما برای انجام آنچه که در توان داریم جهت آرام کردن احساسات فعلی باید از دیپلماسی آرام (سکوت)استفاده کنیم. این دیپلماسی به نظر آمد که مسئله دشوار دستورات مربوط به ملاقات من با یزدی بود که به طور کنایه‌آمیز چند ساعتی قبل از جلسه توجیهی صورت پذیرفت.

چنانچه او امروز کمی متحیر است، من به خوبی می‌توانم آن را درک کنم. من مطمئن هستم که شما موافقت دارید که یک بی‌ثباتی مشخص در روش ما وجود دارد.

3- نهایتا، چون که وزارتخانه می‌دانست من در حال رساندن پیامها به یزدی بودم خیلی خوب می‌شد اگر مطلع می‌شدم که قرار است نظر وزارتخانه اعلام شود و در نتیجه می‌توانستم آن را به اطلاع دولت موقت ایران برسانم. من اول بار امروز صبح در حالی که هزاران تظاهرکننده به طرف سفارت در حرکت بودند از اقدام خودمان به وسیله رادیو ایران مطلع شدم.

علاقه ایران به لوازم یدکی

سند شماره (30) تاریخ: 7 ژوئن 1979 - 17 خرداد 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - رمبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن - دی. سی.

موضوع: علاقه ایران به لوازم یدکی 1- (تمامی متن خیلی محرمانه است) 2- در تاریخ 5 ژوئن کارمند وزارت امور خارجه به ما گفت که در ملاقات اخیر بین یزدی وزیر امور خارجه ایران و تامانی‌نی سفیر ایتالیا در ایران، یزدی اظهار علاقه به خرید لوازم یدکی کرده‌است که در ایتالیا طبق پروانه ایالات متحده برای تجهیزات نظامی که اکنون در ایران وجود دارد تولید می‌شود. کارمند مربوط گفت که ایتالیاییها که اکنون در اندیشه دادن پاسخ به این پیشنهاد هستند معتقدند که تقاضای یزدی کوششی است برای بهبود تماسها با ایالات متحده از طریق یک کشور ثالث زیرا از لحاظ سیاسی در حال حاضر مراجعه به ایالات متحده به طور مستقیم امکان‌پذیر نیست.

3- اظهار نظر: در حالی که ما در موقعیتی قرار نگرفته‌ایم که درباره معتبر بدون این نوع تعبیر از تقاضای یزدی قضاوت کنیم، ما متوجه شده‌ایم که ایتالیاییها شاید علاقه‌مند به فروش لوازم یدکی به ایران به هر صورت باشند. ما احتمالاً انتظار داریم درباره این موضوع اطلاعات بیشتری به دست بیاوریم، در صورتی که ایرانیان فهرست ویژه لوازم یدکی مطلوب خود را ارائه دهند.گاردنر

وضع آمریکا در ماههای آتی

سند شماره (31) تاریخ: 8 ژوئن 1979 - 18 خرداد 1358سری از: سفارت آمریکا در تهرانبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. - فوری موضوع: وضع آمریکا در ماههای آتی 1- (تمام متن سری است) 2- در پیامی جداگانه دورنمای بسیار غم‌انگیزی را در مورد اینجا برایتان ارسال داشتم. آنچه در ذیل می‌آید نظر اینجانب در مورد موضعی است که باید در تابستان آتی اتخاذ نماییم. بیش از این نمی‌توان انتظار داشت.

3- برخورد کلی با دولت کنونی ایران:

احتمالاً آنها که با خمینی در ارتباط نزدیک هستند و بسیاری از آنها با وی مخالف نیز هستند، چنین باور کرده‌اند که ما مایل به آشتی با وی هستیم و بنابراین هر گونه ناسزا را تحمل خواهیم کرد.

مثبتی بر اوضاع اینجا داشته باشیم. ما نباید از دولت و سیاستهای ابتکاری خمینی پشتیبانی نماییم چون در دراز مدت قابل تحمل نخواهد بود.

4- در مورد کارمندان. تصمیم مبنی بر به تعویق افتادن ارسال سفیر جدید بسیار درست است. ورود ایشان در اواخر سپتامبر و اکتبر بسیار مناسب خواهد بود.

تداوم وظایف محدود کنونی برای ما مقدار کمی نارضایتی و ناراحتی پدید آورده‌است.ناس

وقایع ایران و تأثیر آنها بر منافع آمریکا

سند شماره (32) تاریخ: 8 ژوئن 1979 - 18 خرداد 1358سری از: سفارت آمریکا در تهرانبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن دی. سی. - فوری موضوع: وقایع ایران و تأثیر آنها بر منافع آمریکا 1- (تمام متن سری است) 2- در حالی که آماده هستم جانشین کاردار در این مأموریت بشوم در نظر دارم افکار و نظریات خود را با شما در میان بگذارم و در ابتدا باید به شما هشدار دهم که شاید این تجارب یک سال گذشته باشد که موجب تندی نظریات من شده‌است. با این وصف، بسیاری از همکاران دیپلماتیک (بجز ژاپنیها) و همکاران در سفارت اکثر با عقاید من در این زمینه‌ها موافق هستند.

3- وقایع سیاسی داخلی - - انقلاب ایران هنوز به پایان خط نرسیده است. بیش از 50 درصد احتمال دارد که درگیریهای

خشونت بار دیگری نیز به وقوع بپیوندد. اوضاع بسیار بحرانی است.

هنوز معلوم نیست که چه کسی جانشین وی خواهد شد تا بتواند با قدرت کافی به کنترل ملت بپردازد.

قدرت مطلقه در اختیار وی و گاردهای انقلابی و اجتماعات مسلح قرار دارد. در پلیس و واحدهای نظامی بهبود بسیار کمی به وجود آمده است.

4- دورنمای آینده‌ای که خمینی در آن باشد:

5 - آینده نزدیک:

اگر پیش‌بینی من درست باشد که وی چهره مسلط جامعه در چند ماه آینده خواهد بود، باید گفت که آمریکا نمی‌تواند امید چندانی به ایران داشته باشد:

احساسات ضدآمریکایی در همه جا رایج است و گاهی جان کارمندان ما را نیز به مخاطره می‌افکند. ما نخواهیم توانست به منابع مفید و مؤثر دسترسی داشته باشیم.

6- من در پیامی جداگانه در مورد وضع خودمان در ماههای آتی اظهار نظر خواهم نمود. اگر چند دقیقه وقت صرف کرده تحلیل مشاور سیاسی تامست تحت عنوان « در انتظار گودو به سبک ایران » را بخوانید (تهران 5932) خواهید توانست بیش از این پیام از آن استفاده کرده و نظریه درازمدتی را کسب نمایید.ناس

عالیجناب: دکتر ابراهیم یزدی، وزیر خارجه ایران

سند شماره (33) 13 ژوئن 1979 - 23 خرداد 58تهران - ایران دکتر ابراهیم یزدی، وزیر خارجه ایران، تهران عالیجناب:

من از شما در مورد موضوع انجمن ایران و آمریکا در اصفهان و دفتر تعلیم و تربیت اصفهان استمداد می‌طلبم.

همانطور که می‌دانید، انجمن ایران و آمریکا یک مؤسسه فرهنگی خصوصی است که سعی دارد روابط

بین ملت ایران و آمریکا را از طریق برنامه تبادل و وقایع فرهنگی، کتابخانه و جلسات ملاقات، و کلاسهای انگلیسی برای ایرانیان و کلاسهای فارسی برای آمریکاییان حفظ کند و بهتر سازد. دفاتر انجمن در تهران و سایر شهرستانها اجازه‌نامه‌شان را از طریق وزیر فرهنگ دریافت داشته‌اند. در اصفهان دفتر انجمن پ مدتی قبل از انقلاب معلق بود و هم‌اکنون نیز معلق می‌باشد.

امروز مورخ 13 ژوئن 1979 رئیس انجمن ایران و آمریکا در اصفهان، آقای دنیس ویلسون، نامه‌ای از آقای حسن نیلفروشان رئیس کل دفتر تعلیم و تربیت اصفهان دریافت داشت مبنی بر اینکه انجمن ایران و آمریکا یک مدرسه زبان خارجه است نه یک مؤسسه فرهنگی و دستور داده است که انجمن تا زمانی که اجازه نامه رسمی مدرسه را دریافت نداشته، بسته باشد و باید تابع مقررات مدارس باشد.

اگرچه انجمن ایران و آمریکا یک سازمان دولتی آمریکا نمی‌باشد ولی سفارت آمریکا از اهداف انجمن پشتیبانی به عمل آورده و معتقد است که این همکاریها باعث تفاهم بیشتر بین دو کشور خواهند شد. اگر انجمن در اصفهان بسته شود، در حالی که ترمش در حال شروع شدن می‌باشد و درخواستنامه از طرف متقاضیان قبول کرده است، احتمالش زیاد است که هرگز باز نشود زیرا مخارج فعلیش از درآمدش بیشتر است. این باعث تأسف شهروندان اصفهانی که از خدمات انجمن استفاده می‌کنند خواهد شد و تفاهم بهتر بین دو ملت ما را کمتر خواهد کرد.

دستور صادره ظاهرا ناشی از اشتباه است، زیرا انجمن ایران و آمریکا هرگز زیر نظر وزارت آموزش و پرورش نبوده، بلکه زیر نظر وزارت فرهنگ بوده‌است. من امیدوارم که شما بتوانید مداخله نمائید و این دستور را لغو نمائید و به دفتر امور فرهنگی اصفهان بگویید که مسئولیت انجمن با ایشان می‌باشد نه دفتر تعلیم و تربیت.

با تقدیم احترام و عرض تشکر از کمک شما در این‌باره.

کاردار سفارت چارلز دبلیو. ناس

تصمیماتی پیرامون ایران

سند شماره (34) تاریخ: 16 ژوئن 1979 - 26 خرداد 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی. - فوری موضوع: تصمیماتی پیرامون ایران 1- (تمام متن خیلی محرمانه؛ فورا به اطلاع رسانده شود) 2- اعتصام مسئول امور اروپا و کشورهای آمریکایی وزارت امور خارجه از من خواسته است که امروز صبح پیرامون یک مورد مهم با وی تماس بگیرم. پس از ورود من، وی گفت که وزیر امور خارجه، یزدی، اطلاعاتی مبنی بر اینکه سناتور بارنز و هالن‌بک درصدد هستند تا در دنباله تصمیمات اتخاذ شده توسط مجلس سنا، تصمیمات دیگری نیز گرفته شود، به دست آورده است. (در حال حاضر نمی‌دانم آن برنامه یا تصمیم بخصوص کنگره چه بوده‌است ولی مأمور بخش ایران و اداره امور خاور نزدیک، به من اطلاع داد که نماینده‌ای به نام هالن‌بک روی چنین موضوعی کار می‌کند). اعتصام اظهار داشت که دولت کنونی ایران بسیار نگران این موضوع است، زیرا اتخاذ چنین تصمیمی موج عظیم ضد آمریکایی را در این کشور بیشتر به راه خواهد انداخت. این دولت همچنین معتقد است که این عمل، عکس‌العمل بسیار

شدیدتری را به همراه خواهد داشت. وی از ما خواسته است تا هر چه در توان داریم برای جلوگیری از این کار انجام دهیم.

3- اعتصام بنا به دستور وزیر امور خارجه گفت که از ابراز احساسات ونس در نامه‌ای که به وزیر امور خارجه نوشته‌است بسیار خوشحال است و این دولت یک چنین احساساتی را جبران خواهد کرد و منتظر است تا روابط به تدریج بهبود یابد. ولی باید آگاه بود که اتخاذ تصمیمی دیگر توسط کنگره این وضع را وخیم‌تر از اکنون خواهد نمود.

4- بسیار سپاسگزار خواهم بود اگر نوشته‌جاتی در دسترس من پیرامون این موضوع قرار دهید تا وزیر امور خارجه را در جریان قرار دهم. با وجود اینکه می‌دانم امروز شنبه است ولی اگر بتوانید یک گزارش مقدماتی نیز امروز در اختیار من قرار دهید، من خواهم توانست آنرا فردا صبح ساعت ده و سی دقیقه در اختیار دقیقه در اختیار وزیر امور خارجه قرار دهم.با تشکر ناس

تصمیمات اتخاذ شده پیرامون ایران

سند شماره (35) تاریخ: 16 ژوئن 1979 - 26 خرداد 1358خیلی محرمانه از: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی.سیبه: سفارت آمریکا - تهران - فوری موضوع: تصمیمات اتخاذ شده پیرامون ایران 1- نمایندگان کنگره آقایان هالن‌بک، سولارز و احتمالاً دیگران، چند هفته پیش تصمیمات خود را در رابطه با ایران، بخصوص جامعه یهودیان اعلام نمودند. گویا این تصمیمات به HRCE ارجاع گردیده‌است.

2- نماینده کنگره، آقای بارنز مقامات وزارت امور خارجه را دعوت کرده‌است تا در 18 ژوئن با چند تن از شهروندان حومه مربوط به خود پیرامون موقعیت ایران به بحث و تبادل نظر بنشینند. ظاهرا حدود 30 نفر در این جلسه شرکت کرده و نیز به طور محرمانه برگزار خواهد گردید.

3- نماینده کنگره، آقای هالن‌بک قبلاً نیز برنامه یک جلسه محرمانه را در 19 ژوئن ترتیب داده بود تا پیرامون وضع جامعه یهودیها در ایران مذاکره به عمل آید. البته این جلسه لغو گردید و در عوض قرار بر آن شده است که مقامات وزارت امور خارجه با او و چند تن دیگر از نمایندگان به طور محرمانه ملاقاتی داشته باشند. نماینده سازمان سیا نیز احتمالاً دعوت شده‌است.

4- کاردار سفارت آگاه، از وجود چنین جلسه‌ای و تصمیمات اتخاذ شده اطلاع داشت و از ما در این مورد در تاریخ 15 ژوئن سؤالاتی نموده است. در جواب ما نیز همین مطالب یاد شده بالا را در اختیار وی قرار دادیم.کریستوفر

روابط ایران و ایالات متحده

سند شماره (36) تاریخ: 17 ژوئن 1979 - 27 خرداد 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: روابط ایران و ایالات متحده 1- تمام متن خیلی محرمانه است - تلگرام گزارشی.

2- خلاصه: در خلال مراسم خداحافظی یزدی وزیر خارجه در 17 ژوئن، وی مجددا تمایل دولت موقت ایران (و خمینی) را برای روابط مستمر با ایالات متحده تکرار کرد. یزدی درخواست همکاری برای جلوگیری از وقایعی از قبیل رأی 17 می سنا و خنثی‌سازی جریان عادی کردن روابط را نمود. او همچنین به صورت مؤکدی اظهار داشت که شرکای آمریکایی در بانکهای ایرانی که اخیرا ملی شده‌اند نبایستی درباره بازیافت سرمایه‌شان نگران باشند.

3- یزدی با من و کنسول سیاسی در 16 ژوئن برای ملاقات خداحافظی دیدار کرد. او پاسخ داد که وی از رسانیدن درودها و تهنیتهایش به ونس به وسیله من قدردانی می‌نماید. او در این رابطه گفت که قصد داشته مجددا تصریح نماید که موضع دولت موقت ایران و آیت‌اللّه خمینی همچنان این است که روابط ایران را با ایالات متحده قطع نکند بلکه ایران می‌خواهد که این روابط را بهبود بخشد و گذشته را فراموش نماید.

او گفت ما می‌دانیم که این کار آسان نخواهد بود. او اضافه کرد که خیلی مایه تأسف است که رأی 17 می سنا باعث موجی از RECIMINATION دوجانبه گردیده است. او گفت که دولت موقت ایران از شنیدن اینکه اخیرا بارنز، عضو کنگره قطعنامه‌ای شبیه به قطعنامه‌ای که به وسیله سنا تصویب شد پیشنهاد کرده ناراحت بوده‌است.

4- من با استفاده از اطلاعاتی که در تلکس مرجع بوده تلاشهایی را که انجام شده و نیز در حال انجام شدن بوده‌اند تا از اقداماتی از آن قبیل که دولت موقت ایران و وی را ناراحت نموده جلوگیری نمایند برای وی تشریح کردم. او پاسخ داد وی از اینکه ما مسئله را درک می‌کنیم خوشحال است. او گفت این چیزی است که من می‌خواستم به شما بگویم و مایلم شما آنرا به واشنگتن برسانید.

این نوع قطعنامه‌ها کمکی نخواهند کرد. آنها با اظهارات مبنی بر حسن نیت دولت (آمریکا )مغایر هستند. یزدی سپس درک خودش از تفاوت بین هیئت حاکمه و کنگره و عدم تشخیص مردم کوچه و بازار از این دو را که اکنون موضوع آشنایی است تکرار کرد.

5 - یزدی سپس به مسئله فروشهای نظامی پرداخت. او گفت که اخیرا به وسیله ایمانیان، فرمانده نیروی هوایی مطلع شده‌است که ما ارسال لوازم یدکی خاصی را که ایران پول آنرا پرداخت کرده است، به تعویق انداخته‌ایم. او خواست که ما راه را برای ارسال این اقلام باز کنیم. من از او خواستم که جزئیات دقیق بیشتری برای ما فراهم نماید و قول دادم آنچه را بتوانیم انجام خواهیم داد. یزدی گفت روشی که بیشتر قراردادهای نظامی بین رژیم سابق و ایالات متحده بدان وسیله نوشته شده‌اند از نظر دولت موقت ایران غیر قابل قبول است. این قراردادها مثل یک چک سفید به نام گروه مشاورین نظامی شما می‌باشند. اگر ما آنها را فسخ نمائیم متحمل میلیونها دلار زیان می‌شویم. ما ترجیح می‌دهیم این قراردادها را به طریقی فسخ کنیم که از نظر مالی ما را دچار خسارت ننماید. اینکار می‌تواند تقریبا یک میلیارد دلار بضرر ما تمام شود.

اگر شما در اینکار به ما کمک نمایید چیزی خواهد بود که من می‌توانم با آن پیش مردم بروم و به آنها بگویم شما چه کاری برای ما انجام داده‌اید.

6- من اقدامات جدید را با توجه به کارهای تکمیلی وزارت دفاع تشریح نمودم. یزدی درخواست کمک در موضوعات قراردادی غیر دفاعی (نظامی) را نمود. او اشاره کرد که قراردادی برای 600 میلیون دلار با GTE منعقد شده و حدود 450 میلیون دلار تاکنون پرداخت شده ولی GTEتمام کاری را که لازم بوده انجام نداده‌است. او گفت من می‌دانم که این موضوع هیچ ارتباطی به دولت ایالات متحده ندارد، ولی

مردم GTE را به عنوان یک کمپانی آمریکایی می‌بینند. ما برای اینکه آنها را وادار کنیم که کار را تمام کنند به کمک شما نیاز داریم. من تلاشهایی را که برای وادار کردن بازرگانان به بازگشت جهت حل مسائلشان انجام داده‌ام، متذکر شدم و گفتم که خود GTE حدود 6 هفته قبل یک هیئت نمایندگی برای بحث درباره قراردادش با مقامات دولتی ایرانی مرتبط به ایران فرستاده بود. من سپس از او درخواست نمودم تا ما را مطلع سازد که در هر مورد چه زمانی نهادهای ایرانی آماده هستند که قراردادهای بخصوصی را مورد بحث قرار دهند و قول دادم که ما هر کاری بتوانیم برای اینکه ببینیم کمپانیهای ایالات متحده کسی را به اینجا می‌فرستند انجام خواهیم داد.

7- یزدی به عنوان آخرین پیامش گفت وی می‌خواهد که این موضوع کاملاً روشن باشد که سیاست دولت موقت ایران در ملی کردن بانکها در ایران می‌باشد. او گفت که دولت کنترل بانکها را به منظور مدیریت در دست گرفته‌است. بانکهای آمریکایی که در بعضی از این بانکهای ایرانی سهام دارند نبایستی در مورد از بین رفتن سرمایه خود هراسان باشند. او گفت ما تا آخرین سنت آنرا خواهیم پرداخت.ما اکنون مشغول بررسی حسابها می‌باشیم و هر چه را که سررسید شده باشد، مثل سهامداران ایرانی به سهامداران خارجی پرداخت خواهیم کرد. ما قصد نداریم سرمایه کسی را مصادره کنیم. این تصمیم کابینه است که هر چه را سررسید شده باشد پرداخت کند و شرکای آمریکایی بانکهای ایرانی نبایستی نگران یا هراسان باشند.

احتمال مصاحبه رادیو صدای آمریکا با ساندرز

سند شماره (37) تاریخ: 21 ژوئن 1979 - 31 خرداد1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی موضوع: احتمال مصاحبه رادیو صدای آمریکا با ساندرز 1- تمام متن خیلی محرمانه.

2- از موقع ورودم به تهران با ناس و دیگران ملاقاتهایی داشته‌ام و درباره لزوم مصاحبه صدای آمریکا با هال ساندرز جهت روشن شدن روابط ما با ایران در جهت سازندگی صحبت کرده‌ام. امیدوارم بتوانیم این مصاحبه را انجام دهیم و از فرصتی که دست یافته برای اجرای خواسته‌هایمان در زمینه بهبود روابط استفاده کنیم.

3- چیزی شبیه آن طرح پرسشها و پاسخهایی که به من دادید، کاملاً مناسب است. ما دو پیشنهاد درباره آن طرحها داریم.

اول اینکه لحنی که برای زمینه سازی ارسال سفیر جدید به کار رفته زیاده از حد انتقادی است و بهتر است لحنی به کار رود که مبنی بر خوش‌بینی ما در راه برقراری روابط نوین با ایران باشد.

دوم اینکه پرسش و پاسخ مربوط به حفظ منافع آمریکا در ایران می‌تواند موضوع منافع بازرگانی ما را نیز مطرح کند؛ از جمله صدور غلات به ایران و علاقه و اشتغال آمریکاییان جهت مطالعه در امور ایران و شناخت بیشتر مردم و تحولات درونی آن.

لینگن

آینده عادی شدن روابط تجاری آمریکا و ایران

سند شماره (38) تاریخ: 24 ژوئن 1979 - 3 تیر1358 از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: آینده عادی شدن روابط تجاری آمریکا و ایران 1- تمام متن خیلی محرمانه است.

2- تضاد و دوگانگی بین (الف) مواضع به طور کلی عاقلانه خیلی از مقامات ارشد دولت موقت که متوجه لزوم برقراری روابط عادی‌تر دیپلماتیک و تبادلات تجاری با آمریکا شده‌اند و (ب) مواضع ضد آمریکایی انقلابی مطبوعات، روحانیون اطراف خمینی و خیلی از ایرانیان که ضد خارجی هستند و در سطوح دوم و پایین‌تر دولت موقت می‌باشند، همچنان تلاشهایمان را برای عادی کردن روابط خنثی می‌سازند.

3- در 21 ژوئن وزیر خارجه یزدی و سخنگوی دولت امیر انتظام، هر دو به طور علنی به حمایت از ادامه قراردادها و روابط با غرب اظهاراتی نمودند. اظهارات امیر انتظام به مطبوعات مسائل گسترده‌ای را در برداشت از جمله تغییرات پرسنلی در دولت موقت، نفوذ بیش از حد کمیته‌ها و مسائل اقتصادی مختلف. او به خبرنگاران گفت که امیدوار است روابط با آمریکا بزودی به سوی بهبودی رود. در مورد قراردادهای نظامی امیر انتظام گفت که فسخ تمام قراردادهای سابقی که ایران قبلاً در آنها میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری کرده بود غیرعاقلانه است. او حتی به طور غیر مستقیم به لزوم متخصصان نظامی آمریکایی اشاره کرد. سخنگوی دولت موقت همچنین گفت که امام و دولت موقت هیچگاه در صدد مصادره اموال نبوده‌اند، چون مالکیت فردی در اسلام مقدس است ولی این حرف کاملاً قابل قبول نبود. یزدی آنطور که در تهران تایمز 25 ژوئن منعکس شده، مشخصا این مسئله را مطرح نموده که ایران نمی‌تواند به تنهایی به پیش برود.یزدی صریحا به ادامه وابستگی به غرب اقرار کرد و گفت که فسخ سریع قراردادها توسط ایران بیشتر به ضرر ایران خواهد بود تا فروشندگان خارجی و آن را به سطح یک جامعه کشاورزی پایین خواهد آورد.

4- در حالیکه ما از اظهارات مثبت مانند گفته‌های یزدی و امیر انتظام در پنجشنبه گذشته استقبال می‌کنیم، ولی از خبر اخیر (الف) فسخ قرارداد آناکاندا با شرکت مس و (ب) حملات شدید و غیر مترقبه به GTEدلگیریم. نمونه دیگر گزارش روزنامه بامداد در مورد ادامه ارسال غذا به ایران بود. بامداد از اطلاعیه آژانس ارتباطات بین‌المللی استقبال کرده بود ولی در مقدمه آن گفته بود که آمریکا تحریم خود را از ایران برداشته است.

5 - تا زمانی که دولت موقت قدرت بیشتری نیابد، این نداهای میانه‌روانه مانند یزدی، امیرانتظام و حتی بازرگان بعید است که اثری داشته باشند. وقایع هفته گذشته،این فرضیه را که برقراری روابط تجاری بین ایران و آمریکا می‌تواند راهگشای بهبود روابط سیاسی گردد مورد سؤال قرار می‌دهد. با توجه به جو سیاسی نامطلوب اصلاً نمی‌توان مطمئن بود که میانه‌روها در دولت موقت آنقدر زیاد هستند و یا آنقدر نفوذ دارند که بتوانند مانع حملات شوند و یا مواضع ضد آمریکایی که مانع از سرگیری فعالیتهای تجار آمریکایی در ایران شده را تغییر دهند.

گذشته از این ممکن است روابط ما مانعی برای عادی کردن روابط سیاسیمان گردد و این در صورتی

است که بررسی، تجدید نظر و یا فسخ قراردادهای سابق، حملات شدید علیه آمریکا و امپریالیسم آمریکا باشد. نمی‌توان تجار آمریکایی را به دلیل کمک نکردن به بهبود وضع اقتصادی مقصر شناخت چون آنها به طور فردی و جمعی مورد خصومت و سوءظن قرار می‌گیرند و طبیعتا نگران امنیت شخصی خود هستند.

کارمندان ایرانی حاکمیت آنان را نمی‌پذیرند و شکایتهای بحق مالی آنان در میزهای مقامات بی اسم و رسم دفن شده است.

لینگن

اظهارات امیر انتظام

سند شماره (39) تاریخ: 24 ژوئن 1979 - 3 تیر1358خیلی محرمانه از:وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سیبه: سفارت آمریکا - تهران برای کاردار موضوع: اظهارات امیر انتظام 1- (تمام متن محرمانه است).

2- هنگامی که شما یزدی یا امیر انتظام را ببینید، خواهشمند است قدردانی ما را از اظهارات اشخاص اخیر در تلویزیون درباره روابط ایالات متحده و ایران ابراز دارید. ما امیدواریم که بتوانیم همچنان از حرارت لفاظیها بکاهیم و درباره مشکلات پردردسر در روابط بین خودمان به پیشرفتهای واقعی نائل شویم.

3- اگر تعیین یک نفر سفیر در میان گذارده شود، خواهشمند است از حدسیات در مدت مناسب برای هرگونه اعلامیه‌ای در اینباره صرف نظر کنید. چنان که می‌دانید هنوز در اینجا درباره رد نامزدی سفارت کاتلر احساسات شدیدی حکمفرماست و مدتی وقت لازم خواهد بود تا مجلس سنا درباره انتصاب دیگری تن در دهد.

کریستوفر

اظهار نظر یزدی درباره کاتلر

سند شماره (40) تاریخ: 25 ژوئن 79 - 4 تیر 58محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه در واشنگتن موضوع: اظهار نظر یزدی درباره کاتلر 1- (طبقه‌بندی نشده) از یزدی وزیر خارجه ایران در جریان یک مصاحبه تلویزیونی در تاریخ 23 ژوئن که به طور جداگانه در جرائد محلی در تاریخ 24 ژوئن منعکس شد پرسیده شده که سفیر جدید آمریکا کی به ایران خواهد آمد. در پاسخ او گفت حق هر کشور مستقل این است که خود تصمیم بگیرد.همان‌طوری که ما دریافتیم آقای کاتلر از یک کشوری که در آن هدفهای امپریالیستی انجام می‌داده به تهران می‌آید و حضور او در اینجا به بهبود مناسبات بین دو کشور ما کمک نخواهد کرد. بنابراین ما پذیرش او را پس گرفتیم. کاردار آمریکا یک روز به وزارت امور خارجه آمد و گفت که رد پذیرش ما از سوی حکومت آمریکا پذیرفته شده است و افزود که نام سفیر جدید بعدا، شاید پس از چند هفته معلوم خواهد شد.

2- (محرمانه) اظهارنظر: موضوع سفیر جدید در جریان مکالمه اخیر ناس با یزدی (تلگرام مرجع الف) به هیچ وجه درمیان نیامد؛ هرچند در جریان مکالمه با امیر انتظام در روز بعد (تلگرام مرجع ب ) این موضوع مطرح شد.شلنبرگر

مهیا نمودن وسایل یدکی

سند شماره (41) تاریخ: 3 ژوئیه 1979 - 13 خرداد 1358سری از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی. - فوری موضوع: مهیا نمودن وسایل یدکی 1- (تمام متن سری ) 2- به وسیله تلگراف، موضوع گفتگوهای دیروزم را با یزدی که مربوط به مسئله وضع اعتبار مالی می‌شد، گزارش کرده‌ام. ما دلایلی داریم که بر مبنای آن می‌توان فکر کرد که در نتیجه این تغییرات و تلاشهای مستمر ژنرال گست و جدیتهای خودش در رابطه با تماسهای نظامی، امکان دارد که ما در به وجود آوردن مراحل بهتری برای بهتر درک کردن و میانه‌روی و صبر نسبت به آن مسئله که به دولت موقت ایران مربوط می‌شود، موفق شده باشیم.

3- در رابطه با کمک به بهره‌برداری از این فرصت، ما باید در جهت ایجاد 5/5 میلیون دلار بودجه مخصوص، مسئله فروشهای نظامی خارجی برای وسایل یدکی فوری و درخواستهای تکنیکی برای نیروی هوایی ایران فورا اقدام نماییم. صحبتهای دیروز یزدی کاملاً روشن بود که او و سایرین در دولت موقت ایران از تأخیر این مسئله نگران هستند، و درک این مسئله برایشان مشکل است که چرا ما در این مورد تأخیر می‌کنیم، هم اکنون نیز مظنون شده‌اند که دلیل تأخیر ما داشتن محرکهای (انگیزه‌های) سیاسی می‌باشد و من می‌ترسم که این نگرانیها در صورت تأخیر بیشتر ما، افزایش یابد.

4- براساس تلگراف، دیروز به یزدی گفتم که ما جدا در فکر اجرای این مسئله هستیم (5/5 میلیون دلار وسایل یدکی - مترجم) و موقعی که اصرار شود، امیدوارم، به طور قطع وسائلی بین یک الی دو هفته داشته باشیم. من معتقدم که اگر ما بتوانیم در این جهت حرکت کنیم، می‌توانیم موضع خودمان را به طور کلی در بین افراد دولت موقت و نیروی نظامی در اینجا که خواستار حفظ روابط شناور آمریکا - ایران می‌باشند، مستحکم کنیم.

5 - به طور کلی راجع به اعتبار مالی، من پیشنهادمان را در مورد قبول گروه ایرانی در واشنگتن راجع به توضیح جزئیات تکرار کردم، اما هم من و هم ژنرال گست خیلی مطمئن هستیم که آنها پیشنهاد مذکور را از نظر سیاسی غیر قابل عملی خواهند شناخت. تنها راه چاره این است که هر چه زودتر گزارشی از وضع اعتبار مالی تهیه نماییم و سپس پیشنهاد خواهیم داد که توسط شخصی از واشنگتن به اینجا آورده شود؛ مثلاً توسط کلنل پتی، که قادر خواهد بود در پاره‌ای از مسائل ویژه با مسئولین در ارتش ایران وارد جزئیات شود.

لینگن

تنخواه گردان ایران و سایر مسائل نظامی

سند شماره (42) تاریخ: 3 ژوئیه 1979 - 13 خرداد 58سری از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: تنخواه گردان ایران و سایر مسائل نظامی 1- (تمامی متن سری) 2- خلاصه: در جریان ملاقات روز دوم ژوئیه با یزدی وزیر امور خارجه، کاردار ما وضع تنخواه‌گردان ایران و سایر مسائل نظامی مورد علاقه متقابل را بررسی کرد. او نیاز به همکاری نزدیک را در مورد تأکید قرار داد، مبادا مسائل نظامی در مناسبات دوجانبه ما اسباب تحریک شده و مانعی در راه فرایند عادی شدن مناسبات گردد. پایان خلاصه.

3- کاردار به یزدی گفت که ما نگرانی ایران را درباره کالاهای نظامی تحمیلی درک می‌کنیم و اظهارات مورخه 27 ژوئن او را درباره ماهیت پیچیده مجموع مناسبات نظامی دوجانبه ما مورد تقدیر قرار داد. این اظهارات کمک کرد به آنکه یک مسئله بسیار پیچیده‌ای در یک چشم‌انداز بهتری قرار گیرد. او افزود که ما در برداشت خود از این مسئله از تمایل به احتراز از پیچیدگیهای حقوقی که ممکن است از ناتوانی در پرداخت تنخواه‌گردان ایران ناشی شود، برانگیخته شده‌ایم و اینکه این پیچیدگیها به نحو اجتناب ناپذیری عواقب وسیعتری در مناسبات ما خواهد داشت. او آن گاه کوششهای ما را نسبت به مازادهای وزارت دفاع آمریکا تشریح کرد و توضیح داد که چگونه تصویب لایحه اختصاص، تنخواه گردان را برای مدت چند ماه بیشتر از آنکه قبلاً فرض می‌شد قادر به پرداخت سازد. او خاطرنشان ساخت که این دوام اضافی مدت بیشتری را فراهم خواهد کرد که می‌توان در آن مدت مسائل قراردادی پیچیده متعددی را جدا کرده، حل و فصل نمود.

4- کاردار همچنین تمایل ایران را به اقدام در مورد پرونده دیگری دروزارت امور خارجه ایران جهت تحویل لوازم یدکی مورد نیاز مبرم نیروی هوایی ایران به ارزش پنج میلیون دلار مور توجه قرار داد. او گفت که با بحثهای انجام گرفته بین ژنرال گست و سرهنگ کامکار در این باره آشناست و اظهار عقیده کرد که درک می‌کند که این مبلغ باید به 5/5میلیون دلار افزایش یابد تا اقلام اضافه دیگری را شامل شود. در حالی که ما هنوز درباره ترتیب اثر دادن به این پیشنهاد آمادگی نداریم، این امر به هیچ وجه انگیزه سیاسی ندارد مگر تا آن میزان که برداشتهای کلی کنگره نسبت به حل موفقیت آمیز همه مسائل نظامی بین دو کشور ما، ماهیت انتقادی دارد.

5 - کاردار کوششهایی را که ما تاکنون به عمل آورده‌ایم تا در زمینه قراردادهای نظامی کمک کنیم مورد بحث قرارداد و اظهار داشت که سرهنگ پتی از N.C.U اخیرا به ایران سفر کرده و ژنرال گست به کوششهای خود ادامه می‌دهد و غیره و غیره...

او همچنین پیشنهاد کرد که برای دولت موقت ایران سودمند خواهد بود که یک گروهی بدون سروصدا به واشنگتن بفرستد تا این موضوعها را دنبال کند یا اینکه اگر این امر ممکن نباشد ما شاید بتوانیم یک گروه بدون سر و صدا به ایران بفرستیم. او آن گاه یک سند تهیه شده از سوی کارمندان ژنرال گست را که شامل سابقه تنخواه‌گردان بود به یزدی تسلیم کرد.

6- یزدی بلافاصله سؤال کرد که آیا این سند شامل محاسبات کامل است یا خیر و کاردار پاسخ داد که

چنین نیست ولی ما آگاهیم که در ارقامی که سرهنگ کامکار اعلام کرده‌است نارساییها و کسریهایی وجود دارد و ما می‌کوشیم تا این نارساییها را حل کنیم ولی همه اطلاعات لازم در ایران وجود ندارد. در این ارتباط او بار دیگر عنوان کرد که دولت موقت ایران گروهی را به واشنگتن بفرستد. یزدی پرسید که تنخواه‌گردان، کی تمام خواهد شد. کاردار گفت که به طوری که ما برآورد کرده‌ایم پولها تا پایان ماه ژوئیه تمام خواهد شد؛ البته در صورتی که لایحه مربوط به مازاد تصویب نشود و اگر این لایحه تصویب شود پول برای محموله فقط دو کشتی کافی خواهد بود و آن گاه این پولها تا پایان ماه سپتامبر کفایت خواهد کرد. او گفت که در چنین صورتی وزارت دفاع احتمالاً تقاضا خواهند کرد که پولهای مربوط به محموله دو کشتی در تقاضای بودجه منظم سال 1980 گنجانده شود.

7- کاردار به یزدی گفت که ژنرال گست درباره تعداد اعضای گروه مستشاران نظامی پس از انقضای مدت مربوطه در تاریخ اول اکتبر نامه‌ای به سرهنگ کامکار نوشته‌است. او خاطرنشان ساخت که توصیه او برای 6 سمت خواهد بود که از سوی ایالات متحده تأمین مالی شود و 4 اضافی دیگر که تأمین مالی آنها را ایران به عهده بگیرد.یزدی گفت که ارسال چنین نامه‌ای ایراد ندارد.

8 - یزدی آن گاه به پرونده لوازم یدکی نیروی هوایی ایران پرداخت و گفت ایران مایل نیست که این موضوع با وضع تنخواه‌گردان ایران آمیخته شود. او گفت به نظر دولت موقت ایران این پرونده مربوط به «آغاز جدید» است (این اشاره را یزدی چندین بار قبلاً نیز تکرار کرده و اعلام داشته‌است که در روابط دوجانبه ما چنین آغاز جدیدی ضروری است).یزدی پرسید که آیا تأخیر انگیزه سیاسی دارد یا خیر.

کاردار تأکید کرد که ما تقاضای دولت موقت ایران را به طور جدی مورد بررسی قرار می‌دهیم و اینکه ما اساسا حاضریم به آن ترتیب اثر بدهیم، ولی نمی‌تواند بگوید که این موضوع چه وقت عملی خواهد شد.

معذالک امید می‌رود که تا چند هفته آینده عملی شود. کاردار اضافه کرد که این موضوع شاید لازم باشد که در چهارچوب اقدامات حقوقی درباره لایحه بودجه که هنوز تکمیل نشده‌است مورد بررسی قرار گیرد که مقصود او این بود که تاریخ 10 ژوئیه قرار است به این موضوع اختصاص داده شود. یزدی گفت او ارتباط بین این دو موضوع را درک نمی‌کند و کاردار در پاسخ لزوم درک حساسیتها و برداشتهای کنگره را مورد تأکید قرارداد. کاردار تأکید کرد که ما میل نداریم که درباره این موضوع یا جنبه‌های دیگری مربوط به کالاهای نظامی، ایران را مجازات کنیم.

9- در دو مرحله در جریان بحث کاردار مسئله دستیابی به منطقه خلیج و تعیین تکلیف موجودی کالاهای سررشته‌داری و بازگشت دادن تجهیزات ارتباطاتی حکومت ایالات متحده که از ماه فوریه در دست ایرانیان بوده را در میان گذاشت. او کوششهایی را که یزدی تاکنون به عمل آورده مورد تقدیر قرارداد ولی در عین حال تمایل ما را به رفع این مسئله به نحوی منظم و مرتب بدون اینکه حتی جزئی سوءتفاهم باقی بماند ابراز داشت. او گفت که ما دشواریهای ناشی از صلاحیتهای ضد و نقیض را درک می‌کنیم ولی ما امیدواریم که گروههای تصمیم‌گیرنده در این مسئله با یکدیگر به توافق برسند. یزدی گفت که او از مشکلاتی که آدمهای ما در هفته گذشته برای دستیابی به منطقه خلیج با آنها مواجه شده‌اند آگاه است و افزود که او با «یک نفر» که هویت او را ذکر نکرد شب گذشته در این باره صحبت کرده است. او در عین حال از لحاظ‌های دیگر هیچ‌گونه تعهدی را نپذیرفت ولی به نظر می‌رسید که مطلوب بودن متقابل تعیین تکلیف این مسائل را در اسرع وقت ممکن،پذیرفته است.

10- اظهارنظر: این جلسه نشان‌دهنده اندک پیشرفتی بود مبنی بر اینکه یزدی ظاهرا پیچیدگیهای روابط نظامی آمریکا و ایران را بهتر از فرصتهای قبلی درک می‌کند. او هنوز هم درباره «آغاز جدید» فکر می‌کند ولی به نظر می‌آید که بهتر درک کرده‌است که دولت موقت ایران برای کسب امتیاز در این راه نمی‌تواند تنها به ایالات متحده نظر داشته باشد. کاردار با زحمت زیاد لزوم همکاری و نرمش را از هر دو جانب تأکید کرد. در حالی که یزدی در این مورد ایرادی نداشت. در این ارتباط ما تصور می‌کنیم که یزدی درک بهتری از اهمیت نقش کنگره آمریکا در فرایند عادی شدن مناسبات دو کشور به ویژه با ارتباط با جنبه‌های مساعدت نظامی مناسبات به دست آورده است.

لینگن

مناسبات آمریکا و ایران

سند شماره (43) تاریخ: 3 ژوئیه 79 - 13 خرداد 58خیلی محرمانه - توزیع محدود از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: مناسبات آمریکا و ایران 1- (تمامی متن خیلی محرمانه) 2- خلاصه: در دیدار اولیه من با یزدی در تاریخ 2 ژوئیه من تمایل ایالات متحده را در عادی کردن مناسبات با ایران بار دیگر تأکید کردم و تأکید کردم که فرایند بازسازی مناسبات ما باید یک فرایند متقابل باشد. یزدی در پاسخ، تمایل شخص خود و حکومتش را در شناسایی اوضاع و احوال تغییر یافته در ایران ابراز داشت و در ضمن هشدار داد که شناسایی انقلاب و پذیرفتن آن دو موضوع جداگانه است. من متن اظهارات سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا را در تاریخ 25 ژوئن درباره انتصاب یک سفیر (برای ایران) به یزدی تسلیم کردم و این امر یزدی را بر آن داشت تا بپرسد که ما چه موقعی یک نفر را خواهیم فرستاد. او همچنین می‌خواست بداند که منظور از اظهارت ژنرال راجرز « درباره نیروهای ویژه در منطقه خلیج (فارس) چه بوده‌است. (پایان خلاصه) 3- من اظهارات خود را با تقدیر حکومت متبوع خود از کمک یزدی و همکاران او د ر وزارت امور خارجه آغاز کردم من به او گفتم که ما به ویژه از مداخله شخصی او در لحظات خطر و فشار و گماشتن پرسنل برای حفاظت از هیئت نمایندگی سیاسی ما در ایران قدردانی می‌کنیم. من گفتم که من به عنوان یک دوست، خواه از نظر شخصی خواه به عنوان کارمند حکومت آمریکا به ایران آمده‌ام. من به او گفتم که من دستور دارم که بگویم که حکومت متبوع من حاضر است در کوششهای مشترک با دولت موقت ایران برای بنای مناسبات متقابلاً سودمند و مناسباتی که اوضاع تغییر یافته را در ایران کاملاً با احساسات مساعد درنظر می‌گیرد همکاری کند. من گفتم که استقلال و تمامیت ارضی ایران همچنان مورد علاقه ماست و ما می‌خواهیم یک ایران نیرومند و پرقدرت وجود داشته باشد و آماده‌ایم بری نیل به این هدف همکاری کنیم و همچنین همکاری با یکدیگر در تعیین تکلیف مشکلات قدیمی ما از قبیل کالاهای نظامی و حصول تفاهم در زمینه‌های همکاری در آینده جز این تمایلات است.

4- من گفتم که ما نسبت به ایران در کوششهای آن برای تنظیم یک قانون اساسی جدید و بنا کردن نهادهای جدید دولتی حسن نیت داریم هر چند ما هیچ‌گونه قصد و تمایلی در اینکه خود را به هر نحوی که

باشد در این فرایند درگیر کنیم، نداریم. من تأکید کردم که بازسازی مناسبات ما باید یک فرایند متقابل و مشترک باشد و اینکه هر دو طرف باید خویشتن‌داری و تفاهم از خود نشان دهند. من به او گفتم که در این ارتباط به من دستور داده شده است قدردانی ما را از اظهارت اخیر سخنگویان دولت از جمله امیر انتظام معاون نخست‌وزیر درباره مناسبات آمریکا و ایران ابراز دارم. من به ویژه اظهارنظرهای یزدی را درباره مسائل مربوطه نظامی در تاریخ 27 ژوئن ذکر کردم. من در پایان گفتم که حکومت متبوع من خواهان مناسبات حسنه با ایران است و اینکه از نقطه نظر ما انتصاب من به ایران هر چند جنبه موقتی دارد گامی در بازسازی این فرایند به شمار می‌آید.

5 - یزدی به خاطر اظهارات من از من تشکر کرد و گفت همانطوری که من می‌دانم حکومت متبوع او نیز اغلب اعلام داشته‌است که خواهان مناسبات سودآور متقابل به نفع هر دو کشور می‌باشد. او گفت برای نیل به این هدف مشکلاتی وجود دارد، مشکلاتی که با «ناس» کاردار سابق مورد بحث قرار گرفته است. او گفت که شناسایی تاریخ مناسبات ما با رژیم سابق ایران از سوی ناس به عنوان مانع اصلی عادی شدن مناسبات یک نشانه تشویق کننده بوده است او گفت درک واقعیت ایران نوین ما را قادر خواهد ساخت تا مناسبات معنی داری را با ایران پرورش دهیم. او اضافه کرد که «تنها چیزی که ما از آمریکاییها می‌خواهیم این است که واقعیت جدید را در این جا بشناسند و بپذیرند.» در پاسخ من مبنی بر اینکه «این واقعیت شناخت و پذیرفته شده است» یزدی گفت که بین شناسایی واقعیت و پذیرفتن آن وجه امتیاز بسیار است. او گفت حکومت متبوع او و مردم ایران هنوز درباره پذیرفته شدن انقلاب آنها از سوی آمریکاییها اطمینان ندارند. او ادامه داد: «ما نیازمند اقدام شما هستیم و این اقدام است که نشان خواهد داد که شما آنچه را که در این جا روی داده‌است پذیرفته‌اید.» 6- سپس چند مسئله ویژه مورد بحث قرار گرفت (تلگرامهای جداگانه )ولی در نزدیکیهای پایان ملاقات ما بار دیگر مسئله کلی مناسبات آمریکا و ایران را در میان گذاردیم و من متن اظهارات سخنگوی امور خارجه آمریکا در تاریخ 25 ژوئن درباره وضع مبادلات بین ما و دولت موقت ایران در مورد انتصاب یک سفیر برای ایران را به او تسلیم کردم. یزدی اندکی برآشفت آنچه که او در این باره گفته بود مبتنی بر «آن بود که ظرف 24 ساعت پس از آنکه ما به کاردار شما گفتیم که کاتلر را به عنوان سفیر نمی‌پذیریم به ما گفته شده بود.» من در پاسخ گفتم که آنچه که سخنگوی امور خارجه آمریکا گفته است در حال حاضر منعکس کننده موضع اصلی ماست ولی ما نمی‌خواهیم که این موضوع در مناسبات دوجانبه ما اثر داشته باشد زیرا نظر ما این است که بحث علنی به نفع هیچ کدام ما نیست، و هر اندازه که از سوی طرفین کمتر گفته شود، بهتر است. یزدی به سرعت سؤال کرد که آیا ما قصد داریم شخص جدید را منصوب کنیم یا خیر من به او گفتم به سابقه مراجعه کند. ولی در ضمن افزودم که ما درباره این مسئله کار می‌کنیم و پیشنهاد کردم که فعلاً بهترین راه این است که «خونسرد باشند».یزدی بار دیگر پاسخ داد که دولت موقت ایران می‌کوشد «خونسرد» باشد و افزود که به دولت موقت ایران اطمینانهایی داده شده است که ما هرچه زودتر شخص دیگری را منصوب خواهیم کرد که به جای کاتلر سفیر آمریکا در ایران شود و این که دولت موقت می‌خواهد با ما چنین رفتار کند.

7- در حالی که به این ملاقات پایان می‌دادیم یزدی گفت که او میل دارد که در یک جلسه بعدی درباره اوضاع و احوال پیامدهای اظهارات ژنرال راجرز درباره نیروهای ویژه در منطقه خلیج فارس صحبت

کند. من پاسخ دادم که هر لحظه می‌توانم وقت خود را در اختیار او بگذارم ولی اینکه به طور خلاصه اظهارات ژنرال راجرز منعکس کننده نگرانیهای جهانی ما و برداشت از لزوم دفاع از منافع جهانی ما است.

من تأکید کردم ژنرال راجرز تنها به برنامه‌ریزیهای احتمالی و پیش‌بینی شده اشاره کرده است و آن گاه او را به گزارشهای مطبوعاتی اخیر در آمریکا توجه دادم مبنی بر اینکه ایالات متحده به نحوی از انحاء می‌کوشد خوزستان را از بقیه ایران جدا سازد و آن گاه گفتم که چنین اتهاماتی با هر گونه منطقی تضاد دارد.

من گفتم منابع عمده ما در این قسمت از جهان با نیاز جریان بدون وقفه نفت از این منطقه وابسته است و ما ثبات و عدم تشنج را در میان کشورهای این منطقه بهترین ضامن این منافع سیاسی می‌دانیم و اینکه هیأت نمایندگی ما در عراق همین موضوع را درباره مناسبات ایران و عراق مطرح کرده‌است. یزدی پاسخ داد گزارشهای مطبوعات درباره گرفتاریهای ایالات متحده در خوزستان باید در چهارچوب اظهارات ژنرال راجرز مورد توجه قرار گیرد من بار دیگر تأکید کردم ژنرال راجرز به برنامه‌ریزیهای مربوط به وقایع احتمالی اشاره کرده است و اینکه ما به هیچ وجه در پی آن نیستیم که اوضاع اینجا را به بی‌ثباتی بکشانیم.

یزدی گفت:«آری ولی نیروهای ویژه چگونه می‌توانند در این ارتباط کمک کنند؟» (این سؤالی که ما به دفعات آن را می‌شنویم و همراه با ناباوریهایی است که با چنین برنامه‌ریزیهایی به هر صورت مچ ما باز خواهد شد).

لینگن

توسعه نیروی دریایی آمریکا در اقیانوس هند، دریای عمان و خلیج فارس

سند شماره (44) تاریخ: 12 ژوئیه 1979 - 21 تیر 58 از : سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی.

موضوع: تقاضای راهنمایی جهت توسعه نیروی دریایی آمریکا در اقیانوس هند، دریای عمان و خلیج فارس 1- (تمامی متن سری).

2- طی مذاکرات اخیر با وزارت امور خارجه از ما در مورد نقل و انتقالات نیروی دریایی آمریکا در منطقه سؤال شده است. خصوصا اینکه اخیرا فرماندهی نیروی خاورمیانه (گروه LASALLE) فزونی یافته‌اند. تلگراف مرجع حاکی از آن است که تعداد مجموع به چهار واحد رسیده است. تقاضای اطلاعات و راهنمایی درباره آن داریم که این مطلب را چگونه ارائه دهیم.

3- وزارت امور خارجه ظاهرا بر سر شایعات و حدسیات نگران است و شبح یک نیروی ویژه آنها را دچار اضطراب کرده‌است.لینگن

فروش تجهیزات نظامی به ایران

سند شماره (45) تاریخ: 17 ژوئیه 1979 - 27 خرداد 1358سری از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: فروش تجهیزات نظامی به ایران 1- تمام متن سری.

2- خلاصه: من با یزدی وزیر امور خارجه در 16 ژوئیه به تقاضای خود او برای بحث درباره فروش اقلام نظامی به ایران از جمله موضوعهای دیگر ملاقات کردم. یزدی سه مطلب را در میان گذاشت که عبارتند از لوازم یدکی که ایران پول آن را پرداخت کرده است و لوازمی که ایران می‌خواهد براساس جداگانه‌ای سفارش دهد و لوازم قابل تعمیر 747 که به ایالات متحده فرستاده شده ولی هنوز بازگشت داده نشده است. من نیاز مبرم حفظ تنخواه‌گردان ایران را به یزدی خاطرنشان ساختم و اقداماتی که ما برای تأمین این امر نموده بودیم به اطلاع وی رساندم. من اظهار امیدواری کردم که تصویب لوازم تکمیلی از سوی وزارت دفاع به ما اجازه خواهد داد که درباره مسائل ویژه مورد علاقه دولت ایران اقدام کنیم. ولی در ضمن به او هشدار دادم که این تصویب تنها مجال خواهد داد که در آن فرصت، همه قراردادهای معوقه حل و فصل شود. من همچنین به او هشدار دادم که انتظار نداشته باشد همه لوازم یدکی و حتی بعضی از آنهایی که ایران وجه آن را پرداخت کرده کاملاً در دسترس باشد. (پایان خلاصه) 3- یزدی در 16 ژوئیه برای مقصود اولیه بحث درباره سه مقوله لوازم یدکی که آگاه، کاردار ایران در آمریکا در تاریخ 11 ژوئیه (تلگراف مرجع) با پرشت در میان گذارده بود، از من دعوت به ملاقات کرد. من به یزدی گفتم که درباره این مسئله کلی بیش از هر جنبه دیگری از مناسبات دوجانبه دیگرمان وقت صرف می‌کنم و خاطرنشان ساختم که هدف اولیه ما در این مورد این است که مانع از به وجود آوردن اوضاعی شویم که در آن فرس‌ماژور مانع فراهم آمدن امکانات و راه‌حلهایی گردد که هم ما و هم ایرانیها میل داریم در جریان تجدید بنای مناسباتمان در قبال همدیگر در پیش بگیریم. من اظهار امیدواری کردم که با پایان موافقت‌آمیز کنفرانس مجلس سنا و مجلس نمایندگان درباره نیازهای تکمیلی وزارت دفاع ما و چشم‌انداز قریب‌الوقوع تصویب لایحه به شکل قانون، ممکن خواهد بود که درباره موضوعهای ویژه مورد علاقه ایران حرکت سریعتری به عمل آید. من همچنین به یزدی خاطرنشان ساختم که در بعضی موارد از قبیل دعاوی عقب‌افتاده حق‌العمل‌کار باری نیروی هوایی شاهنشاهی ایران، حکومت ایالات متحده به طور مستقیم در حیف و میل مصالح ایران دست نداشته است، ولی معذالک ما کوشیده‌ایم از طریق به کار بردن هواپیماهای نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در حمل کالا به مک گویر کمک کنیم و این به نوبه خود پرداخت به حق‌العمل‌کار باری را که محموله لوازم یدکی را در اختیار داشت تسهیل کرد. من به او گفتم که حالا که ما اطلاعات دقیقی درباره مسئله لوازم قابل تعمیر 747 نداریم، ظن ما این است که این مسئله مستقیما به نیروی هوایی شاهنشاهی ایران و پان‌امریکن یا بوئینگ یا هر دو مربوط است. با توجه به چنین اوضاع و احوالی حکومت ایالات متحده ممکن است بتواند یک نقش تسهیل‌کننده‌ای در نزدیک کردن طرفهای ذینفع به یکدیگر برای حل اختلاف بین آنها داشته باشد ولی دولت موقت ایران باید این موضوع را درک کند که حکومت ایالات متحده بموجب قانون نمی‌تواند نقش داور را ایفا کند. (یزدی گفت او می‌تواند جزئیات مربوط به لوازم قابل تعمیر 747 را فراهم کند و چنین کاری را خواهد کرد.) 4- بحث مفصلی درباره دو مسئله اساسی درگرفت: الف - نظر دولت موقت ایران درباره اینکه تنخواه‌گردان و برنامه‌هایی که ایران دیگر نیازی به آنها ندارد و یا میل ندارد با نیازهای جاری و مشروع ایران آمیخته شود. ب - سوءظن مداوم ایرانی که ما تا اندازه‌ای مصمم هستیم که وجه تمایز بین این دو مسئله را مشاهده کنیم. من با زحمات زیاد توضیح دادم که ما وجه تمایز بین شرایط صرفا فنی را درک می‌کنیم و اینکه ما بین این دو هیچ‌گونه ارتباط آشکار سیاسی قائل نیستیم، ولی اینکه ما به چنین نتیجه‌ای

رسیده‌ایم که هیچ‌کدام از آنها را نمی‌توان از چهارچوب مناسبات کلی سه‌جانبه ما جدا کرد و به همین جهت من به او گفتم که ما کوشیده‌ایم که چشم‌انداز هدف نهایی خود را که عبارت است از عادی کردن مناسبات بین دو کشور از نظر دور نداریم و اجازه ندهیم که هیچ‌کدام از مسائل انفرادی مانع تحقق این هدف از طریق عدم درک این واقعیت باشد که در آخرین تحلیل، همه جنبه‌های مناسبات ما بر روی یکدیگر اثر می‌گذارد. من این قسمت از بحثهایمان را با تذکر دادن این نکته پایان داده‌ام که در حالی که دولت موقت ایران باید تشخیص نحوه فروش لوازم نظامی به ایران را بر طبق نیازهای سیاسی داخلی آمریکا به خود آمریکا واگذار کند، ما به هیچ وجه تمایلی برای ایجاد مانع در این گونه فروشها در حدود امکانات مالی تنخواه‌گردان نداریم. من از او تقاضا کردم که در این موضوع صبر و شکیبایی داشته باشد و یزدی در پاسخ گفت که دولت موقت ایران نیز ملاحظات سیاسی داخلی خود را دارد، که باید در نظر گرفته شود. در عین حال او گفت که اگر ظرف ده روز آینده درباره مسائلی که او در میان گذارده است، اقدامی صورت گیرد، او قادر خواهد بود که با آن مقابله کند.

5 - قبل از خاتمه دادن به این موضوع من توجه یزدی را به این موضوع معطوف کردم که تصویب برنامه تکمیلی وزارت دفاع آمریکا تنها مجالی خواهد بود که مسائل مربوط به قراردادها حل و فصل گردد. من به او اخطار کردم که این موضوع بدان معنا نخواهد بود که همه لوازم یدکی که در ابتدا برای ایران تهیه شده بود و به احتمال قوی شامل اقلامی خواهد بود که ایران پول آن را قبلاً پرداخته است تماما و بلافاصله در دسترس خواهد بود. من تذکر دادم که به منظور جاری نگهداشتن تنخواه‌گردان بعضی از اقلام از سوی نیروهای مسلح ما خریداری شده یا به طرفهای سوم فروخته شده‌است. من گفتم که هنگامی که ما گزارشی از وزارت دفاع بعدا دریافت کنیم بهتر خواهیم توانست درباره آنچه که قابل عمل است بحث کنیم. من همچنین تکرار کردم که اگر دولت موقت ایران هیئتی برای گفتگوی مستقیم با آنهایی که جزئیات اقدامات به عمل آمده حکومت ما را در اختیار دارند به واشنگتن بفرستد این امر کمک بزرگی خواهد بود.

6- واکنش یزدی ساکت‌تر از آن بود که من انتظار داشتم. شاید از آن جهت که اطلاعاتی درباره آنچه که ایرانیان خریداری کرده و پول آن را پرداخته بوده‌اند، همان طوری که او گفت «بسته‌بندی و منتظر حمل» نبود این امر برای او یک حالت غیر مترقبه بود. من بار دیگر به توجیه و تشریح رفتار گذشته خود پرداختم و خاطرنشان ساختم که اگر ما آن طوری که رفتار کرده‌ایم رفتار نمی‌کردیم تنخواه‌گردان چند هفته قبل از حیّز انتفاع ساقط می‌شد. یزدی اندکی گله کرد از اینکه چرا درباره طرز مصرف پول ایران از سال 1966 ببعد توضیحاتی به ایران داده نشده است و مدعی شد که در ماه ژانویه به ایران اطمینان داده شده بود که تتمه 800 میلیون دلاری ایران در تنخواه‌گردان «برای پوشش همه چیز کافی خواهد بود» ولی به این نتیجه رسید که اوضاع به طور کلی «درهم و برهم »است و من گفتم که به «ظرفی پر از کرم» شباهت دارد.

7- بعد از آن بحث ما درباره این بود که چگونه ما می‌توانیم به اتفاق یکدیگر کار کنیم تا همه کس حداکثر ممکن اطلاعات را درباره تحولات ویژه مربوط به همه جنبه‌های تنخواه‌گردان و فروش مصالح نظامی و اقلام در دسترس داشته باشد (من پیشنهاد کردم که به عنوان اولین گام، ملاقاتی بین ژنرال گست و سرهنگ کامکار از وزارت دفاع ایران و بایندر از اداره سیاسی وزارت امور خارجه تشکیل شود). یزدی این قسمت از بحث ما را با گفتن این موضوع پایان داد که دولت موقت ایران باید درباره این موضوع به مردم ایران توضیح دهد و اظهار امیدواری کرد که ما بتوانیم در این مورد کاری انجام دهیم.

8 - تأثیری که من از این ملاقات داشتم این است که عملکردها در این زمینه ممکن است بحق محک آزمایشی در نظر مقامات رسمی ایران درباره صمیمت ما از لحاظ «آغاز جدیدی» در مناسبات ما با ایران باشد. یزدی داوطلبانه اظهار داشت که او سرگرم کسب آموزش برای متعادل کردن ایده‌الیسم انقلابی خود با واقعگرایی ناشی از مقتضیات سمت خود است. من تصور می‌کنم که او به احتمال چنین کاری را انجام می‌دهد و من تصور می‌کنم ما می‌توانیم تا اندازه‌ای به نحو موجهی افتخار کنیم از اینکه در این روش به او کمک کرده‌ایم. معذالک من اعتقاد دارم که ما باید کوششهای بیشتری از آنکه تاکنون انجام داده‌ایم، برای آموزش دستگاه رهبری ایران درباره پیچیدگیهای روابط مربوط به فروش لوازم نظامی خارجی با ایالات متحده انجام دهیم. ما باید آماده باشیم تا جزئیات بیشتری تا آن اندازه‌ای که آنها بتوانند جذب کنند در اختیار آنها بگذاریم و ما بایست آماده باشیم که این جزئیات را به موقع خود در اختیار آنها بگذاریم. من یقین دارم در گزارشی که برای این ماه به ما وعده داده شده است تأخیری حاصل نخواهد شد. علاوه بر این اقدام سریع درباره مسئله فروشهای نظامی خارجی 5/5 میلیون دلاری نیروی هوایی شاهنشاهی ایران و از سرگرفته شدن جریان آنچه که در خطوط لوله باقی بماند به نحو محسوسی ثابت خواهد کرد که ما نمی‌کوشیم در راه حل و فصل مشکلات مربوط به فروش مصالح نظامی به ایران موانعی ایجاد کنیم.

لینگن

نگرانیهای ایران درباره فعالیتهای نظامی آمریکا در خلیج فارس و آبهای مجاور

سند شماره (46) تاریخ: 19 ژوئیه 79 - 28 تیر 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: نگرانیهای ایران درباره فعالیتهای نظامی آمریکا در خلیج فارس و آبهای مجاور 1- (تمامی متن خیلی محرمانه) 2- طرحهای ایالات متحده برای مقابله با اوضاع پیش‌بینی نشده و فعالیتهای آن در مورد خلیج فارس و آبهای مجاور، یکی از نگرانیهای دوگانه دولت موقت ایران است که مناسبات دوجانبه ایران با ایالات متحده آمریکا محسوب می‌شود. (نگرانی دیگر مربوط به امور مساعدتهای نظامی است.) در ملاقات کاردار با وزیر امور خارجه در تاریخ 16 ژوئیه، وزیر امور خارجه رسما درباره موضوع طرح پیشنهادی تشکیل یک نیروی ضربتی 110000 نفری پرس و جو کرد. همچنین گزارشهایی که دولت موقت ایران درباره نقشهای مربوط به افزودن تعداد کشتیهای نیروهای ویژه فرماندهی خاورمیانه و حضور دریایی آمریکا در اقیانوس هند دارد را نقل کرد.

3- کاردار خاطرنشان ساخت که همه اینها صرفا شامل پیش‌بینیهای مربوط به احتمالات و طرح‌ریزی در مقابل حوادث احتمالی از سوی دولت آمریکاست و باید در چهارچوب نگرانیهای ما برای صلح و علاقه ما به صلح و ثبات در این منطقه تلقی شود، ولی چنین طرح‌ریزیهایی را نباید به عنوان اینکه خاورمیانه آماج طرح‌ریزیهای آمریکاست به حساب آورد. علاوه بر این ما امیدواریم که حوادث هرگز ایجاب نکند که چنین طرح‌ریزیهایی به مورد اجرا گذاشته شود.

4- درباره افزایش تعداد ناوها، کاردار اظهار شگفتی کرد از اینکه دولت موقت ایران ممکن است ورود اخیر یک نیروی ویژه به اقیانوس هند با فرماندهی نیروی خاورمیانه که به طور دائم در منطقه وجود دارد

را با یکدیگر مخلوط کرده باشد. کاردار گفت که اعزام یک نیروی ویژه به اقیانوس هند چیزی است که ما به طور منظم انجام می‌دهیم و اینکه این مورد هیچ‌گونه ارتباطی با تحولات اخیر ندارد و از سوی دیگر از لحاظ ظرفیت کشتیها به اندازه نیروهای ویژه قبلی چندان اهمیت ندارد.

5 - یزدی دیگر درباره این موضوع پافشاری نکرد، بلکه گفت او می‌خواهد نگرانی دولت ایران را درباره فعالیتهای نظامی آمریکا که مستقیما به ایران مربوط می‌شود مورد تأکید قرار دهد. روز 17 ژوئیه یزدی در یک مصاحبه با خبرگزاری نیمه رسمی پارس (تلگراف مرجع) بار دیگر به این موضع اشاره کرد و گفت که تنها تهدیدی که ممکن است نسبت به امنیت خلیج فارس وجود داشته باشد از جانب ایالات متحده آمریکا خواهد بود. به ویژه آنچه مربوط به طرح آمریکا برای ایجاد یک نیروی ویژه 110000 نفری است. او اظهار امیدواری کرد که این نقشه تنها یک ماهیت فرضی داشته باشد و صورت واقعیت پیدا نکند.

لینگن

از سر گرفته شدن خدمات روادیدی و امنیت محوطه سفارت

سند شماره (47) تاریخ: 27 ژوئیه 1979 - 6 تیر 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن. دی. سی موضوع: از سر گرفته شدن خدمات روادیدی و امنیت محوطه سفارت 1- (تمامی متن خیلی محرمانه است) 2- خلاصه: کاردار پس از بحث درباره مسائل به طور کلی، با یزدی وزیر امور خارجه در تاریخ 25 ژوئیه، مسئله از سرگرفتن خدمات روادیدی و نیازهای مربوط به امنیت کافی محوطه را با بایندر، رئیس اداره چهارم سیاسی در تاریخ 26 ژوئیه مطرح کرد. این ملاقاتها به دنبال نگرانی بیان شده در چند روز قبل به کاردار از طرف بایندر بر سر اشکال در دسترسی روادیدی در مورد هزاران دانشجوی ایرانی بود که در پی رفتن به آمریکا یا بازگشت به آمریکا قبل از فصل پاییز، با آن مواجه شده بودند. بایندر گفت دولت موقت ایران حاضر است محوطه اداری امن و به اندازه کافی را در خارج از محوطه سفارت فراهم کند تا صدور روادید در کوتاهترین مدت تسهیل شود. کاردار این پیشنهاد را رد کرد و کوششهایی را توصیف کرد که ما برای خدمات محدود روادیدی از ماه فوریه به بعد انجام داده‌ایم تا کار ایرانیانی را که برای روادید به خارج تقاضا می‌کنند، تسهیل کنیم و عملیات کنسولی کامل را در نزدیکترین تاریخ از سرگیریم. کاردار خاطرنشان ساخت که از سرگرفتن خدمات روادیدی نه تنها متکی به وسایل کافی و کارمندان است، بلکه همچنین وابسته به ترتیبات امنیتی منظم می‌باشد. بایندر شدیدا عکس‌العملی نشان داد و اظهار داشت که این ارتباط را یک نوع «تهدید» تلقی می‌کند. کاردار در پاسخ خاطرنشان ساخت که واقعیتهای اوضاع یک چنین ارتباطی را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. (پایان خلاصه) 3- کاردار ابتدا بحث را درباره دو موضوع آغاز کرد؛ اول بررسی آنچه ما از فوریه گذشته برای تسهیل کار ایرانیانی که تقاضای روادید می‌کنند، انجام داده‌ایم. او خاطرنشان ساخت که علیرغم موانع ناشی از نقصان کارمندان به اندازه کافی و فضای لازم برای کار در شرایط امن، ما روزانه پنجاه روادید دانشجویی و همچنین تعداد قابل ملاحظه‌ای به اصطلاح موارد «اضطراری » صادر می‌کنیم. علاوه بر این ما اکنون

حاضریم کار روادید روزانه 100 دانشجویی که بازمی‌گردند را به محض اینکه وزارت علوم و آموزش عالی، آزمون‌شناسی خود را افتتاح کند، انجام دهیم. در مورد ایرانیانی که تقاضای روادید خارجی را کرده‌اند، ما از تقاضای سابقه این افراد صرف نظر کرده و دو مأمور تکلم کننده به زبان فارسی را به رم فرستاده‌ایم تا با تعداد زیادی از تقاضاکننده‌های ایرانی که در آنجا هستند، سروکار داشته باشند. از سوی دیگر در پستهای دیگر اروپایی نیز تعداد زیادی روادید برای ایرانیان صادر می‌کنند. در پاسخ به اتهام یزدی در تاریخ 25 ژوئیه مبنی بر اینکه ایرانیان هنگامی که در خارجه مراجعه می‌کنند روادید به آنها داده نمی‌شود، کاردار گفت که ما باید این تصور را داشته باشیم که این موضوع مربوط به قابلیت فهم طبق موازین قانون است نه اینکه ناشی از این واقعیت باشد که تقاضا کننده ایرانی بوده‌است. مشاور سیاسی نیز که حضور داشت خاطرنشان ساخت که تا آن اندازه‌ای که از پستهای خارج از ایران کسب اطلاع شده، چنین به نظر می‌رسد که ایرانیانی که به آنها روادید داده نشده، تقاضا کنندگانی بودند که اسناد دانشجویی آنها مرتب نبوده‌است.

4- کاردار گفت ما نمی‌توانیم پیشنهاد دولت موقع ایران را درباره ساختمان جداگانه بپذیریم زیرا لازم است که عملیات کنسولی همگی در یکجا حفظ شود و بهر صورت ما احتیاجی به چنین ساختمانی نمی‌بینیم زیرا کوششهای ما در این زمینه همچنان در جریان است. کاردار بار دیگر آنچه را که ما برای به دست آوردن تسهیلات جدید انجام می‌دهیم (از قبیل کار در دو شیفت ) و اینکه کارمندان کافی جدید در محل داشته باشیم، تکرار کرد. وی معذالک تأکید کرد که به او از سوی وزارت امور خارجه دستور داده شده است که اگر امنیت کافی برای سفارت تأمین نشود، این تسهیلات جدید را باز نخواهد کرد و این امنیت کافی شامل کنار گذاشتن نیروهای نامنظم از محوطه سفارت است.

5 - بایندر پاسخ داد و گفت که آنچه که کاردار به او گفته است به منزله یک «تهدید» می‌ماند. کاردار به سرعت جواب داد که این یک تهدید نیست و اظهار تأسف کرد که بایندر چنین کلمه‌ای را به کار برده است.

او گفت اینکه ما می‌گوییم که نمی‌توانیم عملیات روادیدی خود را بدون امنیت کافی توسعه دهیم، بیان واقعیات است و بدین مفهوم آمادگی ما برای از سرگرفتن عملیات کامل روادیدی با توانایی دولت موقت ایران برای ترتیبات امنیتی لازم ارتباط مستقیم دارد. بایندر گله کرد از اینکه دولت موقت ایران برای حل مشکل امنیت محوطه سفارت، سخت می‌کوشد و در حالی که دولت موقت ایران می‌تواند اظهار نگرانی سفارت را در این باره بپذیرد. آلودگیهای همدستیهای واشنگتن در این مورد، موضوع دیگری است.

بایندر گفت که به او دستور داده شده است که اعلام کند که دولت موقت ایران ناگزیر خواهد بود به اطلاع افکار عمومی ایران برساند که اگر خدمات روادیدی کامل از طرف آمریکا از سر گرفته نشود، این تصمیم از سوی ایالات متحده گرفته شده است. او اضافه کرد که امیدوار بوده است که چنین چیزی را اعلام ندارد.

ولی اظهارات کاردار راه دیگری را برای او باقی نگذاشتند. او گفت که او و وزیر امور خارجه حاضرند اطمینان دهند که هر عمل ممکن است انجام می‌گیرد تا امنیت لازم برقرار شود. ولی افزود که کاردار باید فشارهایی که آنها تحمیل می‌کنند را درک کند.

6- کاردار گفت که او کاملاً اهمیت کار روادیدی را در مناسبات دوجانبه درک می‌کند و اظهارات قبلی خود را به یزدی یادآوری کرد مبنی بر اینکه ایرانیانی که در ایالات متحده تحصیل می‌کنند، بخشی از منابع انسانی را تشکیل می‌دهند که هر دو کشور می‌توانند برای تجدید بنای مناسبات خود از آنها استمداد کنند.

کاردار افزود که در عین حال نمی‌توان واقعیتهای اوضاع را برای همیشه نادیده گرفت. وی همچنین گفت که ترتیبات امنیتی کنونی برای محوطه سفارت را در واشنگتن به خوبی می‌دانند و آن از طریق گزارشهای مطبوعات درباره این موضوع است و این گزارشها نگرانی فوق‌العاده‌ای را ایجاد کرده‌است. او تأکید کرد که این اوضاع آسیبهای فراوانی به چهره و شهرت ایران می‌رساند و اینکه به نحو اجتناب ناپذیری عکس‌العملهایی را باعث می‌شود و چنین اوضاعی نمی‌تواند به طور نامحدودی بدون اینکه پاسخی را از جانب ایالات متحده باعث شود ادامه یابد. او تکرار کرد که آنچه که می‌گوید تهدید نیست بلکه بیان واقعیات است.

7- به دنبال این اظهارات بایندر عقب‌نشینی کرد و تکرار کرد که او و دیگران تمام آنچه را که در توانایی دارند برای حل مسئله امنیت انجام می‌دهند. او تقاضا کرد که درک شود که ایران هنوز به وضع عادی بازنگشته است؛ هر چند او پذیرفت که او اگر به جای کاردار می‌بود و با همان شرایط امنیتی موجود در محوطه سفارت مواجه می‌شد، هر روز به وزارت امور خارجه مراجعه می‌کرد و به اعتراض می‌پرداخت.

کاردار گفت که او درک می‌کند که ایران دارای مشکلات بزرگی است ولی در عین حال به بایندر یادآوری کرد که این ما نیستیم که این مشکلات را ایجاد کرده‌ایم.

لینگن

دیدار آگاه با ساندرز و کنستابل

سند شماره (48) تاریخ: 1 اوت 1979 - 10 مرداد 1358خیلی محرمانه از: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سیبه: سفارت آمریکا - تهران موضوع: دیدار آگاه با ساندرز و کنستابل 1- (تمامی متن خیلی محرمانه) 2- روز 31 ژوئیه آگاه، کاردار ایران با ساندرز، معاون وزیر امور خارجه و معاون او، کنستابل ملاقات کرد. دیدار آگاه نخستین ملاقات و مذاکره بود که موضوع اصلی آن تمایل دوجانبه به داشتن روابط قویتر و عادیتر بود. ساندرز علاقه ما را به داشتن ایرانی نیرومند و مستقل و برخوردار از پشتیبانی خلق که بتواند در مقابل فشارهای شوروی ایستادگی کند و به موقع سرگرم مناسبات سازنده متقابل با ایالات متحده باشد تأکید کرد. ایالات متحده علاقه‌ای به وارد کردن خود در مداخله در امور داخلی ایران ندارد بلکه می‌خواهد مقامات ایرانی بدانند که ما حاضریم در زمینه‌های منابع و مصالح مشترک با یکدیگر همکاری کنیم.

3- آگاه متقابلاً احساسات را تأکید کرد و احساسات دوستانه و تحسین مردم ایران را نسبت به ایالات متحده علیرغم تاریخ پیوندهای ایالات متحده با رژیم شاه تشریح کرد.

4- قسمت اعظم گفتگو در اطراف توصیف «منفی» حوادث بعد از انقلاب ایران از سوی مطبوعات آمریکا بود. هنگامی که کنستابل پرسید که برای تقویت مناسبات چه کاری از دست ایالات متحده برمی‌آید، اولین اشاره آگاه این بود که در درجه اول کاری باید با مطبوعات آمریکایی انجام گیرد. او به سرعت افزود که به خوبی می‌داند که برای مقامات حکومت ایالات متحده چنین کاری ممکن نیست.

دومین نکته‌ای که آگاه در میان گذاشت این بود که درباره این امکان که شاه ممکن است به آمریکا بیاید

اظهار نگرانی کرد. بعضی از اشخاص در ایران این احساس را دارند که لااقل «تشویق از در عقبی» از سوی عناصری در دستگاه دولتی ایالات متحده برای آمدن شاه به آمریکا وجود دارد.

ساندرز اظهار نظر کرد که مرحله‌ای از زمان در آینده هنگامی که از حرارت تب‌آلود انقلاب کاسته شود، ما تصور می‌کنیم که ایرانیان کمتر به آنچه که انقلاب علیه آنها بود توجه خواهند کرد و بیشتر به آنچه که انقلاب قرار بود تحقق بخشد، توجه خواهند نمود. آگاه این استدلال را درباره کنار گذاشتن گذشته چندان مورد توجه قرار نداد.

5 - سومین نکته مورد بحث آگاه درباره اینکه ایالات متحده چه کار باید انجام دهد تا مناسبات بهبود یابد، عبارت بود از کمک به حل دعاوی در دادگاهها که پولهای دولت موقت ایران را در این کشور مسدود کرده است. آگاه به ویژه از اقدامات حقوقی انجام گرفته از سوی شرکت الکترونیک دنیا که ظاهرا در ماه نوامبر به مرحله محاکمه خواهد رسید،نگران بود. ما تأکید کردیم که برای کمک می‌کوشیم ولی هنگامی که مسائل به دادگاهها ارجاع می‌شود دامنه امکانات کمک ما محدود است.

6- هنگامی که آگاه پرسید ایران چه کاری باید بکند تا مناسبات بهتر شود، ما درباره لزوم امنیت بهتر جهت محوطه سفارت پافشاری کردیم. پرشت - که او نیز حضور داشت - توضیح داد که ما نباید اجازه دهیم هزاران ایرانی در صفوف روادید بایستند در حالی که از یک نیروی محافظ با انضباط برخوردار نیستیم.

7- آگاه عکس‌العمل مساعد خود را درباره اظهارات اخیر ساندرز خطاب به EJRC مورد توجه قرار دارد. او گفت که به دقت «بین سطور را خوانده است» و فکر می‌کند که موضع ایالات متحده نسبت به مقامات ایران از روزهایی که مقامات ایالات متحده از پیوندهای خود با شاه دم می‌زدند و تمجید می‌کردند، به میزان قابل ملاحظه‌ای بهبود یافته‌است. آگاه گفت او یک نسخه از متن را همراه با اظهار نظر خود را برای یزدی خواهد فرستاد. او همچنین گفت که کارمندان سفارت برای بحث در اطراف این متن به طور غیر رسمی اجتماع خواهند کرد. ساندرز پیشنهاد کرد با نمایندگان سفارت در صورت تمایل آنها تبادل نظر کنند.

ونس

برنامه‌های احتمالی آمریکا

سند شماره (49) تاریخ: 2 اوت 1979 - 11 مرداد 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا- تهران به: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی گزارشگر: ویکتور. ال. تامست موضوع: برنامه‌های احتمالی آمریکا 1- (طبقه‌بندی نشده) آنچه در ذیل می‌آید ترجمه غیر رسمی یک یادداشت وزارت امور خارجه ایران، مورخ 22 ژوئیه به شماره 4/4660 می‌باشد.

«وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، سلام و تأییدات خود را به سفارت ایالات متحده آمریکا تقدیم داشته و افتخار دارد که به مذاکرات جناب آقای ابراهیم یزدی و جناب آقای «بروس لینگن» کاردار

سفارت در تاریخ 16 ژوئیه 1979 رجوع کرده و توجه سفارت را به نکات زیر جلب می‌نماید.

الف: در تاریخ 21 ژوئن 1979، ژنرال راجرز، رئیس ستاد ارتش آمریکا که اخیرا به عنوان فرمانده قوای «ناتو» تعیین شد، گفت که وزارت دفاع آمریکا برنامه‌ای دارد که یک نیروی ضربتی 000/110 نفری جهت قادر ساختن آمریکا برای مبادرت ورزیدن به انجام عملیات توسط نیروی هوایی آمریکا، در هر نقطه‌ای خارج از حوزه فعالیت ناتو، تشکیل دهد و خلیج فارس و حوزه‌های نفتی این منطقه به طرز مؤکدی به عنوان یکی از اهداف عملیات آمریکا در زمانهای اضطراری ذکر شده‌اند.

ب: اخیرا گفته شده است که ملاقاتهایی در کاخ سفید توسط کمیته مطالعات سیاسی آمریکا به وسیله چند تن از اعضای کابینه در روزهای 21 و 22 ژوئن برگزار شده که در آن تصمیم گرفته شده بود که واحدهای نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس باید تقویت شده و حضور نظامی و نیروی دریایی ارتش آمریکا در اقیانوس هند نیز باید گسترش یابد.

ج: تعدادی از مقامات عالیرتبه آمریکا، که در میان آنها وزیر دفاع «براون»، «سناتور جرج» و «گاری هارت» دیده می‌شدند، به طور خیلی واضح و آزادانه، امکان مداخله نظامی آمریکا در حوزه خلیج فارس را یادآور شدند.

دولت موقت جمهوری اسلامی ایران نمی‌تواند نسبت به این تحولات که خطر و تهدیدی برای حاکمیت و تمامیت ارضی ایران به شمار می‌آیند بی‌تفاوت باشد و مایل است که مراتب نگرانی خود را در رابطه با این گونه طرحها ابراز دارد. بدون شک چنین طرحهایی اثرات نامطلوبی در روابط بین دو کشور خواهند داشت.» 2- (خیلی محرمانه) کاردار در ملاقاتش با وزیر امور خارجه، یزدی، در تاریخ 25 ژوئیه و بار دیگر در ملاقاتی با رئیس اداره چهارم سیاسی، بایندر، در همان تاریخ گفته‌است که وی به بیانات شفاهی یزدی، در تاریخ 16 ژوئیه پاسخ گفته‌است و وی چیزی دیگری ندارد که بگوید. از آن تاریخ وی یک نسخه از مصاحبه وزیر دفاع براون را که راجع به این موضوع صحبت کرده بود برای یزدی فرستاده است.لینگن

تعیین سفیر کبیر

سند شماره (50) تاریخ: 2 اوت 1979 - 11 مرداد 58سری از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت خارجه - واشنگتن از کاردار برای نیوسام موضوع: تعیین سفیر کبیر 1- از شما به خاطر پیام محبت آمیزتان و نیز از پیام وزیر تشکر می‌کنم.

2- پیام شما نظرات مرا در مورد مسئله تعیین یک سفیر جدید با توجه به زمان و جو موجود پرسیده بود. جواب کوتاه من این است که من معتقدم منافع ما در ایران با امکان تعیین هرچه سریعتر یک سفیر جدید که ترجیحا حتی از برنامه زمانی که شما پیشنهاد می‌کنید زودتر باشد، برآورده می‌شود. جواب دیگر من این نگرانی قابل درک شما را به حساب می‌آورد که جوی که ما در آن دست به چنین اقدامی می‌زنیم، بایستی حامی جهات سیاسی باشد که در جستجوی آن هستیم. این جو برای ما به میزان معتنابهی راجع به چیزی صحبت می‌کند که دولت موقت ایران آماده انجام آن در کاری است که بایستی جریان دوجانبه

تجدید بنای یک رابطه باشد.

3- با گفتن این موضوع بایستی توجه داشت که دولت موقت ایران در جستجوی علائمی از جانب ما می‌باشد. ما تنها قدرت بزرگ یا همسایه مهم ایران هستیم که در اینجا سفیری نداریم. از سؤالاتی که ما واقعا از هر گوشه‌ای با آن روبرو هستیم آشکار است که زمان و شخص سفیر جدید آمریکا، در گرایشات رهبران دولت موقت ایران نسبت به ما مهم است. هر آنچه که ما در مورد مسئولیتهای دولت موقت ایران در باب کاتلر و وضعیت فعلی روابطمان ممکن است بیندیشیم، بیشتر این ایرانیان غیبت مداوم یک سفیر را به عنوان مدرکی که ما هنوز بایستی خودمان را با واقعیتهای جدید ایران تطبیق دهیم، می‌بینند. بنابراین عمل واقعی انتصاب یک سفیر به عنوان رأی اعتمادی از جانب ما دیده می‌شود.

4- علاقه خاصی در میان دو بخش دیگر درباره مقاصد ما وجود دارد. اولی شامل تعدادی از دول دیگر خصوصا متفقین ما در اروپای غربی می‌باشد که از اقدام ما استنباطات فراوانی در مورد این موضوع خواهند نمود و انتظار و امید دارند که ما خیلی زود عمل نماییم. دومین گروه را بازرگانان آمریکایی با منافع و مشکلاتی در ایران تشکیل می‌دهند. این گروه به طور ویژه‌ای نسبت به مقاصد ما در باب یک سفیر حساسیت دارند. عملاً تمام تماسهای ما در این بخش، این حقیقت که ما هنوز اقدام نکرده‌ایم را به عنوان یک عامل که در طرف منفی تعادل نکات مثبت و منفی آنان می‌باشد گوشزد می‌نماید و درباره عملیات آتی در ایران بر تصمیمات تأثیر می‌گذارد.

5 - به لحاظ این دلایل من همچنان به اهمیت این موضوع اعتقاد دارم که اقدام به انتصاب یک سفیر نبایستی به درازا بینجامد. هر چند فکر می‌کنم برنامه زمان‌بندی پیشنهاد شده در پیام شما خیلی طولانی است، لیکن به لحاظ جو موجود احتمالاً واقع‌بینانه می‌باشد. ادامه این تلگرام به آن جنبه توجه می‌کند.

6- چند ماه آینده در اینجا با یک جریان انتخاباتی خواهد گذشت که برای مستقر نمودن یک دولت مطابق با قانون اساسی برای اواخر پاییز طرح‌ریزی شده. چنین به نظر می‌آید که جریان انتخابات آشفته و نتایج چیزی کمتر از حد انتظار باشد، ولی هم آیت‌اللّه و هم دولت موقت ایران به مقدار زیادی متعهد به انجام جریان انتخاباتی هستند و در صورت عدم وقوع شکستی غیر منتظر، یک دولت جدی و آن طور که امید می‌رود قویتر در دنبال آن بر سر کار خواهد آمد.

7- من در حال حاضر هیچ دلیلی ندارم که فکر کنم گرایش دولت جدید به طور مؤثری با گرایش دولت موقت ایران تفاوت خواهد داشت. خود من در اینجا در تمام سطوح به گرمی پذیرفته شده‌ام. سر و صداهای سیاسی اخیر دولت درباره ما عموما مثبت بوده‌اند. ما احساس می‌کنیم که هم یزدی و هم بازرگان به طور فزاینده‌ای نیاز به حرکت در جهت یک تفاهم بهتر با ما را تشخیص می‌دهند. این موضوع حتی به میزان زیادتری در مورد رهبریت نظامی وجود دارد.

8 - فرضیاتی که در بالا تشریح شد با توجه به گرایشات تشکیلات عادی دولت می‌باشند.قم نیز مطرح است. همان‌طور که می‌دانید نظریات سیاسی ابراز شده آیت‌اللّه و یارانش در هفته‌های اخیر معتدل‌تر بوده است. ولی بایستی تأکید کنم که گرایش و برخوردهای او متکی به چیزی است که به گمان ما ناخوشایندی و تنفر بنیانی از ایالات متحده می‌باشد. خیلی از آنهایی که در اطراف او هستند به نظر می‌آید که حتی نسبت به مقاصد ما مظنون‌تر باشند. اطرافیان او به احساساتی بودن و سطحی بودن در برخورد با امور سیاسی گرایش دارند. چونکه این محفل دسترسی سریع به گفته‌های روزانه آیت اللّه و اثر فوری بر روی آن دارد،

همیشه یک خطر مداوم در مورد حملات از جانب آن وجود دارد که غیر قابل پیش‌بینی است و می‌تواند پیشرفت ما را در جهت برنامه زمانبندی پیشنهادی شما محدود کند. ما بایستی همانطور که زمان به پیش می‌رود با دقت مراقب این جریان باشیم.

9- همچنین ملاحظه برخورد ما با شاه که هم بر برنامه زمان‌بندی و هم بر جو موجود تأثیر می‌گذارد، مطرح است. به نظر من قبل از اینکه ما سفیری در اینجا داشته باشیم، خیلی مطلوب است که شاه به ایالات متحده نیاید. استحکام و دوام افزون شده در روابط دوجانبه ما که می‌تواند به دنبال انتصاب یک سفیر صورت پذیرد با عکس‌العمل ناچارا مغایر با برخوردهای ما نسبت به شاه، خصوصا از جانب آیت‌اللّه، مقابله خواهد نمود.

10- سرانجام مسئله معامله به مثل مطرح است: برای مثال، سطح مربوطه نمایندگی ایران در واشنگتن.

ما نیازی به اینکه اهمیت ویژه‌ای برای این موضوع قائل شویم نداریم. ما به جای آنکه منصوب نمودن یک سفیر را مستقیما به اقداماتی که دولت موقت ایران انجام می‌دهد مرتبط سازیم بایستی زمانی که نتیجه گرفتیم منافع ما ایجاب می‌نماید سفیری در اینجا منصوب کنیم. در عین حال ما می‌توانیم و بایستی به روشن نمودن این موضوع برای دولت موقت ایران که کار تجدید بنای یک رابطه، یک جریان دوجانبه است که مستلزم مصرف مداوم نیرو از هر دو طرف می‌باشد، ادامه دهیم.

11 - پیام در زیر پیشنهاد مذاکرات در اواخر اوت یا اوایل سپتامبر را می‌نمود. من نسبت به تاریخ دوم تمایل دارم.

12- با درودهای صمیمانه. لینگن

ملاقات شما با نخست‌وزیر

سند شماره (51) تاریخ: 10 اوت 1979 - 19 مرداد 1358خیلی محرمانه از :وزارت امور خارجه - واشنگتنبه: سفارت آمریکا - تهران موضوع: ملاقات شما با نخست‌وزیر 1- تمام متن خیلی محرمانه است.

2- ما معتقدیم زمانی که شما در 11 اوت با بازرگان نخست‌وزیر ملاقات می‌کنید، با ارزش خواهد بود که قدمهایی را که ما برای بهبود بخشیدن و عادی کردن روابط با ایران برداشته‌ایم، به همان گونه‌ای که با دیگر مقامات ارشد دولت موقت ایران مطرح کرده‌اید، با وی در میان بگذارید. شما می‌توانید بدون فشار آوردن به او در این اولین ملاقات و با تشخیص مشکلات خاصی که دولت موقت ایران با آنها رو به روست بنا به صلاحدید خود به بازرگان بگویید که ما مایل هستیم، ببینیم که پیشرفتی از طرف ایران در برطرف نمودن مسائل زیانبار از قبیل موارد تاس‌چک، شری و شیبانی و پاسداران انقلاب در محوطه سفارت، حاصل می‌شود. ما عمیقا از همکاری شخصی وی در یاری به حل این مشکلات پر زحمت دوجانبه ممنون خواهیم بود. اگر جریان صحبتهای شما فرصت مطرح نمودن این مسائل را به دست نمی‌دهد، لطفا بحث را به موقع دیگری محول کنید.

3- شما می‌توانید برنامه‌هایتان برای مشاوره در پایان ماه جاری را برای بازرگان بگویید و پیشنهاد کنید که وی هر گونه پیامی را که مایل است شما در بازگشت به واشنگتن ببرید، منعکس نماید. شما

می‌توانید پیشنهاد کنید که وی مدتی روی این موضوع فکر کند و اگر مایل است قبل از عزیمت به شما پاسخ دهد. ما خصوصا در هر گونه اقدام عملی که وی فکر می‌کند ایالات متحده می‌تواند برای کمک به دولت موقت ایران در تلاشهایش برای بالا بردن ثبات و فراهم آوردن زندگی بهتر برای شهروندان ایرانی انجام دهد ذیعلاقه هستیم. محدودیتهای آشکاری در آنچه که ایالات متحده می‌تواند انجام دهد وجود دارد ولی در جایی که مقتضی باشد می‌خواهیم تا آنجایی که می‌توانیم برای بازرگان نخست‌وزیر و دولتش مفید باشیم.لینگن

ملاقات 14 اوت در مورد لوازم یدکی نظامی

سند شماره (52) تاریخ: 13 اوت 79 - 22 مرداد 58سری از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: ملاقات 14 اوت در مورد لوازم یدکی نظامی 1- تمام متن سری است، تقاضا می‌شود اقدام به عمل آید.

2- همان‌گونه که وزارتخانه از گزارش گفتگوی من با بازرگان و یزدی در 11 اوت آگاه است، ملاقاتی که ما در ابتدا به عنوان یک بحث در سطح اجرایی در مورد لوازم یدکی نظامی به وزارت امور خارجه پیشنهاد کردیم اکنون به سطح وزیران ترقی داده شده است. هم یزدی و هم ژنرال ریاحی حضور خواهند داشت. زمان ملاقات ساعت 11 روز سه‌شنبه 14 اوت است.

3- یک سؤال سیاسی که ما تقریبا مطمئن هستیم با آن مواجه می‌شویم این است که منظور ما در حال حاضر از آزاد کردن اقلام غیرحساس در جریان تحویل لوازم ( و تحت شرایط جدید) چیست؟ وزیر دفاع / معاون وزیر دفاع:

پیام 27 ژوئیه 1979 امور امنیت بین‌المللی (ISA) نیز درباره مقصد ما برای مورد توجه قرار دادن تقاضاهای مربوطه به مطالب طبقه‌بندی شده بر یک اساس مورد به مورد صحبت می‌کند.

4- من احساس می‌کنم که ما احتمالاً بخواهیم درجه‌ای از ابهام سیاسی را در مورد این موضوع حفظ نماییم. با این وجود هر گونه راهنمایی دیگری که وزارتخانه بتواند قبل از این ملاقات به من بنماید، مفید خواهد بود.لینگن

دیدار رمزی کلارک از ایران

سند شماره (53) تاریخ: 20 اوت 1979 - 29 مرداد 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: دیدار رمزی کلارک از ایران 1- از خبری که در مورد مسافرت رمزی کلارک به من دادید متشکرم. من دو گفتگوی طولانی و خوب با او و دستیارش، دان لوس داشتم. آنها ملاقاتهایی با یزدی وزیر امور خارجه و نخست‌وزیر انجام دادند که در ضمن آن کلاً راجع به دورنمای روابط ما و نیز در مورد چندین موضوع قضایی ویژه در اینجا که کلارک در زمینه مسائل مرتبط با حقوق بشر نسبت بدانها علاقه‌مند است، گفتگو شد.

2- مطمئن هستم زمانی که او را ملاقات نمودید، برداشتهایش را برای شما مطرح خواهد کرد. من فکر

می‌کنم که آنها از گفتگوهایشان این برداشت کلی را داشتند که رهبریت دولت موقت ایران در جستجوی روابط بهتر با ایالات متحده است. ولی برخی مشکلات اساسی همچنان وجود دارند، خصوصا در زمینه‌ای که من آن را زمینه روانی - احساسی می‌خوانم.

3- کلارک در مورد مشکلات امنیتی محوطه سفارتخانه ذیعلاقه بود و ما محوطه را به او نشان دادیم، منجمله محدوده تجهیزات جدید کنسولی که به طور مختصر از حمله به وسیله نارنجک در روز 17 اوت آسیب دید. او گفت که وی زمانی که یزدی وزیر خارجه را ملاقات کند راجع به این موضوع با وی صحبت خواهد کرد. امروز صبح به دنبال این جریان یزدی به من تلفن کرد و راجع به اینکه اوضاع بر چه منوالی است سؤال می‌کرد و گفت که به پلیس دستور داده‌است تا راجع به یک نیروی امنیتی منظم که در محل مستقر شود، با ما در تماس باشند. من فکر می‌کنم در نتیجه این موضوع و اقدامات دیگری که انجام می‌دهیم وضعیت امنیتی ما در اینجا ممکن است بهتر شود.

کمیته با 24 رأی در مورد پورتوریکو

سند شماره (54) تاریخ: 23 اوت 1979 - 1 شهریور 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی موضوع: کمیته با 24 رأی در مورد پورتوریکو 1- (تمام متن خیلی محرمانه) 2- در طی ملاقاتی با وزیر خارجه ایران، یزدی، مورخ 22 اوت، کاردار گفت که ما از رأی ایران به نفع قطعنامه کوبا - عراق در مورد پورتوریکو متأسف می‌باشیم. یزدی ابتدا سعی کرد که وانمود کند که ایران به آن رأی نداده‌است، ولی وقتی کاردار گفت که ایران رأی داده است، یزدی حرفش را پس گرفت و ادعا کرد که در این مورد به او گزارشی داده نشده است.

3- ما شکی نداریم که یزدی اصلاً اطلاعی نداشت که نمایندگانش در نیویورک چه می‌کنند. همان‌طور که در گزارشات قبلی خاطرنشان ساخته‌ایم، وزارت خارجه ایران در یک شرائط بی‌نظمی و اغتشاش به سر می‌برد، تا بدانجا که موضعی که ایران در سمینارهای چندجانبه‌ای مثل کمیته 24 عضوی در مورد پورتوریکو، می‌گیرد، نظرات هیئت نمایندگی شرکت‌کننده در جلسه می‌باشد، نه نظرات دولت موقت ایران.

نتیجتا وقتی فرد شرکت کننده از افراد سطح بالا مانند خود یزدی باشد، تصمیمات متخذه بیشتر مبنی بر ارزیابی واقع‌بینانه منافع ملی ایران خواهد بود، در حالی که اگر فرد شرکت‌کننده از مسئولین سطح پایین‌تری باشد (احتمالاً بدون دستورالعمل از تهران ) احتمال افراط‌گویی عقیدتی بیشتر خواهد شد.

4- بیانیه‌های مطبوعاتی که در جوف پیام بود، تحت عنوان نامه‌ای از کاردار در حال ارسال برای یزدی می‌باشند. ما هیچ دلیلی نمی‌بینیم که از ایران علت رأی موافق دادن به قطعنامه را بپرسیم. اگر موضوع به طور عقلایی بررسی شده بود، ایران از رأی دادن امتناع می‌ورزید.

لینگن

روابط ایران و آمریکا و موضوع حقوق بشر

سند شماره (55) تاریخ: 23 اوت 1979 - 1 شهریور 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: روابط ایران و آمریکا و موضوع حقوق بشر 1- (تمامی متن خیلی محرمانه).

2- در طی ملاقات با وزیر خارجه یزدی، در تاریخ 22 اوت، کاردار مسئله حقوق بشر در ایران را در ارتباط با روابط ایران و آمریکا پیش کشید. کاردار گفت که وی مسلما وقتی به واشنگتن برگردد در این باره از او سؤال خواهد شد. به عنوان موارد خاص، کاردار نبودن قطعنامه‌ای در مورد پرونده شری، زندانی کردن شیبانی، گزارشاتی در مورد مصادره اموال سه فقره بیمارستان مسیحی و چپاول و غارت منزل کشیش مسیحی در اصفهان را ذکر کرد.

3- یزدی گفت که شری آزاد شده‌است و این حقیقت ندارد که مسیحیان مورد تجاوز و تعدی قرار گرفته‌اند. وی ادعا کرد که خودش از نزدیک با سفیر پاپ و نمایندگان کلیمیان بر سر رفع چند موضوع کوچک کار کرده است، ولی به طورکلی این پیشنهاد که اقلیتها در ایران مورد ستم قرار گرفته‌اند را رد کرد.

وی گفت که مسیحیان، زرتشتیان و کلیمیان همگی در انتخابات مجلس خبرگان شرکت نموده‌اند و کاملاً از جمهوری اسلامی حمایت می‌کنند. بعضیهایشان خواسته‌اند که هم برای نامزدهای مسلمان و هم برای نامزدهای خودشان رأی دهند و یزدی شخصا از این موضع حمایت می‌کند. وی گفت: «ما هرگز از هیچ یک از اقلیتها شکایتی راجع به مسئله‌ای نشنیده‌ایم».

4- کاردار گفت که درک ما از مسئله طور دیگری است و از جمله رفتار با بهاییان را مطرح نمود. یزدی بی‌درنگ تصدیق کرد که در مورد کمیته‌های انقلاب مشکلاتی هست که از عهده ما خارج شده است. وی گفت: «شما این را می‌دانید، در رابطه با اتفاقی که در سفارت خودتان افتاد.» بعضی از افرادی که در ارتباط با این کمیته‌ها هستند مسلمانان خوبی نمی‌باشند. بعضیهایشان درگیریهایی در رابطه با فروش غیر قانونی مشروبات الکلی داشته‌اند و ممکن است مزاحم یهودیان و مسیحیان شده باشند که به آنها جهت فروش مشروب عرضه کنند، چنان که می‌دانید این اقلیتها آزاداند که مشروب داشته باشند و استفاده کنند؛ همچنین هنوز تعداد زیادی از عناصر سابق ساواک هستند که در ایران مشغول کارند و سعی دارند که احساسات ضد انقلابی را برانگیزند و انقلاب اسلامی را بی‌اعتبار جلوه دهند. وی گفت چنین افرادی از حمله به اقلیتهای مذهبی هیچ گونه ابایی نخواهند داشت.

5 - وی افزود که معذالک این گونه اعمال هیچ ارتباطی با دولت موقت ایران یا حرکات انقلابی ندارد.

در رابطه با حرکات انقلابی باید گفت که اقلیتهای مذهبی آزادند که در ایران زندگی کنند و کار کنند تا زمانی که پیرو مقررات و قوانین جمهوری اسلامی باشند. کاردار مجددا مسئله بهائی‌ها را پیش کشید. یزدی جواب داد که بهائی‌ها یک گروه سیاسی هستند که توسط شاه به آنها امتیازاتی داده شده بود. با وجود این تا زمانی که بهائیان ایران درگیر مسائل سیاسی به عنوان یک گروه سیاسی نشوند، با آنها نیز مانند سایر ایرانیان رفتار خواهد شد. کاردار گفت که بهائیان آمریکا نگران این گروه در ایران می‌باشند. یزدی گفت بعضی از ایرانیان نیز نگران وضع سرخپوستان آمریکا می باشند.

6- نظریه: یزدی موضع رسمی رهبریت دولت موقت ایران و حتی حرکت اسلامی را که به طور

استادانه‌ای به او داده شده است بیان نمود. حقیقت این است که متعصبین مذهبی و فرصت‌طلبهای کودن که در بین اکثریت مسلمان می‌باشند، اقلیتهای مذهبی را مورد حمله، مصادره اموال، تجاوز و تعدی قرار داده‌اند که مغایر با خط مشی رسمی دولت می‌باشد. اشتیاق شدید به اسلام که به دنبال انقلاب اسلامی پدید آمد، نگرانی اقلیتها را شدیدتر کرده‌است. نگرانی از اینکه آنها در قبال تعصبهای مذهبی آسیب‌پذیر خواهند بود. یزدی افزود که باعث تأسف است که در همین حال بسیاری از همین رهبران قبول نمی‌کنند که اعمال تعصب‌آمیز در بین همدینانشان حتی وجود داشته باشد.لینگن

سیاست ویزای دانشجویی

سند شماره (56) تاریخ: 26 اوت 1979 - 4 شهریور 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: سیاست ویزای دانشجویی 1- تمام متن خیلی محرمانه 2- خلاصه: یزدی وزیر امور خارجه در خلال ملاقات 22 اوت موضوع ایرانیانی که در مؤسسات آموزشی غیر معتبر ایالات متحده ثبت نام کرده‌اند را مطرح کرد. در ضمن اینکه شاید به طور کامل چندگونگی چیزی را که می‌گفت متوجه نمی‌شد، مفهوم نظراتش یک نوع تشخیص ایرانی از این بود که داشتن تعداد زیاد دانشجویان فاقد شرایط لازم در کارخانه دیپلم سازی آمریکا، منافع ملی ایران را برآورده نمی‌نماید. این موضوع، منافع ما را نیز برآورده نمی‌کند. بنابر این ما معتقدیم که بازگشایی قسمت کنسولی ما موقعیتی بی‌مانند به وجود می‌آورد که به شرایط مقرر در قانون مهاجرت و ملیت بازگردیم. اول اینکه فرض بر این می‌شود که تمام متقاضیان ویزا قصد دارند مهاجر باشند مگر اینکه بتوانند خلاف این را ثابت کنند و دوم، اینکه دانشجویان توانایی خود را در به پایان رساندن یک دوره تحصیل تمام وقت ثابت کنند. هر دو شرط در ارزیابی شرایط متقاضیان ایرانی ویزای دانشجویی به حالت بدون کنترلی در سالهای اخیر اجرا می‌شده است.

3- در ملاقات 22 اوت یزدی وزیر خارجه به لینگن، کاردار، گفت که ایران می‌خواهد رقم دانشجویان ایرانی در ایالات متحده را تغییر دهد. او گفت تعداد زیادی از این دانشجویان به کالجهایی می‌روند که او آنها را کالجهای مستعمراتی خواند؛ مدارسی که تقریبا به طور انحصاری به دانشجویان خارجی اختصاص دارد. یزدی به طور ضمنی اشاره کرد که آموزشهایی که در این مؤسسات ارائه می‌شود پست‌تر از مدارسی است که اغلب خود آمریکاییها می‌روند. او گفت دولت موقت ایران لیستی از دانشگاههایی که آنان را قابل قبول می‌داند جمع‌آوری می‌نماید. دانشجویان ایرانی که به این مدارس می‌روند ملزم هستند معدلهای بالایی بیاورند تا برای کمک هزینه تحصیلی واجد شرایط شوند. یزدی اشاره کرد که خیلی از دانشگاههای ایالات متحده استانداردهای ایران را ندارند. او همچنین اشاره کرد که ایران رفتن به خارج را برای دانشجویان ایرانی از گذشته مشکل‌تر خواهد کرد.

4- برخی از نظرات یزدی (در این مورد که دولت ایالات متحده مسئولیت دارد تا در زمینه رفتار تبعیض‌آمیز با دانشجویان ایرانی در ایالات متحده کاری انجام دهد و یک تهدید ظاهری که چنانچه ما در اداره دانشجویان ایرانی همکاری نکنیم، ایران ممکن است مجبور شود دانشجویانش را به اتحاد شوروی

بفرستد) و نیز فشاری که دولت موقت ایران در تلاش بوده‌است که بر ما وارد کند تا بخش کنسولیمان را بازگشایی کنیم بر این اشاره داشت که یزدی جنبه‌های مختلف چیزی را که به کاردار پیشنهاد می‌کرد کاملاً تشخیص نمی‌داد. برای مثال خیلی روشن و واضح بود که وی متوجه شد که تمرکز شدید دانشجویان ایرانی در کارخانه‌های دیپلم‌سازی مشکوک، انعکاسی از شرایط ضعیف دانشگاهی بیشتر ایرانیانی است که اقدام به گرفتن ویزای دانشجویی می‌کنند تا سیاستی از جانب ما که این دانشجویان را به مؤسسات نیمه معتبر محدود نماییم. با این حال نگرانی او در مورد این پدیده مشابه استدلالی است که این هیئت (دیپلماتیک) در تحلیلهای قبلی از دانشجویان ایرانی که به ایالات متحده می‌روند ارائه کرده است. برای مثال: این به نفع هیچ‌کس نیست (نه ما، نه ایران و نه خود دانشجویان) که دانشجویانی را قبول کنیم که آینده آنها برای موفقیت در دانشگاه و بازگشت نهایی به ایران کم است.

5 - مفهوم نظرات یزدی تشخیصی از این بود که ایرانیانی که برای رقابت روشنفکری محیط دانشگاهی آمریکا آماده نیستند و آنهایی که به زبان انگلیسی تسلط ندارند تا به طور کامل در فراگیری شرکت جویند یا آنهایی که بیشتر به خاطر فرار از شرایط ایران که از آن خوششان نمی‌آید به ایالات متحده می‌روند تا تمایل به تحصیل، احتمالاً یک مشکل سیاسی خواهند داشت تا یک منبع مالی. این بدان معنا نیست که وقتی دولت ایران با فوریت چیزهایی از قبیل تحصنهای دانشجویان متقاضی ویزا که تقاضا دارند بخش کنسولی ما مجددا باز شود روبرو می‌گردد متمایل نخواهد بود که به ما کمک کند تا مشکل را حل کرده و یا ما را قربانی نماید. در هر حال تا آنجایی که ما می‌توانیم به منافع ملی خودمان خدمت کنیم و نیز به توسعه سیاسی دراز مدت‌تر از طریق یک سیاست معقولانه در مورد صدور ویزاهای تحصیلی کمک نماییم، نبایستی از رودررو شدن با استانداردهای سخت تر از آنچه که در گذشته اخیر اعمال می‌شده‌است مضایقه نماییم.

6- این موضوع مقررات قانون مهاجرت و ملیت را به انحراف نخواهد کشانید، بلکه نمایانگر بازگشتی به اصول اساسی قانون در این مورد که فرض بر این شده تمام متقاضیان ویزا قصد دارند مهاجر شوند مگر اینکه آنها خلاف آن را ثابت نمایند. در چند سال گذشته مسائل زیادی در رابطه با شرایط تحصیلی متقاضیان ویزای دانشجویی به وجود آمده‌است. این شرایط فقط یک جنبه از عواملی را که مأموران کنسولی در مشخص کردن اینکه آیا یک متقاضی بخصوص با معیارهای وضعیت غیر مهاجر مطابقت دارد یا خیر بایستی مورد توجه قرار دهند، تشکیل می‌دهد. انگیزه جنبه دیگری است که مکررا از آن چشم‌پوشی شده است. شرایط متقاضی که در پی فرار از مسائل موجود در ایران است که آن را ارضاءکننده نمی‌یابد، به عنوان مثال اجتناب از خدمت نظام - بایستی با تردید دیده شود، به صورتی مشابه سن متقاضی به میزان قابل ملاحظه‌ای اهمیت پیدا کرده است.

خردسالان بدون در نظر گرفتن اینکه خود آنها از لحاظ تحصیلی تا چه حد واجد شرایط هستند یا از لحاظ انگیزه‌های نهایی بی‌گناه می‌باشند، چنانچه آشکار است که والدین آنها در تلاش هستند آنان را به خاطر ناراحتیهای خودشان از شرایط موجود به خارج از ایران بفرستند، نمی‌توانند به عنوان غیر مهاجرین واقعی در نظر گرفته شوند.

7- هیچ زمانی بهتر از حالا وجود نخواهد داشت که استانداردهای سخت را که ما می‌بایستی از اول تاکنون در مورد متقاضیان ویزای دانشجویی انجام می‌داده‌ایم برقرار نماییم. چون که بخش کنسولی در

فوریه بسته بود تقریبا تمام کارمندان آمریکایی جایگزین شده‌اند. چند نفری در اینجا باقی مانده‌اند که می‌توانند به استانداردهای بدون کنترل گذشته علاقه داشته باشند. آینده باز کردن یک تسهیلات جدید خط جداسازی سمبولیکی فراهم می‌آورد که ما بایستی از آن بهره کامل ببریم. بدون تردید فریادهای نگرانی در اینجا و همچنین در ایالات متحده بلند خواهد شد. علاوه بر این ما می‌توانیم تقاضاهایی را از جانب گروههای گوناگون ذینفع دیگری انتظار داشته باشیم تا به منظور فراهم نمودن راهی برای خروج از ایران برای اشخاص یا گروههایی از اشخاص که ممکن است تحت فشارهایی از جانب انقلاب اسلامی باشند، INAرا در تنگنا قرار دهند. ما فکر می‌کنیم ضرورتهای فوری برای تعدیل استانداردهایمان، هر چه که می‌خواهد باشد، بایستی در مورد مواد و مقررات قانون ثابت قدم باشیم. انجام این کار با تمایل اظهار شده ما برای تجدید بنای رابطه ما با ایران براساس منافع دوجانبه و واقعیتهای جدید بدون اظهار شرایط و نیازهای خود INAهمراه است.

تمایل ایران به باز فروش هواپیماهای جنگنده اف - 14

سند شماره (57) تاریخ: 27 اوت 1979 - 5 شهریور 58سری از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی موضوع: تمایل ایران به باز فروش هواپیماهای جنگنده اف - 14 1- (تمام متن سری است) 2- در طی مباحثاتی که کاردار با وزیر امور خارجه ایران، یزدی در تاریخ 22 اوت در مورد اف - 14ها داشت، یزدی گفت که موضوع پیگیری خواهد شد و کابینه در این مورد بحث خواهد کرد.

3- سرهنگ غنی‌پور، از نیروی هوایی ایران، به متخصص امور اف - 14 ما در تاریخ 25 اوت گفت که وی قرار است چهارشنبه آینده به آیت‌اللّه خمینی در مورد منابع مورد نیاز جهت نگهداری اف - 14ها گزارشی بدهد. بنا به گفته غنی‌پور این موضوع توسط شورای انقلاب بررسی خواهد شد.

4- مدارک زیادی وجود دارد که روحانیون و دولت موقت ایران، پیشنهاد دیگری برای فروش دارند.

بعضی از روحانیون و عناصر زیادی از نیروی هوایی می‌خواهند که اف - 14 ها را نگهدارند.

5 - در صورت اطلاعات بیشتر به شما اطلاع خواهیم داد.

مسائل حقوق بشر

سند شماره (58) تاریخ: 2 اوت 79 - 7 شهریور 58 از: وزارت امور خارجه - واشنگتنبه: سفارت آمریکا - تهران، فوری موضوع: مسائل حقوق بشر 1- (تمام متن خیلی محرمانه) 2- مأمور وزارتی به آگاه، کاردار ایران، روز 29 اوت اطلاع داد تا در رابطه با مسائل مطروحه در مورد زمینه حقوق بشر که در میان دوستان ایرانی موجود در کشور بروز کرده اظهار نظر نماید.

3- اولین مطلب در رابطه با حرکت اخیر گروههای ناشناس جهت تصرف ضوابط یا ثروت کلیساهای مسیحی در اصفهان و تهران و نیز بیمارستانهای وابسته به کلیساهاست. به ما درخواستهای متعددی از

گروههای کلیسایی رسیده و فکر کردیم دولت موقت بایستی سریعا با این مشکل برخورد نماید. آگاه گفت که او نیز نامه‌ای دریافت داشته (امکانا از شورای ملی کلیسایی) که بلافاصله به تهران گزارش داده و به نظر او دولت قویا حرکتی با موضع روشن برای حفاظت اقلیتها دارد و اگر سریعا جوابی از وزارت امور خارجه دریافت نکند به دکتر یزدی تلفن خواهد کرد و مواضع جدیدمان را برای جلب توجه آقای یزدی بیان خواهد داشت.

4- دومین مسئله اطلاع از دستگیری متین دفتری است. به قول مأمور وزارتی او دوستان با نفوذی در آمریکا دارد بخصوص در میان گروههای لیبرال خواستار انقلاب و افزود که به تجربه شخصی خود می‌داند که متین دفتری سخنگوی مؤثر مخالفین در سالهای قبل از موفقیت انقلاب بوده است. دوستان وی در آمریکا، برای مثال رمزی کلارک، نگران سلامتی او بودند. عکس‌العمل رفتار دولت موقت به نظر ایشان باعث صدمه دیدن حسن شهرت ایران و مخالفت با منافع آن خواهد شد. آگاه گفت که این موضوع مشکلی است و فقط می‌تواند بگوید که جاه‌طلبی‌های دفتری، شخصی یا اجتماعی است. و به نظر می‌رسد تطابق با آرمانهای توده مردم ایران ندارد و اشاره کرد که بیانات و احساس ما را به تهران گزارش خواهد کرد.

5 - نهایتا مأمور وزارت نظر او را به عکس صفحه اول در رابطه با اعدام اکراد جلب نمود و اشاره کرد که اینچنین داستانی برای ایران در این کشور مشکلات جدی ایجاد خواهد کرد. موضوع خود واضح بود و آگاه هیچ نظری ابراز نکرد.ونس

روابط ایران - ایالات متحده

سند شماره (59) تاریخ: 31 اوت 1979 - 8 شهریور 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - پکنبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: روابط ایران - ایالات متحده 1- تمام متن خیلی محرمانه است.

2- کاردار ایران در 31 اوت به کنسول سیاسی سفارت گفت که از طرف سفیر ایران در ژاپن که سرپرست (مدیر) منطقه‌ای وی می‌باشد، به او دستور داده شد تا تمایل دولتش را برای روابط بهتر با ایالات متحده به اطلاع ما برساند. طبق گفته کاردار، وزارت خارجه ایران به سفرای ایران در تمام دنیا دستور داده است تا به اطلاع همتاهای آمریکایی خود برسانند که ایران آرزوی روابط بهتر را دارد و در پاسخ به این مقصود از برخورد متقابل از جانب ایالات متحده قدردانی می‌نماید. او نمی‌دانست که چگونه از ما انتظار می‌رود که عمل متقابل انجام دهیم.

3- کاردار گفت صالح‌خو سفیر ایران در توکیو به زودی با این پیام با سفیر منفیلد تماس خواهد گرفت.

آزادی مطبوعات و طبیعت جمهوری اسلامی ایران

سند شماره (60) تاریخ: 5 سپتامبر 1979 - 14 شهریور 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: آزادی مطبوعات و طبیعت جمهوری اسلامی ایران 1- تمام متن خیلی محرمانه 2- اخراج تمام کارمندان آمریکایی دفتر آسوشیتدپرس در 4 سپتامبر یک وجهه مهم از جمهوری اسلامی ایران را روشن می‌سازد که ما نبایستی آن را نادیده بگیریم: علیرغم عدم کاراییهای سیستم دولتی که خمینی در حال به وجود آوردن آن در ایران می‌باشد، هر جزء آن وعده سرکوبگرانه و استبدادی بودن مثل سیستم شاه را می‌دهد.

علیرغم مشغولیت حرفی به آزادی، به طور فزاینده‌ای آشکار گردیده است که کلمه آزادی برای خمینی معنای کاملاً مغایر با تعریف غربی آن دارد. به عنوان مثال: چنانچه صحیح گزارش کردن اخبار مغایر با منافع اسلام پنداشته شود، این لغت، آزادی گزارشگری به طور صحیح را در بر نمی‌گیرد.

3- منافع ما در ایران بالاتر از هر گونه رژیم خاصی قرار دارد موضوعی که ما تلاش کردیم تا برای حاکمان جدید ایران آن را روشن سازیم، به این منظور که از سوءظنهای آنان در این مورد که ما به تبانی با شاه سابق ادامه می‌دهیم کاسته باشیم. در حال حاضر به نظر می‌رسد که منافع ما به بهترین نحو با همکاری با دولت موقت مهدی بازرگان جهت برپایی مجدد روابط دوجانبه براساس تشریک مساعی بین ایران و ایالات متحده برآورده می‌شود. ما پیش‌بینی می‌کنیم زمانی که دولت منتخب مردم بر سر کار بیاید موضعی مشابه خواهیم گرفت؛ احتمالاً اواخر امسال. در هر صورت خطرناک خواهد بود که نتیجه بگیریم همکاری با این دولت یا جانشینی آن تنها سیاست پیش روی ما می‌باشد. اگر گرایش فعلی در جهت دیکتاتوری خشن، کنترل و تغییر جهت داده نشود ما نمی‌خواهیم که نزدیک به رژیمی که مسئول آن است معرفی شویم.

دعوت دولت موقت ایران از دولت ایالات متحده برای مداخله در...

سند شماره (61) تاریخ: 18 سپتامبر 79 - 27 شهریور 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: دعوت دولت موقت ایران از دولت ایالات متحده برای مداخله در مورد شرکت سیستمهای اطلاعاتی الکترونیک 1- تمامی متن خیلی محرمانه 2- سفارت آمریکا در تهران یادداشتی از وزارت امور خارجه (تلگرام جداگانه) درباره مسدود کردن شانزده میلیون دلار پولهای نیروی دریایی و هوایی ایران در ایالات متحده از سوی دادگاههای سفلی ایالات متحده به مناسبت پرونده (شرکت) سیستمهای اطلاعاتی الکترونیک دریافت کرد.

3- در بحثهایی درباره این یادداشت با بایندر، رئیس اداره امور آمریکایی وزارت امور خارجه، بایندر تأکید کرد که دولت موقت ایران معتقد است که اقدام دادگاه به عنوان یک مسئله سیاسی بین ایالات متحده و ایران یک اقدام قانونی نبوده است. هدف از این یادداشت این است که این مسئله را به عنوان یک مسئله

سیاسی مطرح کند و نه اینکه از حکومت ایالات متحده بخواهد که توجه مقامات قضایی آمریکا را به آثار منفی احکامی نظیر حکم مربوط به شرکت (سیستمهای اطلاعاتی الکترونیک) جلب کند و تدابیری اتخاذ کند که این احکام لغو گردد. بایندر صاف و پوست کنده نگران بود از اینکه این پرونده ممکن است به عنوان یک سابقه تلقی شود.

4- مأمور سفارت به بایندر خاطرنشان ساخت که در ایالات متحده قوه قضائیه و قوه اجرائیه از یکدیگر جدا هستند و افزود که یک دادگاه عالی‌تر قرار است درباره این پرونده اقدام کند. او گفت ما امیدواریم پرونده‌هایی نظیر این پرونده در نتیجه کار دولت موقت ایران درباره این گونه مسائل با کمپانیهای مربوط قبل از اینکه قضیه به مرحله دادگاه برسد، از طرح در دادگاه اجتناب شود.

5 - بایندر ظاهرا از مفهوم جدایی قوای قضائیه و اجرائیه حتی هنگامی که مأمور سفارت در پاسخ خاطرنشان ساخت که در حالی که جدایی قوا ممکن است در بعضی کشورها جنبه رؤیایی داشته باشد در ایالات متحده آمریکا واقعیت دارد، چندان تحت تأثیر قرار نگرفت. بایندر گفت که در دولت موقت ایران بسیاری اقدام دادگاه را نشانه خصومت ایالات متحده نسبت به ایران می‌دانند و اگر به دادگاهها اجازه داده شود که چنین حکمهایی صادر کنند، اثرات زیانباری بر روابط آمریکا و ایران خواهد گذاشت.

6- بایندر گفت او یقین دارد که وزارت امور خارجه می‌تواند مشکلاتی را که این پرونده در روابط بین دو کشور ایجاد می‌کند، بدون اینکه در روندهای قضائی مداخله کرده باشد مورد توجه دادگاههای ایالات متحده قرار دهد. بایندر گفت که او نگران است از اینکه «قاضیها» ممکن است درباره ایران پیشداوری داشته باشند و در صورتی که از سوی حکومت ایالات متحده اقدامی نشود، دادگاهها ممکن است پرونده را همچنان کش دهند.

اظهارنظر: ما منشأ این نوع دیدگاه را نمی‌دانیم ولی معتقدیم که بخشی از نظر سرسخت بایندر مربوط به سبک خودش در مذاکرات است.

7- مشاور سیاسی در مکالمه‌ای در تاریخ 12 سپتامبر با بایندر طبق دستور شماره 236557 وزارت امور خارجه اقدام کرد و یک یادداشت نزد آقای بایندر گذاشت. ما معتقدیم که این خود یک پاسخ متناسب به بایندر درباره مسئله شرکت سیستمهای اطلاعاتی الکترونیک است. مشاور اقتصادی ارتباط ویژه‌ای در مکالمات خود با بایندر متذکر نشد ولی با توجه به نبودن دستوراتی بر خلاف آن از جانب وزارت امور خارجه تا تاریخ 14 سپتامبر نقشه‌هایی برای توضیح این نکته به بایندر که یادداشت 12 سپتامبر تنها پاسخ به یادداشت او است که ما در موقعیتی قرار گرفته‌ایم که فعلاً به او بدهیم. او تکرار خواهد کرد که مراحل تجدید نظر هم اکنون در جریان است و سیاست وزارت امور خارجه این است که گزارشی درباره شخص حقوقی که طرف محاکمه نیست ولی اجازه دارد از جانب دادگاه در این محاکمه نسبت به بعضی مسائل قانون که مربوط به پرونده مورد بحث است اظهار نظر کند، در چنین مرحله‌ای از محاکمه تهیه کند. وزارت امور خارجه تحولات این مطلب را به دقت خبرگیری خواهد کرد و اگر اوضاع ایجاب کند تهیه یک چنان گزارشی را در نظر خواهد گرفت.

سفر یزدی، وزیر امور خارجه ایران به مجمع عمومی ملل متحد

سند شماره (62) تاریخ: 18 سپتامبر 79 - 27 شهریور 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: سفر یزدی، وزیر امور خارجه ایران به مجمع عمومی ملل متحد 1- در جریان ملاقات با کاردار در تاریخ 18 سپتامبر یزدی وزیر امور خارجه به ما اطلاع داد که شمیرانی، نماینده ایران در سازمان ملل متحد سرگرم ترتیب دادن برنامه سفر اوست و اینکه وزارت امور خارجه آمریکا باید با شمیرانی درباره برنامه‌های مسافرتی یزدی به مجمع عمومی ملل متحد و تنظیم برنامه ملاقات با ونس، وزیر امور خارجه آمریکا تماس بگیرد.

اظهارنظر: این دومین بار ظرف چند هفته اخیر است که یزدی از دادن اطلاع درباره سفر خود به سفارت یا دیگران در اینجا خودداری کرده‌است. همین موضوع درباره نقشه‌هایی برای دیدار از هاوانا اتفاق افتاد. ما نمی‌دانیم ولی مظنون هستیم از اینکه ملاحظات امنیتی درباره این احتیاط وجود داشته باشد.

2- در جریان مکالمه،یزدی علاقه خود را به بحث درباره مسئله تحویل سازوبرگ نظامی، هنگامی که او در نیویورک بود، ابراز داشت و گفت او از آگاه کاردار ایران در آمریکا چنین دریافت کرده‌است که وزیر دفاع (آمریکا) مایل است با او ملاقات کند. یزدی گفت او در نظر دارد برای این ملاقات یک دستیار نظامی همراه ببرد. کاردار گفت چنان که او درک کرده‌است پرشت در مکالمه با آگاه امکان آوردن یک نفر از وزارت دفاع به نیویورک برای دادن گزارش به یزدی مطرح است. کاردار تصور می‌کند که این دستیار ممکن است میورای، معاون وزارت دفاع برای امور بین‌المللی باشد. ما خبری درباره اینکه خود وزیر دفاع در نیویورک خواهد بود دریافت نکرده‌ایم.

لینگن

یادداشت وزارت خارجه در مورد سیستمهای اطلاعاتی الکترونیک

سند شماره (63) تاریخ: 18 سپتامبر 1979 - 27 شهریور 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: یادداشت وزارت خارجه در مورد سیستمهای اطلاعاتی الکترونیک (شرکت) 1- تمام متن خیلی محرمانه الف: مطالب زیر ترجمه سفارت از یادداشت 28 اوت 1979 دریافت شده از وزارت امور خارجه ایران است که درباره موضوع (شرکت) سیستمهای اطلاعاتی الکترونیک می‌باشد. ترجمه سفارت به وسیله داریوش بایندر از قسمت آمریکا (وزارت خارجه) که یادداشت را نوشته است، تصحیح شد.

«وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با عرض درود و تهنیت به سفارت آمریکا مفتخر است که مطالب زیرین را از جانب دولت موقت جمهوری اسلامی ایران راجع به مسدود سازی 16 میلیون دلار سپرده متعلق به نیروهای دریایی و هوایی در ارتباط با شکایت سیستمهای اطلاعاتی الکترونیک (شرکت) از سازمان تأمین اجتماعی ایران و در تعاقب مذاکراتی که در این رابطه بین مقامات وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران و سفارت آمریکا در 14 و 16 اوت امسال برگزار شد، اظهار می‌دارد:

همان‌طور که سفارتخانه شما آگاه است دادگاههای منطقه‌ای دالاس و نیویورک برخلاف مقررات قراردادی، رأی داده‌اند که شکایتی که از طرف سیستمهای اطلاعاتی الکترونیک بر علیه سازمان تأمین اجتماعی ایران مطرح شده در حوزه قضائی آنان قرار می‌گیرد و دادگاه نیویورک متعاقبا دستور مسدودسازی 16 میلیون دلار وجوه متعلق به نیروهای دریایی و هوایی جمهوری اسلامی ایران را صادر نمود که برای تأدیه بدهیهای بازپرداخت نشده این نیروها اختصاص داده شده بود.

کاملاً جدا از جنبه‌های حقوقی مسئله و ادعاهای هر یک از دو طرف بر علیه دیگری دولت موقت جمهوری اسلامی ایران لازم دید تا توجه سفارت را به اثرات مهم سیاسی صدور حکم به وسیله دادگاههای آمریکایی که فی‌الواقع دادگاههای ایرانی را بی‌اعتبار می‌سازد (علیرغم مواد و مقررات قرارداد) و مسدودسازی وجوه متعلق به دولت ایران جلب نماید و نکات زیرین را در این رابطه خاطرنشان سازد:

1- مسدودسازی وجوه متعلق به نیروهای هوایی و دریایی ایران نه فقط بر علیه عرف و حقوق شناخته‌شده بین‌المللی است، بلکه آشکارا خود قوانین ایالات متحده مثل مقررات قانون مصونیت دولتهای بیگانه مصوب 1976 را نقض می‌کند.

2- حکم دادگاههای نیویورک و دالاس بر این اساس که بی‌نظمی قضائی در ایران حاکم است و امنیت حقوقی از بین رفته است، براساس پیشداوری غلط سیاسی قضات درگیر در مسئله می‌باشد.

3- مسدود سازی غیر قانونی دارائیهای دولت ایران خطرناکترین سابقه را در روابط بین‌المللی به جای می‌گذارد و پایه‌های اعتماد و اطمینان دولت موقت جمهوری اسلامی ایران و اساسا دولتهای دیگر را در سیستم قضایی ایالات متحده آمریکا متزلزل می‌سازد و زیان عمده‌ای در روابط تجارتی که آگاهی و اعتماد در جریانات بحثهای مربوطه و در جایی که ممکن است مطرح شوند مهم می‌باشد به وجود می‌آورد.

با در نظر گرفتن این حقیقت که حکم عجیب و مستبدانه قضات درگیر در شکایت مورد بحث وضعیتی به وجود آورده است که نمی‌تواند اثری منفی در روابط بین دو دولت داشته باشد، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران از سفارت آمریکا تقاضا دارد که اقدام قاطع و عاجل از طرف دولت ایالات متحده در معطوف نمودن توجه مقامات قضایی کشور شما به عواقب صدور چنان حکمهایی به عمل آید و اقدامات جهت فسخ هر چه سریعتر این احکام بدلایلی که در بالا اقامه شد انجام پذیرد.

ملاقات کاردار با وزیر خارجه

سند شماره (64) تاریخ: 20 سپتامبر 1979 - 29 شهریور 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: ملاقات کاردار با وزیر خارجه 1- تمام متن خیلی محرمانه 2- خلاصه: کاردار روز شنبه 18 اوت برای حدود یک ساعت با یزدی وزیر امور خارجه ملاقات کرد

تا گزارش سفرش به ایالات متحده را بدهد و برداشت یزدی از اجلاس هاوانا را جویا شود. ملاقات در فضای دوستانه‌ای برگزار شد، ولی یزدی در مورد بیشتر موضوعاتی که مطرح شد از قبیل موضوع شری، شیبانی و منطقه گلف بی‌تفاوت بود. وقتی موضوع آزادی مطبوعات مطرح شد یزدی مثل همیشه عنوان کرد که مطبوعات غربی در مورد ایران بدون احساس مسئولیت هستند.

3- ملاقات با یزدی با بحثی کامل در مورد مشکلات بخش کنسولی چه تعداد ویزا ما اکنون قادر هستیم صادر کنیم، چه درصدی دانشجو هستند و چگونه می‌توانیم اطمینان دهیم کار دانشجویان بسرعت انجام پذیرد، شروع شد. کاردار از کمکی که ما از پلیس تهران گرفته‌ایم اظهار قدردانی کرد و اشاره کرد که هر چند ما هنوز مشکلاتی در کنترل صفوف ویزا داریم ولی کنترل پلیس بتدریج بهتر می‌شود. کاردار اظهار داشت که درصد امتناع ما از دادن ویزا به 40 درصد می‌رسد ولی ما حدودا روزانه با حدود 400 متقاضی مصاحبه می‌کنیم، از جمله 35 تا 100 مورد بیمار اضطراری که بر یک اساس ویژه دیده می‌شوند.

به نظر می‌رسد که توجه یزدی به این مسئله جلب شد و از اینکه کنسولگری فعال شده خوشحال شد.

4- پس از بحث کوتاهی در مورد اجلاس غیرمتعهدها و مجمع عمومی سازمان ملل و افغانستان، (گزارش جداگانه) کاردار در مورد مسافرت اخیرش به واشنگتن توضیحاتی داد. در تلاش برای آگاه ساختن یزدی از نظرات واشنگتن در مورد ایران و موضوعاتی که مورد توجه خاص دولت ایالات متحده و آمریکاییها به طور کلی می‌باشند، توضیحات خیلی بی‌پرده و صریح داده شد.

5 - کاردار برای آغاز کردن صحبت گفت که وی در خلال گفتگوهایش با مقامات دولت ایالات متحده و اعضای کنگره تلاش نموده تا ایران را در یک دیدگاه خاص قرار دهد: ایران کشوری نیست که به خاطر حکومت ملاهای عقب‌مانده به دیوانگی کشانیده شود، بلکه کشوری است که در مسیر یک انقلاب اساسی قرار گرفته که هنوز به نتیجه نرسیده‌است. برای مثال ایران هنوز نوشتن قانون اساسی جدید را تمام نکرده‌است. کاردار گفت وی خاطرنشان ساخته بود که ایالات متحده منافع قابل توجهی در برقراری روابط خوب با ایران دارد و وی فکر می‌کند دولت موقت ایران نیز در این منافع سهیم می‌باشد. کاردار اشاره کرد که نظرات ارائه شده به وسیله او به خوبی پذیرفته شد و علاقه عجیبی نسبت به ایران از طرف مقامات ارشد ایالات متحده و کنگره وجود داشت.

6- در هر صورت کاردار به صراحت به یزدی خاطرنشان کرد که وجهه ایران در واشنگتن ضعیف و اعتبارش مورد تردید است. وضعیت کردستان اثر قابل ملاحظه‌ای بر روی افکار عمومی داشته است و خیلیها سؤال می‌کنند در زمانی که اعدامها (از جمله تعداد زیادی در کردستان) به صورتی ادامه دارد که به نظر آمریکاییها بدون محاکمه و بدون طی مراحل قانونی می‌رسد و با اعدامهایی که در سیاهی شب انجام می‌گیرد چگونه دولت ایالات متحده می‌تواند یک رابطه تسلیحاتی با ایران داشته باشد. اگر در زمانی که عکسهای اعدامهای کردستان در مطبوعات چاپ شد کنگره تعطیل نبود امکان داشت قطعنامه‌ای از طرف کنگره در رابطه با اقدامات ایران صادر شود.

7- کاردار علاوه بر این اظهار داشت با کارهای آمریکا در ایران برخورد خوبی نشده‌است. برای مثال به شری اجازه داده نشد، که ایران را ترک کند و شیبانی هنوز در زندان است. کاردار گفت ما فکر می‌کنیم به زودی مقاله‌ای در مورد شری در مطبوعات آمریکا چاپ شود که شاید سفارت را به خاطر اینکه از طرف او به اندازه کافی فعال نبوده است، متهم نماید. حبس مستمر او در ایران خارج از قوه ادراک می‌باشد؛

کاردار درخواست نمود که یزدی با دفتر دادستان کل تماس حاصل نماید و متذکر شود که گزارش خود دفتر دادستان کل توصیه کرده‌است که شری آزاد شود. یزدی در این مورد بی‌تفاوت بود. (چون. شری به هنگام این گفتگو در حال آزاد شدن بوده ما تردید داریم که وزارت خارجه هیچ‌گونه نقشی در آزادی او داشته است).

8 - کاردار همچنین متذکر شد که دولت موقت ایران همچنان از دستیابی ایالات متحده به مقر سابق نظامی ما و وسائل ما در ایران، از جمله اموال زیاد و سوابق پرسنلی جلوگیری به عمل می‌آورد.

9- کاردار سپس جلوگیری از کار مطبوعات و اخراج گزارشگران خارجی را متذکر شد. او اظهار داشت که ما از اقدامات دولت موقت ایران بر علیه مطبوعات آمریکایی بسیار متأسفیم. او از خیلی افراد در واشنگتن، از جمله کنگره در مورد این موضوع مطالبی شنیده بود. در مجموع شناختی از منافع ایالات متحده در ایران و تمایلی به همکاری با دولت موقت ایران وجود داشت. دولت ایالات متحده مایل است تا رابطه به پیش برود ولی چنانچه قرار است این رابطه پیشرفتی داشته باشد بایستی تلاشی دوجانبه وجود داشته باشد. کاردار سپس از یزدی سؤال کرد که آیا وی مایل به ارائه نظر خود در مورد هر یک از این نکات می‌باشد.

10- یزدی اظهار داشت که مطبوعات مطمئنا هیچ‌گونه نظر مساعدی در مورد ایران که کاردار ممکن است ابراز داشته باشد در زمانی که وی در ایالات متحده بوده است، عنوان نکرده‌اند. یزدی سپس بحثی را شروع کرد که چگونه مطبوعات خارجی اخبار ایران را تحریف نموده و با انقلاب ایران خیلی غیر منصفانه برخورد می‌نمایند. یزدی گفت که دولت موقت ایران از نزدیک مراقب بوده‌است و مطبوعات ایالات متحده هرگز اخبار خوب راجع به ایران منتشر نمی‌نمایند. کاردار پاسخ داد که ایران چنانچه به اخراج خبرنگاران خارجی ادامه بدهد بعید به نظر می‌رسد گزارش خوبی دریافت کند. او دوباره متذکر شد که ایران نمی‌تواند تمام مسئولیتها را به خاطر مطبوعات بدش دور بریزد. ایران به خاطر خیلی از چیزهایی که گزارش شده مثل تعداد زیاد اعدامهای بدون محاکمه مسئولیت دارد. حتی بعضی از حامیان انقلاب ایران در ایالات متحده سؤال می‌کردند که آیا این اعمال انجام شده به وسیله دولت موقت ایران با روح انقلاب ایران سازگار هستند. کاردار به مشکلات امنیتی محوطه سفارت، به برخورد بد با بازرگانان و به اقداماتی که به نظر آمد برای اخراج تمام روزنامه‌نگاران آمریکایی از ایران طرح‌ریزی شده‌اند اشاره کرد. این موضوع به سادگی جامعه را وادار کرد که فکر کند ایران چیزی دارد که می‌خواهد پنهان کند. یزدی این موضوع را بشدت تکذیب کرد و اظهار داشت که وی کاملاً آماده خواهد بود تا تمام تا تمام سؤالات مطبوعات را در زمانی که به واشنگتن می‌رسد پاسخ دهد.

11- کاردار متذکر شد که وی فکر می‌کند بعضی از مطبوعات ایالات متحده کار گزارشی خوبی انجام داده‌اند. مثلاً کار تایم در مورد خمینی عالی بوده است. (یزدی تصدیق کرد). کاردار اظهار داشت که گفته‌هایی که به طور مستمر از رادیو و تلویزیون ملی ایران پخش می‌شوند و ایالات متحده را غیراز مسائل دیگر متهم به همکاری با ساواک، سیا و صهیونیستها در طرحهایی برای از بین بردن انقلاب می‌نمایند هم ناصحیح بوده‌اند و هم به روابط ما کمک نمی‌نمایند. او به یزدی خاطرنشان کرد که دولت موقت ایران می‌تواند این نوع تبلیغات ضد آمریکایی را در رادیو و تلویزیون ملی ایران کنترل نماید. یزدی هیچ پاسخی نداد.

12- در عوض یزدی سؤال کرد که آیا دولت ایالات متحده به هیچ صورتی در نشر زیراکسهایی از یک ورقه که «طرح برنارد لوئیس» نامیده می‌شود و نشان‌دهنده طرحی است که کشور را به مناطق کوچک بر اساس گروههای قومی تقسیم می‌نماید شرکت داشته است. به نظر می‌رسد که یزدی این ورقه را تقریبا جدی گرفته است. کاردار به او گفت که این ارزش وقت وزرا را ندارد چون که مزخرف و پوچ است و به سود هیچ‌کدام از کشورهای ایران و ایالات متحده نیست، ولی قول داد که این موضوع را با واشنگتن در میان بگذارد.

13- ملاقات با تقاضای مجدد کاردار برای هر گونه کمکی که وی در مورد شری و شیبانی و منطقه گلف می‌تواند انجام دهد خاتمه پذیرفت. او همچنین از یزدی در مورد موضوع بهائی(ها) جویا شد.

(گزارش جداگانه).

14- اقدام مورد درخواست: از هر گونه اطلاعاتی که وزارتخانه ممکن است در مورد «برنارد لوئیس» ارائه کند تشکر می‌کنیم.

مقاصد شوروی در افغانستان

سند شماره (65) تاریخ: 24 سپتامبر 1979 - 2 مهر 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی. - فوری موضوع: مقاصد شوروی در افغانستان 1- (تمام متن خیلی محرمانه) 2- وزیر امور خارجه، یزدی، تهران را به قصد شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل ترک کرد. پیشنهاد می‌شود که وزارت امور خارجه مسئله دخالت احتمالی شوروی در افغانستان را با وی در نیویورک در میان بگذارد.

3- سفارت قصد دارد که این مسئله را با رئیس اداره پنجم وزارت امور خارجه ایران در تاریخ 24 سپتامبر در میان بگذارد. ولی ما معتقدیم که فقط یزدی قدرت دارد که تصمیم مؤثری بگیرد.

4- به دفتر وابسته دفاعی و مستشاری نظامی نیز هشدار داده شده است که به محض امکان تماس با مقامات سطح بالای ایران که احتمالاً ظرف چند روز آینده خواهد بود، مراتب را سریعا گزارش دهند.

لینگن

ملاقات وزیر با یزدی: حضور آمریکا در خلیج فارس

سند شماره (66) تاریخ: 24 سپتامبر 79 - 2 مهر 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی - فوری موضوع: ملاقات وزیر با یزدی: خلیج، حضور آمریکا در خلیج فارس 1- (تمام متن خیلی محرمانه) 2- پیشنهاد می‌کنم که وزیر امور خارجه، ونس، در گفتگویی که قرار است در سوم اکتبر با یزدی داشته باشد درباره مسئله دسترسی ما به تعاونی سفارت، خلیج، و دیگر املاک نظامی از قبیل پارک موتوری سلطنت آباد و تسهیلات پایگاه مخابراتی ارتش نیز صحبت به میان آورد.

3- پس از درگذشت آیت‌اللّه طالقانی، کمیته طالقانی، که قبلاً کنترل تعاونی سفارت را به دست گرفته بود قرار است این تعاونی و دیگر املاک نظامی (آمریکایی و ایرانی) را به دفتر نخست‌وزیری یا ارتش بسپارد. هنوز نمی‌دانیم که کنترل خلیج در دست چه کسی است ولی امیدواریم که تعاونی سفارت و خلیج در اختیار دفتر نخست‌وزیری قرار گیرد. اگر این طور بشود یزدی خواهد توانست در کنترل تعاونی و خلیج نظارت نماید. با وجود اینکه یزدی در گذشته به ما در این باره پاسخی نداده‌است، ولی بد نیست یک بار دیگر آن را امتحان کنیم.

4- بنا به گزارشهای یزدی در 23 اوت به هنگام عزیمت، به مطبوعات گفته بود که «علاوه بر گفتگو پیرامون روابط بین دو کشور با ونس، سعی خواهیم کرد درباره نقشه آمریکا مبنی بر وارد کردن نیروهای نظامی به خلیج فارس به منظور حفظ ثبات منطقه نیز بحث و تبادل نظر بنماییم. وی گفته است که هیچ یک از حرکتهای اینچنینی آمریکا در منطقه نخواهد توانست در بحران منطقه کاهشی ایجاد نماید.» 5 - اظهار نظر: مطبوعات تهران با شور و هیجان زیاد درباره بیانات مقامات دولت آمریکا مبنی بر تشکیل نیروهای واکنش سریع مطلب منتشر می‌کنند. در اینجا چنین نتیجه‌گیری می‌شود که دولت آمریکا درصدد آن است که نیروی دریایی رزمی خود را در خلیج افزایش دهد و یا تا به حال افزایش داده‌است و دیگر اینکه ما در نظر داریم به افغانستان نیرو بفرستیم، و دیگر اینکه آمریکا در نظر دارد علیه حوزه‌های نفتی خاورمیانه اقداماتی انجام دهد. آخرین متن این نتیجه‌گیریها مقاله‌ای است که در 24 اوت در کیهان به چاپ رسیده و به نقل از مدرسی نماینده خمینی در امارات متحده عربی نوشته است که بین پنج تا شش هزار نظامی آمریکا در پایگاه جفیر بحرین مستقر گردیده‌است. بد نیست که وزیر با یزدی در مورد مقاصد نیروهای ما در اقیانوس هند و خلیج فارس صحبت کند تا او به طور کامل مقاصد ما در منطقه را درک نماید. کاردار از فرصت استفاده کرده در ملاقات وزیر ارشاد ملی، میناچی، گفت که گزارش مطبوعات درباره حضور نظامیان آمریکا در بحرین کاملاً بی‌پایه و اساس بوده، کمکی به بهبود روابط بین ایران و آمریکا نمی‌کند.لینگن

ارتباط دیپلماسی عمومی بین ایالات متحده و ایران

سند شماره (67) تاریخ: 26 سپتامبر 1979 - 4 مهر 58خیلی محرمانه از:آژانس بین‌المللی ارتباطات - آر. تی. کورانبرای: وزارت خارجه - آقای هارولد اچ. ساندرز موضوع: ارتباط دیپلماسی عمومی بین ایالات متحده و ایران (اکتبر 1979 - فوریه 1980) براساس گفتگوهای انجام شده در محل دفتر شما در 7 سپتامبر، آژانس بین‌المللی ارتباطات توافق دارد که برخی تحقیقات محتاطانه در زمینه فرصتهای اضافی برای ارتباط بین ایالات متحده و ایران در محدوده دیپلماسی عمومی در 4 یا 5 ماه آینده در برنامه قرار گیرد.

ما تلاش خواهیم کرد تا به عنوان یک اقدام راهگشا حلقه‌های ارتباطی نهادی یعنی مفهومی از ارتباط که در 7 سپتامبر مورد تأیید قرار گرفت را تقویت نماییم. این حلقه‌های ارتباطی بر روی جریان روابط دو طرفه تأکید خواهد کرد. در این فرصت بایستی تشخیص داده شود که توسعه آنها بستگی به ایجاد یک جو اعتماد و احترام دارد.در مراحل اولیه روابط شخصی توسعه یافته دوستانه و با تفاهم شخص با شخص مهم می‌باشند. از طریق این ارتباطات شخصی حلقه‌های ارتباطی نهادی دقیقا معین می‌تواند به وجود آید که به

نوبه خودش می‌تواند روابط دوجانبه بیشتری به بار آورد. زمینه‌های احتمالی برای آغاز یا تجدید بنای تماس شامل ایران‌شناسی، روابط انسانی، علوم طبیعی تدریس انگلیسی و تربیت بدنی می‌باشند.

برنامه‌های دیدار ایرانیان از ایالات متحده هنوز ادامه دارد، ولیکن به سبکی سطح پائین و نسبتا کم است و فعلاً محدود به کار کمیسیون فولبرایت می‌باشد. ایالات متحده بایستی حمایت مالی خودش را از این عملیات به عنوان یک رابطه نهادی (دانشگاهی) اصلی و خوب بنیان نهاده شده بین مدرسین خصوصی و عمومی و نهادها در هر دو کشور حفظ نماید. بصورتی مشابه فعالیتهای برنامه‌ریزی شده، دید روشن انستیتوی آمریکایی مطالعات ایران بایستی پرورش داده شود. ما در محدوده این روش کلی و در پاسخ به توصیه‌های کاردار و مأمور امور عمومی (PUBLIC AFFAIRS)و در صورتی که مقامات ایرانی روشن سازند که علاقه ما به روابط افزایش یافته دوجانبه است، مبانی زیر را برای برخی ابتکارات مهار زده شده که ممکن است مورد توجه قرار گیرند خواهیم آزمود:

1- دیدار متخصصین و شخصیت‌های اجتماعی دقیقا انتخاب شده از ایران را پیشنهاد کنید. هر وقتیکه امکان پذیر بود دیدارها به صورت خصوصی ترتیب داده خواهد شد. اشخاص بایستی نسبت به ایران امروز اعتبار و بستگی داشته باشند.

2- دعوت از متخصصین اسلامی ایرانی و احتمالاً شخصیتهای مذهبی ایران به جشنهای سالگرد هجرت در ایالات متحده را بالا ببرید. برنامه‌های دیدار بایستی شامل نمایندگان مشابهی از دیگر جوامع اسلامی نیز باشد تا بر ماهیت چند ملیتی بودن مراسم تأکید داشته باشد. هدایت و سرپرستی برنامه‌ها که یک نقش اساسی بازی می‌کند بایستی به طور خصوصی با کمیته سالگرد هجرت ترتیب داده شود.

3- با مؤسسات خصوصی از قبیل بنیاد جانسون یا سمینارهای دانشگاهی از جمله مرکز شرق - غرب وارد مذاکره شوید تا گروههای از متخصصین ایرانی را به ایالات متحده بیاورند که موضوعات غیر جدلی را مورد بحث قرار دهند. جلسات ترجیحا بایستی چند ملیتی باشند. زمینه‌های احتمالی ادبیات، نویسندگی خلاق یا بصورت اصولی‌تر توسعه کتابخانه و علوم کتابخانه‌ای می‌باشد.

4- با چند مشاور و راهنمای دانشجویان خارجی که دقیقا انتخاب شده‌اند و از دانشگاههایی هستند که در اداره دانشجویان اسلامی و ایرانی خبره و ماهر می‌باشند همکاری کنید تا:

الف: در این دوره تغییرات در ایران نیازهای پدید آمده و گرایشات دانشجویان ایرانی را ارزیابی نمایید.

ب: در پی برنامه‌هایی برای یک کنفرانس دانشجویی احتمالی یا دیگر انواع بحث و گفتگو در ایالات متحده و در زمانی مساعد در آینده باشید.

5 - در جستجوی مؤسسات آموزشی آمریکایی باشید که در ارتباطات یا حمایت از دیگر عملیات مبادله آموزشی در کشورهای جهان سوم از قبیل فعالیتهای دانشگاه نبراسکا (اوهاما) در پاکستان شرکت می‌جویند و نیز در پی امکانات دعوت از دانشجویان یا دانشگاهیان ایرانی برای شرکت جستن در چنان سمینارهایی یا پروژه‌هایی باشید که اندیشه روشنفکری و تماس مداوم را پرورش می‌دهند.

6- افزایش تدریس انگلیسی فعلی آژانس بین‌المللی ارتباطات، انجمن ایران و آمریکا و مؤسسات فرهنگی را به این شرط که ادعاهای اداری برای خسارتهای قبلی و مصادرات توسط مقامات ایرانی قبول شود مورد بررسی قرار دهید.

7- نسبت به موقعیتها برای دعوت از ایرانیان به شرکت جستن در برنامه‌های مبادله بین مناطق خصوصا برنامه‌های رسانه‌های گروهی هوشیار باشید.

تذکر: رادیو صدای آمریکا درنظر دارد زمان پخش برنامه‌های فارسی خود برای ایران را در اول سال جدید یکساعت افزایش دهد. این رادیو یک برنامه نیم ساعته در صبحها اضافه خواهد نمود که خبر و مطالب خبری پخش خواهد کرد و نیم ساعت به اول برنامه نیمساعته عصرهایش اضافه خواهد نمود.

برنامه افزایش یافته عصر موقعیتی بهتر برای پوشش عمیقتر و موضوعات فرهنگی میسر خواهد نمود.

مسائل مورد نظر شامل: وقایع ایران خارج از گردونه سیاسی،یک سری مطالب در مورد مطالعات و مراکز اسلامی ایرانی در ایالات متحده، و مصاحبه‌ها با محققین آمریکایی و ایران شناسان و چهره‌های اجتماعی مناسب که نماینده طیف وسیعی از نظرات سیاسی و سیاست خارجی هستند، می‌باشد.

یادداشت مکالمه بین ونس و سونودا

سند شماره (68) تاریخ: 27 سپتامبر 1979 - 5 مهر 1358سری از: هیئت نمایندگی آمریکا در سازمان ملل متحدبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی موضوع: یادداشت مکالمه بین ونس و سونودا (وزیر امور خارجه ژاپن در مجمع عمومی ملل متحد 1- (تمامی متن سری است) 2- شرح زیر قسمتی از مذاکرات دوجانبه سونودا و ونس، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در تاریخ 26 سپتامبر درباره ایران است. سونودا آن گاه مکالمه‌ای را نقل کرد که وی دو روز قبل با وزیر امور خارجه ایران داشته است. سونودا گفت که روابط بین ژاپن و ایران بسیار خوب است و او به وزیر امور خارجه ایران گفت که ژاپن حاضر است در کوششهای ملت سازی ایران شرکت کند. در عین حال او به وزیر امور خارجه ایران گفت که ایران نیاز به همکاری با آمریکا و سایرین را دارد و پیشنهاد کرد که آنها با ایالات متحده مذاکره کنند. وزیر امور خارجه ایران پاسخ داد که ایران قصد ندارد همکاری با غرب را کنار بگذارد و اینکه در موقع مناسب با ما مذاکره خواهد کرد.

وزیر امور خارجه آمریکا قدردانی خود را به سونودا بخاطر اظهاراتش به وزیر امور خارجه ایران بیان داشت و خاطرنشان ساخت که هفته آینده وی با وزیر امور خارجه ایران در نیویورک ملاقات خواهد کرد.

نیویورک سونودا گفت او از ملاقات با وزیر امور خارجه ایران تحت تأثیر قرار گرفته و احساس کرده‌است که او یک مرد جدی است. پایان متن.

ونس

مذاکرات دوجانبه با وزیر امور خارجه ایران

سند شماره (69) تاریخ: 1 اکتبر 1979 - 9 مهر 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: مذاکرات دوجانبه با وزیر امور خارجه ایران 1- تمام متن خیلی محرمانه

2- شما در زمانی با یزدی ملاقات می‌کنید که ممکن است نقطه عطف مهمی را در امور داخلی ایران ایجاد کند. در عین حالی که برای هر ناظری مهم است تا از قضاوتهای عجولانه در مورد این وضعیت اجتناب ورزد ولی دوری جستن از این نتیجه گیری سخت است که روحانیون در حالتی هستند تا بالقوه هرگونه و یا تمام مخالفین طرحهایشان برای ایجاد یک کشوری که اساسا وسیله روحانیون اداره شود را از سر راه بردارند و اسلام به عنوان ایدئولوژی و احتمالاً حزب جمهوری اسلامی فراهم آورنده دستگاه حزبی کنترل کننده باشند.

الف: شورش کردها به طریقی سرکوب شده‌است تا درس عبرتی باشد برای دیگر اقلیتها.

ب: جبهه دمکراتیک ملی و رهبریت آن مارک ضد انقلابی خورده‌اند و به دیگر عناصر مخالف بصورت مشابهی اخطار شده‌است.

ج: یک شورای کنترل شده وسیله روحانیت در حال انجام یک بررسی کامل بر روی قانون اساسی است که به نظر می‌رسد به کنترل اسلامی - شیعی بر دستگاه دولت رسمیت دهد.

د: علیرغم صحبت از عفو، اعدامها ادامه دارد؛ حتی در مورد جنایتکاران عادی. به نظر می‌رسد که قم مصمم است تا از هر گونه نمایش بخشش یا دلسوزی قضایی خودداری کند.

ه: رئیس سپاه پاسداران که به وسیله انقلاب به وجود آمده به تازگی پست وزارت دفاع را به دست گرفته است.

و: خلع نزیه از مدیریت عامل شرکت نفت یک نشانه عمومی قوی و مهم برای غیر روحانیون از تصمیم قم به اجتناب از هر گونه کاهش کنترل آن بر چیزهایی است که اهمیت دارند، از جمله بخش نفت.

ز: نوعی از واهمه و نگرانی در مورد یک توطئه منتسب به مطبوعات غربی بر علیه انقلاب ایران وجود دارد. (اکنون هیچ روزنامه‌نگار آمریکایی در اینجا اقامت ندارد).

ح: ایالات متحده همچنان به خاطر همکاری وسیعش با صهیونیسم بین‌المللی در از بین بردن امیدهای فلسطینیها،به وسیله خمینی مورد تقبیح قرار می‌گیرد، در حقیقت به نظر می‌آید خمینی خودش و انقلاب را به این صورت می‌بیند که در حال تبدیل شدن به یک نیروی واقعی متحد کننده در تمام منطقه برای مبارزه در جهت حقوق فلسطینیها می‌باشند.

3- مطالب بیشتری وجود دارد لیکن کافی است که بر این نکته تأکید کنیم که در حال حاضر روحانیون در اوج تفوق و برتری قرار دارند. به نظر می‌آید چیزی وجود نداشته باشد که از محکم کردن کنترل سیاسی آنان در ساخت رو به رشد قانون اساسی جلوگیری کند - - نه ارتش، نه بختیار از پاریس، نه فقدان بازدهی مورد نظر از انقلاب، و نه بازرگان و دیگر میانه‌روها در دولت موقت ایران. (در مطبوعات امروز از بازرگان در یک مصاحبه با اوریانا فالاچی نقل قول شد که گفته بود «... از نقطه نظر رسمی دولت کشور را اداره می‌کند ولی از لحاظ ایدئولوژیکی و انقلابی خمینی و شوراهایش کشور را کنترل می‌کنند حقیقتا راست است».

4- چیزی که می‌تواند این گرایش را متوقف سازد (ولی با گذشت زمان) درک وسیعتری، (از آنچه اکنون وجود دارد) از مشکلات اداره جامعه‌ای چند حزبی و یک اقتصاد نسبتا مدرنیزه مثل اقتصاد ایران با ادراکات مذهبی که به نظر می‌آید جای کمی برای شرکت عناصر غیر مذهبی این کشور باقی می‌گذارد، باشد.

5 - سؤال این است که آیا خمینی اصلاً از این کار استقبال می‌کند و به لحاظ آن نتایج رضایتبخش نیستند. حتی اگر او چنین کند، یک سؤال واقعی وجود دارد که آیا او می‌تواند بر یک جریان مهم که اکنون جاری است و ملازمینش در قم که از تمام جهات حتی از او سرسخت تر هستند غلبه کند.

6- پاسخ ساده این است که یک جریان تسلیم‌ناپذیر وجود دارد که نیروهای میانه‌رو را از دور خارج می‌کند و سرانجام بازرگان را با روشی که در مورد نزیه در شرکت ملی نفت اعمال شد از مقامش خلع می‌نماید.

7- من زیاد مطمئن نیستم. من از ماه قبل زمینه خیلی کمتری برای خوش‌بینی می‌یابم، ولی خمینی از نظر سیاسی ناپخته نیست و وی به همان ترتیبی که در جستجوی چیزی است که برایش اهمیت دارد ممکن است هنوز احتیاج به نوعی از همکاری با میانه‌روها را (که بازرگان به صورتی ضعیف ولی بازیگرانه همچنان نمایانگر آن است) برای اطمینان یافتن از ثبات سیاسی مداوم در نماید و این برتری اسلام در ساخت اجتماعی و سیاسی آینده ایران می‌باشد.

8 - شما می‌توانید از یزدی سؤال کنید که وی گرایشات آتی را در این منطقه چگونه می‌بینید. او یک معتقد با ایمان است. یک انقلابی که مثل هر کس دیگری در دولت موقت ایران به خمینی نزدیک است ولی می‌تواند احتیاج به متعادل ساختن ایده‌آلهایش را با واقعیتها درک کند. او خیلی برای من صحبت کرده است و من آماده هستم تا صحبتهایش را باور کنم. گفتگوی شما با او که اولین تماس سطح بالایی است که ما با رهبریت انقلابی داشته‌ایم برای مقاصد ما در اینجا اهمیتی حیاتی دارد. در تأیید این موضوع برای او، که ما واقعیتهای جدید ایران را قبول می‌نماییم و فی‌الواقع ما آرزو داریم ایران در توسعه نهادهای دولتیش موفق باشد، یزدی همچنین بایستی بداند که ما از سختگیری و عدم وجود جنبه انسانی در انقلاب که به نظر می‌آید توجه کمی به حقوق یا منافع عناصر میانه‌روتر در ایران امروز می‌نماید، ناراحت هستیم. خمینی اهمیت زیادی برای وجهه ایران در ایالات متحده قائل نیست ولی دیگرانی از قبیل یزدی هستند که این اهمیت را قائل هستند.

ملاقات ساندرز معاون وزارت امور خارجه با یزدی وزیر امور خارجه

سند شماره (70) تاریخ: 14 اکتبر 1979 - 12 مهر 58سری از: هیئت نمایندگی آمریکا در نیویورکبه: وزیر امور خارجه، واشنگتن - فوری رونوشت به: سفارت آمریکا در تهران - فوری گزارشگر:ساندرز - معاون وزیر امور خارجه آمریکا موضوع: ملاقات ساندرز معاون وزارت امور خارجه با یزدی وزیر امور خارجه (ایران) 1- (تمامی متن سری است) 2- در ملاقاتی در عصر روز سوم اکتبر و به دنبال ملاقات وزیر با یزدی، ساندرز معاون وزارت خارجه با او و همراهان او مدت دو ساعت درباره وضع روابط آمریکا و ایران بحث کرد. وقت زیادی در مرور گناهان ما در گذشته و ناتوانی حقیقی ما در درک ماهیت انقلاب اسلامی سپری شد. ساندرز کوشید تا به یزدی چشم‌انداز یک سلسله مناسبات جدید آمریکا و ایران براساس واقعیات کنونی و آینده‌ای که ما می‌توانیم در آن همکاری داشته باشیم را نشان دهد، ولی موفق نشد.

3- یزدی مطلب را روشن کرد و گفت که او احساس می‌کند که جهان‌بینی آمریکا که منجر به پشتیبانی آمریکا از شاه شده‌است، کار ما را برای پذیرفتن انقلاب اسلامی، به ویژه زیانهای مادی که از نظر از دست بازار مهم اسلحه متوجه ایالات متحده شده‌است،دشوار می‌کند.

4- او اصرار کرد که با ایران باید براساس برابری و احترام رفتار کرد و هر گونه برداشتی درباره حقوق بشر یا مسائل دیگری که این اندیشه را القا کند که ما (آمریکا - م) به ایران دیکته می‌کنیم، باید مهار شود، که او بار دیگر نسبت به اداره قراردادهای نظامی و بازرگانی حساسیت ویژه‌ای نشان داد و گفت که ممکن است توطئه‌ای علیه ایران در کار باشد. او درباره این مسائل زیاد در جریان کار نبود و در نتیجه دلائلی که می‌آورد بسیار ساده‌لوحانه بود. علیرغم تندی موضع یزدی، مذاکرات بسیار راحت و صریح و از نظر جهت‌گیری به شکل مثبتی جریان پیدا می‌کرد و شاید اگر یزدی نشانه‌ای از تغییر روش نشان نمی‌داد ممکن بود فرهنگ و آگاه از روش ایالات متحده قدردانی کرده و ما را صمیمی و با حسن نیت توصیف می‌کردند.

5 - ساندرز سه مسئله مربوط به رابطه دوجانبه را در پایان بحث کلی پیش کشید:

(الف): لزوم حل و فصل مسئله تأسیسات نظامی و دارایی آمریکا در ایران. یزدی به سرعت موافقت کرد که این موضوع باید بدون تأخیر انجام گیرد و هنگامی که ساندرز پیشنهاد کرد که یک کمیته مشترک ایران و آمریکا تشکیل شود، یزدی گفت که او معتقد است که یک چنین کمیته‌ای اخیرا تشکیل شده‌است و از جانب ایران وزارت امور خارجه و شورای انقلاب و دفتر دادستانی و چند واحد دیگر در آن عضویت دارند. ساندرز پیشنهاد کرد که این کمیته می‌تواند برای حل مسائل، مورد به مورد بررسی کند. اگر یک چنین کمیته‌ای هنوز برقرار نشده‌است سفارت باید مسئله را با وزارت امور خارجه دنبال کند تا موافقت یزدی بمورد اجرا گذاشته شود.

(ب): مسئله شیبانی. ساندرز تقاضای آزادی شیبانی را کرد. و خاطرنشان ساخت که این امر در جو کار اثر مثبت خواهد داشت. یزدی گفت که وی با دادستان کل در این مورد صحبت کرده‌است ولی دادستان کل به نظریات او اعتنایی نکرده است. ما قدردانی خود را از آنچه که یزدی در مورد مسئله شیبانی انجام داده بود ابراز داشته و اظهار امیدواری کردیم که او همچنان در مورد این مسئله کمک کند، تعهدی داده نشد.

(ج): بهائیان. ساندرز نگرانیهای بهائیان آمریکایی را توصیف کرده و از یزدی پرسید که آیا مطلبی دارید که ما به آمریکاییان بگوییم تا نگرانیهای آنها درباره بهائیان عادی در ایران برطرف شود. ما احساس کردیم که اوضاع برای سایر اقلیتها بهبود یافته و توانستیم به آمریکاییان اطمینان دهیم که یهودیان و دیگران مورد بدرفتاری قرار نمی‌گیرند. ما میل داریم همان کار را برای بهائیان انجام دهیم. یزدی احساسات ایرانیان را درباره بهائیان دوره‌وار مرور کرد.. او گفت بعضی از بهائیان در خدمت شاه بوده‌اند و به خاطر جنایات خود مجازات خواهند شد ولی بهائیان عادی تحت تعقیب قرار نخواهند گرفت بلکه طبق قوانین ایران از آنها حمایت خواهد شد.

ونس

ملاقات وزیر با یزدی وزیر امور خارجه

سند شماره (71) تاریخ: 4 اکتبر 1979 - 12 مهر 58سری از: هیئت نمایندگی ایالات متحده در نیویورکبه:وزارت خارجه - واشنگتن رونوشت به: سفارت آمریکا - تهران موضوع: ملاقات وزیر با یزدی وزیر امور خارجه 1- تمام متن سری است.

2- در 3 اکتبر وزیر برای یک ساعت با یزدی که به وسیله آگاه، کاردار، منصور فرهنگ و بایندر (یادداشت بردارنده) همراهی می‌شد ملاقات کرد. وزیر به وسیله مک هنری، نیوسام، ساندرز، سیک و پرشت (یادداشت بردارنده) همراهی می‌شد.

3- لحن یزدی علیرغم اظهار نظرهای گاه به گاه درباره تمایل ایران برای روابط دوستانه در طول گفتگو غیر دوستانه، عصبانی کننده و حاکی از عدم اعتماد بود. او با سؤال از وزیر در اینمورد که آیا ایالات متحده تغییرات در ایران را قبول کرده است یا خبر شروع به صحبت کرد. وزیر پاسخ داد که ما تلاش کرده‌ایم و کردیم که این موضوع را در پاره‌ای از بیانیه‌های رسمی روشن کنیم. ما برای رهبران ایران آرزوی موفقیت کرده‌ایم و فرمهای مشخصی از همکاری را آغاز نموده‌ایم.و ما آماده بوده‌ایم تا چنانچه ایران مایل بود از این هم جلوتر برویم.ما خواهان این بودیم که در مبارزه بر علیه عدم اعتمادی که وجود داشته و در فراموش کردن گذشته به ایران بپیوندیم. ما مایل بودیم تا در جهت یک رابطه جدید به جلو برویم.

4- یزدی گفت این نظرات در گذشته به وسیله کاردارهای ما برای او نقل شده بودند. او احساس می‌کرد که ما واقعا هنوز واقعیت ایران جدید را نفهمیده و قبول نکرده‌ایم. او به گفتگوی لینگن با وزیر کشور (ایران) به عنوان مداخله بیجا در امور داخلی ایران اشاره کرد و سؤال کرد چرا ایالات متحده دست به چنین کارهایی می‌زند. وزیر پاسخ داد که مایل بودیم نگرانیهای خودمان را ابراز نماییم. ما امیدوار بودیم که بتوانیم چیزی را که حس می‌کردیم به طور خصوصی بگوییم. ما از همین طریق نزدیک شدن از طرف ایرانیانی که نگرانیهایی راجع به ایالات متحده دارند استقبال می‌کنیم. هیچ‌کدام از طرفین نبایستی احساس کنند که مجبور است به مطبوعات مراجعه نماید. بحثهای آزاد و خصوصی جزئی از دوستی واقعی می‌باشند.

5 - یزدی با انتقاد از نظرات ایالات متحده در مورد قصد ایران برای حمایت از قطعنامه کنفرانس غیرمتعهدها در مورد صهیونیسم و نژادپرستی به صحبت ادامه داد. او سؤال کرد، چرا شما از اسرائیل دفاع می‌کنید؟ برخوردهای غیردوستانه مشابه دیگری نیز از جانب ایالات متحده وجود داشته‌است. در این موقع یزدی شروع به اقامه مشکلاتی نمود که وی با ایالات متحده داشته‌است.

6- اولین موضوع قراردادهای نظامی و طرز نگهداری تنخواه گردان بود. ایران MOU 3 فوریه را که برایش مشکلات عظیمی به وجود آورده بود نپذیرفت. ما نیاز به این داشتیم که گذشته را و قراردادهای نظامی را از بین ببریم. وزیر گفت ما آماده شدیم که اینکار را همین فردا در یک ملاقات با مقامات وزارت امور خارجه و DOD انجام دهیم.

7- یزدی سؤال کرد که سیاست ایالات متحده در مورد قراردادهای نظامی چه بوده‌است.او گفت که ایران از 1968 به این طرف هیچ صورتحسابی دریافت نکرده‌است و شکایت کرد که ناوشکنها بدون

مراجعه به ایران برای بحث بر سر قیمت قراردادشان فسخ شده‌است. ایران نمی‌داند چه مقداری متحمل مخارج شده‌است. یزدی سؤال کرد سیاست ایالات متحده در مورد آزاد کردن لوازم طبقه‌بندی شده چه هست.

8 - وزیر گفت سیاست ما اساسا فروش آنچه است که ایران نیاز دارد. اگر موارد خاصی وجود داشته باشد ما آنها را مورد بررسی قرار خواهیم داد. ممکن است مشکلاتی در مورد لوازم یدکی طبقه‌بندی شده وجود داشته باشد ولی ما مایل بودیم که هر کدام را بر یک اساس مورد به مورد تحت بررسی قرار دهیم.

وزیر گفت به ما اجازه دهید تا در هر مورد مشکل را مجزا و بررسی کنیم. بایندر مشکل نوارهای کامپیوتر برای برنامه هواپیماهای 14 - اف را مطرح کرد که هیچ‌کس در جلسه با آن آشنایی نداشت.

9- وزیر اظهار داشت که هر مورد فروش تجهیزات نظامی موضوع یک قرارداد دوجانبه است که آن را بدون اجازه قبلی ایالات متحده به کشورهای ثالث انتقال ندهند. یزدی به سرعت اشاره کرد که ایران آن قراردادها را پذیرفته است.

10- دومین موضوعی که به وسیله یزدی مطرح شد مشکلات قراردادهای تجارتی خصوصی و دادگاههای ایالات متحده بود.

11 - وزیر گفت زمانی که موضوعات در دادگاهها مطرح شوند بایستی بر طبق جریانات حقوقی در مورد آنها تصمیم گرفته شود. ما خوشوقت خواهیم شد که با ایرانیها مشاوره و تبادل نظر نماییم ولی حدود عملی در مورد کاری که می‌توانیم انجام دهیم وجود دارد. یزدی درخواست توجیه دادگاهها به وسیله دولت ایالات متحده را نمود و اشاره کرد که اگر دولت ایالات متحده در اقدامات مربوط دخالت ننماید ایران ممکن است سرمایه‌گذاریهایش را بدون امنیت بداند. بحث قابل توجهی در باب موارد معلق وجود داشت و یزدی با درخواست برای یک سیاست همه جانبه از طرف دولت ایالات متحده نسبت به برخورد با اختلاف بازرگانی به بحث خاتمه داد. نیوسام گفت که وی تلاش کرد تا برای شرکتهای آمریکایی سودمند باشد و چندین نمونه را ارائه داد. او اظهار داشت که ایرانیها خودشان در یک بیانیه رسمی اعلام کنند، چگونه می‌خواهند که شرکتهای آمریکایی اقدام کنند.

12- سومین موضوع وضعیت ایرانیانی بود که در ایران مرتکب جنایت شده و به ایالات متحده فرار کرده‌اند. یزدی مورد رزمی، یک افسر پلیس را که در لس‌آنجلس است اقامه کرد. ایالات متحده بایستی راهی برای فرستادن او به ایران جهت محاکمه پیدا نماید. یزدی سپس مورد دو ایرانی که با پول دزدیده شده به لس‌آنجلس فرار کرده‌اند را مطرح کرد. وزیر این قسمت از بحث را با گفتن این موضوع به پایان رساند که ما سیاستها و اقدامات خودمان را با دادستان کل مورد بررسی قرار می‌دهیم تا ببینم آیا می‌توانیم سودمند باشیم.

13 - یزدی در چهارمین موضوع به ملاقاتهایی که برخی آمریکاییها در مکزیکو با شاه داشته‌اند اشاره کرد. وزیر پاسخ داد که آمریکاییها آزاد هستند تا با شاه ملاقات کنند و دولت ایالات متحده نمی‌تواند در این مورد کاری انجام دهد.یزدی سیاست ما را در مورد شاه جویا شد. وزیر گفت.روشن است. ما به او گفته‌ایم در این زمان ما فکر نمی‌کنیم که وی به ایالات متحده بیاید. ما قادر نیستیم آنچه را که در آینده پیش می‌آید بگوئیم.

14- موضوع پنجم رسانه‌های آمریکا و برخورد بد آنها با ایران بود. وزیر گفت بهترین راه برای کنترل

رسانه‌ها این است که نیوسام را به ایران بفرستیم تا با صراحت با آنها صحبت کند و به آنها فرصت دهد تا بد و خوبی را که انقلاب به وجود آورده است ببینند. علیرغم آنکه آنان خارج از ایران نگاه داشته شدند به نوشتن ادامه می‌دهند و دیدگاهشان مسلما منفی خواهد بود. یزدی پرسید که آیا ما تلاش کرده‌ایم تا مطبوعات را توجیه نماییم. وزیر خطوط اصلی بیانیه‌هایی را که ما در مورد ایران صادر کرده‌ایم مطرح کرد و گفت روش ما این نیست که شرایط ایران را برای مطبوعات ایالات متحده تشریح نماییم. نیوسام اضافه کرد که یکی از مشکل‌ترین سؤالات عدل اسلامی است. این یک موضوع حساس است و تا زمانی که وجود دارد جنبه‌های مثبت انقلاب محو می‌شود. این گفته یزدی را به دفاع از محاکمات و اعدامهایی کشانید که 600 جان را گرفته‌است. او گفت اعدامهای بیشتری وجود خواهد داشت. او انقلاب را به عنوان یکی از پاکیزه‌ترین انقلابات دنیا معرفی کرد و به صورت تندی از مطبوعات و دولت ایالات متحده برای قصور آنها در انتقاد از ظلمهای زمان شاه انتقاد کرد.

15 - وزیر از یزدی پرسید سیاست ایران نسبت به ایالات متحده چیست. یزدی پاسخ داد سیاست ایران داشتن روابط دوستانه بر اساس احترام دوجانبه و مساوات می‌باشد. او گفت ما نمی‌توانیم یک رفتار قیم‌وار را تحمل کنیم. ما نمی‌توانیم برخوردهای گذشته را تحمل کنیم. قبول کردن انقلاب به وسیله شما بایستی به برخی اقدامات قابل لمس بدل شود. ما برای موضع خودمان مبارزه کرده‌ایم و قصد نداریم رفتارمان را عوض کنیم. او به اسنادی که همکاری ایالات متحده با ساواک و دیگر گروههای زمان شاه را نشان می‌دهند اشاراتی کرد. وزیر پاسخ داد تا جایی که روابط دوستانه براساس احترام دوجانبه و مساوات مورد نظر باشند ما توافق کامل داریم.

16- موضوع بعدی در لیست یزدی تقاضای صادرکنندگان آمریکایی برای پرداخت 100 درصد اعتبارات اسنادی بود. به نظر نمی‌رسید که وی در مورد این موضوع به خوبی توجیه شده باشد و زیاد بر روی آن تأکید نکرد، ولی اشاره کرد که چنانچه ایالات متحده سیاستی منفی اتخاذ نمود ایران به همان نوع پاسخ خواهد داد.

17- گفتگو سپس در دنبال سؤالات زیاد در زمینه لوازم نظامی کشانیده شد که وزیر اطمینان داد که ما آماده‌ایم تا این موضوعات را از هم جدا کنیم و موارد مشکل را با رضایت دوجانبه حل کنیم.

18- یزدی از وزیر راجع به سیاست ایالات متحده در مورد خلیج فارس سؤال کرد. وزیر گفت ما می‌خواهیم با کشورهای منطقه همکاری کنیم و روابط خوبی با آنها داشته باشیم، رابطه تجارتی را حفظ کنیم و آنها را به گونه و زمانی که مایل هستند یاری دهیم. ما استقلال و حق آنها برای طرح یک جریان سیاسی مطابق با اصولشان را به رسمیت می‌شناسیم. یزدی سؤال کرد آیا ایالات متحده مسئول ابتکار اخیر عمان برای تحریک اقدامات منطقه‌ای بوده‌است. وزیر در مورد ابتکار ناآشنا بود و گفت که ما مطمئنا عمانیها را تحریک نکرده‌ایم. هنگامی که ما در مورد برنامه‌هایشان بیشتر آگاهی پیدا کنیم اگر از آنها (برنامه‌ها) خوشمان بیاید ممکن است نظرات مساعدی ابراز نماییم.

19- یزدی راجع به نیروی واکنش سریع سؤال کرد. وزیر گفت این نیرو موضوع فکری بود که به دهه 1960 برمی‌گردد که براساس آن یک تصادف محتمل‌الوقوع نظامی به وظایفی از آن قبیل که ناتو دارد محدود نمی‌شود، بلکه این نیرو در دنیا و در هر جایی که لازم باشد برای دفاع از منافع ایالات متحده در دسترس خواهد بود. این نیرو مستقیما به خلیج فارس مربوط نمی‌شود. یزدی سؤال کرد آیا این نیرو

مستقیما به انقلاب ایران مرتبط می‌شود، وزیر گفت ابدا هیچ‌گونه ارتباطی وجود ندارد.

20- یزدی راجع به سیاست ایالات متحده در مورد کردها سؤال کرد. وزیر گفت این موضوع هیچ ربطی به ما ندارد. ما درگیر این جریان نبوده‌ایم و هیچ نقشی در اختلاف نداریم. یزدی راجع به مداخله اسرائیل سؤال کرد. وزیر گفت ما هیچ چیز راجع به درگیری اسرائیل در این موضوع نمی‌دانیم. این مشکل مردم ایران است که با آن درگیر شوند نه برای خارجیان. یزدی سؤال کرد که اگر اسرائیل درگیری داشته باشد نحوه برخورد ایالات متحده چه خواهد بود. وزیر گفت ما هیچ‌گونه اطلاعی نداریم که یک چنین موضوعی وجود داشته باشد، در هر حال زمانی که ما اقدامات اسرائیل را رد کردیم (مثلاً در لبنان) نظراتمان را مشخص نمودیم.

21- یزدی گفت که ایرانیها اطلاعاتی دارند مبتنی بر اینکه عراقیها در کردستان و خوزستان درگیر بوده‌اند. چند عراقی اعدام شده‌اند و دیگران در زندان هستند.روابط ایالات متحده با عراق چگونه بوده‌است؟ وزیر گفت روابط ما با عراق خیلی خوب نبوده است. ما به آنها گفته‌ایم که مایل هستیم روابطمان را بهبود بخشیم ولی عراقیها پاسخ نداده‌اند.

22- نیوسام گفت ایالات متحده قطعا هیچ‌گونه قصدی برای درگیر شدن در امور داخلی ایران ندارد.

اگر ایران چنان مدرکی دارد بایستی بدون هیچ‌گونه تردیدی ادعاها و مطالب را با ما در میان بگذارد تا بتوانیم موضوع را روشن کنیم. یزدی پرسید آیا امکان دارد آمریکاییها بدون اطلاع وزیر درگیر شده باشند.

وزیر گفت آنکار برای کارمندان دولت امکان پذیر نبوده است. ما بایستی در مورد هر گونه طرحی برای چنان درگیری مطلع باشیم و هیچ‌گونه طرحی وجود ندارد. چنان اقدامات از جانب شهروندانی که در دستگاه دولت نیستند با قانون ایالات متحده متناقض می‌باشد.

23- یزدی گفت ایرانیها نسبت به آقای کیسینجر و مسافرتهایش به مکزیک برای دیدن شاه و ارتباط احتمالی آن با مشکلات داخلی ایران مشکوک هستند. وزیر گفت؛ آیا ما با کیسینجر در مورد مسافرتهایش به مکزیک در تماس نبوده‌ایم ؟البته ما با کیسینجر در مورد شاه صحبت کردیم ولی هیچ‌گونه بحثی از توطئه بر علیه ایران وجود نداشت.

ملاقات مأمور روابط عمومی با دکتر بهزاد نیا...

سند شماره (72) تاریخ: 4 اکتبر 1979 - 12 مهر 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:آژانس بین‌المللی ارتباطات آمریکا در واشنگتن موضوع: ملاقات مأمور روابط عمومی با دکتر بهزاد نیا رئیس قسمت مطبوعات وزارت ارشاد ملی 1- دکتر بهزادنیا در ابتدای ملاقات ما در دفتر خود در نتیجه چندین فقره قطع مکالمات، کوفته و خسته و حواس پرت به نظر می‌رسید. معذالک بمحض اینکه بحث ما به طور کامل به غلطک افتاد او صمیمیت فزاینده‌ای از خود نشان داد و به سالهایی که در ایالات متحده بوده و به شغل پزشکی مشغول بود و مناسبات نرمی که او با بیماران و همکاران و همسایگان داشته اشاره کرد.

2- من با تذکر این نکته که برای اعتراض یا مداخله در امور ایران نیامده‌ام گفتگو را آغاز کردم.

عکس‌العمل او کاملاً نشان می‌داد که او اشاره مرا به بحث کاردار ما با صباغیان وزیر کشور و اتهاماتِ بی‌مورد بعدی علیه کاردار که در مطبوعات ایران منعکس شد، کاملاً درک کرده‌است.

3- من درباره اخراج روزنامه‌نگاران آمریکایی اظهار نگرانی کردم و گفتم که در حال حاضر هیچ خبرنگار مقیم آمریکایی در ایران ACCREDITE (اکردیته) نشده است. من درباره سیاست اداره او توضیحاتی خواستم و خاطرنشان ساختم که اخیرا در مطبوعات اشاره‌هایی به «خبرگزاریهای خارجی ممنوعه» نشده است. او اصرار داشت که هیچ سازمان خبرگزاری به عنوان سازمان ممنوع نشده است، بلکه تنها افرادی که در دادن گزارشهای دروغ مقصر شناخته شده‌اند ممنوع‌الورود اعلام شده‌اند. من آن گاه از او پرسیدم که آیا او تصور می‌کند اخراج خبرنگاران به بهبود گزارشها درباره ایران کمک خواهد کرد یا خیر؟ او گفت خیر ولی افزود که او راه دیگری در پیش ندارد. آن‌گاه من به او درباره جلسات گزارش وزارت امور خارجه و کاخ سفید برای خبرنگاران تذکر دادم و همچنین خدماتی را که مراکز مطبوعاتی آژانس بین‌المللی ارتباطات آمریکا برای خبرنگاران خارجی انجام می‌دهد تشریح کردم. دکتر بهزادنیا موافقت کرد که چنین گزارشگری و خدمات در بهبود دادن چهره ایران در خارج بیشتر از اخراج روزنامه‌نگاران مؤثر خواهد بود. آن گاه با نهایت تأسف افزود «مردمی که ما با آنها کار می‌کنیم این مطلب را درک نمی‌کنند.» 4- دکتر بهزادنیا آن گاه نطق طولانی و لجام گسیخته‌ای علیه گزارشگریهای دروغ و خصمانه آغاز کرد و نمونه‌های متناسبی ذکر کرده و این اعتماد را ابراز داشت که چون آمریکاییها و آلمانیها متحمل خسارات بازرگانی شده و از آنجایی که آنها مناسبات نزدیکی با شاه داشته‌اند مطبوعات آلمانی و آمریکایی نسبت به انقلاب نظر مساعدی ندارند.

5 - من از فرصت استفاده کرده این نظر را بیان داشتم که مطبوعات ایران چهره دروغینی از ایالات متحده و از سیاستهای آن ترسیم کرده‌اند و اینکه او و من مشکل مشابهی را در دست داریم. به عنوان نمونه تحریفهایی را که از گفتگوی کاردار ما با صباغیان وزیر کشور به عمل آمده ذکر کردم. او موافقت کرد و وجه تمایز بین نظریات افراد و حکومتها را مورد تأکید قرارداد و گفت که او تا چه اندازه از آمریکاییها خوشش می‌آید، معذالک او از اینکه ایالات متحده به خانواده شاه و همکاران آنها پناهندگی داده است سخت برآشفت. من خاطرنشان ساختم که خود او از همان مهمان‌نوازی آمریکایی بهره‌مند شده و به او یادآوری کردم که او در بحثهای قبلی تشریح کرده بود که چگونه در جریان اقامتش در ایالات متحده برای جلب توجه عموم درباره ریزه‌کاریهای شاه علنا کار کرده است.

6- بحث یک ساعته ما با یک لحن صمیمانه پایان یافت؛ به طوری که دکتر بهزادنیا از من دعوت کرد تا بار دیگر هر چه زودتر نزد او بیاییم و درباره مسئله گزارشگریهای بد که مورد علاقه هر دو ماست صحبت کنیم.

7- اظهار نظر: من از بحث با دکتر بهزادنیا چنین تأثیری گرفتم که او نسبت به آمریکاییها نظر مساعد دارد و درباره ایالات متحده اطلاعات فراوانی در اختیار دارد و از اینکه اکنون ناگزیر است برای تحکیم انقلابی که او در جریان چند سال آخر رژیم شاه با شور و هیجان آن را پیش می‌برد، در این زمینه و محیط کار کند سرخورده است. من همچنین این تأثیر را به دست آوردم که او از علاقه خبرنگاران آمریکایی به دادن گزارش درباره وقایع هیجان‌انگیز و فقدان همسنگری آنها نسبت به اسلام و انقلاب ایران سخت در زحمت و سر خورده است.گریوز

ملاقات با یزدی وزیر امور خارجه درباره مسائل دفاعی

سند شماره (73) تاریخ: 6 اکتبر 79 - 14 مهر 1358سری از: وزارت امور خارجه - واشنگتنبه: سفارت آمریکا - تهران موضوع: ملاقات با یزدی وزیر امور خارجه درباره مسائل دفاعی 1- تمامی متن سری است 2- روز چهارم اکتبر یزدی به همراه مأمورین نظامی و وزارت امور خارجه یک جلسه سه ساعته درباره مسائل نظامی با بنسون، معاون وزارت امور خارجه و مک گیفرت دستیار وزیر و ژنرال گریوز تشکیل داد. این ملاقات در یک محیط صریح صورت گرفت و گاهی سؤالاتی پوست کنده از طرف ایرانی طرح می‌شد و ایرادهایی گرفته می‌شد. در حالی که جو ملاقات مشحون از سوءظن بود ولی کدورت کم تر به چشم می‌خورد. طرف آمریکایی بسیار صبور بود و از خود درک و تفاهم نشان می‌داد و به کرات آمادگی نشان می‌داد تا مسائلی را که در حیطه صلاحیت آنهاست مورد بررسی قرار دهد و هر جا ممکن است اطلاعاتی اضافی فراهم کند. صورت مذاکرات به وسیله پست پیک فرستاده می‌شود. (پایان خلاصه) 3- بنسون معاون وزیر با خاطرنشان ساختن آمادگی ما برای همکاری با ایران و کمک به آن در امور دفاعی در هر جا که مطلوب طرفین و عملی باشد جلسه را آغاز کرد. او علاقه ایالات متحده را به استقلال و تمامیت ارضی و امنیت ایران تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که ایالات متحده و همچنین ایران ملاحظات سیاسی داخلی دارند که در روابط بین دو کشور اثر می‌گذارد.

4- از سوی دیگر مک گیفرت دستیار وزیر سیاست ایالات متحده را نسبت به منطقه خلیج فارس به طور کلی تشریح کرد و آمادگی ما را به برقراری روابط دفاعی جدید با ایران در صورتی که شرایط سیاسی اجازه دهد ابراز داشت. کاملاً روشن بود که هیچ کدام از طرفین میل نداشت به روابط قبلی بازگردد و اینکه تحول شکلهای جدید همکاری باید به بهبود در پیوندهای سیاسی ما ارتباط داده شود. مک گیفرت گفت به نظر می‌رسد ظرف یک سال آینده ما باید توجه خود را معطوف پاک کردن مسئله تنخواه‌گردان کرده و برنامه از سرگرفتن جریان لوازم یدکی را تنظیم کنیم.

5 - ژنرال گریوز شرحی از مدیریت این تنخواه‌گردان را تسلیم کرده و زمینه‌ای جهت MOUسوم فوریه و کوششهایی که وزارت دفاع برای حمایت از منافع ایران و آمریکا به عمل آورده بود توضیح داد. یزدی با کمک فعال بهرامی و صفری مسائلی را پیش کشید که قبلاً توسط سفارت مورد بی‌اعتنایی قرار گرفته بود.

در این موافقتنامه طرفین موافقت کرده‌اند تا اجازه دهند گروههای امنیتی از تأسیسات انبارداری برای اطلاعات طبقه‌بندی شده بازرسی کنند.یزدی مدعی شد که اطلاعی درباره این موافقتنامه ندارد و گفت در

مورد اینکه بازرسان آمریکایی از پایگاههای ایرانی دیدن کنند قید احتیاطهای شدیدی در ایران معمول خواهد شد. وی گفت: «ما حاضر خواهیم بود حتی میلیاردها دلار تجهیزات را از دست بدهیم». او خواهش کرد که یک نسخه از این قرارداد را دریافت کند که ما به او دادیم و پیشنهاد کردیم که او این مسئله را بدقت مطالعه کند و قبل از اینکه به موضع قطعی برسد مذاکرات بیشتری با ما انجام دهد. ما گفتیم ممکن خواهد بود که یک گروه امنیتی به تهران آمده و نگرانیهای ما را با ایرانیان درمیان بگذارد.

مک گیفرت گفت: ما با چنین ترتیباتی مخالفتی نداریم. مقررات ما این بود که اگر ما خودمان قلم مورد بحث را تحویل دهیم،ایرادی ندارد که ایران همان قلم را از طریق یک منبع اروپایی دریافت کند. اگر ما چنین قلمی به ایران تحویل ندهیم، آن گاه دادن پروانه‌ای به یک کشور ثالث برای تحویل آن به ایران مورد تصویب قرار نخواهد گرفت. ما همچنین مشکلاتی را که عملاً در ترتیبات مربوط به دریافت از منابع متنوع وجود دارد،بیان داشتیم.

6- در پاسخ به سؤال مک گیفرت که پرسید (از یزدی) در آینده او چه نوع روابطی را پیش‌بینی می‌کند، یزدی گفت او مایل است که حساب کنونی وزارت امور خارجه پاک شود و مسئله امنیت تجهیزات طبقه‌بندی شده حل شود و آن گاه به مرحله‌ای بازگردیم که پرداخت نقدی قلم به قلم، به طور جداگانه صورت گیرد.

7- ظاهرا این ملاقات به طور کلی اثر مثبتی داشته است، هر چند ما با ایرانیان درباره نکات متعددی اختلاف خواهیم داشت. معذالک ظاهرا تنها مسئله امنیت داده‌های طبقه‌بندی شده به صورت یک مسئله جدی سیاسی برای آینده نزدیک درآمده‌است. اگر درباره این مسئله به سفارت رجوع کنند، شما باید بگویید که خوشوقت خواهیم بود درباره نگرانیهای امنیتی ما با دولت موقت ایران، هرگاه ترتیب چنین ملاقاتی داده شود به تفصیل صحبت کنیم.ونس

یزدی درباره سیاست داخلی

سند شماره (74) تاریخ: 9 اکتبر 1979 - 17 مهر 58خیلی محرمانه از: وزارت امور خارجه - واشنگتنبه: سفارت آمریکا - تهران موضوع: یزدی درباره سیاست داخلی 1- تمامی متن خیلی محرمانه 2- در تمامی مدت اقامت یزدی در نیویورک عملاً فرصتی پیدا نشد تا با یزدی «خارج از برنامه» صحبت شود. دو موضوع مورد علاقه بود.

یک آمریکایی که نسبت به بسیاری از ایرانیان رادیکال اعتماد دارد چنین درک می‌کند که یزدی برای ریاست جمهوری تلاش می‌کند.

باتلر این تأثیر را دریافت کرد که دولت موقت ایران به طور جدی نمی‌کوشد که متین‌دفتری را دستگیر کند.

یزدی از باتلر دعوت کرد که از ایران دیدن کند. ما باتلر را تشویق کردیم که این دعوت را بپذیرد. باتلر گفت که کمیسیون بین‌المللی حقوقدانان باید «حادثه‌ای» را در پیش داشته باشد تا دیدار او را از ایران توجیه کند، مثلاً جایگزین شدن دادگاههای انقلابی به وسیله دادگاههای مدنی. در چنین چهارچوبی کمیسیون بین‌المللی حقوقدانان دیدار او را به عنوان پشتیبانی از کوششهای حکومت برای تثبیت حاکمیت عدالت تلقی خواهد کرد.ونس

ایرانیان متهم به جنایت در ایران

سند شماره (75) تاریخ: 10 اکتبر 79 - 18 مهر 58سری از: هنری پرشت - سازمان امور خاور نزدیک بخش ایرانبه: آقای اسمال گزارشگر: هنری پرشت موضوع: ایرانیان متهم به جنایت در ایران در مدت ملاقات یزدی وزیر امور خارجه با وزیر (امور خارجه آمریکا)، او نگرانی دولتش را در مورد ایرانیانی که به جرم جنایت تحت تعقیب هستند و به آمریکا پناهنده شده‌اند اعلام داشت. او دو مثال ذکر کرد.

مبلغی که این دو مرد داشتند (جمعا 218000 دلار) در گمرک توقیف شده و تا روشن شدن موضوع توقیف است.

دکتر یزدی از وزیر(امور خارجه) در مورد سیاست آمریکا در چنین مواردی سؤال کرد. ما توضیح دادیم که ما به علت عدم وجود معاهده استرداد محدودیتهایی داریم. اما وزیر (امور خارجه) گفت که ما با وزارت دادگستری تماس می‌گیریم تا ببینیم اگر می‌توانیم به طریقی کمک کنیم. من معتقدم که با قضات دادگستری ملاقات کرده تا در مورد پاسخی که ممکن است ما به ایرانیها بدهیم صحبت کنیم.

یادداشت به دفتر امور خاور نزدیک - دیواسمالسری

ایرانیان در آمریکا 324

به دنبال صحبت با کارشناسان وزارت دادگستری و SEC به این نتیجه رسیده‌ایم که قوه قضائی و پلیس ما به طور کلی از حضور خیلی از مقامات رسمی و تجار که در آمریکا در اعمال مشکوک شرکتهای آمریکایی در ایران دخالت داشته و یا مطلعند، بی‌خبر می‌باشند بعضی از این افراد اینجا ساکن شده‌اند و بقیه برای دیدار آمده‌اند. مثلاً بیشتر خانواده سلطنتی منجمله اشرف پهلوی، مهدی بوشهری و پسر او شهرام پهلوی، احتمالاً در این کشور به سر می‌برند. شاخه اشرف احتمالاً در بسیاری از معاملات تجاری مشکوک دست داشته‌است. همچنین ژنرال حسن طوفانیان که رئیس بخش تأمین اسلحه ارتش شاه بوده، اخیرا وارد کشور شده‌است. فکر می‌کنم ژنرال طوفانیان اطلاعات وسیعی از جریانهای گرومن و تکس ترون داشته باشد.

فکر می‌کنم که مناسب باشد که واحدهای مورد نظر مطلع شوند و از آنها در جهت یافتن ایرانیانی که بتوانند در دادن اطلاعات برای تحقیقات مفید باشند، کمک خواسته شود. این اطلاعات باید به صورت، مخفی تبادل شود چون ما نمی‌خواهیم محل اقامت مقامات سابق به صورت علنی شناخته شود.

روزنامه جمهوری اسلامی گزارشهای ضد آمریکایی خود را تشدید می‌کند

سند شماره (76) تاریخ: 10 اکتبر 1979 - 18 مهر 1358محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: آژانس ارتباطات بین‌المللی آمریکا - واشنگتن موضوع: (روزنامه) جمهوری اسلامی گزارشهای ضد آمریکایی خود را تشدید می‌کند 1- روز دهم اکتبر جمهوری اسلامی (روزنامه) درباره تظاهرات مختصری در مقابل سفارت آمریکا که روز گذشته از سوی جمعیت اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و دانشجویان مسلمان دانشگاه شریف (آریامهر سابق) به عنوان اعتراض علیه مداخله آمریکا در کردستان صورت گرفت، مقاله‌ای درج کرد. این مقاله شامل یک عکس زننده از جسد یکی از پنجاه و دو نفر پاسدار انقلاب در جریان حمله در سردشت بود. در زیر عکس این مطلب نوشته شده بود:«حقوق بشر به سبک آمریکایی. به این عکس از یک جوان پاسدار انقلاب نگاه کنید که به وسیله عمال مزدور آمریکا سوزانده شده است این است چهره حقیقی سیاست جهانی آمریکا. آدمکشی، سوزاندن و ویران کردن تنها برای یک هدف، یعنی غارت». در این مقاله تظاهرکنندگان توصیف شده‌اند که مشتهای خود را در هوا بالا برده و فریاد می‌زدند «مرگ بر آمریکا»، آنها پلاکاردی در متهم کردن «امپریالیستها» و «چپگرایان افراطی و صهیونیستهای بین‌المللی در لباس حزب دمکرات کردستان و اشرف پهلوی و پالیزبان که مشارکت فعالانه در عملیات ضد انقلاب دارند حمل می‌کردند. خبرنگار روزنامه جمهوری اسلامی مقاله خود را با این اعلامیه پایان داده‌است که قتل عام سردشت کار اعضای حزب دمکرات کردستان «عمال مزدور آمریکا بوده‌است».

2- اظهارنظر: با توجه به نفوذ جمهوری اسلامی به عنوان سخنگوی مجاز دستگاه رهبری روحانی، شکی نیست که افکار عمومی با آنچه که این روزنامه در چند روز اخیر نوشته است شکل خواهد گرفت.

گزارشهای ضد آمریکایی و تجزیه و تحلیل ویژه این گونه مطبوعات با متهم کردن عمال آمریکا در حوادث کردستان و خوزستان و توطئه‌های آمریکا برای بر هم زدن مناسبات ایران و کشورهای عربی تشدید یافته است. در نتیجه مداومت این روند من قصد دارم با میرحسین موسوی سردبیر روزنامه جمهوری اسلامی ملاقات کنم.روزن

ملاقات با یزدی

سند شماره (77) تاریخ: 11 اکتبر 79 - 19 مهر 58سری از: وزارت دفاع - واشنگتن دی. سیبه: مستشاری نظامی - تهران موضوع: ملاقات با یزدی 1- اظهارنظرهای اضافی ذیل درباره ملاقات با یزدی برای اطلاع شما تسلیم می‌شود. هیچ‌کدام از مسائلی که در ذیل مطرح شده است نباید از جانب شما در جریان ملاقات با دکتر چمران به میان بیاید؛ ولی اطلاعات فراموش شده در صورتیکه او این مسائل را به میان آورد برای شما کمکی خواهد بود.

2- مرجع الف توصیف کننده توضیحاتی است که درباره قیمت‌گذاری اقلام تغییر خط لوله داده شده است. یزدی درباره این موضوع تا اندازه زیادی به بحث پرداخت، ما تا اندازه‌ای نگرانیم که دولت ایران ممکن است این موضوع را تعقیب کرده و به مرحله‌ای برساند که اصرار کند قیمتهایی را که ما برای اقلام تغییر خط لوله یافته تعیین کرده‌ایم، با عطف به ماسبق افزایش دهد. اگر چنین باشد آنها به «بن بست» خواهند رسید زیرا ما نمی‌توانیم درباره تقاضای تجدید قیمت گذاری سازش کنیم. معذالک کاملاً احتمال می‌رود که آنها برای مدتی گله کنند و آن گاه موضوع را کنار بگذارند. ما نامه‌ای به دکتر یزدی می‌فرستیم که در آن به تفصیل، جزئیات را توضیح داده‌ایم که چرا قیمت 9936 - CG آن طوری که ما تعیین کرده‌ایم تعیین شده است.

3- ما نمی‌توانیم مشارکت صفری و بهرامی را به عنوان سودمند و یا غیر سودمند توصیف کنیم. یقینا آنها مخالف نبودند ولی ما در حیرت هستیم از اینکه چرا هر دوی آنها مطالبی را خواسته‌اند که قبلاً دریافت داشته بودند؛ یعنی تقاضای صفری برای فهرست مصالح خط لوله و تقاضای بهرامی جهت فهرست صندوقهای بسته. ما بایستی اعتراف کنیم که تقاضاهای مجدد برای اطلاعاتی که قبلاً فراهم شده رو به ضعف می‌رود. ما دعوت به اعزام مأموران دولت موقت ایران را به SAAC برای بررسی پرونده‌های صندوقها بار دیگر به بهرامی گوشزد کردیم.

4- برای اطلاع شما - در حالی که ملاقات به طور کلی همان طوری که انتظار می‌رفت جریان داشت.

معذالک من در یک مورد در توصیف وضع مربوط به لوازم یدکی اف 16 عوضی صحبت کردم. این امر ممکن است تأثیر اغراق‌آمیزی در یزدی درباره این مسئله داشته باشد. در پاسخ به پرسشی درباره اینکه چرا لوازم یدکی نمی‌تواند تماما جذب شود، من به طور شوخی خاطرنشان ساختم که در بعضی موارد ما ذخائری برای پنجاه سال در اختیار داریم. البته این یک اظهار اغراق آمیز بود که ممکن بود که نسبت به موضع صفری زیانبار باشد. حقیقت این است که از زمان پایان برنامه صلح زیرا (گورخر) در فوریه 79 بدهی برآورد شده لوازم یدکی 16 -اف از 8/266 میلیون دلار به 3/46 میلیون دلار کاهش یافته است.

این کاهش در نتیجه تغییر خط لوله‌ها و جذبهای لوازم یدکی است، بقیه لوازم یدکی را نمی‌توان جذب کرد (یا در حال حاضر چنین به نظر می‌رسد) زیرا عوامل تحویلی که از سوی دولت ایران عنوان شده به مقیاس محسوسی بالاتر از عوامل طرح‌ریزی نیروی هوایی آمریکاست.این امر با سیاست نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در فراهم کردن لوازم هواپیماهای 14 - اف و 5 - اف و 4 - اف و 130 - سی که قبلاً خریداری شده بود تطبیق می‌کند و علت آن هم طول زمانی است که در ترمیم خط لوله و به کار بردن مطلوب 25 ساعت برای هر هواپیما لازم است. هیچ‌گونه نشانه‌ای از اینکه تصمیم نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در آن زمان اشتباه بوده وجود ندارد ولی با توجه به تمایل دولت موقت درباره بررسی تصمیمات گذشته با توجه به شرایط کنونی به جای شرایطی که در زمان اتخاذ تصمیم حاکم بوده این مسئله ممکن است بصورت یک مسئله جلوه کند. من سرگرم نوشتن نامه‌ای به یزدی درباره روشن کردن این مطلب هستم.

کنفرانس مطبوعاتی یزدی در تاریخ دهم اکتبر

سند شماره (78) تاریخ: 11 اکتبر 1979 - 19 مهر 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: کنفرانس مطبوعاتی یزدی در تاریخ دهم اکتبر 1- (تمام متن خیلی محرمانه) 2- در تاریخ دهم اکتبر مطبوعات ایران درباره پاسخ یزدی به سؤال مربوط به اینکه آیا وزارت خارجه همه موافقتنامه‌ها با ایالات متحده را لغو کرده‌است یا خیر، دچار تشویش و ابهام شده بودند.

3- طبق اظهار یک خبرنگار مطبوعاتی قابل اعتماد، امور خارجه صلاحیتی برای لغو موافقتنامه‌ها ندارد. وزارت امور خارجه چندی قبل به دولت توصیه کرده بود که هم موافقتنامه سال 1921 با روسها و هم موافقتنامه سال 1959 با ایالات متحده لغو شود. او پاسخی درباره توصیه خود نشنیده است.

4- هنگامی که بامداد روز 11 اکتبر از پارسا کیا کفیل اداره چهارم سیاسی وزارت امور خارجه پرسیده شد وی در این باره دچار سردرگمی بود او درباره این مسئله به رسیدگی پرداخت و سپس به سفارت تلفن کرده و این پاسخ را داد که یزدی نگفته است که موافقتنامه‌های با ایالات متحده لغو شده‌است و اینکه«آنچه یزدی خواسته بگوید» این است که این موافقتنامه‌ها تحت مطالعه است و آنهایی که به نفع مصالح ملی ایران نباشد لغو خواهد شد.

5 - روزنامه جمهوری اسلامی دشمن دیرین سفارت گزارش کاملی درباره کنفرانس مطبوعاتی یزدی منتشر کرده و مشکلاتی را که یزدی در روابط با ایالات متحده نام برده‌است، برجسته ساخته است (مراجعه شود به تلگرام جداگانه آژانس بین‌المللی ارتباطات ایالات متحده). جمهوری اسلامی معذالک همچنین اظهارات افتتاحیه یزدی را که بسیار کمک کننده است، درج کرده است: «دکتر یزدی به مناسبت ملاقات خود با وزیر امور خارجه آمریکا اظهار داشت که این نخستین ملاقات بین وزیران امور خارجه آمریکا و جمهوری اسلامی ایران بوده‌است، ما در سازمان ملل متحد بودیم و آنها اراده خود را برای بهبود مناسبات بین ایران و ایالات متحده ابراز داشته و واقعیت انقلاب ایران را پذیرفتند زیرا این یک انقلاب حقیقی به تمام معنا بود که در آن توده‌ها شرکت داشتند. نسبت به دوستی با ایران ابراز تمایل و علاقه شد.ما گفتیم که از یک چنین علاقه‌ای خوشوقتیم و امیدواریم که شما این دوستی را با عمل ثابت کنید نه کلمات، ولی اظهار علاقه کافی نیست و در این راه مشکلات و مسائلی وجود دارد.» 6- اظهارنظر: متأسفیم (هراسانیم) از این که این توصیف مساعد زیر بار سنگین بقیه اظهار نظرهای یزدی گم خواهد شد.لینگن

خرید لوازم یدکی گورخر صلح ( 16 - اف) از سوی حکومت آمریکا

سند شماره (79) مخاطب: آقای لینگن عطف به: یادداشت شما به مستشاری نظامی به تاریخ 14/10/1979 - 22 مهر 58 مربوط به لوازم یدکی گورخر (پیوست) موضوع: خرید لوازم یدکی گورخر صلح ( 16 - اف) از سوی حکومت آمریکا 1- به دولت موقت ایران درباره مسئله لوازم یدکی گورخر صلح، اطلاع داده شده است که مستشاران

آمریکایی پیشنهاد کرده‌اند درباره برنامه‌های نیروی هوایی آن طوری که در واشنگتن در تاریخ 24- 22 اوت 79 توسط AFLG، AFSC و ATC تعیین شده‌است به نیروی هوایی ایران اطلاع دهند.

2- درباره قسمتی از سؤال مربوط به خرید لوازم یدکی «خودمان »مشکل دو گانه است: (1) ما آن را لازم نداریم و (2) ما استطاعت مالی (پولهای اختصاص یافته) برای خرید آن را نداریم،دولت موقت ایران هنگام تنظیم اولیه نیازهای لوازم یدکی به نحو بسیار بدی مطالب را فراهم کرد و درنتیجه آنها به مقداری خرید کردند که نه ما و نه مجموع خریدهای اف 16 در حال حاضر نمی‌تواند آن را جذب کند. هنگامی که این نیازها از سوی مأموران دولت موقت ایران تنظیم می‌شد پرسنل نیروی هوایی آمریکا به آنها گفتند که این مقدار بیش از اندازه است. در گذشته هنگامی که پول فراوان بود اولویتهای نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در داخل حکومت خود شاه در صدر قرار داشت و بنابراین در آن زمان برای مأمورین کار غیر عادی نبود که اظهارنظرهای ما را مورد بی‌اعتنایی قرار دهند. در نتیجه خریداران دیگر احتمالی، که دلار در اختیار داشته باشند وجود ندارند.

3- خلاصه: ما امکانی برای اینکه نسبت به دولت موقت ایران روش استقبالی داشته باشیم نداریم.

همان طوری که به دولت موقت ایران توضیح داده شده است، امکانی برای کاهش خسارات آنها وجود دارد و آن زمانی است که خریدها انجام گیرد. ما معتقد نیستیم که کنگره خرید به منظور کاربرد این لوازم را در یک مدت زمانی (پنج تا ده سال ) صرفا بدان منظور که بار دولت موقت ایران را سبک کند تصویب خواهد کرد. حتی اگر ما هم چنین خیالی داشته باشیم، دولت موقت ایران درباره «قیمت استفاده از فرصت» گله خواهد کرد.اسکات

تماسهای مربوط به حقوق بشر

سند شماره (80) تاریخ: 16 اکتبر 1979 - 24 مهر 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه واشنگتن دی. سی. - با حق تقدم 4281 موضوع: تماسهای مربوط به حقوق بشر 1- (تمام متن خیلی محرمانه) 2- طی مذاکرات 10 اکتبر در مورد حملات مطبوعات ایران به آمریکا بر سر کردستان، کفیل اداره چهارم سیاسی وزارت خارجه، پارس کیا، یک بار دیگر مسئله صحبت کاردار با صباغیان، وزیر کشور، در مورد حقوق بشر را پیش کشید. پارساکیا باهوش، صمیمی نسبت به ما و شخصا پیرامون «زیاده‌رویهای» دولت موقت نگران است. ظاهرا بیشتر نگرانی وی در این مورد بود که ما به عوض روی آوردن به یزدی، وزیر خارجه، مسئله را با صباغیان در میان گذارده بودیم. او گفت که برای پوشیده نگاهداشتن چنین مذاکراتی می‌توان به اداره خارجه اعتماد کرد. به علاوه، یزدی وزیر خارجه می‌داند چگونه بیانات آمریکا را بزبانی که بهترین تأثیر را در قم داشته باشد یا حداقل دردسر چندانی برنینگیزد ترجمه کند. وی به ما اطمینان داد که نظرگاههای آمریکا به هر حال مسیر خود را طی خواهند کرد.

3- پارساکیا متذکر خط استاندارد روشنفکران دنیوی گردید که «انقلاب هنوز تمام نشده». وی گفت همان طور که می‌دانید دو دولت وجود دارد و در عین حال که ما مایلیم این امور خاتمه یابند. هنوز نمی‌توانیم اوضاع را کنترل نماییم.

4- اظهار نظر: همزمان با ابراز همدردی سفارتخانه نسبت به تشویق افرادی چون پارساکیا و تأسف آن بابت اینکه بیانات صباغیان موقعیت بسیار نامناسبی را پیش آورد، اطلاع عمومی از اعتراض آمریکا به اعدامها، اعتبار سفارتخانه را در نظر بسیاری از میانه‌روهای ایران افزایش بخشیده‌است. عدم تأیید دولت ایالات متحده به سهولت عصب خیلی حساس را که منتهی‌الیه آن ایران بود، لمس نمود که شاید نشانگر وجود ناراحتی روزافزون حتی بین حامیان انقلاب از زیاده‌رویهای گاه و بیگاه دولت جدید خود بود.

ضمنا یادآوری می‌کنیم که صباغیان یکی از اعضای سابق کمیته حقوق بشر بوده است.لینگن

آقای وزیر عزیز

سند شماره (81) شماره عطف: 79/10028-1تاریخ: 18 اکتبر 1979 - 26 مهر 1358 سازمان کمک به امنیت دفاعی - واشنگتن جناب آقای ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران تهران - ایران آقای وزیر عزیز در جریان ملاقات ما در 4 اکتبر 1979 بحثهای قابل ملاحظه‌ای درباره به دست آوردن 4 کشتی از نوع 993 - CG که ابتدا برای ایران از سوی نیروی دریایی آمریکا سفارش داده شده بود، روی داد. این نامه اطلاعات تفصیلی بیشتری در پشتیبانی از اعتقاد صمیمانه ما در مورد نحوه معامله‌ای که صورت گرفته است از جمله قیمت‌گذاری آنها و اینکه این معامله به بهترین منافع دو حکومت ما کمک کرده است، فراهم می‌کند. من امیدوارم که شما موافقت خواهید کرد که شکل این معامله به طور عمده‌ای تحت تأثیر ضروریات عملی و سیاسی بود که هر دو دولت ما با آن مواجه بودند.

بخش اجرائی حکومت ایالات متحده این تصمیم را در اواخر فوریه 1979 گرفت تا از کنگره تقاضا کند تا به دست آوردن دو کشتی 993 - CG را که ایران طبق یادداشت تفاهم مورخه سوم فوریه فسخ کرده بود، تصویب کند. در آن زمان ایران تمایل خود را درباره ادامه یا فسخ دو کشتی باقی مانده، هنوز ابراز نداشته بود. در تنخواه‌گردان ایران برای تأمین مالی اجرای قرارداد تا انتهای آن، پول کافی حتی برای دو کشتی وجود نداشت. پرداختهایی از تنخواه‌گردان ایران به مبلغ 580 میلیون دلار از مبلغ یک میلیارد و 600 میلیون دلار که برای برنامه کشتیها بود، به عمل آمده بود. مخارج پیش‌بینی شده برای پایان دادن به قرارداد روز 3 فوریه مبلغ 207 میلیون دلار بود، بنابراین اگر قرارداد خاتمه یافته تلقی می‌شد، ایران خسارتی به مبلغ 787 میلیون دلار متحمل می‌شد. به دست آوردن این کشتیها از سوی نیروی دریایی ایالات متحده این امکان را فراهم کرده است تا به میزان قابل ملاحظه‌ای هزینه ایران را به مناسبت این برنامه به میزان قابل ملاحظه‌ای کمتر از سطح خاتمه دادن کامل به این برنامه کاهش دهد. هزینه نهایی برنامه که بایستی به عهده ایران باشد شامل فسخ سفارش اولیه برای کشتیهای پنجم و ششم و نیز تهیه برنامه برای مرکز برنامه‌ریزی و مطالعات ویژه و اسناد و مشخصات و مخارج سرویسهای اداری برای ایران و آموزش خدمه خواهد بود. این هزینه‌ها سالها قبل از اینکه حکومت ایران سفارش را برای کشتی چهارم فسخ کرده بود، به عمل آمده است.

همان طوری که من در جریان ملاقات اخیر خودمان توضیح دادم اگر موجودی تنخواه گردان ایران به صفر کاهش یافته‌است ایالات متحده راه دیگری جز پایان دادن به همه قراردادهایی که از جانب حکومت ایران به عمل آمده است، از جمله قرارداد مربوط به کشتیها، نخواهد داشت. راستش را بگویم در فوریه و مارس 1979 هیچ گونه نشانه‌ای از اینکه ایران قادر است بلافاصله پرداختهایی به تنخواه‌گردانهای خود بنماید، در دست نبود. این موضوع هنگامی که ایران خود را در پرداخت برای 267 میلیون دلار که صورت حسابهای آنها در ماه مه 1979 بابت لوازم نظامی ارائه شده بود ناتوان یافت، آشکار شد. بنابراین دریافت سهم ایران در مورد این کشتیها تنها طریقه واقعگرایانه جهت قابل پرداخت نگهداشتن تنخواه‌گردان جهت آینده نزدیک بود. باقیمانده تنخواه‌گردان هنگامی که پرداخت اولیه 490 میلیون دلار نیروی دریایی آمریکا جهت کشتی‌ها در اواخر ژوئیه واریز شده تنها 4/56 میلیون دلار بود.

ما قبول داریم که قیمتی را که نیروی دریایی برای به دست آوردن کشتیها پرداخت کرد تورم را در بر نداشت. معذالک شعبه اجرائی حتی نکوشید کشتیها را به قیمت ارزش دلار در سال 1979 به دست آورد زیرا در چنین صورتی امیدی برای به دست آوردن نظر مساعد کنگره وجود نمی‌داشت. در اوایل سال نیروی دریایی ایالات متحده تقاضایی برای بودجه تکمیلی جهت دریافت یک کشتی از نوع 993- CGبه قیمت برآورده شده 543 میلیون دلار تسلیم کرده بود. کنگره آمریکا درباره این تقاضا اقدامی به عمل نیاورد و کاملاً روشن بود که کنگره قصد دارد هر گونه خریدی را به قیمت بالاتر رد کند. بدین ترتیب قیمتی که کشتیهای ایران بر اساس آن به دست می‌آمد یک عامل عمده را در تصمیم ما به کوشش برای به دست آوردن آنها تشکیل می‌داد.

در تقاضای کنگره برای کسب پروانه و پولهای مربوطه برای خرید چهار کشتی از نوع 993- CGقوه مجریه این موضوع را روشن ساخت که دلیل اولیه جهت اقدام برای کسب این کشتیها بهبود دادن وضع نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا بود. معذالک اعضای کنگره و رسانه‌های خبری به کرات این مسئله را پیش کشیدند که آیا ایران از فروش مجدد این کشتیها سود نخواهد برد و آیا ما علاقه‌مند به «نجات» ایران یا بهبود دادن مواضع زمانی خود هستیم یا خیر؟ ما بارها و بارها توضیح دادیم که سیاست ما درباره فروش مجدد اقلامی که قبلاً از سوی ایران سفارش شده‌است این است که اطمینان حاصل کنیم که ایران در مورد کالاهایی که ممکن است به وسیله مشتریان دیگر مورد استفاده قرار گیرد نه از این بابت سود ببرد و نه متحمل زیان شود. بر اینکه شما از موضع اصلی ما نسبت به فروش مجدد و قیمت‌گذاری درک بهتری داشته باشید من قسمتی از اظهاراتی را که در کنگره بیان شده است، در میان می‌گذارم. از صفحه 377 تا پایان صفحه 469 بخش 4 جریانات مربوط به وضع نظامی به نحو صریح منحصرا مربوط به کسب 993-CG با این مطلب سروکار دارد. از صفحه 411 تا صفحه 448 بخش دوم جلسه رسیدگی به تهیه احتمالی اقلام دیگر که به وسیله ایران سفارش داده شده است مربوط می‌شود. در گفت و شنود گنجانده در این جلسات، همچنین گفته شده است که توجیه به دست آوردن کشتی هزینه مؤثر بودن آن است. با توجه به انتقادهای کنگره از خرید کشتی 993-CG من معتقدم که تعیین قیمت هزینه‌های کنونی برای ایران درباره مصالحی که نیروی دریایی ایالات متحده دریافت می‌کند از رأی احتمالی مساعد مجلس سنا و مجلس نمایندگان انتقاد می کند. کنگره ما این مسئله را به تفصیل بررسی کرده است و اکثریت قاطع اعضای آن معتقدند که این سیاست نسبت به هر دو طرف مساعد است و بنابراین از هرگونه کوششی که برای تغییر آن به عمل آید

شدیدا انتقاد خواهد کرد.

من قبول دارم که حکومت ایالات متحده متعهد است که اقدامات متعددی را که در جریان آن دوران پرتلاطم برای تأمین قابلیت پرداخت مداوم تنخواه‌گردان ایران به عمل آمده‌است توضیح دهد و بدین ترتیب وسایل قانونی را درباره ادامه برنامه فروشهای خارجی نظامی شما در سطحی که به نحو متقابل انتخاب شده است فراهم کند. اگر تنخواه‌گردان غیر قابل پرداخت باشد آن گاه نه تنها موانع سیاسی بلکه موانع حقوقی نیز در ارتباط با از سرگیری مناسبات سودمند متقابل عرضه کالاهای نظامی ایجاد خواهد کرد. ما توانسته‌ایم این موانع حقوقی را از پیش پا برداریم. ما همچنان به فراهم کردن اطلاعات از این نوع که بتواند پاسخگو درباره مسائل گذشته باشد ادامه می‌دهیم ولی ما امیدواریم که قسمت اعظم انرژی متقابل ما صرف پرورش روابط جدید عرضه کالاهای نظامی در پاسخ نیاز کم و تمایلات ایران باشند.

ارادتمند ارنست گریوز سپهبد ایالات متحد آمریکا مدیر مؤسسه کمک به امنیت دفاعی

بیماری شاه

سند شماره (82) تاریخ: 22 اکتبر 1979 - 30 مهر 1358سری - بدون توزیع از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی. - فوری شماره سند: 11152 تهران موضوع: بیماری شاه 1- (تمام متن سری است) 2- در ملاقاتی که من و پرشت امروز صبح با وزیر امور خارجه، یزدی، داشتیم من متن رهنمودهای اضطراری مطبوعاتی خود را درباره بیماری شاه در اختیار وی گذاشتم و وی را در جریان جواب وزارت خارجه در برابر نکات مطرح شده توسط بازرگان در جلسه 21 اکتبر قراردادم.

3- وی دو موضوع را پیش کشید، ابتدا پرسید که آیا درک صریح ما ( به نقل از نمایندگان شاه) در این مورد که شاه در طول اقامتش در آمریکا، فعالیت سیاسی نخواهد داشت، شامل فرح هم می‌شود یا خیر.

یزدی متذکر شد که از نظر دولت ایران فرح در فعالیتهای سیاسی بیشتری دست دارد که از آن جمله ملاقاتش با بختیار و مصاحبه‌اش با یک روزنامه گمنام فرانسوی را می‌توان نام برد. ما در جواب گفتیم که توافق ما بر سر این موضوع در مورد فرح نیز صادق است. او می‌خواهد که رهنمود مطبوعاتی را طوری تغییر بدهیم که بالاخص به این موضوع اشاره صریح بنماید.(توصیه: امیدوارم بتوانم این نکته را برآورده سازیم).

4- نکته دیگر این بود که دولت ایران هنوز هم می‌خواهد که یک پزشک ایرانی مقیم آمریکا مجاز به تحقیق یافته‌های پزشکی در این زمینه باشد. به او آنچه را که در نامه شماره 275031 نوشته‌ام، شفاها گفتم (در حالی که در طول ملاقات اشتباهاتی نیز رخ می‌داد) و اظهار داشتم که در این مورد بعدا تماس خواهیم گرفت: (توصیه: فکر می‌کنم که این پیشنهاد در اصل توسط خود بازرگان مطرح شده است و بازرگان و یزدی هر دو بر سر این موضوع برای برخورد با عکس‌العملهای محلی موافق هستند. امیدوارم که بتوانیم جوابگو باشیم). یزدی گفت که می‌تواند اسامی بعضی از پزشکان را در این باره در اختیار ما

بگذارد.

5 - به یزدی گفتم که برای خنثی نمودن تظاهرات احتمالی خشونت‌آمیز مردم علیه کارمندان سفارت، مایلیم وسائل ایمنی را افزایش دهیم و اگر بتوانند پلیس بیشتری در اختیار ما بگذارند، متشکر خواهیم شد. وی گفت که فورا تماس گرفته تقاضای افزایش مأمورین حفاظتی را خواهد نمود ولی خاطرنشان ساخت که کانال ارتباطی در این باره وزارت امور خارجه ( رئیس پروتکل) خواهد بود.

لینگن

شایعه انتقال اسلحه

سند شماره (84) تاریخ: 22 اکتبر 1979 - 30 مهر 1358سری از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه موضوع: شایعه انتقال اسلحه 1- (تمامی متن سری است) 2- در جریان ملاقات با یزدی وزیر امور خارجه در روز 22 اکتبر کاردار پرسید که آیا شایعات مربوط به اینکه تجهیزات نظامی ساخت آمریکا از سوی ایران به سوریه انتقال داده شده، صحت دارد یا خیر ؟یزدی هر نوع انتقالی از این نوع را تکذیب کرد و گفت که چنین انتقالهایی نیز در نظر گرفته نشده است.

لینگن

مبادله اطلاعات

سند شماره (85) تاریخ: 23 اکتبر 1979 - 1 آبان 1358سری - بدون توزیع از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: مبادله اطلاعات 1- تمام متن سری است.

2- در جریان بحث درباره مناسبات ایران و آمریکا، کاردار و مأمور وزارت امور خارجه که از ایران دیدار کردند، تدابیری که ما اخیرا اتخاذ کرده‌ایم را مورد بحث قرار دادند و از یزدی وزیر امور خارجه خواستار پیشنهادهای مشخصی برای کمک به دولت موقت ایران برای کارایی بیشتر این تدابیر و ترتیب مناسبات دوجانبه شده‌اند. یزدی پاسخ داد که ما ظاهرا آگاهیم که دستگاههای امنیتی ایران دیگر وجود ندارند، بنابراین دولت موقت ایران درباره عملیات خرابکاری در خوزستان و کردستان فاقد اطلاعات است. چه کسی تحریک کننده این حملات است؟ ایرانیان مظنون هستند که اسرائیل و عراق چنین نقشی را دارند. یزدی می‌دانست که حکومت آمریکا اطلاعات بیشتری دارد و «همه چیز»درباره تحولات در منطقه را «می‌داند». دولت موقت ایران امیدوار است که ما در این اطلاعات با آنها سهیم شویم.

3- ما پاسخ دادیم که ایران یقینا در ظرفیتهای اطلاعاتی ما غلو کرده‌است ولی ما خوشوقت خواهیم بود که ارزیابیهای خود را با ایران مبادله کنیم؛ اگر دولت موقت ایران اطلاعاتی دارد که به نیازهای ما کمک کند بسیار سودمند خواهد بود. ما هیچ‌گونه اطلاعی که حاکی از آن باشد که اسرائیل در آشوبهای ایران دست دارد، نداریم.

4- اظهار نظر: یزدی درباره مبادله اطلاعات اهمیت بزرگی قائل بود و این خود منعکس کننده ناامنی این رژیم است. این تنها ابتکاری بود که او درباره کمک از ما تقاضا کرد، به غیر از پاکسازی گذشته یعنی موضوع تنخواه‌گردان.لینگن

ملاقات با یزدی

سند شماره (86) تاریخ: 24 اکتبر 1979 - 2 آبان 1358خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی موضوع: ملاقات با یزدی 1- (تمامی متن خیلی محرمانه) 2- کاردار و پرشت مدیر میز ایران در وزارت امور خارجه که از ایران دیدار می‌کند، ملاقاتی یک ساعته با یزدی وزیر امور خارجه در تاریخ 22 اکتبر داشت. تلگرامهای جداگانه‌ای بعضی از موضوعات ویژه مورد بحث را در بردارند. مبادله با یزدی بسیار ماهیت کاری و دوستانه داشت و یزدی اندکی در مواضع خود نسبت به فرآیند بنای روابط جدید در مقایسه با مذاکرات قبلی در هفته‌های اخیر صمیمانه‌تر بود.

3- پرشت از دیدگاه واشنگتن بعضی از تشویشهای ایالات متحده را بر سر روشهای اخیر دولت موقت ایران درباره فعالیتهای ایالات متحده و مواضع ایالات متحده نسبت به ایران ابراز داشت. باید صراحتا گفت که ما از دامنه سوءظن نسبت به انگیزه‌های ما در ایران و موضع گیری ما نسبت به انقلاب شگفت‌زده‌ایم. پرشت تأکید کرد که نظر گاه ما کاملاً متفاوت است. این اندیشه که ما نسبت به انقلاب روش

خصمانه داریم با سیاست کنونی ما نسبت به ایران و علائق ما در این کشور 180 درجه متفاوت است.

علاقه ما به ایران این است که ایران مستقل و از لحاظ تمامیت ارضی دست نخورده باقی بماند. یک حکومت با ثبات فزاینده داشته باشد و بتواند با مشکلاتی که بروز می‌نماید مقابله کند. او گفت ما آرزومندیم که دولت موقت ایران در کوششهای خود موفق باشد زیرا به همان اندازه که دولت موقت ایران نسبت به ثبات پیشرفت حاصل کند، منافع ما در ایران پیش می‌رود. پرشت خاطرنشان ساخت که باید صراحتا گفت که ما راه با دوام دیگری را نسبت به دولت کنونی نمی‌بینیم و بنابراین به هیچ‌وجه علاقه نداریم و هیچ‌گونه نفعی نداریم که جز کمک به هر ترتیب به موفقیت آن کار دیگری انجام دهیم.

4- در همین زمینه ایالات متحده در پی همکاری با دولت موقت ایران در حل مشکلات ویژه به نسبت بروز آنهاست. ما معتقدیم که چه در زمینه قراردادهای بازرگانی و چه در زمینه تأمین تجهیزات نظامی پیشرفتهایی در شرف حصول است. درباره مسئله اخیر پرشت، نامه‌ای از ژنرال گریوز به یزدی داد که در آن تأیید شده‌است که در زمینه کاهش هزینه مربوط به پایان قرارداد لوازم یدکی برای اف 16 پیشرفت حاصل شده‌است و ما به زودی نامه دیگری از ژنرال گریوز خواهیم فرستاد که طی آن فلسفه موضعی که ما درباره قیمت گذاری ناوشکنهای اسپروونس گرفته‌ایم تشریح شده‌است. همچنان که قبلاً اعلام داشته بودیم ما حاضریم با نمایندگان دولت موقت ایران از وزارت دفاع ملی و وزارت امور خارجه در یک گروه کاری در دور یک میز نشسته و درباره این مسائل و مسائل دیگر ناشی از اداره تنخواه‌گردان گفتگو کنیم. به سرهنگ کامکار آمادگی ما را برای اقدام در هر طریقی که دولت موقت ایران پیشنهاد می‌کند ابراز داشته‌ایم. سرهنگ اسکات همچنین اخیرا فهرست تفصیلی پرونده‌های مختومه فروشهای نظامی خارجی را برای وزارت دفاع ملی تهیه کرده‌است. این اطلاعات اخیرا در اواسط سپتامبر به عنوان جزئی از بررسی کلی پرونده‌های مختومه و معلق فروشهای نظامی خارجی فراهم شده‌است ولی اکنون اطلاعاتی در یک پیشنهاد کلی جداگانه برای کمک به درک و تفاهم دولت موقت ایران بروز کرده است. ما همچنین چندی قبل فهرستی از لوازم یدکی با توجه به اقلام و رشته نیرو که برای انتقال به خط لوله آماده است فراهم کردیم.

ما همچنین امیدوار بودیم که یک کمیته مشترک آمریکا و ایران درباره تأسیسات نظامی تعطیل شده آمریکایی تشکیل شود( ما بعدا اطلاع یافتیم که یزدی ریاست جلسه این کمیته را در 28 اکتبر به عهده خواهد داشت).

5 - پاسخ یزدی به همه این مراتب روی هم رفته مثبت بود. او موافقت کرد که در زمینه داد و ستد پیشرفتهایی حاصل شده است. او گفت از اظهارات پرشت درباره روش دولت آمریکا نسبت به مناسبات با ایران قدردانی می‌کند. دولت موقت ایران نیز به نوبه خود مایل است مناسبات حسنه و سازنده‌ای با ایالات متحده داشته باشد ولی ابتدا لازم است مسائل مربوط به مناسبات قدیمی حل و فصل شود تا مناسبات جدید بر یک شالوده سالمی آغاز شود. پرشت اظهار نظر کرد که پیشرفتهایی حاصل شده و این امیدواری هست که هست که ساختن مناسبات جدید نیازمند به حل‌وفصل همه مسائل معوقه در تمامیت آن نباشد.

6- پرشت خاطرنشان ساخت که اگر درک عمومی دقیقتری در ایالات متحده از تحولات جاری در ایران حاصل شود. مأموریت متقابل ما تسهیل خواهد شد و اوضاعی که از همه روزنامه‌نگاران آمریکایی خواسته شود که ایران را ترک کنند به این موضوع کمک نخواهد کرد.او از اینکه کوششهای یزدی در نیویورک با روزنامه‌نگاران آمریکایی نتیجه‌ای داده‌است یا خیر، اظهار بی‌اطلاعی کرد. یزدی درباره نتایج

فوری کوششهای خود مطلبی نگفت ولی خشم خود را نسبت به خبرگزاری آسوشیتدپرس به مناسبت یک گزارش اخیر ابراز داشت. این گزارش که وسیعا پخش شده بود، حاکی از آن بود که تولید نفت ایران به اندکی بالاتر از یک میلیون بشکه در روز کاهش یافته‌است. این از آن نوع گزارشهایی بود که ایرانیان را درباره توطئه اساسی علیه ایران در مطبوعات ایالات متحده مظنون می‌ساخت. پرشت و کاردار به یزدی یادآور شدند که مطبوعات در ایالات متحده و جاهای دیگر یک نهاد ناقصی است ولی با توجه به همه عوامل به نفع ایران نیست که به اوضاعی کمک کند که هیچ روزنامه‌نگار آمریکایی درباره تحولات جاری در ایران و به ویژه درباره جنبه‌های مثبت انقلاب از قبیل جهاد سازندگی گزارش نکند.

7- تبادل نظر نسبتا وسیعی درباره اوضاع در کردستان چیز تازه‌ای در برنداشت. سوءظنهای واقعی یا خیالی یزدی درباره فعالیتهای اسرائیلی کاملاً مشهود بود. او گزارشهایی از قبیل گزارشی که طی آن سه سفیر سابق آمریکا مسئله کردستان را نادیده گرفته‌اند بی‌اساس خواند. معذالک او در این نظر اصرار داشت که ایالات متحده با توجه تواناییهای اطلاعاتی که او یقین دارد ایالات متحده از آن برخوردار است، بایستی از دست داشتن بیگانگان در مسئله کردستان آگاه باشد و اگر در چنین اطلاعاتی ایالات متحده با ایران سهیم شود بسیار به موضوع کمک خواهد کرد. (تلگراف جداگانه) یزدی گفت هدف اساسی در کردستان یافتن یک راه حل صلح‌آمیز است و ارتش برای حل این مشکل یک ابزار مناسب نیست و نه یک ابزار دائمی. ایران اکنون دارای نیروهای نظامی یا امنیتی مؤثر نیست و قبل از اینکه یک چنین نیروی مؤثری مجددا برقرار شود، پیمودن راه طولانی لازم است.

8 - پرشت گفت ما امیدواریم بتوانیم با تعداد بیشتری از ایرانیانی که موقعیت کلیدی دارند ملاقات کنیم و از جمله نام بهشتی را به عنوان کسی که ما می‌خواستیم ملاقات کنیم ذکر کرد. یزدی پس از اندکی تردید از معاون خود تقاضا کرد تا این ملاقات را به علاوه دیداری با آیت‌اللّه منتظری (که اندیشه خود یزدی بود) و حضور در نماز جمعه و ملاقات با فروهر ترتیب دهد. به یزدی همچنین یادآوری شد که تقاضای وابسته مطبوعاتی برای دیدار با قطب‌زاده همچنان به قوت خود باقی است.لینگن

پیام به مناسبت عید قربان

سند شماره (87) تاریخ: 27 اکتبر 79 - 5 آبان 58محرمانه از:وزارت امور خارجه - واشنگتنبه: سفارت آمریکا - تهران موضوع: پیام به مناسبت عید قربان 1- خواهشمند است پیام ذیل را از سوی ونس، وزیر امور خارجه آمریکا، به یزدی وزیر امور خارجه ایران در موقع مقتضی تسلیم کنید.

«آقای وزیر عزیز خوشوقتم از اینکه به مناسبت عید قربان بهترین آرزوهای خود را برای شما ابراز دارم. امیدوارم که شما در کوششهای خود از جانب مردم کشور خود موفق باشید. من در انتظار آنم که بر اساس تبادل نظرهای اخیر در نیویورک روابط فیمابین مستحکمتر گردد و بهبود بیشتری حاصل گردد. با تقدیم احترامات - سایروس ونس» 2- وزارت امور خارجه آمریکا قصد ندارد که این متن را منتشر کنند ولی ایرادی ندارد اگر دولت موقت ایران چنین قصدی داشته باشد.ونس

سفر هیئت نمایندگی دولت موقت ایران به الجزایر

سند شماره (88) تاریخ: 29 اکتبر 79 - 7 آبان 57خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه:وزارت امور خارجه - واشنگتن از کاردار به معاون وزیر خارجه نیوسام موضوع: هیئت نمایندگی دولت موقت ایران به الجزایر 1- (تمام متن خیلی محرمانه) 2- از تلگراف سپتامبر ما در حال گزارش کردن حضور دولت موقت ایران در جشنهای اول نوامبر با حضور نخست‌وزیر بازرگان، وزیر امور خارجه یزدی و ظاهرا وزیر دفاع چمران هستیم.

3- ما در «مجموعه بیسیمها» (توضیح مترجم: مجله‌ای ماهیانه بوده‌است شامل بیسیمها و تلگرافات که توسط سفارت منتشر می‌شده و در اختیار خبرنگاران و خبرگزاریها قرار می‌گرفته است) مشاهده کردیم که شما و برژینسکی و افراد دیگری از طرف آمریکا در این جشنها شرکت خواهید کرد. من فکر می‌کنم اگر یک نفر یا بیشتر از شما فرصت گفتگو با اعضای هیئت نمایندگی دولت موقت ایران و مخصوصا بازرگان را پیدا کند خیلی مفید خواهد بود. من این تصادف را امروز به بازرگان در یک مجمع اجتماعی پیشنهاد کردم و او به نظر می‌رسید که با روی باز با این فکر برخورد کرد. از نقطه نظر من تماس بهتر با این گروه نتایج بهتر خواهد داشت.لینگن

جشن سالگرد بیست و پنجمین سال انقلاب الجزایر

سند شماره (89) تاریخ: 30 اکتبر 1979 - 8 آبان 58سری از: سفارت آمریکا - الجزیرهبه: وزارت خارجه - واشنگتن موضوع: جشن سالگرد بیست و پنجمین سال انقلاب الجزایر 1- تمام متن سری است.

2- بسته به زمان ملاقات احتمالی بین دکتر برژینسکی و بن‌جدید (شاذلی ) رئیس جمهوری یا بن یحیی، وزیر امور خارجه الجزایر، موارد زیر تماسهای احتمالی برای گفتگوهای اساسی بین دکتر برژینسکی و اعضای برجسته دیگر هیئتهای نمایندگی که در جشن حضور خواهند داشت، می‌باشد.

الف: اسپانیا: سفیر اسپانیا در الجزایر به طور ویژه تقاضای ملاقات بین دکتر برژینسکی و پرلورکا، وزیر ریاست جمهوری دولت اسپانیا (دبیرکل دولت) و اگیوری بن‌گوآ، مدیر کل وزارت خارجه برای آفریقا و خاورمیانه را نمود.

ب: فرانسه: سفیر فرانسه در الجزایر در زمینه علاقه احتمالی کودی دولوس دبیر کل برای ملاقات با دکتر برژینسکی یا دیگر مقامات بازدید کننده مناسب آمریکایی تحقیق می‌کند.

ج: لیبی: اگر قذافی رئیس جمهوری لیبی در مراسم حضور یابد، در خصوص این پیشنهاد که او با دکتر برژینسکی ملاقات نماید، سفیر لیبی در الجزایر تمایل محتاطانه‌ای نشان داد.

د: ایران: کاردار ایران در الجزایر امروز مرا از ارسال پیام به تهران جهت مشخص نمودن علاقه احتمالی بازرگان، نخست‌وزیر یا دیگر اعضای هیئت نمایندگی دولت ایران در ملاقات با دکتر برژینسکی یا دیگر مقامات بازدیدکننده مناسب آمریکایی، مطلع نمود.

3- مطالب بالا منعکس‌کننده علاقه روشن تمام آنهایی که نسبت به سیاست خارجی فعلی در الجزیره (مقامات دولت الجزایر، دیپلماتها، مطبوعات) توجه دارند، در این حقیقت می‌باشد که دولت ایالات متحده یک هیئت نمایندگی پرقدرت اعزام داشته که دارای خصوصیت ریاست آن به وسیله دکتر برژینسکی می‌باشد. زمانی که دکتر برژینسکی و دیگران به الجزایر بیایند فرصتها برای برقراری تماسهای عالی مطمئنا فراوان خواهند شد. هیئت نمایندگی و دیگران بایستی توجه داشته باشند که تمام ناظران محلی دکتر برژینسکی را به عنوان طرفدار بزرگ سیاست تهیه تسلیحات برای مراکش در دولت ایالات متحده می‌دانند.

اطلاعات بیوگرافیک کمال خرازی

سند شماره (90) تاریخ: 31 اکتبر 1979 - 9 آبان 58خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن موضوع: اطلاعات بیوگرافیک کمال خرازی معاون وزارت امور خارجه در امور سیاسی ظاهرا 30 تا 40 ساله به نظر می‌رسد. او با یک ریش انقلابی (شاید اسلامی) جلوه‌گر می‌شود ولی از لحاظهای دیگر و از لحاظ لباس سختگیر است.

کمال خرازی اگر جدی نباشد نمی‌توان گفت کاره‌ای باشد. خرازی به هیچ وجه به نظر نمی‌رسد شخصی خوش مشرب یا تیز طبع باشد. خرازی در رشته اداره امور تربیتی در آمریکا تحصیل کرده‌است. او ابتدا در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی مدت یک سال و بعدا در دانشگاه هوستون تحصیل کرده و درجه دکترا از آن اخذ کرده است. هنگامی که او در آنجا بود از قرار معلوم با ابراهیم یزدی وزیر امور خارجه که او نیز سالها در تگزاس بود ارتباط پیدا کرد. او در سال 1976 به ایران بازگشت. خرازی به نظر نمی‌رسد که نسبت به ایالات متحده نظر بدی داشته باشد، هر چند مشکل بتوان درباره احساسات واقعی او با سپری از خویشتنداری قضاوت کرد. در جریان ملاقاتی با کاردار در 30 اکتبر او در اظهار قدردانی از کوششهای کاردار برای تسهیل فرایند عادی شدن مناسبات دوجانبه آمریکا و ایران صمیمی به نظر می‌رسید ولی در همان زمان نیز او هیچ‌گونه نشانه‌ای بروز نداد که این احساس مبتنی بر عوامل عاطفی است. خرازی در همین مکالمه خاطرنشان ساخت که او متأهل است. او به خوبی انگلیسی صحبت می‌کند هر چند انگلیسی او دارای لهجه بوده و گاه گاهی از لحاظ دستوری اشتباهاتی دارد.

دیدار با پارسا کیا

سند شماره (91) 31 اکتبر 79 - 9 آبان 58 خیلی محرمانه 2- در جریان دیدار مأمور سیاسی از پارساکیا، کفیل اداره پنجم وزارت امور خارجه در تاریخ 31 اکتبر درباره مسائلی دیگر پارساکیا مسئله حضور شاه را در ایالات متحده به میان آورد. و با اظهارات پر از عواطف به طور غیر رسمی و خصوصی (برای مدت 15 دقیقه) با مأمور سفارت برای توضیح این مطلب به حکومت آمریکا که چرا شاه باید آمریکا را ترک کند صحبت کرد. پارساکیا نکات زیر را مورد توجه قرار داد.

3- او و انتظام به سختی می‌کوشند از بروز یک بحران در مناسبات با آمریکا اجتناب کنند ولی این امر تقریبا غیر ممکن است. آنها نمی‌خواستند که دولت موقت ایران یک یادداشت رسمی درباره شاه بفرستد وسعی می‌کردند که اثر این وضع را تا اندازه ممکن کاهش دهند ولی فشارهایی که از خارج بر وزارت امور خارجه وارد می‌شود بسیار نیرومند است.

4- رهبران دولت موقت ایران ( یعنی بازرگان و یزدی) عاجزند و تصمیم درباره اینکه به چه ترتیب در ادامه حضور شاه در آمریکا باید اقدام کرد از طرف آنها اتخاذ نخواهد شد. وزارت امور خارجه خواهد توانست زیان وارده به مناسبات ایران و آمریکا را ترمیم کند، در صورتی که شاه بلافاصله پس از اینکه از بیمارستان مرخص شد آمریکا را ترک کند. در غیر این صورت بحران روی خواهد داد. پارساکیا درباره آنکه چگونه تصمیمات درباره مسائل دیگر سیاست خارجی از قبیل مناسبات با مصر از سوی خمینی اتخاذ می‌شود توضیح داد و اعلام کرد، ولی مستقیما خاطرنشان ساخت که ادامه حضور شاه در آمریکا ممکن است منجر به قطع مناسبات میان ایران و آمریکا شود.

5 - پارساکیا گفت که رهبران دولت موقت ایران آماده‌اند بپذیرند که شاه در مکزیکو باشد ولی اقامت شاه در آمریکا چیز دیگری است. دولت موقت ایران اعتقاد دارد که شاه از اقامت خود در آمریکا برای ادامه کوششهای براندازی علیه حکومت موقت ایران بهره‌برداری خواهد کرد، همان طوری که خمینی در پاریس رفتار مشابهی را داشت. پارساکیا خاطرنشان ساخت که 200 هزار ایرانی در آمریکا زندگی می‌کنند و اینکه شاه پولهای نامحدودی در اختیار خود دارد. (او رقمی را ذکر کرد که اکنون به طور کلی متداول شده است و آن 20 میلیارد دلار است). پارساکیا خاطرنشان ساخت که ایران یک کارخانه شایعه‌سازی درزدار است ولی رهبران دولت موقت ایران هرگز شایعات درباره اینکه شاه مبتلا به سرطان است را دریافت نکرده بودند و به همین دلیل آنها درباره بیماری شاه بسیار ظنین هستند. آنها همچنین درک نمی‌کنند که چرا شاه باید در آمریکا معالجه شود.

6- پارساکیا گفت که رهبران حکومت موقت ایران، که مقصود او به طور ساده خمینی و اطرافیان او هستند، اهل سیاست نیستند و درک فرآیندهای دیپلماتیک را ندارند و آنها درباره نتایج آینده‌ای که ممکن است از هرکس تصمیمی ناشی شود فکر نمی‌کنند. پارساکیا گفت که آنها ( یعنی رهبران در قم) با دقت فراوان مراقب این موضوع هستند که آیا به شاه اجازه داده می‌شود که در آمریکا بماند یا خیر و اگر به او چنین اجازه‌ای داده شود آنها بلافاصله اقدام خواهند کرد (او مشخص نکرد که چگونه ولی مقصود قطع روابط بین دو کشور بود).

7- در جریان مکالمه، پارساکیا همچنین به مصاحبه سناتور جکسون در تلویزیون در برنامه ملاقات با مطبوعات اشاره کرد و گفت که این مصاحبه سطوح بالای وزارت امور خارجه را مانند یک بمب تکان داده است. (شماره 1446 وزارت امور خارجه آمریکا) یزدی بلافاصله خواستار متن کامل این مصاحبه شد تا معلوم شود که اشارات جکسون به چه مطالبی بوده‌است.یزدی جکسون را به عنوان یک رهبر بسیار نیرومند آمریکایی تلقی می‌کند و هنوز یقین حاصل نکرده‌است که اشارات جکسون را باید یک نوع پیام از سوی حکومت آمریکا تلقی کرد. مأمور سفارت به پارساکیا اطمینان داد که چنین مقصودی در میان نبوده است.

کتاب سی و پنجم

حکام جزیره‌العرب، بازیچه‌های شیطان بزرگ

مقدمه

در این مقدمه از مشارکت نظامی سعودی و آمریکا، از خریدهای بی سابقه و کلان اسلحه آمریکایی، از تبانی مدام آمریکا و عربستان در جهت چپاول روز افزون ذخایر نفتی خاورمیانه، از حراج بی رویه نفت به دستور اربابان آمریکایی به گونه‌ای که آنها نیز متعجب شوند از فروش تمام حیثیت و شرافت مسلمین و اعراب در مقابل تأمین چتر امنیتی آمریکا بر حکومت آل سعود، از روابط ویژه با امپریالیسم، از بی‌ایمانی و نامسلمانی و ظاهر فریبی شاهان و شاهزادگان آل سعود، از رشد مظاهر فساد غربی و شعله‌ور شدن آتش مفاسد در زیر خاکستر تقدس ریاکارانه، از تبعیضها و فشارهای بی حساب بر مسلمین غیروهابی از چند دستگیهای داخلی خاندان آل سعود و درجه وابستگی هریک به آمریکا و غیره سخن نخواهیم راند، چرا که سطر سطر اسناد این کتاب و برگ برگ اخبار روزانه جهان گواه صادقی بر این گفتار است. بلکه از مطالبی پرده بر می‌افکنیم که چهره خشن ائمه کفر را بدون بزک نمایانتر می‌سازد. و آن پرداختن به گوشه‌ای از اسناد منتشر شده در این کتاب که ترسیم کننده تصویری از حرکات حکام جزیره العرب به عنوان عمود دیر پای کمپ خیمه شب بازیهای گوناگون امپریالیسم آمریکا و ستون واقعی ارتجاع خود فروخته و مزدور منطقه در دهه اخیر است. به گواه این اسناد در تمامی توطئه‌های امپریالیسم آمریکا و سرمایه داری قهار جهانی علیه ملل مسلمان و مستضعف منطقه، دست قداره بندان سعودی، تا مرفق به خون آغشته است. در ایران، اتیوپی، مصر،یمن، فلسطین، جمهوری صحرا، شاخ آفریقا و هر کجا که صحنه نبرد مردم مظلوم و مسلمان با امپریالیسم آمریکا و حکام کافر و ظالم و فاجر است سعودیها در سنگر کفار و ظالمین علیه مستضعفین قداره بسته‌اند.

عمق فاجعه آنجاست که طواغیت سعودی نه تنها در کنار کفار علیه مسلمین آتش گشوده‌اند، بلکه به عنوان مشوق و محرک اصلی، کفار جنگ افروز را به نبرد با مسلمین دعوت می‌نمایند. در بررسی ذیل زبان اسناد گویای این مدعاست.

1- ایران:

فهد ولیعهد وقت عربستان ده روز قبل از فرار مفتضحانه شاه معدوم در حمایت از وی چنین موضعگیری نمود: «ما از هر رژیمی که در کشور خود از مشروعیت برخوردار است پشتیبانی می‌کنیم و رژیم شاه متکی بر چنین مشروعیتی است. حوادث خونین ایران به نفع هیچ کس نیست به جز دشمن...

اوضاع کنونی ایران نه به نفع خود ایرانیان است نه به نفع اسلام و مسلمانان... شکی نیست که ما از وضع شاه و حضور او پشتیبانی می‌کنیم» همتای دیگر او نیز همین عقیده را دارد:

«در جریان یک مکالمه با شاهزاده سعودالفیصل وزیر خارجه عربستان سعودی در یکم ژانویه (15 روز قبل از فرار شاه!) وی گفت عربستان سعودی درباره حوادث ایران بسیار نگران است و حکومت سعودی نگران این است که اگر شاه برود... شرایط هرج و مرجی به وجود خواهد آمد که برای منطقه چندان اثر خوبی نخواهد داشت. پرسیدیم برای چاره جویی چه باید کرد؟ وی گفت شاه نیازمند پشتیبانی لژیستیکی است».

نامبردگان پس از سقوط شاه و برقراری جمهوری اسلامی در ایران چنین موضعگیری نموده:

«فهد ادامه داد به عقیده ما (امام) خمینی یک آلت دست است، هر چند از چنین چیزی آگاهی ندارد یا آن را نمی‌پذیرد. کمونیستها نقشه‌های خود را با نظم و ترتیب دنبال می‌کنند... این اقدامات و کشتار وحشیانه هیچ گونه ارتباطی با اسلام ندارد، که پرچم آن به طور تصنعی در ایران به اهتزاز درآمده است».

«فهد سپس پیش بینی کرد به زودی شاید ظرف چند ماه آینده (امام) خمینی از میدان بدر خواهد رفت و ایران اتیوپی دیگری خواهد شد که به توسط کمونیستهایی که از سوی مسکو در آنجا نشانده شده‌اند رهبری خواهد شد.» نکته اساسی اینجاست که وی نه تنها سرکوب و توطئه امپریالیسم آمریکا را علیه مردم مظلوم و مسلمان، کافی نمی‌داند بلکه به شدت آنها را جهت براندازی انقلاب اسلامی ایران ترغیب و تشویق می‌نماید.

«شاهزاده فهد اظهار تأسف کرد که ایالات متحده برای مقابله با تهدیدهای کمونیستی در منطقه کاری نمی‌کند.» «وی گفت عربستان سعودی نزدیک شدن شعله‌های آتش را از مدتها قبل دیده و به ایالات متحده آمریکا هشدار داده بود، ولی هشدارها و نداهای عربستان سعودی به گوشهای ناشنوا برخورد کرده است.» 2- بحرین:

نقش سعودیها در خلیج فارس دو روی یک سکه است. از یک طرف با هیاهوی دخالت ایران (آنهم به اسم کمونیسم)، اربابان آمریکایی را به مداخله و مقابله مستقیم با انقلاب اسلامی ترغیب می‌نمایند. و از طرف دیگر، با مداخله مستقیم خود به سرکوب مردم مبارز منطقه می‌پردازند.

«فهد سپس خاطرنشان ساخت که ایران، بحرین و کویت و سایر کشورهای عربی را در خلیج (فارس) تهدید می‌کند، در حالی که حتی یک کلمه هشدار دهنده از جانب کارتر برای دادن اطمینان به کشورهای ضعیفی مانند بحرین ادا نشده است و حتی دوستان آمریکا نیز در این منطقه و در اطراف و اکناف جهان کاری نکرده‌اند.» «تاجر سعودی در حضور مقام پلیس در 14 سپتامبر به مقام کنسولی گفت که عربستان سعودی 500 تن از گاردهای ملی خود را به بحرین فرستاده است تا به دولت بحرین در برقراری نظم در برابر ناآرامیهای ایجاد شده توسط شیعیان کمک نمایند.» «نه ما و نه سفارت انگلیس تاکنون هیچ تأییدیه‌ای مبنی بر ارسال گارد ملی دولت سعودی به بحرین دریافت نکرده‌ایم در طی تظاهراتی که در اواخر اوت روی داد شایعات قوی وجود داشت که حدود 2 هزار تن پلیس سعودی برای کنترل اوضاع به بحرین وارد شده‌اند، ولی تاکنون هیچ گونه اثری از آنها پیدا نشده است.» مسئله آن نیست که چکمه پوشان سعودی به بحرین رفته‌اند یا خیر، بلکه مسئله آن است که از خطر

ایران مسئله بیافرینند و خود مداخله کنند «عبداللّه برای تشدید طرفداری از قاطعیت در منطقه خلیج فارس مدعی شد که عربستان سعودی نقشه‌های تجاوز کارانه ایران را درباره بحرین (با اخطار به تهران که هر گونه کوشش برای به دست گرفتن حکومت در بحرین با مخالفت سعودی روبرو خواهد شد.) خنثی کرده است.» «در چندین مرحله عبداللّه اصرار ورزید که حکومت ایالات متحده در مقابل تهدید شوروی و قائم مقامهای آن نسبت به امنیت خلیج فارس انرژی بیشتری از خود نشان دهد. او طرفدار آن بود که ایالات متحده یک ترکیبی از به حرکت درآوردن چماق و دیپلماسی فعال از خود نشان دهد».⁽¹⁾3- یمن:

سیاست توطئه گرانه سعودیها در یمن آنقدر واضح است که نیازی به توضیح ندارد. «سیاست عربستان در قبال یمن یک سیاست مردد بوده است. از یک طرف می‌خواهد که یمن شمالی به اندازه کافی قوی باشد تا بتواند از خودش در مقابل یمن جنوبی دفاع کند و از طرف دیگر نمی‌خواهد که زیاد قوی باشد که خودشان (سعودیها) را تهدید کند.سعودیها نسبت به میل و علاقه یمن شمالی برای گفتگو با یمن جنوبی راجع به اتحاد دو یمن مظنون می‌باشند. امیر سلطان وزیر دفاع عربستان سعودی اگر متقاعد شود که صالح (رئیس جمهور یمن شمالی) در حقیقت خیلی نزدیک به یمن جنوبی شده است، ممکن است با ناراضیهای یمن شمالی همکاری کند تا رژیم صالح را ساقط کند.» 4- اتیوپی:

«فهد گفت علاقه او نسبت به اتیوپی صرفا جنبه علمی ندارد، بلکه بر اساس نزدیکی شاخ آفریقا به شبه جزیره عربستان و انعکاسهای صحنه سیاسی اتیوپی، سومالی، اریتره، و سودان بر تحولات در عربستان سعودی و منطقه خلیج (فارس) است» «سپس شاهزاده فهد نقل کرد که چگونه از قبل سقوط امپراطور هایله سلاسی را با نیکسون رئیس جمهور وقت و راجرز وزیر امور خارجه وقت مورد بحث قرار داده است.... متأسفانه غرب و ایالات متحده نیز کاری نکردند و یک راه گشوده‌ای را برای شورویها و متفقین آنها باقی گذاشتند.» 5 - سومالی:

«فهد یادآوری کرد که چگونه در سال 1978 به پیشنهاد کارتر زیاد باره رئیس جمهور سومالی را متقاعد کرده بود تا علنا پذیرش انجام یک همه پرسی به سرپرستی سازمان ملل متحد را در مورد اهالی صحرای اوگادن اعلام بدارد. هر چند زیاد باره آمادگی خود را برای پذیرفتن نتایج یک چنین همه پرسی اعلام داشته بود معذالک ظاهرا ایالت متحده آمریکا علاقه خود را نسبت به سومالی از دست داده بود. فهد از این بیم داشت که در نتیجه سهل انگاری ممکن است، ایالات متحده سومالی را از دست بدهد.»

6- جمهوری صحرا:

امیر عبداللّه ولیعهد فعلی سعودی صریحا کفار آمریکایی را جهت حمایت از شاه حسن علیه صحرا دعوت می‌کند. «عبداللّه که قبلاً با دقت فراوان به بررسی سفیر درباره اوضاع نظامی مراکش گوش فرا داده بود با همین لحن (دعوت از آمریکا جهت به حرکت در آوردن چماق از یک طرف و دیپلماسی از طرف دیگر) از آقای بال خواست تا درباره فراهم کردن پشتیبانی نظامی به ملک حسن کنگره آمریکا مقامات دیگر را تحت فشار قرار دهد.» 7- مصر:

از آنجا که مصر پس از قرار داد کمپ دیوید و دوستی با صهیونیسم دشمنی آشکار خود را با اسلام و استقلال ملتهای عرب خاورمیانه نشان داد، مورد تنفر شدید ملتهای منطقه قرار گرفت. دولتهای مزدور و نوکر غرب اگر چه از ته دل با سادات و رژیم مصر بودند، لیکن به لحاظ فشار مردم ناچار از قطع رابطه با مصر و در انزوا قرار دادن آن رژیم شدند. آمریکا و اسرائیل در جهت مقابله با خواست مردم مسلمان منطقه سعی بر آن دشت تا هرچه کمتر مصر زیر فشار قرار گیرد. شرح همکاری توطئه‌آمیز عربستان - آمریکا - مصر در ترویج وحدت اسلام آمریکایی در ضدیت با اسلام و مسلمین و آشتی با صهیونیسم به روشنی از متون زیر آشکار است.توجه کنید:

«در طی ملاقات اول ماه مه مأمور سیاسی سفارت مسئله کنفرانس اسلامی فاس را با احمد سراج مدیر کل امور شرقی وزارت امور خارجه عربستان مورد بحث قرار داد. سراج گفت عربستان سعودی یک هیئت نمایندگی نیرومند مرکب از پنج مقام وزارت امور خارجه به این کنفرانس اعزام می‌کند.درباره عضویت مصر سراج گفت عربستان سعودی از لحاظ حقوقی ناگزیر است که تصمیم کنفرانس بغداد را رعایت کند.او گفت اگر اخراج مصر صریحا به رأی گذاشته شود، عربستان سعودی نمی‌تواند از اجماع آراء عرب طفره رود. سراج افزود به عقیده او بهترین راه برای جلوگیری از اخراج مصر این است که کشورهای غیر عرب در مقابل چنین تدبیری با استناد به دفاع از منشور کنفرانس اسلامی مقاومت کنند (در این منشور از اخراج یک کشور مسلمان از کنفرانس هیچ گونه پیش بینی به عمل نیامده است...)... سراج گفت اگر کشورهای غیر عرب به تعداد کافی بر اساس دفاع از منشور کنفرانس اسلامی ایرادات جدی بگیرند، عربستان سعودی ممکن است بتواند از به رأی گذاشتن مسئله اخراج با این استناد که یک چنین رأی دادنی به همبستگی اسلامی لطمه خواهد زد، جلوگیری کند.» 8 - فلسطین:

در مورد موضعگیری حکمرانان سعودی علیه منافع خلق فلسطین و روشدن آخرین دسیسه‌ها بخون بسیار است، لیکن جهت ختم مقال، با ارائه جان کلام و غرض نهایی سعودیها در طرح این توطئه‌ها مستخرجه از مذاکرات سری شان با اربابان آمریکایی بسنده می‌کنیم:

«سعودیها کشمکش بین اعراب و اسرائیل را یک تهدید مستقیم برای امنیت ملی شان به شمار می‌آورند. در نظر آنها معطلی و درگیری اعراب مخصوصا فلسطینیها، منبع بی ثباتی در منطقه می‌باشد که به طور موفقیت آمیزی از جانب چپهای تندرو و شوروی تحمیل شده است.»

«رهبران سعودی متقاعد شده‌اند که آوردن و شرکت دادن سازمان آزادیبخش فلسطین در مذاکرات صلح، قسمت عمده‌ای از سازمانهای فلسطینی را از گروه اعراب تندرو و رادیکالی که هر گونه موافقتنامه را با اسرائیل رد می‌کنند، خارج خواهد کرد. بدین طریق باز مشکل قبول مصالحه با اسرائیل از روی دوش اعراب برداشته خواهد شد و به گردن خود فلسطینیها گذاشته می‌شود.

در خاتمه به لطف خدا امیدواریم انتشار این مجموعه طشت رسوایی ساده اندیشان سیاسی را فرو افکند و آوای به هنجار مظلومیت خلقهای زیر ستم را در صور اسرافیل دمد. باشد که در فردای تاریخ مشاهده به گور سپرده شدن استکبار جهانی و اذنابش در منطقه باشیم. انشاءاللّه.

دانشجویان مسلمان پیرو خط امام

عربستان سعودی

سند شماره (1) ژوئیه 79 - تیر 58 عربستان سعودی خشکی:

مساحت = در حدود 000،331،2 کیلومتر مربع تخمین زده می‌شود (مرزها مشخص نشده و مورد اختلاف می‌باشند) 1% کشاورزی، 1% جنگل، 98% بیابان، هرز یا اراضی شهری.

مرزهای خاکی = 537،4 کیلومتر آبها:

محدوده آبهای داخلی (ادعا شده) = 12 میل(به اضافه 6 میل «منطقه نظارت الزامی») نوار ساحلی = 2510 کیلومتر مردم:

جمعیت = 000،103،8 (ژوئیه 1979) درصد رشد متوسط سالانه جمعیت 1/3% (در حال حاضر) ملیت = نام - سعودی، صفت - عربستان سعودی یا سعودی.

تقسیمات نژادی =90% عرب، 10% آسیایی - آفریقایی (تخمین) دین =100% مسلمان زبان = عربی سطح سواد = 15% (تخمین) نیروی کارگر = در حدود 33% (2 به یک خارجی هستند) جمعیت، 44% در قسمت تجارت، خدمات واردات دولتی، 28% کشاورزی، 21% ساختمان،4% صنایع،3% نفت و معدن.

حکومت:

نام حقوقی = پادشاهی عربستان سعودی نوع = پادشاهی پایتخت = ریاض، وزارت امور خارجه و نمایندگی‌های کشورهای خارجی در جده می‌باشند.

تقسیمات سیاسی کشوری = 18 امارات سیستم حقوقی = قسمت اعظم آن بر اساس قوانین اسلامی است، مقداری قوانین غیر مذهبی هم به اجرا در آمده است، اختلافات بازرگانی به وسیله کمیته مخصوصی حل و فصل می‌شوند، و هنوز قوانین اجباری دادگاه بین‌المللی را در امور قضاوت قبول نکرده است.

تعطیل ملی = 23 سپتامبر شعبات = شاه خالد (السعود، خالدابن عبدالعزیز) با مشاوره با خانواده سلطنتی حکمروایی می‌کند (خصوصا با ولیعهد فهد) و شورای وزیران.

رهبر دولت = شاه خالد ابن عبدالعزیز آل سعود.

کمونیستها = خیلی کم اقتصاد:

تولید خالص ملی GDP = 64 میلیارد دلار (تخمین 1978) درآمد سرانه 800،9 دلار، رشد سالانه غیرنفتی رشد خالص ملی با احتساب قیمتهای ثابت تقریبا 15%( 77-1973 متوسط غیرنفتی)

کشاورزی = خرما، غله، دامپروری، در محصولات غذایی خودکفا نیست.

صنایع مهم = تولید روزانه نفت 2/9 میلیون بشکه در روز (1978)، پرداختها به دولت عربستان سعودی 36 میلیارد دلار (1977)، تولید سیمان، کارخانه‌های کوچک، تولید فولاد، پالایشگاه نفت، چندین صنایع سبک که شامل کارخانه‌هایی می‌شود که به تولید مواد پاک کننده، محصولات پلاستیکی، لوازم و اثاثیه خانه و غیره اشتغال دارند، پترومین (PETROMIN) که یک آژانس نیمه دولتی می‌باشد و در رابطه با وزارت نفت است به تازگی یک کارخانه بزرگ تهیه کود احداث نموده است. نیروی الکتریسته = ظرفیت 000،700،4کیلو وات (1978)، تولید 5/8 میلیارد کیلو وات ساعت (1978)،تولید سرانه 056،1 کیلو وات ساعت می‌باشد.

صادرات = 40 میلیارد دلار (تا بندرگاه 1978)، 99% از نفت و مواد نفتی.

واردات = 24 میلیارد دلار (هزینه خود کالا، بیمه و باربری 1978)، کالاهای تولید شده، وسایل و تجهیزات حمل و نقل، مواد ساختمانی، تولیدات غذایی کنسرو شده.

مهمترین طرفهای تجارتی = در صادرات - آمریکا، اروپای غربی، ژاپن، در واردات آمریکا، ژاپن، آلمان غربی.

کمکها = یک کشور بزرگ کمک دهنده، کلیه کمکهای نظامی و اقتصادی در سال 1977 به 4 میلیارد دلار رسیده است.

بودجه = (برای سال مالی 1978) هزینه‌ها 8/32 میلیارد دلار، که 22 میلیارد آن جهت توسعه بکار برده شده است.

نرخ برابری ارزی = یک ریال سعودی برابر است با 4/29 دلار آمریکا (1978) (وابسته به حق برداشت ویژه، قابل تبدیل آزاد) سال مالی = بر اساس سال اسلامی می‌باشد، سال مالی 79-1978 سعودی مطابق با 6 ژوئن 1978 تا 25 می 1979 می‌باشد.

ارتباطات:

راه آهن = 575 کیلومتر فاصله خطوط استاندارد (434/1 متر) جاده‌ها = مجموعا 100،30 کیلومتر، 500،16 کیلومتر جاده مرمت شده، 600، 13 کیلومتر جاده خاکی با کیفیت خوب.

خطوط لوله = 2430 کیلومتر برای نفت خام، 386 کیلومتر برای محصولات تصفیه شده، 98 کیلومتر برای گاز طبیعی.

بندرگاه‌ها = 3 بندر مهم (جده، دمام، رأس تنوره، 6 بندر کوچک.

ناوگان بازرگانی = 68 کشتی (1000 تنی یا بیشتر) مجموعا 200،272،1 تنی، 00،223،2 با بار، که شامل 6 کشتی مسافربری، 25 کشتی باربری، 25 فروند کشتی نفتکش، 5 فروند کشتی باربری مخصوص، یک فروند کشتی تخلیه بار در ساحل یک فروند نفتکش، 2 فروند کشتی حمل سنگ معدن و نفت یک فروند جهت حمل و نقل گاز مایع،. (خیلی محرمانه).

هواپیماهای غیر نظامی = 78 هواپیمای بزرگ باربری که شامل 9 هواپیمای کرایه‌ای نیز می‌باشد.

فرودگاهها = مجموعا 123،90 عدد قابل استفاده، 32 عدد با باندهایی دائمی، 18 عدد با باندهائی به طولهای بین 3659-2440 متر، 39 عدد با باندهایی به طولهای بین 2439-1220 متر، 4 عدد با باندهایی

به طولهای بیش از 3660 متر.

شبکه مخابراتی = سیستم تقریبا خوبی وجود دارد، طرحهای توسعه مکروویو CABLE GABLEسیستم قمر مصنوعی، در دست تهیه می‌باشند، 000،200 تلفن (هر 100 نفر 5/2 تلفن)، 6 موج آ. ام، یک موج اف. ام. 11 ایستگاه تلویزیونی، یک کابل زیر دریایی، یک ایستگاه قمر مصنوعی در اقیانوس هند و یکی در آتلانتیک، 15 ایستگاه قمر مصنوعی داخلی.

نیروهای دفاعی:

نیروی انسانی نظامی = مذکر بین 49-15 سال 000،882،1 نفر 000،043،1 نفر مناسب برای خدمت سربازی، در حدود 000،77 نفر در هر سال به سن 18 سال که سن سربازی است می‌رسند.

پرسنل = نیروی زمینی 500،31 نفر، نیروی دریایی 400،1 نفر، نیروی هوایی 000،6 نفر(250 خلبان)، 000،20 نفر گارد ملی (سری).

واحدهای مهم زمینی = 3 تیپ پیاده، یک تیپ پیاده موتوری، 2 تیپ زرهی، 8 گردان (یکی گردان گارد سلطنتی، 2 گردان هوابرد، 2 گردان زرهی سبک، 1 گردان نیروی مخصوص، 2 توپخانه صحرایی) 18 واحد توپخانه ضد هوایی، 10 واحد برای موشکهای ضد هوایی هاوک (HAUK)، به اضافه دارای 46 واحد که هر کدام به اندازه یک گردان می‌باشد.

کشتیها = 3 قایق گشتی سریع، یک قایق گشتی، 2 فروند کشتی تخلیه نیرو، 4 فروند کشتی برای تخلیه نیروی مکانیزه، 4 کشتی خدماتی در نیروی دریایی، در حدود 400 قایق گشتی متفرقه (که شامل 8 هاورکرافت هم نیز می‌شود) در گارد ساحلی.

هواپیما = 289 فروند (184 جت، 39 جت ملخ دار 14ملخ دار، 52 هلیکوپتر).

تدارکات = خودش مقداری تفنگ و مهمات تولید می‌کند، برای بقیه وابسته به منابع غربی می‌باشد، خصوصا آمریکا، آلمان غربی، انگلستان، ایتالیا و فرانسه. (خیلی محرمانه).

بودجه نظامی = برای سال مالی که در تاریخ اول ژوئیه 1979 به پایان می‌رسد مبلغ 936/12 میلیون دلار جهت بودجه نظامی تخصیص داده شده است، که در حدود 32%: از بودجه دولت مرکزی می‌باشد(خیلی محرمانه).

امنیت و اطلاعات:

هیئت اطلاعات عمومی (المدیریه العامه الاستخبارات) برای امور داخلی و خارجی، دفتر رابط خارجی برای اجرای عملیات مخفی خارجی (در سپتامبر 1977، دفتر رابط خارجی به عنوان یک جزء از اجزاء مدیریت اطلاعات عمومی در آن ادغام شد. ولی تا مارس 1978 دوباره به عنوان یک سازمان جداگانه کارش را ادامه داد)، تحقیقات المدیریه العامه للمباحث)، برای امور داخلی مدیریت کل امنیت عمومی (المدیریه العامه الامن العام)، برای امور داخلی، مدیریت کل گارد مرزی و ساحلی (المدیریه العامه لخفرالسواحل و الحدود) برای امور داخلی، اداره دفاع غیر نظامی برای امور داخلی، اداره خدمات فنی (مدیریه الخدمات العامه) برای امور داخلی شورای امنیت ملی (المجلس العی الامن العالم) برای امور داخلی، گارد ملی (المرات الوطنی) برای امور داخلی، دفتر روابط خارجی برای امور داخلی و منطقه‌ای، نیروی مخصوص امنیتی، برای امور داخلی، (سری / غیر قابل رؤیت برای اتباع بیگانه).

تأثیر بالقوه افزایش قیمت نفت اوپک - عربستان سعودی

سند شماره (2) 2 ژانویه 1978 - 12 دی 1356طبقه‌بندی: خیلی محرمانه از: سفارت آمریکا جده به: وزارت امور خارجه واشنگتن دی - سی موضوع: تأثیر بالقوه افزایش قیمت نفت اوپک - عربستان سعودی.

آنچه در ذیل آمده نمایانگر اتفاق نظر اعضاء کمیته نفتی سفارت و ریاض و کنسولگری تهران می‌باشد.

1- تصمیم 5/14 درصد افزایش قیمتی که در کنفرانس وزیران اوپک در ابوظبی گرفته شد، احتمالاً نشانگر تصمیم غالب عربستان سعودی برای حفظ وحدت اوپک در پاسخگویی به غرب و به خصوص آمریکا در اتخاذ میانه روی در تعیین قیمتهاست. تمایل به برقراری وحدت با مشاورتهای دو جانبه فشرده‌ای که قبلاً از کنفرانس صورت گرفت، نشان داده شده است. این مشاورتها در اوائل پاییز آغاز شد، و یمانی وزیر نفت عربستان سعودی پس از چند سال به ونزوئلا سفر نمود و به دنبال آن مانی العطیبه وزیر نفت ابوظبی، تقریبا به تمام پایتختهای خاورمیانه‌ای اوپک سفر کرد. و چند روز قبل از برگزاری کنفرانس، وزرای نفت و دارایی قطر و ابوظبی و الخلیفه وزیر نفت کویت و یکی از مقامات شرکت ملی نفت ایران به نام پرویز مینا از شاه نشین (عربستان سعودی - م) دیدار کردند. بسیاری معتقدند که همین دیدارها موقعیت را برای تصمیم‌گیری بر سر قیمت نفت در ابوظبی آماده کرد.

2- در همان حال، عوامل خارجی نیز بر افزایش قیمت فشارهایی وارد نمودند که مهمترین این عوامل کاهش تولید نفت ایران در اوائل ماه دسامبر در نتیجه مشکلات درونی بود. این عامل به همراه عدم ممانعت شرکتهای نفتی در برابر افزایش قیمتها قبل از کنفرانس، و نیز تقاضای شدید پاییزی اروپا برای نفت سبب شد که تولید اضافی از بین برود. علاوه بر این، تجدید نیروی دلار در پاسخ به برنامه حمایت آمریکا تأثیر چندانی بر طرز تفکر سعودیها نداشت. مقامات سعودی اظهار داشتند که اکنون موقع آن نیست که بتوان قیمت نفت را بر اساس این تجدید نیرو افزایش داد، چون برای اثبات کاربرد این برنامه حداقل چند ماه لازم است.

3- در مقابل، تلاشهای اوست برای ممانعت از افزایش قیمت اساسا محدود به تماس با نمایندگان عالیرتبه آمریکایی و بیانیه‌ای عمومی نسبتا ملایم توسط برنز کمیسیونر انرژی از آلمان غربی بود. این تلاشها ظاهرا نتوانسته بود سعودیها را متقاعد به اتخاذ یک روش حاکی از تندروی در برابر فشار هماهنگ دیگر اعضاء اوپک بنماید. و نتیجه این شد که قیمت نفت در سال 1979، ده درصد افزایش یابد و در سال 1980 نیز در صورتی که افزایش دیگری حاصل نشود حدود 5/14 درصد دیگر بالا برود. این ارقام هم برای میانه روها و هم برای تندروها منافعی به همراه دارد. چون هر دوی آنها می‌توانند قیمتی را که به نفع خودشان است انتخاب نمایند.

4- اولین عکس‌العملهای محلی در تلگرام مرجع گزارش گردید. زکی یمانی در مصاحبه مطبوعاتی پس از کنفرانس اظهار داشت که سعودیها در نظر داشتند که افزایش کمتری در قیمت به وجود آید، لیکن بیانات ولیعهد عربستان سعودی در روز بعد از آن با تأکید بر 10 درصد افزایش قیمت آن را «منطقی و عینی» خواند و کاهش ارزش دلار و رشد تورم را سبب این افزایش قیمت اعلام نمود.

5 - محاسبات نشان می‌دهد که اگر میزان تولید معادل 5/8 میلیون بشکه در روز باقی بماند، عربستان سعودی درنتیجه این افزایش قیمت در سال 1979 معادل 8/3 میلیارد دلار پول اضافی در قبال نفت

دریافت خواهد نمود. مسلما، این افزایش دریافت سبب خواهد شد که سعودیها بتوانند کمبود بودجه سالانه خود را جبران کرده، در هنگام کاهش تولید مقداری پشتوانه ارزی برای خود ذخیره نمایند. البته این مقدار نخواهد توانست برای ایجاد برنامه‌های جاه طلبانه دیگر پولی فراهم نماید، و تأکید بیشتر بر کاهش هزینه‌ها، کنترل مخارج و حفظ سطح تورم داخلی به میزان 10 تا 12 درصد، یعنی کمتر از سطوح تورم پیشین، سبب کاهش بودجه مصرفی در پروژه‌ها نیز نخواهد گردید.

6- به نسبت کاهش ارزش دلار در نتیجه افزایش قیمت، حدود بیش از 80 درصد ذخایر ارزی سعودی نیز که به صورت دلار می‌باشد، دچار کاهش ارزش خواهد گردید. لیکن این کاهش ارزش دلار زمانی کاربرد پیدا خواهد کرد که سعودیها بخواهند از این ذخایر خود برای پرداخت صورت حسابهای وارداتی خود استفاده نمایند. به عبارت دیگر همان طور که افزایش قیمت سبب بالا رفتن تورم در آمریکا می‌شود، خرید کالا و خدمات آمریکایی توسط عربستان سعودی نیز مستقیما تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.

7- ما انتظار نداریم که این افزایش قیمت بر کمکهای خارجی عربستان سعودی تأثیر بگذارد. کمکها احتمالاً به میزان کنونی ادامه خواهد داشت، چون ملاحظات سیاسی عربی و اسلامی مهمترین عوامل تعیین کننده این کمکها می‌باشد. همان طور که موبوتو از زئیر در طی دیدار خود از شاه نشین (عربستان - م) گفته بود می‌توان کمکهایی به صورت اعطای امتیازات نفتی ارائه نمود.

8 - در دراز مدت، پایه جدید احتمالی برای افزایش قیمت نفت اوپک در سال 1980، 5/14 درصد بیش از قیمت کنونی نفت خواهد بود، سومین برنامه پنجساله سعودی قرار است در آوریل 1980 آغاز گردد. این برنامه از برنامه دوم پرخرج‌تر است، و برنامه ریزان سعودی نیز فهمیده‌اند که باید درآمدها را متعادل مخارج بنمایند. هنوز معلوم نیست که این مسئله در دراز مدت بر سیاست قیمت گذاری نفتی چه تأثیری خواهد داشت، لیکن با مشخص شدن خطوط اصلی برنامه سوم می‌توان تأثیر آن را پیش بینی کرد.

9- مسئله لاینحل، لیکن جالب دیگر این است که تأثیر این افزایش قیمت بر توسعه و ادامه ظرفیت تولیدی نفت چگونه خواهد بود. امکان اختصاص یافتن مقداری از این سود اضافی در زمینه توسعه و تداوم تسهیلات نفتی نسبت به نحوه فروش و تعیین بودجه شرکت آرامکو که قرار است ملی شود، مشخص خواهد گردید.

10- از نظر سعودیها، مهمترین تأثیر کنفرانس ابوظبی، باز گرداندن وحدت اوپک بود. این وحدت درنتیجه جدا شدن سعودی و به وجود آمدن دو نوع قیمت نفت در سال 1977 به سختی ضربه دیده بود.

تمایل عربستان سعودی به پذیرفتن آراء اکثریت، احترام این کشور را بالا برد و موقتا سبب شد که دیگران فکر نکنند که این کشور حاضر نیست به حمایت از اوپک پایداری نماید. سعودیها این را یک جنبه مثبت دانسته و این موضوع را می‌توان در دفاع مطبوعاتی آنها از افزایش قیمت نیز مشاهده نمود.

11- البته بعضی از عناصر وحدت عربی نیز در این مسئله بی تأثیر نبوده‌اند. مهمتر از همه اینکه، عربستان سعودی نقش بسیار مهمی در بهبود روابطش با عراق و کویت ایفا نمود. در اینجا به دنبال نتایج کنفرانس بغداد می‌توان گفت که عربستان سعودی علاوه بر ایفای نقش به طرفداری از اعراب به طرفداری از اوپک نیز پرداخته است.

12- لیکن هنوز موقع آن نرسیده است که بتوان گفت ارزیابی سعودیها از تأثیر افزایش قیمت نفت بر

روابط آمریکا و عربستان سعودی چیست. عکس‌العمل سریع دفاعی نشان می‌دهد که آنها از تأثیر این موضوع بر روابط بسیار عصبی هستند، به خصوص اگر بدانند که مانند سال 1977 به وسیله مطبوعات آمریکا مورد انتقاد قرار خواهند گرفت. مسلما، معلوم نیست که آنها نسبت به تقاضای رئیس جمهور کارتر در مورد تجدید نظر درباره قیمتها در سال آتی پاسخ مثبت بدهند.

ولی می‌توان گفت که همان طور که از بیانات آنها بر می‌آید در نظر دارند در سال 1979 در کنار برادران خود در اوپک بمانند و قبل از هر گونه اقدام مؤثر برای سال 1980 ابتدا پیشرفت دلار را مشاهده کرده و زیر نظر بگیرند.

13- آنها همان طور که در گذشته بیان داشته‌اند در آینده نیز ادعا خواهند کرد که اگر میانه روی سعودیها نبود، قیمت نفت خیلی بیشتر از اینها بالا می‌رفت و دیگر اینکه در نتیجه دفاع سعودیها از منافع آمریکا بود که اوپک راضی شد از دلار به عنوان واحد پولی قیمت نفت استفاده کنند. برای جلب نظر مساعد آمریکا معلوم نیست چه اقدام دیگری انجام دهند، ولی حتما میزان خرید دلار از آمریکا را افزایش خواهند بخشید.

14- بزرگترین خطری که تصمیم‌گیری اخیر اوپک به همراه داشت این است که اوپک و عربستان سعودی خود را در نظامی یافته‌اند که بر اساس آن باید در هر فصل قیمتها را افزایش دهند.

یمانی نیز در مصاحبه‌های مطبوعاتی خود از این نظام حمایت کرد و کمیته تعیین استراتژی دراز مدت وزیران اوپک نیز در حال بررسی آن می‌باشد. چون تصمیم‌گیریهای اوپک در مورد قیمت جنبه سیاسی دارد تا اقتصادی باید گفت که اگر این رویه جا بیفتد نمی‌توان در برابر آن مقاومت به خرج داد. در نتیجه یک عامل ایجاد تورم دیگر در نظام اقتصاد جهانی به وجود خواهد آمد. و با وجود اینکه بارها گفته شده است که افزایش قیمت نفت بستگی به سرنوشت دلار دارد، ولی هنوز تضمینی وجود ندارد که بر اساس آن بتوان گفت که تقویت دلار کاهش قیمت نفت را نیز سبب خواهد گردید.

وست

فروش نفت و صنعتی شدن عربستان سعودی

سند شماره (3) 30 ژانویه 1978 - 10 بهمن 1356طبقه‌بندی: محرمانه از: سفارت آمریکا - جده به: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی موضوع: فروش نفت و صنعتی شدن عربستان سعودی 1- بنا به گزارش منابع سفارت ژاپن در اینجا (عربستان - م) یمانی وزیر نفت عربستان سعودی در دیدار اخیر خود با سوندا وزیر امور خارجه ژاپن گفته است که نمی‌توان از دولت عربستان سعودی انتظار داشت که در اواسط سالهای 1980 به میزان 18-16 میلیون بشکه نفت تولید نماید. این عدم توانایی توسط سیا و در مطالعات دیگر هم ذکر شده است، یمانی اظهار داشت که دولت عربستان سعودی با افزایش تولید بیش از حداکثر 5/8 میلیون بشکه در روز مخالف است.

وی یک بار دیگر خاطرنشان ساخت که دولت عربستان سعودی انتقال تکنولوژی را هنوز هم یکی از شرایط گسترش تولید نفت سعودی می‌شمارد.

2- یمانی به ژاپنی‌ها گفت که نفتی که به وسیله عربستان سعودی تولید می‌شود، گذشته از امتیازاتی که

به شرکتهای مادر آرامکو داده شده است (تبصره: 2 میلیون بشکه در روز) در آینده به وسیله دولت عربستان سعودی به دولتهای دیگر فروخته خواهد شد و خریداران را موظف خواهد کرد که از نظر صنعتی و تکنولوژی نقش خود را ایفا نمایند.قراردادهای خرید نفت توسط ژاپن در پایان سال 1978 به پایان خواهد رسید.

به گفته سفارت ژاپن، دولت عربستان سعودی درباره پروژه پتروشیمی در جبیل به ژاپن فشارهایی وارد کرده است. این پروژه هم اکنون به وسیله میتسوبیشی و میتی در دست «مطالعه» است و تا ماه ژوئن ادامه خواهد داشت. در صورتی که ژاپنی‌ها با این پروژه موافقت نمایند (که به نظر ما میتسوبیشی از دیگر کارخانه‌های پتروشیمی ژاپن نیز خواهد خواست تا در تأسیس این پروژه سهیم شوند)، پروژه وارد مرحله دیگری خواهد شد و آن مرحله سرمایه‌گذاری مشترک سعودی - ژاپنی و مطالعات در مورد امکان تأسیس آن می‌باشد.وست

تولید نفت خام آرامکو

سند شماره (4) تاریخ: 14 فوریه 1978 - 25 بهمن 1356طبقه‌بندی: محرمانه از: کنسولگری آمریکا - تهرانبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن دی. سی. با اولویت موضوع: تولید نفت خام آرامکو 1- تولید کنونی: جان کلبرر (لطفا محفوظ بماند) رئیس آرامکو اخیرا به سر کنسول گفت که میانگین تولید نفت توسط آرامکو در ژانویه 1978 معادل 5/7 میلیون بشکه در روز بوده است. کاهش تولید نشان‌دهنده کاهش تقاضایی است که پس از افزایش تقاضا در اواخر 1977 به وجود آمد و سبب شد که خریداران نفت قبل از افزایش یافتن قیمت توسط اوپک ذخایر خود را مملو از نفت بنمایند. طبق گفته‌های کلبرر در فوریه تقاضا افزایش یافت که احتمالاً دلیل آن نیز زمستان سخت آمریکا و نقاط دیگر بوده است و در اولین هشت روز این ماه تولید به میزان ده میلیون بشکه در روز رسیده بود.

2- ظرفیت تولیدی آینده: کلبرر مقاله‌ای را که در 27 ژانویه توسط استیون راتنر در انترناسیونال هرالد تریبون نگارش یافته بود تأیید نمود. مقاله راتنر حاوی بیانیه‌ای از طرف شلزینگر وزیر انرژی بود که در آن گفته بود عربستان سعودی در نظر دارد ظرفیت تولید خود را بین زمان حال و اوائل سالهای 1980 به آرامی بالا ببرد «و دیگر اینکه عربستان سعودی باید بتواند در مقایسه‌ای با 10 میلیون بشکه‌ای که هم اکنون در هر روز تولید می‌نماید در سالهای 1983 و 1984 نیز معادل 12 میلیون بشکه در روز تولید بنماید. رئیس آرامکو اظهار داشت که این ارقام تقریبا درست است البته اگر منظور آنها (وزیر شلزینگر)» حداکثر ظرفیت تولیدی باشد» (در حالی که رقم قبلی 15 درصد پایین‌تر از بعدی است). لیکن اطلاعات ما نشان می‌دهد که اختلاف چندان هم زیاد نیست، یعنی کلبرر از ارقام 5/12 و 5/10 میلیون بشکه در روز به جای 10 و 12 میلیون بشکه در روز به عنوان بازده تولید سالهای 1983 و 1984 و حال حاضر استفاده می‌کند و این موضوع را با وزیر شلزینگر در تاریخ 12 ژانویه نیز مورد بحث قرار داده است.

3- کلبرر اظهار داشت که بسیاری از تکنوکراتهای‌جوان دولت سعودی مایلند تنها منبع طبیعی خود را با محدود ساختن میزان تولید به میزان نیازهای مالی دولت عربستان سعودی و نیز برنامه پنجساله یعنی 5 میلیون بشکه در روز حفظ نمایند. طبق بیانات کلبرر اکثر مقامات فنی و تصمیم گیرنده وزارت نفت

معتقدند که اگر میزان تخلیه منابع و حراست از حوزه‌ها بالا برور 12 میلیون بشکه در روز بهترین سطح تولید دراز مدت عربستان سعودی خواهد بود و آنها می‌دانند که مسئولیت عربستان سعودی در قبال دنیای آزاد و نیز شرایط سیاسی ممکن است این میزان تولید را بالا ببرد.

4- اظهار نظر: تکنوکراتهای جوان سعودی که دائما تولید 5 میلیون بشکه در روز را با قیمت کنونی برای اجراء برنامه‌های عمران و آبادی کافی می‌دانند، احتمالاً می‌خواهند که افزایش تولید که در حال از دست دادن اعتبار است، به وجود نیاید. همان گونه که در گزارش جده به شماره 976.اشاره شد،تورم و کاهش ارزش دلار احتمالاً مقداری نگرانی در میان طراحان اقتصادی عربستان سعودی به وجود آورده، چون آنها از کسری بودجه در «اوائل تا اواسط سالهای 1980 سخن می‌گویند، یعنی ممکن است به این نتیجه رسیده باشند که برای برآورد نیازهای مالی برنامه‌های خود فروش 5 میلیون بشکه نفت در روز کافی نیست. البته این بدان معنی نیست که عایدات نفتی کنونی سعودی کفاف مخارج آن را نمی‌دهد و یا اینکه دولت عربستان سعودی نمی‌خواهد برنامه‌های عمرانی طرحهای خود را عملی نماید. (دولت عربستان سعودی ذخایر عظیم و رو به افزایش ارزی دارد). لیکن در برابر ثبات قیمت نفت که میزان عایدات را نیز ثابت نگاه می‌دارد هزینه لازم برای تحقق بخشیدن به برنامه‌های عمرانی نیز بالا می‌رود و بنابراین تولید به میزان 5 میلیون بشکه در روز نخواهد توانست عایدات مهمی ایجاد کند تا دولت عربستان سعودی بتواند برنامه‌های عمرانی جاه طلبانه خود را تحقق بخشد.بوشنل

وضع نفتی عربستان سعودی - 1978

سند شماره (5) تاریخ: 15 فوریه 1978 - 26 بهمن 1356طبقه‌بندی: سری از: سفارت آمریکا - جدهبه: وزارت امور خارجه - واشنگتن. دی. سی موضوع: وضع نفتی عربستان سعودی - 1978 خلاصه: سقف تولیدی 5/8 میلیون بشکه در روز نفت عربستان سعودی در سال 1978 که در آن تقاضا پایین خواهد بود به مرحله آزمایش گذاشته نخواهد شد. دولت عربستان سعودی، اگر لازم باشد، آماده است تولید خود را آنقدر کاهش دهد که به حمایت از قیمت نفت در اوپک منجر گردد.

علیرغم تقاضای معتدل پیش بینی شده برای نفت در دو سال آینده دولت عربستان سعودی به آرامکو اجازه داده است که ظرفیت تولیدی خود را در سالهای 1980 بالا ببرد، گرچه این افزایش هنوز هم به دلخواه آرامکو نیست. و به خاطر پافشاری دولت عربستان سعودی برای خودکفا باقی ماندن از نظر مالی (که برنامه‌های خود را از طریق عوارض نفتی تأمین می‌نماید)، آرامکو مجبور شده است اعلام نماید که در اواسط سالهای 1980 تولید به میزان 5/12 میلیون بشکه در روز ادامه خواهد یافت. بخش اعظم مخارج به منظور حفظ تولید در حوزه هایی که دچار افزایش نمک، فرسایش و مسائل دیگر شده‌اند، مصرف خواهد گردید.

احساسات سعودیها نسبت به حفظ و صرفه جویی منابع، افزایش یافته است، و در زمانی که این کشور شرکت آرامکو را به طور صد در صد در اختیار می‌گیرد این مسئله نیز مشکلاتی بر سر راه برنامه‌های گسترشی ایجاد خواهد کرد. لیکن، سیاست نفتی سعودی به وسیله ولیعهد فهد و در مخالفت با آن گرایشها و در صورتی که ملاحظات سیاسی همچون سیاست خاص خاورمیانه‌ای اجازه دهد، تعیین خواهد گردید.

با وجود اینکه این امکان هست که دولت آمریکا بتواند موجبات تولید بیشتر نفت عربستان سعودی را در اواسط سالهای 1980 باعث شود، ولی کاهش این میزان تولید سبب می‌شود که یک» بحران نفتی «دیگر به وجود آید، مگر اینکه آمریکا در زمینه انرژی اقدامات دیگری انجام دهد.

1- تولید و قیمتهای کنونی. تولید نفت عربستان سعودی در سال 1978 محدود به سقف تولید 5/8 میلیون بشکه در روز خواهد بود. این رقم به وسیله یمانی وزیر نفت سعودی در سال 1977 به دنبال تلاش نا موفق وی برای سرکوب افزایش قیمت نفت اوپک، از طریق افزایش تولید، صورت گرفت و تحلیلگران بازار نفتی نیز پیش بینی می‌کنند که در چنین بازار معتدلی تقاضا برای نفت سعودی بیش از این نخواهد بود. بسته به میزان بهبود اقتصادی در کشورهای صنعتی، این محدودیت تولید اگر ادامه یابد در سال 1979 سبب خواهد شد که میزان فروش بالا برود. یمانی هشدار داده است که رشد مصرف نفت در سالهای 80-1979 سبب خواهد شد که قیمت نفت بسیار افزایش یابد و البته اگر محدودیت تولید نیز در برابر افزایش تقاضا به همین صورت باقی بماند، این روند تسریع خواهد گردید. لیکن باید به خاطر داشت که این سقف تولید میانگین سالانه را نشان می‌دهد و ممکن است به جای تولید، رقم نفت صادر شده را نشان دهد.

تولید نفت در طول سال 1977 و در پایان آن به طور متوسط بالغ بر 2/9 میلیون بشکه در روز گردید.

تولید 5/9 میلیون بشکه در روز توسط آرامکو در ماه دسامبر نیز جای تعجب داشت و احتمالاً نشانگر خریدهای محتاطانه، قبل از آغاز کنفرانس اوپک و نیز زمستان بسیار سخت آمریکا بوده است. بنا به گفته منابع شرکت، آرامکو در حال حاضر با سقف تولید 5/10 میلیون بشکه در روز به تولید ادامه می‌دهد. و با وجود اینکه محدودیتهای فنی در مورد تولید بعضی از حوزه‌ها که وسیله سعودیها در پایان تابستان تحمیل می‌شود تقریبا جنبه ظاهری دارند، ولی این (محدودیتها) در دورانی که تقاضا پایین است چندان مؤثر واقع نمی‌شود، باید یادآور شد که حوزه جوار که تابع چنین محدودیتهای فنی می‌باشد در ماه نوامبر یعنی آخرین ماهی که از آن آمار در دست داریم به میزان 2/5 میلیون بشکه در روز نفت تولید می‌کرده است.

قیمت نفت سعودی به خصوص برای نفت خام سنگین نسبتا جالب است. (با وجود کاهش قیمت نفت کویت، هنوز هم نفت خام این کشور 25 سنت گرانتر از نفت مشابه آن در عربستان سعودی است.) ولی درروند فروش نفت خام سنگین و سبک سعودی تغییری مشاهده نکرده‌ایم؛ و به نسبت 4 به 1 به نفع نفت خام سبک ادامه دارد (که بیشتر آنها از حوزه‌های دارای محدودیت فنی تولید می‌گردند.) سعودیها نمی‌خواهند میزان فروش نفت خام را بالا ببرند؛ بلکه بر عکس آن را خواهانند. پس از کنفرانس نفتی اوپک از قول یمانی گزارش کرده‌اند که عربستان سعودی حاضر است در بازارهای معتدل میزان تولید خود را پایین بیاورد تا قیمتها ثابت بماند و دلایلی در دست است که طبق آنها بر اساس همین تضمینهای سعودی، ایران نیز به حمایت از ثبات قیمت در کاراکاس اقدام کرد در این رابطه، دولت عربستان سعودی بیشتر به ایفای نقش تولید کننده و متعادل کننده قیمتها در اوپک پرداخته و نپذیرفته است که به طور یک جانبه در سهمیه تولیدی خود تغییراتی ایجاد نماید.

2- وضع مالی: وضع مالی آرامکو که 97 درصد نفت سعودی را تولید می‌کند دارای اهمیت ویژه‌ای در تثبیت ظرفیت تولیدی نفت کشور شده است. این کمپانی اصولاً سرمایه‌های خود را از طریق جریان پولی خود برای گسترش طرفیت (حدود یک میلیون بشکه در روز) مطابق سالهای قبل تأمین می‌کرده است.

لیکن، افزایش هزینه پروژه‌ها، بالا رفتن غیر منتظره هزینه نگهداری سطح تولید کنونی، نیازهای

سرمایه‌ای برای جمع آوری گاز و ایجاد تأسیسات برق در استان شرقی از جریان پول موجود آن شرکت در سال 1977 فراتر رفت و در پایان سال آن را با یک بحران پولی عظیم روبرو ساخت. در نتیجه برای اولین بار مجبور شد از دولت عربستان سعودی درخواست کمک بودجه‌ای بنماید تا بتواند برنامه‌های خود را ادامه دهد.

پاسخ دولت عربستان سعودی به آرامکو این بوده است که این شرکت باید بتواند در نتیجه فعالیتهای تولیدی خود از نظر مالی خودکفا باشد. ولی قبول کرده است که برای تأسیسات گاز و برق پول پیش پرداخت نماید. و در واقع 100 میلیون ریال سعودی برای تأسیسات برق و 300 میلیون دلار برای تأسیسات گازی اختصاص داده است. این وضع سبب می‌شود که مقداری از جریان پول آرامکو آزاد شود، به خصوص که نیاز سرمایه‌ای برای جمع آوری گاز در سالهای آتی سرسام‌آور خواهد گردید. طبق اطلاع ما، آرامکو به دولت عربستان سعودی گفته است که آماده است طبق بودجه تعیین شده پروژه‌های مزبور را آغاز نماید.

از طرف دیگر به آرامکو گفته شده است که برنامه‌های تولیدی نفت را باید از طریق منابع مالی داخلی تأمین نماید، و نباید از بودجه دولتی انتظار کمکی داشته باشد. آرامکو با 50 سنت سودی که در قبال هر بشکه نفت دریافت می‌نماید، فقط می‌تواند 5/1 میلیارد بشکه نفت در سال بفروشد تا بتواند (به میزان تولید کنونی) سرمایه لازم برای تولید نفت،توسعه، وزیر بناهای دیگر را فراهم آورد. طرحهای کنونی در زمینه بالا بردن و توسعه تولید (به پاراگرافهای بعد مراجعه کنید) مستلزم 5/8 میلیارد دلار سرمایه است و تا پایان سال 1984 نیز باید خاتمه یابد. عنصر اصلی کنونی این برنامه بالا بردن میزان تزریق و تولید برای حفظ سطح کنونی تولید حوزه‌های حاضر است. مخارج دیگر عبارتند از سرمایه لازم برای کشف حوزه‌های جدید، تعمیر و نگهداری وسایل و هزینه‌های استخدامی و اقدامات امنیتی دیگر. (آتش سوزی آبقیق یا «خطر منفرد» در ماه می گذشته 300 میلیون دلار خسارت وارد کرد).

3- برنامه‌های توسعه و گسترش: مسلما محدودیت مالی آرامکو عامل محدود کننده مهم این شرکت در برنامه‌های گسترشی است. این شرکت مجبور شده است ظرفیت تولیدی 16 میلیون بشکه در روز خود را به 5/13 میلیون بشکه در روز برای اواسط سالهای 1980 تغییر دهد و احتمالاً در سال 1984 این سطح تولید به 5/12-12 میلیون بشکه در روز خواهد رسید. حدود 5/11 میلیون بشکه آن از حوزه‌های کنونی تولید خواهد رسید. (که ظرفیت آنها تغییر نکرده است) ولی باید مخارج زیادی برای تأسیس وسائل تزریق آب (جدید و یا تعویض، دستگاههای قدیمی)، تولید، نمک زدایی و خط لوله و نیز بازگشایی چاههایی که هم اکنون بسته شده است، متحمل شود. این مخارج مهم لازم است تا بتوان تجهیزات فرسوده را تعویض و فشارهای وارده‌ای را که در حوزه‌های مهم قاوار، بری و آبقیق تجربه شده کاهش دهند، و 2 میلیون بشکه باقیمانده نیز باید با تولید اضافی حوزه‌های موجود و ایجاد حوزه‌های جدیدتر تأمین گردد.