ابابصیر موسسه آموزشی نابینایان

مشخصات کتاب

سرشناسه : نوری، محمد‌۱۳۴۰ شهریور -

عنوان و نام پدیدآور : ابابصیر: موسسه آموزشی نابینایان/ محمد نوری؛ با همکاری محمدحسین بصیری، اباذر نصراصفهانی، علی نوری؛ [برای] دفتر فرهنگ معلولین.

مشخصات نشر : قم: توانمندان، ۱۳۹۷.

مشخصات ظاهری : ۵۸۳ ص.: مصور، جدول.

شابک : ۳۵۰۰۰۰ ریال: 978-622-6216-10-4

وضعیت فهرست نویسی : فاپا

یادداشت : پشت جلد به انگلیسی: Mohammad Nouri. Ababassir: History of educational institute for ...

یادداشت : کتابنامه: ص. [۵۸۱]-۵۸۳؛ همچنین به صورت زیرنویس.

موضوع : موسسه آموزشی ابابصیر

شناسه افزوده : بصیری، محمدحسین، ۱۳۳۳-

شناسه افزوده : نصر اصفهانی، اباذر، ۱۳۵۸ -

شناسه افزوده : نوری، علی، ۱۳۶۳ -

شناسه افزوده : دفتر فرهنگ معلولین

رده بندی کنگره : HV۱۵۷۳/ن۹الف۲ ۱۳۹۷

رده بندی دیویی : ۳۶۲/۴۱

شماره کتابشناسی ملی :۵۳۹۰۷۷۵

قم، بلوار محمدامین، خیابان گلستان، کوچه11، پلاک4، دفتر فرهنگ معلولین

تلفن: 32913452-025 فکس: 32913552-025 همراه: 09125520765

www.HandicapCenter.com ,

www.DataDisability.com , info@handicapcenter.com

اشاره

فهرست

مقدمه. 9

فصل اول: تحولات تاریخی... 15

شروع و آغاز. 17

شرایط تاریخی... 20

کریستوفل کشیش آلمانی... 25

تحولات مهم از 1348 تا 1394.. 26

اهداف و خط‌مشی... 28

تغییر خط‌مشی... 30

ساختار تشکیلاتی... 33

ارکان تشکیلات.... 35

فعالیت و کارکردها 39

مدیران مبرّز و موفق... 43

موانع و مشکلات.... 43

ارتباطات.... 44

استقرار دفترها 44

فصل دوم: بنیانگذاران.. 45

الف: هیئت مؤسسین و هیئت امناء. 47

آیت‌اللّه سید ابوالحسن شمس آبادی.. 47

آیت‌اللّه سید حسن فقیه امامی.. 48

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مظاهری.. 53

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین منصورزاده 56

سید مرتضی سلامتیان. 57

محمد بصیری.. 58

احمد بصیری.. 60

عبدالعلی مصحف... 61

حسین گلبیدی.. 63

مهدی اقارب پرست (متولد 1315 در اصفهان) 73

محمد فولادگر. 74

مصطفی یراقی.. 79

سید حسین علوی.. 86

دیگر اعضای هیئت مؤسس و هیئت امناء 106

ب: یاران افتخاری... 107

آیت‌اللّه سید حسین خادمی.. 107

سید علی‌اکبر پرورش... 108

سید محمد حسینی بهشتی (1307-1360) 112

حامیان. 112

ج: هیئت امنای جدید.. 114

فصل سوم: مدیران ارشد.. 117

نظام مدیریتی... 119

مصطفی یراقی... 120

محمد سعیدیان.. 121

محمد‌حسین اقارب پرست..... 127

علیرضا سیفی... 136

رضا طیب نیا 148

سید رضا ملاباشی... 157

حسین مظاهری... 166

محمدحسین بصیری... 170

دیگر مدیران.. 173

یاوران افتخاری... 175

محسن مظاهری.. 175

فصل چهارم: دانش آموختگان.. 179

فضل‌الله وطن‌خواه. 181

لطفعلی باقریان دهقی... 191

یداللّه قربعلی... 197

مهدی منصوری... 201

حسین علی موحدزاده. 211

یوسفعلی لاوی... 212

عباس چراغی... 213

نوید پور ملاعباسی... 214

سمیه باقرپور. 215

فصل پنجم: مربی و استادان.. 229

نصراللّه رضایی... 231

سید مرتضی نیکزاد. 233

محسن سعیدیان.. 235

محمود وجدانی‌نژاد. 239

محمدحسن وجدانی‌نژاد. 241

مهرانگیز حسن‌شاهی... 244

لطفعلی باقریان دهقی... 248

یداللّه قربعلی... 248

معین وصال.. 248

محبوبه سالم.. 248

محمدرضا کربکندی... 248

سید رضا ملاباشی... 249

علیرضا سیفی اصفهانی... 249

رضا طیب‌نیا 249

مهدی خطاط ساز. 250

مهدی اقارب پرست..... 250

فردوس آقایی... 251

دیگر مربی‌ها و استادان.. 261

فصل ششم: ابابصیر در سال‌های جدید.. 263

برنامه‌های فعلی... 265

آمار فعالیت‌های سال 94.. 266

گسترش ارتباطات.... 270

برگزاری همایش‌ها 271

همایش روز جهانی عصای سپید. 271

همایش انتخابات هیئت امنا مؤسسه ابابصیر. 272

گسترش اجتماعی... 283

فصل هفتم: گفت‌وگو. 285

مصاحبه با مهدی اقارب پرست..... 287

زندگانی و فعالیت‌ها و خدمات مرحوم آیت‌اللّه سید حسن فقیه امامی... 301

مصاحبه با حجت الاسلام لطفعلی باقریان.. 317

مصاحبه با محمدحسن وجدانی‌نژاد. 323

نشست با محمدتقی رهبر، علی اسلامی و مصطفی قندی... 337

پروانه شیخ صراف مددکار سابق ابابصیر.. 343

فصل هشتم: در آینه رسانه‌ها 351

بازدید شهردار اصفهان از مؤسسه ابابصیر.. 353

گزارشی از سازمان ابابصیر در روزنامه وقت، سال 1356.. 356

هیئت مؤسس در سایت ابابصیر.. 357

برخی خدمات و فعالیت‌های ابابصیر.. 358

عکس‌هایی از وبلاگ آقای مظاهری... 369

فصل نهم: تحقیقات دانشگاهی... 379

تأثیر بازی بر عزت نفس دانش‌آموزان 6 تا 11 ساله نابینای آموزشگاه ابابصیر اصفهان.. 381

بررسی ارتباط اضطراب والدین و کیفیت زندگی نابینایان مؤسسه آموزشی ابابصیر شهر اصفهان.. 388

بررسی اثربخشی آموزش شیوه حل مسأله گروهی بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان.. 394

بررسی تأثیر اصل پریماک بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان نابینا (جامعه نمونه ابابصیر). 400

مقایسه رشد اجتماعی دانش‌آموزان نیمه‌بینا در مدارس تلفیقی و استثنایی... 406

نقش اعضای اتاق بازرگانی اصفهان در تأسیس مؤسسات خیریه. 413

مقایسه توانایی شنیداری کودکان بینا و نابینا در شناسایی و تجسم ویژگی‌های شناختی - عاطفی . 416

رابطه اختلالات خواب و افسردگی در نوجوانان دختر و پسر نابینا و نیمه بینا (جامعه نمونه ابابصیر). 429

بررسی مقایسه‌ای تأثیر الگوهای صوتی بزرگسالان و ویژگی‌های شخصیتی آنان در تصویرسازی... 437

اثربخشی آموزش حل مسأله گروهی بر مهارت‌های اجتماعی دانش آموزان با آسیب بینایی... 453

بررسی اثربخشی آموزش شناختی بر عزت نفس دانش‌آموزان نابینای پسر و دختر آموزشگاه ابابصیر.. 464

مقایسه رشد اجتماعی در دانش‌آموزان نیمه بینا در مدارس راهنمایی خاص و عادی (تلفیقی). 465

وضعیت تغذیه دانش‌آموزان مرکز آموزشی شبانه‌روزی: ابابصیر - اصفهان 1377.. 466

بررسی میزان آهن و کلسیم دریافتی دانش‌آموزان آموزشگاه ابابصیر اصفهان بهمن ماه 77 . 470

فصل دهم: مسیحیت و معلولین.. 473

اولین مدارس و مراکز آموزشی... 475

شخصیت و فعالیت‌های کریستوفل... 476

تعلیم و تربیت معلولان شرق.. 477

خط‌مشی کریستوفل.. 480

خط بریل.. 481

نهادسازی برای نابینایان. 481

فعالیت‌های آموزشی در تبریز. 482

آموزشگاه کریستوفل در اصفهان. 484

مدرسه شوریده شیرازی در شیراز. 485

مدرسه نورآیین اصفهان. 487

مدرسه ابابصیر اصفهان. 488

آموزشگاه کریستوفل بعد از پیروزی انقلاب اسلامی.. 489

تأسیس هیئت تبشیری نابینایان. 491

سازمان نابینایان کریستوفل. 492

قابل توجه ریاست محترم سازمان‌های بهزیستی و استثنایی.. 495

علل و عوامل تأسیس ابابصیر.. 496

گزارش حبیب اللّه نوبخت..... 500

دیدگاه پری زنگنه. 501

دیدگاه هوشنگ مظاهری... 505

فصل یازدهم: اسناد مرجع.. 523

بیانات امام خمینی(ره) در جمع گروهی از نابینایان مدرسه ابابصیر اصفهان.. 525

خلاصه گزارشی از آموزشی ابابصیر، 1358.. 533

مأخذشناسی مؤسسه ابابصیر.. 573

تحویل دانش‌آموزان به آموزش و پرورش..... 575

تفاهم‌نامه آموزش و پرورش و ابابصیر.. 576

نامه جمعی از دبیران و آموزگاران ابابصیر به آموزش و پرورش..... 577

آگهی تغییرات موسسه آموزشی ابابصیر.. 579

منابع و مآخذ. 581

مقدمه

مؤسسه ابابصیر که با اسامی دیگر مؤسسه آموزشی ابابصیر، سازمان آموزشی ابابصیر و مدرسه ابابصیر هم خوانده شده، اغلب آن را با نام مختصر «ابابصیر» یاد می‌کنند. ابابصیر با نیم سده فعالیت، سند افتخار و مباهات برای نه تنها ایران و ایرانیان بلکه برای شیعه و شیعیان و روحانیت خدمتگزار و نیز عزت و افتخار برای خود نابینایان است.

هرگونه به ابابصیر نگاه کنیم، یک قطعه مهم از تاریخ معلولیت و معلولان ایران و نقطه عطفی در تاریخ نابینایی و نابینایان محسوب می‌شود. از این‌رو نمی‌توان از آن گذشت و آن را نادیده انگاشت. به ویژه برای دفتر فرهنگ معلولان که درصدد تدوین تاریخ تحولات معلولان ایران است، ابابصیر فقط یک مرکز و مؤسسه نیست بلکه خشت بنای مرتفعی است که در سال 1348 آغاز شد. اما دامنه تأثیرات آن به همه شهرها تعمیم یافت و در جزء جزء ساختار فرهنگ نابینایان گسترده شد.

نیز این نکته مهم قابل توجه است که ابابصیر نخستین تجربه ورود روحانیت شیعه و جریان مذهبی‌ها به جامعه و فرهنگ معلولین است. پیش از ابابصیر مذهبی‌ها به عنوان یک گروه و یک جریان در معلولین ورود نداشتند؛ اگر کاری برای معلولین میکردند، فردی و غیر سازمان یافته و تشکیلاتی بود. اما با شروع پروژه ابابصیر، برای اولین بار چند تن روحانی مشهور و چند چهره مذهبی فعال و کارشناس وارد ضرورت‌های معلولین شدند. از این‌رو ابابصیر بر پایه تفکر مذهبی شکل گرفت و تداوم یافت.

ابابصیر سرنوشت پندآموز و عبرت‌آموزی دارد. اگر ابابصیر با نهادها و مراکزی مثل گالودت در آمریکا مقایسه می‌شود می‌یابیم که دانشگاه گالودت امروزی در 1860م یک مدرسه کوچک بوده است؛ اما مدیریت کلان و نخبگان جامعه و حتی آحاد جامعه خود را نسبت به این نهال کوچک و ضعیف مکلف دانسته و خواهان رسیدگی و اهتمام به این نهال نورس بودند. بالاخره گالودت امروز به درخت تنومندی تبدیل شده و مثل و بدیل در جهان ندارد. اما متأسفانه چنین احساسی و چنین وظیفه‌شناسی در میان جریان‌های مدنی و نخبه و مدیران ایران وجود نداشت. به همین دلیل، نهادهای نوپا و جدید مثل ابابصیر توجه و عنایت آنان را جلب نمیکرد. حتی امروزه اگر «درختچه» و نهال کوچکی ببینیم به جای رسیدگی، هر کسی تلاش می‌کند آن را بشکند. از این‌رو امروزه مرکزی نداریم که چند دهه قدمت داشته باشد ولی در اروپا و امریکا مراکز هست که چند سده سابقه دارند.

یک سنت اجتماعی و تاریخی در فرهنگ ما شکل گرفته و نهادینه شده است: هر اقدامی وقتی به مرتبهای از بالندگی و رشد برسد، نسبت به آن شک و شبهه رواج مییابد. از این‌رو به جای مساعدت و اهتمام در جهت رشد بیشتر، مانع تراشی و آسیبرسانی شکل میگیرد. ابابصیر در زمانی که در حال رشد و بالغ شدن بود و می‌خواست تبدیل به دانشگاه شود، با مانع‌تراشی، به تعطیلی کشانده شد. اما تأثیر این تحولات گریبان گیر شخص خاصی نمیشود بلکه سود و زیان آن به جامعه می‌رسد. توجه کنید اگر دانشگاه نابینایان و ناشنوایان تأسیس شده بود، ده‌ها و صدها معلول ایرانی راهی غربت نشده و همین جا مشغول می‌شدند و هزاران معلول به مراحل عالی دست یافته و دانش‌های ضروری توسعه می‌یافت و آثار آن به معلولین می‌رسید. به هر حال در مسیر ابابصیر خلل و مانع ایجاد شد و نتوانست مراحل رشد را طی کند؛ چرا که گفتند ابابصیر حجتیه‌ای است، وابسته به انجمن حجتیه است. اگر یک یا دو نفر در انجمن بوده‌اند چه ربطی به ابابصیر دارد؛ حتی با این فرض که همه مدیران آن، طرفدار انجمن باشند؛ ولی کارشان مطلوب باشد لازم بود جلوی حرکت آنان سد نشود و از مساعدت عمومی برخوردار میشدند. مهم‌تر اینکه چند دهه بعد دادگاه اعلام کرد این‌گونه اتهامات ربطی به خدمات ابابصیر ندارد و ابابصیر باید راهش را ادامه بدهد و مشکلی ندارد. ولی این رأی دادگاه، نوش‌دارو بعد از مرگ سهراب بود. بهرحال تعطیلی دائمی ابابصیر در آموزش و پرورش و تعطیلی موقت در برخی زمینه‌ها، پیامدهای منفی بسیار به همراه داشت و ضرر آن فقط نصیب جامعه معلولان گردید. اما بعد از سال 1391 که ابابصیر فعالیت‌هایش را مجدداً آغاز کرد، جا دارد نگاهی به تاریخ فعالیت‌های آن داشته باشیم؛ بلکه تجارب ابابصیر گردآوری شود و در اختیار پژوهشگران و مدیران قرار گیرد.

پیش از این یعنی در سال 1381 با یکی از اعضای فعال هیئت امنای ابابصیر یعنی مرحوم حسین گلبیدی به گفت‌وگو نشستیم و زندگی‌نامه‌ای از او در قالب یک جلد کتاب منتشر کردیم. نیز همواره در مجله توان‌نامه، در سایت دفتر فرهنگ معلولین و در دیگر تحقیقات این دفتر، تلاش شد دستاوردهای ابابصیر ارج گذاشته شود و تجارب آن را منتقل کنیم.

در جلسه‌ای با هیئت امنای ابابصیر در مهر ماه 1394، ضرورت تألیف یک جلد کتاب درباره ابابصیر را مطرح کردیم، اما آقایان فرمودند فعلاً جزء اولویت‌های آنان نیست، از این‌رو این دفتر مستقلاً کارش را شروع کرد و با جمع‌آوری اطلاعات، کار تألیف آغاز شد. اما ضمن مصاحبه با خدمتگزار امین آقای مهدی اقارب پرست، معلوم شد خانم اسکندری هم مشغول چنین مهمی است. و در صحبت با خانم اسکندری معلوم شد ایشان درصدد انجام تألیف جامع نیست. بنابراین دفتر تلاش کرده تحقیق جامعی عرضه کند.

نیز چند بار تلاش کردیم با حجت الاسلام مهدی مظاهری که نقش اصلی در تأسیس و تداوم ابابصیر داشته، به گفتوگو بپردازیم اما میسر نشد. حتی در آذرماه 94 با فرزند برومند ایشان حاج آقا حسین مظاهری هماهنگی شد و چند تن جهت مصاحبه به اصفهان رفتند ولی به دلیل کسالت حاج آقا، امکان گفتوگو دست نداد.

برخی هنوز در تألیف یک کتاب درباره ابابصیر شک و شبهه دارند؛ لازم است ادله‌ای که ما به آن باور داریم در چند جمله و خلاصه به عرض آنان و همه مردم ایران و مسلمان برسانیم. ابابصیر را نباید به چشم مؤسسه‌ای که چند نفر با هر انگیزه تأسیس کردند و در جریان حدود نیم قرن فعالیت، موفقیت‌ها و اشتباهاتی داشته نگاه کرد. ابابصیر سند افتخار تشیع در ایران است که نخواست عنان آسیب‌مندان خود را به بیگانه بسپارد و تلاش کرد خودش و با تدبیر و امکانات مردمی خودش به مدیریت آنان بپردازد. از این‌رو اگر در کارنامه ابابصیر ضعف‌هایی مشاهده شود، نباید به خاطر چند مشکل قیصریه به آتش کشیده شود. ابابصیر به همه معلولان و خانواده آنان و همه مردم متدین تعلق دارد. این مجموعه خودی و از خود ملت و برخاسته از بطن این ملت است. در چند جمله و به اختصار اهمیت‌های ابابصیر را به عرض می‌رسانم: 1- ابابصیر نخستین سدی است که به دست مردم در مقابل تاراج گران و سارقان فکر و اندیشه ایجاد شد؛ 2- ابابصیر نخستین مرکزی است که مردم برای مشارکت دادن نابینایان در سرنوشت ایران بنا کردند؛ 3- ابابصیر ایجاد شد تا سرمایه‌های انسانی و فکری این ملت به دست بیگانه نیفتد؛ 4- ابابصیر تأسیس شد تا به جهان گفته شود معلولان و نابینایان شیعه می‌توانند بر مبنای باورهای خود جامعه‌ای آباد و سعادتمند بسازند؛ 5- ابابصیر تابلویی است که می‌گوید ملت ایران و شیعه و مسلمان نسخه‌های بیگانه در امور معلولین را نمی‌پذیرد و خود مستقلاً می‌تواند اقدامات سازنده داشته باشد؛ 6- ابابصیر گویای موفقیت معلولین در فراگیری و یاددهی علوم مختلف است با اینکه بدون امداد از بیگانه برنامه‌ریزی کرده‌اند.

لذا لازم است با چشم باز و با بصیرت و جامع‌نگری به ابابصیر نگاه کنیم و با اشکال تراشی‌های ناشی از محدود نگری به تخریب آن نپردازیم. البته این نکات دیدگاه اینجانب و مبنای تألیف این کتاب است؛ ممکن است اشخاص دیگر تفکر و رویکرد دیگر داشته باشند؛ باید به این‌گونه افراد هم حق بدهیم نظرات خود را بنویسند و منتشر کنند. نیز نشست‌هایی تشکیل شود و افراد با آراء مختلف به بحث و مباحثه بپردازند.

کشیش آلمانی به نام ارنست یاکوب کریستوفل (1255-1334ش/1876-1995م) در سال 1303یا 1304 به ایران آمد و در تبریز مدرسه‌ای برای نابینایان دایر کرد. در سال 1306ش/1928م به طرف اصفهان رفت و در 1307 مدرسه‌ای در اصفهان تأسیس و آموزش نابینایان را آغاز کرد. چهل سال بعد، بعضی از روحانیون و نخبگان اصفهان مدرسه کریستوفل و اقدامات او را مضر تشخیص دادند و در سال 1348 مدرسه ابابصیر پی‌ریزی شد. برای شناخت ابابصیر لازم است مدرسه کریستوفل و حتی شخصیت و افکار کریستوفل را شناخت. از باب تعرف الاشیاء باضدادها و شناخت هر چیز از راه ضدش، تحلیل و بررسی ابابصیر را هم می‌توان از طریق مطالعه کریستوفل انجام داد. از این‌رو فصل ویژه‌ای به کریستوفل و کلاً اقدامات مسیحیت در زمینه نابینایی اختصاص داده‌ایم.

در پایان ضمن تشکر از راهنمایی‌های جناب آقای اقارب پرست و دکتر مهدی بصیری و مهندس محمدحسین بصیری و دیگرانی که با راهنمایی یا نقد یا ارسال منابع و مطالب و اسناد ما را یاری فرمودند. هنوز کار تمام نیست و بخش‌هایی از آن نیاز به تکمیل دارد؛ از این‌رو از همه کارشناسان و

هیئت امنای قدیم و جدید ابابصیر، نیز از دانش‌آموختگان و خلاصه هر شخصی ارتباطی داشته و اطلاعاتی دارد استدعا داریم یاری کنند. البته هدف ما فقط گردآوری تجارب ابابصیر و انتقال آن به نسل جدید و آیندگان است و کاری به گرایش فکری و اجتماعی مسئولین و افراد فعال در تاریخچه ابابصیر نداریم و گرایش آنان در اینجا بررسی نمی‌شود. بلکه فقط در چارچوب معلولین نابینا به دستاوردهای ابابصیر می‌پردازیم.

تألیف این کتاب حدود چهار سال وقت مرا گرفت؛ به دلیل گستردگی فعالیت ابابصیر و نیز کثرت شخصیت‌های مرتبط به ابابصیر و از طرف دیگر فقدان اسناد مکتوب و معتبر در بعضی از موضوعات توانستیم این مجموعه را فراهم آوریم. تلاش بسیار شد تا روایت‌ها و دیدگاه‌های افراد مختلف منعکس شود تا پاره‌های حقیقت در اختیار پژوهشگران قرار گیرد. برای دست یافتن به دیدگاه‌های افراد باید متوسل به شیوه گفت‌وگو می‌شدم. باید اعتراف کنم که اگر مهندس محمدحسین بصیری مدیرعامل کنونی ابابصیر نبود در این زمینه موفق نمی‌شدم و مجدداً از ایشان تشکر می‌کنم.

نیز لازم است از جناب حجت الاسلام والمسلمین سید جواد شهرستانی نماینده آیت اللّه العظمی سیدعلی سیستانی مدظله که همواره پشتیبان و راهنمای ما در این زمینه بوده‌اند تشکر نماییم.

محمد نوری

مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین

مهر ماه 1397

چند تذکر

1- ابابصیر دقیقاً نیم قرن فعالیت داشته و با هزاران انسان در سمت‌ها و پست‌های مختلف مرتبط بوده است، به دلیل عدم دسترسی به همه افراد، قطعاً نام‌هایی نیامده یا نام‌هایی زیادتر و نام‌هایی کمتر آمده، حتماً نظر خاصی در این گزینش‌ها نبوده است. کسانی که نامشان نیامده حتماً تماس بگیرند.

2- افرادی که در تأسیس و در برنامه‌ریزی ابابصیر مشارکت داشته‌اند، هر فرد رویکرد، روایت خودش را درست می‌داند، در مواردی هم حقیقت، پاره‌های متعدد دارد و هر کس پاره‌ای را در اختیار دارد. از این‌رو تلاش شد تا جایی که ممکن است روایت‌ها و دیدگاه‌های مختلف جمع‌آوری گردد. نیز گاه که روایت‌ها متناقض بوده، تذکر داده شده است.

3- تلاش کردیم حتی المقدور از آوردن القاب مدح و ذم یا عناوین شغلی و صنفی خودداری شود. از این بابت معذرت‌خواهی می‌کنم.

4- شیوه پژوهشی این کتاب عملاً، شخصیت محور است. یعنی تلاش شده افراد مرتبط به ابابصیر معرفی شوند و روایت آنها از رخدادهای ابابصیر آورده شود. از این‌رو درصدد تجزیه و تحلیل برنامه‌های درسی یا بررسی فعالیت‌ها یا محتوای کتب درسی ابابصیر نبوده‌ام هر چند این‌گونه تحقیقات هم لازم است و باید انجام پذیرد.

حداقل پنج عنوان کتاب دیگر درباره محتوای فرهنگی، علمی، آموزشی، سیر تحولات تاریخی و جامعه شناسی این پدیده لازم است.

5- فقدان اسناد و منابع طبقه‌بندی شده درباره ابابصیر، کار را برای پژوهشگران دشوار می‌سازد. متأسفانه خود ابابصیر و مدیریت آن، اسناد و مدارک مربوط به خودش را جمع‌آوری و طبقه‌بندی نکرده است. بنابراین در هر مورد اولاً باید فراوان جستجو می‌شد، دوم اینکه به روش مصاحبه یا پرسشنامه اطلاعات جمع‌آوری و بر مبنای آنها تألیف انجام می‌پذیرفت. برخی از ضعف‌های این کتاب مربوط به این مسأله است.

فصل اول: تحولات تاریخی

اشاره

ابابصیر از رخدادهای مهم در تاریخ ایران است، همچنین تأثیر آن در سرنوشت نابینایان بر کسی پوشیده نیست. اما تا کنون درباره تأسیس و تحولات آن مقاله یا کتابی منتشر نشده، با اینکه تاریخ‌نگاری اساس و زیربنای انواع پژوهش‌های دیگر است. ضروری است تاریخ نابینایی و نابینایان هر شهر و هر استان به تفکیک تألیف شود، نیز تاریخ جامعه و فرهنگ نابینایان و همه معلولان در سطح ایران تألیف و عرضه گردد. چون یکی از دلایل مهم فقر پژوهش و کمبود تحقیقات در زمینه معلولیت و معلولان ایران، فقدان تاریخ نگاشته‌ها و پژوهش‌های تاریخی در این زمینه است.

به رغم کمبود منابع و فقدان اسناد و مدارک، این فصل را به تأسیس و تداوم ابابصیر و تحولات تاریخی آن اختصاص دادیم. با توجه به اینکه مدرسه ابابصیر واکنشی به مدرسه کریستوفل بود و بسیاری از جوانب آن ناظر به مدرسه کریستوفل است، از این‌رو مطالعه تاریخ ابابصیر و مطالعه تاریخ مدرسه کریستوفل باید با هم انجام شود و به همین دلیل یک فصل به تاریخ کریستوفل اختصاص دادیم.

لازم به تذکر است در اینجا همه تحولات و تغییرات را بررسی نمی‌کنیم و فقط به رخدادهای مهم می‌پردازیم. هر چند بررسی تحولات مختلف مثلاً در زمینه آموزش، متون درسی، مربیان و آموزگاران، اشتغال و کاریابی، اخلاق و رفتار اجتماعی که ابابصیر در جامعه ایجاد کرده یا خود ابابصیر در خط‌مشی، اهداف و نوع فعالیت‌هایش دچار تحول شده است؛ همه اینها نیاز به تجزیه و تحلیل و بررسی دارد ولی در اینجا فقط به تحولات ساختاری و عمده می‌پردازیم.

شروع و آغاز

مرحوم شهید آیت‌اللّه سید محمدحسینی بهشتی (1307-1360) با اصالت اصفهانی در سال 1344 برای اداره مرکز اسلامی هامبورگ به آلمان اعزام شد. او در سال 1347 صفحه‌ای از مجله اشپیگل چاپ آلمان را برای دوستانش در اصفهان ارسال کرد و همین مطلب آغازگر و محرک تعدادی از روحانیون و فرهنگی‌های اصفهان برای تأسیس ابابصیر شد.

این شماره اشپیگل گزارشی از برگزاری نماز عید فطر در مسجد امام (شاه سابق) اصفهان به عنوان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مسجد این شهر چاپ کرده بود. نیز روی جلد عکسی از انبوه صفوف نمازگزاران که تا پیاده‌روها هم ادامه یافته، آورده بود. در کنار این صف‌ها چند نابینای ژنده‌پوش را که گدایی می‌کردند، چاپ کرده بود. در گزارش مکتوب بر اهتمام مردم اصفهان به فرایض دینی اشاره کرده و در ادامه نوشته بود اما همین مردم نمازگزار توجه و اهتمامی برای نابینایان ندارند. به همین دلیل کسانی از اروپا و از آلمان به اصفهان رفته و برای نابینایان مدرسه، کارگاه مهارت‌آموزی؛ نیز بیمارستان دایر کرده و انواع کمک‌ها و مساعدت‌ها نسبت به نابینایان می‌شود. در ادامه از مردم نیکوکار و متمولین خواسته بود که به این پروژه‌ها کمک کنند.⁽¹⁾

این گزارش و این عکس موجب شد عده‌ای برانگیخته شده و تصمیم گرفتند مرکز و مؤسسه‌ای برای نابینایان تأسیس کنند. از این‌رو جمعی شامل حسین گلبیدی، احمد بصیری، محمد بصیری، سید حسین مرتضوی، مهدی اقارب پرست، سید حسین علوی، مصطفی یراقی و عبدالعلی مصحف و از روحانیون، حجج الاسلام مهدی مظاهری، حسین منصور زاده و آیت‌اللّه سید حسن فقیه امامی در خانه آیت‌اللّه سید ابوالحسن آل رسول مشهور به شمس‌آبادی ظهرهای یک‌شنبه جمع می‌شدند. پس از گفتگوهای فراوان به این نتیجه رسیدند سازمان آموزشی برای نابینایان تأسیس کنند.

اما روایت مصطفی یراقی این‌گونه است که یک روز حجت الاسلام مهدی مظاهری به مغازه من آمد و گفت ظهر جایی می‌رویم، نزدیک ظهر آمد و به خانه ایشان رفتیم. سر سفره مهندس علوی، احمد آقا فاضل، حاج آقا مظاهری و من بودیم و تصمیم گرفتیم ابابصیر تأسیس شود.⁽²⁾

محل استقرار، ساختمان قائمیه در خیابان مسجد سید (محمدرضا شاه سابق) نزدیک سه راه وفایی بود. پس از جلسات نخست صورت جلسه‌ای به تاریخ 8 آبان ماه 1349 منتشر شده که اسکن آن عیناً آورده می‌شود.

در همین جلسات اساسنامه هم به تصویب رسید. از این‌رو تصویب و ثبت رسمی سازمان آموزشی ابابصیر ویژه نابینایان هم عملی شد.

در سندی که در کاتالوگ ابابصیر منتشر شده، دوازده تن به عنوان مؤسس نام برده شده، چهار تن از اینان در کسوت لباس روحانیت بودند. این سند به شرح زیر است:

هیئت مؤسس⁽¹⁾

چند نکته در مورد این سند هست:

1- در متن سند به اساسنامه ابابصیر اشاره شده اما نه در کاتالوگ و نه در سایت و در جای دیگر متن اساسنامه مربوط به سال 1348 درج نشده است. از این‌رو از مفاد آن اطلاعی نداریم. ولی اساسنامه جدید ابابصیر توسط مدیرعامل فرستاده شد و بعداً در همین کتاب می‌آوریم.

2- تاریخ مندرج در این سند 8 آبان ماه 1349 است ولی مشهور است که ابابصیر کارش را از سال 1348 آغاز کرد. این تعارض با این توضیح قابل رفع است؛ ابابصیر کار آموزش خود را طبق مجوز شفاهی مسئولین آموزش و پرورش استثنایی از سال 1348 آغاز نمود؛ سپس اساسنامه و ثبت آن را در 1349 فراهم نمود و در 26 اسفند به ثبت رسید.

3- این سند به مدیر و رهبر اصلی این مجموعه اشاره نکرده است. اما حسین مظاهری، پسر حجت الاسلام مهدی مظاهری میگفت پدرم طی چند دهه و حتی اکنون رهبریت مجموعه را بر عهده دارد.⁽¹⁾

4- این سند در سربرگ وزارت آموزش و پرورش درج شده است و جوری سربرگ تنظیم شده که ابابصیر یکی از سازمانهای وابسته به آموزش و پرورش است. این نکته به لحاظ تاریخی و حقوقی مهم است، زیرا پس از ابابصیر هیچ نهاد مردمی چنین جایگاهی پیدا نکرد.

5- غیر از چهار روحانی سرشناس که در اصفهان مشهور بودند، بقیه افراد، از فرهیختگان، تجار و مهندسین بوده‌اند. اینان از مقامات استانی یا کشوری یا آموزش و پرورش نبوده بلکه صرفاً مردمی بوده‌اند.

شرایط تاریخی

احمد بصیری، محمد بصیری، حسین گلبیدی، سید حسین مرتضوی، سید حسین علوی، مهدی اقاربپرست، مصطفی یراقی و عبدالعلی مصحف و از روحانیون، حجج السلام مهدی مظاهری، حسین منصور زاده و آیت‌اللّه سید حسن فقیه امامی در خانه آیت‌اللّه سید ابوالحسن آل رسول مشهور به شمس آبادی ظهرهای یکشنبه جمع می‌شدند. و درباره امور آموزشی نابینایان و برنامه‌های ابابصیر بحث می‌کردند.

اولین محل استقرار، ساختمان قائمیه، واقع در خیابان مسجد سید (محمدرضا شاه سابق) نزدیک سه راه وفایی سابق بود. چون قبلاً تقاطع خیابانهای مسجد سید و کاشانی (فعلی و سپهبد زاهدی سابق) سه راه بود و چهار راه نبود یعنی خیابان روبروی خیابان مسجد سید به نام خیابان صمدیه لباف هنوز احداث نشده بود. این ساختمان زیر نظر آیت‌اللّه شمس آبادی جهت احداث مدرسه ساخته شده بود. اما با آغاز به کار ابابصیر این ساختمان در اختیار مدیریت ابابصیر قرار گرفت. صورت جلسه‌ای به تاریخ 8 آبان ماه 1349 منتشر شده که اسکن آن عیناً آورده شد. در همین جلسات مقدمات تصویب اساسنامه بحث شد اما ثبت رسمی سازمان آموزشی ابابصیر ویژه نابینایان در سال 1352 انجام شد.

ابابصیر در شرایطی تأسیس شد که آموزشگاه پسرانه نابینایان کریستوفل در کنار رودخانه و اول خیابان آبشار فعال بود. این آموزشگاه اولین بار در سال 1304 در تبریز تأسیس شد. وابسته به کلیسای تبشیری بود و با اهداف ترویج مسیحیت حدود نیم قرن در ایران فعالیت داشت. در این مدت توانسته بود بسیاری از بچه‌های مسلمانان را جذب کند و به نام آموزش علوم و سوادآموزی، آموزه‌های مسیحی و کلیسایی را القا کرده و آنان را به مبلغان و میسیونرهای مورد دلخواه، تبدیل کند. همچنین آموزشگاهی برای دختران نابینا در خیابان عباس‌آباد در کنار کلیسای لوقا و پشت بیمارستان عیسی بن مریم در خیابان شمس‌آبادی در دهه سی شمسی

تأسیس شد. این آموزشگاه نور آیین نام، و همان خط‌مشی آموزشگاه کریستوفل را داشت. در واقع اصفهان به پایگاه تربیت مبلغ کلیسا تبدیل شده بود.

مسیحیت و ارامنه از دوره صفویه در اصفهان حضور یافتند؛ از همان زمان مبلغان کلیسا شروع به تبلیغ نمودند. در مقابل نخبگان و علمای مسلمان هم به پاسخگویی و ردیه‌نویسی مشغول شدند.

دولت صفوی مجبور بود ارتباطات گسترده با دولت‌های اروپایی داشته باشد تا بتواند تجارت و بازرگانی ایران را رونق و توسعه دهد، از طرف دیگر دولت مقتدر عثمانی در مقابل ایران مانع تراشی می‌کرد. خط‌مشی و سیاست صفویان ارتباط با اروپا و ایجاد تنازع بین اروپا و عثمانی بود.

اما لازمه ارتباط با اروپا، گسترش آزادی مذهبی و آزاد گذاشتن مسیحی‌ها در ایران بود. به همین دلیل بسیاری از نخبگان مسیحی به ایران مهاجرت کردند و اینجا مقیم شدند. زیرا فضای ایران از هر جهت برایشان مناسب‌تر بود. نیز دول اروپایی پس از ایجاد مودت و روابط دوستانه، شهروندان خود را برای تجارت یا برای دیگر اهداف به ایران میفرستادند. دولت‌های پرتغال، فرانسه، ایتالیا و اسپانیا افرادی را به عنوان کشیش و مبلّغ دینی به ایران فرستادند. آلفونسو کردرو، نیکلادی ملو، گاسپان دوسن برناردینو از پرتغال؛ پدرو کوبرو از اسپانیا؛ پتروس دومونت لیبانو از مجارستان؛ ویلهم وبر، ارنست هانکس لدن و فرانس کاسپار شیلینگر از آلمان به ایران و اغلب به پایتخت ایران یعنی اصفهان کوچ کردند و اقامت گزیدند.⁽¹⁾

شزو یکی از مبلغان ترسا بود که در زمان شاه صفی به اصفهان وارد شد و یک سلسله بحث علیه مسلمانان مطرح کرد. وزیر وقت به نام اعتماد الدوله کتاب شزو در ردّ مسلمانان را دید و از علمای طراز اول اصفهان دعوت کرد تا با شزو به مناظره بپردازند.⁽²⁾

مهاجرت عمومی ارامنه به اصفهان یکی از نقاط عطف در تاریخ این شهر محسوب می‌شود. این اقدام که به دستور شاه عباس اول (996-1038ق/1587-1629م) صورت گرفت، علاوه بر اینکه یک اقدام جسورانه به شمار می‌رفت تأثیرات و بازتاب‌های مهمی را در عرصه‌های مختلف در پی داشت. گسترش شهرسازی در سمت جنوبی رودخانه زاینده‌رود، رونق فعالیت‌های تجاری - سیاحتی و ده‌ها پیامد دیگر به دلیل این مهاجرت می‌باشد. آقای لئون میناسیان (درگذشت 1391) از ارامنه اصفهان و مؤلف و مورخ در این باره تألیفات قابل توجهی دارد. به ویژه در مقاله «کوچانیدن ارامنه به اصفهان» به این موضوع پرداخته است.

یکی از دوره‌های طلایی مسیحیان در ایران، دوره سلطنت شاه عباس اول می‌باشد. او با سیاست آزادی و تسامحی که نسبت به مسحیان اعمال می‌کرد توانسته بود نظر مثبت جهان مسیحیت را به سوی خود جلب کند و در راستای اهداف مشترک سیاسی - اقتصادی درصد گسترش روابط و مناسبات خارجی با ممالک اروپایی برآید. به همین سبب سفیران و مبلغان مسیحی از او به نیکی یاد کرده‌اند.

مهاجرت مبلغان مسیحی از قرن 11ق/16م به بعد موجب تحولاتی در ایران و اصفهان شد. این تحولات را به چند دوره مهم تقسیم کرده‌اند:

دوره اول: با آمدن مبلغین پرتغالی و فرانسوی و به طور خاص از کشیش ژروم خاویه⁽¹⁾آغاز شد.

ژروم کتاب آینه حق نما را در دفاع از مسیحیت و ردّ اسلام نگاشت و در دهه نخست قرن 16م. در لاهور منتشر نمود. محتوای کتاب مناظره ساختگی بین کشیش مسیحی و عالم مسلمان است که سرانجام عالم مسلمان در برابر استدلال‌های طرف مقابل تسلیم شده و به مسیحیت اقرار می‌کند.

پخش نسخه‌هایی از این کتاب در اصفهان موجب رنجش خاطر عالمان حوزه علمیه اصفهان گردید و به طور گسترده درصدد مبارزه و نقد آینه حق نما برآمدند.

یکی از شاخص‌ترین اقدامات از سوی علمای آن وقت، اقدام مرحوم سید احمد علوی عاملی می‌باشد. میر سید احمد علوی عاملی (درگذشت 1060ق) فرزند زین العابدین عاملی (از بزرگان جبل عامل) از کسانی است که به ایران مهاجرت نمود. وی علاوه بر نسبت خانوادگی که با حکیم میر محمدباقر داماد (مشهور به میرداماد) داشت، مفتخر به شاگردی و دامادی وی گردید و تمام نسل موجود از خانواده میرداماد از نسل وی هستند.

پس از حضور وی در اصفهان و مشاهده کتاب‌های جهان مسیحیت علیه اسلام تصمیم گرفت به نقادی این کتاب‌ها بپردازد. از این‌رو با استفاده از امکانات دارالسلطنه صفویان، پنج رساله در نقد و تحلیل آرای یهود و مسیحیت نوشت. این آثار عبارت‌اند از: 1. صواعق رحمان در ردّ یهود؛ 2. لمعات ملکوتی؛ 3. لوامع ربانی؛ 4. مصقل صفا؛ 5. رساله در دفاع از مصقل صفا.

سید احمد علوی نسخه‌هایی از کتاب مصقل صفا را در اختیار مسیحیان ساکن در اصفهان قرار داد و آنها آن را به واتیکان فرستادند که منتهی به نگارش جوابیه‌هایی از سوی واتیکان شد که از جمله آنها می‌توان جوابیه فلیپ گوادنلی (پادری فلیپ) (حدود 1596-1656)، راهب فرانسیسکن پونا ونچر مالوازیا (متوفی حدود 1635) و راهب ژوزئیت امه ژزور (1604-1664) که در 1656 جوابیه خود را تألیف کرده بود، نام برد.

دوره دوم: فعالیت‌های تبشیری با آمدن مبلغان کاتولیک در نیمه نخست قرن نوزدهم میلادی به ویژه راهب کاتولیک فرانسوی ایوگن بور (1809-1878) آغاز شد. او در 1841 «انجمن تبشیری لازاریان» در ایران را بنا نهاد. در همان دوره، گروهی از مبلغان پروتستان نیز به ایران آمدند که از جمله مشهورترین آنها باید از راهب پروتستانی، کارل گوتلیب فاندر⁽²⁾(1805-1865) آلمانی و هنری مارتین⁽³⁾(1781-1812م) مبلغ انگلیسی که مدت کوتاه (حدود یک سال) اما پر فعالیت را در ایران به سر برده، یاد کرد.

راهب پروتستانی، کارل گوتلیب فاندر آلمانی دو بار به ایران آمد: نخست از مارس تا سپتامبر 1831م و بار دیگر در 1837م به ایران آمد. اثر مشهورش به نام میزان الحق شهرت دارد. او که از تألیف کتاب میزان الحق در ماه می 1829 به زبان آلمانی فراغت یافته بود، به کمک یک دستیار ایرانی در

طی 1823 تا فوریه 1833م آن را به فارسی برگرداند؛ سپس طولی نکشید که به زبان‌های انگلیسی، اردو، ارمنی، ترکی و عربی نیز ترجمه شد. از دیگر آثار وی مفتاح الاسرار⁽¹⁾، راه زندگی⁽²⁾می‌باشند. در این میان کتاب میزان الحق واکنش‌های متعددی از سوی عالمان مسلمان داشت که از مهم‌ترین آنها می‌توان به اظهار الحق شیخ رحمت‌اللّه هندی اشاره نمود.

اما کشیش جوان هنری مارتین، در راه سفرش به هند در آوریل 1806 در میان راه چند ماه به قصد تصحیح ترجمه فارسی انجیل در ایران ماند. در مدت چند ماه اقامتش در شهرهای شیراز، اصفهان و... به مناظره و گفت‌وگو با مسلمانان پرداخت.

حضور هنری مارتین در ایران و شبهه پراکنی‌های وی راجع به دین اسلام که به شبهات پادری (معادل Father) معروف شد، در حوزه‌های علمیه جنبشی تازه پدید آورد. تا جایی که برخی از مدرسان دروس عالی حوزه علمیه همچون آخوند ملاعلی نوری مدتی حوزه درس خود را تعطیل کرد تا پاسخی مُتقن به آن شبهات بدهد. عمده ردّیه‌هایی که در این دوره نوشته شده، در ردّ بر میزان الحق فاندر بوده و یا ردّ بر رساله هنری مارتین است. آقای عیوضی از حدود سی اثر یاد کرده است.⁽³⁾

دوره سوم: فعالیت‌های تبشیری با فعالیت گسترده کشیش ویلیام کلئر تیزدِیل (1859-1928) در اصفهان در نخستین سال‌های قرن بیستم آغاز شده است.

تیزدِیل از یکی از پرکارترین مبشران مسیحی در دوره اخیر می‌باشد که تألیفات متعددی از جمله ینابیع الاسلام⁽⁴⁾، مراسلات دینی، مهمان و مهمان‌دار و برهان بطلان فخر الاسلام در نقد اسلام و عالمان مسلمان نگاشته است. مهم‌ترین اثر وی کتاب ینابیع الاسلام می‌باشد که بیشتر نیز با آن شناخته می‌شود. ابتدا این کتاب را به زبان انگلیسی نوشت و سپس به فارسی برگرداند و در سال 1899م. در لاهور هند منتشر نمود. کتاب ینابیع الاسلام به زبان‌های متعددی ترجمه و همواره تجدید چاپ شده است. کتاب مذکور جنجالی‌ترین کتابی است که در این دوره منتشر شد؛ در ادامه مروری بر محتوای این کتاب خواهیم داشت.

تیزدِیل پس از ورود به جلفا با خرید یک دستگاه تایپ و یک دستگاه چاپ که به دستگاه چاپ هنری مارتین معروف بود، چاپ و نشر کتب تبلیغی مسیحی را آغاز کرد. نیز او در گفت‌وگوهای انجمن صفاخانه اصفهان مشارکت داشت.

انتشار ینابیع الاسلام واکنش‌های جدّی از سوی حوزه‌های علمیه اصفهان و دیگر حوزه‌های علمیه را در پی داشت. ده‌ها رساله و کتاب در پاسخ به کشیش تیزدِیل نوشته شد از جمله یکی از علمای اصفهان این نقد را نوشت:

قوام الامة (هدایة الامة) فی رد شیاطین الکفره⁽⁵⁾، محمدتقی بن محمدباقر نجفی اصفهانی مشهور به آقانجفی (1262-1332ق).⁽⁶⁾این اثر در ایران و بمبئی به چاپ سنگی منتشر شده است.⁽⁷⁾

علاوه بر تألیف کتب متعدد در پاسخ به ینابیع الاسلام در این دوره، «انجمن صفاخانه اصفهان» از سوی حوزه علمیه اصفهان (مدرسه صدر) هم تأسیس شد. تأسیس این انجمن، نقطه عطفی در تاریخ گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت محسوب می‌شود. این انجمن به درخواست مرحوم رکن الملک، حاکم اصفهان و حمایت فقیه عالی مقام حاج آقا نوراللّه اصفهانی رئیس وقت حوزه علمیه اصفهان تأسیس شد. محل استقرار ساختمان آن در محله مسیحی نشین جلفا قرار داشت.⁽¹⁾اصلی‌ترین کار انجمن، برگزاری مجالس گفت‌وگو بین نمایندگان مسیحیون و مسلمانان (روحانیون شیعه) بود.

نتیجه گفت‌وگوهای نمایندگان مسیحی و مسلمان در انجمن صفاخانه اصفهان در ماهنامه الاسلام منتشر می‌شد. این نشریه توسط رکن الملک حاکم اصفهان (1254-1331ق)؛ حاج آقا نوراللّه اصفهانی (1278-1346ق) و محمدعلی داعی الاسلام (1295-1371ق) پایه‌گذاری و پشتیبانی و منتشر می‌شد.⁽²⁾

ارامنه هم برای تبلیغ مذهبی نشریاتی تأسیس کرده بودند. پرداختن به نشریات ارامنه ایران که تقریباً معاصر با ینابیع الاسلام منتشر می‌شدند ما را نسبت به جایگاه و ضرورت انتشار ماهنامه الاسلام بیشتر واقف می‌گرداند. اولین نشریه ارمنی زبان ایران هفته‌نامه «شاویق» است که چاپ آن در اول ژانویه 1894م در تهران به سردبیری آندرئاس بگنظریان و در چاپخانه ارامنه جاوه صورت گرفته است. عمر هفته‌نامه شاویق تا چهار سال یعنی 1897م تداوم داشته و مجموعاً 50 شماره از آن به چاپ رسیده است. تبریز دومین شهری است که روزنامه ارمنی زبان «گورتس» در سال 1903م. در آن منتشر می‌شد. بعد از تبریز سومین شهری که دارای نشریات ارمنی بوده، جلفای اصفهان است.

گرچه جلفا از نظر وجود چاپخانه‌ها مقام اول را در ایران و نیز در خاورمیانه دارا بود، ولی از نظر چاپ نشریات بعد از تهران و تبریز در مقام سوم قرار داشت. اولین نشریه جلفا «نورجوقایی لرابر» نام داشت که بین سال‌های 1904 تا 1908م منتشر می‌شد. سردبیر آن نیز نایب پیشوای مذهبی جلفا یعنی باگراد و اردازاریان بود. دومین نشریه جلفا هفته‌نامه شرکت بریتانیایی انجیل است که در چاپخانه کلیسای وانک بین سال‌های 1908 تا 1911م به چاپ می‌رسید و سومین آن ماهنامه ئنکر است که در سال 1920م به عنوان ارگان تشکیلات پیش‌آهنگی به سردبیری پیش آهنگان هوسپ آبکاریان به چاپ می‌رسید.⁽³⁾

دوره سوم رویارویی علمای اسلام و مسیحیت از اوائل سده بیستم میلادی شروع شده و تا نزدیک پیروزی انقلاب اسلامی در ایران ادامه داشت. البته علما و روحانیون و مراجع تقلید در هر شرایط به گونه‌ای به مقابله با مسیحیت اقدام می‌کردند. زمانی با تأسیس صفاخانه به مناظره و گفت‌وگو پرداخته

و در زمان دیگر با تأسیس مرکز آموزشی ابابصیر به جذب نوجوانان و جوانان نابینا برای رهایی آنان از دست مراکز آموزشی مسیحیت می‌پرداختند.

این گزارش اجمالی نشانگر این است که اولاً علت و زمینه پیدایش ابابصیر چیست؟ دوم اینکه پیشینه منازعات مسلمانان و مسیحیها از تحولات بسیار گذر کرده و ابابصیر بر انبوهی از مسائل و رخدادها پدید آمده است.

کریستوفل کشیش آلمانی

اگر کریستوفل به ایران نیامده و اقداماتی در تأسیس تعلیم و تربیت معلولین نمی‌داشت، معلوم نبود مدرسه ابابصیر تأسیس شود. از این‌رو کریستوفل و کارهایش در شناخت ابابصیر مؤثر است. البته در این فصل خلاصه‌ای در شناخت کریستوفل می‌آورم؛ ولی یک فصل کامل بعداً درباره کریستوفل می‌آورم.

ارنست یاکوب کریستوفل Ernest Jakob Cristofel⁽¹⁾در چهارم سپتامبر 1876/ 1255ش در شهر ریدت در کشور آلمان متولد و در 23 آوریل 1955م/ 1334ش در شهر اصفهان ایران درگذشت و در قبرستان ارامنه در اصفهان به خاک سپرده شد.

شغل اصلی او، کشیش و مبلغ مسیحیت پروتستان بود. از طرف کلیسا مأمور برای خدمت در یتیم خانه‌های ترکیه می‌شود و از طریق ترکیه با ایران آشنا شد و در سفری به تبریز علاقه‌مند به مردم و فرهنگ ایران گردید.⁽²⁾

او نخستین کسی است که مدرسه مستقل برای معلولین دایر کرد و آموزش و پرورش معلولین به ویژه نابینایان را بنا نهاد. حدود چهار دهه از عمرش را در این فعالیت‌ها گذراند؛ البته با رویکرد تبلیغی و علاقه‌های مسیحی. زمانی که کریستوفل مدرسه می‌ساخت، آموزش می‌داد، مؤسسه و نهادهای مدنی تأسیس می‌کرد و یک نسل را متأثر از برنامه‌های خود ساخته بود، روحانیت اصفهان و بعضی فرهنگی‌ها متوجه خطر شدند و مدرسه ابابصیر را تأسیس کردند.

تاکنون تحقیق جامع به زبان فارسی درباره کریستوفل منتشر نشده⁽³⁾، زیرا دسترسی به اسناد و مدارک اصلی بسیار دشوار است. چون اصالتاً خارجی و به ویژه آلمانی است و بالأخص بخش مهمی از عمرش در دوره جنگ جهانی و امنیتی بودن فضا یا نابودی مراکز اسناد بوده است.

اما دفتر فرهنگ معلولین بر اساس برخی اسناد منتشره در خارج از کشور، اقدام به پژوهش درباره کریستوفل و تدوین مطالبی در این کتاب و نیز کتاب مستقلی درباره‌اش نموده است؛ با هدف اینکه بخشی از حوادث تاریخ تحولات نابینایان و ناشنوایان تبیین گردد.

معماری فرهنگ و تعلیم و تربیت: کریستوفل

(1876-1955م/ 1254-1334ش)، در چهارم سپتامبر در شهر ریدت⁽¹⁾در حوزه راین لند⁽²⁾اکنون به نام مونس گلادباخ متولد شد و دوران کودکی و جوانی را در این شهر گذراند. خانواده وی مسیحیان مؤمنی بودند و در کلیسا نقش فعالی داشتند.

کریستوفل را به عنوان معمار آموزش و پرورش نابینایان و آورنده خط بریل به ایران پدر نابینایان شرق معرفی کرده‌اند.⁽³⁾ولی اگر اهتمام و تلاش‌های ایرانیان نبود، این خط تا این حد توسعه نمی‌یافت.

کریستوفل غیر از اینکه اهداف و آموزه‌های مسیحیت را ترویج می‌کرد، به دلیل همکاری با رژیم هیتلر توسط خود دولت آلمان تحت تعقیب قرار گرفت.

نتیجه اینکه، تلاش شده بر اساس اسناد و مدارک اندکی که در ایران در دسترس هست، شخصیت و فعالیت‌های کریستوفل را بررسی کنیم. اما اگر به سندها برسیم، به احتمال زیاد بررسی‌ها و داوری‌ها در مورد او، متفاوت خواهد شد. رابطه او با دولت آلمان آن هم دولت هیتلر و تبلیغ و ترویج مسیحیت بر اساس اسناد موجود، به انگیزه خیرخواهی و کمک به معلولین و نابینایان انجام می‌شده است، اما اگر اسنادی کشف شود که وراء این فعالیت‌ها را نشان دهد و معلوم شود او انگیزه‌های استعماری داشته و جاده صاف کن استعمار بوده، تحلیل‌ها و داوری‌ها کاملاً متفاوت خواهد شد.

کریستوفل در شهرهای مختلف ایران مدارس بسیار راه‌اندازی کرد. امکانات کمک آموزشی مثل دستگاه چاپ برای نابینایان وارد کرد. فناوری مرتبط به امور معلولین را بومی سازی کرد. اما مهم‌ترین ویژگی مؤسسه کریستوفل این است که هیچ‌گاه تعطیل نشد و فعالیت‌های آن کاهش نیافت؛ بلکه همواره رو به توسعه بوده به طوری که هم اکنون یکی از مؤسسه‌های بزرگ در کشورهای مختلف است. صدها مدرسه زیر پوشش دارد و از نظر سرمایه، وضعیت عالی دارد. بعداً در فصل دهم جنبه‌های مختلف آن را بررسی خواهم کرد.

تحولات مهم از 1348 تا 1394

ابابصیر از بدو تأسیس تا اکنون مسیر پر حادثه و پر افراز و نشیب را طی کرده است. مدیریت ابابصیر دو نسل را پشت سر گذشته و در حال تسلط نسل سومیها است و در این مدت آبدیده و جان سخت شده است. در طول 56 سال عمر ابابصیر، این سازمان از مراحل زیر عبور کرده است:

هر چند در پاره‌ای از مصاحبه‌ها و اظهارنظرها گفته شده، قوه قضاییه و دادگاه در کاهش یا تعطیلی فعالیت‌های ابابصیر و چند سال بعد در شروع آنها نقش داشته ولی محمدحسین بصیری (مدیرعامل) در یادداشتی چنین نوشته است:

دادگاهی در سال 83 و بعد آن تشکیل نشد؛ پس از تعویض حسین مظاهری و انتصاب مدیر بی‌انگیزه توسط آموزش و پرورش استثنایی درصدد بودم مجمع عمومی را تشکیل دهیم ولی اخذ مجوز از نیروی انتظامی نیاز بود و برای اخذ مجوز چند سال تلاش شد و بالاخره در سال 90 دریافت کردیم و با تأخیر حداقل 5 ساله مجمع عمومی تشکیل گردید.⁽¹⁾

ابابصیر از چهار مرحله فوق عبور کرده است. گزارش وقایع به این صورت است: همانطور که در بخش «شروع و آغاز» آمد، دوازده تن از علمای دینی، تجار و فرهنگی‌های اصفهان درصدد برآمدند مرکز آموزشی برای نابینایان ایجاد کنند. مهدی اقارب پرست، مسئول سازمان‌دهی به نیروها و برنامه‌ریزی شد. او جلساتی را روزهای یکشنبه در خانه مرحوم شمس‌آبادی برای پیگیری این پروژه تشکیل می‌داد. بالاخره در 1348 مجوز فعالیت‌ها از طرف مراکز دولتی به ویژه آموزش و پرورش به صورت شفاهی داده شد و مرحوم شمس‌آبادی ساختمان قائمیه در خیابان مسجد سید را برای تشکیل کلاس برای نابینایان اختصاص داد و در سال 49 عملاً کار آغاز شد.

چند سال نخست برای شناسایی نابینایان و معلمان آنها، نوشتن و تهیه متون درسی، شناسایی و جذب نابینایان و برگزاری کلاس‌ها و دوره‌های آموزشی گذشت.

سال 1350 آیت‌اللّه سید حسین خادمی ساختمان جدیدی در خیابان جامی برای آموزش دختران نابینا به ابابصیر می‌دهد و نیز نیکوکار دیگری یک قطعه ده هزار متری در خیابان امام خمینی (دستجرد قداده) اهدا و ده هزار متر هم توسط ابابصیر خریداری شد و کار توسعه ابابصیر آغاز شد. این دو رخداد، تأثیر زیربنایی در سرنوشت ابابصیر داشت. با اهدای ساختمان مدرسه دخترانه توسط آیت‌اللّه سید حسن خادمی، ابابصیر وارد برنامهریزی آموزشی و پرورشی برای دختران نابینا شد. اما ورود به این فاز محدود به برگزاری چند کلاس نبود و باید با برنامهریزی گسترده همه شئون آنان را زیر پوشش میگرفت. از ساختن خوابگاه تا ازدواج و اشتغال و خلاصه با تدبیر باید نسل جدیدی از دختران تربیت میشدند تا در فعالیت‌های اجتماعی فعال و الگو برای دیگر دختران هم باشند. همین تدبیر بود که امروز با نسلی از معلمان، دبیران و فعالین اجتماعی زن در پستهای مختلف مواجه هستیم. اما رخداد دوم یعنی واگذاری زمین بزرگی در خیابان امام خمینی توسط یک نیکوکار به ابابصیر، مبدأ تحولات دیگری در ابابصیر شد. مدیریت به فکر توسعه کمی و کیفی افتاد. به ویژه در این

دوره فعالیت‌های ابابصیر نظر وزارت آموزش و پرورش را جلب کرده و بورسهای بدیعی برای مهارت افزایی و تکمیل تحصیلات مدیران ارشد ابابصیر به این سازمان اعطا شد. پس از اعزام یک ساله مهدی اقارب پرست به انگلستان جهت تحصیلات تکمیلی و انتقال تجارب دنیای مدرن، ابابصیر برای توسعه آموزش و پرورش نابینایان گامهای جدید برداشت.

مدیریت مطلوب حسین مظاهری هم توانست به سرعت موانع را پشت سر گذارد و به پیش برود. اما تعویض شرایط مدیریت استان اصفهان و ناسازگاری مدیریت جدید با اهداف و ذهنیت مدیریت ابابصیر و طرح وابستگی ابابصیر به انجمن حجتیه و تبلیغات سوء در این زمینه منجر به برکناری مدیر قانونی ابابصیر یعنی حسین مظاهری شد. نیز مدیری بی‌انگیزه از طرف آموزش استثنایی در ابابصیر منصوب شد. در این دوره امور ابابصیر یکی بعد از دیگر به تعطیلی کشیده شود تا اینکه پس از سه سال تمامی دانش‌آموزان از ابابصیر می‌روند و هیئت امنا و هیئت مدیره تصمیم می‌گیرد ساختمان‌ها را تحویل گرفته و کار آموزش را تعطیل کند و فقط به خدمات‌رسانی بپردازد.

با اینکه دوره مدیریت حسین مظاهری را باید دوره رونق و سال‌های طلایی ابابصیر دانست ولی با چند اقدام ناشایست همه آن دستاوردها از بین میرود.

ساختمان بزرگ خیابان امام خمینی را به دانشگاه راغب اجاره می‌دهد و با مبلغ دریافتی شروع به خدمات‌دهی به معلولان می‌کند. البته گروه حقوقی ابابصیر هم فعال بوده و همزمان پیگیر مجوز و تمدید جواز بوده است تا اینکه پس از فعالیت‌های حقوقی بسیار، موفق می‌شود جواز فعالیت مؤسسه ابابصیر را تمدید کند و کارهای مددکاری، بهداشت و آموزش‌های توان‌افزایی (غیر تحصیلی) را ابتدا در ساختمان سابق ابابصیر واقع در خیابان ابوذر (کوی تاج) و از سال 1391 در ساختمان جدید واقع در خیابان خیام ادامه دهد.

هم اکنون مدیریت ابابصیر درصدد آغاز فعالیت‌ها در ساختمان خیابان امام خمینی و رفع موانع و برنامه‌ریزی جدید است.

اهداف و خط‌مشی

معمولاً مراکز و سازمان‌ها طرح‌نامه علمی و اجرایی دارند و خط‌مشی، مراحل اجرایی پروژه و دیگر ابعاد پروژه را کارشناسی و تدوین می‌نمایند؛ اما در مورد ابابصیر چنین طرح و برنامه‌ای رؤیت نشده است. فقط سخنان مسئولین و جزوات ابابصیر اهداف کلان و آرمانی مثل مبارزه با تبلیغات کلیسا و تربیت روشندلانی با ایمان، متعهد، وظیفه‌شناس، خادم، مبتکر و کارآمد به چشم می‌خورد. دیگر ویژگی‌های ابابصیر را این‌گونه می‌توان برشمرد:

مؤسسه آموزشی ابابصیر اصالتاً یک مرکز آموزشی با اهداف آموزشی و تربیتی است. سایر خدمات به افراد نابینا و کم‌بینا در راستای اهداف آموزشی تعریف می‌شود. نیز ایجاد فرصت‌های برابر اجتماعی و زیستی، با تکیه بر آموزه‌های تشیع و عنایات حضرت ولی عصر(عج) و مساعدت‌های خیرین اصفهان و با حمایت مالی مردم نیکوکار و علمای تراز اول اصفهان از جمله مرحوم آیت‌اللّه شمس آبادی، مرحوم آیت‌اللّه خادمی و مرحوم آیت‌اللّه سید حسن فقیه امامی ابابصیر درصدد ایجاد بستر مناسبی جهت رشد و شکوفایی، استعدادهای نابینایان در زمینه‌های علمی، مذهبی، فرهنگی و

ورزشی است. تا کنون بیش از 100 نفر از مددجویان این مؤسسه به مدارج عالی کارشناسی، کارشناسی ارشد و بالاتر رسیده‌اند.⁽¹⁾مؤسسه ابابصیر هم اکنون 530 نفر مددجو در سطح استان اصفهان و بالغ بر 230 نفر در استان چهار محال و بختیاری زیر پوشش خود دارد. امیدوار است در ادامه این راه و ارائه هرچه بیشتر خدمات به این قشر آسیب‌پذیر جامعه از همدلی، همراهی و یاری مردم بی‌بهره نماند.

مدیریت ابابصیر معتقد است باید از کارشناسان متخصص در زمینه‌های تحصیلی، حرفه‌آموزی، علوم تربیتی و غیره استفاده کرد؛ نیز از امکانات و تجهیزات مناسب و مدرن برای خدمات بیشتر بهره بُرد تا از این طریق خواهران و برادران روشندل استعدادهای نهفته خود را شکوفا نمایند و امید به زندگی و تلاش بیشتر در آنان بارور شود.

خدماتی که این مؤسسه ارائه داده است عبارت‌اند از:

رمز پیشرفت این مؤسسه را باید در چند نکته جست: مدیریت ابابصیر توانسته فرهنگ ترویجی خود را با فرهنگ جامعه هدف و مردم منطبق سازد. مردم ایران به دلیل مسلمان و شیعه بودن خواهان این نوع فرهنگ هستند و ابابصیر هم بر همین فرهنگ تأکید کرده است؛ دوم اینکه بر امکانات مردمی نه دولتی تکیه نموده است؛ ولی همواره در کنار استفاده از مردم نیک اندیش، از مساعدت‌های داوطلبانه مسئولان محترم ادارات و پشتیبانیهای دولت هم استفاده کرده است. از این‌رو خط‌مشی ابابصیر، تکیه بر مردم و نیز استقبال از مساعدت‌های نهادهای دولتی است. اما این مؤسسه دولتی نیست ولی کمک کار دولت است و بسیاری از مشغله‌های دولت را بر دوش کشیده و انجام داده است؛ از این‌رو از مساعدت‌های دولتی هم استقبال می‌کرده است.

سومین عامل موفقیت را باید در استفاده از نیروهای کارشناس و خبره و نیز خدوم و دلسوز جستجو کرد. مدیریت ارشد ابابصیر کاری به سلیقه افراد نداشت. هر فردی را که دارای تجربه و مهارت و اخلاق نیک بود، جذب کرده است.

البته این مورد نسبی است و هر سازمانی اولویت‌ها و دیدگاهی دارد. منتقدان ابابصیر می‌گویند، مدیریت خطی و جناحی عمل کرده است. اما مدیریت ابابصیر هم پاسخ دارد و می‌گوید: باید ملاحظات نیکوکارانی که مساعدت می‌کردند و نیز ضوابط دولت را در نظر می‌گرفتیم.

مهم‌ترین اهداف این مرکز عبارت‌اند از:

1- پشتیبانی و حمایت‌های رفاهی، درمانی، بهداشتی و آموزشی برای مددجویان تحت پوشش.

2- مهارت‌آموزی، کاریابی، اشتغال، ارزیابی، برنامه‌ریزی و پژوهش در مسائل نابینایی با همکاری رشته‌های مرتبط دانشگاهی.

3- آموزش‌های قرآنی، احکام، بهداشت جسم و روان و سایر امور فرهنگی و دینی

4- برگزاری تورهای زیارتی - سیاحتی، طبیعت گردی و تأمین امکانات ورزشی برای سلامت جسم و روان مددجویان.

5- ارائه خدمات کمک آموزشی جهت دانش‌آموزان و دانشجویان تحت پوشش از قبیل تکثیر جزوات به خط بریل (خط نابینایی) و تأمین لوازم التحریر و موارد مرتبط آنها.

6- استفاده از دستاوردها و تجارب مدرن و پیشرفته برای توان‌دار نمودن هرچه بیشتر مددجویان.

7- تجهیز به مدرن‌ترین وسایل آموزشی، کمک آموزشی، پژوهشی و انتشاراتی برای ارتقای به روز دانش و مهارت مددجویان.

8- آموزش شیوه‌های جدید و مدرن.

9- تأکید بر آموزش در کنار مهارت آموزی عملی و فراگیری شغلهای عملی.

10- تأکید بر اخلاق و پرورش محاسن اخلاقی به ویژه غیرت ایمانی و دفاع از بنیانهای عقیدتی.⁽¹⁾

تغییر خط‌مشی

مدیریت ابابصیر زیر فشار رخدادهای جدید مجبور شد چند بار خط‌مشی خود را عوض کند. از این نظر که انعطاف‌پذیری داشت و توانست خود را با شرایط جدید وفق دهد، نشانگر درایت و هوشیاری هیئت امناء و هیئت مدیره ابابصیر است. بسیاری از نهادها در ایران به دلیل نداشتن این درایت از عرصه فعالیت کنار می‌روند و تعطیل می‌شوند. اکنون به اجمال تغییراتی که ابابصیر از 1348 تا 1396 داشته را گزارش می‌کنیم. هرچند نام این مؤسسه در سال 1348 به نام «سازمان آموزشی ابابصیر» و در سال 1395 «مؤسسه آموزشی ابابصیر» بوده و در اسم همواره بر آموزشی بودن تأکید داشته است.

تأسیس ابابصیر مبتنی بر هراسی بود که نسبت به فعالیت‌های کلیسا در عرصه معلولین و نابینایان وجود داشت.⁽²⁾

از ترویج مسیحیت در جامعه شیعه، از تغییر باورها و ارزش‌ها در جامعه ایران، از مسیحی شدن جوانان و از مبلغ مسیحیت شدن آنان بیم و هراس داشتند و توسط تعدادی از روحانیون سنتی و بازاریان و فرهنگی‌های متدین ابابصیر راه‌اندازی شد.

این ذهنیت تا 1357 و 1358 بر فعالیت‌های ابابصیر سایه افکنده بود ولی با پیروزی انقلاب اسلامی و کوچ مسئولین مدارس مسیحیان و سران تبشیری و تبلیغ مسیحیت، انگیزه فوق دیگر بُرد نداشت؛ و از این زمان مدیریت ابابصیر خدمت به آسیب‌مندان معلول و نابینا و گسترش فرهنگ و

آموزش را به عنوان یک راهبرد و یک انگیزه مطرح کرد و شروع به گسترش فضاهای آموزشی برای نابینایان و توسعه برنامه‌ها پرداخت.

در مورد دوره ده ساله (48 تا 58) اول، وقتی به مصاحبه با سید حسین علوی مراجعه می‌کنیم می‌بینیم در کنار مسیحیت هراسی دو مسأله دیگر هم به عنوان چاشنی مورد استفاده قرار می‌گرفت: یکی فساد اجتماعی و دولت را مسبب و عامل آن معرفی کردن و دوم بهائیت و بابیت هراسی و استفاده از امکانات و خود نابینایان در مبارزه با بابیت و بهائیت.⁽¹⁾

اما در دوره دوم که از 58 تا 85 طول کشید، ابابصیر تلاش کرد خودش را جایگزین آموزش و پرورش استثنایی کند و مأموریت‌های استثنایی را انجام دهد و از این طریق توانمندی‌ها و ظرفیت‌های خودش را نشان دهد. مهم‌تر اینکه افراد متدین که رویکرد انقلابی نداشتند و جایی در نهادهای دیگر برایشان متصور نبود در ابابصیر به کار گرفته می‌شدند.

در این دوره با اینکه مدیریت ابابصیر بسیار کوشید تا تنش و ناهماهنگی به وجود نیاید، ولی به طور طبیعی تنش‌هایی رخ می‌داد که گاه موجودیت ابابصیر را به مخاطره می‌افکند؛ یعنی در جاهای خط‌مشی و اصول راهبردی مدیران ارشد و سیاست‌گذاران ابابصیر با خط‌مشی نظام آموزش و پرورش دولتی سازگار و انطباق کامل نداشت؛ و از طرف دیگر تب انقلابی‌گری و احساسات انقلابی به گونه‌ای بود که فکر می‌شد تمام امور و همه برنامه‌های ادارات این نظام درست و مشروع است و هر کس و هر جریان کوچک‌ترین زاویه‌ای داشت، حکم بر عدم مشروعیت آن جریان و آن افراد داده می‌شد. به همین دلیل بود که دانش‌آموزان ابابصیر و بعضی از معلمان و کادر آموزشی در دهه هفتاد و هشتاد تحمل نیاورده و شروع به مخالفت در درون کردند.

با بالا گرفتن اختلافات و چند جلسه گفت‌وگو بالاخره در 19 اسفندماه 74 آموزش و پرورش بین آموزش و پرورش و ابابصیر و مشخصاً حجت‌الاسلام مهدی مظاهری و رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور عبدالمجید معافیان تفاهم نامه‌ای در هفت بند⁽²⁾تدوین و منتشر می‌گردد و تداوم همکاری‌ها و ادامه کار ابابصیر منوط به این تفاهم نامه می‌گردد.

اما مشکلات به این راحتی قابل حل نبود، از یک طرف آموزش و پرورش به عنوان یک نهاد دولتی نمی‌توانست یک مرکز مثل ابابصیر را تحمل کند. مرکزی که پتانسیل و ظرفیت بالایی داشت و نسبت به نظام ناکارآمد اداری آموزش و پرورش توانمندی‌هایش همیشه مطرح و جلوی چشمان همگان بود. از طرف دیگر مدیریت عالی ابابصیر نمی‌خواستند تمامی شئون و موجودیت خود را در اختیار آموزش و پرورش قرار دهند و عقب‌نشینی کنند.

مراجعه به متنی که به امضاء گروهی از دبیران و آموزگاران مجتمع آموزشی ابابصیر رسیده و در سه صفحه به اشکالات موجود در پنج بند اشاره کرده، گویای نکات فراوان است و برای پژوهشگران بسیار

راهگشا است. این متن خطاب به آقای براتی مدیر سازمان آموزش و پرورش استان اصفهان پخش شده است.⁽¹⁾

تمام این اسناد و مدارک توسط مورخین و پژوهشگران بررسی می‌شود و کتاب‌ها و مقالات بسیار تألیف می‌شود و داوری خواهد شد که حق با کدام طرف است. اما به نظر می‌رسد یکی از اشتباهات استراتژیک ابابصیر این بود که در آن شرایط می‌خواست نظام آموزشی و پرورشی مطلوب خود را مدیریت کند. روشن و واضح است هیچ نهاد دولتی اجازه نمی‌دهد آلترناتیوی زیر چتر خودش رشد کند؛ مگر آن نهاد ضعیف باشد؛ در این صورت از سَر ناچاری، جانشین کارآمد و قوی را ممکن است قبول کند.

به هر حال از 1385، مدیریت عالی ابابصیر متوجه شد ماندن و ادامه دادن به امور آموزشی و تحصیل نابینایان ممکن نیست، لذا در نامه‌ای به تاریخ 28 اردیبهشت 1387 به آقای عباسیان از آموزش و پرورش اصفهان خواست دانش‌آموزان باقیمانده را تحویل بگیرد.⁽²⁾

تجربه در کشورهایی مثل ایران گویای این است که NGOهای مردمی نباید وارد ساختارهای دولتی شوند و درصدد جایگزین نهادهای دولتی نباید بشوند. مگر خود دولت اجازه دهد و راه را باز کند مثل دانشگاه آزاد یا مدارس غیر انتفاعی، آن هم شرایط و ضوابط خاص خود را دارد.

ابابصیر از 1385 تا 1390 دوره فترتی را پشت سر گذاشت و برعکس روال قبل که افزایش و توسعه بود، در این دوره روال کاهش و حذف بخش‌های آموزش و پرورشی بود.

ابابصیر از 1390 به بعد در ساختار و شاکله واقعی‌اش یعنی تشکل مردمی ظاهر شد و در زمینه‌های مختلف و به صورت یک NGO شروع به خدمات‌دهی و نیز برگزاری کلاس‌های توان‌بخشی و توان‌افزایی پرداخت.

بالاخره ابابصیر در سه مقطع، حداقل خط‌مشی خود را تغییر داده و خودش را با شرایط و اقتضائات موجود وفق داده است. یک نکته مهم این است که در کشورهایی مثل ایران تشکل‌هایی ماندگاری و پیشرفت خواهند داشت که در زمینه‌های محدود فعالیت کنند. قطعاً تشکلی که در پزشکی، در اردو و تفریح، ازدواج و تجهیز و جهیزیه، مساعدت مالی، مسکن، توان‌بخشی جسمی، توان‌بخشی فکری، مشاوره، خانواده، اطلاع‌رسانی تغذیه و سلامتی و کارآفرینی و اشتغال بخواهد فعالیت کند. در واقع به هیچ کدام به درستی نمی‌تواند رسیدگی کند و به کارآمدی برسد. وقتی به فهرست فعالیت‌های ابابصیر نگاه می‌کنیم، همه سرفصل‌ها را می‌بینیم. اما این نشانه قوت مدیریت نیست.

نکته مهم دیگر اینکه قبل از شروع هر کار و سرفصلی لازم است، کارشناسی و مطالعه گردد و طرح و برنامه آماده و تدوین و پس از نظرخواهی از افراد مجرب و متخصص، شروع به کار گردد. متأسفانه برخی مراکز، کارهایی را شروع می‌کنند و بودجه‌های بسیاری را تلف و هدر می‌دهند و پس از مدتی متوجه می‌شوند این کار از ابتدا صحیح نبوده است.

بر اساس این تجارب و این نکات و با توجه به اینکه ابابصیر پیشینه مطلوبی دارد، لازم است طرح و برنامه‌ای را تدوین و سپس شروع به اجرا کند.

معرفی اهداف در اساسنامه: در بند 8 اساسنامه جدید ابابصیر مصوب 1395 اهداف و خط‌مشی ابابصیر این‌گونه معرفی شده است:

«این مؤسسه خیریه، غیر انتفاعی، غیر سیاسی بوده، هدف آن تعلیم و تربیت افراد استثنایی از جمله نابینایان و کم‌بینایان می‌باشد.

منظور از تأسیس این مؤسسه گردهمایی، مددکاری، آموزشی و خدمات، حمایت‌های رفاهی، تور‌های زیارتی و ییلاقی، طبیعت‌گردی، امور درمانی، بهداشتی، مهارت آموزشی و اشتغال از طریق ایجاد کارگاه‌ها و عرضه مستقیم، برنامه‌ریزی و پژوهشی با همکاری رشته‌های دانشگاهی می‌باشد که افراد تحت پوشش از امکانات روزانه یا شبانه‌روزی برخوردار خواهند بود همچنین در زمینه‌های امور آموزشی و تربیتی افراد تحت پوشش، نشر جزوات لازم به خط بریل (نابینایی) آموزش‌های لازم احکام، قرآن و سایر امور فرهنگی و دینی در راستای تقویت اعتقادات اسلامی و مذهبی صورت می‌پذیرد.

ایجاد باشگاه فرهنگی ورزشی و مرکز روانشناسی نابینایان و کم‌بینایان ابابصیر».⁽¹⁾

ساختار تشکیلاتی

دوازده تن به تأسیس ابابصیر اقدام کردند و به عنوان هیئت مؤسس شناخته می‌شوند. اسامی آنان عبارت است از: آیت‌اللّه شمس‌آبادی، احمد بصیری، محمد بصیری، مهدی مظاهری، آیت‌اللّه سید حسن فقیه امامی، حسین منصور زاده، سید حسین مرتضوی، عبدالعلی مصحف، سید حسین علوی، حسین گلبیدی، مهدی اقارب پرست و مصطفی یراقی.

هیئت مؤسس اساسنامه را نوشتند و مجوز را گرفتند و نیز چارت و ساختار تشکیلات را پی‌ریزی نمودند. در اساسنامه، هیئت مدیره آمده و آنان مدیرعامل را تعیین می‌کند. مدیرعامل، فردی را به عنوان مدیر اجرایی تعیین می‌کند.

ابابصیر دارای سه معاونت و دو واحد اجرایی است:

معاونت فرهنگی آموزشی

معاونت مددکاری

معاونت مالی و اداری

واحد فناوری اطلاعات

واحد روابط عمومی

تشکیلات جامع ابابصیر این‌گونه است:

ملاحظات: تشکل‌های معلولیتی چهار گونه‌اند: خدماتی یا (خدمت‌رسانی)؛ اطلاع‌رسانی؛ پژوهشی و آموزشی. بعضی هم مرکب و چند منظوره می‌باشند.

ابابصیر خط‌مشی و چارتی که برای خودش برگزیده، خدمت‌رسانی و آموزشی است.

پژوهش و اطلاع‌رسانی در آن جایگاهی نداشت. ولی بعدها یک واحد به نام «واحد فناوری اطلاعات» به آن افزوده شد. این واحد که مستقیماً زیر نظر مدیرعامل فعالیت می‌کند و در عرض معاونت‌ها است، دارای سه کارکرد است: وب سایت، کارگروه IT و بخش تحقیقات.

اخیراً در بولتنی که توسط ابابصیر منتشر شده به جای معاونت و بخش اداری، کارگروه تعریف کرده و در مجموع چهار کارگروه زیر را معرفی کرده است:

کارگروه مددکاری

کارگروه پزشکی

کارگروه آموزشی و فرهنگی

کارگروه اشتغال

به هر حال مدیریت ابابصیر با توجه به اقتضائات دهه پنجاه این ساختار مدیریتی را برگزید. ولی در جریان عمل و برخورد به موانع، برخی بخش‌ها را تغییر داده است. بر اساس اسناد و مدارکی که در سال‌های اخیر از طرف ابابصیر منتشر شده، درصدد هستیم ساختار و شاکله آن را تبیین و معرفی کنیم.

ارکان تشکیلات

هم اکنون ابابصیر دارای این ساختار کلی است. به عبارت دیگر در اساسنامه ابابصیر، ارکان تشکیلاتی آن را این‌گونه معرفی کرده‌اند:

اکنون به توضیح این بخش‌ها می‌پردازم

هیئت امنا و مجمع عمومی: هیئت امناء عالی‌ترین مرجع تصمیم‌گیری در مؤسسه آموزشی ابابصیر است. هیئت امناء با تشکیل جلسه، مجمع عمومی را شکل می‌دهد. آخرین مجمع عمومی هیئت امنای ابابصیر در سال 1395، 34 نفر بودند. اسامی و مشخصات آنها در اساسنامه آمده است.

مجمع عمومی به دو صورت عادی و فوق‌العاده تشکیل می‌شود. در ماده 13 اساسنامه چنین آمده است:

مجمع عمومی هیئت امنا سالی یک بار در تیرماه تشکیل خواهد شد و برای رسمیت حضور نصف به علاوه یک عضو ضروری بوده و برای تصویب هر موضوعی نیز رأی موافق با اکثریت اعضاء حاضر ضرورت دارد.

دعوت برای مجامع عمومی کتبی بوده و حداقل تا 15 روز قبل از تشکیل آن به اطلاع کلیه اعضاء خواهد رسید. در صورتی که در دعوت نخست، اکثریت حاصل نشد، جلسه دوم به فاصله 15 روز تشکیل و با هر تعداد اعضای حاضر، جلسه رسمیت خواهد یافت.

مجمع عمومی عادی هیئت امناء ممکن است بنا به ضرورت قبل از سررسید مجمع عمومی عادی به صورت فوق العاده در اموری که وظایف مجمع عمومی عادی است به تقاضای هیئت مدیره، بازرس (بازرسان) با یک سوم اعضای هیئت امناء تشکیل گردد.⁽¹⁾

اما گزینش هیئت امناء به دو روش است:

همه اعضاء موظف‌اند در زمان حیات خود فردی را کتباً معرفی کنند. پس از فوت معرف، در صورت تأیید صلاحیت فرد معرفی شده در مجمع عمومی او به عضویت هیئت امناء منصوب می‌شود. اما در شیوه دوم هر یک از اعضاء می‌توانند فردی را به مجمع عمومی جهت عضویت در هیئت امناء معرفی کنند. صلاحیت فرد معرفی شده در مجمع عمومی بررسی و اگر در رأی‌گیری، اکثریت آراء به او اختصاص پیدا کند، او به عضویت در می‌آید.

وظایف: وظایف مجمع عمومی عادی هیئت امناء در بند 14 اساسنامه این‌گونه ترسیم شده است:

در ماده 15 آمده که مجمع عمومی فوق‌العاده هیئت امناء با شرایط زیر تشکیل خواهد شد:

تبصره: مجمع عمومی فوق‌العاده هیئت امناء تمام شرایط مجمع عمومی عادی را خواهد داشت.⁽¹⁾

هیئت مدیره: اعضای هیئت مدیره به مدت دو سال توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شوند. در سال‌های 93 تا 1395 افراد زیر انتخاب شدند:

لازم به ذکر است حجت الاسلام مهدی مظاهری صالحی در چند دهه همواره در صدر هیئت مدیره ابابصیر بود چون به علت کسالت توانایی اداره امور را نداشت و بیشتر به عنوان رهبر معنوی شناخته می‌شد. البته دکتر مهدی بصیری اصفهانی به عنوان جانشین او، وظایفش را انجام می‌داد.⁽¹⁾بالاخره آقای مظاهری در 1396 درگذشت. مواد 18 تا 23 اساسنامه ابابصیر به هیئت مدیره اختصاص دارد و تمامی ابعاد این بخش توضیح داده شده است.⁽²⁾

مدیرعامل: یکی از اعضاء هیئت مدیره به عنوان مدیرعامل و فرد دیگری به عنوان قائم مقام مدیرعامل برای دو سال توسط هیئت مدیره انتخاب می‌شوند.

اولین هیئت مدیره ابابصیر آقای محمد بصیری بود. فرزند همین شخص به نام محمدحسین بصیری اصفهانی از سال 1390 تا کنون مدیرعامل بوده است.

نیروی انتظامی گواهی حجت الاسلام مهدی مظاهری به عنوان رئیس هیئت مدیره و محمدحسین بصیری به عنوان مدیرعامل و نیز اعضای هیئت مدیره اصلی و بدلی را در سال 1395 به شرح زیر صادر کرده است:

بازرسان: رکن دیگر تشکیلات ابابصیر است که در اساسنامه ابابصیر مواد 24 تا 28 به تفصیل به روش انتخاب، وظایف و دیگر مسائل مرتبط به این بخش پرداخته‌اند.

دیگر مدیریت‌ها: از سال‌های نخست تأسیس ابابصیر، مدیریت‌های جزء و غیر رکن هم بوده است. اکنون به اهم آنها اشاره می‌شود:

محمدحسین بصیری می‌نویسد: در ابابصیر همواره دو مدیریت مهم بوده است: مدیر آموزشی که از کادر اداره آموزش و پرورش بوده و به حکم آن اداره تعیین می‌شده و فقط به امور آموزشی پرداخته است و دوم مدیرعامل است که توسط هیئت مدیره انتخاب می‌شده و مسئول امور غیردرسی، پشتیبانی، رسیدگی به مسائل مالی و امور پرسنلی بوده است.

مدیر شب که از اوایل بعدازظهر تا صبح به امور متعدد رفاهی، پزشکی، مطالعاتی بچه‌ها رسیدگی می‌کرد. محمدحسین اقارب پرست یکی از مدیران یا مربیان شب ابابصیر بود.

فعالیت و کارکردها

فعالیت‌های ابابصیر از آغازین روزهای شکل‌گیری تاکنون تحولاتی داشته است. چند سال اول فقط به برگزاری کلاس‌های اول ابتدایی تا آخر دوره ابتدایی می‌پرداخت. آن هم فقط برای پسران ولی بعدها کارگاه‌های مهارت‌افزایی دایر کرد، نیز بخش دخترانه را افتتاح کردند. ولی اهم فعالیت‌های ابابصیر در بخش‌های مختلف به شرح زیر است:⁽¹⁾

ارائه خدمات پزشکی: مؤسسه آموزشی ابابصیر در راستای رسالت خود، جهت حفظ سلامت و پایش سطح بهداشت مددجویان محترم مؤسسه اقدامات مستمری را معمول می‌دارد.

اهم فعالیت‌هایی که به طور معمول جهت حفظ و مراقبت از بهداشت و سلامت مددجویان مؤسسه انجام می‌گیرد عبارت‌اند از:

فعالیت‌هایی که در حال برنامه‌ریزی و هماهنگی جهت اجرا در آینده نزدیک می‌باشد عبارت‌اند از:

فعالیت‌های اشتغال‌زایی: ابابصیر در راستای رسالت خود، جهت حفظ و ارزش به کرامت انسانی مددجویان نابینا، از سال‌های نخست تأسیس درصدد ایجاد شرایط لازم برای اشتغال مددجویان بوده است؛ البته در حد توان و امکانات خودش. لازم به ذکر است همه تشکلهای مردمی و نیز همه نهادهای دولتی تلاش کردهاند سروسامانی به اشتغال معلولان بدهند ولی کمتر موفق بودهاند. زیرا از نظریات کارشناسانه مدرن و از تجارب کشورهای پیشرفته کمتر استفاده کردهاند. اما خروجیهای ابابصیر نسبت به تشکلهای دیگر بیشتر اشتغال پیدا کردهاند. مهم‌ترین دلیل آن، سخت‌کوشی و مطلوبیت آموزش‌ها است. به طوری که از آنان افراد لایق و کارآمد ساخته است.

فعالیت‌هایی که تا کنون توسط کارگروه اشتغال برنامه‌ریزی و اجرا گردیده به شرح ذیل می‌باشد:

برنامه‌ریزی برای اشغال: فعالیت‌هایی که در حال برنامه‌ریزی و هماهنگی جهت اجرا در آینده نزدیک می‌باشد عبارت‌اند از:

اما مدیریت ابابصیر تاکنون تجارب خود در زمینه اشتغال را گردآوری و منتشر نکرده است. با اینکه لازم بود چند اقدام انجام میداد: یکی گردآوری، تحلیل و انتشار دستاوردها در قالب کتاب؛ مقاله؛ دوم برپایی نشستها و همایش و استفاده از نظرات کارشناسان.

بند 18 مزبور هم عملی نشد و به دلایلی تحقق آن ممکن نبود.

خدمات فرهنگی و آموزشی: مؤسسه آموزشی ابابصیر توانسته مجموعه‌ای در راستای خدمت به روشندلان، اعم از نابینا و نیمه بینا ایجاد نماید. از کارشناسان متخصص در زمینه‌های تحصیلی، حرفه‌آموزی، علوم تربیتی، مشاوره و غیره استفاده کرده و امکانات و تجهیزات مناسب برای ارائه خدمات بیشتر آماده نموده است. از این‌رو سه عنصر برنامهریزی، تجهیزات و تفکر کارشناسی را در کنار هم تجمیع نموده و بستر لازم برای خدمات‌رسانی را فراهم کرده است.

مهم‌ترین فعالیت ابابصیر تعلیم و تربیت و ارتقای دانش و سطح فرهنگ مددجویان است. البته این بخش مشکل‌ترین کار است و نیاز به مدیریت دلسوز و متخصص دارد. اما کارهایی که در این بخش انجام یافته عبارت‌اند از:

یکی از مشکلات مهم نابینایان و کلاً معلولین ایاب و ذهاب است. مدیریت ابابصیر برای تحقق برنامه‌ها، اعلام کرد هزینه ایاب و ذهاب را می‌پردازد.

خدمات مددکاری: مددجویان از طریق مساعدت و خدمات‌رسانی زندگی مطلوب خواهند داشت. ارائه خدمات حرفه‌ای مددکاری به افراد و خانواده‌ها تا روابط اجتماعی سالم‌تر و مؤثرتری را دارا شده و قادر شوند با بهره‌گیری از استعدادها توانمندی‌ها، امکانات درونی و بیرونی خود و جامعه به حداکثر رشد مادی و تعالی معنوی و رضایت‌مندی حاصل از آن دست یافته و به صورت مستقل و خودکفا و با کارآیی بیشتر به زندگی خویش ادامه دهند. اقدامات این واحد شامل:

فعالیت‌های ورزشی: اسلام توصیه به ورزش و پرهیز از تنبلی نموده است. قال رسول اللّه (ص): ان اللّه یحب الرجل القوی یعنی خداوند متعال انسان قوی و نیرومند را دوست دارد.⁽¹⁾از این‌رو ابابصیر برای پرورش جسم و تربیت این بعد از روشندلان، از بدو تأسیس به فعالیت‌های ورزشی اهتمام داشته است.

کارگروه سیاحتی، زیارتی ورزشی ابابصیر با چشم‌انداز ارتقاء سطح سلامت جسمی و روحی نابینایان و گسترش سطح ارتباط این افراد با جامعه تشکیل شده است. مأموریت این کارگروه برگزاری تور‌های سیاحتی، زیارتی و تشکیل تیم‌های ورزشی و برگزاری دوره‌های ورزشی برای نابینایان می‌باشد.

اما فعالیت‌هایی که تا کنون توسط این کارگروه برنامه‌ریزی و اجرا گردیده به شرح ذیل می‌باشد:

الف) برگزاری تورهای تفریحی یک روزه

ب) تأسیس باشگاه ورزشی ابابصیر و تشکیل تیم گلبال و اعزام این تیم به مسابقات دسته یک کشوری

ج) برگزاری تورهای زیارتی قم و جمکران به صورت هفتگی

فعالیت‌هایی که در حال برنامه‌ریزی و هماهنگی جهت اجرا در آینده نزدیک می‌باشد، عبارت‌اند از:

الف) برگزاری تورهای زیارت مشهد مقدس به صورت ماهیانه

ب) تأسیس باشگاه ورزشی ابابصیر و تشکیل تیم پایه گلبال برای افراد 10 تا 18 سال

ج) برگزاری کلاس‌های ورزشی ایروبیک و یوگا

مؤسسه آموزشی ابابصیر ورزشکاران زیادی در تورنمنت‌های بین‌المللی و عرصه ملی به تیم‌های مختلف معرفی نموده است که می‌توان از آقایان علی الهی، نوید پور ملاعباسی، محمد سلیمانی، سجاد خالدان، میثم بنی‌تبار، حسین مهدی، مهدی رومی فرد... و خانم‌ها سمیرا جلیلوند، طیبه استکی، فاطمه رقیبی، هدی شیشه‌گر نام برد.⁽¹⁾

مدیران مبرّز و موفق

در بین مدیران ابابصیر چند نفر از دیگران شایسته‌تر، مجرب‌تر و ایده‌آل‌تر بوده‌اند. هر چند همه مدیران ابابصیر نسبت به مدیریت‌های دولتی، شایسته‌تر و مطلوب‌ترند. نخستین مدیر ابابصیر که در سال 1348 یعنی در سخت‌ترین شرایط امور را به دست گرفت، یعنی از زمانی که هیچ چیز نبود و باید ابابصیر را از اساس می‌ساخت، مهدی اقارب پرست بود که توسط هیئت مدیره به عنوان مدیر آموزشی به آموزش و پرورش معرفی شد. چون دبیر انگلیسی دبیرستان‌ها بود و نیز بین فرهنگی‌ها وجیه و خوش‌نام بود. نیز مجرب و دارای تجارب سودمندی در امور آموزش و پرورش بود؛ به این دلایل توانست بنای ابابصیر را به خوبی معماری کند.

دومین مدیر آموزشی موفق، حسین مظاهری، خواهرزاده حجت الاسلام مهدی مظاهری بود. او انسان کاردان و فعالی بود و در شرایط سخت پس از انقلاب و جنگ تحمیلی عراق علیه ایران به خوبی ابابصیر را مدیریت کرد.

همچنین مدیرعامل موفق هم در ابابصیر بوده‌اند. یکی از آنها محمدحسین بصیری است که هم اکنون مدیرعامل ابابصیر می‌باشد. کارنامه یک یک مدیران در فصل دوم و سوم معرفی خواهد شد.

موانع و مشکلات

سازمان‌ها و نهادهایی مثل ابابصیر مثل نهال کوچکی یا طفل شیرخواری است که با مراقبت و رسیدگی و گذر از موانع تبدیل به درخت تنومند و انسان مؤثر و سودمند خواهد شد. در ایران نهادهای نوپایی بوده‌اند که می‌توانسته‌اند تبدیل به سازمانی مؤثر و کارآمد گردند اما پس از چند سال به توقف و تعطیلی و نابودی کشیده شدند. دانشگاه گالودت در آمریکا که امروزه مهم‌ترین دانشگاه معلولان در جهان است و از هر نظر بسیار مؤثر است، در سال 1860 یک مدرسه کوچک بود.

ابابصیر هم در ابتدا مدرسه بود و به تدریج رشد کرد تا جایی که در سال‌های دهه 70 شمسی با ریاست دانشگاه آزاد دکتر جاسبی، تفاهم‌نامه‌ای مبنی بر تأسیس دانشگاه برای نابینایان امضاء کرد. می‌خواستند نخستین دانشگاه نابینایی را در منطقه ایجاد کنند. اما ناگاه موانع دست به کار شدند؛ به اشکال‌تراشی پرداختند و بالاخره از تداوم پروژه جلوگیری و کار متوقف شد. در مصاحبه با مهدی اقارب پرست ایشان به عوامل توقف پروژه تا حدّی اشاره کرده است.⁽²⁾

ارتباطات

مدیریت ابابصیر جهت رابطه با عموم مردم سایت فعالی راه‌اندازی کرده است. اما این مؤسسه صاحب مجله نیست و هیچ‌گاه مجله‌ای جامع کشوری منتشر نکرده است. در دوره مجله‌ای به خط بریل به نام بصیر منتشر می‌کرد که محدود بود. شاید به همین دلیل نتوانسته است ارتباطات عمیقی با عموم مردم در سراسر کشور برقرار کند.

آدرس: اصفهان، خیابان خیام، کوی نهر فرشادی 23، مقابل درب بیمارستان سید الشهداء (امید)، پلاک 3، مؤسسه آموزشی ابابصیر، کد پستی: 43471-81849

تلفن: 32337630- 031 - 32362030-031 - 32349495-031 فاکس: 32337630-031

پست الکترونیک: info.ababassir@gmail.com آدرس سایت: www.ababassir.ir

سامانه پیامکی: 300070600074

استقرار دفترها

مؤسسه ابابصیر یک نهاد سراسری و ملی نیست و فقط در استان اصفهان و چند سالی هم در مناطقی از استان چهار محال یعنی شهرکرد فعالیت داشته است. اما استقرارش در کجای اصفهان بوده و دفتر یا دفاترش در چه جاهایی از اصفهان بوده است.

لازم به یادآوری است که این مؤسسه فقط در مرکز استان اصفهان حضور داشته و در دیگر شهرهای استان دفتر ندارد. اما دفاترش عبارت‌اند از:

فصل دوم: بنیانگذاران

اشاره

ابابصیر نام یکی از شاگردان امام صادق علیه السلام و نابینا است ولی مشخص نیست چه شخصی اولین بار ابابصیر را برای این مؤسسه پیشنهاد نمود، نیز معلوم نیست این موضوع توسط جمع یا یک نفر مطرح شد. اما در بین دوازده نفر که به عنوان مؤسس مشهوراند، حاج آقا مهدی مظاهری بیش از دیگران پیگیر امور ابابصیر بوده و گاه او را رئیس هیئت یا مدیر هیئت میدانند.⁽¹⁾

پوشش دیگر این است که طی نیم قرن یعنی از زمان تأسیس تا کنون (1397) هیئت امناء چه تغییراتی داشته، چه افراد جدیدی به هیئت افزوده شدند؟ آیا افرادی هم بوده‌اند که خودشان کنار بروند و از همکاری با ابابصیر خودداری کنند؟

البته برخی اطلاعات در مصاحبه‌ها مثلاً در مصاحبه آقای یراقی آمده است.

خوب است مدیریت ابابصیر این ابهامات را مرتفع نموده و نام همه کسانی را که در ابابصیر نقش و تأثیر داشتهاند با اطلاعات شخصی آنها منتشر نماید. البته به این روش، جلوی بسیاری از شایعات و تبلیغات سوء را خواهد گرفت و مورخین و پژوهشگران را برای همیشه راهنمایی خواهد کرد.

مؤسسان نخست دوازده نفر بودهاند، چهار نفر روحانی و هشت نفر شخصی. از چهار تن روحانیون مؤسس، دو نفر ملقب به آیت‌اللّه شدهاند، یعنی آیت‌اللّه شمس آبادی و آیت‌اللّه فقیه امامی. هر چهار تن به حسن اخلاق و خدمات و نیکوکاری مشهوراند.

اما هشت نفر دیگر به امور آموزشی و معلمی یا امور بازار اشتغال داشتهاند. دوازده نفر، اکثراً به رحمت خدا رفته و معدودی از آنها در قید حیات میباشند.

با اینکه گفته شده ابابصیر دارای هیئت امنا و هیئت مدیره است اما درباره شخصیتهای عضو و شیوه عضو شدن کمتر اطلاعرسانی شده است. منتقدین ابابصیر همین نکات را بهانه کرده و میگویند شفافیت ندارند. تشکلهای معلولین هرچه جلو آمده، شفافتر شدهاند و هر سال درآمدها و مخارج، مدیران و پستها و تمامی جنبههای تشکیلات را اطلاعرسانی مینمایند.

معلولین انتظار دارند هیچ چیز از نظر آنها مخفی نماند و همه چیز را بدانند. بهترین شیوه ممانعت از قضاوتهای عجولانه و سوء برداشتها و تبلیغات اشتباه، شفافیت است. البته مشروط به اینکه نظام مدیریت هم دمکراتیک و متکی بر آراء و خواست خود جامعه هدف باشد. مگر تشکلهایی که کاملاً شخصی است و با خواستههای مؤسس باید تطابق داشته باشد. این‌گونه تشکلها استثناء هستند.

این فصل را گشودیم تا همۀ مؤسسین و نیز اعضاء هیئت امنا و هیئت مدیره جدید را معرفی کنیم، اما به رغم تلاشهای بسیار نسبت به برخی از آنها اطلاعاتی پیدا نشد. از این‌رو از همۀ کسانی که اطلاعات و آشنایی دارند استمداد می‌کنیم تا اگر مقاله یا گزارشی دربارۀ آنان سراغ دارند ما را مطلع فرمایند. نیز کسانی مثل آیت‌اللّه خادمی هرچند عضو رسمی ابابصیر نبودند ولی مساعدتها و کمک‌های ایشان نسبت به ابابصیر چشمگیر است. از این‌رو در بخش مستقلی به معرفی آنها میپردازیم. مهندس حسین بصیری مدیرعامل کنونی ابابصیر در پیدا کردن اطلاعات افراد مؤسس و هیئت امناء بسیار کوشید.

الف: هیئت مؤسسین و هیئت امناء

اشاره

در جزوه منتشره توسط موسسه ابابصیر دوازده نفر با عکس به عنوان هیئت مؤسس معرفی شده و این افراد بعداً به عنوان هیئت امناء هم مطرح بوده‌اند. سپس در سال 1390 سی و چهار نفر به عنوان هیئت امناء معرفی شدند. ابابصیر هم مثل هر سازمان دیگر طی سنوات پنجاه ساله تحولات در هیئت امناء و هیئت مدیره داشته است. اکنون به معرفی آنها می‌پردازم.

آیت‌اللّه سید ابوالحسن شمس آبادی

آیت‌اللّه سید ابوالحسن شمس آبادی⁽¹⁾

یکی از اعضای هیئت مؤسس ابابصیر که در شکل‌گیری آن نقش کلیدی داشت، سید ابوالحسن آل رسول معروف به شمس آبادی است. او فرزند آیت‌اللّه میرزا محمدابراهیم موسوی شمس آبادی مازندرانی از علما طراز اول معاصر اصفهان بود. جد اعلای ایشان سید محمد لاریجانی فرزند مرحوم حاج سید عبداللّه مازندرانی که دارای چهل فرزند و همه از اعیان و اشراف در شمال و مازندران بودند. پدربزرگ آیت‌اللّه شمس آبادی بسیار به درس و علم علاقه داشته به نحوی که حتی شب هفت پدر نیز به مطالعه معالم مشغول بود. برادرش با وی تندی می‌کند و او شبانه پیاده به سمت تهران می‌رود. در تهران با میرزا شفیع صدر اعظم فتحعلی شاه برخورد کرده، جریان را می‌گوید و میرزا شفیع می‌گوید به محل برگرد، من همه گونه وسایل عزت تو را فراهم می‌کنم ولی قبول نکرده و گفت: به اصفهان نزد آقا محمد بیدآبادی برای تحصیل می‌روم. صدراعظم نیز زمینی در اصفهان به او بخشید تا به جای آن ۴۰ ختم قرآن برای پدر صدر اعظم بخواند. از این طریق محل سکونت او در اصفهان فراهم شد.

جد دوم آیت‌اللّه شمس آبادی شاگرد مرحوم حاج میرزا محمد هاشم چهارسوقی و مرحوم آقا نجفی مسجد شاهی اصفهانی بود. او امام جماعت مسجد قطبیه در خیابان طالقانی اصفهان بود. آیت‌اللّه شمس آبادی حدود سال ۱۳۲۶ق در اصفهان دیده به جهان گشود. پس از گذر از دوره کودکی، مشغول تحصیل علوم اسلامی شد. در ۲۵ سالگی به نجف اشرف رفته و حدود ده سال از محضر آیت‌اللّه العظمی سید ابوالحسن موسوی اصفهانی و شش سال نیز از محضر آیت‌اللّه العظمی آقا ضیاءالدین عراقی، آیت‌اللّه شیرازی و آیت‌اللّه العظمی سید جمال‌الدین گلپایگانی بهره برد و سرانجام بعد از ۱۲ سال زحمت فراوان با کوله باری از عمل، زهد و تقوا به اصفهان بازگشت. آیت‌اللّه شمس آبادی از علمای طراز اول اصفهان به شمار می‌رفت و وکیل و نماینده آیت‌اللّه العظمی حاج سید ابوالقاسم موسوی خویی و داماد آیت‌اللّه حاج شیخ علی مشکوه امام جماعت مسجد مریم بیگم اصفهان بود. آیت‌اللّه شمس آبادی خدمت زیادی به عالم اسلام کرده است؛ از جمله مؤسسه آموزشی ابا بصیر برای نابینایان را با همکاری عده‌ای از علما، تجار و بازاریان و فرهنگی‌ها تأسیس کرد.

بدین‌وسیله صدها نابینا را با خواندن قرآن و سایر تعلیمات دینی آشنا نمود. همچنین آنان سواد خواندن و نوشتن پیدا کردند و صاحب مدرک تحصیلی شدند. غیر از ابابصیر، چندین مؤسسه نیکوکاری برای رفع نیازمندی‌های ایتام و زنان بیوه و مردم بی‌بضاعت تأسیس کرده است.

آن بزرگوار دارای تألیفاتی بودند ازجمله: ۱- شرح بر صحیفه سجادیه امام علی بن الحسین(ع) ۲- موعظه حضرت ابراهیم(ع) ۳- رساله در اصول دین ۴- اشعار وی در مراثی و مصائب اهل‌البیت(ع). ایشان در مدرسه صدر اصفهان فقه تدریس می‌نمود و عده‌ای از فضلا به محضر درسش حاضر می‌شدند و شاگردان بسیاری تربیت کرد. آیت‌اللّه شمس آبادی حدود ۷۰ سال از عمر شریف خود را در تحصیل علم و کمال و خدمت به اسلام و ملت گذرانید ولی متأسفانه سه روز پس از مراجعتش از حج عمره مفرده توسط گروه معروف به هدفیها به شهادت رسید. یعنی صبح روز ۷ ربیع‌الثانی ۱۳۹۶ق برابر با ۱۸ فروردین ۱۳۵۵ش به هنگامی که عازم رفتن به مسجد خود (مسجد جعفر طیار(ع)) بود، ربوده شده، پس از انتقال آن بزرگوار به خارج شهر در نزدیکی چشمه درچه اصفهان به طرز فجیعی با عمامه‌اش خفه و در نزدیکی درچه رها شد. هنگامی که خبر این حادثه به مردم اصفهان رسید حماسه بی‌نظیری در اصفهان به وقوع پیوست.

عده‌ای از نزدیکان آن بزرگوار شبانه قطعه زمینی برای دفن ایشان در تکیه کوهی (گلستان شهدای کنونی)⁽¹⁾خریداری کردند و فردای آن روز پیکر پاک ایشان توسط مردم اصفهان تشییع و در این محل دفن گردید. مردم با برگزاری مراسم در جاهای مختلف، از فعالیت‌های نیکوکارانه ایشان تشکر نمودند.

آیت‌اللّه سید حسن فقیه امامی

یکی از بنیان‌گذاران ابابصیر سید حسن فقیه امامی است. غیر از تأسیس ابابصیر او خدمات وسیعی داشت و کارنامه قابل توجهی بر جای گذاشت. برای شناخت بیشتر ایشان زندگی او عرضه می‌شود.

مرحوم آیت‌اللّه آقای حاج سید حسن فقیه امامی ملقب به سید العلمای اصفهان متولد 1354ق (1314ش) فرزند مرحوم آیت‌اللّه حاج آقا عطاء اللّه فقیه امامی، از مفاخر حوزه علمیه و جامعه روحانیت اصفهان بوده است.

ایشان در محضر پدر بزرگوارشان و نیز جمعی از علما و مدرسین و زعمای حوزه علمیه اصفهان، مراحل تحصیلی را در دوره مقدمات و سطح و خارج گذراند. از جمله استادان ایشان به غیر از پدر بزرگوارشان می‌توان به شخصیت‌هایی چون آیت‌اللّه العظمی آقای حاج سید علی موسوی بهبهانی و حضرات آیات حاج شیخ محمدحسن نجف آبادی، حاج شیخ علی مشکات سدهی، حاج سید مرتضی موحد ابطحی، حاج شیخ عباسعلی ادیب، حاج سید علی‌اصغر برزانی، حاج شیخ علی قدیری کفرانی، حاج شیخ احمد فیاض، حاج آقا حسین خادمی، مرحوم آقا شیخ محمدعلی معلم حبیب آبادی و نیز جمع دیگری از علما و مدرسین حوزه علمیه اصفهان اشاره کرد.

خدمات و فعالیت‌ها: او در تأسیس، تجدید بنا و یا تعمیر برخی از مدارس علمیه اصفهان تلاش خستگی ناپذیری داشت و بدین وسیله، خدمتی بزرگ به حوزه علمیه و رشد و توسعه آن نمود.

مرحوم آیت‌اللّه فقیه امامی با همکاری برخی از فضلا، با تنظیم برنامه گسترده درسی و تربیتی مدرسه ذوالفقار و مدارس وابسته، حوزه علمیه اصفهان را نظم و ترتیب داد و هزاران طلبه حوزه اصفهان را در طول 25 سال در دوره مقدمات و سطح و خارج، تربیت نمود.

ایشان به مدت 34 سال در حوزه اصفهان در رشته‌هایی چون علوم ادبی و منطق و حکمت، کلام و عقاید، تفسیر قرآن و شرح نهج‌البلاغه، رجال و درایه، فقه و اصول مشغول به تدریس بود که تا همین اواخر هم قبل از فوت به تدریس رسائل و مکاسب مرحوم شیخ اعظم انصاری و کفایة الاصول و خارج فقه و نیز تفسیر قرآن و شرح احادیث و نهج‌البلاغه، اشتغال داشتند.

همچنین در زمان حیات خود، صبح‌ها در مسجدالنبی، ظهرها در مسجد الکریم و شب‌ها در مسجد بابا محمدعلی سقا (مسجد امامی) به اقامت جماعت و سخنرانی دینی می‌پرداخت و در جلسات منظم و هفتگی، برای جمعی از پزشکان و مهندسان و سایر تحصیل کرده‌ها، به افاضه علمی و دینی مشغول بود و به طور مستمر، دروس و مباحث دینی را بر آنها عرضه می‌نمود.

از قسمت‌های جالب در زندگی این بزرگ‌مرد، مبارزات مستمری است که با فرقه‌های گمراه و مفسد و گروهک‌های منحرف از قبیل بهایی‌ها، کمونیست‌ها، التقاطی‌ها و وهابی مسلک‌ها، داشت. با بحث‌های زیاد و مناظرات مستدل و قوی، در رسوا نمودن و محکوم کردن آنها، نقش بسیار مؤثری، ایفا می‌نمود.

همچنین، همکاری و حمایت نزدیک و گسترده ایشان با مؤسسه‌های دینی و خیریه‌ای که به نام نامی پیشوایان معصوم (علیهم السلام) بوده، فعالیت خدماتی و اجتماعی داشته‌اند، که بسیار ارزشمند می‌باشد. به عنوان نمونه می‌توان از همکاری با انجمن مددکاری امام زمان(عج)، سازمان آموزشی ابابصیر، صندوق قرض‌الحسنه اباصالح المهدی (طلاب)، انجمن خیریه حضرت اباالفضل(ع) ویژه پیوند کلیه، رادیولوژی و آزمایشگاه مهدیه(ع) نام برد.

آن استاد فرزانه استادی دلسوز و تربیت کننده‌ای مدبر بود که با بهره‌گیری از علم و عمل و تقوی و مکارم اخلاقی، نقش بسیار اساسی، در رشد و توسعه حوزه علمیه اصفهان و در تعلیم و تربیت طلاب و تبلیغ و ترویج دین و دفاع از حریم مکتب ولایت و امامت، داشت.

ایشان برای ابابصیر بسیار کوشید و در جلسات همیشه شرکت می‌کرد. هر وقت ابابصیر در مضیقه مالی و غیره بود، اقدام می‌کرد و پیگیر می‌شد.

زندگی‌نامه و کارنامه⁽¹⁾: دربارۀ ایشان اطلاعات جامعتر و مبسوطتر توسط ناصرالدین انصاری قمی نوشته شده است. این مطالب بدون حذف و اضافه عرضه میگردد.

آیت‌اللّه آقای حاج سید حسن فقیه امامی، یکی از مشاهیر علما و فقهای بزرگ اصفهان به شمار میرفت. معظم له در اول صفر الخیر 1354ق (1314ش) در بیت علم و تقوا و فضیلت زاده شد.

پدرش آیت‌اللّه حاج سید عطاءاللّه فقیه امامی (درگذشت 1387ق) - امام جماعت مسجد «باغچه عباسی» و از شاگردان آیات عظام: سید محمدباقر درچهای، سید مهدی درچهای، شیخ محمدرضا ابوالمجد اصفهانی و در نجف اشرف از شاگردان عظام: آقا سید ابوالحسن اصفهانی، آقا ضیاء عراقی و سید محمد فیروزآبادی بوده است، او فرزند عالم بزرگوار حاج میر سید محمد (درگذشت 1359ق)، فرزند عالم بزرگوار حاج سید عبدالباقی - بن سید میرزا بن میر محمدصادق بن علامه فقیه محدث علامه سید علی امامی عریضی - از مشاهیر شاگردان علامه مجلسی و آقا حسین خوانساری و نویسنده آثاری مانند: هشت بهشت، جامع سلیمانی، مجمع البحرین و تذکره امامی - (فرزند میر سید محمد مستوفی الاوقاف، بن سید اسداللّه، بن میرابوطالب - از علمای عصر شاه طهماسب - بن سید اسداللّه، بن شاه حیدر، بن عضدالدین بن امیرحاج، بن شاه علی بن جلال‌الدین جعفر، بن کمال‌الدین مرتضی، بن عضدالدین یحیی، بن قوام الدین جعفر بن شمس‌الدین محمد، بن نظام‌الدین اشرف، بن قوام الدین جعفر، بن مجدالدین حسن، بن وجیه‌الدین مسعود، بن قوام الدین جعفر بن شمس‌الدین محمد، بن زین‌العابدین ابوالحسن علی، بن نظام‌الدین احمد ابج، بن شمس‌الدین عیسی رومی، بن جمال‌الدین محمد بن ابوالحسن علی عُریضی، بن الامام جعفر الصادق(ع) بوده است.

وی در شانزده سالگی (1370ق) تحصیل علوم دینی را نزد پدر بزرگوارش آغاز کرد و سپس ادبیات را نزد ایشان و مرحوم میرزا محمدعلی معلم حبیب آبادی و پس از آن سطوح را نزد آیات بزرگوار: شیخ عباسعلی ادیب (مختصر و شرح منظومه) شیخ محمدحسین فقیه (معالم)، شیخ محمدحسن نجف آبادی (شرح لمعه)، سید محمد هاشمی (قوانین)، سید مرتضی موحد ابطحی (علم طب)، شیخ مجدالدین نجفی (هیئت و نجوم) و سطوح عالیه را هم از آیات عظام: شیخ علی قدیری (رسائل)، حاج آقا حسین خادمی (مکاسب)، شیخ احمد فیاض (جلد اول کفایه) و سید علی‌اصغر برزانی (جلد دوم کفایه)، و شیخ علی مشکاة فرا گرفت و پس از آن به مدت پانزده سال از دروس خارج فقه و اصول آیات عظام: حاج میر سید علی موسوی بهبهانی و حاج آقا حسین خادمی بهرهمند شد و مبانی علمیاش را استوار ساخت.

او، به تدریس علاقه بسیار داشت و روزانه به تدریس منظم سطوح عالیه، تفسیر، رجال و عقاید میپرداخت و شاگردان فراوانی پرورش داد. او از آیات محترم: مرعشی نجفی، محمدباقر موحد ابطحی، محمدعلی روضاتی، صافی گلپایگانی و فاضل لنکرانی اجازه روایت حدیث داشت و دارای کتابخانهای بزرگ و نفیس با نسخههای خطی بسیار بود که فهرست نسخههای خطی آن را دوست محترم آقای سیدصادق حسینی اشکوری نگاشته و به چاپ رسیده است.

آن عالم بزرگوار، علاوه بر تدریس و تألیف و اقامه جماعت (هر سه وعده: صبح در مسجد النبی، ظهر در مسجد الکریم و شب در مسجد امامی)، تمام عمر پربارش را به احیاء و عمران و آبادی مساجد و مدارس، چاپ کتابهای عالمان و فقیهان پیشین، مبارزه با گمراهان و منحرفان (بهائیت، منحرفان از ولایت، وهابی مسلکان) پرداخته است. ایشان نقش مؤسس و مدیر و اشراف بر شبکه جهانی ماهوارهای «سلام» را داشت و بسیاری از مدارس اصفهان را رونق داد که عبارت‌اند از:

1- تجدید بنای سه طرف جنوبی، شمالی و شرقی مدرسه ذوالفقار و تکمیل طرف غربی آن؛

2- تأسیس و تجدید بنای مدرسه محمدیه (در سه طبقه)؛

3- بنیاد مدرسه جوادیه - متصل به مدرسه محمدیه - (در چهار طبقه)؛

4- تعمیر بنیادین مدرسه امامیه (نزدیک چهارراه ابن سینا، در مجاورت قبر بابا قاسم)؛

5- تجدید بنای مدرسه الغدیر؛

6- تعمیر و بازسازی مدرسه نیمآور؛

7- تکمیل و نماسازی مدرسه عَرَبان (مدرسه آیت‌اللّه خادمی)؛

8- تجدید بنا و توسعه مدرسه خالصیه؛

9- تعمیر و بازسازی مدرسه کاسهگران (نزدیک مسجد جامع اصفهان)؛

10- تعمیرات مدرسه میرزا حسین (واقع در بازارچه بید آباد)؛

همچنین تعمیر و بازسازی مدرسه ثقة الاسلام، مدرسه نوریه، مدرسه الماسیه، مدرسه میرزاحسن و مدرسه درب کوشک.

آن مرد بزرگ، کوشش بسیار در دستگیری از نیازمندان و یاری مستمندان، همکاری مداوم با مؤسسات خیریه، مانند: انجمن خیریه حضرت ابوالفضل (ویژه پیوند کلیه)، سازمان آموزشی ابابصیر (ویژه روشندلان)، انجمن مددکاری امام زمان(عج)، صندوق قرضالحسنه اباصالح المهدی، آزمایشگاه و رادیولوژی مهدیه و ساخت و تهیه مسکن برای طلاب و فضلای اصفهان داشت.

آثار علمی: شش عنوان کتاب توسط ایشان منتشر شده و نیز هفت عنوان کتاب دارد که هنوز منتشر نشده است. همچنین هفت اثر از دیگران به کوشش او منتشر شده است. آثار منتشره او به ترتیب زیر عرضه می‌گردد.

الف) کتابهای چاپی

ب) اهتمام در چاپ و نشر

درگذشت و پیام‌های تسلیت: سرانجام، آن عالم و فقیه بزرگوار و خدمتگزار در صبح روز یکشنبه 15 اسفند 1389ش (اول ربیع‌الثانی 1432ق) در 74 سالگی بدرود حیات گفت و با اعلام خبر وفاتش، حوزه علمیه اصفهان تعطیل و سایه حزن و ماتم بر شهر افکنده شد. پیکر پاکش، صبح روز دوشنبه با حضور دهها هزار نفر تشییع و پس از پیمودن مسیر طولانی - 20 کیلومتر - اصفهان تا خوراسگان و بعد از نماز حضرت آیت‌اللّه سید محمدباقر موحد ابطحی در امامزاده ابوالعباس، در کنار مرقد برادر بزرگوارش مرحوم آیت­اللّه حاج آقا احمد فقیه امامی (درگذشت: 11 جمادیالثانی 1414ق) به خاک سپرده شد و در غم فقدانش، پیام­های تسلیت بسیار از سوی مراجع معظم تقلید و رهبر انقلاب و شخصیت‌ها و نهادها صادر شد. رهبر انقلاب در پیام خویش فرمودند:

بسم اللّه الرحمن الرحیم

رحلت عالم فقید و بزرگوار، مرحوم آیت‌اللّه آقای حاجآقا حسن امامی را به مردم عزیز و مؤمن اصفهان خصوصاً حوزه علمیه و علمای اعلام و ارادتمندان آن مرحوم و بالأخص به خاندان و آقازادگان مکرم ایشان تسلیت میگویم. در مدت بیش از پنجاه سال دوستی و رفاقت با این عالم بزرگوار، وفاداری و صداقت و دعای دلسوزانه ایشان برای اینجانب سرمایهای مغتنم بود. خداوند روح ایشان را با اجداد طاهرینشان محشور فرماید و مشمول غفران و رحمت خود نماید. سید علی خامنهای

آیت‌اللّه العظمی صافی گلپایگانی هم فرمودند:

بسم اللّه الرحمن الرحیم؛ ثلمه جبران ناپذیر ارتحال عالم ربانی و مدافع مقام ولایت ائمه طاهرین(ع) حضرت آیت اللّه آقای حاج سید حسن فقیه امامی - رضوان اللّه علیه - موجب تأثر و تأسف شدید گردید. آن عالم بزرگوار، یکی از ستارههای درخشان علم و عمل و اخلاق و ادب و جهاد فی سبیل اللّه بود، که در عمر با برکت خود، منشأ خدمات و برکات فراوان بود. آن فقید سعید، مدافع سختکوش مذهب و مروج مخلص مکتب اهل بیت علیهم السلام و خادم با اخلاص آستان مقدس حضرت بقیة اللّه الاعظم (ارواح العالمین له الفداء) بود و ملجأ و ملاذ مردم به شمار میرفت.

خدمات آن عالم بزرگوار علاوه بر حوزه کهنسال اصفهان و تربیت فضلا و ارتقای علمی طلاب، در سایر علوم اسلامی و اجتماعی مانند تأسیس مراکز علمی و خیریه، همه ستودنی و موجب محبوبیت ایشان بود. در دفاع از حدود و ثغور مذهب و امر به معروف و نهی از منکر و تعظیم شعائر و مبارزه با فرقههای ضاله نیز شخصیتی تلاشگر و موفق بود. فقدان این عالم عالیمقام و دلسوز، ضایعهای بزرگ برای حوزه علمیه کهنسال اصفهان و مردم پاک نهاد و ولایی آن شهر میباشد. اینجانب، این ضایعه بزرگ را به ساحت مقدس حضرت بقیة اللّه الاعظم و به حضرات علمای اعلام و آیات بزرگوار و روحانیت والامقام اصفهان و مردم مذهبی آن شهر و به ویژه به بیوت علمی وابسته و به بیت شریف آن فقید سعید... تسلیت گفته و برای روح بلند آن عالم بزرگوار ترفیع درجات و برای بازماندگان محترم صبر جمیل و اجر جزیل از خداوند متعال مسئلت دارم.⁽¹⁾

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مظاهری

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مظاهری⁽¹⁾

مهدی مظاهری صالحی فرزند شیخ محمدحسین مظاهری کَرْوَنی⁽²⁾از علما و وعاظ و خدمتگزاران به شریعت است. وی سال 1310ش در اصفهان متولد شد. در مدرسه اقدسیه به مدیریت مرحوم محمدحسین مشکاة⁽³⁾تحصیلات ابتدایی خود را گذراند. سپس وارد حوزه علمیه اصفهان شد. مقدمات را از سید احمد مقدّس (درگذشت 1397ق) و آخوند ملاعلی ماربینی (درگذشت 1402ق) استفاده کرد. سپس شرح لمعه را از محضر آیت‌اللّه محمدحسن عالم نجف آبادی (درگذشت 1384ق) بهره برد. پس از آن در درس آخوند ملا کاظم مروج بیدآبادی (درگذشت 1367ق) حاضر شد. همچنین از محضر حضرات آیات: علی مشکاة (درگذشت 1410ق)، عباسعلی ادیب (درگذشت 1371ش)، سید حسن مدرس هاشمی (درگذشت 1377ش) و سید مرتضی موحد ابطحی (درگذشت 1413ق) نیز استفاده علمی کرد. پس از آن در سال 1381ق به شهر قم هجرت کرد و برهه‌ای در دروس سطوح عالیه آیت‌اللّه سید محمدباقر سلطانی (درگذشت 1418ق) و آیت‌اللّه علی مشکینی (درگذشت 1386ش) و درس خارج را از محضر آیت‌اللّه العظمی سید محمدرضا گلپایگانی (چند ماه)⁽⁴⁾بهره برد. سپس به اصفهان بازگشت و در درس خارج فقه آیت‌اللّه شهید سید ابوالحسن شمس آبادی (شهید به سال 1355ش) شرکت کرد.

وی بیش از نیم قرن است که شب‌های جمعه در دل سحر به همراه جمعی از مؤمنان با دعای کمیل به نیایش می‌پردازد، همان‌گونه که در تمام ماه رمضان، نیمه شب نیز دعای ابوحمزه ثمالی را در جمع ده‌ها هزار نفر زمزمه می‌کند.

از برکت نفس او و همتش بسیاری از مساجد و حسینیه‌ها و مدارس علمیه حتی مدارس جدید و بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها احداث یا بازسازی یا توسعه یافته است.

او در بیشتر مؤسسات خیریه اصفهان یا بنیان‌گذار است یا جزء هیئت مؤسس. مؤسساتی مانند: انجمن خیریه صاحب الزمان(عج) ویژه جهیزیه، انجمن خیریه صاحب الزمان(عج) ویژه رسیدگی به ایتام، انجمن خیریه ابابصیر ویژه نابینایان، مؤسسه احمدیه، دارالقرآن الکریم اصفهان که از قبل از مدرسه ابتدایی تا مرحله دانشگاه برای دو جنس مذکر و مؤنث شعبه‌های جداگانه دارد و در این اخیر، مؤسس و بنیان‌گذار نیز محسوب می‌شود.⁽⁵⁾

شرح حال ایشان در کتاب بوستان فضیلت، ص 209 و 210 نیز آمده است.

مهدی مظاهری همواره در رأس هیئت مدیره قرار داشت. در سال‌های آخر عمر مبتلا به کسالت مزمن شد و به پاس خدمات ارزنده‌اش، به عنوان رئیس هیئت مدیره ابابصیر انتخاب شد.⁽¹⁾در مجوزی که سال 95 از نیروی انتظامی اخذ شده ایشان به عنوان رئیس هیئت مدیره نام برده شده است. اما در سال‌های آخر، دکتر مهدی بصیری به عنوان نائب رئیس هیئت مدیره و در واقع جانشین آقای مظاهری انجام وظیفه کرده است.

نسب شناسی: مهدی مظاهری در خاندان علم و روحانیت رشد و نمو یافت. جدش عالم فاضل زاهد، آخوند ملا محمدحسین مظاهری کرونی، فرزند مرحوم آیت‌اللّه ملا میرزا محمد (از علمای تیران بوده که به زهد و تقوا و علم اشتهار داشته)،⁽²⁾قبل از سال 1295ق در تیران کَروَن به دنیا آمد.⁽³⁾

خاندان مظاهری ساکن تیران مرکز بلوک کرون بوده‌اند و خویشتن را از اعقاب جناب حبیب بن مظاهر اسدی (از اصحاب بزرگوار حضرت رسول اکرم(ص) و شهید کربلا در رکاب حضرت سیدالشهدا(ع)) می‌دانند.⁽⁴⁾برای شناخت بیشتر شیخ مهدی و خاندانش، چند جمله درباره پدرش و فضائل او می‌آورم.

آیت‌اللّه ملا محمدحسین همراه پدر (آیت‌اللّه ملا محمد میرزا) و برادرش مرحوم آیت‌اللّه حاج میرزا حسن برای تحصیل راهی اصفهان شد و در کنار بازارچه بید آباد، جنب مسجد میرزا باقر ساکن شدند.

مرحوم مهدوی در مورد برادر ملا محمدحسین مظاهری می‌نویسد:

«برادرش حاج میرزا حسن از علما و مجتهدین و از شاگردان مبرّز محمدهاشم چهارسوقی و اجازه از ایشان داشت؛ و در سال 1370ق در تیران و کرون اصفهان به سن قریب به 95 سالگی وفات یافت».⁽⁵⁾

مرحوم ملا محمدحسین مظاهری تحصیلات علوم دینی را در خدمت اساتید بزرگوار حوزه علمیه اصفهان شروع نمود و توانست از محضر بزرگانی چون اساتید ذیل بهره کامل برد:

1- عالم کامل سید مهدی نحوی (1248- 1307ق)

2- عالم فاضل ادیب ملا محمد همامی (1282- 1359ق)

3- آیت‌اللّه محمدحسن نجفی هزار جریبی (1237- 1317ق)

4- علامه آخوند کاشی (درگذشت 1333ق)

5- حکیم جهانگیرخان قشقایی (درگذشت 1328ق)

6- میرزا احمد مدرّس (1281- 1348ق)

7- آیت‌اللّه سید مهدی درچه‌ای (درگذشت 1364ق)

8- آیت‌اللّه العظمی سید محمدباقر درچه‌ای (1264- 1342ق)

9- علامه آقا میرزا محمدهاشم چهارسوقی (1235- 1318ق)

10- حاج میرزا بدیع درب امامی

11- علامه آخوند ملا محمدکاظم خراسانی در نجف اشرف⁽¹⁾(درگذشت 1329ق).

مرحوم ملا محمدحسین مظاهری پس از تحصیل معارف دینی، به ارشاد مردم مشغول شد و در مسجد محله لرهای بید آباد (خیابان جامی) و مدتی نیز در مسجد مورنان در خیابان فروغی به اقامه جماعت می‌پرداخت.⁽²⁾

احوال معنوی پدر از زبان فرزند: مهدی مظاهری درباره پدرش می‌گوید: «من یادم نمی‌آید منبر رفتن پدرم را و آنچه به یاد دارم این است که بعد از نماز پشت به محراب و رو به مردم برای گفتن مسائل و احکام می‌نشست و قبل از آن شاید منبر هم می‌رفتند.

تدریس ایشان برای طلاب در زمینه فقه و ادبیات بود و در همان مسجد سید و مدرسه میرزا حسین تدریس می‌کردند.

خیلی محتاط بودند و به قول معروف یک حالت شبه وسواس داشتند. در اخلاق و جهات دینی بسیار مرد مهذّب و بزرگوار و متدین بودند به صورتی که اگر کلمه‌ای و حرفی می‌زدند و از ایشان کسی ناراحت می‌شد، تا آن شخص را راضی نمی‌کردند راحت نبودند. مقیّد به عبادت و نماز اول وقت و جماعت و کارهای خیر بودند.

عموم افرادی هم که ایشان را می‌شناختند به خوبی و صلاحیت و صواب می‌شناختند. همچنین با علمای بزرگوار اصفهان مانند آقای حاج شیخ اسداللّه فاضل بیدآبادی، ملا محمدکاظم مروج و آقای حاج محمدحسین جعفری امام جماعت مسجد سید و حاج میرزا محمدعلی ملا ذالاسلام، رفیق و هم بحث بودند.

از اساتید ایشان مرحوم آیت‌اللّه آسید محمدباقر درچه‌ای و آقا سید مهدی درچه‌ای بودند و مجاز به اخذ سهم امام و امور حسبیه از علما و بزرگان بودند.⁽³⁾

مرحوم مهدوی از ایشان به عنوان «عالم فاضل زاهد ورع از فضلای گوشه نشین»⁽⁴⁾یاد می‌کند و می‌نویسد که در یکی از مساجد محله پاچنار امامت می‌کرد.

همچنین مرحوم مهدوی می‌افزاید: «از علما و فضلای ساکن اصفهان و امام جماعت مسجد مورنان است. شخص ساده مقدّسِ خوبی است».⁽⁵⁾

سرانجام پدر مهدی مظاهری، این عالم فاضل در شب 29 جمادی‌الثانی سال 1368ق دار فانی را وداع گفت و پیکرش را در ایوان سمت شمالی بیرون بقعه بروجردی- درب کوشکی- به خاک سپردند.

تفصیل شرح حال ایشان در کتاب‌های زیر که همه از تألیفات علامه محقق مورخ بزرگ اصفهان استاد سید مصلح الدین مهدوی است، آمده:

دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج1، ص154؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص187؛ اعلام اصفهان، ج2، ص763؛ بیان المفاخر، ج2، ص236؛ یادداشت‌های خطی ایشان.

وفات: مهدی مظاهری در 21 دی ماه 1396 درگذشت. مردم اصفهان پیکرش را با بدرقه پرشکوه از مسجد سید تا گلستان شهداء بدرقه کرده و در مقبره علامه مجلسی به خاک سپرده شد. رهبر جمهوری اسلامی و مراجع تقلید هر کدام با اطلاعیه جداگانه به تجلیل و تکریم خدمات او پرداختند. همینطور ریاست جمهوری و مقامات کشوری هم اطلاعیه دادند.⁽¹⁾

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین منصور زاده

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین منصور زاده⁽²⁾

مرحوم حجت الاسلام والمسلمین حاج محمدحسین (منوچهر) منصور زاده در تاریخ 11 شهریور 1312 در اصفهان پا به عرصه وجود نهاد و از آنجایی که پدر و مادر ایشان از متدینین و ارادتمندان صدیق شیعه بودند با آنکه در شجره خانوادگی ایشان تجربه و کسوت روحانیت وجود نداشت، مع الوصف به دلیل عشق وافر مرحوم پدرشان بعد از اتمام دوران تحصیلات متوسطه آتش اشتیاق، به کسب فیض معنوی از محضر بزرگان حوزه علمیه ایشان را بر آن داشت تا عازم شهر مقدس قم شوند و به کسب علم و دانش پرداخته و به کسوت مقدس روحانیت درآید. در آن مقطع حوزه علمیه قم به زعامت فقیه و مرجع عالیقدر حضرت آیت‌اللّه بروجردی(ره) و رهبر فقید انقلاب حضرت آیت‌اللّه امام خمینی(ره) و سایر علما از جمله حضرت آیت‌اللّه گلپایگانی(ره) و حضرت آیت‌اللّه مرعشی نجفی(ره) اداره می‌شد و از پویایی علمی بالایی برخوردار بود. مرحوم پدر بعد از کسب فیض از محضر بزرگان حوزه علمیه قم برای ادامه تحصیل در سال 1332 راهی دانشکده علوم عقلی و نقلی (دانشکده الهیات فعلی) دانشگاه تهران شدند، و حاصل سفر ایشان به تهران آشنایی با بزرگانی نظیر مرحوم مهندس مهدی بازرگان، خطیب شهیر مرحوم آیت‌اللّه فلسفی و مرحوم آیت‌اللّه علامه محمدتقی جعفری و سایر بزرگان بود. پس از کسب مدرک فوق لیسانس به اصفهان در سال 1338 مراجعت نمودند. اشتیاق ایشان جهت خدمت علمی و عملی باعث شد پس از ورود به اصفهان به استخدام وزارت فرهنگ (سازمان آموزش و پرورش فعلی) در آیند و همزمان به وعظ و ایراد خطابه در مجالس مذهبی نمایند و همچنان پیشگام در تأسیس و مشارکت در امور خیریه‌ها بپردازند. منزل ایشان همچنین به دلیل اشتیاق علمی و ارادت به اساتید و بزرگان محفل حضور بزرگانی همچون مرحوم آیت‌اللّه علامه محمدتقی جعفری در سال 1356 و مرحوم امام موسی صدر در دهه پنجاه خورشیدی بود که این محافل پایه‌گذار اعتلای فرهنگ دینی در آن سنوات گردید. ایشان در کنار خصلت ارادت وافر به ائمه اطهار(علیهم السلام) ارادت ویژه به خلق فضایی شاد همراه با بهره‌های معنوی برای عموم مستمعین داشتند چنانکه در روایات است که انسان مؤمن و هوشیار اهل تبسم است و شاید همین

خصلت مردم دوستی ایشان و خیرخواهی وافر ایشان منشأ برکات و خاطرات بسیاری برای کسانی که از نزدیک با حس شوخ طبعی و در عین حال خلوص نیت و جدیت ایشان آشنایی نزدیک داشتند در خاطر علاقه‌مندان ایشان نقش بسته باشد. صد افسوس که ایشان پس از عمری خدمت صادقانه در عرصه فرهنگ و خطابه و تلاش در جهت رفع آلام اقشار مختلف مستضعف و آسیب‌پذیر به علت ابتلا به بیماری دیابت و بیماری قلبی سرانجام در 67 سالگی در سحرگاه روز 23 آذر ماه 1379 دعوت حق را لبیک گفت و پس از عمری تلاش در جهت اعتلای دین مبین اسلام و آرزوی رفاه و سربلندی همه پیروان دیانت بسوی حق شتافت.

ایشان در سال 1336 ازدواج نمودند و حاصل ازدواج ایشان پنج فرزند شامل یک دختر و چهار پسر است که همگی دارای تحصیلات عالیه می‌باشند.

از جمله مؤسساتی که حاصل مشارکت و مدیریت ایشان بوده است می‌توان به مؤسسه آموزشی ابابصیر(ویژه نابینایان)، انجمن حمایت از بیماران کلیوی اصفهان، انجمن مددکاری امام زمان انجمن(عج)، حمایت از مردم بشاگرد استان هرمزگان و دیگر مؤسسات خیریه‌ای حقیقی و حقوقی نام برد. همچنین به سال‌ها تدریس در آموزش و پرورش و تدریس طلاب حوزه علمیه در مدرسه صدر بازار اصفهان و امامت جماعت مسجد الهادی اصفهان و ارشاد مؤمنین در آن مسجد اشاره نمود.

سید مرتضی سلامتیان

سید مرتضی سلامتیان⁽¹⁾

مرحوم حاج سید مرتضی سلامتیان در سال 1310 هجری شمسی در خانواده متوسط مذهبی چشم به جهان گشود و در همان اوان مادر خود را از دست داد و تحت سرپرستی و دایگی مادر بزرگش دوران کودکی خود را سپری نمود. دوران نوجوانی خود را با فعالیت‌های توأمان آموزشی و اقتصادی گذراند به نحوی که خود ایشان می‌گفت: شالوده فعالیت‌های اقتصادی‌اش را از همان نوجوانی و از زیر صفر شروع کرده و با پشتکار و سعی فراوان و تلاش خستگی ناپذیر و اعتماد به نفس بالا موفق شد مدارج ترقی را چه از نظر علمی و چه به لحاظ اقتصادی طی کند و در دهه چهل شمسی موفق به دریافت دانشنامه لیسانس زبان انگلیسی از دانشگاه اصفهان گردید. وی در همین سال‌ها یکی از فعالان سیاسی مذهبی بنام در شهر اصفهان بود. مرحوم سید مرتضی سلامتیان به اتفاق تنی چند از دوستان و یاران مؤمن و متعهد خود مؤسساتی که هم اکنون نیز فعالیت‌های چشمگیری در سطح اصفهان را دارند، بنیانگذاری نمودند که در زیر اشاره مجمل و مختصری به گوشه آن می‌نماییم.

مرحوم حاج سید مرتضی سلامتیان نه تنها در شهر و جامعه همواره در کارهای فرهنگی و اقتصادی پیشتاز بود بلکه در جمع خویشان و آشنایان نیز به عنوان حلال مشکلات و داوری منصف معروف بود به طوری که اوقات خود را تماماً وقف گره‌گشایی از کار خلق کرده بود.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز علاوه بر فعالیت‌های فوق، حضوری چشمگیر در مراکز انقلابی داشت تا بلکه دین خود به اسلام و انقلاب را ادا کرده باشد.

مرحوم حاج سید مرتضی سلامتیان به خاطر علاقه وافری که به ارتقاء فرهنگ جامعه داشت و خود نیز از فرهنگیان بنام اصفهان بود، بدین منظور تصمیم گرفت آرزوی دیرین خود مبنی بر بنیانگذاری یک مجموعه کامل علمی فرهنگی جهت حمایت افراد بی‌بضاعت و کم‌بضاعت از نظر مالی در سطح استان را جامه عمل بپوشاند که بدین منظور در دهه شصت هجری شمسی قطعه زمینی حدود شش هزار مترمربع در حاشیه شهر اصفهان تهیه و شالوده ساخت و ساز آن را با هماهنگی آموزش و پرورش استان اصفهان بنیان نهاد که پس از اتمام کارهای ساختمانی شروع جذب دانش‌آموزانی با شرایطی که مد نظر داشت نمود و در همان سنوات اولیه فارغ التحصیلانی که از این مجموعه خارج شدند از مدال‌آوران استانی و کشوری بودند.

وی همه ساله کلاس‌های فوق برنامه این مجموعه که شامل علوم دینی و قرآنی بود را خود شخصاً هدایت می‌نمود و نفرات برتر و دانش آموزان ممتاز را شخصاً به اردوها و سفر‌های زیارتی می‌برد و بالاخره در تیرماه سال 1374 هجری شمسی در یکی از همین سفرها که برگزیدگان قرآنی را به زیارت حضرت ثامن الحجج علی ابن موسی الرضا برده بود، در سانحه تصادف جان به جان تسلیم کرد و در مسجدی که خود نیز در جوار آن مدرسه بنیان نهاده بود به خاک سپرده شد.

محمد بصیری

محمد بصیری⁽¹⁾

محمد بصیری اصفهانی در سال 1302 در یکی از خانواده‌های متدین شهر اصفهان متولد شد و پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و متوسطه به همراه برادر بزرگ‌تر خود مرحوم حاج آقا محمود (ره)

در کنار پدر خود مرحوم حاج میرزا حسن بصیری که یکی از فعالان بخش کشاورزی زمان خود بود، به مدیریت امور کشاورزی پرداخت و پس از آن علاوه بر امور کشاورزی به رشته اکتشاف و استخراج معدن سرب و روی علاقه‌مند شد و با مشارکت آقای حاج احمد بصیری برادر خود و یک شریک دیگر در این رشته فعالیت زیادی نمودند ولی موقعی که معدن ایشان به بهره‌برداری رسید معدن ایشان با اعمال نفوذ عوامل وابسته به شاهپور بختیار غصب گردید و علی‌رغم شکایات متعدد و صرف وقت و هزینه پس از چند سال مبارزه این رشته فعالیت را رها نمود.

در سال 1340 با مشارکت برادر خود مرحوم حاج احمد بصیری وارد فعالیت‌های عمرانی گردید و با خریداری اولین بولدوزر عملاً اولین و بزرگ‌ترین مرکز پیمانکاری را با نام «مؤسسه راه و عمران» در اصفهان تأسیس نمود و با این اقدام اولین پایگاه اجاره ماشین آلات سنگین راه‌سازی و کشاورزی و حمل و نقل سنگین در اصفهان ایجاد گردید و با تلاش فوق‌العاده ایشان متدرجاً تا سال 1350 تعداد ماشین آلات سبک و سنگین این مؤسسه نزدیک به 100 دستگاه رسید.

در سال 1347 با مشارکت آقای مهندس مصطفی ذوفن اولین کارگاه تولید شن و ماسه شسته و دانه بندی شده استاندارد را در اصفهان راه‌اندازی نمود.

در سال 1351 به ریاست اتحادیه صنفی دارندگان جرثقیل و ماشین آلات سنگین راه‌سازی و کشاورزی اصفهان انتخاب گردید و تا آخر عمر در همین سمت باقی بود.

مرحوم حاج آقا محمد بصیری فردی بسیار با ایمان و متدین بود و شخصیتی بسیار اجتماعی داشت، لذا در امور اقتصادی نیز موفق بود و از آنجایی که آن مرحوم و سایر اعضای خانواده ایشان افرادی مذهبی و متعهد و اهل مسجد و حضور در محافل وعظ و خطابه بودند، طبعاً با اکثر علمای تراز اول زمان خود محشور بودند و علاوه بر برپایی جشن‌های اعیاد مذهبی و برگزاری مراسم سوگواری سالار شهیدان حضرت اباعبداللّه الحسین در منزل خود به امور خیریه اعتقاد وافر داشته و به همین سبب با بسیاری از خیرین شهر اصفهان نشست و برخاست داشته و علی‌رغم مشغله شغلی فراوان خود در ایجاد و تأسیس مؤسسات متعدد فرهنگی مذهبی به شرح زیر اقدام نمود:

تنی چند از افراد تحصیل کرده و تجار متدین اصفهانی همراهی مؤثر نمود و چندین سال نیز در مقام مدیرعاملی به مؤسسه ابابصیر خدمت نمود.

مرحوم محمد بصیری متأسفانه در سن چهل و نه سالگی به بیماری سرطان مری مبتلا گردید و جهت معالجه بیماری خود سه مرتبه در سه سال متوالی به آمریکا سفر نمود و سرانجام به علت شدت بیماری سرطان در آذرماه سال 1355 در کیلیولند کلینیک ایالت اوهایو آمریکا دار فانی را وداع گفت و جان شریف خود را به جان آفرین تسلیم نمود و به سرای باقی شتافت و پیکر پاکش به اصفهان منتقل گردید و در تکیه کوهی آرامستان تخت فولاد اصفهان (گلستان شهدای فعلی اصفهان) در جوار مرقد مطهر مرحوم آیت‌اللّه شمس آبادی به خاک سپرده شد.

مرحوم محمد بصیری در سال 1322 ازدواج نموده و حاصل زندگی مشترک ایشان دو فرزند پسر و سه دختر می‌باشد.

احمد بصیری

مرحوم حاج احمد بصیری در روز عید نوروز سال 1309 در خانواده ای دین مدار در شهر اصفهان دیده به دنیا گشود. ایشان پس از طی دوره دبستان، موفق به اخذ دو مدرک دیپلم در دبیرستان و هنرستان گردید. علی رغم داشتن پذیرش در رشته پزشکی از آمریکا، ماندن در وطن و پرداختن به اموری که پدر و برادران بزرگتر ایشان به آنها مشغول بودند را ترجیح داد.

مرحوم احمد بصیری، سراسر عمر خود را صرف انجام خدمت به جامعه چه از طریق راهسازی و کشاورزی و چه از طریق همراهی در تاسیس خیریه های مختلف در شهر اصفهان نمود. نمونه ای از فعالیت ایشان، ساخت خیابانهای مهمی در شهر اصفهان از قبیل خیابان مرداویج بعنوان اولین پیمانکار مجهز به ماشین آلات جدید راهسازی آن زمان با همکاری برادر خود مرحوم حاج محمد بصیری میباشد.

در زمینه امور خیر، ایشان علاوه بر کمکهای نهان و آشکار به افرادی که استحقاق داشتند میتوان به حضور در هیأت موسس انجمن مددکاری امام زمان(عج) در جوار بزرگانی چون مرحوم حجت

الاسلام حاج شیخ مهدی مظاهری و مرحوم آیت الله شمس آبادی در سال 1349 اشاره نمود. ایشان با حضور فیزیکی و پشتیبانی مادی و معنوی فراوانی که تا پایان عمر خود از این موسسه در نهایت ارادت به صاحب نام آن، حضرت مهدی(عج) داشت شاید یکی از عوامل موفقیت این خیریه باشد که هم اکنون از دهها هزار نفر خانواده ایتام پشتیبانی و کمک رسانی مینماید.

حدودا یک سال قبل از تاسیس انجمن مددکاری، ایشان در پی تقابل با مدرسه نابینایی ارنست یاکوب کریستوفل که ضمن نگهداری نابینایان و آموزش فنون به آنان، در تبلیغ و ترویج مسیحیت در بین آنان فعالیت می‌نمود، در معیت تنی چند از علمای بزرگ آن زمان از جمله مرحوم آیت الله حاج سید حسین خادمی و آیت الله سید ابوالحسن شمس آبادی، و همچنین برادر خود مرحوم حاج محمد بصیری و تعدادی از رفقای مذهبی دیگرخود اقدام به تاسیس سازمان آموزشی ابابصیر درسال 1348 نمودند. این سازمان با ارائه خدمات سرپرستی و آموزشی به نابینایان و کم بینایان کم بضاعت، با بالا بردن سطح توانایی آنان باعث تبدیل آنها از عضو غیرفعال به عضو فعال و سازنده جامعه بوده است. از آنجا که برخلاف انجمن مددکاری، تامین بودجه برای سازمان ابابصیر بسیار تلاش بیشتری را طلب مینمود، نامبرده تا پایان عمر خود با دلسوزی تمام پیگیر امور این موسسه و همچنین سالهای مدیدی در سمت مدیریت عامل آنجا نیز انجام خدمت مینمود.

ایشان همچنین نقش پررنگی در تاسیس آسایشگاه سالمندان صادقیه واقع در محمودآباد اصفهان داشت که علاوه بر اهدای زمین همچنان تا اواخر عمر پربرکت خویش از رسیدگی به امور آن محل فروگذار نبود.

از دیگر فعالیتهای مذهبی ایشان میتوان به همکاری در بنای مسجد سلمان واقع در خیابان صارمیه اصفهان را نام برد. همچنین وی جلسات مذهبی متعددی پیش از انقلاب در منزل خود که متناسب با همین موضوع طراحی شده بود برگزار می‌نمود.

مرحوم حاج احمد بصیری در سال 1334 ازدواج نمود که حاصل آن 5 فرزند میباشد. ایشان پس از سالها رنج بردن از ناراحتی قلب نهایتا در سال 1385 پس از سالها بستری بودن بدلیل سکته قلبی، مصادف با شب اول محرم به ملکوت اعلی پیوست.

عبدالعلی مصحف

عبدالعلی مصحف در پانزدهم بهمن ماه سال ١٣١٧ در اصفهان متولد شد. از کودکی دارای فلج در نیمی از بدنش بود. حدوداً پنج و نیم ساله بود که او را به مکتب عمه پدرش بردند تا نماز و قرآن خواندن بیاموزد. در سنین ٦ تا ٩ سالگی در محضر پدربزرگش که صحاف بود، به یادگیری قرآن می‌پرداخت. البته پدربزرگش قبلاً از تجار قالی بود و دچار ورشکستگی شد و ناگزیر به صحافی روی آورد. در هفت سالگی به کلاس اول رفت ولی بعد از یک ماه به علت عدم انس با روش جدید آموزشی آن زمان مدرسه که با روش تدریس پدربزرگش بسیار متفاوت بود، مدرسه را رها کرد و باز در خدمت پدربزرگ و هر روز به مغازه ایشان در بازار اصفهان می‌رفت تا اینکه در سن ده سالگی بر خواندن و نوشتن کاملاً مسلط شد و درهمان سن در ایستگاه رادیو، قرآن تلاوت کرد که بسیار مورد توجه قرار

گرفت. با توجه به شرایط سخت اقتصادی خانواده از سن ١٠ تا ١٣ سالگی در کارخانه ریسندگی نور، که پدرش نیز همان جا مشغول کار بود فعالیت داشت. البته این فعالیت باعث نشد که او دست از مطالعه و تحصیل بردارد و روزانه حدود یک ساعت در آموزشگاه کارخانه درس می‌خواند. در حدود سن ١٢ سالگی با آموزشگاه شهاب آشنا شد، روزها در کارخانه کار می‌کرد و شب‌ها درس می‌خواند و در همان آموزشگاه به عنوان بهترین قاری قرآن شناخته می‌شد، تا بالاخره با تصمیم پدربزرگ کار را رها کرد و در اواخر کلاس پنجم ابتدایی به مدرسه رفت و در همان کلاس شاگرد دوم شد و سال بعد یعنی در سال ششم ابتدایی در حوزه امتحانی منطقه شاگرد اول شد. سه سال اول متوسطه را در دبیرستان هاتف گذراند. در سال اول معلم ادبیات و عربی او آقای محمدباقر کتابی بود که در سال‌های دوم و سوم متوسطه هم درس فقه می‌داد و از ایشان به نیکی یاد می‌کرد و شعر زیر را از نذیری نیشابوری در وصف او نقل می‌کرد :درس ادیب اگر بود زمزمه محبتی، جمعه به مکتب آورد طفل گریز پای را و باز هم شاگرد اول بود و از سال چهارم چون می‌خواست به رشته ریاضی برود به دبیرستان سعدی رفت. چون فلج خفیفی در نیم تنه از دوران کودکی داشت با آنکه یک‌چشمش کاملاً سالم و چشم دیگری نمره ٦ نزدیک‌بین داشت، این ضعف تا سال چهارم ریاضی و بعد از ثلث اول نمایان نشد تا آنکه به دلیل سردردهای شدید عصبی در بیمارستان بستری گردید و همانجا علت این سردردها که ضعف بینایی‌اش بود کشف گردید و همین‌طور عمل جراحی در سن ١٧ سالگی بر روی پای راستش انجام گردید و با آنکه سال چهارم ریاضی حدوداً ٣ ماه را در مدرسه حضور نداشت شاگرد دوم شد، در سال ششم دبیرستان نیز شاگرد سوم شد و نهایتاً در کنکور دانشکده فنی تهران از میان ٢٢٨ نفر رتبه ٩٠ را به دست آورد. دوران دانشجویی با دوستانی چون مهندس علوی و مهندس عبودیت آشنا شد و با ایشان یک اتاق در محله عباسی در جنوب تهران اجاره کرد. در سال سوم دانشکده با مرحوم علامه محمدتقی جعفری آشنا شد و در کلاس‌های فلسفه و منطق ایشان حضوری فعال داشت. در سال ١٣٤٢ فارغ التحصیل و بلافاصله در شرکت تسا استخدام گردید و ٩ ماه در بیمارستان رضا شاه در مدخل جاده آرامگاه فعالیت کرد و در ابتدای سال ١٣٤٣ برای مدت ١٤ ماه به قره چمن رفت و در پروژه راه‌سازی مشغول به کار بود. بعد از آن به تهران آمد و در بیمارستان مهر یک عمل بسیار سنگین حدود ٦ ساعت روی پایش انجام شد و ٨ ماه در گچ بود تا بتواند بهتر راه رود و هم امکان رانندگی را پیدا کند. سپس در برق منطقه‌ای اصفهان به مدت دو سال مشغول به کار شد و با مهندس شهرستانی آشنا گردید و با ایشان حدوداً چهار سال در ساخت کارخانه قند اقلید، سیمان درود و سیمان آبیک همکاری داشت. در همان دوران سال‌های ٤٥ و ٤٦ به همراه دوستانی چون مهندس علوی و اقارب پرست، کانون علمی و تربیتی جهان اسلام را تأسیس کردند که حدوداً ٤ سال فعال و محل سخنرانی اساتید برجسته‌ای چون استاد شهید مرتضی مطهری و علامه محمدتقی جعفری بود. پس از حدوداً ده سال تجربه فنی، در سال ١٣٥٣ شرکت ساوران را پایه‌گذاری کرد که در ابتدا با مهندس شهرستانی شریک بود ولی بعداً عبودیت و دیگران جایگزین شهرستانی شدند.

پس از پیروزی انقلاب ابتدا مدتی را معاون استاندار اصفهان بود و سپس در سال ٥٨ به سمت استاندار مازندران منصوب گردید. در اوایل دهه ٧٠ به‌عنوان قائم مقام ریاست منطقه آزاد قشم منصوب شد که در همان دوران مسئولیت انجمن مددکاری کمک به کودکان یتیم را در جزیره قشم

پایه‌گذاری کرد. عبدالعلی مصحف از مؤسسین و حامیان مؤسسات خیریه بسیاری من جمله انجمن مددکاری امام زمان (عج)، ابابصیر اصفهان و کانون علمی و تربیتی جهان اسلام بود و تا اواخر عمر کوتاه ولی پر برکتش به فعالیت‌های دینی و سخنرانی‌های مذهبی در مدارس، دانشگاه‌ها و هیئت‌های مذهبی ادامه داد. او همچنین توانایی بی‌نظیری در حل اختلافات خانوادگی، معرفی زوجین به یکدیگر و حمایت‌های مادی و معنوی در امر ازدواج و اشتغال جوانان، تأسیس و حمایت از صنایع مختلف مثل کارخانه حصیر و گلبافت اصفهان داشت و سرانجام به علت سکته قلبی در بامداد 13 دی‌ماه 1376 دار فانی را وداع گفت و جان به جان آفرین تسلیم کرد.

ایشان با دختر علامه محمدتقی جعفری ازدواج کرد و باجناق دکتر فضل اللّه صلواتی است.

حسین گلبیدی

اینجا سه مطلب دربارۀ مرحوم گلبیدی میآورم؛ یکی از عباس دهکردی، دومین مطلب از روزبه قهرمان و سومین مطلب مصاحبهای با مرحوم گلبیدی است که توسط آقای اباذر نصر انجام شده است.

گلبیدی از نگاه عباس دهکردی: استاد گلبیدی در سال 1307ش در اصفهان متولد شد. خواندن و نوشتن را در مکتب‌خانه شیخ عزیز اللّه سپاهانی در بید آباد و ملا احمد در مسجد آمیرزا محمدباقر طی کرد. اما با ادامه تحصیل وی در مدارس دولتی مخالفت شد. لذا حرفه خیاطی را در پیش گرفت. گواهینامه ابتدایی خود را با مطالعه شخصی در دوره سربازی و تحصیل در آموزشگاه شبانه دریافت کرد.

در سال 1330 در دبستان ملی جعفری در محله بید آباد اصفهان به عنوان آموزگار شروع به کار کرد و در آموزشگاه شبانه فروغ، تحصیلات خود را تا دیپلم ادامه داد.

در سال 1323 به استخدام آموزش و پرورش درآمد و در دبستان مفید اسلامی به تدریس پرداخت. در همین زمان لیسانس خود را در رشته ادبیات عرب در سال 1349 دریافت نمود، اما همواره با کنجکاوی و ابتکار و خلاقیت با مسائل برخورد می‌کرد. از جمله در سال اول تدریس خود یک دانش‌آموز (منزوی و گوشه‌گیر که در زنگ تفریح خود را از سایر دانش‌آموزان جدا ساخته بود) توجه او را به خود جلب کرد.

وی متوجه می‌شود این دانش‌آموز از نظر شنوایی مشکل دارد و همین موضوع به ظاهر ساده موجب می‌شود که آن مرد بزرگ مؤسسه ارزشمند و تأثیرگذار کر و لال‌ها را پایه‌گذاری و به ابتکار خود وسایل کمک آموزشی ویژه این‌گونه دانش‌آموزان را طراحی و تهیه کند.

برای تکمیل اطلاعات خود از یک سو و ارائه تجربیات خود از سوی دیگر مؤثرترین روش‌ها را برای آموزش کر و لال به گونه‌ای تربیت و آموزش دهد که به درجات عالی علمی و عملی ارتقاء یابند. شادروان گلبیدی در طول عمر پر خیر و برکت خود علاوه بر تأسیس مدرسه کر و لال‌ها که مورد تقدیر و تشویق ده‌ها شخصیت برجسته همچون شهید آیت‌اللّه مرتضی مطهری، دکتر محسن هشترودی، استاد محمدتقی جعفری، دکتر محمد خوانساری، استاد محمدتقی شریعتی، پرفسور منوچهر

وارسته، آیت‌اللّه زند کرمانی، آیت‌اللّه بهبهانی، دکتر علی شریعتمداری، آیت‌اللّه حسین خادمی، دکتر پرویز نائل خانلری و دکتر مهران وزیران آموزش و پرورش و جمعی از شخصیت‌های فرهنگی و استانداران اصفهان و مدیران کل آموزش و پرورش قرار گرفته، توفیق مشارکت در تأسیس ده‌ها مرکز فرهنگی و تربیتی و امور خیریه را نیز داشته است که به مؤسسه خیریه ایتام (انجمن مددکاری امام زمان(عج)، کانون علمی و تربیتی جهان اسلام، در سال 1346 و مؤسسه فرهنگی آموزش ابابصیر در سال 1348) و سپس انجمن حمایت از زندانیان اصفهان می‌توان اشاره کرد.

مدرسه کر و لال‌های گلبیدی، نه تنها در اصفهان بلکه در سراسر ایران شهرت یافت و علاقه‌مندان همواره در این واحد آموزشی حضور پیدا می‌کردند و از علم و دانش و کمالات اخلاقی مرحوم گلبیدی بهره می‌گرفتند.

شادروان حسین گلبیدی معلم برجسته‌ای است که برنامه زندگی ایشان می‌تواند نمونه ارزشمندی برای دانشجویان مراکز تربیت معلم و رشته‌های علوم تربیتی و جامعه شناسی و مددکاران اجتماعی باشد.

ابتکارات و خلاقیت‌های تحسین برانگیز ایشان موجب شد که عده زیادی از افراد صادق، پاک‌دامن و علاقه‌مند به پیشرفت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی با ایشان همکاری نمایند و به طور گروهی کارهای مهمی را به انجام برسانند و مشکلات زیادی را حل نمایند.

مرحوم گلبیدی یک فعالیت اجتماعی یا فرهنگی را با همکاری سایر نیک مردان با مدیریت و درایت آغاز می‌کرد و یاران و دوستان جدید را جهت توسعه این فعالیت دعوت می‌کرد، آموزش می‌داد و پس از مدتی مسئولیت این فعالیت را به ایشان می‌سپرد و خود فعالیت جدیدی را پایه‌گذاری می‌کرد. برای مثال وقتی با کمک دوستان مؤسسه ابابصیر را پایه‌گذاری نمود، جلسات متعددی تشکیل داد، عده زیادی از علاقه‌مندان که عموماً متدین، جوانان و تحصیل کرده‌های مذهبی بودند، جذب کرد و آموزش داد. گلبیدی کانون علمی و تربیتی جهان اسلام را پایه‌گذاری نمود که چندین نهاد فرهنگی و اجتماعی از یادگارهای اوست.

مرحوم گلبیدی از امور سیاسی نیز غافل نبود و با آیت‌اللّه کاشانی همراه بود و حاصل این همراهی و همکاری تألیف کتاب آیت‌اللّه کاشانی و نفت است.

علاوه بر کتاب مذکور کتاب زندگی با قرآن را تألیف کرد که از یادگارهای مکتوب اوست.

شایسته است دوستان نزدیک ایشان، نهاد فرهنگی ارزشمندی را تأسیس کنند و اقدامات سازنده و ماندگار فرهنگی و اجتماعی و به ویژه فعالیت‌هایی که در امور خیریه را که یادگار ایشان به انجام رسانده‌اند، گسترش دهند.

شادروان گلبیدی پس از عمری تلاش در آموزش و پرورش به عنوان یکی از بزرگ‌ترین معلمان تأثیرگذار در رونق بخشیدن به نهادهای فرهنگی، اجتماعی، مذهبی و امور خیریه در صبح روز شنبه بیست و نهم آبان ماه 1389 به دیار باقی شتافت.

حسین گلبیدی (1307-1389) از نگاه روزبه قهرمان⁽¹⁾: او به عنوان آموزگار و بنیانگذار مدرسه ناشنوایان اصفهان در 1307 در محله بید آباد اصفهان به دنیا آمد و تحصیلات ابتدایی را در مکتبی که در مسجد سید اصفهان و مسجد آمیرزا باقر دایر بود، گذراند.

خدمات فرهنگی او از 1330 آغاز گردید. او در 1332 کارشناسی ادبیات عرب را از دانشگاه اصفهان گرفت. عشق به تدریس و خدمت به کودکان کر و لال در 1333 که آموزگار کلاس سوم دبستان ملی جعفری اصفهان بود، در او شعله‌ور شد. حادثه‌ای که منجر به پیدایش این روحیه و انگیزه در او شد.

در آن دوره، با کودک کر و لالی مواجه شده بود که پدرش برای جلوگیری از رها شدن در کوچه و خیابان، او را به دبستان سپرده بود. او چون زبان نداشت و نمی‌توانست با بچه‌ها ارتباط برقرار کنند، در ساعات تفریح در کناری ایستاد و به دیگران نظاره می‌کرد. دل گلبیدی به حال او سوخت و برای اینکه او را از ناراحتی درآورد، او را نزد خود می‌خواند و با ایما و اشاره با وی صحبت می‌کرد و کودک کر و لال خوشحال می‌شد. گلبیدی هم از اینکه توانسته او را از تنهایی ناراحت کننده خارج کند، دلشاد شده بود.

به تدریج گلبیدی، چند کلمه‌ای به او آموخت و چون کلمات را توانست خوب تلفظ کند، او را به دفتر دبستان نزد معلمان می‌برد تا تشویقش کنند. سپس به مدیر دبستان پیشنهاد کرد تا اجازه دهد این کودک را در کلاس خود جای دهد و او را آموزش دهد و در امتحانات، با سایر شاگردان امتحان دهد.

این پیشنهاد پذیرفته شد و گلبیدی شروع به تدریس او کرد. هنوز چند ماهی نگذشته بود که پیشرفت یادگیری او مخصوصاً شعری که به او آموخته بود و در مقابل سایر معلمان اجرا کرد، باعث تعجب آنان شد.

در نهایت، این کودک کر و لال توانست در امتحانات ثلث دوم در میان شاگردان شنوا به رتبه اول دست یابد. این امر بیش از پیش او را علاقه مند به ادامه کار با کر و لال‌ها کرد. در این هنگام او به مدیریت مدرسه‌ای که با دبستان اخیر حدود شش کیلومتر فاصله داشت، منصوب شد. به علت داشتن علاقه ویژه به همان کودک کر و لال، صبح‌ها با دوچرخه به در منزل او می‌رفت و او را به مدرسه می‌برد و عصرها نیز با دوچرخه او را به منزل باز می‌گرداند.

گلبیدی در بهمن 1333 رسماً به استخدام آموزش و پرورش درآمد و به روستای فرادنبه، در حوالی شهر بروجن منتقل گردید و چون علاقه‌مند تدریس به کودکان کر و لال بود، درباره احتمال وجود این‌گونه کودکان تحقیق کرد تا اینکه یک کودک کر و لال به نام اسحاق ایران‌پور به او معرفی شد.

گلبیدی او را همراه با شاگردان شنوا تحت تعلیم قرار داد. پس از مدتی که اسحاق توانست چند صفحه از کتاب اول را به درستی بخواند و املای آن را بنویسد، اداره فرهنگ بروجن این‌گونه پیشرفت کودک کر و لال را تأیید کرد و نتیجه آن را به اداره فرهنگ اصفهان گزارش داد.

پس از یک سال، چون تعداد شاگردان کر و لال به هشت نفر رسید، اداره فرهنگ اصفهان به ناچار در 1335 ابلاغ مدیریت و آموزگاری دبستان کر و لال‌ها را برای گلبیدی صادر کرد. بدین ترتیب، تاریخ آموزش ناشنوایان اصفهان، بعد از تبریز و تهران، برای اولین بار با کار گلبیدی آغاز گردید.

این دبستان در دو سال اول در منزل محقری در خیابان طالقانی دایر بود و سپس به منزل وسیعی دارای مساحت هزار مترمربع در مقابل مدرسه چهارباغ کوی عالم‌آرا منتقل یافت که پرداخت اجاره پنج ساله آن بر عهده گلبیدی بود و اداره فرهنگ اصفهان هیچ گونه کمک مالی نمی‌کرد. بنابراین گلبیدی تا 1340 به تنهایی از صبح تا عصر مشغول تدریس و نیز تنظیف دبستان بود و از عصر تا پاسی از شب گذشته مشغول تهیه وسایل کمک آموزشی بود.

حدود بیست تابلو الکتریکی برای کمک به امر آموزش فارسی، حساب، جغرافیا و مفاهیم کسرهای اعشاری و متعارفی و غیره به دست گلبیدی تهیه شد.

گلبیدی در 1334 امتیاز دبستان کر و لال‌ها را از وزارت فرهنگ تقاضا کرد. پس از این تقاضا به تهران احضار شد و برای آزمون به دبستان کر و لال‌های باغچه‌بان در دروازه دولت معرفی شد. گلبیدی که باغچه‌بان را نمی‌شناخت، تا آن روز گمان می‌کرد که خود، نخستین آموزگار کودکان کر و لال است؛ غافل از اینکه باغچه‌بان سی سال پیش از این، این کار را آغاز کرده بود. جبار باغچه‌بان پس از آزمایش او را پذیرفت. اما به رغم اصرار فراوان باغچه‌بان، برای ماندن و اقامت او در تهران، گلبیدی به اصفهان بازگشت. پس از بازگشت، مدیریت دبستان مفید اسلامی را عهده‌دار شد. بالاخره در 1335 اداره فرهنگ اصفهان مجوز تأسیس دبستان کر و لال‌های اصفهان را صادر کرد. این دبستان، دو سال در منزل کوچکی در خیابان طالقانی دایر بود. پس از آن به منزل بزرگی منتقل شد. اما اداره فرهنگ به او کمکی نمی‌کرد.

در 1340، دکتر مهران، وزیر فرهنگ، به اصفهان آمد و پس از بازدید از کر و لال‌های اصفهان، گلبیدی و مشاهده طرز کار تابلوهای الکتریکی ویژه آموزش هندسه که چند شکل هندسی روی آن ایجاد و مشخصات آنها توضیح داده شد، دستور اعطای نشان عالی به گلبیدی را صادر کرد و مبلغی حدود پنج برابر حقوق ماهانه را به عنوان پاداش داد و وعده اعزام آموزگار و مستخدم برای کمک به گلبیدی را داد.

در 1342 قطعه زمینی وقفی به مساحت هزار و پانصد متر را که در کوی دولت سابق و خیابان آیت‌اللّه طیب فعلی واقع شده است، از اداره اوقاف اصفهان اجاره کرد و با هزینه شخصی بنایی به وسعت چهارصد مترمربع در آن ایجاد کرد.

گلبیدی در 1362 که بازنشسته شد، حدود هفت آموزگار و معلم کارگاهی داشت و شاگردان دبستان افزون بر خواندن و نوشتن، با فنون برق، مشبک‌کاری، ماشین‌نویسی، درودگری و نقاشی آشنا می‌شدند.

اکنون گلبیدی در مغازه‌ای در پاساژ خیابان آیت‌اللّه طالقانی کار می‌کند و در جمع‌آوری اعانه برای انجمن حمایت از زندانیان اصفهان فعالیت می‌کند و با فروتنی خاص و علاقه ویژه به ناشنوایان که دارد، در مراسم آنان مانند مراسم اختتامیه ششمین گردهمایی مسئولان کانون‌های ناشنوایان کشور

(اردیبهشت 1382) که از سوی هیئت مدیره کانون ناشنوایان اصفهان برپا شد، حضور می‌یابد و با سخنرانی خویش رهنمودهای لازم را به حضار می‌دهد.

از گلبیدی، اثر مستقلی در زمینه آموزش ناشنوایان در دسترس نیست، ولی دیدگاه‌ها و تجارب او در لابه‌لای سخنرانی و مصاحبه‌ها به صورت مکاتبه و خاطره‌نویسی دیده می‌شود. او، بر به کارگیری وسایل کمک آموزشی در امر آموزش کودکان ناشنوا در یادگیری درس و لزوم آموزش هنر و فنون به شاگردان ناشنوا برای تقویت و باروری استعداد ذاتی، تأکید دارد.

این مقاله بر اساس منابع زیر تألیف و عرضه شده است:

باغچه‌بان، ثمینه، بهره ناشنوایان؛ قهرمان، روزبه، بررسی چگونگی گسترش آموزش و پرورش ناشنوایان در جهان اسلام، به خصوص در ایران؛ همو، مصاحبه «مکاتبه» با حسین گلبیدی و پاسخ او؛ گلبیدی، حسین، آیین فرزانگی.

تاریخچه آموزش و پرورش ناشنوایان در اصفهان در گفت وگو با حسین گلبیدی⁽¹⁾

مدیریت دانشنامه ناشنوایان از آقای حسین گلبیدی اطلاعات مختصری داشت و می‌دانست از نظر تاریخی ایشان ریشه و سلسله جنبان فرهنگ و آموزش ناشنوایی در منطقه اصفهان است. از این‌رو، تصمیم گرفته شد به سراغ او رفته و با انجام گفت‌وگویی، دیدگاه­ها و اطلاعات او را ثبت کنیم تا در حافظه تاریخ بماند، و نسل‌های آینده ناشنوا و نیز پژوهشگرانِ عرصه ناشنوایی متوجه باشند چه کسانی، چه نقش‌هایی آفریده‌اند.

آقای گلبیدی همچون بسیاری از فرهیختگان این مرز و بوم در لابه‌لای تاریخ پرهیاهوی معاصر فراموش شد و حتی آن‌گونه که بایسته او بود از خدماتش سپاسگزاری شایسته نشد.

البته ایشان و همه خادمان و عاشقان فرهنگ ناشنوایی بدانند مدیریت این دانشنامه علی‌رغم محدودیت‌های فراوان تا جایی که می‌توانست تلاش کرد تا واقعیت­ها، ضبط و ثبت و در لابه‌لای مقالات درج شود؛ حقایق برملا گردد و چهره‌های اصیل معرفی شوند. به همین دلیل گفت‌وگویی با آقای حسین گلبیدی انجام دادیم و نوشتار آن را در جلد سوم دانشنامه ناشنوایان، بخش ضمائم به مناسبت مدخل گلبیدی آوردیم.

به امید اینکه همه کسانی که در ساخت بنای رفیع فرهنگ ناشنوایی مشارکت داشتند، شناسایی و معرفی شوند. این آرزو وقتی تحقق پیدا می‌کند که فقط به قلّه‌ها، مثل جبار باغچه‌بان توجه نکنیم و همه کسانی که در مناطق دور و نزدیک متصدی امور مختلف بوده‌اند معرفی شوند.

من حسین گلبیدی در 1307 در شهرستان اصفهان متولد شدم. پیش از شغل معلمی، خیاط بودم. در همان هنگام که خیاط بودم، در انجمن تبلیغات دینی که در اصفهان تأسیس شد، حضور داشتم. آقایان ضیاءالدین، مرحوم آیت‌اللّه کرمانی و حاج آقا جمال‌الدین صمدی هم در آن انجمن عضویت داشتند. این انجمن در 1324 تأسیس شده بود و نشریه‌ای به نام ندای دین منتشر می‌کرد؛ تا اینکه در 1327 با ممانعت اطلاعات شهربانی، فعالیت آن، عملاً تعطیل شد.

در همان سال، 1327 با دوستان، مجمعی به نام مجمع اتحادیه مسلمین تأسیس کردیم که بیشتر در دوره‌های انتخابات فعال بود. سپس در تشکیلاتی به نام کانون علمی و تربیتی جهان اسلام، عضو شدم. دفتر مرکزی آن در اصفهان استقرار داشت. این تشکل شبیه حسینیه ارشاد تهران بود و کسانی چون شهید مرتضی مطهری و شهید سید محمدحسینی بهشتی، عضو آن بودند.

پس از یأس و دلسردی از احزاب و تشکل­ها، تمامی همت، نیرو و استعداد خود را در عرصه آموزگاری مصرف کردم و بین سال‌های 1330 تا 1362 فقط به شغل معلمی پرداختم. این دوره از سال‌های پربرکت و پر خاطره عمرم بود.

پس از پذیرش در آموزش و پرورش، ابتدا در دبستانی به نام «دبستان جعفری»، وابسته به جامعه الاسلامی، مشغول شدم که در خیابان بید آباد نزدیک مسجد سید واقع شده بود. آغاز ورود من به عرصه ناشنوایی از اینجا شروع شد که سر کلاس دوم ابتدایی بودم، کودک کر و لالی را که هم اکنون در خیابان مسجد سید به شغل پیراهن دوزی اشتغال دارد، به آن مدرسه آوردند. او را در کلاس پیش‌دبستانی جای دادیم تا بچه‌ها اذیتش نکنند.

در زنگ­های استراحت، این بچه را می‌دیدم که گوشه‌ای می‌ایستاد و نظاره‌گر دیگر کودکان بود. همواره برای او ناراحت بودم و سراغ او می‌رفتم و با او صحبت می‌کردم.

پس از مدتی چند کلمه به او آموختم و از او خواستم تا آنها را ادا کند و پس از اینکه او ادا کرد، من خیلی خوشحال شدم و این روش را ادامه دادم.

یادم هست که شعری در کتاب اول دبستان بدین صورت بود: «من که از گل بهترم پسرم من پسرم». این شعر را به او آموختم.

پشتکار او در یادگیری، مرا تشویق کرد تا با او بیشتر کار کنم. در کنار آموزش او همواره به فکر راه حل و چاره‌اندیشی بودم تا انبوهی از ناشنوایان مانند دیگر قشرهای جامعه باسواد شوند و در جامعه مفید و مولد باشند.

وقتی شعری به او یاد می‌دادم، پس از من با زبان بی‌زبانی آن را تکرار می‌کرد. روزی او را به دفتر آوردم که شعر را برای معلم­ها بخواند، معلمان و مدیران تحت تأثیر شعرخوانی این کودک قرار گرفتند و مرا تشویق کردند تا کار را با او ادامه دهم. پس از آموزش برخی کلمات، به مدیر مدرسه شرکت او در کلاس اول ابتدایی را پیشنهاد دادم تا بلکه او را، فوق‌العاده درس بدهم.

با پذیرش این پیشنهاد، دوره آموزشی ناشنوایان عملاً آغاز شد و شروع درس دادن به او اولین تجربه من بود. معمولاً ناشنوایان دقت زیاد دارند و کارهای ظریف و نیازمند به حوصله و دقت را بهتر از افراد سالم انجام می‌دهند. مثلاً خط و نقاشی آنها خیلی خوب است. زیرا هنگام کار، همه حواسشان معطوف به کار است.

این کودک که در سطح محدود و با امکانات کم آموزش داده شد، در ثلث دوم، شاگرد اول شد. حدود یک سال که آنجا بودم مدام روی این کودک کار کردم و به عنوان اولین ناشنوایی که تعلیم می‌دادم تجربه‌های مفیدی کسب کردم. سپس به مدیریت مدرسه‌ای در دروازه دولت، کوچه جهان بانی منصوب شدم. منزل این کودک در بید آباد بود؛ و فاصله‌ها زیادتر شده بود. از این‌رو، خودم هر روز

صبح‌ها با دوچرخه او را از منزل به مدرسه می‌آوردم و عصر هم باز می‌گرداندم. البته همه فعالیت‌های آموزشی من درباره این کودک بدون حقوق و رایگان بود.

در 1333 در اداره فرهنگ استخدام شدم. قبل از آن در استخدام مدرسه ملی بودم. پس از استخدام به بروجن، قریه فرادنبه منتقل شدم. در آنجا چون علاقه‌مند به آموزش کر و لال‌ها بودم، به جستجوی بچه‌های کر و لال پرداختم.

دست‌فروشی یک فرزند کر و لال داشت؛ به او پیشنهاد آوردن فرزندش به مدرسه و آموزش او را دادم؛ اما با مخالفت او مواجه شدم.

سپس به بروجن رفتم و فرزند ناشنوای یک قصاب را پیدا کردم. او را تشویق به درس و آمدن به مدرسه کردم و مقدمات پذیرش او را فراهم کردم. پس از پذیرش او هر روز با دوچرخه به فرادنبه می‌آمد.

مسافت فرادنبه تا بروجن حدود هشت تا نُه کیلومتر بود. پس از مدتی تصمیم گرفتم با اداره آموزش و پرورش درباره طرح­ها و علاقه‌ها و کارهای خودم مکاتبه کنم. نامه نوشتم که من در اصفهان چنین برنامه‌ای داشتم و مایل هستم با مساعدت اداره، کلاسی ویژه ناشنوایان برگزار کنم. البته فکر می‌کردم که این کار ابتکار من در ایران است؛ غافل از اینکه مرحوم باغچه‌بان پیش از من این کار را آغاز کرده است.

این نامه به تهران ارسال شد و به دلیل تعهد خدمت پنج ساله در خارج از شهر، کاری از پیش نرفت. نامه دیگر به مدیریت اداره نوشتم و تأکید کردم که نمی‌خواهم منتقل شوم و هر جایی که اداره آموزش و پرورش صلاح بداند، آمادگی دارم برای این کار خدمت کنم.

در مردادماه 1334، یکی از دوستان ساکن شهرکرد خبر موافقت با انتقالی را به من رساند. من به تهران رفتم و سراغ آقای احمد مهران را که معاون وزیر فرهنگ بود گرفتم. البته توصیه‌ای از حاج آقا فیض‌اللّه نوری دبیر فیزیک در اصفهان به همراه داشتم؛ آقای مهران قبلاً مدیر مدرسه هراتی بود و با آقای نوری آشنایی و روابط دوستانه با هم داشتند. به هر حال اینها زمینه‌های مساعد برای موافقت با طرح من بود.

وقتی سراغ آقای مهران رفتم، با پرسش و گفت‌وگو اطلاعاتی از کارهای من به دست آورد. از جمله پرسید: گواهی آموزش به کر و لال‌ها را چه کسی به شما داده است؟ گفتم اداره‌های آموزش و پرورش اصفهان و بروجن مجوز داده‌اند.

ایشان گفت: اینها متخصص در این زمینه نبوده‌اند و صلاحیت اعطای گواهی نداشته‌اند. از این‌رو شما را به آقای باغچه‌بان معرفی می‌کنم و اگر ایشان گواهی کرد، شما را منتقل می‌کنیم.

به هر حال نزد آقای باغچه‌بان رفتم و او مرا آزمود و گفت: به نظر من شما کر و لال‌ها را بهتر از سالم‌ها می‌توانید آموزش دهید. آنگاه پرسید: متأهل هستید؟ گفتم: نه. گفت: اگر بیایی تهران و کمک من باشی، من به اندازه پرداخت اداره فرهنگ، به شما حقوق می‌دهم. البته فوق‌العاده هم می‌دهم و وسایل ازدواجت از جمله خانه‌ای را نیز فراهم می‌کنم.

در پاسخ گفتم: مانعی ندارد؛ اما قلباً مایل به رفتن به آنجا نبودم. زیرا مدرسه باغچه‌بان مختلط بود و پسران و دختران، بزرگ بودند و من هم مجرد بودم و احساس کردم مفسده دارد. ولی فکر کردم اگر پاسخ منفی دهم، ایشان مرا تأیید نمی‌کند. به همین سبب پذیرفتم.

ایشان گفت: با آقای مهران، معاون وزیر، در این زمینه صحبت می‌کنم. پس از آنجا به منزل آیت‌اللّه کاشانی رفتم. به دلیل ارتباطات قبلی، با ایشان آشنا بودم؛ گزارشی از کارهای خود را به ایشان دادم و در ادامه گفتم: مایل نیستم به تهران بیایم و دوست دارم در اصفهان استخدام بشوم و به آموزش کر و لال‌ها همت بگمارم.

پسر ایشان، سید مصطفی کاشانی، نماینده مجلس بود. یک نامه خطاب به آقای مهران نوشت و درخواست استخدام کرد. زیرا فهمید که مهارت و اطلاعاتی در زمینه ناشنوایان دارم. گفت: من با آقای باغچه‌بان صحبت می‌کنم و شما چند روز دیگر بیا و جواب را بگیر.

پس از چند روز به ملاقات ایشان رفتم، گفت: من دستور داده‌ام شما را به شهرتان منتقل کنند تا همان برنامه را ادامه دهید. سپس به بروجن برگشتم و دائم با اداره اصفهان در تماس بودم. بالاخره در شهریورماه اطلاع یافتم که ابلاغم آمده، ولی با عنوان آموزگاری دبستان مفید که دبستان عادی بود و در فلکه چهارسوق در خیابان طالقانی کنونی قرار داشت. به آنجا رفتم و گفتم: من می‌خواهم کر و لال درس بدهم.

آنها گفتند: شما را به عنوان آموزگار فرستاده‌اند. ولی اگر مدیریت مدرسه را قبول کنید و افزون بر آموزش چند ساعته در کلاس، کارهای دفتری را هم قبول کنید، می‌توانید شاگرد کر و لال بگیرید و به آنها درس بدهید.

من هم مجبور بودم به خاطر کار و علاقه‌ام این پیشنهاد قبول کنم. آنگاه برای آموزش کر و لال‌ها آگهی دادم. از این‌رو باید دبستان «مفید» در سال 1334، را اولین مدرسه برای آموزش ناشنوایان اصفهان دانست.

تا سال 1335 آنجا بودم؛ و حدود شش نفر کر و لال که دختر و پسر بودند و سر کلاس­ها حاضر می‌شدند آموزش دیدند. در این مدت بعضی از بچه‌های کر و لال را خودم با دوچرخه می‌آوردم و می‌بردم. این ماجرا تا سال 1335 ادامه داشت.

در 1335 تقاضای امتیاز تأسیس مدرسه کر و لال را به اداره دادم؛ یعنی مدرسه‌ای با عنوان دبستان کر­­­ و لال‌ها دایر کنم. بالاخره با تلاش فراوان امتیاز را گرفتم. مهم این بود که اداره آموزش و پرورش مجبور شد تمام وقت مرا به این کار اختصاص دهد و من به آرزوی قلبی خود که تلاش دائمی برای ناشنوایان بود رسیدم.

پس از مدتی از دبستان «مفید» بیرون آمدیم و آموزش ناشنوایان را به خیابان طالقانی، کوچه علی قلی بیگ به یک خانه محقری منتقل کردیم. این منزل محقر، اولین دبستان کر و لال‌های مستقل در اصفهان بود. اجاره آن خانه، در هر ماه 180 تومان بود و این اجاره در آن زمانم سنگین بود. مجبور بودم با تلاش فراوان اجاره دیگر هزینه‌های مدرسه را از جاهای مختلف تهیه می‌کردم. از جمله، بر طبق مصوبه قانونی، می‌توانستیم از خارجی‌های ساکن در ایران مطالبه

مبالغی به عنوان مالیات داشته باشیم؛ با استفاده از همین شیوه قانونی، از آمریکایی‌ها یک کارگاه نجاری با تمام وسایل گرفتیم.

تعدادی میز و نیمکت گرفتیم. نیکوکار دیگری یک نفر هم یک دستگاه سمعک چند نفره هدیه کرد. یکی هم آمپلی فایر و چندین وسیله مورد نیاز دیگر اهدا کرد. البته از بچه‌ها هم ماهیانه بین 4 تا 5 تومان می‌گرفتیم.

حدود 2 سال در آن مکان بودیم. این نکته مهم است که تا 7 سال مدرسه و آموزش ناشنوایی را خودم به تنهایی مدیریت می‌کردم و از برنامه‌ریزی و ارتباطات تا دیگر کارها، همه را به تنهایی انجام می‌دادم؛ بالاخره در مدرسه مدیر و هم معلم و هم مستخدم بودم. در آن سال‌ها ابتکاری داشتم، درست مانند مانیتور کامپیوتر کار می‌کرد.

تابلوهایی ساخته بودم که تمام درس‌ها را می‌توانستیم روی آنها نمایش دهیم. این تابلوها، بیست عدد بود و با برق کار می‌کرد. در اثر دیدن همین تابلوها بود که نیکوکارها، حتی آمریکایی‌ها خوششان می‌آمد و مساعدت می‌کردند.

این طرح‌ها معمولاً فکر خودم بود. با مطالعه و تفحص، به ویژه احساس نیاز و گاهی اوقات با مشاهده برخی صحنه‌ها به طراحی و ابتکار می‌رسیدم. مثلاً یک تابلو ساخته بودم که تمام اشکال هندسه مسطحه روی آن نمایش داده می‌شد. وقتی یک شکل روی تابلو ایجاد می‌شد فوری چراغ روشن می‌شد و زیر آن نام شکل هم نوشته می‌شد. محاسبه مساحت و محیط آن را نیز نمایش می‌داد. تا زمانی که در خیابان طالقانی بودم، حدود سه تابلو درست کردم: یکی برای فارسی و دیگری برای جدول ضرب بود.

وقتی در خیابان طالقانی مستقر بودیم، در 1337، روزی به مرحوم سپاهانی - پدر مسئول کتاب‌فروشی فرهنگسرا واقع در دروازه دولت کنونی- گفتم: جای ما کوچک است. او هم محلی بزرگ را در خیابان چهارباغ، مقابل مدرسه چهارباغ، کنار نهر آب، که حالا پاساژ شده است، پیشنهاد کرد.

ساختمان‌های آنجا خرابه بود. تصمیم گرفتم یک مکان خیلی خوب و تمیز در آنجا ایجاد کنم. آنجا را پنج ساله به بیست هزار تومان رهن کردم. به فکر افتادم هزینه اجاره و رهن را از خود محل تأمین کنم.

در این مکان، دو باغچه خیلی بزرگ داشت؛ با باغبانی قرار گذاشتیم که گل تولید کنیم و بفروشیم؛ و زمین و آب از ما و کاشت و فروش گل از او باشد و سالانه مبلغی به مدرسه بدهد. از سوی دیگر دیوارها و ستون‌های آنجا را نیز تعمیر کردیم. اسباب بازی مانند چرخ و فلک ساختم.

سال 1340 دکتر مهران وزیر آموزش و پرورش به اصفهان آمد؛ از او دعوت کردیم تا از مدرسه بازدید کند. وقتی به مدرسه آمد، من با تابلوها چند شکل نمایش دادم. او پرسید: این تابلوها اختراع کیست؟ گفتم ابتکار خودم است. خیلی خوشحال شد و به مدیرکل آموزش و پرورش اصفهان به ­نام معصوم­خانی، گفت یک نشان برای من از تهران تقاضا کند. همچنین در یادداشتی، دستور پرداخت پنج ماه حقوق اضافی داد.

سپس از مشکلات سؤال کرد. من هم گفتم: من اینجا هم مدیرم و هم معلم و هم مستخدم هستم. به همین خاطر ایشان به مدیرکل دستور داد معلم و مستخدم بدهد.

در 1340 اولین معلم را به ما دادند. البته هر معلم به محض ورود به کلاس نمی‌رفت و ابتدا چند ماه برای آنها دوره آْموزشی می‌گذاشتم و همه روش آموزش ناشنوایان را که اغلب با تجربه به دست آورده بودم به آنها یاد می‌دادم.

بعد از 5 سال و اتمام اجاره، یک باغ 1500 متری در خیابان طیب اجاره کردم و ساختمان مدرسه را در آنجا دایر کردم. پس از انتقال به اینجا، شهرداری هر ماه مقداری کمک می‌کرد؛ منبع دیگر و مهم شهریه بچه‌ها بود.

بعد از بازنشستگی این مکان را به بنیاد فرهنگی امام محمدباقر(ع) واگذار کردم. در این مدرسه افزون بر آموزش نظری، به ناشنوایان حرفه‌وفن هم آموزش می‌دادیم؛ از این‌رو کارگاه­های نجاری، برق، ماشین‌نویسی و چندین بخش دیگر تأسیس کردیم. در آن وقت حدود 45 دانش‌آموز مشغول بودند. تعداد وضعیت آموزگاران هم خوب شده بود به­طوری­ که برای همه کارگاه­ها معلم داشتیم.

این روند تا سال 1362 یعنی موعد بازنشستی اینجانب ادامه یافت. به هر حال، از نظر تاریخی مدرسه «طیب» را باید اولین مرکز حرفه‌ای برای ناشنوایان اصفهان دانست. زیرا برای اولین بار اینجا آموزش‌های کلاسیک حرفه‌ای داشتیم.

طرح ادغام مدارس دولتی و مدارس ملی که قبل از پیروزی انقلاب اجاره شد و دولت مدارس ملی را خرید و آنها را دولتی کرد، ما شرکت کردیم و تبدیل به مدرسه دولتی شدیم؛ ولی برنامه‌های ما تغییر نکرد و مدیریت همچنان بر عهده خود من بود.

در مورد منابع آموزشی و متون درسی برای ناشنوایان هم بگویم که ما منبع خاصی برای درس دادن نداشتیم و خودمان منابع را به مناسبت سطح تحصیل و دیگر نیاز­ها تهیه می‌کردیم. تا آنجا که خبر دارم، در تهران هم متون درسی و منابع آموزشی خاصی در مدرسه‌های ناشنوایی وجود نداشت.

در سال 1362 بازنشسته شدم و علی‌رغم میل باطنی خود از نظام آموزشی ناشنوایان بیرون آمدم و همه را به اداره آموزش و پرورش تحویل دادم.

الآن بعد از گذشت چند دهه کار و تلاش وقتی به گذشته می‌نگرم، ضعف‌ها و قوت‌ها را بررسی می‌کنم، کارنامه کل کار را مثبت ارزیابی می‌کنم. اما دلیل اصلی موفقیت من در این راه فقط علاقه بود. حتی به هنگام خواب، خوابِ امور آموزشی ناشنوایان را می‌دیدم. بی‌نهایت به این کار علاقه داشتم. از جاهای مختلف از جمله از مراکز تربیت معلم می‌آمدند تا این مرکز را ببینند و از تجارب خودجوش ما عبرت بگیرند.

غالباً به بازدیدکنندگان می‌گفتم که تمام وسایل و لوازم اینجا را با زحمت تهیه کردم و همه برنامه‌ریزی‌ها از خودم بود و کسی کمک جدی نمی‌کرد. حتی در آغاز، و سال‌های اولِ شروع آموزش ناشنوایان کمک که نمی‌کردند هیچ، تخطئه هم می‌کردند. گاه با مانع‌تراشی و سنگ‌اندازی جدی هم مواجه می‌شدیم.

بالاخره حدود سه دهه در حوزه فرهنگ و آموزش ناشنوایان تلاش کردم و در سال 1362 که من از مدرسه ناشنوایان بیرون آمدم، به دوره ثبات رسیده بودم و مشکلات متعدد و موانع جانکاه را پشت سر گذاشته بودم. حداقل 50 شاگرد داشتیم و برنامه‌ریزی‌ها بسیار دقیق و منظم شده بود.

به‌هرحال، با بازنشستگی تقریباً اجباری، این مدرسه به دست آموزش و پرورش و سپس به اداره استثنایی سپرده شد.

بعد از بازنشستگی در سال 1362 تقریباً ارتباطم را با کار ناشنوایان قطع کردم؛ زیرا از بازنشستگی ناراحت شدم؛ آنها می‌توانستند مرا تا سال 1364 نگه دارند. ولی بازنشستگی پیش از موعد به من دادند.

این اقدام نسنجیده آنها باعث شد که مأیوس و دلسرد شوم و ارتباط خود را با آموزش ناشنوایان قطع کنم. به ویژه وقتی می‌دیدم برنامه‌ریزی‌ها مبتنی بر تجارب پیشین نیست. البته اخیراً برخی انجمن‌های ناشنوایان به سراغ من آمده‌اند و با آنها تبادل فکری دارم. به هر حال، از اینکه هنوز مردم و نهادهای مردمی مرا فراموش نکرده‌اند، خوشحال هستم. مصمم هستم با آنها همکاری کنم و در جلسات آنها شرکت می‌کنم و هر چه در توان و تجربه دارم در اختیار آنها قرار می‌دهم.

مهدی اقارب پرست (متولد 1315 در اصفهان)

در کنار تحصیلات حوزوی، تحصیلات جدید را ادامه داد و کارشناسی در رشته زبان انگلیسی دریافت کرد. سپس در رشته کودکان استثنایی در دانشگاه بیرمنگام انگلیس کارشناسی ارشد گرفت. هیچ‌گاه در کسوت روحانیت نبوده و همواره با حقوق معلمی زندگی کرده است. او از دبیران خوش نام و فعال آموزش و پرورش اصفهان است. البته در سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب از آموزش و پرورش کناره‌گیری کرد و بازنشسته شد.

آقای مهدی اقارب پرست متولد سال 1315در اصفهان است. پس از اخذ دیپلم به دانشسرای تربیت معلم رفت و در سال 1335 پس از فراغت از این دانشسرا به عنوان دبیر در دبیرستانهای اصفهان مشغول به کار شد.

به دلیل داشتن تربیت مذهبی و بزرگ شدن در خانواده دینی، همواره در طول حیاتش، دغدغه مذهبی داشت و مدافع آموزهها و باورهای دینی بود. قبل از 1340 با هیئت تبشیری به مدیریت حسن دهقان که روی جوانان کار می‌کرد و برای این قشر برنامه داشت آشنا شد و تلاش کرد روش این گروه را بشناسد و به نقد آنها میپرداخت. اما از سال 1341 فعالیت‌های ضد تبشیری و مبارزه با دیگر گروههای منحرف را گسترش داد. او در سال 1345 با همکاری مرحوم حسین گلبیدی و چند تن دیگر 11 کانون تعلیم و تربیت جهان اسلام را تأسیس کرد. این کانون محلی برای تجمع جوانان و دارای برنامههای تفریحی، ورزشی و فرهنگی بود. این کانون تا 1355 تداوم داشت.

حادثه دیگری در سال 1348 اتفاق افتاد و نامهای توسط آیت اللّه دکتر محمدحسینی بهشتی از آلمان برای مهندس ابوالقاسم کوپایی و حجت الاسلام دکتر رفاهی (نماینده مراجع در اصفهان) نوشته بود و دربارۀ تبلیغات مبلغان مسیحی در زمینه نابینایان و جذب این قشر مطالبی مطرح کرده بود.

آقای کوپایی و دکتر رفاهی تصمیم میگیرند کاری در این جهت انجام دهند. ولی پس از چند ماه تلاش، منصرف میشوند.

آقای اقارب پرست پس از اطلاع از این موضوع، نخست با حاج آقا مهدی مظاهری صحبت میکند. سپس با آقایان بصیری و حاج آقا منصور زاده و بالاخره قرار میگذارند ظهرهای یکشنبه پس از نماز در خانه مرحوم شمس آبادی جلسه داشته باشند. همین جلسات منجر به شکلگیری ابابصیر میگردد.

آقای اقارب پرست اولین مدیر آموزشی ابابصیر؛ بین سال‌های 1348 تا 1357 یعنی حدود ده سال بود که با هماهنگی آموزش و پرورش استثنایی و هیئت امناء تعیین شده بود. اما در این سال به دلیل اشتغالات در کمیته و در استانداری، فرد دیگری برای مدیریت ابابصیر برگزیده می‌شود.

در جریان انقلاب و تعطیلی مراکز آموزشی، فعالیت‌های ابابصیر هم کاهش یافت، پس از پیروزی، آقای اقارب پرست مسئولیت اداره کمیته انتظامی شهر را میپذیرد. سپس مشاور استانداری اصفهان و بعد معاون استانداری چهارمحال بختیاری میشود. از این‌رو عملاً ابابصیر را رها میکند. پس از آن به جبهه جنگ رفت و در ستاد شهید چمران فعالیت می‌کرد. در سال 1362 با درخواست استعفای او از آموزش و پرورش موافقت شد. هم اکنون او عضو هیئت امنا، هیئت مدیره و مدرس کلاس جهت‌یابی در مؤسسه ابابصیر است.⁽¹⁾

به نظر می رسد طی سالیان مختلف همواره از تجارب آقای اقارب پرست استفاده شده و در سمت مشاوره رسمی یا غیر رسمی خدمت کرده است. از سال 1395 رسماً به عضویت هیئت مدیره ابابصیر برگزیده شد.⁽²⁾

محمد فولادگر

محمد فولادگر⁽³⁾

توضیح: استاد محمد فولادگر چند دهه عمرش را به تراشکاری و آهنگری اشتغال داشت و در کنار آن به تدریس تجوید، قرائت و تفسیر قرآن و شرکت در جلسات مذهبی مشغول بود. اما پس از انقلاب عمدتاً به عنوان نماینده ولی فقیه در دانشگاه صنعتی اصفهان و تدریس دروس اخلاق و معارف اسلامی مشغول شده بود.

در جریان تأسیس مدرسه ابابصیر از بنیانگذاران بود ولی اطلاعات اندکی در این باره در منابع آمده است. حتی در جزوه‌ای که خود مدیریت منتشر کرد و عکس و اطلاعات مؤسسین را معرفی نمود، عکس و اطلاعات ایشان نیامده است. در همان جزوه فقط یک جا نام ایشان آمده است. البته آقایان مصطفی یراقی، سید حسین علوی و محمدحسین بصیری تأکید دارند که محمد فولادگر از ابتدای تأسیس ابابصیر حضور فعال داشته ولی نیاوردن اسم ایشان در آن جزوه، اشتباه بوده است.⁽⁴⁾

برای کسب اطلاعات بیشتر در جلسه سالانه ابابصیر با فرزند ایشان یعنی مهندس حمیدرضا فولادگر صحبت شد. ایشان در دوره قبل و این دوره نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی است.

فردای آن روز به خانه استاد فولادگر در خیابان خرم رفتیم و دو ساعت به گفتگوی پرداختیم. متأسفانه ضبط صدا ایشان مشکل دارد و قسمت‌های مهمی از اطلاعات ضبط شده را از دست دادیم اما مطالبی که موفق شدیم مکتوب کنیم به شرح زیر است:

محمد فولادگر: نابینایان که در مدرسه کریستوفل بودند از تمام نظر زندگی آنها را اداره می‌کردند. به صورت شبانه روزی بودند و از نظر تحصیلی تا سیکل و دیپلم بالا می‌رفتند. از نظر رفاهی و آموزشی به همه نیازهای آنان رسیدگی می‌کردند. وقتی به نابینایان می‌گفتیم به مدرسه کریستوفل نروید می‌گفتند شما شرایط رفاهی و آموزشی برای ما فراهم کنید ولی شما شرایطی ندارید که بخواهید ما را جذب کنید. لذا باید بیاییم جلوی درب مسجدها بایستیم و گدایی کنیم.

از این‌رو آن زمان جلسه‌ای با مرحوم شمس آبادی و دیگر دوستان داشتیم و مسائل را مطرح کردیم و گفتیم شما در قبال حرف اینها چه دارید؟ خدا رحمت کند آقای شمس آبادی را، فرمودند که شما اقدام بکنید. هر چیزی که نیاز آنها باشد من تأمین می‌کنم. و امکانات ساختمان ابابصیر را در اختیار ما قرار دادند.

فولادگر: مدرسه ابابصیر در ابتدا خیابان مسجد سید و در ساختمانی به نام قائمیه آغاز به کار کرد. این ساختمان را آقای شمس آبادی دادند. مرحوم آقای گلبیدی که یکی از مؤسسین ابابصیر بود، ایشان سفری به کربلا داشت. آنجا، دکتر بهشتی را که از سفر آلمان به کربلا آمده بوده می‌بیند. شهید بهشتی عکس یکی از مجلات آلمان را نشان آقای گلبیدی می‌دهد که نابینایان ما را این‌گونه نشان داده‌اند که آنها در جلوی مساجد گدایی می‌کردند و این کلیسا و مدرسه کریستوفل به آنها خدمات داده است. دکتر بهشتی یکی از مشوقین آقای گلبیدی بود که کاری پیرامون این قضیه انجام می‌شود.

صدر فرستادند و در این مسجد در مورد آن بحث شد و تصمیم به تأسیس ابابصیر گرفتند و قضایای بعد از آن، آیا این سفر کربلا و دیدار آقای گلبیدی با شهید بهشتی را تأیید می‌فرمایید؟

فولادگر: بله. ایشان در کربلا با دکتر بهشتی ملاقات داشتند.

بفرمایید حدوداً در چه سالی ابابصیر تأسیس شد و چه سالی دکتر بهشتی این مطالب را فرستادند؟

فولادگر: تأسیس ابابصیر سال 1348 بوده است و این مسائل حدوداً یک سال قبل آن بوده است. یعنی حدود سال 46 یا 1347 بوده است. آقای گلبیدی در اولین جلسه‌ای که داشتیم، ملاقات با دکتر بهشتی را بیان کرد. این یکی از عواملی بود که ابابصیر تشکیل شد.

فولادگر: تحصیلات بنده لیسانس ادبیات فارسی و فوق لیسانس ادبیات عرب است.

حمیدرضا⁽¹⁾: آقای فولادگر، فولادگری می‌کردند. مغازه ایشان در خیابان شهید بهشتی یا همان خیابان شاپور قدیم است و هنوز هم این مغازه در گاراژ ایران برقرار است. ایشان کلاس ششم را گرفتند. همزمان با کار کردن در روز، شبانه درس خواند و دیپلم ادبی گرفتند. حدود سال 49-50 در کنکور شرکت کرده و شاگرد اول شد و در سال 53 از دانشگاه اصفهان لیسانس ادبیات فارسی گرفت. البته حاج آقا درس حوزوی و طلبگی هم خوانده است. به کار کردن در مغازه ادامه می‌داد تا بعد از انقلاب ضرورت ایجاب کرد به دانشگاه صنعتی اصفهان برای دروس معارف برود. مسئول گروه معارف شد و حدود 15-16 سال این سمت را داشت. در حین کار فوق لیسانس هم در سال 70-71 قبول شد و سال 74 فارغ التحصیل شد. با توجه به اینکه ایشان متولد 1304 است، حدود سن 70 سالگی فوق لیسانس گرفت. دروس حوزوی هم تا سطح یعنی تا کفایه خوانده است. ایشان به ادبیات عرب مسلط است.

حمیدرضا: بله، حدود 15 جلد کتاب دارند که به نام محمد فولادگر منتشر شده است.

حمیدرضا: بله، یک کتابی در این زمینه انجام شده که در زیر چاپ می‌باشد. این کتاب به شکل یک مصاحبه‌ای است که یکی از طلبه‌ها با ایشان انجام داده است.

حمیدرضا: در سال 1348 ابابصیر تأسیس شد. من در خاطرم هست که من حدود 10 ساله بودم و در مغازه تراشکاری حاج آقا بودیم. یک روز حاج آقا مرتضوی از مؤسسین ابابصیر که چند سالی هست به رحمت خدا رفته‌اند به حاج آقا گفتند که بیایید برویم می‌خواهیم یک مینی‌بوس برای ابابصیر بخریم. برای ایاب و ذهاب نابینایان لازم بود. راننده آن هم مرحوم آقای اسحاقیان بود. من از حاج آقا پرسیدم ابابصیر چیه؟ فرمودند مدرسه‌ای برای نابینایان است.

فولادگر: حدود 15 سال است که به تدریس نهج‌البلاغه مشغول هستم. ما نهج‌البلاغه را از نهج‌البلاغه‌های ابن ابی الحدید، آقای مکارم شیرازی و علامه جعفری استفاده می‌کنیم و نهج‌البلاغه را برای دوستان می‌گویم. اگر سؤالی داشته باشند در حد وسعمان جواب می‌دهیم. دور تا دور این اتاق دوستان می‌آیند و شلوغ می‌شود.

این روش ما در تدریس است. نهج‌البلاغه را به دو صورت تدریس کردیم. چند سالی به اختصار گفتیم، یعنی به طور موضوعی. ولی دوستان نظر دادند و گفتند که از ابتدا بگوییم که الآن همین کار را می‌کنیم.

فولادگر: متأسفانه نه، تاکنون همت نشده است. دوستان باید ضبط کنند. بعد یک اصلاحی شود و چاپ شود.

حمیدرضا: این چند ساله خیلی از بحث‌ها به صورت کتاب شده است. به این صورت که نوار شود و پیاده شود انجام نشده است. ولی کتاب‌هایشان را از همین جلسات نوشته‌اند.

حمیدرضا: البته حاج آقا یک دوره قبل از انقلاب تدریس داشتند. یعنی جلسات تفسیر قرآن و نهج‌البلاغه بوده است. یک دوره بعد از انقلاب و دوره سوم تدریس ایشان از حدود سال 80 شروع شده است. البته این دوره آخر نوار شده است. حاج آقا برای تدریس‌هایشان هر کتابی در شرح نهج‌البلاغه بوده عربی یا فارسی همه را مطالعه کردند و برای جلسات خودشان استفاده می‌کردند.

حمیدرضا: در آن زمان من کتاب‌ها را می‌خواندم و یکی از بچه‌های نابینا با دستگاهی که 6 نقطه داشت تایپ می‌کرد. کلی از کتاب‌های قدیمی ما ابتدای آن نوشته شده که من دیکته می‌کردم. خیلی از اینها را من دیکته می‌کردم. خیلی‌ها را آقای طیب‌نیا که الآن وزیر است. از سال 49–50 تا 57 یعنی حدود 8 سال ما تابستان ابابصیر بودیم و کتاب‌ها را دیکته می‌کردیم. بیشترین تایپ‌ها را هم مرحوم یوسفعلی لاوی انجام می‌داد. آقای مسعود زاده، سیفی و ملاباشی هم از کسانی بودند که بیشتر تایپ می‌کردند. آقای ملاباشی از مدیران کتابخانه بود. آن زمان تنها راه همین بود که کتاب‌ها دیکته و تایپ شود. آن زمان بچه‌ها با وسیله‌ای به اسم لوح و قلم مشق‌هایشان را می‌نوشتند. بعد یک دستگاهی (پرکینز) را آقای مهدی اقارب پرست از انگلیس برای اولین بار آورد. الآن کامپیوتر هست. آن زمان تنها اینها در اختیار بود.

سه تا چهار تا جوان بودیم در ابابصیر که روزهای تعطیل مثل پنجشنبه، جمعه آنها را می‌بردیم باغ و گردش. افرادی که سن بالاتری داشتند مربی ما بودند و ما که هم سن نابینایان بودیم همبازی آنها بودیم، گروه سرود داشتند. ابابصیر گروه سرودی داشتند. الآن حاج مهدی منصوری و مالکی که مداح معروف هستند در این گروه سرود بودند.

برنامه تئاتر داشتند که خود نابینایان اجرا می‌کردند. قبل از انقلاب مذهبی‌ها تئاتر اجرا نمی‌کردند. ابابصیر پاتوق مذهبی شهر هم شده بود. همین آقای اقارب پرست یک اخوی دارند به اسم حسین اقارب پرست، کارهای هنری از جمله تئاتر با نابینایان اجرا می‌کردند. از همه اصفهان برای تماشا می‌آمدند و سالن پر می‌شد. ایشان را الآن در تهران می‌توانید پیدا کنید. یک زمانی در بنیاد جانبازان بودند.

مثلاً در مورد زندگی حضرت ابراهیم و اسماعیل، مصعب بن عمیر، عمار یاسر و داستان‌های صدر اسلام تئاتر کار کردند. در ضمن اجرای تئاتر یک پوششی هم برای کارهای انقلابی بود. مثلاً اعلامیه‌ها و نوارهای حضرت امام را می‌دادند. یعنی ابابصیر علاوه بر اینکه برای نابینایان بود، یک مرکز فرهنگی در سطح شهر هم بود که چون در پوشش نابینایان بود کسی کاری نداشت. خود آقای اقارب پرست هم چون در رأس انجمن حجتیه بود و این انجمن تعهد داده بود که کار سیاسی نکند کسی کاری به این مرکز و فعالیت‌هایش نداشت. قاریان قرآن هم داشتند. یک عده‌ای از بچه‌ها که در همین مرکز زندگی می‌کردند و کاملاً با این شرایط مأنوس بودند.

حمیدرضا: من خاطرم هست در ابابصیر دو روش برای آموزش وجود داشت. یکی اینکه به آنها خمیر می‌دادند. البته بعضی از آنها چند سالی بینا بودند، بعد نابینا شدند و در ذهن زمینه قبلی از اشیاء و حیوانات داشتند. ولی بعضی‌ها مادرزاد نابینا بودند. یک روش با خمیر بود و مورد دیگر

چیزهایی شبیه مجسمه داشتند و با لمس آنها تا حدودی آشنا می‌شدند که این حیوان هست و چه شکل می‌باشد.

کار دیگری که ما غیر از تایپ انجام می‌دادیم این بود که در مدارس عادی همراه آنها می‌رفتیم. چون ابابصیر در قبل تنها تا راهنمایی داشت و برای دبیرستان باید به مدارس عادی می‌رفتند. روز امتحان ما به عنوان منشی همراهشان می‌رفتیم. آنها می‌گفتند و ما یادداشت می‌کردیم. مثلاً آقای نیکزاد رشته ریاضی بود. ایشان قضایای هندسی را می‌گفتند و ما می‌نوشتیم. قبل از انقلاب ما نابینایانی را داشتیم که رشته‌های تجربی و ریاضی می‌خواندند.

حمیدرضا: بله، چون ابابصیر دبیرستان نداشت و مجبور بودند به مدارس عادی بروند. لذا باید منشی یا رابط یا دستیاری می‌گرفتند و این شیوه به تدریج باب شد.

فولادگر: نه. چیزی از آن دوران و وسایل ندارم.

حمیدرضا: ابابصیر علاوه بر همه این کارها، کار تربیتی دیگری نیز انجام می‌داد. مثلاً بچه‌هایی که از شهرهای دیگر می‌آمدند، چون پنجشنبه و جمعه تنها بودند و حوصله‌شان سر می‌رفت، هر کدام از مسئولین ابابصیر یکی از این بچه‌ها را مهمان می‌کرد. یعنی از پنجشنبه تا شنبه صبح می‌آمدند منزل ما و با ما زندگی می‌کرد. مثلاً آقای مالکی چون صدای خوبی داشت و قرآن می‌خواند برای اینکه مهمان آنها بشود نوبت می‌گرفتند.

مصطفی یراقی

حاج آقا یراقی در 1319 در اصفهان به دنیا آمد. پدرش فرش فروش و در بازار اصفهان مغازه داشتند. او هم به شغل پدرش علاقه داشت و پس از اخذ دیپلم در بازار مشغول به کار شد. از سال 1348 توسط حجت الاسلام حاج مهدی مظاهری برای راه‌اندازی مؤسسه ابابصیر دعوت شد و از آن زمان تا کنون یعنی پنجاه سال در جلسات هیئت امناء و هیئت مدیره ابابصیر شرکت کرد. و به امور مالی و اقتصادی ابابصیر رسیدگی کرده است.

زندگی‌نامه کاملی از ایشان نداشتیم ولی مصاحبه‌ای توسط مهندس بصیری انجام شده بود و همان مصاحبه را در اینجا می‌آوریم.

گفت‌وگو

توضیح: این گفت‌وگو در 9 تیرماه 96 توسط مهندس حسین بصیری مدیرعامل وقت مؤسسه ابابصیر اجرا شده است. آقای مصطفی یراقی از چهره‌های بازار اصفهان است که از ابتدای تأسیس ابابصیر فعالانه حضور داشته است. از این‌رو اطلاعات جامع و مهمی از تحولات و رخدادهای این مؤسسه دارد. در این مصاحبه نکات سودمند و مهمی بیان کرده و به رفع برخی ابهامات کمک نموده است.

اینجانب مصطفی یراقی فرزند علی‌محمد در پنجم آذرماه سال 1319 در یک خانواده مذهبی متوسط متولد شدم، و در محیط خانواده‌ای که اهل نماز و تکالیف و واجبات بودند تربیت و رشد یافتم. تحصیلات خود را از دوره ابتدایی تا سال دوازدهم در مدرسه جامعه تعلیمات اسلامی، که تعدادی از آقایان متدین سرپرستی آن را بر عهده داشتند، گذراندم. پس از آن وارد بازار کار شدم، و فعالیت اقتصادی خود را با همکاری پدر و پدربزرگم آغاز کردم. فعالیت اقتصادی و درآمد من از طریق تولید و خرید و فروش فرش دستباف بوده و هست، و در تشکیلات‌هایی که خداوند توفیق حضور در آن را به من داد و چند صباحی را در آن مشغول همکاری و فعالیت بودم، هیچ‌گاه از هیچ کدام از آنها چشمداشت و انتظار مادی و اقتصادی نداشته‌ام، چون زندگی‌ام از همه امکانات به خوبی تأمین است.

از سال 1348 که سازمان آموزشی ابابصیر تأسیس شد، از اعضای هیئت مؤسس و امنای انجمن مددکاری بودم، و تاکنون نیز در خدمت آقایان هستم، و در هیئت مدیره عضویت و سمت دارم. همچنین حدود 30 سال مدیریت مالی این سازمان را نیز بر عهده داشته‌ام.

از مؤسسین دارالقرآن‌الکریم و از هیئت امنای آن بودم که در سال 1367 تأسیس شد، و سالها به عنوان عضو هیئت مدیره و مدیر عامل در خدمت دوستان بوده‌ام. حضور در هیئت مؤسس و هیئت امنای حدود 10 صندوق قرض‌الحسنه، از دیگر سوابق اجتماعی و امور خیری است که من در آن فعال بوده‌ام. همچنین در زمینه تهیه مسکن برای افراد بی‌بضاعت و ساخت مساجد و مدارس و بیمارستان در بین دوستان عضو مؤثری بوده‌ام. در رابطه مسائل جبهه و جنگ نیز با همکاری بعضی از دوستان از جمله جناب حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مظاهری که چندین نوبت با ایشان به جبهه‌ها رفتیم.

اینجانب قریب به 50 سال در خدمت حجت الاسلام مهدی مظاهری بودم و در برگزاری مجالس ایشان در شب‌های ماه مبارک رمضان در مساجد نقش داشتم، و در این جلسات خواندن بخشی از دعای ابوحمزه ثمالی بر عهده من بود.

در سال 1348 شبی از شب‌ها خواب دیدم که با چند تن از دوستان سر سفره غذا نشسته‌ایم، و از این بابت بسیار خوشحال هستم. فردای همان روز دوست محترم ما حاج آقا مهدی مظاهری به مغازه ما که در بازار رنگرزها و فرش فروش‌ها بود، تشریف آوردند و به من فرمودند ظهر جایی هستی؟ گفتم نه. فرمودند بمان تا من برگردم و برای ناهار به منزل ما برویم. گفتم جریان ناهار چیست؟ فرمودند برخی از دوستان جمع شده‌اند و تصمیم دارند یک مدرسه و تشکیلات برای نابینایان دایر کنند. گفتم من نه معلم هستم و نه جایی را دارم که برای این کار اختصاص بدهم. اما قبول نکردند و گفتند باید تشریف بیاوری، و ظهر آمدند و به اتفاق ایشان به منزلشان رفتیم.

وقتی سر سفره قرار گرفتیم، خواب دیشب را به یاد آوردم و متوجه شدم آن دوستانی که دیشب در خواب دیده بودم هم اکنون گرد این سفره حضور دارند. این دوستان که قبلاً هم نسبت به هم آشنایی داشتیم، مهندس علوی، مرحوم حاج احمدآقا فاضل و خود حاج‌آقا مظاهری و بنده بودیم، که حاج آقا ما را به نان و بریان میهمان کردند. شروع قضایای ابابصیر از این میهمانی بود. در این میهمانی صحبت‌ها و گزارشاتی از فعالیت سازمان نور آیین و مدرسه کریستوفل، که پسران و دختران نابینا را جذب کرده و تبلیغات مسیحیت می‌کردند و آنها را از اسلام دور می‌کردند و با انجام یک سری از محبت‌ها و کمک‌ها و ارشادات این کار را تسهیل می‌کردند، مطرح شد. برای مثال اسقف حسن دهقان مسلمان بود، او را بردن مسیحی کردند و بعد اسقف شد و او را به آمریکا بردند. در آن جمع شخص نابینایی را معرفی کردند به نام یوسفعلی لاوی که در شرف غسل تعمید و پذیرفتن دین مسیحیت بود. در آن جلسه بالاخره تصمیم گرفته شد که مدرسه ابابصیر تأسیس شود و نام آن را از یکی از صحابه خاص امام ششم که نابینا بوده، انتخاب کردیم.

پس از این جلسه برای شروع کار به مکان و امکانات نیاز داشتیم که فاقد آن بودیم. بدین منظور به سراغ آیت‌اللّه شمس‌آبادی رفتیم و قضیه را با ایشان در میان گذاشتیم. ایشان فرمودند اقدام شما مورد تأیید من است و من شما را حمایت می‌کنم، و شما مشغول شوید و برنامه ریزی کنید. گفتیم آقا ما جا و امکانات نداریم. ایشان گفتند چند روز صبر کنید تا من با هیئت امنای قائمیه صحبت کنم.

به خاطر دارم که هیئت امنا و گردانندگان هیئت قائمیه مرحوم حاج‌آقا فخر کلباسی، مرحوم حاج هاشم اعظم، مرحوم حاج سیدمحمد سامانی، حاج‌آقا سیدجواد قهرایی، و آیت‌اللّه شمس‌آبادی بودند، که جلسات دعای ندبه صبح‌های جمعه را دایر کرده بودند. در جلسات هیئت امنای این هیئت مرحوم آیت‌اللّه شمس‌آبادی دو رأی و دیگر اعضا یک رأی داشتند.

یک هفته بعد آقا پیغام دادند که مشکل حل شد، با دوستان هیئت قائمیه صحبت کردیم و می‌توانید کلاس‌هایتان را در آنجا برگزار کنید. سپس دوستان مانع رفتن مرحوم یوسفعلی لاوی به تشکیلات مسیحیت کریستوفل شدند، و او را به ساختمان قائمیه دعوت کردند، و یکی از دوستان نشستند و کتابی را خواندن تا به خط بریل تبدیل کنند. این شروع کار ابابصیر بود. خاطرم است که روز اول مناسبتی در یکی از روزهای آبان ماه بود، و یازده نفری که اولین صورت جلسه را برای اقدام و

اخذ مجوز از آموزش و پرورش در این روز امضا کردند، آیت‌اللّه شمس آبادی، حجت‌الاسلام مهدی مظاهری، مهدی اقارب‌پرست، محمد و حاج‌آقا احمد بصیری، مهندس علوی، آقای گلبیدی، آقای مرتضوی و بنده بودیم.⁽¹⁾

سپس برای پیگیری موضوع، بنده به همراه مهدی اقارب‌پرست با خودرو شخصی من، به تهران رفتیم و ایشان به وزارتخانه آموزش و پرورش مراجعه کرد، و برای اخذ مجوز تأسیس ابابصیر موافقت مسئول مربوطه، که اگر اشتباه نکنم خانم آهی بود، را جلب کرد. سپس قرار شد خانم آهی به اصفهان بیایند، بدین ترتیب جریان ادامه پیدا کرد و ابابصیر در اصفهان پایه‌ریزی شد.

بعد از اینکه ابابصیر مقداری رشد کرد، مرحوم آیت‌اللّه خادمی منزلی را در خیابان جامی برای خوابگاه پسران بزرگسال و منزل دیگری جنب بازارچه رحیم‌خان را آقایان مدرس و میرمحمد صادقی برای خوابگاه دختران به طور موقت و فی سبیل اللّه و تا زمانی که ساختمان اصلی ابابصیر ساخته شود، در اختیار ابابصیر گذاشتند.

سپس مرحوم محمد سمائیان و مرحوم رضا علوی ده هزار متر زمین در دستجرد قداده برای احداث ساختمان و دایر کردن کلاس و کارگاه و کتابخانه به ابابصیر اهدا کردند، و ده هزار متر دیگر را هم آقایان پیگیری کردند و با یک قیمت مناسب خریداری نمودند. سپس ساختمان توسط یک شرکت ساختمانی ساخته شد. البته این شرکت هزینه ساخت را دریافت کرد، ولی به علت نبود امکانات، این شرکت با مشکلاتی مواجه بود، که بحمداللّه کار را به سرانجام رساند.

اوایل انقلاب مراکز ابابصیر به ساختمان جدید انتقال یافت، و بعد از آن بود که ابابصیر رشد کرد، تا جایی که در سطح کشور به عنوان برترین مرکز در زمینه آموزش و خدمات به نابینایان مطرح شد.

در این مرکز کتب درسی و بسیاری از منابع غیر درسی مثل قرآن، مفاتیح و سایر منابع مذهبی به خط بریل تبدیل شد، و این خود منبعی شده بود برای دسترسی نابینایان سایر شهرها به کتب مورد نیاز خود، به طوری که این نابینایان به محض اطلاع از این موضوع، منبع مورد نیاز خود را درخواست می‌دادند و این منابع از طریق پست و به صورت امانی در اختیارشان قرار می‌گرفت.

در ساختمان جدید علاوه بر خدمات فوق و کلاس‌هایی که برای پسران و دختران، کوچک سالان و بزرگسالان برگزار می‌شد، نیز کلاس‌های فنی و حرفه‌ای هم دایر شد، تا نابینایان با مهارت‌های فنی آشنا شوند. سرپرستی را برای این کار انتخاب کردند، و تعدادی از نابینایان برای فراگیری و آموزش به این کلاس‌ها مراجعه نمودند. در این کلاس‌ها کمک‌هایی در جهت آموزش و اشتغال نابینایان ارائه می‌شد. برای مثال برخی از کارخانه‌ها غلتک‌ها را برای سیم پیچی یا کارهای دیگر را در اختیار مرکز می‌گذاشتند تا نابینایان این کارها را انجام دهند.

مسائل ابابصیر به هیچ حزب، دسته و گروهی وابسته نبود، و بودجه‌ای نیز از دولت دریافت نمی‌کرد. هیئت امنا از طریق کمک‌های مردمی آنجا را اداره می‌کرد، و برخی از نیازها نیز از طریق وجوهات مورد حمایت و تأیید مرحوم آیت‌اللّه شمس‌آبادی و مرحوم آیت‌اللّه خادمی بود.

بعد از شهادت آیت‌اللّه شمس‌آبادی، مرحوم حجت‌الاسلام رضا آل‌رسول مدت کوتاهی به جای ایشان عضو هیئت امنا و هیئت مدیره بودند، و در سال‌های بعد این روال ادامه داشت و افراد جدیدی جایگزین می‌شدند.

اوایل انقلاب گفتند که چون دولت اسلامی شده است، ابابصیر می‌تواند از فضای مدرسه کریستوفل استفاده کند و آنجا کلاس تشکیل دهد. اما بچه‌هایی که در آنجا بودند و با مسیحی‌ها آشنا بودند، به علت برخی از تحریکات عَلَم مخالفت بلند کردند، و این موضوع هم از نظر مالی و هم از نظر حیثیت و هم از نظر امکانات به ابابصیر خساراتی وارد کرد، ولی خدا لطف کرد و در ظل عنایات حضرت ولیعصر کار رشد کرد، و به مرور پیش رفت؛ تا به مرحله‌ای رسیدیم که اختلاف سلیقه بین مدیرکل استثنایی اصفهان و هیئت امنا در ارتباط با مدیریت ابابصیر شروع شد. نهایتاً این اختلاف به آنجا ختم شد که گفتند چون برخی از امکانات و ساختمان‌های ابابصیر از وجوهات شرعی و به نام ابابصیر است، آموزش و پرورش استثنایی نمی‌تواند در امور آن دخالت کند. و سپس اداره آموزش و پرورش استثنایی ناگزیر شد برای کلاس‌های نابینایان محلی را اجاره کند، و بچه‌ها را به آنجا انتقال دهد. و این مرحله دیگری بود که ابابصیر دچار ضایعه و ضررهایی شد. ولی اصالت خود را حفظ کرد، تا زمانی که تصمیم‌گیری شد سازمان آموزشی ابابصیر برنامه‌هایی در جهت تقویت نابینایان و تأمین برخی نیازهای آنان داشته باشد. چون بسیاری از این نابیناها از خانواده‌های فقیر بودند و گاهی در یک خانواده سه فرد نابینا وجود داشت و تأمین نیازهای این بچه‌ها و اداره و آموزش آنها کار دشواری بود.

یکی از رسالت‌های ابابصیر این بود که به شهرستان‌ها و استان‌های مجاور رفته و نابیناهای آنجا را پیدا کرده و به ابابصیر می‌آوردند و آموزش می‌دادند. این خدمت ابابصیر بسیار مهم بود. اول اینکه از مسیحی شدن این نابیناها جلوگیری می‌شد. چون اینها نابیناهای مسلمان که مسیحی شده بودند را به شهرستان‌ها می‌بردند و از آنها استفاده تبلیغی می‌کردند. و دوم اینکه مانع تکدیگری آنها در سطح جامعه می‌شد. هم اکنون برخی از این نابیناها به مدارج بالای تحصیلی مثل فوق لیسانس و دکترا رسیده‌اند، و شاغل شده‌اند. برخی از اینها را آقایان کمک کرده‌اند و زمینه ازدواجشان را فراهم کرده‌اند. این اقدامات کارهای جنبی بود که انجام می‌شد و هنوز هم ادامه دارد، و این مایه افتخار ابابصیر است. خداوند همه کسانی که از روز اول و قدم اول در زمینه مشاوره، واگذاری بخشی از اموال، در ارتباط با تدریس و مسائل دیگر همکاری داشته‌اند، اجر بدهد، آنهایی که از دنیا رفته‌اند خدا رحمت کند و این عزیزانی که هم‌اکنون مشغول خدمت هستند، بر توفیقاتشان بیفزاید.

مرحوم بهشتی قبل از انقلاب در اصفهان بودند. آقایان ایشان را به ابابصیر دعوت کردند، و من دو یا سه بار خدمتشان رفتم و ایشان را از منزلشان به ابابصیر بردم. مرحوم بهشتی چند بار از ابابصیر بازدید کردند و در برخی از جلسات هیئت مدیره نیز شرکت داشتند. چون ایشان دیده بودند که از نابینایی که جلوی مسجد ایستاده و گدایی می‌کند، چطور بر ضد اسلام و به نفع مسیحیت تبلیغ می‌کنند، تأکید داشتند که کار ابابصیر بسیار شایسته و خوب است و باید ادامه پیدا کند و آن را تأیید کردند.

با گذشت حدود 50 سال از این قضایا جزئیات فراموش شده است. ولی کلیتی را که به خاطر دارم این است که هر 15 روز یک نوبت جلسه هیئت مدیره تشکیل می‌شد. در این جلسه‌ها اعضای هیئت امنا نیز حضور داشتند، چون هم علاقه‌مند بودند، و هم نیاز بود که حضور داشته باشند، و با احتساب اعضای مهمان، تعداد افراد حاضر در جلسه گاهی به بیست نفر هم می‌رسید، که هر نوبت ناهار میهمان یکی از اعضا بودیم. مهندس عبودیت و مهندس مصحف، مرحوم آیت‌اللّه سید حسن امامی و مرحوم منصورزاده از افرادی بودند که بعدها به هیئت امنا اضافه شدند.

افراد مختلفی کمک کردند تا ساختمان ابابصیر در محل دستجرد ساخته شود، از جمله آنها یک خانم نابینا به نام اقدس الحاجیه کازرونی بودند، که هزینه بخشی از ساختمان را که 12 اتاق داشت و در دو طبقه برای کلاس دختران احداث شده بود را تقبل کردند.

اشخاصی که در ابابصیر نقش داشته‌اند را می‌توان به سه دسته تقسیم کرد. یک دسته اعضای هیئت امنا بودند، که پایه‌گذار ابابصیر بودند، و در انتخاب اعضای هیئت مدیره نقش داشتند، و از بین آنها اعضای هیئت مدیره انتخاب می‌شد. دسته دوم هیئت مدیره هستند که گردانندگان ابابصیر بودند و مسئولیت اجرایی را از نظر شرعی و قانونی بر عهده داشتند. دسته دیگر هم یک سری اشخاص حاشیه‌ای بودند، که نقش حامی را داشتند و بعضاً کمک مالی هم می‌کردند، که اینها به عنوان میهمان به جلسات دعوت می‌شدند، مثل حاج‌آقا باقر افضل، احمدآقا حر، حاج رجبعلی حر و سایر دوستان. همچنین از جمله این اشخاص می‌توان به استاد محمد فولادگر اشاره کرد، که ایشان با تشکیلات ضد مسیحیت در ارتباط بودند و در این مسائل ما را راهنمایی می‌کردند، مدت‌ها عضو هیئت مدیره بودند، و زمانی که اجازه دادند بچه‌ها را به مدرسه کریستوفل ببریم، ایشان هم تشریف داشتند و بسیاری از جلسات را به اتفاق ایشان به کریستوفل می‌رفتم، و هم اکنون نیز فکر کنم از اعضای هیئت امنا هستند.

به اعتقاد من یکی از تشکیلاتی که مصداق آیه "لَّمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَی التَّقْوَیٰ مِنْ أَوَّلِ یَوْمٍ ... (سوره توبه آیه 108)" می‌باشد، تشکیلات ابابصیر است. چون این مرکز برای رضای خدا و با هدف دفاع از حریم مقدس قرآن و عترت و ولایت و امام زمان و برای جلوگیری از مسیحی شدن مسلمان‌ها تأسیس شد. و خداوند بر اساس آن وعده‌ای که فرمود "وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا... (سوره عنکبوت

آیه 69)" کسی که در راه ما کوشش و جهاد بکند ما راه‌ها را به او نشان می‌دهیم، نه تنها راه‌ها را نشان دادند، بلکه راه‌ها برای این امر باز شد، و این صدقه جاریه در سال 1348 با همت عده‌ای از افراد پایه‌ریزی شد، و در حال حاضر هم به خوبی دایر هست و مشغول کمک رسانی به قشر نابینا و حتی خانواده‌هایشان در ابعاد مختلف است.

ابابصیر فضا را آماده کرده بود، مجوز گرفته بود و برنامه آموزشی آن هم همان برنامه آموزش و پرورش بود. هدف ابابصیر غیر از فراهم آوردن این امکانات و مسائل مادی این بود که، بچه‌ها را ازنظر اعتقادی تقویت کند، تا انسان‌های معتقد و فهمیده‌ای شوند.

به واسطه مجوزی که از آموزش و پرورش اخذ شده بود، آموزش و پرورش به عنوان امتیاز یک مدرسه، وظیفه تأمین نیروی آموزشی آن را بر عهده داشت. و اگر آموزش و پرورش این هزینه را نمی‌پرداخت، تأمین این نیروها برای ابابصیر بار سنگینی بود. همچنین مدارکی که به این دانش‌آموزان نابینا ارائه می‌شد، باید از طریق آموزش و پرورش داده می‌شد تا ارزش لازم را داشته باشد، زیرا این مدارک برای آینده تحصیلی آنها لازم بود. به همین دلیل نابیناها راغب بودند در این مدرسه تحصیل کنند. کما اینکه بسیاری از این افراد تا مقاطع بالای تحصیلی پیش رفتند، و لیسانس و فوق لیسانس و دکترا گرفتند، و حتی برخی از آنها به تحصیلات حوزوی مشغول شدند و روحانی شدند. لذا این کمک آموزش و پرورش آن موقع بسیار خوب و به جا و به صلاح بود.

زمانی که دیگر شرایط ایجاب نکرد که نابیناها در ابابصیر درس بخوانند، و ضمناً با جابجایی دفتر ابابصیر از خیابان آذر به خیابان خیام، تصمیم بر این شد که در ابعاد مختلف دیگری که مورد حاجت نابینایان می‌باشد، ابابصیر همت کند، و این فعالیت‌ها که هم اکنون هم ادامه دارد، بسیار مفید بوده و

باعث افتخار است. حتی در ساختمان قدیم نیز برخی از این فعالیت‌ها وجود داشت و سالن ورزشی و استخر نیز ایجاد شده بود.

از اهداف ابابصیر از زمان تأسیس این بود که، نابیناها گدایی نکنند، درس بخوانند، مهارت‌های فنی بیاموزند و سربار اجتماع نباشند. انسان‌های مذهبی بار بیایند و با قرآن و توضیح المسائل آشنا شوند و مسیر زندگی و آینده دینی خود را بیابند. پیامبر اکرم فرمودند اگر دیدید مسائل برایتان مشکل است، به قرآن پناه ببرید. لذا مسلمانان باید قرآن را بدانند. همچنین پیامبر فرمودند: "أَیُّهَا الناس ... فَإِذَا الْتَبَسَتْ عَلَیْکُمُ الْفِتَنُ کَقِطَعِ اللَّیْلِ الْمُظْلِمِ فَعَلَیْکُمْ بِالْقُرْآنِ ...⁽¹⁾" اگر در یک مقطعی قرار گرفتید که اوضاع مثل شب ظلمانی شده، آن وقتی که ماه پیدا نیست و شب نمی‌توان چیزی را دید، از قرآن ...

بچه مسلمان و بچه شیعه باید آگاهی داشته باشد تا مسیر زندگی خود را به سوی راهی که پیامبر اکرم فرموده‌اند هدایت کند. و اگر ما با قرآن و عترت سروکار داشته باشیم، در این راه طی مسیر نموده‌ایم.

و در حدیثی که به عنوان آخرین حدیث پیامبر به ایشان نسبت می‌دهند، فرمودند: "إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا، کِتَابَ اللّه وَ عِتْرَتِی؛ أَهْلَ بَیْتِی وَ إِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّی یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ" من از بین شما می‌روم، کتاب خدا قرآن و عترتم را بین شما می‌گذارم، اگر از این دو که از هم جدا شدنی نیستند، پیروی کردید، ابداً در ضلالت و گمراهی قرار نمی‌گیرید.

لذا مسیر را پیغمبر برای ما مشخص کرده‌اند. و بحمداللّه ابابصیر هم از روز اول در این مسیر بوده. یعنی اگر آن اعتقاد به ریشه مذهبی نبود، دلیلی نداشت دنبال حرفه آموزی به نابیناها برویم. چون معتقد بودیم بچه نابینا باید قرآن بیاموزد، باید کار یاد بگیرد و حرفه داشته باشد، باید خودش شاغل باشد و درآمد کسب کند. خوب یک بخشی از آن هم ورزش و سلامت است. لذا دوستان همت کردن در آن مسیر پیش رفتند. امیدوارم خداوند کمک کند و بهتر از گذشته و هر روزش بهتر از روز قبل انجام وظیفه کند و بدرخشد. خداوند همه عزیزانی که رفتند و کسانی که در حال حاضر مشغول زحمت و فداکاری و برنامه‌ریزی هستند، اجر عنایت کند.

سید حسین علوی

سید حسین علوی (متولد 1315، از کسانی است که از ابتدای شکل‌گیری ابابصیر حضور داشت و از ابتدا شاهد رخدادهای در جریان شکل‌گیری ابابصیر بوده است. از این‌رو نظرات و دیدگاه‌های او قابل توجه است. در این مصاحبه هم سخنانش گویای سرنخ‌های مهم برای پژوهشگران است. آقای علوی به ذهنیت‌ها و تفکرات که به عنوان پشتوانه برای ابابصیر بود، می‌پردازد و از یک نظر این گفت‌وگو، تاریخ فکری و فرهنگی ابابصیر است.

این گفت‌وگو در سه جلسه 8 تیر، 15 تیر و 5 مرداد 1396 و توسط محمدحسین بصیری اجرا شده است. اسم او در برخی اسناد مهندس سید حسین علوی‌نیا آمده و اکنون در مؤسسه ابابصیر به عنوان بازرس انجام خدمت می‌کند و توسط هیئت مدیره انتخاب شده است.⁽¹⁾

اینجانب سید‌حسین علوی فرزند سید‌حسن متولد اول مرداد سال 1315 هستم. البته این تاریخ در شناسنامه من درج شده و قابل‌اعتماد نیست، و تاریخ دقیقی که در پشت جلد قرآن مرحوم پدرم ثبت‌شده، صفر 1355 قمری است. پدرم در دستگاه تجارتی اخوان کوهپایی به کار حسابداری مشغول بودند، و پدر ایشان مرحوم سید عبدالرسول علوی که جدم است، به علت ارتباط تجاری که با خوانسار داشت، و حضورشان در سرای خوانساری‌های اصفهان، به سید عبدالرسول خوانساری معروف بودند. ولی تا آنجایی که به یاد دارم خانواده ما یک خانواده اصفهانی بودند، و ساکنین و متولدین محله درب امام و بازارچه حاج‌محمدجعفر که آن روزها به ناحیه 3 اصفهان معروف بود، هستند.

من تحصیلات ابتدایی را در دبستان کازرونی گذراندم، و دو سال اول دوره دبیرستان را در مدرسه قدسیه، یک سال بعد را مدرسه نشاط و سیکل دوم دوره دبیرستان را در مدرسه هراتی طی کرده و در سال 1336 فارغ التحصیل شدم. بعد از آن دو سال در دانشکده علوم مشغول به تحصیل بودم، و سپس به دانشگاه پلی تکنیک تهران که آن موقع اسمش انستیتو تکنولوژی بود، رفتم. در سال 1342 مدرک فوق لیسانس خود را در رشته مهندسی نساجی از همین دانشگاه اخذ کردم.

پس از فارغ التحصیلی به مدت چند سال در کارخانه زاینده رود در رشته تحصیلی خودم که نساجی بود، مشغول به کار شدم. به علت اینکه آن روزها ما اولین سری از مهندسین نساج بودیم که وارد بازار کار می‌شدیم، و جاذبه‌ای برای حضور ما در کارخانجات نساجی نبود، و حضور ما به مصلحت کسانی نبود که به صورت تجربی کارهای این کارخانجات را اداره کرده بودند. کم حوصلگی من نیز مزید بر علت شد تا از ادامه این کار صرف نظر کنم، و با گذراندن برخی از کلاس‌های مدیریت و امور مالی به نوعی از کارهای صنعتی به کارهای اداری تغییر رشته شغلی دادم. یک سالی را در شهرداری اصفهان به کار مدیریت مالی مشغول بودم. سپس به سازمان آب و فاضلاب اصفهان رفتم، و حدود ده یازده سال در جایگاه مدیر مالی و اداری در آنجا مشغول خدمت بودم، که پس از آن مصادف شد با انقلاب و من در اولین روزهای انقلاب به عنوان شهردار اصفهان انتخاب شدم و از 15 اسفند سال 1357 به مدت دو سال در این جایگاه مشغول انجام وظیفه بودم. بعد از آن در معیت برخی از دوستان

قدیمی به کارهای صنعتی رو آوردیم و شرکت شیر گاز ایران را تأسیس کردیم، که من هم در آن شریک بودم. پس از آن فعالیت من در این راستا ادامه داشت، تا ده سال پیش که بازنشسته شدم.

اینجانب از قدیم الایام به اقدامات و مطالعات مذهبی و حضور در جریانات اجتماعی علاقه‌مند بودم. در این راستا از محضر بزرگانی چون آیت‌اللّه کرمانی، که در دوران دانش‌آموزی ما نقش اساسی داشتند، و علامه محمدتقی جعفری تبریزی که در دوران دانشجویی در تهران در خدمتشان بودیم، بهره‌مند می‌شدم. این دو بزرگوار در این دو دوره نقش اساسی در راهیابی ما به جریانات اجتماعی - مذهبی داشتند. همچنین زمانی که در تهران بودم، از فیوضات مرحوم آیت‌اللّه شیخ محمود حلبی نیز بهره‌های فراوانی بردم. حضور در محضر این بزرگان مثل حضور اشخاصی است که به کنار دریا می‌روند، و حس می‌کنند که آب با خشکی تفاوت دارد.

در اصفهان در دوران دانش‌آموزی با چند تن از دانش‌آموزان انجمن کوچکی داشتیم به نام «انجمن دینی رشد و ترقی»، که یکی از انجمن‌های وابسته به جلسات انجمن‌های آقای کرمانی بود. در تهران هم از خدمات فرهنگی دینی و ارشادی که زیر نظر مرحوم حلبی در رابطه آشنایی با انحرافات جامعه بهایی و گفت و شنود پیرامون این موضوعات بود، بهره‌مند شدم.

بعد از دوران رضاخان و آغاز کار محمدرضا شاه و پایان جنگ جهانی دوم، گروه‌های بسیاری در ایران فعال شده بودند. دو گروه از اینها فعالیت سازمان یافته‌ای داشتند. گروه اول مسیحیان بودند، که سابقه فعالیتشان با گروه‌های تبشیری و به طرق مختلف بسیار گسترده بود. این گروه در جاهای مختلف جهان از جمله ایران هم کالیج داشتند، و هم با راه اندازی بیمارستان‌ها و ارائه خدمات درمانی توسط پزشکان مجربی که در حقیقت کار اصلی‌شان کارهای تبشیری بود، و اعزام اسقف‌ها و کشیش‌ها، تبلیغ مسیحیت می‌کردند. از جمله این مراکز بیمارستان انگلیسی‌ها و کلیسای مجاور آن در اصفهان بود که بعد از انقلاب به عنوان بیمارستان عیسی بن مریم از آنها سلب مالکیت شد. همچنین آلمانی‌ها هم در این زمینه فعال بودند و بین انگلیسی‌ها و آلمانی‌ها در این فعالیت‌ها تقسیم کار شده بود. یعنی انگلیسی‌ها فعالیت تبلیغی‌شان روی نابیناهای خانم بود و آلمانی‌ها با کارگاه‌های منحصر به خودشان بیشتر روی آقایان نابینا متمرکز شده بودند. انگلیسی‌ها روزهای خاصی از هفته را به تبلیغ و ارشاد خانواده‌های بیماران اختصاص داده بودند، و یکی دو روز در هفته نیز در صحن کلیسا در خیابان عباس‌آباد امکانات ورزشی مثل والیبال و شطرنج را فراهم می‌کردند، که بیشتر دانش‌آموزان پسر بعدازظهرها پس از تعطیلی مدارس در آنجا حضور می‌یافتند، و پس از ورزش و پذیرایی، یکی از کشیشان، که بیشتر اوقات کشیش یزدی تفتی حسن دهقان بود، اقدامات تبلیغی خود را انجام می‌داد.

گروه دوم بهائیان بودن که اقدامات تبلیغی مشابه داشتند. این دو گروه یعنی مسیحیان و بهاییان در سال‌های 1330 به بعد اقدامات تبلیغی خود را در جهت عقاید خود و ضدیت با تعلیمات دینی اسلام به صورت سیستماتیک و تشکیلاتی پیش می‌بردند.

از همین سال‌ها مرحوم آیت‌اللّه حلبی در مشهد و تهران فعالیت‌هایی را در جهت معرفی فرقه ضاله بهائیت آغاز کردند، و در این راستا عده‌ای در شهرهای مشهد، تهران، اصفهان و به تدریج در شهرهای دیگر این آموزه‌ها را دریافت کرده، و این افراد با مذاکره و گفتگویی که با بهائی‌ها و کسانی که تحت تأثیر تبلیغات آنها قرار گرفته بودند و مبلغین آنها، عرصه را بر آنها تنگ کردند.

آن زمان عده‌ای در اصفهان که از اقدامات مسیحیان ناراحت بودند، و درد دین داشتند، گروهی را تشکیل داده بودند که هدف آن جلوگیری از تبلیغات کلیسا بود، و مدیریت آن از نظر بزرگتری و علمی و اعتقادی با استاد محمد فولادگر بود. استاد محمد فولادگر در آن روز در خیابان شاپور کارگاه تراشکاری داشت و یکی از دوستان مرحوم گلبیدی مؤسس مدرسه ناشنوایان در اصفهان بود. هم‌اکنون استاد بازنشسته دانشگاه است. اینها می‌دیدند که هر پنجشنبه یک عده از بچه مسلمان‌ها پس از تعطیلی مدرسه به تشکیلات مسیحیان می‌روند و بازی می‌کنند و چای و شیرینی می‌خورند، و بعد هم تخلیه اعتقادی می‌شوند و انحراف اعتقادی پیدا می‌کنند، این رنج را داشتند تا زمانی که دوستان مرحوم حلبی در اصفهان کارهای تبلیغی خود را علیه بهائیت آغاز کردند.

با آشنایی این دو گروه که دو گروه عملاً هم راستا بودند، ولی در دو جهت، همکاری بین آنها آغاز شد.، و تبادل اطلاعات اجرایی و راه و روش‌ها بین این دو گروه کار معمول و متداول و معقولی بود که انجام می‌پذیرفت.

دوستانی که در اصفهان درگیر مسائل مربوط به کلیسا بودند، با این مشکل مواجه بودند که، مسیحی‌ها از نقطه ضعف نابینایی افراد در جامعه اسلامی سوء‌استفاده کرده، و برای تعلیم و تربیت آنها مراکز آموزشی مخصوص تأسیس کرده بودند. در این راستا مؤسسه نور آیین که وابسته به کلیسا بود، در خیابان عباس‌آباد برای آموزش دختران نابینا و مدرسه کریستوفل که یک مؤسسه جهانی وابسته به آلمان‌ها بود، در خیابان دالان بهشت (آبشار کنونی) برای آموزش و کارآموزی و اشتغال پسران نابینا دایر شده بود.

اتفاق دیگری که در آن ایام رخ داده بود این بود که، در آن زمان مرحوم دکتر بهشتی به نمایندگی از مرحوم آیت‌اللّه بروجردی مدیریت مسجد و مؤسسه شیعیان در هامبورگ را بر عهده داشتند.⁽¹⁾

و در آنجا مسیحیان عکسی را که در آن یک نابینا در مسجد شاه (مسجد امام کنونی) مشغول گدایی بود را چاپ کرده و تبلیغاتی را راه انداخته بودند مبنی بر این که اینها از ما کمک می‌گیرند، تا به گداهای اصفهان کمک کنند. این اطلاعات توسط مرحوم دکتر بهشتی به

اصفهان انتقال یافته بود. نهایتاً دوستانی که در جریان کارهای کلیسا بودند، به این نتیجه رسیدند که باید یک مرکز برای تحصیل و حرفه آموزی و نگهداری پسران و دختران نابینا دایر شود، تا از این مسائلی که پیش آمده جلوگیری شود.

مدت‌ها هم فکری و مذاکره بین این دو گروه، یعنی گروهی که مسائل مربوط به کلیسا را دنبال می‌کردند و گروه دیگر که مسائل بهائیت را پیگیر بودند، ادامه داشت. در آن ایام محل اداره من نزدیک مدرسه کر و لال‌های آقای گلبیدی در دروازه دولت بود. مرحوم گلبیدی پیش از ظهرها در آن مدرسه یک چای و بیسکویت به شاگردانشان می‌دادند، و رفقا و آشناهایی هم که با آقای گلبیدی کار داشتند، همان مواقع که وقت استراحت بود، در مدرسه آقای گلبیدی همدیگر را می‌دیدند، و من هم معمولاً در وقت استراحت خود، شریک چای و بیسکویت ایشان می‌شدم. یکی از آن روزها که به آنجا رفتم، اتفاقاً آقای فولادگر هم تشریف داشتند، و با حضور آقای گلبیدی و گفتگوهای رنگارنگی که داشتیم، مسأله آموزش نابینایان و اقدامات کلیسا و چاره جویی برای آن مطرح شد. در این جلسه بیان شد که ما اگر بخواهیم نابیناها را از چنگ انگلیسی‌ها و آلمانی‌ها نجات بدهیم، باید اقداماتی در زمینه آموزش و پرورش و بالا بردن فرهنگ دینی و کارآموزی و اشتغال اینها صورت دهیم، و آنهایی که خانه و خانواده‌ای ندارند و ناچارند به مراکز شبانه روزی این دو مؤسسه بروند، را خودمان تحت پوشش قرار دهیم. نهایتاً آقای فولادگر به ما (بنده و مرحوم گلبیدی) گفتند اگر شماها کمر ببندید برای اینکه چنین تشکیلاتی دایر شود، و پای آن بایستید و همت کنید، این کار به لطف خدا شدنیست. چون من دیگر آشنایانی که می‌شناسم امکانات این کار را ندارند و این کار از آنها برنمی‌آید. و به نوعی به ما فهماندند که این کار وظیفه‌ای است بر عهده شما. و شما شروع کنید قدم اول را بردارید، خدا مدد می‌کند، دیگران هم مدد می‌کنند و این کار به انجام می‌رسد. این جلسه یک جلسه اختصاصی بود که با حضور مرحوم گلبیدی و آقای فولادگر و بنده به صورت اتفاقی رخ داد، و در حقیقت نطفه تشکیل مجموعه‌ای به نام ابابصیر در همین جلسه منعقد شد.

تمامی اقداماتی که در ارتباط با کلیسا و بهائیت و مسائل نابینایان صورت می‌گرفت، با نظر و تأیید و حمایت‌های دو عالم تراز اول اصفهان آیت اللّه شمس‌آبادی و آیت اللّه خادمی انجام می‌پذیرفت، و اجازه‌های شرعی که نیاز بود، از این دو بزرگوار گرفته می‌شد. ضمن اینکه حجت الاسلام منصورزاده و حجت‌الاسلام مظاهری نیز در این جریان نقش داشتند، و منبر و کارهای تبلیغی آن را انجام می‌دادند. همچنین آقایان مرحوم آیت اللّه سید احمد امامی و مرحوم آیت اللّه سید حسن امامی نیز در سایه ولی به صورت فعال حضور داشتند. آن موقع شرایط اجتماع طوری بود که ارتباطات بیرونی افراد در برخی از کارها نقش داشت، و به این دلیل گاهی اشخاص آشکارا در حضور بودند، و گاهی هم در

پشت پرده فعال بودند. این شش بزرگواری که یادآوری شد، هم در فعالیت در راستای ارشاد بهائی‌ها و هم در ارتباط با راه اندازی مکانی برای نابینایان که بعدها ابابصیر نام گرفت، نقش بسیار مؤثری داشتند. اگر به این مجموعه شهید بهشتی افزوده شود، مجموعه روحانیون فعال در شکل‌دهی به ابابصیر هفت نفر روحانی به علاوه تاجر و فرهنگی بودند.

پنج نفری که نام برده شد بعلاوه آقایان محمد بصیری و احمد بصیری (به ترتیب پدر و عموی مصاحبه کننده) و احمد فاضل که یک تاجر بازاری بودند و محمد فولادگر دارای مغازه تراشکاری که از محورهای اصلی این جریان بودند و در مذاکرات اولیه برای تشکیل ابابصیر فعال بودند.

در آن زمان هیئت قائمیه تازه تأسیس شده بود، ولی راکد و غیرفعال بود. در مذاکرات آقای شمس‌آبادی و آقایان بصیری و دیگر کسانی که قائمیه را تأسیس کرده بودند، قرار بر این شد که فعلاً به طور موقت مرکز قائمیه، برای تشکیل جلسات، در اختیار ابابصیر باشد. با کمکی که هیئت قائمیه و آقایان بصیری کردند و مجوزی که آقای شمس‌آبادی دادند، عملاً مؤسسه ابابصیر تأسیس شد.

پس از آن یکی از کارهایی که طبیعتاً باید انجام می‌شد، اخذ مجوز از آموزش و پرورش بود و برای اخذ مجوز، باید افراد مجرّب و کارشناس معرفی می‌شدند. در مذاکرات با آموزش و پرورش برای اخذ این مجوز، آقای گلبیدی، به دلیل اینکه کارشان آموزش افراد استثنایی بود، و در این زمینه اطلاعاتشان زیاد بود و با آموزش و پرورش ارتباطات فرهنگی داشتند، به همراه مهدی اقارب‌پرست که ایشان نیز دبیر آموزش و پرورش بودند و چند تن از دوستان که اسامی‌شان را به خاطر ندارم، نقش مهمی داشتند.

نامه‌ای مبنی بر درخواست مجوز به آموزش و پرورش نوشتیم. آموزش و پرورش این نامه را به دفتر آموزش کودکان استثنایی در تهران فرستاد. مسئول این دفتر خانم آهی بودند، که روزی را برای حضور در آموزش و پرورش اصفهان و برگزاری جلسه تعیین کردند، و گفتند آن کسانی که این درخواست را دارند، در جلسه حضور پیدا کنند. روز مقرر جلسه تشکیل شد و ما وقتی در آن جلسه حضور پیدا کردیم، خانم آهی کیف خود را باز کرد، و یک چادر به ما نشان داد و گفت چون امضای آیت‌اللّه شمس‌آبادی پای نامه بود، فکر کردم ایشان هم تشریف می‌آورند، و با خود چادر آوردم. حالا که ایشان

نیستند احتیاجی به چادر نیست. به هرحال جلسه خوب و مؤثری برگزار شد و خانم آهی قول مساعد دادند و صورت جلسه شد، و بعد از آن انصافاً مساعدت لازم را در تشکیل ابابصیر با ما داشتند.

اساسنامه‌ای که برای ابابصیر تنظیم شد بسیار جامع بود و کلیه کودکان استثنایی اعم از نابینا و ناشنوا و تیزهوش و دیگر معلولان را در بر می‌گرفت. به دلیل اینکه اشخاصی که این اساسنامه را امضا می‌کردند، از نظر سیستم دولتی زمان بی‌خطر نبودند، مقداری سخت‌گیری‌های متنوع در اصلاح ماده‌های آن صورت گرفت. ولی به علت وزن بالایی که به خاطر حضور اشخاصی چون آیت اللّه شمس‌آبادی و آیت اللّه خادمی و سایرین داشت، در کلیات آن سخت‌گیری نکردند، و مجوز مرکز به نام "سازمان آموزشی ابابصیر" صادر شد.

زمانی که ابابصیر فعالیت خود را به طور موقت در مکان هیئت قائمیه شروع کرد، در آنجا میهمان بود و باید یک فکر اساسی برای این موضوع می‌شد.

برادر مرحوم من رضا علوی امکاناتی در دستجرد قداده داشت. حجت الاسلام مظاهری، صحبت‌هایی با او در رابطه با در اختیار گذاشتن قطعه‌ای زمین برای احداث ساختمان ابابصیر داشت و موافقت برادرم برای این اقدام جلب شده بود.

در همین ایام بود که مرحوم دکتر بهشتی به اصفهان آمد و در مورد مسائل پیش آمده با ایشان صحبت کردیم. و ایشان با توجه به حساسیتی که قبلاً نسبت به قضیه آن عکس و تبلیغات نشان داده بودند، علاقه‌مند به پیگیری موضوع بودند. با مرحوم دکتر بهشتی قرار گذاشتیم، و یک روز به اتفاق یکی دو نفر از دوستان، که فکر کنم آقای اقارب پرست و مهندس مصحف بودند، رفتیم و چند جایی را به ایشان نشان دادیم، و توضیحاتی دادیم. مرحوم بهشتی بسیار خوشحال شد، و قرار بر این شد که در خانه آقای رجبعلی حر جلسه‌ای برگزار و عده‌ای دعوت شوند. دلیل انتخاب منزل آقای حُر این بود که ظاهراً در تهران یکی از برادران گل‌احمر به آقای بهشتی گفته بودند که آقای رجبعلی حُر به تنهایی توانایی این را دارد که یک مجموعه را راه بیندازد و تحویل بدهد. و هدف این بود که این شخص را وارد گود بکنیم. در همان چند روزی که مرحوم بهشتی در اصفهان بودند، در عصر جمعه، جلسه‌ای برگزار شد و یک عده که اهل خیر بودند دعوت شدند و آقای دکتر بهشتی خودشان در این جلسه حضور یافته و صحبت کرد، و بر لزوم چنین کاری تأکید کرد. این جلسه قدم بسیار مفید و مؤثری بود که مرحوم بهشتی برای این موضوع برداشت، و صحبت‌های ایشان که صاحب درد بود، در همه اثر داشت و همه کسانی که در جلسه حضور داشتند اهمیت موضوع را دریافت کردند.

نهایتاً برادرم بیست هزار متر زمین را برای ساختمان ابابصیر اختصاص داد، ده هزار متر آن را به صورت رایگان اهدا کرد، و ده هزار متر دیگر آن را با قیمت مناسب و حمایتی، در اختیار مجموعه

ابابصیر گذاشت. سپس شرکت ساوران وظیفه احداث ساختمان را بر عهده گرفت. دو نفر از مدیران اصلی این شرکت آقایان مرحوم مهندس مُصَحِّف و مرحوم مهندس عبودیت بودند که زحمات فراوان و شبانه‌روزی در این راستا داشتند. همچنین در مراحل مختلف ساخت از گروه‌ها و اشخاص مختلف نیز کمک گرفته شد، که نام آنها در خاطرم نمانده است.

سال‌های اواخر دهه 30 و بیشتر اوایل دهه چهل تا بهار سال 1342، به اعتبار جو سیاسی حاکم بر کشور، سال‌های پر رفت‌و‌آمد، پر گفتگو و پر تشنجی بود، که متأسفانه منتهی شد به حادثه پانزده خرداد، و کار یک طرفه شد. یعنی شاه و آمریکایی‌ها به توافق رسیدند که آن اقداماتی که مورد علاقه آمریکایی‌هاست، خود شاه اجرا بکند، و آنها هم دست از سرش بردارند و بگذارند شاه سلطنت کند. در این سال‌ها افراد زیادی در جریانات اجتماعی حضور داشته، و گروه‌های متعددی در جامعه فعال بودند. مرزبندی‌های سیاسی و اجتماعی به آن صورت شکل نگرفته بود، و اینطور نبود که یک شخص فقط با یک گروه ارتباط داشته، و با گروه‌های دیگر نقش تضاد داشته باشد. یعنی یک فرد صبح در میتینگ نهضت آزادی حضور داشت و عصر در میتینگ دکتر بقایی، و به اصطلاح، افراد جامعه تفاهم عمومی داشتند. این وضعیت تا اوایل سال 1342 حاکم بود و پس از آن به مرور مرزبندی‌هایی در بین افراد و گروه‌ها اتفاق افتاد، و شم سیاسی آنها اقتضا کرد که یا فقط کار سیاسی بکنند، و یا به کارهای غیر سیاسی از قبیل امور خیریه و امور تبلیغاتی دینی بدون رنگ سیاسی و غیره بپردازند.

از سال 1342 به بعد پس از حادثه پانزده خرداد به مرور با حاکم شدن جو خفقان بر کشور، افراد فعال جامعه به تدریج هسته‌های مشخصی می‌یافتند. اگر چه در بیرون آشکار نبود، ولی واقعاً بود. در این ایام افراد مسلمان و متدینی هم بودند، که اعتقاد بیشتر آنان این بود که باید فعالیت‌های سیاسی کرد. علتش هم این بود که مرحوم امام را تبعید کرده بودند، و حملات امام نسبت به شخص شاه و حکومت، و روشنگری ایشان نسبت به همراهی شاه با آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها، جامعه را نسبت به مسائل و جریانات سیاسی هشیارتر کرده بود. به همین علت برخی از افراد ترجیح می‌دادند خط و خطوط سیاسی را، ولو در خفا در جامعه دنبال کنند، و عده‌ای هم به تصور اینکه ارائه خدمات فرهنگی به جامعه مورد نیاز است، و توانایی آن را در خود می‌دیدند، این فعالیت‌ها را انتخاب می‌کردند. در عین حال شرایط جامعه طوری نبود که این دو دسته با هم تضاد داشته باشند. جو موجود طوری بود که در کنار هم فعالیت می‌کردند، و بعضاً بودند افرادی که در هر دو جناح نیز حضور داشتند. در آن موقع افرادی که به یک نوعی در کارهای اجتماعی می‌خواستند اقدامی انجام بدهند، مصلحت این بود که نظراتشان در مورد فعالین سیاسی مشخص باشد، و این افراد برای پیوستن به یکی از این گروه‌ها باید صراحتاً موضع خود را بیان می‌کردند. ضمن اینکه اختلافاتی بین آنها بود، ولی همدیگر را در حد کارهایشان قبول داشتند، و پنجه به روی همدیگر نمی‌کشیدند.

در این برهه از زمان اقداماتی در راستای گفتگوی تبلیغی و ارشادی و مجادله احسن با بهایی‌ها در اصفهان در حال شکل‌گیری بود. این اقدامات به مرور در جامعه اسلامی اصفهان جا باز کرد و

محسوس شد، و به عنوان یک کار دور از سیاست و کار تبلیغاتی در ارتباط با مبارزه با گروه‌های ضد اسلام و مهدویت و امام زمان مطرح شد. در این رابطه نوع روحانیون اصفهان علی الخصوص آقای خادمی و آقای شمس آبادی از این حرکت حمایت می‌کردند.

سال 1341 و یا شاید اوایل سال 1342 بود که مرحوم آقای آل رسول برادر مرحوم آیت اللّه شمس‌آبادی که در تهران بود، و از دوستان و نزدیکان مرحوم آیت‌اللّه حلبی بود، با اشاره ایشان جزوه‌هایی که در رابطه با شناسایی بهائیت بود را به اصفهان می‌فرستاد. این جزوه‌ها در تهران توسط مدرسینی به تأیید آقای حلبی برای اشخاص تدریس می‌شد تا برای گفتگو و مذاکره ارشادی با بهائیان آمادگی پیدا کنند.

آقای آل رسول این جزوه‌ها را به صورت هفتگی و تکه تکه به اصفهان برای اخوان امامی (مرحوم حاج احمدآقا امامی و حاج حسن‌آقا امامی) می‌فرستاد. برادر کوچکتر، حاج حسن‌آقا در معیت و همراهی حجت الاسلام مظاهری و حجت الاسلام منصورزاده چند نفر را انتخاب می‌کردند و این جزوه‌ها را در جلسات هفتگی به این اشخاص آموزش می‌دادند. این جزوه‌ها به عنوان جزوه‌های درسی بود. مطالبی بود که در جلسات هفتگی خوانده می‌شد و روی آن بحث می‌شد، و آموزش‌های لازم صورت می‌گرفت. به تصور من آن چند نفری که به عنوان اولین گروه این آموزش‌ها را دیدند، آقایان مهدی اقارب‌پرست، مصطفی یراقی و حسین مرتضوی بودند. در عین حال آیت اللّه شمس‌آبادی به اعتبار نوعی ارتباط خانوادگی که با خانواده بصیری داشت، توصیه‌هایی هم در این راستا به اخوان بصیری (حاج احمدآقا و احیاناً حاج‌آقا محمد) می‌کنند. بدین صورت هسته مرکزی کسانی که با تفکرات بهائیت آشنا شدند و راههای گفتگو و مجادله احسن با آنها را آموختند، تشکیل شد.

در اصفهان سال‌ها پیش از این قضایا مسیحی‌ها اقدامات تبلیغی خود را در کلیسا داشتند، و شاخص حرکات تبلیغی و اجتماعی آنها مدرسه کریستوفل و نور آئین بود. جمعی از متدینین اصفهان، نوعاً جوان‌ها، که اقدامات کلیسا را زیر نظر داشتند، و می‌دیدند که اقدامات آنها روی بچه مسلمان‌ها تأثیر سوء دارد، بر این عزم راسخ شدند که باید یک کار دسته جمعی با الگوبرداری از کاری که آقایان در رابطه با بهائی‌ها می‌کنند، انجام بدهند، و جلوی تبلیغات کلیسا را بگیرند.

همان‌طور که به مرور مجموعه انجمن ضد بهائی شکل می‌گرفت، کار مقابله با اقدامات کلیسا هم شکل گرفته بود، ولی تقدم شکل‌گیری مجموعه ضد بهایی، باعث شده بود که سرمشقی باشد برای تشکیلات مقابله با اقدامات کلیسا.

با آشنایی این دو گروه، یعنی گروهی که هدف آن جلوگیری از اقدامات کلیسا بود، با گروهی که در رابطه با ارشاد بهائیان فعال بودند، و ارتباط و همکاری بین آنها، نتیجه این شد که باید تمرکزی راجع به مقابله با اهل کلیسا انجام بشود، که هم جنبه دینی و هم جنبه آموزشی و هم جنبه رفاهی داشته باشد. و به این صورت فکر تأسیس مرکزی به نام ابابصیر پرورش یافت و به مرحله اجرا رسید.

اشخاصی که در این راستا در روزهای اول ابابصیر را همراهی می‌کردند، چند نفر از همان دوستان تبلیغی در رابطه با مسیحیت بودند، به سرپرستی محمد فولادگر. و دوستانی که در ارتباط با کارهای بهائیت فعال بودند. این دو گروه ضمن اینکه دو گروه مجزا بودند، ولی در ارتباط با تأسیس مکانی به عنوان نقطه تمرکز رسیدگی به وضع نابینایان از نظر آموزشی و رفاهی و کار و غیره، همفکری داشتند. منتها جمعی که دست‌اندر‌کار این قضیه بودند، اعتقادشان بر این بود که، اگر دوستانی که در رابطه بهائیت فعال هستند، پیش گام بشوند، این کار راحت‌تر، آرام‌تر و بهتر پیش خواهد رفت. لذا آقای فولادگر در آن جلسه مدرسه گلبیدی اصرار داشتند که باید آقایان ضد بهائی در این کار پیشگام باشند و میانداری کنند، و این هم در عمل انجام شد.

از برادرانی که علیه اقدامات کلیسا فعالیت می‌کردند، تنها آقای فولادگر بودند، که در راه‌اندازی مجموعه ابابصیر عملاً فعالیت داشتند.

شاید آقای فولادگر در جلسه تنظیم صورت جلسه، حضور نداشت، ولی ایشان در عمل جزء اساس کار و از افراد اصلی بودند. برخی از این اشخاص که به ابابصیر مدد می‌رساندند الزاماً افرادی نبودند که به عنوان هیئت مؤسس و هیئت امنا و یا هیئت مدیره مطرح باشند. بلکه به اعتبار اعتقادی که به ابابصیر داشتند، مثل یک فرد موظفی که ابابصیری است، در خدمات و کمک‌رسانی و کارهای اجرایی حضور داشتند، و در جلسات هفتگی هیئت مدیره شرکت می‌کردند. از این افراد می‌توان به آقایان حاج رجبعلی حُر و برادر محترمشان حاج‌احمدآقا حر، حاج آقا فولادگر، حاج‌آقا مصطفی حجه‌فروش که فکر کنم ایشان در برخی از دوره‌ها عضو هیئت مدیره رسمی هم بوده‌اند. منتها شک دارم، مرحوم مهندس مُصَحِّف و حسین مرتضوی، مرتضی سلامتیان اشاره کرد. همچنین کسانی هم بودند که حضور کمرنگ‌تری در این عرصه داشتند، و به عنوان هوادار جدی ابابصیر کمک‌هایی در حد توانشان ارائه می‌دادند، که از جمله آنها می‌توان از محمد سلامتیان، سید‌اکبر پرورش و آقای افضل (فرزند سیدمحمد افضل، که اسمشان را به خاطر ندارم) یاد کرد.

احمد بصیری و محمد بصیری در ارتباط با تأسیس و اداره ابابصیر تا آخر، از فعالین اصلی بودند. همچنین در خدمات فرهنگی انجمن ضد بهائی و فعالیت‌های تبلیغی آن نیز حضور داشتند. ضمن اینکه در انجمن مددکاری امام زمان و کانون جهان اسلام هم فعالیت داشتند. لازم به ذکر است که، اکثر افرادی که در انجمن ضد بهائی فعال بودند، در ارتباط با فعالیت‌های انجمن مددکاری امام زمان و کانون جهان اسلام و ابابصیر و تشکیلات دیگر نیز حضور داشتند. منتها این افراد در برخی از این تشکیلات حضور پررنگ‌تری و در برخی از آنها فعالیت کمتری داشتند.

بله، آن جشن‌ها و مراسم‌ها بیشتر بین سال‌های 44 تا 46 بود. در آن زمان دید این طیف یعنی افرادی که تاکنون از آنها یاد شد، نوعاً دید خدماتی بود. به سالهای پنجاه که رسیدیم، به مرور افکار سیاسی اشخاص در این طیف جلوه‌های مختلفی پیدا کرد. البته این جلوه‌ها کاملاً تقابلی و متضاد نبود، ولی با دیدهای روزهای اول کاملاً تفاوت داشت.

نمونه این اشخاص مرحوم آقای پرورش بودند، که در ارتباط با فعالیت‌های اجتماعی و تبلیغی، با توجه به توان ذهنی و جرأت ابراز سخن و نفوذ کلامی که داشتند، در ابتدای کار در دوران دانشجویی و مدت‌ها پس از آن به عنوان یک شخصیت جدی و سفت و سخت در انجمن ضد بهائی مطرح بودند. ولی اگر در سالهای نزدیک انقلاب شخصیت ایشان را بررسی بکنیم، خواهیم دید که جلوه و تشخص و فعالیت ایشان سیاسی است، و چه بسا حضورشان در انجمن ضد بهائی به عنوان یک پوشش بود که از شر حرکات اطلاعاتی سیستم شاهنشاهی در امان باشند. ایشان معترض بودند، ولی اینکه گارد بگیرند و تقابل داشته باشند اینطور نبود، و معترض بودن همیشه به معنای ضدیت نیست.

ایشان و گروه همراه به عنوان جوانان انقلابی در اصفهان مطرح بودند. در روزهای اول همه با هم به راحتی تعامل داشتیم. به ایشان و همراهانشان پیشنهاد حضور در فعالیت‌های ضد بهائیت داده شد. افرادی از آنها در جلسات حضور پیدا کردند و چند ماهی در این فعالیت‌ها حضور داشتند، و بعد به دلیل عدم سازگاری با ذائقه نماندند. آمدنشان طبیعی بود و رفتنشان هم طبیعی بود. در مورد نقش آنها در ابابصیر، من به عنوان یک شخص فعال در ابابصیر چیزی یادم نمی‌آید. ولی هرگز حرکت و حرفی که معنی مخالفت با ابابصیر را داشته باشد، از ناحیه ایشان و دیگر دوستانشان نشنیده‌ام.

کلیت قضیه همین است که می‌فرمایید، ولی این برای زمانی است که ابابصیر دایر شده بود، و آقای اقارب‌پرست به عنوان مدیر ابابصیر بیشترین اطلاعات را در این راستا دارند.

وقتی تصمیم بر این شد که ابابصیر تشکیل بشود، حرف این بود که نابینایی یک معلولیت است. این معلولیت سبب شده است که اینها از آموزش محروم باشند. با اجتماع نتوانند تعامل داشته باشند. در راه رفتن، گفتن، شنیدن، خوردن، ... مشکل داشته باشند. بنابراین این افراد آدم‌های وازده

می‌شوند. ولی حیات دارند و باید زندگی کنند. باید بخورند، بخوابند، بپوشند، همسر انتخاب کنند و ... یک باید از بین رفته و آن هم دیدن است. نوعاً راهی که برای اینها می‌ماند، گدایی بود. مگر اینکه از خانواده‌های متمول باشند. آدمی که گداست خیلی چیزها را از دست می‌دهد.

دست طلب چو پیش کسان می‌کنی دراز پل بسته‌ای که بگذری از آبروی خویش

انسان که آبرو نداشته باشد، در جامعه هیچ چیز ندارد. نهایتاً به این علت قرار بر این شد که مجموعه‌ای تأسیس شود، که به اینها علم رایج روز را بیاموزد. علم دین، در اجتماع زندگی کردن و کار کردن را بیاموزد. سازمان آموزشی ابابصیر بر این اساس تأسیس شد. وقتی بر این اساس تشکیل شد آن وقت قرار بود خدمات رفاهی از قبیل خوراک، پوشاک، مسکن و خدمات ازدواج به این گروه از انسان‌های فراموش شده در جامعه ارائه بشود، تا از جمیع جهات تربیت بشوند.

متأسفانه بعضی از افراد و گروه‌ها از مقطع انقلاب، سازمان آموزشی ابابصیر را در دید سازمان آموزشی ابابصیر ندیدند، بلکه به چشم یک رقیب اجتماعی دیدند. اینان به ابابصیر ظلم کردند، و به جامعه فرهنگی کشور خیانت کردند، و جامعه نابینایان را از حق شرعی خودشان محروم کردند.

به هرحال به خواست خدا هنوز ابابصیر پابرجاست و متناسب با اقتضائات زمان کار کرده است. یک روزی متناسب زمان این بود که دبستان و دبیرستان و خوابگاه دخترانه و پسرانه برای نابینایان باشد. برای اینکه دولت آن موقع این خدمات را انجام نمی‌داد، ولی امروز دولت وظیفه خود را در این زمینه انجام می‌دهد، و متناسب زمان موضوعات دیگری است. آن روزی که ما رفتیم با خانم آهی صحبت کردیم، او از خوشحالی بال درآورده بود، که شماها با سرپرستی آیت‌اللّه شمس‌آبادی می‌خواهید مدرسه دایر کنید؟! و خودتان همه کارهای آن را انجام بدهید؟! و ما فقط باید اجازه آن را بدهیم؟! این برای خانم آهی یک فرصت طلایی بود، و او از این فرصت استفاده کرد.

ما به عنوان ابابصیری، شما به عنوان ابابصیری، هیئت مدیره و هیئت امنا به عنوان ابابصیری و همه آدم‌هایی که می‌توانند در افزایش و تعالی سطح فرهنگی نابیناها اقدام بکنند، باید اقدام بکنند. و اگر با امکانات در دسترس، و شرایط کنونی و با عدم کارشکنی‌هایی که در حال حاضر وجود دارد، اقدام نکنیم، مسئول هستیم.

بله درست است. ولی قرار بر این نیست که آدم همیشه قطاری را براند که سنگ نخورد. آن روزها هم اینطور بود، و شما فکر نکنید همه جا به‌به و چهچه و این خبرها بود.

نه، هیچ کدام در حد سد راه نبود. بیشترین مانع را متأسفانه خود نابیناها ایجاد می‌کردند. آنها فکر می‌کردند، حالا که یک مکانی به اسم سازمان آموزشی ابابصیر وجود دارد، که مردم، چه از نظر مالی و

چه از نظر خدماتی، آن را اداره می‌کنند، می‌توانند هر توقعی داشته باشند، و تمامی توقعاتشان باید برآورده شود. این هم شاید به این علت بود که از جانب کسانی تحریک می‌شدند. و این محرک‌ها بیشتر از بین خودشان بود. در همه گروه‌ها آدم‌هایی هستند که از تحریک دیگران و فرصت به وجود آمده برای نشان دادن خودشان استفاده می‌کنند. شما اگر مصداق کامل این قضیه را می‌خواهید، بروید درباره دهکده بیماران روانی که در شیراز بود، تحقیق کنید. در این دهکده انواع و اقسام کارگاه و مزرعه وجود داشت و تمامی کارکنان آن از بیماران روانی بودند. اما بلافاصله بعد از انقلاب ریختند و آن را از هستی ساقط کردند. بعد از گذشت سال‌ها از این جریان دست اندرکاران و حامیان آن با تلاش و فعالیت فراوان توانستند آن را پس بگیرند.

بله، در هیئت امنا بودند، همچنین در جلسات هیئت مدیره نیز شرکت می‌کردند و صاحب نظر بودند. هر کاری که به آنها ارجاع داده می‌شد و در حد توانشان بود انجام می‌دادند. همچنین مرحوم مهندس رفیعی‌پور نیز از این اشخاص بودند.

از جمله خدمات مهندس عبودیت زمانی بود که به همراه مهندس مُصَحِّف از اصلی‌ترین سهامداران شرکت ساوران بودند، و در احداث ساختمان ابابصیر توسط همین شرکت زحمات فراوانی کشیدند.

به طور دقیق نمی‌توانم بگویم. اما تصورم این است که کار احداث با وقفه‌های کوتاه و به صورت گام به گام حدود دو سه سال طول کشید.

شرکت ساوران این کار را بدون حق‌الزحمه ویژه انجام می‌داد. البته منظور هزینه‌های شرکت نیست. بلکه منظور این است که آقایان مهندس عبودیت، مهندس مُصَحِّف و آقای فاضل که آن زمان مسئول امور مالی شرکت بود، تمامی خدماتشان فی سبیل اللّه بود، و در قبال آن ریالی دریافت نکردند.

من حضور ایشان را از زمانی که بحث تأسیس ابابصیر پیش آمد تا به بعد، به یاد ندارم.

سال‌های 40 و 41 تا اوایل ماه‌های بهار سال 42 کشور در یک تلاطم ویژه بود. یعنی بعد از کودتای 28 مرداد، به قول معروف کودتای آمریکایی انگلیسی، به نفع شاه و شکست نهضت ملی و دکتر مصدق و اینها رخ داده بود، مملکت می‌شود گفت که دربست در اختیار شاه و دار و دسته‌اش بود. گروه‌های مختلف اینها هر کدام با ایده‌های خودشان با تشکیلات خودشان در مملکت حضور داشتند. ولی روی هم رفته حکومت، حکومت طاغوتی شاهنشاهی بود و گاهی فعل و انفعالاتی روی می‌داد، فرهنگی، خیریه‌ای، که خارج از آن برنامه تدوین شده شاهنشاهی بود. در آن سال‌ها خوب ساواک تشکیل شده بود، آنها مو از ماست می‌کشیدند، سختگیری‌های خاص خودشان را داشتند، همه جا حضور داشتند، جایی از نظر خودشان دور نمی‌داشتند، و بیشتر حواسشان جمع این بود که هر کاری که انجام می‌شود، هر فعالیتی که انجام می‌شود، خوب شناسایی کنند و اگر چنانچه ضدیتی با رژیم شاهنشاهی نداشت و حدس نمی‌زدند که چوب لای چرخ آنها بود، پاپیچشان نمی‌شدند. در حدی اینها پاپیچ بودند که ریز کارهایی که اینها دارند می‌کنند را از آن مطلع باشند. همین که می‌دیدند این حرکت این کار این جلسه این گروه این انجمن این هیئت این ... هر تشکلی که بود همین که اینها می‌فهمیدند که مخالفتی با شاه و رژیم سلطنتی و اینها ندارد، کاری به کارش نداشتند. خوب به همین دلیل که در آن سال‌ها مؤسسات خیریه، جلسات دینی، انجمن‌های مذهبی اینها ویژگیش این بود که ضدیت یا اسباب دردسری برای رژیم شاهنشاهی نداشت، اینها در مملکت حضور پیدا می‌کردند، شکل پیدا می‌کردند و اجازه فعالیت داشتند. می‌گویم، فقط می‌پاییدند اینها را، خیلی هم سخت می‌پاییدند.

سال‌های 40 و 41 که حکومت به اصطلاح دموکرات آمریکا سر کار بود، پا کرد در کفش شاه که اصلاحاتی بکند، امکاناتی بدهد. این آزادی‌های اجتماعی که در این سال‌ها در مملکت به وجود آمد. احزاب سیاسی مثل حزب زحمتکشان، جبهه ملی فعال شدند، میتینگ و جلسه سخنرانی می‌گذاشتند.

در این سال‌ها، شاه شروع کرد به اصلاحات و رفرم‌ها البته برای عوام فریبی و می‌خواست بگوید که ما آزادی داریم می‌دهیم تا دهن آمریکایی‌ها را ببندد. ملی شدن صنایع و تقسیم اراضی و انقلاب سفید و آزادی انتخابات و شرکت زن‌ها در انتخابات را انجام داد تا بگوید در ایران آزادی هست. البته اشتباه‌کار‌هایی هم کردند و آن این بود که خواستند در عین اینکه جلو دهن آمریکایی‌ها را می‌بندند، منویات قلبی خودشان هم که ترویج بی‌دینی بود را رایج کنند لذا در انتخابات شوراهای انجمن‌های ایالتی ولایتی قسم خوردن به قرآن را حذف کردند و به جایش کتاب آسمانی گذاشتند. زن‌ها می‌توانند شرکت بکنند که تا آن روز نمی‌توانستند. این اشتباهات متدینین را ناراضی کرد. و نتیجه‌اش این بود که مراجع تقلید به عنوان معترض اقدامات اساسی کردند. سخنرانی‌های مرحوم امام در این ایام و پا پیش گذاشتن مراجع به صورت دسته‌جمعی، و سخنرانی‌های خاص مرحوم امام اختصاصاً، و هدف

قرار گرفتن شاه به عنوان یک نقطه اساسی ضد دینی و ضد مملکتی و حامی اسرائیل، این مسائل سبب شد که این هشیاری بیشتر و فعال شدن بیشتر نیروهای مذهبی و روحانیت را بروز داد.

از آن روز به بعد آن خفقان دومی که بعد از پانزده خرداد ایجاد شد، شرایط جدیدی به وجود آورد. یعنی گروه‌های فعال مذهبی که در گذشته بودند و کار می‌کردند، فعال‌تر، هوشیارتر و جدی‌تر به میدان آمدند. سازمان‌های دولتی، نیروهای سرکوب‌گر دولتی هم فعال‌تر شده بودند و سخت‌گیری‌هایشان بیشتر شده بود. این وضع در مجموع به رشد جریان‌های مذهبی کمک کرد و مؤسسه‌ای مثل ابابصیر توانست رشد و توسعه پیدا کند.

البته بعد از پانزده خرداد شرایط خیلی سخت شد. به هرحال اصلاً وضع جامعه دگرگون شد. یعنی آنهایی که به عنوان گروه‌های مذهبی بودند، از طرفی بیشتر زیر ذره‌بین بودند و در مورد آنها سخت‌گیری می‌شد. از طرفی آنهایی هم که جدی‌تر و معتقد به خشونت بیشتری با دستگاه حکومتی شده بودند، به دلیل بدرفتاری‌های سختی که آنها در پانزده خرداد کردند، اینها هم جدی‌تر شدند و به هرحال جامعه یک جامعه مقاوم‌تری شد. یعنی جامعه دینی مقاوم‌تر شد، سخت‌گیری‌های حکومت نسبت به متدینین بیشتر شد. هرچه که سخت‌گیری‌ها نسبت به متدینین بیشتر می‌شد، لاابالی‌ها و آنهایی که موضوعات دینی و توقعات دینی برایشان مطرح نبود آزادی‌های بیشتری پیدا می‌کردند، از آن طرف متدینینی که اینها متدینین به اصطلاح مکتبی و سنتی و غیرانقلابی بودند، اینها احساس مسئولیتشان در جامعه زیادتر می‌شد. بنابراین در آن سال‌ها، مؤسسات دینی و مجامع خیریه و مؤسسات خیریه‌ای رونق و توسعه یافت؛ چون آنها که با دید سیاسی جامعه را نگاه می‌کردند، اینها در خفا خودشان را تجهیز می‌کردند. و آنهایی که شم سیاسی نداشتند یا جهت‌گیری اجتماعی‌شان سیاسی و انقلابی نبود منتها آدم‌های متدین جامعه بودند، فعالیت‌های دینی اجتماعی‌شان را که در مجامع و جلسات خودش را بروز می‌داد، زیادتر شدند. نهایت امر اینکه شرایط اجتماعی یک شرایط متغیر و متفاوتی شد با قبل از سال‌های 40، و یک مقداری خط و خط‌کشی‌ها در جامعه دینی آشکارتر شد. یعنی بعضی‌ها به عنوان متدینین غیر سیاسی انقلابی مطرح شدند و جمعی هم نقطه مقابل آن. نهایتاً جامعه یک جامعه فعالی شده بود، جامعه بعد از پانزده خرداد.

خوب مؤسساتی مثل انجمن ضد بهائیت، ابابصیر، انجمن مددکاری امام زمان، کانون علمی و تربیتی جهان اسلام، این چندتایی است که ماها با آن بیشتر انس داشتیم و در ارتباط با طیفی که ماها در آن طیف بودیم. اینها همه‌اش بعد از خرداد 42 است.

در اصفهان دو گروه فعال وجود داشتند که یک مقدار خط و ربطشان با هم متفاوت بود ولی مغایر و ضد هم نبود و از هم اطلاع داشتند و علیه هم کارشکنی نمی‌کردند و اگر می‌شد به هم همکاری می‌کردند.

من به عنوان شخصی که در جریان این زمان بوده و بر اساس اطلاعات خودم و حساب شده دارم می‌گویم.

یک عده آنهایی بودند که سعی می‌کردند بچه مسلمان‌های شهر را با خط و خطوط سیاسی آشنا و با ارشاد و راهنمایی آنها را فعال نگهدارند و رشدشان بدهند. از مطالعاتشان گرفته از جلساتشان گرفته از رفت‌و‌آمدهای دسته‌جمعی و اردوها و غیره و ذالک گرفته مقابلشان مشکلاتی بود. همانطور که قرار بود ساواک اینها را زیر نظر داشته باشد، مثل بقیه که زیر نظر داشت، از امام جماعت یک مسجد گرفته تا یک عده که اسمشان بود، اینها را زحمت و مشکلاتی برایشان درست می‌کردند. خوب اینها مشکلات را تحمل می‌کردند، البته خودسر نبودند، نوعاً با مرحوم آیت‌اللّه خادمی در ارتباط بودند.

بله، آقای دکتر فضل‌اللّه صلواتی بودند. یک آقای صنعت‌گر ماشین‌ساز بود به نام آقای حسن که فامیلی‌اش یادم نیست، چون از بس که ایشان خودشان را استاد حسن معرفی می‌کرد. آقای خالقی آقای نکویی صاحب کتابفروشی قائم در این مجموعه بودند. و به هرحال آدم‌های پرتلاشی بودند، حالا ما اینها را می‌شناسیم. طبیعی است که خیلی‌ها بودند که اینها زیر این پرده‌ها بودند.

گروه دومی که معمولاً بیشتر آشکار بودند، گروه انجمن ضد بهائی بودند، به دلیل فعالیتشان که سخت با بهائی‌ها درگیر بودند. جلسات جمعه بود در این جلسات، کنفرانس تشکیل می‌شد. اینها گروه میانسال متمایل به بزرگ‌سالی بودند. آقایان توسلی، گلبیدی، فولادگر بودند. اینها هم به اصطلاح گروه‌های متدین، بیش از آن جوان‌ترها که گفتم در خفا، اینها فعالیت‌های اجتماعی اسلامی به اصطلاح کلاسیک و غیر کلاسیک داشتند، و هم در ارتباط با فعالیت‌های سیاسی. رزومه‌شان در منابعی گفته شده و اگر کسی بخواهد اطلاعات خوبی به دست آورد، باید به آن منابع مراجعه کند. اطلاعات من در این ارتباط خیلی خلاصه و دم دستی است، ولی کلیتش همین‌هاست.

همچنان که متدینین بعد از پانزده خرداد و تأثیرات پانزده خرداد فعال‌تر حساس‌تر پرتلاش‌تر شده بودند، و سخت‌گیری‌هایی که حکومت با این نسل متدین می‌کرد. حکومت آزادی‌هایی در زمینه حجاب، اختلاط جوانان، مجامع هنری می‌داد و تلاش می‌کرد نسل جدید را متناسب با الگوهای خودش پرورش دهد. لذا نهادهایی مثل خانه جوانان، کانون‌های هنری تأسیس و ترویج می‌کرد؛ در مقابل جریان متدین هم باید نهادسازی کند و الگوهایی متناسب با باورهای خودش ترویج نماید.

گاردن‌پارتی برای رواج فساد در جامعه بود. یعنی هر روز عصر در خیابان چهارباغ اصفهان جوانان و حتی میان‌سال و پیرمردها بودند با مدل‌ها و مدهای غربی. چهارباغ تبدیل به یک گاردن‌پارتی و یک نمایشگاه می‌شد. خوب کم بودند کسانی که تحت تأثیر بهائی‌ها قرار گرفته باشند، ما شناسایی‌شان کرده باشیم، به جلسات عصر جمعه برده باشیم، حرف‌هایی باهاشان گفته باشیم، تا اینکه آنها از بهائیت منصرف شده باشند. ولی بسیار بودند جوان‌هایی که در خیابان چهارباغ از مدرسه درآمده و محل تفریحشان از شمال به جنوب و از جنوب به شمال در رفت و آمد بودند، و برخوردهایشان با برخوردهای آن‌چنانی همان آقایان و همان خانم‌ها مواجه می‌شد. یعنی به مرور همچنان که آدم‌هایی

جذب فعالیت‌های دینی زیربنایی می‌شدند، اعم از انقلابی یا غیرانقلابی، به مراتب خیلی بیشتر و زیادترشان اینها تحت تأثیر جو ضد دینی شهر می‌شدند.

از وقتی که درس‌های ضد بهائی از تهران به توسط مرحوم آل‌رسول منتقل شد به اصفهان (مرحوم آل‌رسول برادر مرحوم شمس‌آبادی بود که در تهران

از همدست‌های مرحوم حلبی بود.) معمم بود و در مجموعه تولیدی کازرونی شغل منشی‌گری داشت.

افراد زیادی بودند که از طریق جریان متدینین شناسایی و جذب می‌شدند و برای کارهای ابابصیر معرفی می‌شدند. از وقتی درس‌های ضد بهائی و تشکیل انجمن ضد بهائی شروع شد، و این جریان زیر نظر مرحوم حلبی، مرحوم شمس‌آبادی، آقای مظاهری، اخوان امامی (حاج‌احمدآقا امامی و حاج‌آقا حسن برادر کوچکتر) این مجموعه در اصفهان جا باز کرد و توسعه یافت و پیش رفت و به مرور جا افتاد. در واقع با این روش کارخانه فسادساز و جریان دولت که می‌خواست هم را جذب مراکز فساد کند، یک جریان اصلاح‌گر ایجاد شد و افراد را جذب و متناسب با روحیه و ظرفیتی که داشتند به مراکز دینی و مذهبی و اجتماعی مثل ابابصیر معرفی می‌شدند. به همین دلیل ابابصیر به سرعت رشد کرد و توسعه یافت.

حاج احمد فقیه امامی تند انقلابی بود ولی برادرش حاج آقا حسن فقیه امامی معتدل و دارای مواضع تند انقلابی نبود. بله افراد متنوع بودند و به طور طبیعی کارها را بین خودشان تقسیم می‌کردند و هر کس نقشی را بر عهده گرفته بود. مثلاً حاج آقا احمد امامی مصلحت نبود که در کارهای انجمن ضد بهائی حضور داشته باشند، و حمایتگر پشت پرده و در کنار بود. اما حاج‌حسن‌آقا امامی در جلسات می‌آمد جزوه‌ها به دست ایشان می‌رسید و تدریس می‌کرد. یواش یواش در عمل با آمدن بنده از تهران به اصفهان، بعد از من آقای مهندس مُصَحِّف که هم دوره ما در دانشگاه بود و در قره چمن کار می‌کرد، منتقل شد به اصفهان. به صورت معمول قبل از اینکه تعریف خاصی داشته باشد پنجشنبه ظهرها برای ناهار حاج‌آقا حسن امامی، حاج‌آقا مهدی اقارب‌پرست، آقای مرحوم مهندس مُصَحِّف و من بیشتر در منزل مرحوم حاج‌آقا حسن امامی یا خانه یکی ما از چهار نفر ما با هم ناهار می‌خوردیم. حرف اجتماعی می‌زدیم، گفتگو می‌کردیم، راجع به انجمن ضد بهائی حرف می‌زدیم، اگر حرفی داشتیم راجع به انجمن ضد مددکاری می‌گفتیم، در ارتباط با ابابصیر حرف و نقلی داشتیم، می‌گفتیم نابیناها و آن فعالیت‌هایی که می‌کنند. اینها تعریف شده مکتوب نبود. ولی در عمل ما در ارتباط با کارهای دینی غیر سیاسی شهر (همان تعریفی که گفتم غیر سیاسی، نه ضد سیاسی) و آشکارا فعال بودیم. کارهای ما کارهای آشکارا بود. از انجمن ضد بهائی گرفته تا بقیه کارهایی که پیش می‌آمد.

چند سالی که گذشت به مرور این مسأله مطرح شد که آنهایی که زمینه دارند و قابل جذب هستند شروع کنیم با آنها مذاکره کنیم و از این طریق جبهه فساد را کمتر کنیم و جبهه دینی را افزایش دهیم.

به نظر ما اینها که جذب فساد شده بودند، آدم‌های این جامعه بودند. باید راهی جلو پایشان گذاشته شود، حکومت همان راه را جلو پایشان گذاشته و دارند پیش می‌روند. در ارتباط با این کار ما به این نتیجه رسیدیم که باید یک جایی را، یک مؤسسه‌ای را، یک مجموعه‌ای را، یک کاری را باید پیش‌بینی کرد در شهر، که جاذبه داشته باشد برای جوان‌ها که بیایند، جوان پسند باشد، گیرایی برایشان داشته باشد، حس کنند که اینجا جایی برای آنها وجود دارد و می‌شود که اینجا بیایند بروند، سخت‌گیری‌هایی که در مجامع عمومی دینی احیاناً وجود دارد و یا آنهایی که آنجاها می‌روند دوست نمی‌دارند را نداشته باشد. اینجاها باید امکاناتی داشته باشد که جوان به آن دلایل حضور پیدا بکند. جایش هم باید یک جای خوب شهر باشد. چیزهایی باید بهشان ارائه شود که به دردشان بخورد. جایی نباشد که بگویند کلاس است، پول بدهید و بیایید. اصلاً باید در این جاها بهشان رسید تا بیایند.

خوب به این نتیجه رسیدیم که این کار باید بشود در شهر. چه کسی باید بکند در شهر، به نظر نمی‌رسد کسانی باشند در شهر. اگر بودند آثارش پیدا بود. ما به این فکر هستیم. حالا ما می‌توانیم این کار را انجام بدهیم خودمان؟ اگر ما این کار را شروع کردیم از نظر دستگاه‌های اطلاعاتی شهر ایجاد حساسیت نمی‌کند؟ که شما چند نفر یک روزی آمدید گفتید ما فقط با بهائی‌ها می‌خواهیم حرف بزنیم. از آن طرف هم سروکله‌تان در نابیناها پیداست. بعضی‌هایتان که در انجمن مددکاری هستید. اینها که دارم می‌گویم معنی‌اش این نیست که همه این کارها را انجمن ضد بهائی می‌کرده، منظور آدم‌هایی بودند که در این مجموعه‌ها رفت و آمد داشتند. یعنی یک طیفی بودند این آدم‌ها که خارج از دسته‌بندی ویژه ولی یک چند تا آدم را هم اینجا می‌دیدند هم آنجا می‌دیدند و خوب این حساسیت ایجاد می‌کرد. مضافاً اینکه این کار خودش یک کار پر حجمی بود. این کار یک حجم عظیمی از کار بود که از عهده همین آدم‌های به اصطلاح دم دست و دم چشمی که با هم داریم کار می‌کنیم بیشتر بود. حجم کار وسیع بود.

تقریباً این حرف‌ها همزمان بود با تشکیل حسینیه ارشاد در تهران. تشکیلات حسینیه ارشاد آن روز آن تشکیلات ده سال بعد نبود. حسینیه ارشاد یک حسینیه حاشیه‌ای در یک گوشه تهران بود، که ما دانشجو بودیم که مرحوم محمدتقی شریعتی (پدر دکتر شریعتی) آنجا ایشان هفته‌ای یک شب تفسیر قرآن می‌گفت، و بعد خوب چون دلچسب بود مطلوب بود خوب بود متناسب روز بود، خود آن آدم‌هایی که آنجا بودند و شرایط زمان ایجاب می‌کرد که یک جایی را از آن حسینیه به آن حالت تبدیل بشود. ولی به هرحال نو بود تازه بود و گیرا بود و جالب بود.

نهایتاً به این حال رسیدیم که هر دو سه ماه یک دفعه بنا به تناسب زمان یک جلساتی تشکیل بدهیم، آدم‌هایی که فکر می‌کنیم برای این طرز تفکر یا برای همه یا برای بخشی از آن آمادگی دارند، این آدم‌ها را دعوت کنیم در آن جلسات. جامعه را برای آنها بیان کنیم. روشن کنیم برایشان که مشکل

آینده چیست، نیاز الآن چیست، چکار باید کرد، تا این مشکلات نسل جوان در این شهر یک بخشی از آن اصلاح شود. تصویر شهر را از نظر فساد می‌آوردیم در آن جلسات ارائه می‌دادیم. می‌گفتیم داستان از این قرار است. یک کاری باید کرد. مصداقی که ارائه می‌دادیم می‌گفتیم، مصداقش بهائیت است، مسیحیت است، آن روز رواج بازار کمونیست‌ها بود. اینها را به قول امروزی‌ها بُلد می‌کردیم. اینها را باز کردیم. گفتیم بیایید همفکری کنیم ببینیم باید چکار کنیم. چه کسی آماده است. چه کسی احساس وظیفه می‌کند. این جلسه خاتمه پیدا می‌کرد، یک دو سه تا آدم یک عکس‌العملی نشان می‌دادند.

نه، ما یک جلسه سی چهل پنجاه نفری دعوت می‌کردیم. جلسه دوم، جلسه سوم، یک چیزی حدود دو سال ما زمینه‌سازی کردیم. یک عده آدم شناسایی شدند. این جلسات در ذهنم می‌آید بیشتر یا منزل پدر شما بود، یا منزل عموی شما حاج‌احمد‌آقا بود. ما سعی نمی‌کردیم فقط در این دو جا باشد، الآن یادم نمی‌آید اگر جای دیگر بود کجا بود. شاید نزدیک پنج جلسه ما در این دو سال تشکیل دادیم.

عمومی نبود، شناخته شده و حساب شده بود. یک عده اینها ابراز کردند، یعنی دردشان آمد، یعنی درد را شناختند، عکس‌العمل نشان دادند، احساس مسئولیت کردند. ضمن اینکه همه این حرکاتی که ما انجام می‌دادیم زیر نظر آقای خادمی و شمس‌آبادی بود. آقای مظاهری و آقای منصورزاده حمایت‌گر ما بودند خیلی جدی. علتش این است که کارهایی که قبلاً به وسیله این طیف، باز می‌گویم این طیف، این تیکه قضیه این خیلی اختصاصی ما بود، و حتی از رفقای نزدیکمان هم برایشان روشن نبود که ما داریم چکار می‌کنیم. علتش این بود که می‌خواستیم ساواک متوجه نشود که ما داریم این کار را انجام می‌دهیم.

خیلی باز نبود و خیلی بسته هم نبود. نقشه راه دست کسی نبود جز ما چهار نفر (مصحف، علوی، اقارب پرست و امامی)، تا بعد از تشکیل و افتتاح و اینها. عمویتان، پدرتان، حاج‌آقا محمد سلامتیان شوهر خواهرتان، حاج‌آقا مرتضی سلامتیان، یکی از بستگان خانم امین آقایی بود به نام آقای امین، آقای افضل، با واسطه مرحوم حاج سید مهدی شکرانی بود. بالاخره این هسته مرکزی روی هم رفته هفت هشت ده نفر بود. یواش یواش در این جمع حرف به کارهای اجرایی رسید.

الگو هم نداشت ولی چشم‌انداز آینده روشن بود. حداقل برای ما چند نفر روشن بود. بالاخره جایی را پیشنهاد دادند که مال یک پیرزن لر بود، باغ بزرگی در بهترین نقطه اصفهان بود. قرار شد کانون

علمی و تربیتی جهان اسلام را به عنوان یک مرکز برای جذب افراد مستعد راه‌اندازی کنیم، آقای مصحف رئیس و آقای گلبیدی ناظم مجموعه باشد.

در انتها می‌خواهم نکته‌ای را عرض کنم. من اعتقادم بر این است که معمولاً وقتی یک کاری صورت می‌پذیرد که جمع کثیری در به ثمر نشستن آن نقش دارند، آنهایی که بیشتر حرف می‌زنند، بیشتر در چشم و گوش مردم هستند. ولی حق این نیست. نه اینکه اینها حقی ندارند، چرا، دارند. اما حق بیشتر را کسانی دارند که در این مجموعه کار ثمربخش و سودمند انجام داده‌اند؛ اما جایی پیدایشان نیست. بسیاری از اشخاص در آن مقطع پر تشنج ابابصیر که آن تنگ‌نظری‌ها و خودمحوری‌ها و فرصت‌طلبی‌ها انجام شد، ایستادند و از کیان ابابصیر دفاع کردند. چه بسا بدنام شدند، مورد اتهام قرار گرفتند و لطمه مالی خوردند. اما نه من آنها را می‌شناسم و نه شما با آنها مصاحبه کرده‌اید و نه اسمشان جایی هست. اینها انسان‌های صاحب حق ابابصیر هستند.

دیگر اعضای هیئت مؤسس و هیئت امناء

آقای سید حسین مرتضوی در اسناد ابابصیر به عنوان مؤسسین اولیه معرفی شده ولی زندگینامه و اطلاعاتی از ایشان یافت نشد. از این‌رو از کسانی که اطلاعاتی دارند استدعا میکنیم ما را یاری فرمایند.

به نظر می‌رسد از مجموع افرادی که در کاتالوگ ابابصیر به عنوان مؤسسین نام برده شده، الآن که در تیرماه 97 هستیم، فقط این افراد در قید حیات‌اند: مهدی اقارب پرست، سید حسین علوی، مصطفی یراقی، محمد فولادگر. از مهندس عبودیت که در مصاحبه آقای یراقی، آمده خبر نداریم. اما در مصاحبه آقای یراقی چند نفر دیگر به عنوان امناء معرفی شده‌اند که اسامی اینها در 12 نفر پیشین نیست. اسامی اینها عبارت است از: حجت الاسلام رضا آل رسول برادر مرحوم شمس‌آبادی که پس از شهادت برادرش مدت کوتاهی به جای برادرش عضو هیئت امنا و هیئت مدیره ابابصیر بود.⁽¹⁾آقای یراقی در جای دیگر مصاحبه می‌گوید: در جلسه اول تأسیس ابابصیر که به دعوت حجت الاسلام مهدی مظاهری و در خانه ایشان تشکیل شد، این افراد حضور داشتند: مهندس علوی، حاج آقا احمد فاضل، خود حاج آقا مظاهری و یراقی.⁽²⁾

در اینجا چهار نفر به عنوان مؤسس یا نخستین مؤسسین معرفی شده‌اند، به علاوه نام احمد فاضل آمده که در سند رسمی ابابصیر نیست.

آقای یراقی در جای دیگر می‌گوید: مهندس عبودیت، مهندس مصحف، آیت اللّه فقیه امامی، حاج آقا منصورزاده از افرادی بودند که بعداً به هیئت امناء افزوده شدند.⁽³⁾لازم به تذکر است در سند و کاتالوگ ابابصیر فقط نام عبودیت نیست ولی بقیه اسمشان و امضاء آنها هست.

یک نفر دیگر به نام محمدعلی بصیری اصفهانی (متولد 1328 در اصفهان)، عضو هیئت امناء و هیئت مدیره بوده است. او در سال‌های 1380 تا 1390 مدیرعامل بوده است.⁽⁴⁾

آقای سید حسین علوی می‌گوید: مهندس نامجو و مهندس رفیعی‌پور در دوره‌ای که ساختمان ابابصیر در خیابان امام خمینی ساخته می‌شد، عضو هیئت امناء بودند.⁽⁵⁾

ب: یاران افتخاری

اشاره

افرادی رسماً به عنوان هیئت مؤسس یا هیئت امناء انجام وظیفه می‌کردند و در واقع سیاستگذاری امور و تعیین خط‌مشی کلان ابابصیر بر عهده آنان بود. اما غیر از این افراد کسانی هم بودند که در تأسیس و تثبیت و تداوم فعالیت‌های ابابصیر بسیار کوشا بودند. این‌گونه افراد را به عنوان یاران افتخاری آورده‌ایم.

اسنادی که گویای یاری برخی افراد است اندک است. ولی همین اسناد به دقت مطالعه و افراد یاریگر و حامی ابابصیر، در اینجا معرفی می‌شوند.

آیت‌اللّه سید حسین خادمی

سید حسین خادمی رئیس حوزه علمیه اصفهان و از علمای بزرگ و مشهور اصفهان، مساعدتهای همه جانبه از ابابصیر داشت. در مصاحبه با آقای اقارب پرست به این نکته اشاره شده است. از این‌رو جزء همکاران ابابصیر ثبت شده است. زندگینامهای از ایشان توسط مرحوم مهدوی در کتاب خودش⁽¹⁾آمده که ذیلاً تقدیم میگردد.

علامه فقیه مجاهد آیت‌اللّه مرحوم حاج آقا حسین خادمی فرزند آقا سید ابوجعفر خادم الشریعه عالم محقق جلیل فقیه نبیه از اجله علما معاصرین اصفهان و رئیس هیئت علمیه این شهرستان و از مدرسین عالی مقام و از خدمتگزاران به انقلاب اسلامی ایران. شرح مجاهدات و خدمات آن مرحوم نیاز به رسالهای مخصوص دارد. اکنون به طور اجمال از خدمات دینی و اجتماعی آن مرحوم چند جمله مینویسیم:

مشارالیه در روز جمعه سوم شعبان سال 1419 در اصفهان در خانواده علم و ریاست متولد گردید. مادرش دختر مرحوم حاج میرزا فضل اللّه صدر الشریعه فرزند میرزا نصیر ملاباشی بوده، مقدمات علوم و سطوح را در اصفهان در نزد اساتید و مجتهدین این شهر همچون:

1- آقا میرزا احمد مدرس.

2- علامه فقیه حاج محمدصادق یزد آبادی مدرس خاتون آبادی.

3- مولی عبدالکریم گزی.

4- آقا شیخ علی مدرس یزدی.

5- علامه فقیه حاج میر سید علی مجتهد نجف آبادی.

6- علامه آقا سید محمد نجف آبادی.

7- مرحوم آقا سید میرزا اردستانی.

و جمعی دیگر از بزرگان تکمیل نموده، سپس جهت تکمیل تحصیلات خود به نجف اشرف مهاجرت نموده و در آنجا در خدمت اساتید بزرگوار همچون:

1- آقا سید ابوتراب خونساری در رجال و درایه.

2- آقا سید ابوالحسن مدیسه ای اصفهانی.

3- شیخ محمدجواد بلاغی در فن کلام و بحث مذاهب.

4- میرزا محمدحسین نائینی.

5- آقا ضیاءالدین عراقی بهره کافی برده تا به مقام اجتهاد نائل گردیده و با کسب اجازات روایتی و اجتهاد به اصفهان مراجعت نمود و از حین ورود تا هنگام وفات به افاده و افاضه و تدریس خارج فقه و اصول در مدرسه صدر بازار و اقامه جماعت در مسجد دارالشفاء و مسجد نو حاج رسولیها و منبر و موعظه و ارشاد و هدایت مردم و امر به معروف و نهی از منکر مشغول گردید.

خدمات آن مرحوم در جلوگیری از برخی از منکرات اداره آموزش و پرورش و همچنین تبلیغات سوء فراموش نشدنی است.

کتب زیر از تألیفات ایشان است که ذیلاً به نام آنها اشاره میکنیم:

1- تقریرات درس مرحوم نائینی درباره صوم و صلوة (فقه).

2- تقریرات در اصول از اوائل مباحث الفاظ تا آخر معنی حرفی.

3- تقریرات در اصول از بحث خاتمه برائت تا آخر تراجیح.

4- حواشی بر کتب اصول.

5- حواشی بر طهارت و صلوة کتاب مصباح الفقیه تألیف علامه فقیه حاج آقا رضا همدانی.

6- رساله در عدم ارث زوجه از غیر منقول.

7- رساله در لباس مشکوک تا قواطع صلوة.

8- رهبر سعادت یا دین محمد در دو مجلد به فارسی، مطبوع از بهترین کتاب‌ها در فن و موضوع خود می‌باشد. مرحوم آقای خادمی دارای کتابخانه نفیسی بود. تعدادی کتب خطی (و چاپی) که بسیاری از آنها به خط مؤلفین بوده، اکنون در اختیار برخی از فرزندان ایشان می‌باشد.

مرحوم آقای خادمی در صبح روز 2 شنبه 18 جمادیالثانیه سال 1405 در اصفهان وفات یافته و جنازه پس از تشییع عظیم روز 3 شنبه به مشهد مقدس حمل و در جوار حضرت ثامن الحجج مدفون گردید.

برادران آقای خادمی: حاج آقا حسن - حاج آقا شمسالدین - آقا صدرالدین - آقا سید علی و آقا نورالدین نیز از علما و فضلا و در اصفهان ساکن بودند.

سید علی‌اکبر پرورش

سید علی‌اکبر پرورش (زاده 1321 در اصفهان - وفات 6 دی 1392 در اصفهان) وزیر آموزش پرورش در دولت‌های محمدجواد باهنر، دولت موقت محمدرضا مهدوی کنی و دولت میرحسین موسوی بوده است.

علی‌اکبر پرورش در سال 1321 در زرین شهر اصفهان متولد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همان شهر به پایان رساند، سپس در دانشگاه اصفهان مدرک لیسانس خود را در رشته ادبیات اخذ

نمود. ایشان مدرک فوق لیسانس خود را در دانشسرای عالی تهران در رشته کارآموزی دبیری دریافت کرد. علی‌اکبر پرورش در روز جمعه 6 دی ماه 1392 از دنیا رفت.

سوابق سیاسی وی عبارت است از:

_ محوریت در مبارزات قبل از انقلاب اصفهان.

_ عضو شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی.

_ دو دوره نامزد انتخابات ریاست جمهوری.

_ عضو شورای مرکزی مؤتلفه اسلامی از سال 1372 تا کنون

_ قائم مقام دبیر کل حزب مؤتلفه اسلامی از سال 1372 تا سال 1380

سوابق اجرایی وی عبارت است از:

_ وزیر آموزش پرورش در دولت‌های حجت الاسلام والمسلمین شهید محمدجواد باهنر، دولت موقت آیت‌اللّه مهدوی کنی و دولت میرحسین موسوی

_ نماینده مجلس خبرگان قانون اساسی.

_ عضو شورای عالی دفاع.

_ نماینده مجلس شورای اسلامی در دوره‌های اول، سوم و چهارم.

_ نایب رئیس اول مجلس شورای اسلامی (دوره اول).

_ نایب رئیس دوم مجلس شورای اسلامی (دوره چهارم).

مرحوم حبیب‌اللّه عسگر اولادی در همایش بزرگداشت استاد علی‌اکبر پرورش در اصفهان با اشاره به شخصیت استاد پرورش گفته بود: این شخصیت فرهیخته از سردمداران نظام آموزشی کشور و انقلاب اسلامی ایران هستند و معلم و استاد بودن را همواره در طول زندگی خود حفظ کرده اند. بسیاری از شخصیت‌های فرهیخته و علمی اصفهان از شاگردان ایشان هستند. استاد پرورش از معلمان، قاریان و مفسران نمونه قرآن هستند و ایشان همواره از موضوعات قرآنی در زندگی خود استفاده کرده‌اند.

وی به ویژگی‌های معنوی این استاد فرهیخته اشاره کرده و گفته بود: تعصب، توسل و جهاد در راه خدا در فعالیت‌های استاد پرورش موج می‌زند. جهاد در راه خدا در طول فعالیت ایشان در شورای مرکزی حزب جمهوری ادامه داشته و استاد پرورش این ویژگی خود را به تمام اقدامات خود سرایت داده است. ایشان در دوره دوم مجلس شورای اسلامی اقدامات ارزنده و ارزشمندی برای کشور انجام داده‌اند و یکی از اعضای هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی بوده است. خدمت به مردم، دفاع از کشور و حفظ ارزش‌های ایرانی و اسلامی همواره در دستور کار این استاد فرهیخته قرار دارد. پرورش با دلسوزی تمام در تأسیس روزنامه رسالت گام برداشته است و همواره به دنبال روشنگری‌های مردم و مبارزه با بیدادگری و ظلم و ستم موجود در جامعه حرکت می‌کرد. استاد پرورش همواره با غافل شدن از خود در راستای خدمت به دین و مردم اقدامات بسیاری انجام داده است. این شخصیت ارزشمند یک عارف سالک واقعی محسوب می‌شود و گنجینه‌های ارزشمندی در درون او نهفته است. استاد سید علی‌اکبر پرورش با بهره‌گیری از قرآن و روایات اسلامی به دنبال بیداری مردم و به ویژه نسل جوان جامعه بوده است.

مراسم بزرگداشت مرحوم پرورش در سال 90 برگزار شد و در آن پیام رئیس مجلس خبرگان رهبری، آیت‌اللّه مهدوی کنی در آیین نکوداشت استاد اکبر پرورش توسط داماد آیت‌اللّه مهدوی کنی قرائت شد. در بخشی از این پیام آمده است: تجلیل از برادر فاضل و بزرگوارمان استاد سید اکبر پرورش تجلیل از یک نسل فرهنگی مبارز و مجاهد است که در دوران ستم‌شاهی نقش مهمی در راهپیمایی دیگر اصناف و اقشار متدین و مبارز در تحکیم وحدت اصناف فرهنگی، دانش‌آموز، دانشجو و پرورش و تربیت آنان در خط مستقیم و نورانی نهضت حضرت امام خمینی (ره) و پشت سر روحانیت متعهد و علمای ربانی ادا کرده است.

معلم فرهیخته‌ای که سیل خروشان شاگردانش در مدرسه، خیابان، بازار و دانشگاه را با قرآن و عترت و ولایت و صبر و شهادت آشنا کرد و در هر سنگری به او تکلیف شد از وزارت، وکالت، مجلس و سنگرهای دفاعی و همراهی با بزرگان طراز اول نظام در خدمت بزرگانی چون شهیدان والامقام مطهری، بهشتی، رجایی و باهنر و مقام معظم رهبری حضرت آیت‌اللّه خامنه‌ای (دامت برکاته) و دیگر اعاظم انجام وظیفه نمود.

غلامعلی حداد عادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نیز در ادامه این همایش اطاعت پرورش از ولایت فقیه را ویژگی بارز او دانست و گفت: از ابتدای انقلاب پرورش برای حفظ انقلاب و دفاع از اسلام تلاش کرد و از مهم‌ترین خصوصیات ایشان اطاعت از ولایت فقیه است که بر صدر ارزش‌های انقلابی ایشان می‌درخشد.

غلامعلی حداد عادل اظهار داشت: ایشان همواره مدافع حریم ولایت بود و در همه معرکه‌های سیاسی در اصفهان و در سطح کشور حضوری جدی و فعال داشت. رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی افزود: اصفهان نه تنها گنجینه هنر ایرانی اسلامی است بلکه همواره سرشار از گنجینه‌های ناب انسانی برای اسلام و انقلاب بوده و از جمله این نیروها استاد علی‌اکبر پرورش است. خدمات ایشان برای اسلام و انقلاب آن‌قدر متعدد و متنوع است که تنها می‌توان در این همایش فهرستی از کارهای وی ارائه داد.

در ادامه این مراسم، سید یحیی صفوی دبیر این جشنواره و دستیار و مشاور عالی فرماندهی معظم کل قوا هم در جایگاه قرار گرفت و با اشاره به نقش ویژه استاد پرورش در تشکیل سپاه گفت: با تربیت نیروهای انقلابی، پرورش سپاه قدرتمندی برای دفاع مسلحانه در جنگ تشکیل داد.

وی اظهار داشت: استاد پرورش را سردار فرهنگی می‌دانم که عرفان را با خردمندی، بصیرت سیاسی و شجاعت در دفاع از دین، قرآن و ولایت در هم آمیخته بود. به گفته وی مهم‌ترین مسأله امروز کشور تربیت کادر مدیران هم‌طراز با انقلاب اسلامی است که بتواند انقلاب را تحت زعامت رهبری و امام ترسیم کند.

وی تأکید کرد: استاد نه تنها در زندگی راه و رسم بزرگی داشت که در شیوه مدیریتی نیز کادری بزرگ ساخت که بزرگ‌ترین خصوصیت این سردار فرهنگی است. وی با اشاره به اینکه استاد پرورش تأثیر منحصر به فردی در مسائل امنیتی نظام داشت، گفت: ایشان هسته‌های مسلح نیروهای انقلابی را برای مبارزه آماده و آموزش می‌داد.

دستیار و مشاور عالی فرماندهی معظم کل قوا ادامه داد: همچنین برخورد با ساواک را در آن زمان به نیروها آموزش می‌داد.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های دیگر خود به نقش پرورش در اصفهان به‌عنوان بنیان‌گذار کمیته فرهنگی و انقلاب اسلامی اشاره کرد و یادآور شد: وی یک سپاه بر اساس تقوا و شجاعت در استان اصفهان شکل داد که روش تربیتی او الگویی برای سایر استان‌های کشور شد.

سپاه در شمال، جنوب و سیستان و بلوچستان با الگوگیری از روش استاد پرورش و شورایی که او در اصفهان تشکیل داده بود، شکل گرفت. وی گفت: پرورش سپاه قدرتمند را برای دفاع مسلحانه با قدرت در زمان جنگ تشکیل داد و این مهم با تربیت نیروهای انقلابی صورت گرفت. دستیار و مشاور عالی فرماندهی معظم کل قوا اظهار داشت: در آغاز جنگ بیش از سه سال از طرف مجلس نماینده شورای عالی دفاع بود که در آن زمان با اقتدار و صلابت از سپاه و بسیج دفاع کرده و با دریافت‌های منطقی، رهنمودهای فرمانده کل قوا را عملیاتی می‌کرد.

حجت‌الاسلام محسن قرائتی، رئیس ستاد اقامه نماز با اشاره به سخنان جذاب استاد پرورش در طول انقلاب گفت: سخنان استاد پرورش به دلیل اینکه با اخلاص از دل بر می‌آمد تأثیر بسیار خوبی نیز بر دل و جان شنونده‌ها داشت. وی اظهار داشت: جلسات استاد پرورش خودجوش و دلسوزانه برای عموم مردم بود.

وی با بیان اینکه معلم خوب باید اخلاص داشته باشد، ادامه داد: استاد پرورش در تعلیم به دانش‌آموزان اخلاص در اعمال آنها را آموزش می‌داد و نیت خالصانه برای خدا را در سرلوحه همه امور می‌دانست. قرائتی گفت: پرورش کسی بود که 40 سال کار مجانی با اخلاص و خودجوش برای این مردم انجام داد و چه اشکالی دارد که از این شخصیت تجلیل کنیم.

حجت‌الاسلام والمسلمین ناطق نوری، گفته بود: از خصوصیات آقای پرورش این بود که آدم تنگ نظری نبود. تفکر خاصی داشت. اما به تعبیر شهید بهشتی، آقای پرورش معتقد بود جاذبه باید بی‌نهایت و دافعه حداقل باشد. این فقط در مسائل فردی نیست. به خصوص در جریانات سیاسی خیلی ظهور دارد. اگر کسی تنگ نظر باشد مشکلات زیادی به بار می‌آورد. مثلاً شریعتی سلایق خاصی داشت که بعضی علما با آن دیدگاه‌ها مشکل داشتند. اما برخورد با شریعتی و برخورد با طرفدارانش چند گونه بود. یک عده دفعی برخورد می‌کردند و وی را کافر یا سنی می‌دانستد. یک عده هم سلایق شریعتی را نمی‌پسندیدند اما قائل به طرد وی نبودند. چون طرد کردن ضایعاتش زیاد بود.

آقای پرورش از آنهایی بود که به نظریات شریعتی نقد داشت چون خودش صاحب نظر بود. اما قائل بود نباید دفعی برخورد کرد. اطرافیان شریعتی کم نبودند. هنر روشنفکران ما این بود که نه جذب شریعتی شوند و نه با او دفعی برخورد کنند. آقای پرورش اشکالاتی به وی داشت چون ایشان با علمای بزرگ ارتباط داشت مثل مطهری، جعفری و خودش هم اهل تحقیق بود. اصلاً مفسر قرآن و نهج‌البلاغه بود. پس خودش سلایقی داشت اما تعامل خوبی با جوانانی که چنین گرایشی داشتند برقرار کرده بود.

سید محمد حسینی بهشتی (1307-1360)

معروف به دکتر بهشتی یا شهید بهشتی است. او در خانواده‌ای روحانی در اصفهان به دنیا آمد. نام پدرش سید فضل‌اللّه از روحانیان اصفهان و امام جماعت مسجد لنبان بود. پس از تحصیل در مدرسه صدر اصفهان برای ادامه تحصیل در 25 یا 1324 به حوزه علمیه قم رفت. در سال 1327 دیپلم ادبی و در سال 1330 درجه لیسانس و در 1353، از دانشکده الهیات دانشگاه تهران، دانشنامه دکترای فلسفه اسلامی گرفت. مدتی به تدریس زبان انگلیسی در دبیرستان‌های قم پرداخت و در درس فلسفه علامه طباطبایی حاضر شد. در 1333 دبیرستان دین و دانش و در 1341 مدرسه دینی منتظریه (حقانی) را در قم بنیاد نهاد که در آن دانش‌های جدید در کنار علوم حوزوی تدریس می‌شد. در 1344 برای اداره مرکز اسلامی هامبورگ به آلمان رفت و در آنجا «اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان گروه فارسی زبان» را تأسیس کرد. در 1349 به ایران بازگشت و به استخدام آموزش و پرورش در آمد.

در اواخر 1355 همراه برخی از روحانیون تهران «جامعه روحانیت مبارز تهران» را تشکیل داد، در آذر 1357 از سوی امام خمینی به عضویت شورای انقلاب انتخاب شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی به همراه جمعی از روحانیان هم فکر «حزب جمهوری اسلامی» را تأسیس کرد و به دبیر کلی آن برگزیده شد. وی نایب رئیس مجلس خبرگان برای تدوین قانون اساسی بود و در تنظیم و تدوین قانون اساسی نقش مؤثری ایفا کرد. همچنین در اسفند 1358، از سوی امام خمینی به ریاست دیوان عالی کشور انتخاب شد و سرانجام در هفتم تیرماه به همراه دَه‌ها تن از اعضای دولت، نمایندگان مجلس و فعالان سیاسی کشور در محل حزب جمهوری اسلامی ایران به شهادت رسید.⁽¹⁾

او با جریان‌ها و تشکل‌های مذهبی - اجتماعی همکاری داشت. همچنین در شکل‌گیری ابابصیر نقش داشت. آقایان مصطفی یراقی، مهدی اقارب پرست درباره فعالیت‌های مرحوم بهشتی در ابابصیر و شرکت در برخی جلسات هیئت امناء و هیئت مدیره گزارش‌هایی عرضه کرده‌اند.⁽²⁾از این‌رو می‌توان او را یکی از یاران افتخاری ابابصیر دانست.

حامیان

مراکز و نهادهای نیکوکاری متکی به کمک‌های مالی و معنوی مردم است. تصور کنید ابابصیر بین سال‌های 1365 تا 1385، رشد و توسعه فراوان پیدا کرد. ساختمان‌های متعدد داشت و حتماً این توسعه‌ها توسط نیکوکاران بوده است. اما پس از جستجوهای فراوان فقط به اسامی زیر دست یافتیم:

1- خانم نابینا به نام اقدس الحاجیه کازرونی، هزینه ساخت بخشی از ساختمان دستجرد قداده را پرداخت کرد.⁽³⁾به اسناد این نیکوکاری دست نیافتیم.

2- برادران حُر یعنی رجبعلی و احمد آقا حُر نیکوکارانی بودند که مساعدت می‌کردند.⁽¹⁾

3- آقای باقر افضل مساعدت می‌کرد.⁽²⁾

4- آقایان مدرس و میر محمد صادقی ساختمان خوابگاه دختران را اهدا کردند.

5- آقایان محمد سمائیان و رضا علوی ده هزار متر زمین در دستجرد قداده هدیه کردند.

6- مهندس مصحف و مهندس علوی ساخت آن زمین را بدون دریافت دستمزد را بر عهده گرفتند.⁽³⁾

لازم به ذکر است بیشتر مساعدت‌ها و کمک‌های مالی و معنوی از طریق مردم به آیت‌اللّه سید حسین خادمی یا آیت‌اللّه شمس آبادی پرداخت و آنان در اختیار ابابصیر می‌گذاشتند.

ج: هیئت امنای جدید

تشکل‌ها و نهادها در آغاز تأسیس، مؤسس یا مؤسسین دارند؛ ولی پس از شکل‌گیری، هیئت امنا جای هیئت مؤسسین را می‌گیرد. مؤسسه ابابصیر هم چنین بوده است. بر اساس یک سند رسمی که خود ابابصیر منتشر کرده، دوازده نفر مؤسس ابابصیر بوده‌اند. ولی بر اساس گزارش‌ها و گفته‌های برخی افراد مطلع، تعداد افراد مؤسس و نیز سیر تأسیس و شکل‌گیری به گونه دیگر است. تلاش کرده‌ایم تمامی این اسناد و اظهارات را در این کتاب جمع‌آوری کنیم تا پژوهشگران آینده به راحتی بتوانند سیر حوادث را تجزیه و تحلیل و داوری کنند.

اما در سال‌های پس از تأسیس، گروهی از افراد که اغلب همان افراد مؤسس هستند به عنوان هیئت امناء در جلسات هیئت مدیره شرکت می‌کردند. ولی آیا امناء خودشان مستقلاً هم جلسه داشته‌اند یا نه؟ در این مورد سند و مدرکی مشاهده نشده است.

امنا می‌گوید: طی پنجاه سال گذشته، هر 15 روز یک نوبت جلسه هیئت مدیره تشکیل می‌شد. در این جلسات اعضای هیئت امناء نیز حضور داشتند. گاهی میهمانان هم بودند و اعضای جلسه به بیست نفر می‌رسید. هر نوبت ناهار میهمان یکی از اعضا بودیم.⁽¹⁾

بر اساس این گفته در دهه‌های قبل هیئت امنا در جلسات هیئت مدیره شرکت می‌کرد. ولی آغاز آن را نگفته است.

آقای یراقی درباره هیئت غیر از اظهار نظرهای مزبور، در مورد هیئت امناء دو سند در اختیار داریم، یکی مربوط به تشکیل هیئت امنای سال 1395 است و دوم یادداشت و گزارشی است که محمدحسین بصیری (مدیرعامل) درباره هیئت امنای سال‌های قبل از 1390 ارائه کرده است. بر اساس این دو سند نکات زیر به دست می‌آید:

1- هیئت امنا همان مجمع عمومی هستند که حدود سی نفر بوده و هر دو سال یک بار تجمع دارند.

2- هیئت امنا (مجمع عمومی) هر دو سال یک بار تشکیل جلسه داده و نه نفر را به عنوان هیئت مدیره و دو نفر را به عنوان بازرس انتخاب می‌کنند.

3- هیئت مدیره هر دو سال یک بار تشکیل جلسه داده و یک نفر را به عنوان مدیرعامل انتخاب می‌کنند.

4- انتخاب اعضاء هیئت امنا در ابابصیر به دو روش است:

الف - همه اعضاء هیئت امنا موظف هستند، در زمان حیات خود فردی مورد اعتماد را از بین فرزندان یا غیره را به عنوان جانشین پس از فوت خود، کتباً معرفی نمایند تا پس از فوت آن، فرد معرفی شده در مجمع عمومی عادی بعدی معرفی شود و پس از تحقیق و تأیید صلاحیت و تصویب مجمع عمومی عادی به عنوان عضو جدید هیئت امنا جایگزین عضو فوت شده بشود.

ب - در صورت صلاح دید یکی از اعضاء هیئت امنا فردی که علاقه‌مند به همکاری و حمایت از ابابصیر هست به هیئت مدیره معرفی می‌نماید و پس از بررسی سوابق و توانایی ایشان چنانچه به تأیید هیئت مدیره برسد، در اولین مجمع عمومی عادی معرفی می‌گردد و پس از بررسی لازم با تأیید اکثریت اعضای هیئت امنا حاضر در جلسه به عنوان عضو جدید هیئت امنا انتخاب خواهد شد؛ لازم به ذکر است که چون تمام اعمال ابابصیر و تشکل مجامع عمومی عادی و فوق‌العاده و لیست درآمد و هزینه‌های باید به تأیید نیروی انتظامی برسد؛ لذا از نظر مالی و عملکردها هیچ مورد غیر شفافی در ابابصیر وجود ندارد و حتی تمام تغییرات ثبتی ابابصیر پس از تأیید مسئولین نیروی انتظامی در ثبت شرکت‌ها اصفهان درج و در روزنامه رسمی کشور و یک روزنامه محلی که در مجمع تعیین شده است منتشر خواهد شد. و علاوه بر آن، مأمورین نیروی انتظامی در سال چندین بار بدون اطلاع‌رسانی قبلی به صورت سرزده به ابابصیر مراجعه می‌نمایند و از مجموعه و فعالیت‌ها و مستندات مؤسسه آموزشی ابابصیر بازدید می‌نمایند و در مجامع هم دعوت از آنها به عمل می‌آید.⁽¹⁾

5- اسامی هیئت امناء که در مجمع 1393 حضور داشتند و برای دو سال به عنوان هیئت امناء و مجمع عمومی حق رأی دارند عبارت است از:

15- دکتر سید مرتضی صفوی همامی (استاد دانشگاه در رشته تغذیه و مشاور وزیر بهداشت)

6- هیئت امنا در سال 1395 در مجمع عمومی حضور یافتند و مجدداً هیئت مدیره را انتخاب نمودند. افراد حاضر در سال 1395 با تفاوت اندک همان افراد سال 1393 هستند. تفاوت این‌گونه است:

محمدعلی بصیری، سید مسعود سلامتیان و محمدمحسن مظاهری صالحی در مجمع عمومی سال 1393 بودند ولی در 1395 نبودند. اما افراد جدید در 1395 عبارت‌اند از:

مهدی ناجی اصفهانی، صابر بصیری اصفهانی، سید علی قاضی عسکر.

فصل سوم: مدیران ارشد

اشاره

اخلاقیات، پاک دستی، تجربه و تخصص مدیر در پیشبرد اهداف و توسعه مطلوب یک سازمان نقش و تأثیر اساسی دارد. از این‌رو یک سازمان را می‌توان از مدیرانش به خوبی شناخت. شخصیت، افکار، منش و رفتار مدیران سازمان اولاً گویای شاکله و کارآیی سازمان است، دوم اینکه ویژگی‌های شخصیتی مدیران در ساختار سازمان مؤثر است. از این‌رو برای شناخت ابابصیر لابد باید به سراغ مدیران ابابصیر برویم.

برنامه و هدف نخست ما این بود در هر دوره تمامی مدیران از مدیرعامل یا مدیرکل تا معاونان و مدیران بخش‌ها را معرفی کنیم ولی پس از چند ماه متوجه شدیم اطلاعات در این زمینه اندک است؛ از طرف دیگر گاه بعضی از مدیران هم نمی‌خواهند مدیران زیر دست آنها معرفی شوند. به این دلایل بسنده کردیم به مدیران ارشد یعنی مدیرعامل‌ها و بعضی از مدیران بخش‌ها که برازندگی و نخبگی خاص داشته‌اند. اما اگر امکان داشت تمامی مدیران ابابصیر در هر دوره با ویژگی‌های تحصیلی، تخصص‌ها، نخبگی و کارآیی آنها معرفی می‌شد. همچنین آمارهایی از میزان تحصیلات و نوآوری‌های آنها عرضه شود، پشتوانه نظری و علمی مطلوبی برای پژوهشگران خواهد شد. این زحمت بستگی به مدیران عامل در هر دوره دارد که با مدیران زیر مجموعه خود ارتباط برقرار کنند و اطلاعات آنها را جمع‌آوری و به مدیریت این پروژه برسانند. به هر حال اگر چنین اقدامی عملیاتی شود، سیر تاریخی ابابصیر به راحتی اثبات پذیر می‌گردد.

از طرف دیگر ضعف‌ها، ناکارآیی‌ها، فقدان توانمندی برای رفع مشکلات تا اندازه بسیار منوط به مدیران است. اما متأسفانه هنوز نه اطلاعات و اسناد کافی درباره مدیران ابابصیر هست و نه کارنامه فعالیت‌های آنها توسط خود ابابصیر جمع‌آوری و کلاسه بندی شده موجود است. هنوز دیر نیست و هیئت امنای ابابصیر می‌تواند، تصمیم گرفته و به گروهی مأموریت دهد تا اسناد و مدارک را جمع‌آوری کنند. لازم به تذکر است اگر چنین اقداماتی توسط خود ابابصیر انجام نشود، در آینده‌ای نه چندان دور، پژوهشگران وارد شده و شروع به تحقیقاتی می‌نمایند که نتایج آنها احتمالاً در راستای اهداف و خواسته‌های مسئولان ابابصیر نباشد.

به هر حال این فصل درصدد ارائه اطلاعات کامل و جامع درباره مدیران ابابصیر نیست. فقط چند تن از مدیران ارشد که اطلاعات درباره آنها وجود داشت، معرفی کرده‌ایم.

نظام مدیریتی

بر اساس اساسنامه مؤسسه آموزشی ابابصیر هیئت مدیره توسط مجمع عمومی هیئت امنا تعیین و تشکیل می‌شود. و هیئت مدیره موظف است مدیرعامل را انتخاب کند. از آغاز تأسیس ابابصیر، حجت الاسلام مهدی مظاهری صالحی مدیریت ارشد ابابصیر را بر عهده داشت و تا فوت ایشان در 1396 یعنی حدود 48 سال این سمت را بر عهده داشت. در گواهی که نیروی انتظامی در سال 1395 برای ابابصیر صادر کرد از ایشان به عنوان رئیس هیئت مدیره نام برده است. پس از آقای مظاهری، دکتر مهدی بصیری به عنوان جانشین ایشان بوده است. به دلیل بیماری آقای مظاهری، آقای بصیری وظایف او را بر دوش کشیده است.

هیئت امنا با تشکیل مجمع عمومی، هیئت مدیره را برای دو سال انتخاب می‌کنند. اما آیا این روش از ابتدای شکل‌گیری ابابصیر بوده؟ و از چه زمانی این شیوه اجرا شده است؟

پاسخ این پرسش‌ها را دقیقاً پیدا نکردم.

اولین کسی که در ابابصیر به عنوان مدیرعامل شناخته شده است. مرحوم محمد بصیری اصفهانی (1302-1355)⁽¹⁾پس از او برادرش احمد بصیری اصفهانی و آنگاه محمدعلی بصیری اصفهانی مدیرعامل شدند. اما از سال 1390 تاکنون مدیرعامل ابابصیر، محمدحسین بصیری اصفهانی⁽²⁾است.

در نظام ابابصیر، بعد از مدیرعامل و در شرایطی حتی موازی او، «مدیر آموزشی» یا «مدیر امور آموزشی» بوده است. تا سال 1383، مدیر آموزشی توسط آموزش و پرورش استثنایی تعیین می‌شده یا آموزش و پرورش در گزینش او، نقش مهم بر عهده داشته است. البته در این زمینه سندی که گویای ضوابط و روش گزینش مدیر آموزشی باشد پیدا نکردم و صرفاً با تکیه بر اظهارات مصاحبه شونده‌ها نکاتی را به دست آوردم.

اما نخستین مدیر آموزشی، آقای مهدی اقارب پرست بوده است. اما از سال 1385 که نظام تحصیل سالاری یا مدرسه‌ای از ابابصیر برداشته شد و قرار شد ابابصیر مدرسه آموزشی برای نابینایان نباشد بلکه یک نهاد و مرکز خیریه باشد که ضمناً به آموزش برخی از موضوعات دینی و اجتماعی هم اهتمام دارد، از این دوره مدیر آموزشی هم آن قدرت و اقتدار سابق را نداشت و چنین فردی اساساً زیر مجموعه مدیرعامل فعالیت داشته است. یعنی استقلال نداشت بلکه زیر دست و زیر مجموعه مدیر عامل بوده است.

مهم‌ترین مدیران آموزشی از 48 تا 85 و طی 37 سال عبارت بودند از: مهدی اقارب پرست، محمد سعیدیان، سید رضا ملاباشی، حسین مظاهری و محمدرضا دلیل.⁽¹⁾

مصطفی یراقی

متولد 1319 در اصفهان و تا کلاس دوازدهم در مدرسه جامعه تعلیمات اسلامی تحصیل کرد و پس از اخذ دیپلم در بازار فرش فروشان اصفهان مشغول کسب و کار شد. از سال 1348 به عنوان عضو هیئت مؤسس در مؤسسه ابابصیر همکاری‌اش را شروع کرد و بعداً عضو هیئت امنا شد و هنوز همین سمت را دارد علاوه بر آن از حدود سی سال قبل، مدیریت مالی این مؤسسه را هم بر عهده داشته و در هیئت مدیره فعالیت نموده است.

آقای یراقی گویا تنها عضو هیئت مدیره است که از سال 48 مانده است و همواره کمابیش سمت مدیریتی داشته و عضو هیئت مدیره بوده است یعنی 49 سال و حدود نیم قرن در مدیریت ابابصیر مؤثر بوده است.

آقای یراقی صدای خوبی دارد و در قرائت دعای حمزه در شب‌های ماه مبارک در مجالس حجت الاسلام و المسلمین آقای مهدی مظاهری شرکت می‌کرده و بخشی از دعا را می‌خوانده است.⁽²⁾

آقای یراقی اولین جلسه تأسیس مؤسسه ابابصیر را به دعوت حاج آقا مهدی مظاهری و در خانه ایشان در سال 48 و به صرف نهار و خوردن بریان می‌داند و می‌گوید در این جلسه غیر از خودش، مهندس علوی، احمد آقا فاضل و حاج آقا مظاهری یعنی چهار نفر بودند.⁽³⁾

نام احمد آقا فاضل در اسناد دیگر نیامده و احتمالاً منظور آقای یراقی، احمد بصیری است. به گفته ایشان در همان جلسه تصمیم گرفته نام آنجا ابابصیر از یاران امام صادق علیه السلام باشد.

سپس هر پانزده روز یک بار هیئت مدیره و هیئت امناء تجمع می‌کردند و به مسائل و رفع مشکلات می‌پرداختند. طی این پنجاه سال آقای یراقی همواره در جلسات مزبور شرکت نموده است. البته در سال‌های اخیر بر سر کهولت مشکلات جسمی دارد و کمتر شرکت می‌کند.⁽⁴⁾

درباره آقای یراقی زندگی‌نامه کامل‌تر نداشتیم ولی برای اطلاعات بیشتر می‌توانید به مصاحبه با ایشان که در بخش مؤسسین و هیئت امنا آمده مراجعه شود.

محمد سعیدیان

مدیر آموزشی 1359 تا 1375

سعیدیان در دانشگاه اصفهان در رشته روانشناسی، لیسانس گرفت و چند سال مدیر دبیرستانی در نایین بود. سپس برای فوق لیسانس به تهران رفت و پس از بازگشت در آموزش و پرورش اصفهان مشغول خدمت شد. در سال 1359 وارد ابابصیر گردید. به دلیل اینکه رشته تحصیلی‌اش آموزش استثنایی بود از طرف دیگر دارای هوش بالا و سختکوشی بود توانست در ابابصیر تحولات اساسی ایجاد کند. او در سال 81 بر اثر سکته قلبی درگذشت.

متأسفانه زندگی‌نامه‌ای از ایشان نداریم ولی آقای مهندس بصیری زحمت کشید و مصاحبه‌ای با پسرش محسن سعیدیان انجام داد. متن این مصاحبه را می‌آورم

گفت‌وگو

توضیح: این گفت‌وگو در 19 مرداد 1396 توسط مهندس محمدحسین بصیری مدیرعامل وقت ابابصیر انجام شده است. این مصاحبه دو قسمت دارد: درباره پدرش و درباره خودش.

آقای محسن سعیدیان، فرزند مرحوم سعیدیان از مدیران کارآمد ابابصیر است. مرحوم پدرش جزء مدیران ابابصیر بود که از طرف آموزش و پرورش وارد ابابصیر شد. بعد از بازنشسته شدن، به دلیل خوب بودن کیفیت کارش و رضایتمندی هیئت مدیره و حتی محصلین و کارکنان از ایشان دعوت شد به عنوان رابط هیئت مدیره در ابابصیر فعالیتش را ادامه دهد. در جلسات می‌آمد و گزارش می‌داد برای هیئت مدیره این سؤالات هست و جواب‌هایش را می‌گرفت و می‌برد. به جای اینکه هیئت مدیره پا شوند و بیایند، ایشان به عنوان نماینده و امینشان می‌آمد و گزارشی می‌داد، سپس رهنمودها را می‌گرفت و گفت برای هیئت مدیره می‌برد. بنابراین مرحوم سعیدیان در دو مقطع فعالیت داشت: یک دوره مدیر بود و دوره دوم نماینده هیئت امناء.

از زمانی که به دنیا آمدم و یادم هست، فکر کنم که در سن سه چهار سالگی بودم، در روستای تودِشک⁽¹⁾تنها دبیرستان آن منطقه که نزدیک نائین بود، به عنوان رئیس دبیرستان و دبیر فعالیت می‌کرد. از همان کوچکی یادم است که پدرم مثل یک حالت شهردار و رئیس دهکده، این‌قدر ایشان امین مردم و مورد احترام مردم بود که من یک حس غرور عجیبی از همان کوچکی داشتم، و به تبع آن وابستگی زیادی به ایشان داشتم.

قدیمی‌ترین خاطره‌ای که در ذهن من از پدرم وجود دارد این است که، من یادم است که یک شب از خواب پریدم، دیدم که پدرم مرتب دارد یک چیزی را تکرار می‌کند. من به شدت ترسیدم و رفتم

مادرم را صدا کردم و گفتم مامان پاشو بابا دیوانه شده و یک چیزی را داره تکرار می‌کنه. حالا ایشان داشتند نماز شب می‌خواند. دیگر هر شب حواسم به این رفتار ایشان بود، و من اصلاً نمی‌دانستم نماز شب یعنی چه.

حس تعهد و وظیفه ایشان نسبت به تمام اطرافیان و همنوعانش، ایشان حرص همه را می‌خورد، برادرهایش همنوع‌هایش، بچه‌های مدرسه، و خیلی توأم با آرامش. معمولاً کسی که کارش زیادتر است اعصابش بیشتر در معرض استرس و تحریک هست و کم‌کم آرامش خود را از دست می‌دهد. ولی ایشان در تمام مسائل با آرامش با همه مشکلات برخورد می‌کردند.

خاطره بعدی که قابل ذکر است، ایشان یک روز با خوشحالی زیاد به خانه آمد و توپ من را محکم شوت کرد و گفت: من قبول شدم. بعد فهمیدم که ایشان دانشگاه تهران قبول شده است. و خوشحالی من صرفاً به خاطر این بود که می‌رویم تهران. آن موقع ما ساکن روستای تودِشک بودیم. کامل یادم است که ایشان سال 54 دانشگاه تهران در مقطع فوق لیسانس قبول شدند. و ما رفتیم تهران آنجا خانه اجاره کردیم، و سه سالی را تا زمان انقلاب تهران بودیم.

دانشگاه اصفهان خواندند. ایشان هم‌دوره‌ای دکتر احمدی متخصص زنان و زایمان بود. ایشان درسشان از این آقای دکتر احمدی خیلی بهتر بوده، منتها به خاطر اینکه امکان زندگی در اصفهان برایشان نبوده، یک دو سه سالی به اصفهان نیامد و تودِشک کار کرد. بالاخره لیسانس‌اش را از دانشگاه اصفهان گرفت. او دیپلم ریاضی داشت که از همه شاگردها کوچک‌تر بود. چون آن زمان خیلی‌ها دیر می‌رفتند مدرسه. ولی پدرم به موقع رفته و به موقع دیپلم گرفته است.

به هر حال من نمی‌دانم مرتب خوانده یا جهشی. من کسی را نداشتم که تحقیق کنم که ایشان جهشی خوانده‌اند یا نه. منتها ریاضی‌شان بسیار قوی بود.

یک زمانی من پیش استاد دکتر بقایی زبان انگلیسی می‌خواندم، یک روزی ایشان به من گفت: روزی آرزویم بود که مثل پدر شما بشوم و الآن پسرش شاگرد من است. من نمی‌دانستم که پدرم استاد زبان هم بوده است. بقایی می‌گفت: زبانش خوب بود ولی هیچ وقت به من نگفت که دبیر زبان هم بوده است. ولی می‌دانستم که دبیر ریاضی بوده است.

تهران که رفتیم فکر می‌کنم که از اداره آموزش و پرورش مرخصی گرفت. بچه بودم و فکر می‌کردم که با آمدن به تهران یک تحول عظیمی باید در خانواده ما شکل بگیرد. یعنی از روستای تودِشک سال 1354 به منطقه شمران نزدیک سیصد متری کاخ سعدآباد آمده بودیم. با اینکه بچه بودم فکر می‌کردم باید ظاهر و رفتار و همه چیزمان باید عوض شود. اصلاً انتظار من این بود که در لباسمان و همه چیز

یک تحول ببینم. اما پدرم همان روحیاتی که در تودِشک داشت و همان سادگی که در برخوردشان بود، تهران هم همان‌طور بود. من گاهی با ایشان بعدازظهرها می‌رفتم یک جایی بود به نام قصر یخ، که تمام دانشجوها دختر و پسر و اینها با همان اوضاعی که زمان قبل بود مراوده داشتند، و ایشان مرا فقط می‌بردند در سالن پاتیناژ، و یک مقدار این پاتیناژ که یک ورزشی هست را می‌دیدیم، و با همان سادگی انگار در کوچه‌های تودِشک دارند راه می‌روند. در صورتی که آنجا یک امکانات عظیم درباری بود برای دانشجوهای دانشگاه تهران، و ایشان خودشان را قاتی هیچ کدام از اینها نمی‌کرد. با هیچ کدام از آن دانشجوهایی که وضع و حالت‌های زمان قبل را داشتند خیلی ارتباط نداشتند.

ایشان بعد از اینکه از تهران آمدیم و بعد از انقلاب، ما در بهترین منطقه تهران که شمیران بود امکان خانه گرفتن بود برایمان، حتی هرچقدر کوچک بود الآن از نظر مالی خیلی بیشتر بود، ولی به خاطر اینکه پدرشان فوت کرده بودند و تعهدی که به مادرشان داشتند، و مادرشان در تودِشک تنها بود، ما را مجاب کردند که بیاییم و در اصفهان ساکن بشویم. سپس آمدیم اصفهان هم‌زمان با پیروزی انقلاب. تابستان سال 57 از تهران منتقل شدیم به اصفهان. فکر می‌کنم ایشان فقط یکی دو سال به عنوان مشاور در مدارس اصفهان فعالیت می‌کردند، و بعد وارد ابابصیر شد.

دانشگاه اصفهان لیسانس روانشناسی خوانده بودند، و فوق لیسانسشان گرایش کودکان استثنائی بود. دقیقاً باز یادم است که در دانشگاه اصفهان مشغول تدریس و عضو هیئت علمی شد. بعد هم که دانشگاه آزاد افتتاح شد، عضو رسمی هیئت علمی دانشگاه آزاد بود و آنجا هم تدریس داشت.

آن تحولی که من انتظار داشتم در تهران در زندگی‌مان اتفاق بیفتد، چون آن زرق و برق شهر را دیدم، بالاخره انجام نشد. اما وقتی که ایشان جذب ابابصیر شد، و مدیر آنجا شد. اصلاً زندگی ما از آن روز خیلی متحول شد. تحولش هم به این خاطر بود که ما پدرمان را دیگر بسیار کم می‌دیدیم.

این تحول معنوی بود. ما خیلی گله‌مند بودیم. ما همیشه پدرمان را می‌دیدیم که خب برای کارهای خیر غیر فامیل و مثلاً کسی اختلاف داشت با همسرش، خانه ما جلساتی تشکیل می‌شد، ولی بعد که ابابصیر بود می‌دیدیم که اصلاً انگار ابابصیر یک هوویی شده بود برای مادر من و خود من. چون ما واقعاً دیگر ایشان را کم می‌دیدیم.

نابیناهای عزیز شاهد هستند که در روز فوت مرحوم پدرم، اگر کسی می‌خواست پیدا کند که صاحب عزا کیست، واقعاً نمی‌فهمید. واقعاً آن‌قدر این بچه‌های نابینا ناراحتی و گریه می‌کردند که ما

واقعاً شوکه شده بودیم که ما چه پدری داشتیم. از آن به بعد ما مرتب تا دو سال، افرادی خانه ما را پرسان پرسان پیدا می‌کردند و می‌آمدند و می‌نشستند، گریه می‌کردند می‌گفتند ایشان این خدمات را انجام داده است. ما می‌گفتیم آهان فلان روزهایی که ایشان کار داشته مثلاً {وزوان} می‌رفته فلان روستا می‌رفته. ایشان همه خدماتش که واقعاً می‌گویم از همه کسی ساخته نیست، بدون هیچ ریا انجام می‌داد. اصلاً یک عشقی در چهره ایشان پیدا بود که نسبت به خدمت به نابیناها داشت.

بله همان حدودها.

سالی که بازنشسته شدند حدوداً پنج سال قبل از فوتشان بود، حدوداً می‌شود سال 76 77. سال 77 بازنشست شد و سال 81 هم متأسفانه به رحمت خدا رفتند.

بله. ایشان در عین این همه عزت و احترامی که پیش مردم داشتند، در خانه بسیار ساده بودند. من خیلی باهاشون دوست بودم و خیلی باهاشون شوخی می‌کردم. حتی صدای ایشان را تقلید می‌کردم، یا صدای بعضی از این مسئولین ابابصیر را تقلید می‌کردم به پدرم زنگ می‌زدم می‌گفتم حاج‌آقا سعیدیان آقازاده‌تان خیلی زود نمی‌آید سر کار، و ایشان می‌گفتند هر طور که شما با بقیه رفتار می‌کنید حتماً بایستی با بچه من هم به آن صورت برخورد کنید. بعد من می‌گفتم بابا من پسرت هستم حداقل یک امتیازی برای من قائل شوید.

ایشان با عشق خدمت می‌کرد. اگر من قبلاً یعنی دوران دانشگاهشان خستگی در چهره‌شان می‌دیدم واقعاً فعال بودند. پدرم تمام تلاشش اصلاً برای خودش نبود. ایشان از نظر مالی همیشه به سمت پایین حرکت کرد. یعنی اتومبیل‌هایی که داشت تا زمان فوتش همه‌اش مدل‌هایش پایین‌تر شد، هیچ پیشرفتی از نظر وضعیت مالی نکرد.

یادم است ایشان یک سال در خمینی‌شهر به عنوان مدیر نمونه انتخاب شد. به ایشان پیشنهاد کردند که یا به شما زمین می‌دهیم، یا تلویزیون، یا یخچال. و ایشان گفته بود من که یک خانه دارم، و یخچال هم دارم. حالا اگر می‌خواهید یک تلویزیون به من بدهید حرفی نیست. به ایشان یک تلویزیون چهارده اینچ دادند به جای زمین در خمینی‌شهر.

این عشق خدمت بود که ایشان را می‌کشید و از خانواده جدا می‌کرد. روزهای تعطیل ما برای خودمان می‌رفتیم تفریح، ایشان معلوم نبود کجا رفته، به کدام روستا به کدام نابینا سر بزند مشکلاتش را بررسی کند. بخصوص در زمینه تهیه جهیزیه‌شان. در عین اینکه ایشان خیلی تلاش می‌کرد، آرامش

و رضایتش از زندگی خیلی عجیب بود. با این که خانواده عیالواری بودند چهار تا خواهر داشتند، ایشان در چهره‌شان همیشه رضایت موج می‌زد. یعنی بسیار از زندگی‌اش راضی بود.

نتایجی که این رفتار مثبت و این خدمت دارد تا نسل‌های آدم، باور کنید هیچ ثروتی نمی‌تواند این‌قدر دوام داشته باشد. من آخرین شبی که با ایشان صحبت کردم، تهران بودند و به شوخی گفتم حاجی کنگر خوردی لنگر انداختی، فردا بیا. گفت شما برنامه‌ات را فردا در دانشگاه اعلام کن، که من فلان جا گذاشتم. فردا صبح زنگ زدند از من شناسنامه ایشان را خواستند، که من خیلی دوست ندارم راجع به آن لحظات سخت صحبت کنم. چون ما خیلی بیتابی می‌کردیم، مادرم که کنار ایشان بود زمانی که فوت کردند، مادرم خواب ایشان را دید و به من فردایش تعریف کرد که خواب پدرتان را دیدم که سه تا هزارتومانی نو داد به من گفت این را بده به محسن و یک پانصد تومانی معمولی داد و گفت بده به دختر اول. آن موقع نه مادرم می‌دانست و نه خود من. بعد من فهمیدم که خانمم سه قلو باردار است و خواهرم که پسردار شد آن پانصدی بود. خدا شاهد است من نمی‌دانم پدرم چه خدمتی کرده که اگر بزرگ‌ترین ثروت‌ها را برای من ایشان می‌گذاشت حاضر نبودم با این سه تا دختر عوض کنم. این‌قدر اینها دخترهای فوق‌العاده‌ای شدند، و من می‌دانم ما که کاری نکرده‌ایم، نتیجه خدمات ایشان است. و این ارثیه‌ای بود که ایشان در خواب به من دادند.

من هم خدمت آقای نوری سلام عرض می‌کنم، ایشان قطعاً بیشتر از من مطلع هستند که این خاطرات و این داستان‌ها چه تأثیر عجیبی روی افراد دارد. من آن زمانی که پدرم فوت کرد و بعد فهمیدم که خانمم سه قلو باردار است، خب وضعیت مالی پدرم که هم از هیئت مدیره حقوق قطع شد، هم از آموزش و پرورش یک سال قطع شد، و هم از دو تا دانشگاه. در آن وضعیتی که من خودم هم دانشجوی فرانسه بودم، واقعاً تصمیم داشتم دانشگاهم را رها کنم. یعنی اصلاً فکر نمی‌کردم که بتوانم دوام بیاورم. من دوست دارم این داستان را بگویم که چقدر این داستان تعریف کردن‌ها ممکن است اصلاً یک نفر را زیرورو کند. من روز تشییع جنازه پدرم بود، این صحبت‌های آقای مهندس رضایی یادم آمد، واقعاً خدا خیرش بدهد که این حرفش همیشه در زندگی به من کمک کرده است.

ایشان گفت وقتی که من ازدواج کرده بودم، یک بیماری چشمی برایم پیش آمد. رفتم تهران پیش یک دکتر معروف که اسمش خداپرست بود. این دکتر هم با لهجه خودش که اصفهانی بود، نه گذاشت بالا و نه گذاشت پایین، برگشت گفت که آقای رضایی شما تا دو هفته دیگر نابینا می‌شوید. هیچ فایده‌ای هم ندارد. من گفتم حالا چکار کنم جلو خانمم. گفتم دو راه دارم یا بنشینم گریه کنم و در سر خودم بزنم، یا در این دو هفته که وقت دارم خط بریل را یاد بگیرم و با این مشکلم کنار بیایم. حالا ایشان آن موقع دانشجوی لیسانس ریاضی بود.

من هم راه دوم را انتخاب کردم، و دقیقاً روزی که این مصیبت ضایعه پدرم پیش آمد و آن مشکلات دو برابر شدن خانواده‌ام و مسئولیت خانواده پدرم، به لطف خاطره ایشان اصلاً جان گرفتم. البته تمام این لطف خداست.

محمد‌حسین اقارب پرست

مدیر شبانه

محمد‌حسین اقارب پرست برادر مهدی اقارب پرست است. حاج آقا مهدی از مؤسسین و عضو هیئت امنای ابابصیر است. محمدحسین شاغل در آموزش و پروش و مربی و معلم بود. و در دهه شصت و هفتاد به ابابصیر آمده و به عنوان مدیر بخش آموزش و گویا مدتی هم به عنوان مدیرعامل ابابصیر فعالیت داشته است. اما اطلاعات دقیق از سال‌های خدمت و پست‌های اداری او نداریم. اما مصاحبه‌ای از او هست که شامل اطلاعات سودمند است.

گفت‌وگو

توضیح: این مصاحبه توسط مهندس حسین بصیری مدیرعامل کنونی ابابصیر در 25 شهریور 1396 انجام شده است.

محمد‌حسین اقارب پرست برادر آقای مهدی اقارب پرست دارای مشاغل و پست‌های سازمانی مختلف در ابابصیر بوده است. برادرش آقامهدی از بنیانگذاران و عضو هیئت امنای ابابصیر است و محمد حسین در سمت‌هایی مثل مدیریت آموزشی فعالیت داشت. اما پس از این که آقای سعیدیان مدیر شد، ایشان به تهران رفته و در وزارت آموزش و پرورش مشغول شد.

این‌جانب محمد‌حسین اقارب پرست هستم و سال‌هایی را در خدمت برادران عزیز نابینا در ابا‌بصیر بودم. رشته تحصیلی من ادبیات و علوم تربیتی بود که در کارم بسیار مؤثر بود. از جمله کارهایی که در رابطه با تخصص بنده صورت گرفت یکی تهیه فیلم از بچه‌هایی که سر کار می‌رفتند بود. ما به مکان‌هایی که بچه‌های ابا‌بصیر در آنها کار می‌کردند می‌رفتیم و از کارهایشان فیلم تهیه می‌کردیم. کار دیگر ما تهیه سرود بود. بنده فکر می‌کنم بهترین سرودهایی که در ایران تهیه و اجرا می‌شد متعلق به سازمان ابا‌بصیر بود. این سرودها بسیار زیبا بودند. از جمله یکی از اشعار ملک‌الشعرای بهار به شکل سرود در‌آمد و در بازدید آقایان از ابا‌بصیر بسیار مؤثر بود. سرود این بود: برخیزم و زندگی ز سر گیرم، این رنج دل از میانه برگیرم. باران شوم و به کوه و در بارم، اخگر شوم و به خشک و تر گیرم. این شعر به شکل ریتم کند و تند تهیه شده بود و در بازدیدکنندگان ابا‌بصیر بسیار تأثیر می‌گذاشت. یکی دیگر از کار‌های ما در ابا‌بصیر تهیه نمایش‌نامه‌ای با عنوان بلال بود که حدود شش ماه روی این تئاتر کار کردیم و در خلال زندگی بلال مسائل روز که با مسائل حکومت وقت و ساواک و شکنجه‌ها را به نمایش می‌گذاشتیم. در اصفهان این کار بی‌نظیری بود. چون در هیچ کجا نابینایان تئاتر اجرا نمی‌کردند و در اصفهان بسیار جا افتاد. اما پس از سه شب ساواک آن را تعطیل کرد. این کارها با رشته هنری بنده بی‌ارتباط نبود. ما قبل از اجرای نمایش یک بار آقای خادمی و همه علمای سرشناس اصفهان را دعوت کردیم تا ببینند که آیا این کار با موازین شرعی مطابقت دارد و یک شب هم فقط مختص

روحانیون اصفهان بود که همه تأیید کردند و این تئاتر بسیار موفق عمل کرد و بعد هم برای عموم مردم نمایش داده شد.

یکی از کار‌های ما رونق بخش کتاب‌خانه بود. لذا یک گروهی با عنوان انتخاب‌گر کتاب تشکیل دادیم که اینها در انتخاب نوع و تهیه کتاب‌ها نظر می‌دادند. در همین رابطه عده‌ای از جوانان دبیرستانی را دعوت می‌کردیم تا کتاب‌ها را برای نابینایان دیکته نمایند. ما این کتاب‌خانه را در سطح وسیع ایران گسترش دادیم و با اداره پست مذاکره کرده بودیم و کتاب‌ها را از طریق پست به صورت رایگان برای نابینایان سراسر کشور ارسال می‌نمودیم و مجدداً به سازمان برگردانده می‌شد. در انتخاب کتب هم حساسیت خاصی داشتیم و کتاب‌ها را در بین نابینایان گسترش دادیم. البته بخش دخترانه جدا بود و سازمان‌دهی خود را داشت و با ما ارتباطی نداشت. یکی دیگر از کار‌های ما این بود که روز‌های تعطیل بچه‌ها را به باغی می‌بردیم که دوستان دعوت می‌کردند. در آنجا بچه‌ها هم تفریح می‌کردند؛ هم شعر می‌خواندند و هم تئاتر اجرا می‌نمودند.

اینها یک معلم موبیلیتی داشتند که جناب آقای اقارب پرست مسئولیت آن را بر عهده داشتند. معلم موبیلیتی شناخت پول، شناخت درختان، عبور از خیابان، برخورد با افراد جامعه و مسائلی از این حیث را به دانش‌آموزان نابینا آموزش می‌داد. و روز‌های تعطیل فقط به بازی و تفریح می‌گذشت. ما برنامه مسافرت به مشهد مقدس را داشتیم که هر چند ماه یک بار برگزار می‌شد.

من دو خاطره دارم که یکی از آنها عبرت‌آموز است. امیر مؤمنان علی (ع) می‌فرمایند از هر چیزی باید عبرت گرفت. در یکی از سفرها یک زن و شوهر که هر دو از دانش‌آموزان ابا‌بصیر بودند هم‌سفر ما بودند. آنها یک دختر خرد‌سال داشتند که چشمان بسیار زیبایی داشت و بینا بود. مادر این کودک در حرم امام رضا بسیار گریه می‌کرد. وقتی علت گریه‌اش را پرسیدند گفت من از امام رضا خواستم فقط چند دقیقه به من چشمان بینا عطا کند تا فقط چشمان فرزندم را ببینم و بعد بینائی را از من بگیرد. بنده از شنیدن این سخن بسیار متأثر شدم و با خود اندیشیدم که ما چشمان باز داریم و قدر و ارزش آن را نمی‌دانیم. خاطره دیگر من این است که زمانی که از مشهد بر‌می‌گشتیم در وسط بیابان یک مسجد و وضو‌خانه‌ای وجود داشت که ما برای وضو و نماز به آنجا رفتیم در همان مکان نابینائی دیدیم و علت حضورش در این مکان را جویا شدم. او هم

گفت که من اینجا خدمات جنبی انجام می‌دهم. بنده از او خواستم که برای تحصیل به ابا‌بصیر بیاید و آدرس را به او دادم. او هم زرنگی کرد و ظرف دو سه روز به ابا‌بصیر آمد و مراحل تحصیلی و کارگاهی را گذراند و یکی از دانشجویان برجسته ابا‌بصیر شد.

خیر، بنده تأسف می‌خورم از این که چرا ما برای دانش‌آموزان پرونده‌ای تشکیل ندادیم و مشخصات و موقعیت آنها را در یک مجموعه به صورت کتاب ثبت و ضبط ننمودیم.

اساسی‌ترین کاری که ابا‌بصیر انجام داد این بود که جامعه را با توانایی‌های نابینایان آشنا نمود. بخشی از نابینایان تا آن زمان متکدی بودند. بخشی دیگر هم که مورد تکدی قرار می‌گرفتند بسیار ناراحت و پریشان می‌شدند؛ ولی جامعه دید خوبی نسبت به آنها نداشت. وقتی ما به شهرستان‌ها و روستاها برای آوردن بچه‌های نابینا به ابا‌بصیر می‌رفتیم، والدین ممانعت می‌کردند و بسیار نگران بودند و می‌ترسیدند. وقتی یک فرزند نابینا در یک خانواده‌ای متولد می‌شد خانواده دچار شوک می‌شدند و نگران و مضطرب می‌شدند. بعضی از نابینایان می‌گفتند خانواده‌ها دست و پای ما را می‌بستند و در یک محیط تاریک نگهداری می‌کردند و اجازه راه رفتن هم به ما نمی‌دادند. اما وقتی به ابا‌بصیر می‌آمدند هم والدین و هم مردم روستا می‌فهمیدند که نابینا هم توانائی لازم را برای یک زندگی خوب دارد. به خصوص وقتی که می‌دیدند که آنها سر کار می‌روند و تحصیل می‌کنند به توانمندی‌های نابینایان پی می‌بردند. یکی از فعالیت‌های سازمان ابا‌بصیر این بود که عبور از خیابان، معامله، خرید و فروش و امور دیگر را به نابینایان آموزش می‌دادند. یعنی هم جامعه را با نابینا آشنا نمود و هم نابینا را با جامعه سازگار کرد. در دو مدرسه مسیحیت وجود داشت که نابینایان را از اقصی نقاط کشور می‌بردند و ارتباط بچه‌ها و خانواده‌ها را کاملاً قطع می‌کردند و اجازه ملاقات به هیچ کدام را نمی‌دادند. اما ابا‌بصیر ارتباط بچه‌ها با خانواده‌هایشان را حفظ می‌کرد و دانش‌آموزان و والدین به طور مرتب رفت و آمد می‌کردند. در مدارس مسیحیت نابینایان بر اثر تبلیغات کلیسا یا مسیحی می‌شدند؛ یا لا‌ابالی می‌شدند که این هدف مسیحیت برای جامعه اسلامی بود. ابا‌بصیر زیر نظر آیت‌اللّه شمس‌آبادی مردم اصفهان را بیدار کرد و برای برقراری و توسعه چنین مرکزی بسیار پایداری و همکاری کردند. طوری که برخلاف اقدامات آلمان و انگلیس علیه ابا‌بصیر این دو مدرسه از بین رفت و وضع بدی پیدا نمودند. وقتی کسی وارد ابا‌بصیر می‌شد دو سه مورد را به وضوح مشاهده می‌کرد. 1. آموزش قرآن به خصوص حفظ قرآن. فردی به نام حبیب‌اللّه مالکی بود که به رحمت خدا رفته است. ایشان وقتی سوره تکویر را می‌خواند به قدری زیبا قرائت می‌کرد که گویی عبد‌الباسط قرآن می‌خواند. 2. احادیث بسیار پر‌معنا و پر مفهوم به نابینایان آموزش داده می‌شد. طوری که وقتی کسی برای بازدید به ابا‌بصیر می‌آمد با یک محیط کاملاً اسلامی و پیشرفته مواجه می‌شد. ابا‌بصیر تحت نظر آقای اقارب پرست به قدری پیشرفته

بود که یک خانمی که هم با مراکز نابینائی ارتباط داشت و هم با دفتر فرح مرتبط بود برای بازدید از ابا‌بصیر به اصفهان می‌آمد. روزی به برادرم گفت که خانم فرح علاقه‌مند شده که از ابا‌بصیر بازدید نماید؛ برادرم در پاسخ به ایشان گفت که این مرکز زیر نظر روحانیت فعالیت می‌کند و اگر دولتی شود دیگر کسی با ما همکاری نخواهد کرد. او هم گفت: مسأله‌ای نیست؛ ما به شما کمک می‌کنیم و به شما امکانات می‌دهیم. آقای اقارب به او پیشنهاد داد: که مرکز دیگری تأسیس نمایند. مدتی بعد دوباره آن خانم خطاب به برادرم گفت که اعلی‌حضرت برای بازدید از ابا‌بصیر اظهار علاقه‌مندی نموده است. ولی آقای اقارب گفته بود که ما قبلاً هم اعلام کردیم که ما زیر نظر روحانیت کار می‌کنیم و مردم برای روحانیون احترام خاصی قائل هستند. شما مدارس دیگر را تجهیز کنید و با آنها کار کنید. اگر ما اجازه بازدید شاه را بدهیم، موجب تعطیل شدن فراهم خواهد شد. خانم گفت چرا عکس شاهنشاه را ندارید؟ آقای اقارب گفت که اینها نابینا هستند و نمی‌بینند. او هم گفت که من اینجا می‌نشینم؛ شما هم به آموزش و پرورش بروید و عکس شاهنشاه را به اینجا بیاورید. ما هم رفتیم و عکس شاه را آوردیم. وقتی که خانم رفت آن را برداشتیم. اما دفعه بعد که آمد دوباره سراغ عکس را گرفت. ابا‌بصیر به خاطر کتبی که چاپ می‌کرد و رایگان به سراسر کشور ارسال می‌کرد شهرت بسیار موفقیت‌آمیزی داشت. با توجه به این که نابینایان با تصاویر هیچ آشنایی نداشت؛ لذا یکی از مهم‌ترین کار‌های ابا‌بصیر این بود که آقای اقارب به همراه تیمی که در چاپخانه کار می‌کردند تصاویر و نقشه‌ها را به صورت برجسته طراحی می‌نمودند. و از این‌رو ابا‌بصیر درخشید و به شهرت رسید. به نظر من آقای اقارب یک چهره بسیار درخشان برای ابا‌بصیر بود.

ما برای این که بچه‌ها احساس غربت نکنند به آنها القا می‌کردیم که به خانم‌هایی که در آشپز‌خانه مشغول پخت و پز بودند مادر بگویند و به معلم بهداشت و قالی‌بافی و تنظیم، خاله می‌گفتند. بچه‌ای که وارد ابا‌بصیر می‌شد ابتدا حمام و نظافت می‌کرد و لباس مناسب می‌پوشید. به او قفسه کتاب و لباس داده می‌شد. سپس معلم موبیلیتی و تحرک و جهت‌یابی او را به خوابگاه می‌برد و طرز عبور از خیابان و راه را به دانش‌آموز نشان می‌داد. ما دو ساختمان داشتیم که به عنوان خوابگاه از آن استفاده می‌شد. یکی خارج از ابا‌بصیر و یکی هم در ساختمان ابا‌بصیر بود که یکی از دوستان ما که به جبهه رفت و شهید شد مسئول شبانه‌روزی بود. ایشان از ساعت چهار بعد از ظهر می‌آمد و با بچه‌ها بازی می‌کرد؛ به خصوص فوتبال که با یک توپ صدادار انجام می‌شد. او همچنین به خوابگاه‌ها سرکشی می‌کرد و اگر بچه‌ای کسالت داشت او را نزد پزشک می‌برد. پزشک هم از ساعت چهار تا شش بعد از ظهر برای معاینه می‌آمد. مسئول شبانه‌روزی بچه‌ها را به آرایشگاه می‌برد و شب تا صبح کنار آنها بود. در کل بچه‌ها در ابا‌بصیر به یک زندگی نوین و مجهزی دست پیدا می‌کردند. در ابا‌بصیر فعالیت‌های جنبی مثل حفظ حدیث، قرائت قرآن، حفظ شعر و... صورت می‌گرفت. طوری که برخی احادیثی که آموزش داده می‌شد بسیار تکان دهنده بود. البته بخشی از مسئولیت‌ها را هم به نابینایان واگذار

می‌کردیم. مثلاً نگهبان جلوی در را یک نابینا می‌گذاشتیم و اینها به صورت شیفتی کار می‌کردند. آنها جلوی در می‌ایستادند و افراد را راهنمایی می‌نمودند تا نحوه معاشرت با دیگران را یاد بگیرند.

بخشی از جامعه ما نابینایان بودند که به هیچ وجه قابل انکار نیست و آنها هم در محرومیت زندگی می‌کردند. این محرومیت‌ها شامل محرومیت عاطفی، محرومیت اخلاقی، محرومیت فکری، اجتماعی، تحصیلی و مالی می‌شد. اینها انسان‌های مطرود جامعه و خانواده بودند. خانواده‌ها به دلیل عدم آشنایی با توانائی‌های نابینا آنها را تحقیر می‌نمودند. حال این گروه توسط ابا‌بصیر وارد جامعه شده و شخصیت، قدرت، زبان، تحصیلات و شغل پیدا کرده و از گروه مطرود به گروه زنده، پویا و فعال جامعه تبدیل شده است. همه مردم می‌دانند که اگر به عنوان گدا به نابینا پول بدهند دیگر نمی‌پذیرد. چون خودش صاحب صنعت و هنر شده و به دانشگاه راه پیدا کرده است و مانند یک بینا فعالیت می‌کند. نابینا به جای این که مسیحی شود مبلغ اسلام شده است. مثلاً آقای منصوری یک مبلغ اسلامی است و همچنین آقای مالکی که به رحمت حق پیوست نیز یک مبلغ اسلامی بود. فلذا وارد کردن نابینا به جامعه، آشنا کردن جامعه با نابینا، فرهنگ بخشی به نابینا و اسلام گزینی برای نابینا به جای بی‌دینی و لاابالیگری از درخشان‌ترین و ارزنده‌ترین فعالیت‌های ابا‌بصیر بود. ورود نابینایان به جامعه نوعی تبلیغ شخصیتی یا تبلیغ دینی بود و این اثر ابا‌بصیر است که آقای اقارب پرست تحت حمایت آیت‌اللّه شمس‌آبادی اداره کرده بودند.

ما یک بخشی به نام کارگاه داشتیم که زیر نظر آقای طیب‌نیا اداره می‌شد و انصافاً خدمات زیادی به نابینایان ارائه نمود و به نابینایان آموزش شغل و حرفه می‌داد. نابینایانی که به تحصیل علاقه‌مند بودند به مدرسه می‌رفتند و درس می‌خواندند و نابینایان بزرگ‌سال برای آموزش حرفه و مهارت به کارگاه می‌رفتند. در این آموزش‌ها چند مورد بسیار مهم بود. یکی آموزش پول‌شناسی و نحوه شناخت انواع پول و اسکناس. دوم تهیه و تولید وسایل کارخانه‌ها بود. چون بسیاری از وسایل در گذشته برای استفاده کارخانه‌ها از خارج وارد می‌شد. آقای طیب‌نیا برنامه‌ریزی کرده بود که اینها در ایران تولید شود و روزها به نابینایان در کارگاه آموزش ساخت و تولید این تجهیزات را می‌دادند. هر کسی هم که به این کارها علاقه‌ای نداشت تلفنچی‌گری یاد می‌گرفت و در سازمان‌ها و کارخانه‌ها استخدام می‌شد. یعنی هر کسی را برحسب توانائی و استعدادش مشغول به کار می‌نمودند.

آقای اقارب یک گروهی از دوستانشان در دانشگاه اصفهان بودند که اینها مربیان تربیتی و روانشناس بودند و هفته‌ای یک بار جلسه می‌گذاشتند و چگونگی رفتار با نابینا و سلامت و بهداشت

روانی محصلین را آموزش می‌دادند. حتی پزشکانی داشتیم که عصرها به ابا‌بصیر می‌آمدند و بیماران را معاینه و کنترل می‌نمودند. آقای طیب‌نیا هم به خانواده‌ها سرکشی می‌کرد و به مشکلاتشان رسیدگی می‌نمود. ایشان وقتی نابینایان به کار مسلط می‌شدند برایشان در کارخانه‌ها کاریابی می‌کرد. مردم اصفهان هم به احترام آیت‌اللّه شمس‌آبادی و محیط سالم ابا‌بصیر همکاری و کمک می‌کردند. آقای طیب‌نیا چند کار مهم انجام می‌داد. 1: ایجاد اشتغال برای نابینایان و تنظیم حقوق؛ 2: سر و سامان دادن نابینایان و کمک برای تشکیل خانواده؛ 3 پرداخت هزینه و کمک برای خرید مسکن به نابینایان. یعنی یک نابینا از بدو ورود به ابا‌بصیر تا زمانی که به توانمندی لازم برسد تحت پوشش سازمان ابا‌بصیر بود.

من گاهی گریه‌ام می‌گیرد از این که ابا‌بصیر تحت مدیریت آقای اقارب یک محیط کاملاً سالمی بود. ایشان در حوزه نابینایان تحصیلات خود را در انگلیس به اتمام رساند. او خودش تعریف می‌کرد که در محلی که من بودم کشیشی بود که به تدریج بر اثر صحبت‌های من داشت مسلمان می‌شد؛ اما او را از آنجا اخراج نمودند. یعنی آقای اقارب هم به مسائل تبلیغی مسیحیت آشنا بود؛ هم با مسائل نابینایان آشنا بود و هم به علوم اسلامی تسلط داشت. ابا‌بصیر به قدری رشد کرد که شاهنشاه علاقه‌مند به بازدید از ابا‌بصیر شده بود. یعنی یک قدرت جاذبه فوق‌العاده‌ای داشت که همه را مجذوب خود می‌نمود. آقای اقارب هم قدرتی بود که اجازه بازدید شاه و فرح را نداد. بنابراین داشت به دانشگاه تبدیل می‌شد که شرایط زمان طوری شد که کار متوقف گردید. بنده از این بابت بسیار متأسفم. ابا‌بصیر یک شکل ضد استعماری داشت. استعمار نابینا را مسیحی می‌کرد و از دین و فرهنگ ساقط می‌نمود. من اغلب کتب مسیحیت و اسلام را مطالعه کردم و دیدم که مسیحیت در دنیا بسیار کار می‌کند. اما ابا‌بصیری که می‌توانست محلی برای تبلیغ اسلام باشد و کار گسترده تبلیغی انجام دهد متأسفانه به تعطیلی کشانده شد.

اگر زلزله‌ای رخ دهد همه جا ویران می‌شود. در این صورت دو کار می‌شود انجام گیرد. یکی این که همه چیز از بین می‌رود و تخریب می‌شود و زندگی متوقف خواهد شد. دیگر این که می‌توان همه خرابی‌ها را دوباره از نو ساخت. یعنی عده‌ای بیایند و آلودگی‌ها را از بین ببرند و خاک‌برداری نمایند و دوباره همه چیز را از نو بسازند. در ابا‌بصیر هم با توجه به این که بخش آموزش از بین رفته؛ اما می‌توان با خلوص و تلاش آن را احیا نمود. خداوند هم وقتی خلوص را ببیند خودش راه نجات را هموار و نشان خواهد داد.

در بخش روابط بین‌المللی برادرم اطلاعات بیشتری دارند. یکی از بنیان‌گذاران ابا‌بصیر مرحوم شهید بهشتی بودند که گاهی برای سرکشی به ابا‌بصیر می‌آمد و راهنمایی‌های لازم را ارائه می‌نمود.

خیر، اطلاع چندانی ندارم. من ابا‌بصیر را بعد از ابا‌بصیر شناختم. یعنی پس از این که از ابا‌بصیر رفتم اعتقادم به این مرکز بیشتر شد. با مطالعاتی که در زمینه مسیحیت انجام دادم به وضوح متوجه شدم که مسیحیت برای تبلیغ و ساختن مراکزی در این سطح چقدر کار کرد و خون دل خورد. اما ابا‌بصیر می‌توانست نقطه مقابلی برای استعمار باشد. من قبل از این به ابا‌بصیر به عنوان کار نگاه می‌کردم؛ اما بعدها فهمیدم که ابا‌بصیر یک حرکت بین‌المللی است.

با توجه به آشنایی هفت هشت ساله من با افراد نابینا به این نتیجه رسیدم که اگر کسی در خانه و خانواده‌اش تحقیر و شخصیتش خرد شود زندگی برایش سخت خواهد شد. پس باید کسی باشد که این شخصیت را مرمت نماید. پس وقتی نابینا وارد ابا‌بصیر می‌شد هم کار یاد می‌گرفت و هم آداب و معاشرت اجتماعی را می‌آموخت. بنابراین شخصیتش مرمت می‌شد و زنده و پویا می‌شد. این مسأله به قدری مهم بود که مسیحیت اینها را رها نمی‌کرد. یعنی اینها بلا‌تشبیه در جامعه یک ورقی از قرآن بودند. چون مسیحیت آنها را مخالف اهدافشان در کشور‌های خاورمیانه می‌دید. با توجه به این که هر کسی که از آلمان و انگلیس برای تبلیغ مسیحیت به ایران می‌آمد یک مملکت و یک فرهنگ پشت آن بود. آنها در سراسر کشور می‌رفتند و تبلیغ مسیحیت می‌نمودند. تنها ابا‌بصیر بود که می‌توانست مقابل آنها بایستد و آنها را شکست دهد. اما باز هم نابینایان را رها نمی‌کردند. یا آنها را فریب می‌دادند؛ و یا به ابا‌بصیر تهمت می‌زدند. من شاهد بودم که هیئت مدیره برای ابا‌بصیر از جیب خودش خرج می‌کرد. در واقع ابا‌بصیر علاوه بر تعلیم و تربیت نابینایان در جهت استواری دین و مبارزه سیاسی و الحادی حرکت می‌کرد. البته در این بین بعضی از بچه‌های ساده دل هم فریب می‌خوردند و بعضی هم متوجه بودند.

بنده این را از غفلت‌های خودم می‌دانم که چرا زندگی، احوال و ورود و خروج دانش آموختگان را ثبت و ضبط ننمودم. ولی فکر می‌کنم این کار خوبی است و شما می‌توانید برای شناسایی افراد از خود

نابینایان کمک بگیرید. چون خود‌شان همدیگر را بهتر می‌شناسند. مثلاً افرادی مثل آقای هادیان و آقای سمیعی را به انجام چنین مهمی مأمور نمایید.

برنامه‌ریزان ابابصیر که همان هیئت امنا و هیئت مدیره بودند، از مدارس و مجتمع آموزشی پیشرفته جهان الگوگیری کرد و تلاش نموده بودند بهترین شیوه و بهترین نظام را اجرا کنند. ابابصیر از دو بخش اصلی تشکیل شده بود. اولین بخش آن قسمت آموزشی بود. در این قسمت مواد درسی به علاوه آموزش‌های خاص مورد نیاز نابینایان مثل حرکت و جهت‌یابی و تقویت حواس تدریس می‌شد. نیز فعالیت‌هایی مثل سرود، حفظ قرآن و حدیث و جبران درس‌های عقب افتاده نیز از دیگر برنامه‌های این بخش بود. در هفته 28 ساعت کلاس در این راستا برگزار می‌شد که مدیریت و برنامه‌ریزی آن بر عهده مدیر آموزش ابابصیر بود.

امور مربوط به کتابخانه اعم از تهیه کتاب بریل و گویا و تکثیر سؤالات امتحانی و اداره کتابخانه نیز از مسئولیت‌های بخش آموزشی ابابصیر بود. همچنین این بخش آموزش معلمان استثنایی ویژه نابینایان و برگزاری کلاس‌هایی ویژه والدین نابینایان را نیز بر عهده داشت. بخش دوم قسمت شبانه‌روزی بود. این بخش برای زمان فراغت و استراحت بچه‌ها، (از ساعت 3.5 بعدازظهر تا 7.5 صبح) برنامه‌ریزی می‌کرد. در این قسمت به مسائل خوراک و پوشاک و استراحت بچه‌ها رسیدگی می‌شد. همچنین یک برنامه‌ریزی مفصل برای محدوده زمانی 3.5 عصر تا 9 شب، تدارک دیده شده بود، که این برنامه‌ها توسط مدیر شبانه‌روزی و کارکنان مربوطه اداره می‌شد. این برنامه‌ها فعالیت‌های ورزشی، گردش‌های تفریحی، خرید، قصه‌خوانی، کتاب‌خوانی و شعر‌خوانی را شامل می‌شد. همچنین برنامه‌های تربیتی از قبیل اصول عقاید، اخلاقیات، حفظ قرآن و مسائل دیگر تربیتی که فرزندان از پدر و مادر خود می‌آموزند را نیز دربر می‌گرفت.

برنامه بهداشت و سلامت بچه‌ها نیز بر عهده بخش شبانه‌روزی بود، که مسئول آن مربی بهداشت بود و یک داروخانه کوچک داشت. این مربی مسئولیت ارجاع بچه‌ها به درمانگاه و بیمارستان و پیگیری درمان آنها را بر عهده داشت. همچنین امور مربوط به آشپزخانه و خوابگاه‌ها نیز بر عهده مسئول شبانه‌روزی بود.

حضور و فعالیت نابینایان در ابابصیر تا روز چهارشنبه بود. روز پنجشنبه والدین به ابابصیر می‌آمدند و پس از گذراندن کلاس ویژه خود، فرزندان خود را برای سپری کردن تعطیلات به منزل می‌بردند. برای تعطیلات بچه‌هایی که با خانه خود فاصله زیادی داشتند، و امکان این نبود که والدین هر هفته برای بردن آنها مراجعت کنند، توسط مسئول شبانه‌روزی افراد خیر و نیکوکاری از خانواده‌های محترم و صالح و مؤمن به‌عنوان پدرخوانده برای آنها شناسایی و انتخاب شده بود. این بچه‌ها روزهای پنجشنبه و جمعه را در منزل این پدرخوانده میهمان بودند. این بچه‌ها با حضور در این خانواده‌ها آداب معاشرت را می‌آموختند و به مسائل تربیتی آنها رسیدگی می‌شد، و اگر احیاناً نقاط ضعفی در این زمینه مشاهده می‌شد، گزارش می‌دادند، و مسئول و مربی عصر و شب به آن رسیدگی می‌کرد.

موسیقی برای بچه‌ها چه در خوابگاه و چه در منزل این پدرخوانده‌ها ممنوع بود، تا ضایعاتی برای روح و روان و مذهبشان ایجاد نشود.

بعدازظهر پنجشنبه و روز جمعه ابابصیر تعطیل بود و در این زمان، کارهای لازم داخلی انجام می‌پذیرفت.

یکی دو مطلب است که فراموش کردم بگویم. با توجه به این که بچه‌ها نابینا متولد شده بودند و با حیوانات آشنا نبودند. مثلاً نمی‌دانستند کبوتر چیست. لذا یکی از اساتید اتاقی تحت عنوان تاکسی درمی تهیه کرده بود و هر کدام از دوستان حیوان خشک شده‌ای داشت به اتاق منتقل می‌کرد و بچه‌ها هم حیوانات را لمس می‌کردند و با آنها آشنا می‌شدند.

علیرضا سیفی

علیرضا سیفی⁽¹⁾

توضیح: درباره برخی از شخصیت‌های ابابصیر مطلب یا کتاب و مقاله و دیگر اطلاعات کتابخانه‌ای وجود ندارد و ضرورت دارد به روش پرسش و پاسخ و مصاحبه یا تحقیق میدانی، درباره آنها اطلاعاتی به دست آورد. آقای علیرضا سیفی از جمله مدیران مهم و مؤثر ابابصیر است که متأسفانه درباره او آثار کتابخانه‌ای نیست. خود ایشان بهترین منبع است. از این‌رو محمدحسین بصیری با ایشان گفت‌وگویی داشته است. او در 1331 در اصفهان متولد شد. از سال 1349 همکاری‌اش را با ابابصیر آغاز کرد. از سال 54 رسماً و به عنوان کارمند آموزش و پرورش در ابابصیر شروع به کار کرد. بالاخره در سال 82 بازنشسته گردید. علاوه بر آموزگاری دبستان، معاونت آموزشی دبستان و راهنمایی ابابصیر را در 78 تا 82 بر عهده داشت. در کتابخانه و چاپخانه بریل و تولید گویا، بازرسی، حسابداری و امور شبانه ابابصیر هم همکاری داشت.

او مدیرکل امور آموزشی نبوده بلکه معاون مدیر امور آموزشی در مقطع دبستان و راهنمایی (78 تا 82) بوده است.

بنده علیرضا سیفی اصفهانی، متولد 1331، فرزند کمال می‌باشم. زمانی که بنده وارد ابا‌بصیر شدم، تقریباً مقارن با تأسیس این مرکز بود که به سال‌های 47-48 بر‌می‌گردد. من در آن دوران مشغول به تحصیل بودم و به عنوان کسی که می‌توانست به نابینایان خدمتی ارائه دهد وارد ابا‌بصیر شدم. و به علت علاقه زیادی که به نابینایان داشتم پس از اتمام تحصیلاتم نیز در همین مرکز مشغول خدمت‌گزاری به این افراد بودم. با توجه به سابقه‌ای که از سال 1354 جهت خدمت به این عزیزان برایم لحاظ گردیده بود در سال 1360 به استخدام آموزش و پرورش در‌آمدم و در سال 1382 باز‌نشست شدم. در حال حاضر هم در دبستان دارالقرآن واقع در خیابان مسجد سید بازار‌چه بید آباد به عنوان معاون آموزشی مشغول به خدمت هستم.

در ابتدا باید به ذکر مقدمه‌ای بپردازم. مرحوم شهید بهشتی زمانی که در آلمان مشغول به خدمت بودند، در یک مجله تصویری مشاهده می‌کنند که احساساتشان سخت جریحه‌دار می‌شود. این عکس که در اصفهان گرفته شده بود نابینایی سوار بر الاغ کنار مسجد شاه «مسجد امام کنونی» به همراه یک نفر مشغول گدایی بود. ایشان وقتی به ایران آمدند این مسأله را در حوزه علمیه مطرح

نمودند. از این‌رو آقای شمس‌آبادی و برخی از کارمندان آموزش و پرورش و خیرین شهر تصمیم گرفتند که مرکزی برای نابینایان تأسیس نمایند. در آن زمان فقط مدرسه کریستوفل بود که علاوه بر تحصیل نابینایان به کار‌آموزی آنان هم اهتمام جدی ورزیده بود و پس از پایان تحصیلات آنها را به عنوان کشیش و مبلغ مسیحیت به جامعه تحویل می‌داد. اما ابا‌بصیر به علاوه بر تحصیل با تشکیل کارگاه‌های مهارت‌آموزی نابینایان را برای فعالیت‌های اجتماعی آماده نمود و زمینه پیشرفت آنها را فراهم کرد. خود نابینایان برای گواهی دادن به پیشرفتشان توسط ابا‌بصیر بهترین قاضی هستند.

به نظر من بله ابا‌بصیر نقش مهمی در این عرصه ایفا نمود. با توجه به اعتقادات اولیه نابینایان و اینکه اکثر آنها در دهات و روستا‌ها پرورش یافته بودند و زمینه‌های مذهبی قویی در آنها شکل نگرفته بود وقتی وارد ابا‌بصیر می‌شدند با فرهنگ و آداب دینی آشنا می‌شدند و می‌پذیرفتند.

نابینایان در زمینه‌های مختلفی فعالیت داشتند. بعضی از آنها در زمینه های مذهبی و در لباس روحانیت جزء افراد طراز اول محسوب می‌شوند.

در باب همین نقد لازم می‌دانم خاطره‌ای خدمت‌تان عرض نمایم. در بیست و دوم بهمن سال 1394 یکی از دانش‌آموزان ابا‌بصیر به نام هاشم حسینی از لندن با بنده تماس گرفت و پیروزی انقلاب را تبریک گفت. این دانش‌آموز لیسانس خود را در رشته جغرافیا از دانشگاه تهران اخذ نمود. وقتی از احوالش جویا شدم گفت که من در حال حاضر با عنایت امام زمان با درجه دکتری در همان رشته صاحب یکی از کرسی‌های دانشگاه هستم. زمانی که او می‌خواست وارد دانشگاه شود من از او خواستم که رشته جغرافیا را انتخاب نکند. اما او می‌خواست که در این رشته ادامه تحصیل دهد. ما یک اطلس نقشه خارجی برجسته از طرف ابا‌بصیر به او هدیه کردیم که در پیشرفت او بسیار مؤثر بود. بالاخره پس از اخذ لیسانس برای ادامه تحصیل به آلمان رفت. ایشان هم‌اکنون در لندن ساکن هستند. نابینایان این آموزشگاه بنا بر استعدادهایشان پیشرفت‌های چشمگیری داشتند. برخی وارد حوزه‌های علمیه شدند. برخی هم استاد دانشگاه شدند و یا پست‌های حساس اجتماعی را دارا می‌باشند. مانند آقای فضل‌اللّه وطن‌خواه که تا دو سال پیش رئیس روابط عمومی برق استان اصفهان بود و یکی از نیرو‌های موفق نظام جمهوری اسلامی بود.

یکی از ریشه‌هایی که می‌تواند بنیاد یک خانه را بر‌اندازد ریشه حسادت است. ابا‌بصیر رقیب فعالی در مقابل کریستوفل و کلیسا و کشیشان خارجی به شمار می‌آمد. از همان ابتدا که ابا‌بصیر تأسیس شد کلیسا تصمیم گرفت که به انحاء مختلف آنجا را تعطیل نماید. عوامل و اعضای هیئت مدیره و نیرو‌های مذهبی فعالانه و بنا بر علاقه مذهبی‌شان تلاش می‌نمودند تا بتوانند یک مرکز مذهبی و اسلامی برای نابینایان تأسیس و اداره نمایند. کلیسا هم برای ضربه زدن به این مرکز سرمایه‌گذاری زیادی نمود. در واقع دو جبهه حق و باطل در مقابل هم قرار گرفتند و آنها با توجه به عوامل و نفوذی که داشتند توانستند به این آموزشگاه ضربه وارد سازند.

خود نابینایانی که از کودکی سر سفره امام زمان نشستند و در این مرکز رشد کردند بهترین گواهان قوت‌های ابا‌بصیر هستند. قبل از ابا‌بصیر سه مرکز فعال برای نابینایان وجود داشت: عوامل کریستوفل، دیگری سازمان رفاه ملی که زیر نظر دکتر خزائلی فعالیت می‌کرد و دفتر کودکان استثنایی که سال‌های 52-53 تشکیل شد. مرکز ابا‌بصیر با همه این مجموعه‌ها کار می‌کرد و می‌کوشید تا نابینایان را به وسیله آخرین متد‌ها و اطلاعات و امکانات روز پیشرفت دهد.

در اوایل تأسیس ابا‌بصیر این مرکز توسط مهدی اقارب پرست اداره می‌شد. ایشان فرهنگی و دارای دو یا سه مدرک لیسانس روز بودند. تا جایی که من اطلاع دارم ایشان سه لیسانس زبان انگلیسی، عربی و ادبیات فارسی داشتند. پس از تأسیس ابا‌بصیر ایشان به عنوان مدیر مؤسسه از طرف آموزش و پرورش و هیئت مدیره مأموریت پیدا کردند و حدود یک سال و نیم برای گذراندن دوره‌های تخصصی نابینایان به انگلیس رفتند. و به عنوان یک صاحب‌نظر و متخصص در امور نابینایی به کار در ابا‌بصیر ادامه دادند. ایشان به قدری در کار‌شان موفق بود که روز‌های دوشنبه از طرف سازمان رفاه و دفتر کودکان استثنایی به عنوان استاد پروازی از اصفهان به تهران می‌رفتند و به مسئولین و متصدیان امور نابینایان آموزش می‌دادند و تدریس می‌نمودند. یعنی همه این آموزش‌ها تحت متد‌های جهانی بود. ایشان در زمان های خاصی به تمامی معلمان و مربیان آموزشی آموزش‌ها و دوره‌های لازم را ارائه می‌نمودند و خود من یکی از کسانی هستم که از محضر ایشان کسب فیض نمودم.

ابا‌بصیر دانش‌آموزان را در سطوح مختلف سنی از کودکی تا سنین بزرگ‌سالی نام‌نویسی و پذیرش می‌کرد و هر کس بنا به شرایط سنی‌اش آموزش می‌دید. در آن زمان برای خانواده‌ها ننگ بود که فرزند نابینایشان وارد اجتماع شود. ما به همراه دو یا سه نفر به دهات می‌رفتیم و خانواده‌هایی که فرزند نابینا داشتند را جستجو می‌کردیم و آنها را برای آوردن فرزندانشان به مدرسه متقاعد می‌نمودیم. ما به طور

شبانه‌روزی از آنها پذیرایی می‌کردیم. بچه‌های کوچک را از دوران پیش‌دبستانی تا مراحل بالاتر آموزش می‌دادیم. افراد بزرگ‌سالی که سن قانونی مدرسه را گذرانده بودند را در کارگاه‌های حرفه‌آموزی آموزش می‌دادیم. در حین مهارت‌آموزی خواندن و نوشتن را هم یاد می‌گرفتند. آنهایی که به درس خواندن علاقه داشتند دوره ابتدایی را به صورت متفرقه می‌خواندند. یعنی در طول یک سال دو یا سه کلاس را می‌خواندند و در پایان سال امتحان می‌دادند. برخی هم که استعداد درس خواندن نداشتند فقط در حد خواندن و نوشتن آموزش می‌دیدند و بنا به شرایط سنی‌شان وارد بازار کار می‌شدند. ما برای کار‌یابی هم فردی به عنوان مسئول کار‌یابی به نام آقای تلاتوف «طیب‌نیای کنونی» را انتخاب کرده بودیم که به شرکت‌ها و کارخانه‌ها مراجعه می‌نمود و بر حسب نیاز آنها بچه‌ها آموزش می‌دیدند و وارد عرصه کار می‌شدند. بعضی از بچه‌ها هم به دامداری و کشاورزی می‌پرداختند که به وضعیت آنها هم سرکشی می‌شد تا دچار مشکل نشوند. لذا هر دانش‌آموز بنا بر استعداد‌ها، مشاوره‌ای که می‌گرفت و اقتضای سنش کار مورد نظر خویش را پیدا می‌نمود. ابا‌بصیر هم آموزش‌های لازم را به آنها می‌داد و تا زمانی که آنها به یک زندگی مطلوب و ایده‌آل دست یابند از آنها حمایت می‌نمود.

روحانیت در پیشرفت ابا‌بصیر بسیار مؤثر بود. به دلیل اینکه روحانیت زیر نظر مرحوم آقای شمس‌آبادی بود، لذا نسبت به این امر بسیار خوش‌بین بود و به عنوان یک وظیفه مذهبی از دانش‌آموزان پذیرایی می‌کردند. هم نیرو‌های انسانی و هم نیرو‌های فکری و مالی در ابا‌بصیر بسیار عملکرد خوبی ارائه داد.

در ابتدای تأسیس با توجه به مشکلات قانونی و اداری و عدم امتیاز از لحاظ آموزش و پرورش در سال‌های اول با مشکل مواجه بودند. اما با انجام کار‌های اداری و آموزشی و امثال اینها ابا‌بصیر توانست از آموزش و پرورش امتیاز کسب نماید. ادارات هم با این مرکز هماهنگ شدند به خصوص ناحیه یک که مدیرکل آقای محسن بود و آموزشگاه هم زیر نظر ناحیه یک بود. اینها کمال همکاری را با ابا‌بصیر داشتند.

به نظر من آموزش و پرورش در آن زمان حداکثر امکاناتش را برای ابا‌بصیر صرف کرده بود. از لحاظ قانونی هم بیشتر نمی‌توانست با ما همکاری کند وگرنه با ما مخالف نبود. یعنی تمام ضوابط قانونی که در مدارس دیگر اجرا می‌شد به ابا‌بصیر هم اختصاص می‌یافت و همکاری مطلوبی با ما می‌شد.

نهاد‌های دولتی دو دسته بودند: یکی از نهاد‌هایی که در پیشرفت ابا‌بصیر بسیار مؤثر بودند؛ کارخانه‌های دولتی و غیر‌دولتی مثل کارخانه‌های ریسندگی و بافندگی و مرکز توپخانه اصفهان و دیگر کارخانه‌ها بودند. چون برس‌هایی که در کارگاه ما تولید می‌شد قبلاً از خارج وارد می‌شد و بودجه‌های سنگینی در برداشت. لذا کارخانه‌ها با ما قرارداد بسته بودند و این برس‌ها را به عنوان تولیدات داخلی و مرغوب از ما می‌خریدند حتی در جهت استخدام نابینایان در کارخانه‌ها و ادارات مختلف با ما همکاری می‌کردند. اما طبیعی بود که ادارات بر اساس ضوابط و بخش‌نامه‌هایشان از این همکاری سر باز زنند.

با توجه به شرایط حاکم در اوایل انقلاب هیچ یک از ضوابط قانونی و اداری به خوبی رعایت نمی‌شد. هر گروهی سعی می‌کرد به نفع خود کار کند و به نوعی از آب گل‌آلود ماهی بگیرد. طبیعی بود که عواملی برای فروپاشی ابا‌بصیر تلاش کنند. بنابراین تأثیر بسیار منفی در اداره این مرکز گذاشت.

قبل از انقلاب حاج آقا مدرسه‌ای در جاده تهران در زمینی به مقدار 20000 هزار متر و زیر‌بنای 8000 متر ساخته بودند. در آنجا پیش‌بینی شده بود که سازمان آموزشی ابا‌بصیر هم مرکزی برای ساخت وسایل نابینایی باشد؛ هم به عنوان تربیت مربی و معلم باشد؛ و هم مرکزی برای آموزش و پیشرفت نابینایان باشد. لذا امکاناتش هم پیش‌بینی شده بود. فاز به فاز هم پیش رفتند. لذا فاز اول آن که مرکز آموزشی ابا‌بصیر بود راه افتاد. اما فاز‌های دوم و سوم چون به انقلاب منتهی شد و مشکلاتی از لحاظ بودجه‌ای پیدا شد راه‌اندازی نشد.

بله همان‌طور که از اسم آموزش و پرورش چنین استنباط می‌شود که افراد را هم آموزش دهند و هم پرورش دهند. چون نابینایان هم مانند دیگران باید وارد عرصه فعالیت‌های اجتماعی شوند. پس این مرکز به معنای واقعی هر دو کار را انجام داد.

بله ابا‌بصیر در پیشرفت نابینایان در عرصه‌های مختلف بسیار مؤثر عمل کرده است و بهترین ادله آن پیشرفت نابینایان و کسب موقعیت‌های خوب فرهنگی و اجتماعی می‌باشد. یک نابینای منصف می‌تواند بر این امر شهادت دهد.

در یک زمانی شرایط اجتماع ایجاب می‌کرد که برس‌بافی و کار‌های اولیه‌ای که در اجتماع مرسوم بود را انجام دهیم. اما بعد از انقلاب به دلیل طرح مسائل روز مثل کامپیوتر کارگاه برس‌بافی به کارگاه کامپیوتر تبدیل گردید. در این کارگاه نابینایانی تربیت شدند و آموزش دیدند تا به کمک رایانه بتوانند به پست‌های مختلف اجتماعی دست یابند. مثلاً در سال‌های 61-64 آقای نابینایی به نام علی‌اکبر حاتمی توسط مهندس رضایی در همین کارگاه رایانه را آموزش دید که بعد‌ها در هلیکوپتر‌سازی شاهین‌شهر به عنوان اولین نابینایی که می‌تواند با کامپیوتر کار کند استخدام شد.

بله همان‌طور که قبلاً توضیح دادم ابا‌بصیر در هر زمینه‌ای که دانش‌آموزان استعداد و علاقه نشان می‌دادند پیش‌قدم می‌شد و به آنها تا رسیدن به سطوح عالی کمک می‌نمود.

با توجه به اینکه بنده در این سازمان کار اجرایی انجام می‌دادم مشکلی احساس نمی‌کردم.

البته بنده دقیقاً نمی‌توانم بگویم که چند درصد توانستند یک زندگی ایده‌آل داشته باشند. چون رسیدگی و پرداختن به این امور وظیفه بخش مدد‌کاری است. اما ابا‌بصیر همان‌طور که آموزش و پرورش می‌داد، در زمینه رفاهی چه قبل از ازدواج، چه بعد از ازدواج و چه در سنین بالاتر که دچار مشکل و بیماری می‌شوند به آنها رسیدگی و توجه می‌نماید.

البته مجریان و افرادی که با دانش‌آموزان در ارتباط بودند انسان‌های بسیار شریف و خوبی بودند و به نابینایان بسیار محبت می‌نمودند، چه در خوابگاه، چه در آشپز‌خانه و چه در کتاب‌خانه. محبت و صمیمیت مدیریت هم در اجرای برنامه‌ها و رسیدگی بهتر به نابینایان است. چنین تعاملی قطعاً بسیار صمیمی تلقی می‌گردد. هیئت مدیره هم از وقت و امکانات شخصی‌شان برای نابینایان سرمایه‌گذاری می‌نمودند.

البته من از ابتدا تا سال 82 خاطرات زیادی دارم که یکی از آنها را خدمت‌تان عرض می‌کنم. با توجه به اینکه رشته من برق بود، لذا آقای اقارب پرست از من تقاضا کرد که دانش‌آموزان را با اصول برق و کار‌های اولیه برقی آشنا کنم. ما در سال 54 کارگاهی را تأسیس کرده بودیم تا در این کارگاه بچه‌ها با کار‌های اولیه برقی ساختمان و سیم‌کشی مثل عوض کردن لامپ سرپیچ و تعمیرات جزئی آشنا شوند و آموزش ببینند. من در این زمینه خیلی فکر کردم و با آقای اقارب پرست هم مشورت نمودم و نقشه‌هایی جهت آموزش سیم‌کشی ساختمان درست کردم. اولین کاری که می‌خواستم به نابینایان یاد بدهم بستن ریسه‌ها برای جشن‌ها و چراغانی‌ها بود که می‌توانست یک منبع در‌آمد برای بچه‌ها محسوب گردد. من می‌خواستم به آنها بستن سیم در سرپیچ به پیچ را و ساخت ریسه‌ها را آموزش دهم ولی موفق نشدم. به همین دلیل تصمیم گرفتم به مدت یک هفته چشم‌هایم را ببندم و با چشم بسته این کار را انجام دهم تا بهتر بتوانم به نابینایان آموزش دهم و حسشان را درک نمایم. من یک هفته تمام کار‌هایی را که باید در کارگاه آموزش می‌دادم، با چشم بسته انجام دادم. چون اول باید خودم یاد می‌گرفتم که چگونه با چشم بسته کار کنم تا مشکل نابینایان را درک کنم و بتوانم به آنها آموزش دهم. سپس سه چهار نابینا را که استعداد خوبی برای این کار داشتند برای آموزش انتخاب و آماده نمودم. یکی از آنها فضل‌اللّه وطن‌خواه است که در اداره برق استخدام شد. حدود 5-6 سال از این کار گذشت تا اینکه روزی یکی از دانش‌آموزان به نام ولی‌اللّه محبی که اهل فردوس مشهد بود به من گفت که من می‌خواهم به روستایمان برگردم و همان‌جا کار کنم. او از ابا‌بصیر رفت و پس از 5-6 سال به دیدن من آمد. وقتی از احوالش جویا شدم گفت که من یک مغازه الکتریکی دارم. من پرسیدم که تو چگونه این کار را انجام می‌دهی. تو نابینا هستی و ممکن است برق به تو آسیب رساند. او در پاسخ من گفت که شما به من یاد دادی که اگر می‌خواهی در ساختمان برق رو‌کار بکشی اندازه درست کن و به وسیله اندازه سیم بکش. من هم هر وقت برای برق‌کشی ساختمانی می‌روم ابتدا یک اندازه مثلاً ده سانتی اوستا کار درست می‌کنم و به طاق می‌زنم و سیم را زیر آن می‌کشم و میخ دو‌پایه را می‌زنم. به این ترتیب من می‌توانم سیم را روی ساختمان نصب نمایم. او یک چوب ده سانتی درست می‌کرد و به فاصله طاق ده سانت پایین‌تر سیم‌کشی می‌نمود. اندازه را روی طاق می‌گذاشت و زیر آن چوب سیم می‌گذاشت و میخ را می‌کوبید. برای برق تو‌کار هم لوله را می‌خواباند و سیم و کلید‌ها و پریز‌ها را وصل می‌کرد و به این ترتیب ساختمان را برق‌کشی می‌نمود. بعد هم سیمش را وصل و برق را هم وصل می‌کرد. بنده خیلی خوشحال شدم. حدود دو ماه پیش هم نابینایی به نام عباس قوقه‌ای که در سال‌های 68 و 69 زمان مدیریت مرحوم سعیدیان دانش‌آموز کلاس چهارم من بود با من تماس گرفت و گفت که من می‌خواهم حق محصلی را به جا بیاورم. وقتی از حالش جویا شدم گفت که من بساز و بفروش هستم و خودم هم معمار هستم. من در نجف‌آباد در ویلا‌شهر ساختمان‌سازی می‌کنم. الآن هم یک ساختمان چهار طبقه ساختم و منتظرم تا بازار خوب شود تا بتوانم آنجا را بفروشم. من خودم شخصاً روی چوب‌بست می‌روم و گچ‌کشی می‌کنم. من با حس لامسه متوجه می‌شوم که آیا صاف شده یا نه. همسرم هم رشته‌اش عمران است و در نقشه‌کشی ساختمان به من کمک می‌نماید.

من همیشه دانش‌آموزان را نصیحت می‌کردم که در حین تحصیل یک حرفه هم یاد بگیرند تا اگر در دانشگاه موفق نشدید بتوانید یک حرفه اجتماعی داشته باشید.

بله این اردو‌ها شامل اردو‌های داخلی و اردو‌های برون‌شهری می‌شد. در سال‌های 52-53 پایان سال تحصیلی بچه‌ها را به باغ می‌بردیم. ما باغی داشتیم واقع در خیابان مشتاق که برای آقای شه ناصری بود. در این باغ همه دختران و پسران نابینا و مسئولین و مربیان و خانواده‌هایشان و خانواده‌های نابینایان حضور پیدا می‌کردند. در آنجا استخری بود که از صبح تا ظهر آقایان از آن استفاده می‌کردند. ظهر نماز جماعت به امامت حاج آقا مهدی مظاهری برگزار می‌شد. سپس ناهار صرف می‌شد و پس از ناهار هم آقای مهدی اقارب پرست گزارش سالیانه ابا‌بصیر را ارائه می‌دادند. این گزارش با هدف آشنایی مربیان و نابینایان و خانواده‌ها با فعالیت‌های ابا‌بصیر ارائه می‌گردید. در پایان هم توسلی به امام زمان (عج) می‌شد. برنامه اردو‌های برون‌شهری هم این‌طور بود که دانش‌آموزان ممتاز و پیشرفته ابا‌بصیر را به اردوی شمال و مشهد می‌بردیم که هم سیاحتی بود و هم زیارتی. این دانش آموزان شامل پیش‌دبستانی‌ها و محصلین کارمند و کارگر بودند.

ما دو اتوبوس دختر و پسر به همراه مربیان و سرپرست را به اردو می‌بردیم. ما حرکت می‌کردیم و ابتدا حرم حضرت معصومه در قم را زیارت می‌نمودیم. سپس به حرم حضرت عبدالعظیم می‌رفتیم و از آنجا به سمت شمال حرکت می‌کردیم و یک وعده غذا در کنار دریا صرف می‌نمودیم و سپس به مشهد مقدس عزیمت می‌کردیم. ما در مشهد محلی داشتیم که در اختیار حوزه علمیه آیت‌اللّه خوئی بود. این محل واقع در چهار‌راه شهدا سفارت فرانسه بود که حوزه علمیه آنجا را خریده بود. آنجا حوزه درس برادر آقای فلسفی بود. تابستان‌ها که حوزه تعطیل بود ما بچه‌ها را به آنجا می‌بردیم و در دوران سفر‌شان همانجا که مکان بسیار وسیعی بود ساکن می‌شدند. در طبقه بالا آقای جلال فقیهی داماد آقای خوئی با خانواده‌اش زندگی می‌کرد و عنایت زیادی به بچه‌های نابینا داشتند. ما شب‌ها به حرم می‌رفتیم. یکی از شب‌ها که شب تولد امام رضا (ع) هم بود، مهمان مهمان‌سرای حضرت بودیم. ما حدود 54-55 نابینا را همراهی می‌نمودیم. پس از شام به سمت حرم حرکت کردیم. به صحن نو که رسیدیم خدام حرم گفتند که شما امشب مهمان خدام هستید. ما را به کشیک‌خانه خدام که به گنبد مطهر مشرف بود بردند. بچه‌ها در حضور خدام به شعر‌خوانی و عرض توسل و دعا پرداختند و جلسه خوبی برگزار شد. بچه‌ها در مهمان‌سرا غذا‌ی مفصلی خورده بودند. خدام هم از ما با بستنی و میوه پذیرایی کردند. من از بچه‌ها خواستم که چیزی نخورند اما آنها توجه نکردند و گفتند که ما مهمان امام رضا هستیم. خوشبختانه در آن چند ساعت هیچ کدام نیاز به قضای حاجت پیدا نکردند. ما تا ساعت 11-30/11 دقیقه مهمان خدام بودیم تا اینکه یکی از خدام از بچه‌ها پرسید که آیا می‌خواهید کنار ضریح مطهر بروید؟ همه موافقت کردند و پاسخ مثبت دادند. ایشان گفتند که ما خدام جمع می‌شویم

و راهی را باز می‌کنیم و شما می‌روید دستتان را به ضریح می‌زنید و بر‌می‌گردید. آنها جمعیت را مهار کردند و بچه‌ها کنار ضریح رفتند. بچه‌های ما آرام آرام رفتند تا به ضریح چسبیدند. و حال خوبی پیدا کرده بودند. طوری که به سختی می‌شد آنها را از ضریح جدا کرد. بچه‌ها تا حدود ساعت دو نیمه‌شب به ضریح چسبیده بودند. ما بچه‌ها را از حرم مطهر تا چهار‌راه شهدا که حدود یک ربع پیاده‌روی داشت پیاده آوردیم و در راه همه گریه می‌کردند و حال خیلی خوبی داشتند. آن شب همیشه در خاطر‌مان به عنوان یک شب به یاد ماندنی باقی ماند.

من نمی‌توانم بگویم چه کسی بهترین مربی بود. اما مرکزی را که خدمت‌گزاران وارد می‌شدند با سلام به حضرت وارد می‌شدند و خود‌شان را جزء خدمت‌گزاران به حضرت می‌دانستند و باید خود صاحب‌الزمان انتخاب نمایند. اما یک خانمی به نام مادر کریمی که آشپز مدرسه هم بود بار‌ها و بار‌ها می‌گفت که من از سال 51 با چادر به ابا‌بصیر آمدم و با کفن هم از اینجا خواهم رفت. همین‌طور هم شد. ایشان می‌گفت که من به وسیله دیگ ابا‌بصیر دست‌هایم سوخت. روز قیامت اگر خواستند مرا محاکمه کنند من این دست‌ها را نشان می‌دهم.

به نظر من همه مدیران ابا‌بصیر خوب بودند و هر کدام از آن‌ها در زمان خود‌شان نو‌آوری‌هایی داشتند و آن‌چه در توانشان بود فرو‌گذار ننمودند.

خاطرات دیگر: در زمان جنگ مواد سوختی بسیار کمیاب بود و تهیه آن هم سخت. مدیریت ابا‌بصیر به این نتیجه رسید که یک تانکر یا یک مخزن دیگری تعبیه نماید تا ذخیره داشته باشند. ما هم به دلیل اینکه شغلمان فنی بود و وظیفه تأسیسات را بر عهده داشتیم این مسئولیت بر عهده ما بود. من هم لودر آوردم و زمین را حفاری کردند و یک تانک بزرگ کار گذاشتند. یک نفر پیشنهاد داد تا لودر را به دانش‌آموزان نشان دهیم تا آنها لودر و بیل و تایر را لمس کنند و با لودر آشنا شوند. ما هم این کار را انجام دادیم و دانش‌آموزان لودر را تجربه نمودند. اینها فهمیدند که با همین‌ها سنگر و خاکریز و جان‌پناه درست می‌کنند. با ماشین هم که می‌رفتیم ماشین را هم لمس می‌کردند و شناسایی می‌نمودند.

یک نابینای مطلق گاهی از شهر رضا به ابا‌بصیر می‌آمد. او یک موتور دنده‌ای داشت که فرزندش را به عنوان راهنما جلو می‌نشاند. او تعریف می‌کرد که روزی من از شهر رضا به سمت اصفهان می‌آمدم که یک استواری از من خواست تا او را هم ببرم و سوار موتور شد. آمدیم تا به نزدیکی پلیس راه رسیدیم. از من خواست تا نگه دارم تا او پیاده شود. او می‌خواست با من دست دهد و دستش را دراز کرد. اما من متوجه دراز شدن دست استوار نشدم. او پرسید که مگر دست مرا نمی‌بینی؟ من هم گفتم که من نابینا هستم. او مرا به پاسگاه برد و گفت که ایشان خلاف قانون عمل کرده است. در نهایت موتور مرا گرفتند ولی مرا به خاطر اینکه به استوار خدمت کرده بودم زندانی نکردند.

متأسفانه فعلاً شرایط اجتماعی من ایجاب نمی‌کند که بتوانم دوباره به نابینایان خدمت کنم. اما حرم امام زمان و خدمت به این حرم امام زمان همین‌جا است. استاد ما همیشه می‌گفت که جمکران رفتن کار خوبی است اما جمکران دوم همین‌جا است. یعنی هر نابینایی را که ما بتوانیم باسواد سازیم، او را زنده کرده‌ایم و این کار بزرگی است و توفیق می‌خواهد. ما عنایت‌های زیادی از ابا‌بصیر دیدیم. بنده لازم می‌دانم یک خاطره کوچکی را در تصدیق همین موضوع خدمت‌تان عرض نمایم. سال 55-56 که در ابا‌بصیر مشغول به کار بودم قرار شد به خدمت سربازی اعزام شوم. آقای اقارب پرست جلسه تودیعی با حضور مربیان، کارمندان و دانش‌آموزان برای من گذاشتند و من در این جلسه رسماً خداحافظی کردم و رفتم. روزی که می‌خواستیم اعزام شویم همه در سالن پوریای ولی شریف واقفی جمع شده بودیم. اسم‌ها را خواندند و همه سوار اتوبوس شدند. ولی من سوار نشدم. به من گفتند سوار شو، من هم گفتم که سوار نمی‌شوم و دوباره به ابا‌بصیر برگشتم و مشغول کار شدم. حدود یک سال گذشت. من با خودم فکر کردم بالاخره که من باید به سربازی بروم. مجدداً دفترچه گرفتم و تاریخ زدم و قرار شد 17 فروردین سال 57 اعزام شوم. فروردین 57 هم شروع تظاهرات و بحبوحه شلوغی‌ها بود. ما را در خیابان استانداری سوار کردند و به تربت جام یعنی بدترین جا بردند. از زمانی که ما به آنجا رسیدیم آماده‌باش بودیم. دیگر هیچ کس از پادگان بیرون نمی‌رفت و ما هشت ماه در پادگان ماندیم. حدود سه ماه از دوره آموزشی‌مان گذشت تا اینکه همه بچه‌ها را تقسیم کردند و به مشهد لشکر 77 بردند. اما مرا نبردند. هر‌چه اصرار کردم که مرا هم به مشهد ببرند فایده‌ای نداشت. آنها گفتند که شما سفارش شده هستید که اینجا بمانید. این خواسته فرمانده پادگان است. من در تقسیمات در دفتر خدمات به عنوان منشی مشغول شدم. حدود دو ماه آنجا بودم تا اینکه مرا به انبار منتقل کردند و مسئول انبار شدم. یک استوار سنی مذهب که انسان بسیار خوبی بود کلید انبار را به من تحویل داد و به من گفت که حالا هر کاری می‌خواهی انجام بده. من دیگر از پادگان راحت شده بودم. هر روز صبح یک ماشین در اختیار من بود که من می‌رفتم و خرید می‌کردم و بر‌می‌گشتم. من تنها کسی بودم که می‌توانستم از پادگان بیرون بروم. من خیلی آزاد بودم و اینها همه عنایت صاحب‌الزمان بود. زمانی بود که اعلام کردند سربازان همه از پادگان‌ها فرار کنند. در آن موقع همه سربازان مرا می‌شناختند. به یکی از رفقایم که دژبان بود گفتم که من فردا از اینجا می‌روم. ولی اگر کسی درباره فرار من از تو پرسید اظهار بی‌اطلاعی بکن که برایت مسئولیتی نداشته باشد. اگر کاری در اصفهان داری بگو تا برایت انجام دهم. فردا صبح من کلید انبار را به یکی از سربازان دادم و گفتم که من بیرون می‌روم. اگر کسی در انبار کاری داشت کلید را به استوار حسینی بده. من لباسم را عوض کردم و به اصفهان آمدم. به هر حال معلوم شد که من فرار کردم. افسر پادگان به سربازان اعلام کرد که او فردا به اینجا می‌آید و خود من اعدامش می‌کنم. مدتی در اصفهان ماندم تا اینکه بعد از انقلاب اعلام کردند که سربازان به پادگان‌ها برگردند. من هم برگشتم و به عنوان معاون سیاسی عقیدتی پادگان منصوب شدم. روزی من سراغ آن افسر رفتم و گفتم که اگر می‌خواهی مرا اعدام کنی به قول خودت وفا کن. دو سه ماهی که خدمت کردیم یک ساله شدیم. سپس اعلام کردند کسانی که یک

سال خدمت کردند پایان خدمت دو‌ساله به آنها تعلق می‌گیرد. سپس دوباره به ابا‌بصیر برگشتم و مشغول به کار شدم. در سال‌های 62-63 حراست اداره مرا خواست و گفت که پرونده پایان خدمت شما مبهم است و باید یک نامه از پادگان بیاورید. من به پادگان تربت جام رفتم و یک تأییدیه گرفتم و آوردم. اما گفتند که باز هم ابهام دارد. شما در حین اینکه دو سال خدمت کردید همان دو سال را هم در ابا بصیر بودید. اینها با هم تناقض دارند. من گفتم که بیایید با هم معامله‌ای بکنیم. من از شما دو سال سابقه نمی‌خواهم، شما هم از من دو سال خدمت سربازی نخواهید. آنها هم موافقت نمودند. به این ترتیب دو سال خدمت سربازی من دو سال خدمت ابا‌بصیر شد. اینها همه از عنایات حضرت حجت سرچشمه می‌گیرد.

نام اولیه آقای حسین‌علی موحد زاده، حسین حاج گدا‌علی بود. او از کودکی وارد مؤسسه ابا‌بصیر شد و تحصیلاتش را از پیش‌دبستانی آغاز نمود. تا پایان دوره ابتدایی در همان مرکز تحصیلاتش را ادامه داد. ایشان سال‌های اول و دوم راهنمایی را در مدرسه احمدیه تحصیل کرد تا دوران انقلاب. ایشان چند مسأله مطرح کردند که با توجه به اینکه بنده در جریان بودم بر خود لازم می‌دانم که به آنها پاسخ دهم. ایشان گفتند که مسئولین قبل از انقلاب می‌گفتند که پول‌های شاه نجس است و ما نمی‌خواهیم از این پول‌ها بگیریم. لذا به خود‌شان اجازه می‌دادند که از مردم کمک بگیرند. در پاسخ ایشان باید عرض کنم که مدرسه ابا‌بصیر یک مدرسه مذهبی و خیریه بود و معمولاً از طریق مردم با نظارت هیئت مدیره اداره می‌شد. البته وجوهاتی هم از طرف حوزه علمیه با نظارت آیت‌اللّه شمس‌آبادی به این مرکز کمک می‌شد. این مرکز از لحاظ درسی زیر نظر آموزش و پرورش اداره می‌شد. از لحاظ هزینه هم از طرف مردم با نظارت هیئت مدیره حمایت می‌شد. در آن زمان بهزیستی با نظارت فرح اداره می‌شد و ما نمی‌خواستیم قوانین و مقررات آنجا که بعضی از آنها با فرهنگ دینی ما مغایرت داشتند بر ابا‌بصیر حاکم شود. مثل بی‌حجاب بودن دختران و نداشتن چادر و روسری. مسأله دیگری که ایشان مطرح فرمودند این بود که ابا‌بصیر با کریستوفل یکی شد. قبل از انقلاب کریستوفل زیر نظر کلیسا اداره می‌شد. اما در زمان جمهوری اسلامی کریستوفل هم باید با نظارت نظام جمهوری اسلامی اداره گردد. لذا رأی دادگاه بر این بود که کریستوفل به ابا‌بصیر منتقل گردد و فعالیت‌های نابینایان با نظارت ابا‌بصیر صورت پذیرد. مسأله دیگر ایشان این بود که چرا ما تظاهرات کردیم و با عوامل کلیسا مخالفت نمودیم. عوامل کلیسا و افرادی که در آنجا استخدام بودند بچه‌ها را تحریک کردند که بر علیه ابا‌بصیر قیام کنند. آنها هم با این تحریکات با مسئولان و دانش‌آموزان ابا‌بصیر مخالفت نمودند. مسأله بعدی که مطرح شد این بود که اینها در سیزده دی سال 60 فرار کردند. با رأی و نظر دادگاه و نماینده دادگاه ابا‌بصیر اموالی که در کریستوفل داشت را از آنجا بیرون برد. بحث دیگر ایشان این بود که یک نفر بیاید و با مسئول جدید صحبت کند. بنده علی‌رضا سیفی با دعوت و نوشته آقای شانه که در آن زمان مسئول بهزیستی بوده به مدرسه کریستوفل رفتم و قرار بود با مدیر آن مؤسسه صحبت کنم و آن‌چه که از اموال ابا‌بصیر در انبار آنجا باقی مانده تحویل

بگیرم و به ابا‌بصیر منتقل نمایم. با بچه‌هایی که از ورود من آگاه شده بودند در دفتر درگیر شدیم. حتی مدیر مدرسه از ورود بچه‌ها ممانعت کرد و من توانستم از آنجا خارج شوم. هیچ شکایتی در بین نبود و کسی شکایتی نکرد. اموال ابا‌بصیر را توسط بهزیستی به ابا‌بصیر برگرداندند. بحث شکایت یک بحث جدا است. ابا‌بصیر در آن زمان در خیابان آذر کوچه تاج واقع شده بود. دانش‌آموزانی که در کریستوفل مانده بودند و عوامل کلیسا به تلافی بردن وسایل از کریستوفل شبی را هجوم آوردند تا مدرسه را بگیرند و اموال را ببرند. در همانجا درگیر شدیم و به کلانتری واقع در خیابان عباس‌آباد رفتیم و بعد هم کار‌های دادگاهی را خود کلانتری انجام داد و در نهایت رأی دادگاه انجام شد. این پاسخ مختصری به نامه ایشان بود.

رضا طیب نیا

رضا طیب نیا⁽¹⁾

مدیر شبانه و حرفه و فن ابابصیر در سال‌های 1356 تا 1370

توضیح: آقای حسین بصیری مدیرعامل کنونی مؤسسه ابابصیر به گفت‌وگو با آقای طیب‌نیا نشسته است. آقای طیب‌نیا (نام کوچک قبلی ایشان تلاتوف) از مدیران میانی ابابصیر بود که در سال 56 تا 70 در اداره ابابصیر مشارکت داشت. و تجارب سودمندی به دست آورد. البته او در سال 48 به ابابصیر پیوسته است. نخست محمدحسین بصیری از ایشان خواهش می‌کند خودش را معرفی و از پیوستن او به ابابصیر و تجربه‌هایی که به دست آورده بگوید.

طیب‌نیا در سال 1360 به عنوان آموزگار رسمی در آموزش و پرورش استخدام شد و در 1376 بازنشسته گردید. مسئولیت‌های او در ابابصیر عبارت بود از: بخش شبانه، حرفه و فن، اشتغال و کاریابی، ازدواج، مسکن.

اطلاعات بسیار مهم در این مصاحبه آمده است. برای نمونه به بعضی از مطالب مهم اشاره می‌شود:

1- آقای طیب‌نیا، به اسامی که کمتر مطرح بوده و در اداره ابابصیر مشارکت داشتند می‌پردازد؛ مثلاً هیئت مدیره ابابصیر را شامل آقایان پرورش و افضل و سلامتیان می‌داند.

2- آقای طیب‌نیا می‌گوید خانم هما آهی مدیر دفتر استثنایی وزارت آموزش و پرورش بهایی بود. البته سندی دال بر این مطلب تا کنون مشاهده نکرده‌ایم. به علاوه بعضی از افراد مؤثر در ابابصیر مثل مصطفی یراقی در مصاحبه خود به مساعدت‌ها و کمک‌های مهم و مؤثر خانم آهی به ابابصیر اشاره کرده‌اند.

3- ایشان می‌گوید تعداد بسیاری از نابینایان مسیحی شدند و به خارج رفتند. «تعداد بسیار» یعنی چقدر و آمار آنها نشانگر چه عدد و رقمی است؟

4- طیب‌نیا در زمینه‌هایی مثل اشتغال تجربه‌های مهمی بیان می‌کند ولی این تجارب چارچوب‌دار، تئوریزه، سامان‌دار و قابل عرضه به دیگران نشده است.

چرا ابابصیر طی چندین دهه نتوانسته تجربه‌ها و دستاوردهای عملی و اجرایی خود را تبدیل به نظریه‌های راهبردی کند؟ نظریه‌هایی که اگر مکتوب می‌گردید حتی می‌توانست به خارج از کشور صادر شود.

اینجانب رضا طیب‌نیا هستم. قبل از انقلاب فامیلی من تلاتوف و به معنی کسی که شور می‌انگیزد و اتصال ایجاد می‌کند، است. در اسلام تأکید زیادی بر کمک به همنوع و افراد ناتوان و کسانی که

محدودیت دارند شده و بر کسی هم پوشیده نیست. در اخبار و روایات هم رفتار ائمه اطهار را با این افراد به خوبی می‌بینیم. لذا نمی‌توانیم بی‌توجه باشیم. چرا که در دوران امام صادق در بین شاگردان ایشان ابا‌بصیرها تربیت و پرورش یافتند. بنابر‌این فراوان بودند نابینایانی که به واسطه آموزش‌هایی که ائمه به آنها داده بودند قلب روشنی داشتند و به آنها ابا‌بصیر می‌گفتند. متأسفانه در جامعه ما نسبت به ارائه آموزش‌ها و امکانات خاص به این گروه پیش‌بینی خاصی صورت نگرفته بود. در جنگ‌های جهانی هم استعمار‌گران به این نتیجه رسیده بودند که دست‌آویز خوبی است که تحت عنوان کمک به نابینایان و آموزش و نگهداری آنها در کشور‌هایی مثل ایران از این طریق بتوانند به مسائل ما دسترسی داشته باشند. با مطالعه دو کتاب نقشه‌های استعمار در مبارزه با اسلام و نقش پدرانه کلیسا در کشور‌های اسلامی به حقایق و جوانب این مسأله بیشتر پی خواهید برد. حتی تحت عنوان مسائل میسیونری و دینی اشاعه و پخش و نشر مواد مخدر در ایران نیز تشریح شده است. قبل از انقلاب از یک سو سرهنگ کریستوفل به ایران آمده بود و در تبریز با عنوان کمک به نابینایان فعالیت می‌کرد. اما بعدها به این نتیجه رسیده بود که از لحاظ جغرافیایی اصفهان مرکز کشور است. از این‌رو مؤسسه خود را تحت عنوان «پرورشگاه نابینایان» به اصفهان منتقل نمود و اهداف سیاسی آلمان را اجرا می‌کرد. انگلیسی‌ها هم برای اینکه از قافله عقب نمانند در جوار بیمارستان عیسی بن مریم فعلی کلیسایی با نام لوقا دایر کردند و میسیونری تحت عنوان «مرکز نور‌آیین» نابینایان را جذب نمود. کلیسا به نابینایان تلقین می‌کردند که ما می‌خواهیم نور حضرت مسیح را به قلوب شما بتابانیم. ولی در منویاتشان از آنها استفاده می‌نمودند. طوری که از بین نابینایان افراد زیادی را به انگلستان و سایر کشورها بردند و تحت اهداف خود‌شان از آنها استفاده می‌کردند.

حدود 26 سال قبل از تشکیل ابا‌بصیر بود. در سال 1347 آقای دکتر بهشتی مجله‌ای از آلمان فرستاد که روی جلد آن تصویری از درب ورودی مسجد امام «مسجد شاه سابق» کشیده شده بود که دو نابینا جلوی در مشغول گدایی هستند و زیر آن نوشته شده بود: مردمی که عقاید مذهبی دارند و چنین ساختمان باشکوهی ایجاد نمودند معتقدند که نابینا لعنت شده است و کمک به نابینا خلاف خواست خدا می‌باشد. سپس تصویری از نابینایانی که پشت میز تایپ نشسته بودند را منتشر نمودند. به این منظور که ما نور حضرت مسیح را به قلوب آنها تاباندیم و محبت عیسوی را به آنها انتقال دادیم طوری که نابینایان از گدایی به این درجه رسیده‌اند. کلیسا از میان نابینایان افرادی را پرورش می‌داد که منویات آنها را دنبال نمایند. نابینایان بهترین وسیله بودند و حساسیت روی این افراد کمتر بود. در آن زمان نزدیک به تأسیس ابا‌بصیر دربار و دولت شاهنشاهی و مؤسسه‌های خیریه یکی دو مدرسه دایر نمودند که آنها هم اهداف دربار را پیاده می‌کردند. یکی از این مدارس مدرسه رضا پهلوی در تهران بود. اینها نابینایان را طوری تربیت می‌کردند که در نهایت یا تلفنچی شود یا در کوچه و خیابان می‌نواختند و هر کس رد می‌شد به آنها کمک می‌نمود. در آن شرایط دوستانی داشتیم که با تبلیغات کلیسا علیه اسلام به صورت علمی مخالفت می‌کردند. آنها جلوی در کلیسا می‌ایستادند و با افرادی که به کلیسا می‌رفتند مباحثات علمی می‌نمودند. افراد عادی خیلی راحت حقیقت را می‌یافتند و رها

می‌شدند. وقتی که با نابینایان و اقوامشان مواجه می‌شدیم آنها می‌پرسیدند که اسلام چه پیش‌بینی‌ها و تدابیری برای نابینایان در نظر گرفته است. نابینایان می‌گفتند که اگر ما از کلیسا بیرون برویم اسلام یعنی گدایی. البته این یک مسأله عاطفی است که اگر عده‌ای جلوی مسجد ایستاده باشند، مثلاً یکی عصا به زیر بغل داشته باشد، یکی ناشنوا و دیگری هم نابینا باشد، هر کسی از مسجد بیرون بیاید از لحاظ عاطفی اولین کاری که انجام می‌دهد دست در جیبش می‌کند و به نابینا پول می‌دهد. این روحیه یک نقطه ضعف در ما بوده و هست. در همین بحبوحه بود که عده‌ای از جوانان مذهبی و فرهنگی به فکر افتادند و با روحانیت شهر صحبت کردند و یک همت جدی صورت گرفت. در صدر روحانیون مرحوم آیت‌اللّه شمس‌آبادی فرمودند شما شروع کنید، من همه هزینه‌ها را تأمین می‌نمایم. با اهتمام این گروه هیئت مدیره‌ای تشکیل شد و ساختمانی که برای هیئت قائمیه ساخته شده بود و هنوز ناتمام بود به این گروه اختصاص داده شد. ما زمانی کار را شروع کردیم که ساختمان در حال موزاییک شدن بود. بالاخره در نیمه شعبان سال 1348 در جشن وجود ابا‌بصیر اعلان گردید. همان روز‌های اول سه چهار‌تا از نابینایان بزرگسالی که در کریستوفل زندگی می‌کردند و از لحاظ ذهنی آمادگی خروج از آنجا را داشتند به ابا‌بصیر آمدند. اولین دانش‌آموز خردسال ابا‌بصیر هم آقای مهدی منصوری مداح مشهور کشور است که بعدها دو خواهرش هم به ابا‌بصیر آمدند. من در آن موقع 22 سال داشتم. با توجه به اینکه من از ابتدا با این گروه همراه بودم از بنده درخواست شد که کارگاهی دایر نمایم و کار را شروع کنم و هفته‌ای دو روز به بچه‌ها آموزش دهم. تشکیل این کارگاه همزمان با تأسیس ابا‌بصیر بود. قرار شد یکی از دوستان مسئول شبانه‌روزی شود. از خود نابینایانی که به ابا‌بصیر آمده بودند از جمله آقای پور زاد و آقای میر‌زاده به دلیل اینکه به خط بریل مسلط بودند برای آموزش استفاده نمودیم. یکی دیگر از کار‌های ما آموزش نابینایانی بود که در سطح شهر گدایی می‌کردند. به هر حال تعداد قابل توجهی از نابینایان جذب شدند. اینها صبح تا ظهر خط نابینایی را آموزش می‌دیدند. ظهر هم به آنها ناهار می‌دادیم و بعدازظهر هم کار حرفه‌آموزی شروع می‌شد. بنده قرار بود بعدازظهرها هفته‌ای دو روز بیایم و کمک کنم. اما بیش از بیست و دو سه سال خدمت کردم.

مدیر آموزشگاه آقای اقارب پرست بودند. مرحوم آیت‌اللّه شمس‌آبادی رئیس هیئت مدیره بودند. حاج آقا محمد بصیری مدیرعامل اولیه ابا‌بصیر بودند و آقای احمد بصیری مدیرعامل بعدی. اعضای هیئت مدیره هم آقایان مهندس مصحف، آقای اقارب پرست، مهندس علوی، آقای مرتضوی، مرحوم علی‌اکبر پرورش، آقای محمد سلامتیان و آقای افضل بودند. هیئت مدیره نقش تأمین کننده داشتند. در آن زمان فرد نابینایی مطلبی نوشته بود مبنی بر اینکه ابا‌بصیر پول‌های دولت را نجس می‌دانست. در صورتی که این‌طور نبود. دولت پذیرای ابا‌بصیر نبود. دولت حاضر نبود چیزی را که توسط افراد مذهبی اداره می‌شود و به ساواک و... وابسته نیست را بپذیرد. حتی حاضر نشدند ما را استخدام نمایند. بنده سال 60 استخدام شدم. حدود 13 سال به طور غیر‌رسمی و با حقوق کم در ابا‌بصیر خدمت می‌کردیم. حتی آموزش و پرورش به ما اجازه ثبت نام نمی‌داد و به عنوان یک مدرسه ابا‌بصیر را

نمی‌پذیرفتند. به هر حال ما باید مجوزی اخذ می‌نمودیم. در آن زمان آموزش و پرورش معاونتی به نام اداره کودکان استثنایی داشت. خانم هما آهی مسئول این دفتر بود. ایشان بهایی‌زاده و بهایی بودند. وزیر وقت هم فرخ پارسا بود که او هم بهایی بود. در سفری که خانم آهی به اصفهان آمده بود، ما با ایشان مذاکره کردیم و او هم فریفته شد. ما به وی چادر دادیم و به منزل آیت‌اللّه شمس‌آبادی بردیم. ایشان در یک برگه به صورت دست‌نویس نوشت که فعلاً می‌توانید ثبت نام نمایید. ما هم تا بعد از انقلاب با همین برگه کار می‌کردیم. بنده در سال 59 در جبهه بودم. مرحوم بهشتی به اهواز آمدند و من با ایشان ملاقات نمودم. مرحوم بهشتی از بنده خواستند که به ابا‌بصیر برگردم تا دست اجانب از مراکز کوتاه گردد. وقتی به ابا‌بصیر باز‌گشتم برای انجام امور استخدامی پرسنل ابا‌بصیر به تهران رفتم. شورای انقلاب در شب منزل مهندس سحابی تشکیل شد. من هم به آنجا رفتم و با آقای رجایی آشنا شدم. آقای رجایی به بنده گفت که من امروز پست وزارت را به آقای با‌هنر تحویل دادم و نخست‌وزیر شدم. مرا با آقای با‌هنر آشنا کردند. ایشان هم کارشناسی به اصفهان فرستادند و کارشناس هم به نامه ثبت نام شود استناد کرد و سوابقمان را پذیرفتند. بنابراین ما استخدام شدیم. در مراکز بحث تبلیغات بود و ما معتقدیم که تبلیغ مسیحیت صورت نمی‌گرفت. در ملاقاتی که ما و نابینایان با امام داشتیم امام 45 دقیقه سخنرانی فرمودند. امام نقشه‌های استعمار بیگانگان در ایران را تحت عنوان گیاهان صنعتی و دارویی و نقشه‌برداری از جاده‌های ما برای گذر نیروها و تأمین مواد غذایی و علوفه‌شان تشریح نمودند. آنها دین نداشتند که بخواهند تبلیغ کنند. مسیحیت ملعبه دست بیگانگان بود. به هر حال ابا‌بصیر شروع به کار کرد و روز به روز نابینایانی که در سن آموزش بودند و در کریستوفل و نور‌آیین تحصیل می‌کردند و تعمید نشده و رسماً مسیحی نبودند به ابا‌بصیر آمدند. البته تعداد زیادی از نابینایان مسیحی شده بودند و به خارج مهاجرت نمودند. حتی بعد از انقلاب زمانی که ما کریستوفل و نور‌آیین را گرفتیم تعدادی از نابینایان به خارج از کشور پناهنده شدند. البته دوتا مسأله با هم داخل شد و به نظر من شاید کمی بی‌تدبیری شد. در میسیونری انگلیسی و میسیونری آلمانی با هم یکی شده بودند و اهدافشان هم مشترک شده بود و از یکجا دستور می‌گرفتند. جمهوری اسلامی هم نمی‌خواست که بچه‌های ایرانی از آنها کمک بگیرند و می‌خواست زمام امور را خود به دست بگیرد. اما نیروی متخصصی که با مسائل نابینایان آشنا باشد وجود نداشت. فلذا دست روی ابا‌بصیر گذاشتند. هیئت مدیره هم به این نتیجه رسیدند که اداره دو مرکز سخت است و آنها را با هم ادغام نمودند که البته با ادغام این دو هم مخالفت شد. من خودم کریستوفل را گرفتم و آنجا در اختیار من بود. بعد از ادغام این دو مجموعه با هم مشکلات زیاد شد. البته مشکلات بعد از ادغام ربطی به ابا‌بصیر و دایره اسقفی کلیسا نداشت. در آن زمان تب شوراها بالا گرفته بود. کارخانه‌ها و مؤسسات می‌خواستند مستقل و شورایی اداره شوند و مدیر نمی‌خواستند. مثلاً مرغداری سیمرغ، کارگران، مهندسان را اخراج کردند و اعلام کردند مرغ‌ها نیاز به مهندس ندارند چون فناوری مرغداری را نمی‌دانستند و به جای دادن غذا‌های مقوی به مرغ‌ها نان خشک آب‌زده می‌دادند که باعث شد مرغ‌ها، از تخم رفتند و دیگر تخم نکردند. تب شوراها برای هیئت مدیره و مهندس و... ارزشی قائل نبودند. نابینایان هم

همین‌طور بودند. مخصوصاً با نفوذ چند تا از افراد جنبش چپ در میانشان. ما می‌بینیم که بعد از این مسائل آقای ذبیح‌اللّه عباس‌پور، یداللّه سنجری و مصطفی رومی‌زاده را دستگیر کردند و اینها با راه‌اندازی جو مخالفت علیه ابابصیر ارتباط داشتند. لذا رسیدگی و عدم رسیدگی هیئت مدیره بهانه بود. اینها می‌گفتند تمام اموال ابا‌بصیر را در اختیار ما قرار دهید و پول هم بدهید. ما می‌خواهیم مستقل باشیم. البته بنده خاطراتی هم در این زمینه دارم. بعضی از همین افراد الآن وقتی مرا می‌بینند از بنده عذر‌خواهی می‌کنند. در آن موقع من مدیر کریستوفل بودم. بعد ابا‌بصیر به ما ملحق شد. آقای ملک مسئول شبانه‌روزی ابا‌بصیر بود و ما دو نفر بیشتر مطرح بودیم. بچه‌های نابینا به نماز جمعه رفته بودند. بحث سیاسی دو قطب روحانی اصفهان مطرح بود. آیت‌اللّه مظاهری امام جمعه و آقای خادمی رئیس هیئت مدیره ابابصیر در رأس دو جریان بودند. بچه‌های نابینا بر علیه ما شعار می‌دادند و سینه می‌زدند. شعار می‌دادند «امام خمینی و شاه دو قطب متضادند/ این ملک و تلاتوف عامل حرف سالند» به هر حال در طی مذاکرات ابا‌بصیر به این نتیجه رسید که بهزیستی که موظف به تأمین مسائل رفاهی و مالی نابینایان بود آنجا را در اختیار خود قرار دهد و ابا‌بصیر هم دانش‌آموزانش را به ساختمان خودش منتقل نماید و این کار را هم انجام داد. به هر حال این مسأله کاملاً سیاسی بود. ابا‌بصیر با هدفی که داشت کار را شروع کرد. تفاوت سیستم آموزشی ابا‌بصیر با مراکز دیگر این بود که مثالی که می‌خواهم بزنم قشنگ نیست ولی من این مثال را در بنیاد شهید برای آموزش جانبازان زدم. چوب‌داران اصطلاحی دارند که به یک سری از گوسفندان گوشتی و به یک سری هم داشتی می‌گویند. گوشتی برای استفاده مردم به بازار فرستاده می‌شود، داشتی گوسفندانی هستند که می‌خواهند شیر‌شان را بدوشند یا زاد و ولد نمایند. متأسفانه میسیونرها و مراکز قدیمی نابینایان را می‌بردند، از آنها نگهداری نموده و به آنها آموزش می‌دادند و آنها را داشتی می‌کردند و در جهت اهدافشان از نابینا استفاده می‌نمودند. بنابراین کارگاهی درست می‌کردند تا نابینایان از آنجا بیرون نروند و همانجا بمانند. اما تز ابا‌بصیر مقابل اینها بود. ما نابینایان را چنانچه بزرگسال بودند، به محض اینکه خط بریل را یاد می‌گرفتند و دوران ابتدایی را می‌خواندند، از لحاظ حرفه‌آموزی آنها را آماده می‌نمودیم و وارد بازار کار می‌کردیم تا بتوانند مستقل زندگی کنند. بنابراین اگر آمار دقیقی بگیریم می‌بینیم که تعداد افرادی که ابا‌بصیر قبل از انقلاب و اوایل انقلاب شاغل کرد بیشتر از تمام مراکز آموزشی کشور در طول تاریخ است. بنده شخصاً تمام کارخانه‌های استان اصفهان و کشور را از در ورودی تا در خروجی را بازدید نموده و بررسی کردم که نابینا چه کار‌هایی و با چه آموزش‌هایی را می‌تواند انجام دهد و همه را یادداشت نمودم. سپس آموزش‌های لازم را به نابینایان دادیم و راهی بازار کار نمودیم. ما نمی‌خواستیم آنها را نگه داریم و کنار‌شان عکس و فیلم بگیریم و به مردم نشان دهیم. ما می‌خواستیم اینها زندگی مستقلی داشته باشند. شما کمتر نابینایی را خصوصاً قبل از انقلاب پیدا می‌کنید که بزرگسال باشد و آموزش‌های لازم را دیده باشد ولی صاحب‌خانه و زندگی و همسر نباشد. ما حتی خدمات مددکاری هم ارائه می‌کردیم مثل خرید منزل و تهیه مایحتاج زندگی. ابا‌بصیر نمی‌خواست کار‌هایش را در بوق و کرنا کند. فقط می‌خواست کار انجام شود. به هر حال ابا‌بصیر ادغام

شد و بعد هم جدا شدند. بنده تا سال 70 در ابا‌بصیر بودم. من از سال 48 فعالیتم را شروع نمودم. بعد هم مسأله اعزام و مأموریتم پیش آمد که چند سالی در دبی بودم. میزان تحصیلات من کارشناسی معارف اسلامی و فوق دیپلم آموزش ابتدایی می‌باشد. بنده معتقدم هم از سوی هیئت مدیره ابا‌بصیر و هم از طرف آموزش و پرورش در حق ابا‌بصیر کم لطفی شد. چون هیچ مشکل یا تضاد لا‌ینحلی نبود. دوستان آموزش و پرورش تصورات غلطی داشتند که فکر می‌کردند ابا‌بصیر با یک مدرسه عادی یکسان است. هیئت مدیره هم ابا‌بصیر را تافته جدا بافته می‌دانستند.

آمار دقیقی ندارم. ولی بنده در سال 56 آماری تهیه نمودم که 163 نفر نابینا را مشغول به کار کرده بودیم. مثلاً حدود ده دوازده نفر در استان یزد مشغول به کار بودند. اینها دارای اشتغال پایدار بودند. مثلاً نابینا را در بهداری استخدام می‌نمودیم. در اول انقلاب مرحوم دکتر پاک‌نژاد رئیس بهداری یزد بود و بعد هم نماینده مجلس شد. با توجه به اینکه ما قبل از انقلاب هم با ایشان و هم با آیت‌اللّه صدوقی راجع به کار‌های ابا‌بصیر در ارتباط بودیم؛ لذا با ایشان مذاکره کردیم یکی از نابینایانی که اهل احمد‌آباد اردکان بود را در بهداری استخدام نمودیم. یا اینکه در کارخانه بافت‌ناز اصفهان شش کارگر رسمی نابینا داشتیم. اما در مشاغل آزاد کمتر موفق بودند. در کارخانه‌ها نابینایان تولید می‌کردند. مثلاً در کارخانه صنایع فرش نابینایی بود که غلتک‌های صنعتی را که کارگاه ما تولید می‌کرد و کارخانه نیاز داشت را در کارخانه تولید می‌کرد و همانجا استخدام شد. کاری که در هیچ جای دنیا صورت نگرفته بود ما برای اولین بار انجام دادیم. من حتی از بیمارستان‌ها هم بازدید نمودم. روزی به بیمارستان فروغ ابهری رفتم و از محل رادیولوژی بازدید کردم. در این بخش یک تاریک‌خانه وجود داشت. تصاویری که گرفته می‌شد باید ظاهر شوند و برای یک بینا آن قسمت مثل یک زندان بود. اما نابینا می‌تواند کار کند. لذا دو نابینا را در این بخش مشغول به کار نمودیم. کارشناس باید خود به دنبال کار برود. الآن در بهزیستی این‌طور هست که اگر کسی به کارشناس زنگ بزند و خواهان نابینای جویای کار باشد نابینا را برای کار معرفی می‌کنند. در انگلیس مربی نابینایی را تربیت کرده بود و می‌خواست او را در کارخانه‌ای مشغول به کار نماید. صاحب کارخانه گفته بود که من حقوق دو نفر را پرداخت می‌کنم ولی آن نابینا سر کار نیاید. او هم گفت که من هدفم پول گرفتن نیست. من می‌خواهم کار کنم. او یک کامیون روباز کرایه کرد. یک ماشین تراش و یک ژنراتور روی آن می‌گذاشت و هر روز صبح جلوی در کارخانه پارک می‌کرد. آن نابینا در انظار عمومی تراش‌کاری می‌کرد. چند روز که گذشت رئیس کارخانه متوجه شد و او را استخدام نمود.

البته تعداد متغیر بود ولی حدود یک‌سوم از اینها اصفهانی نبودند. بعضی از آنها از شهرها و استان‌های دور بودند مثلاً اهل تبریز یا بندرعباس بودند. ما از سراسر کشور نابینایان را می‌پذیرفتیم. یکی از مشکلات کاری ما این بود که اگر بچه‌های نابینا ارتباطشان را با خانواده‌ها قطع می‌کردند دچار مشکلات عاطفی می‌شدند و یا از خانواده‌شان بریده می‌شدند و دیگر بر‌نمی‌گشتند. ما نمی‌خواستیم این‌طور باشد. الآن در استان فارس بیش از سی نابینای بزرگسال شاغل تربیت کردیم. ما باید با خانواده‌های نابینایان هم ارتباط برقرار می‌کردیم. مثلاً شب‌های جمعه بچه‌های شبانه‌روزی که منازلشان نزدیک اصفهان بود، خانواده‌هایشان می‌آمدند و اینها را به منزل می‌بردند و شنبه بر‌می‌گرداندند. اما بچه‌هایی که اهل مناطق دور‌افتاده بودند، خانواده‌های متدینی بودند که شب جمعه اینها را می‌بردند و شنبه می‌آوردند و این کار بزرگ تأثیر خوبی در روحیه بچه‌ها داشت. این خانواده‌های متدین را ما معرفی می‌کردیم. اما یک کار سختی که ما داشتیم این بود که بچه‌ها باید بالاخره والدینشان را می‌دیدند. ما مجبور شدیم کرایه رفت و آمد والدین را تقبل کنیم تا مثلاً از مرودشت شیراز بیایند و با فرزندانشان ملاقات کنند. حتی برایشان امکانات و خوابگاه تدارک می‌دیدیم، یا کرایه می‌دادیم تا پدر و مادر بیاید و فرزندش را با خود ببرد و مجدداً برگرداند. برای این کار ما باید می‌رفتیم و راه عبور و امکانات خانواده‌ها را بررسی می‌کردیم. کار‌های جنبی و مددکاری‌های ابا‌بصیر بسیار مهم‌تر از کار خودش بود. آموزش در کنار این کارها معنا می‌پذیرفت.

بعضی از افراد دارای بیماری‌هایی مثل دیابت یا فشار خون بودند که تحت درمان قرار می‌گرفتند و پزشک مرتباً آنها را معاینه و معالجه می‌نمود. مسئولین شبانه‌روزی هم باید در جریان بیماری‌شان قرار می‌گرفتند. معلمان هم باید در جریان قرار می‌گرفتند. به هر حال کار‌های خوبی انجام گردید. چنین مجموعه‌ای نمی‌توانست یک سری ابعاد را در نظر بگیرد و نسبت به بقیه مسائل و مشکلات بی‌تفاوت باشد. ما همان روز‌های اولیه ورود یک نابینا به ابا‌بصیر به شهرش می‌رفتیم. مثلاً ما نابینایی داشتیم که اهل قیر و کارزین فارس بود. الآن او دارای چهار دختر و یک پسر است که همه دارای تحصیلات عالیه هستند. ایشان در سن بیست سالگی وارد ابا‌بصیر شد. ما به قیر و کارزین رفتیم. چون می‌خواستیم او را آموزش دهیم و به منطقه خودش بفرستیم. ولی طی بررسی‌ها متوجه شدیم که در آن منطقه امکان اشتغال برای فرد نابینا وجود ندارد. بنابراین در اصفهان در کارخانه روغن نباتی مشغول به کارش کردیم. برایش امکانات و لوازم زندگی تهیه نمودیم و با پولی کمتر از 3000 تومان برایش خانه‌ای مهیا کردیم. متأسفانه الآن یکی از مشکلات بزرگی که مراکز مشاوره دارند این است که مددکار ندارند. مثلاً مشاور یک کار عملی پیشنهاد می‌دهد که حتماً باید با کمک مددکار انجام شود. یکی از حسن‌های ابا‌بصیر دارا بودن مددکاری قوی بود.

تا جایی که خاطرم هست بیش از 200 نفر بودند. البته این رقم در آخرین سال‌های خدمتم در ابا‌بصیر بود. اینها بیشتر آموزشی بودند و دیگر بزرگسال به آن مفهوم نداشتیم. زمانی بود که ما بزرگسالان غیر تحصیلی داشتیم که اینها بیشتر برای اشتغال آموزش می‌دیدند. اینها تا بعد از انقلاب بودند. اما پس از جابجایی حذف شد و به بهزیستی واگذار گردید. یعنی مسائل مددکاری و رفاهی و حرفه‌آموزی به بهزیستی محول شد. اما بهزیستی هم در این کارها موفق نبود.

خیر من وقتی از خارج برگشتم از اداره آموزش و پرورش استثنایی یک سال و نیم قبل از پایان خدمتم درخواست بازنشستگی دادم. چون می‌خواستم به مسائل زندگی‌ام برسم. چون ما بیمه نبودیم و حقوق قابل توجهی هم از ابا‌بصیر دریافت نمی‌کردیم. من می‌خواستم کار دیگری را شروع کنم. به هر حال با درخواست من موافقت نشد. من هم گفتم که من وظیفه شرعیم را انجام می‌دهم به شرط اینکه موظف به ساعاتی که شما می‌خواهید نباشم. با این شرط موافقت شد و کارشناسی یکی دو مدرسه را به بنده دادند. وقتی هم که بازنشست شدم از من خواستند که به کارم ادامه دهم.

من فکر می‌کنم دیگر این کارها انجام نمی‌شد. تفاوت آموزشی که در ابا‌بصیر داده می‌شد با آموزشی که در جاهای دیگر داده می‌شد این بود که مثلاً یک نابینا تا سطوح دانشگاه و بالاتر پیش می‌رفت. ولی وقتی می‌خواهد از منزل بیرون بیاید متکی به افراد بینا است و اگر کسی نباشد که کمکش کند دچار آسیب می‌گردد. چون درس زندگی نیاموخته است و فقط یک سری مسائل تئوری یاد گرفته است. ما در ابا‌بصیر اول زندگی را به بچه‌ها یاد می‌دادیم و بعد بحث آموزش مطرح بود. لذا نابینایانی که در آن برهه زمانی آموزش دیده‌اند بسیار خود‌کفا هستند و به راحتی رفت و آمد می‌کنند. ما به نظام آموزشی کشور ایراد وارد می‌کنیم و این ایرادات را هم به شورای انقلاب فرهنگی، مجلس شورای اسلامی و دفتر رهبری فرستادیم. مثلاً در بحث ازدواج یک بچه از ابتدا تا زمانی که ازدواج می‌کند، پدر و مادر آرزوهای زیادی برایش دارند. ولی بچه هنوز درس زندگی نیاموخته است. به همین دلیل است که آمار طلاق در کشور بالا است. نابینا هم باید ابتدا درس زندگی بیاموزد، سپس آموزش ببیند.

ابا‌بصیر. ضمن آرزوی توفیق روز‌افزون برای شما لطفاً در رابطه با فعالیت‌های فعلی خود نیز توضیحاتی ارائه فرمائید.

بنده از حدود سال 46 یعنی قبل از تأسیس ابا‌بصیر به همراه تعدادی از دوستان مذهبی و فرهنگی با مؤسسات خیریه آشنایی داشتیم و فعالیت‌های فرهنگی انجام می‌دادیم. در حال حاضر هم با تعداد زیادی از خیریه‌ها همکاری دارم. ما با هر کدام که کار می‌کنیم قرار می‌گذاریم که بودجه‌ای به بخش فرهنگی اختصاص دهند. بنده در خیریه‌ها فعالیت‌های فرهنگی را پیگیری می‌نمایم. کانون پیوند مهر هم که مستقیماً زیر نظر بنده فعالیت دارد با هدف فرهنگ‌سازی و نو الگودهی ازدواج آسان تأسیس شده است. ما از انتخاب همسر و همسر‌یابی تا مشاوره و مراسم عقد و عروسی خدمات ارائه می‌نماییم. ما بخش عرضه محصولات فرهنگی را هم داریم و حدود 600 عنوان کتاب در زمینه ازدواج داریم و همه را هم بررسی کردیم که با فرهنگ و مذهب ما منافات نداشته باشد. بهترین‌های شهر عضو ما هستند حتی ارائه تسهیلات ازدواج اعم از مراسم عقد و عروسی و تالار و... را هم ارائه می‌کنیم. ما بیش از 8000 مراسم ازدواج را انجام دادیم و بیش از 83 درصد هم از کار ما رضایت داشتند. ما نه از دولت یارانه می‌گیریم و نه اعانه دریافت می‌کنیم. ما حدود 800000 تومان دریافت می‌کنیم و همه مراسم عقد را انجام می‌دهیم. هنر این است که با همین پول کم بتوانیم مؤسسه را اداره نماییم.

سید رضا ملاباشی

سید رضا ملاباشی⁽¹⁾

مدیر مجتمع آموزشی ابابصیر در سال‌های 1372 تا 1376

توضیح: این گفت‌وگو در 13 اسفند 1394توسط آقای بصیری با سید رضا ملاباشی از مدیران و معلمین ابابصیر انجام شده است. از اوّل جوانی تا بازنشستگی‌شان در قسمت‌های مختلف ابابصیر کار کرده و در حال حاضر در کارهای فرهنگی مشغول است. گفت‌وگو با آقای ملاباشی، شامل اطلاعات سودمند درباره ابابصیر است. سید رضا ملاباشی از 1349 همکاری‌اش را با ابابصیر شروع کرد ولی آغاز همکاری رسمی او 1354 است. او در 1380 بازنشسته شد و مدیر مجتمع آموزشی ابابصیر (72 تا 76)، مدیریت کتابخانه و چاپخانه بریل (77 تا 80) در کارنامه او ثبت است.

سید رضا ملاباشی فرزند سید صادق متولد سال 1328 هجری شمسی متولد شهر اصفهان هستم. دیپلم و فوق‌دیپلم آموزش ابتدایی را در سال 72 از دانشگاه چمران اصفهان اخذ کردم.

قبل از اینکه در ابابصیر استخدام شوم، چون با مدیر اوّل ابابصیر آقای مهدی اقارب پرست همسایه بودیم، ایشان هم به اخوی‌شان معرفی کرده بودند و هر از گاهی دوران تحصیلم فرصت داشتم به ابابصیر می‌آمدم و کتاب‌هایی را که داشتند و می‌خواستند به نابینایی برگردانند را دیکته می‌کردم. شخص نابینایی که خدا رحمتش کند تایپ می‌کرد و یکی از ابتکارات ابابصیر این بود که در این طریق نویسنده کتاب و همچنین کسی که کتاب را به بریل برگردانده و کسی که دیکته می‌کرد مشخص می‌شد. به احتمال زیاد از این کتاب‌های نسخه اوّل که برای سال‌های 51 باشد اسم بنده هم هست.

قبل از اینکه به ابابصیر بیایم یک دوره استثنایی را طی دو سال در تهران گذراندیم و در این دوره استثنایی تخصصی نابینایی، خط نابینایی، علامت علائم ریاضی را یاد می‌گرفتیم.

از اوّل که ابابصیر آمدم معلم بودم و سر کلاس حاضر و تدریس می‌کردم.

در ابابصیر یک کلاس ثابت نبود. کلاس دوّم، سوم، چهارم تدریس کردم حتی پنجم هم تدریس کردم. بعدازظهرها که کلاس‌های فوق‌العاده بود مربی قرآنشان بودم و با بچه‌ها حفظ قرآن و حدیث کار می‌کردم.

سال 72 بنا به پیشنهاد هیئت مدیره به عنوان مدیر مجتمع آموزشی ابابصیر انتخاب شدم و 4 سال این مسئولیت را به عهده داشتم.

بله، بعد از آقای سعیدیان و بعد از من آقای حسین مظاهری، البته مدتی مسئولیت کتابخانه نابینایان ابابصیر را داشتم که هم کتاب می‌نوشتم. آن‌وقت خیلی امکانات کم و دستگاه‌های قدیمی که بود از آنها استفاده می‌کردیم و دعای کمیل، دعای ندبه، دعای هفته، دعای عهد و کتاب‌های مختلفی برای نابینایان تهیه می‌کردیم.

به نظر اینجانب کار بسیار خوبی شد به خاطر اینکه قبل از تأسیس ابابصیر دو مرکز یکی زیر نظر آلمانی‌ها (کریستوفل) و دیگری هم زیر نظر انگلیس‌ها بود. عنوانش خدمت به نابیناها بود ولی در حقیقت اهداف خودشان را داشتند اجرا می‌کردند. یعنی تبلیغ مسیحیت و لااقل بی‌دین کردن نابیناها و بی‌تفاوت کردن نسبت به انگیزه‌های دینی و شاگردان در آن زمان می‌گفتند: ما وام‌دار ابابصیر هستیم. هرچه از مسائل دینی را یاد گرفتیم در ابابصیر بود. در مدرسه کریستوفل که بودیم نمی‌گذاشتند ما نماز بخوانیم. مُهر ما را در تنور می‌گذاشتند و اذیتمان می‌کردند. با چند تا از نابیناهای دیگر خدمت آیت‌اللّه شمس آبادی رفتیم، آیت‌اللّه شمس آبادی هم به عنوان یک روحانی متعهد و علاقه‌مند به نشر معارف اهل بیت با یک سری از دوستان اقدام به تأسیس ابابصیر کرده بودند.

صد درصد که این طوری نیست، چون پیغمبر اسلام هم که آمدند همه مردم صد درصد مؤمن و مسلمان و شیعه نشدند. ولی بارها از ایشان سراغ دارم که گفتند: ما هرچی داریم از ابابصیر است و

خودشان را وام‌دار ابابصیر می‌دانند. متعهد، آدم‌های مذهبی، نمازش را بخواند، روزه‌اش را بگیرد، اعتقادات مذهبی و باورش را داشته باشد. اگر احیاناً جایی بنا باشد از اسلام و تشیع و از حریم امام زمان(عج) دفاع کند آمادگی داشته و این کار را کرده است.

بله، همین الآن، فعلاً تا آن جایی که حضور ذهن دارم 4 یا 5 تا از آنها را با اسم و مشخصات می‌دانم که در لباس روحانیت هستند و بعضی دیگر مشغول در کار خودشان هستند اما انگیزه‌ا‌ش را دارند که برای نابینا خدمت کنند. فرهنگ را یاد گرفته در ابابصیر مثلاً خودشان در یزد، شهر زابل جاهای دیگر دارند اقدام می‌کنند و باورهایی که داشتند در ابابصیر استارتش زده شده است. زمانی در ابابصیر فقط دعا فرج بعد از هر وعده غذایی می‌خواندند، و بعدش می‌خوابیدند.

به نظرم افرادی که چنین تفکری دارند یا واقعاً مغرضانه این صحبت را می‌کنند یا بی‌اطلاع‌اند. در آن زمان که کامپیوتر در اصفهان راه افتاده بود، اولین نابینا آقای علی‌اکبر حاتمی (مهندس کامپیوتر و شاغل در شرکت هسا و از مهندسین موفق کامپیوتر) بود که با کمک و تشویق‌های ابابصیر کامپیوتر را یاد گرفت. خیلی‌ها می‌گفتند کامپیوتر حرام و نجس است، به جای آن به حوزه بروید. ولی ابابصیر استارت این کار را زد. همچنین آقای وطن‌خواه که الآن کارشناسی ارشد یا دکتری جغرافیا دارد، از این دسته افراد هستند. کسانی که از نظر دینی خیلی پیشرفت کرده‌اند، یعنی هم دینی و علمی پیشرفت داشته‌اند و با تخصص در رشته‌های مختلف فعالیت می‌کنند.

نه، قطعاً نمی‌توان گفت مسئولین بودند. شاید کاری باید انجام می‌شد، ولی به نحو احسن انجام نشده است. اما مسأله جو حاکم در ابابصیر بود. چون جو مذهبی حاکم بود. عده‌ای با این کار مخالفت می‌کردند و می‌خواستند بچه‌هایشان موسیقی یا شطرنج یاد بگیرند. ابابصیر بنا بر باور دینی که داشت مخالفت می‌کرد.

یکی از نقاط قوت ابابصیر این بود که به طور کامل از پتانسیل‌هایی که در اجتماع بود استفاده می‌کرد. یعنی افرادی را که صاحب منصب بودند و در اجتماع نفوذ داشتند به ابابصیر دعوت می‌کرد و آنها را با اهداف خود از نزدیک آشنا می‌کرد و در جریان کار ابابصیر قرار می‌داد. آنها می‌دیدند نابینایی که باید الآن در خیابان تکدی می‌کرد به اینجا آمده و مسائل دینی را اجرا می‌کند. یا در کارگاه‌ها غلتک، برس، یا مواردی که مورد نیاز کارخانه‌های ریسندگی و بافندگی است را درست می‌کنند. حتی بعضی از آنها مثل شیخ حسن باقری در کارخانه شهناز مشغول به کار شد. به انواع مختلف از موقعیت‌ها برای به کارگیری نابیناها استفاده می‌کرد. مثلاً در شرکت واحد به عنوان بلیط فروش یا تلفنچی.

از ابتدا قرار بر این بود ابابصیر مرکزی به روز باشد. به همین جهت بخشی در ابابصیر بود که مسئول ترجمه متون انگلیسی که از کشورهای انگلستان، آمریکا یا دیگر کشورها به دست می‌آمد بود. آقای اقارب پرست به عنوان اولین مدیر برای دوره تخصصی نابینایان به انگلستان رفتند.

نه. اغلب دوره‌هایی که مخصوص نابینا بود می‌دیدند و اگر هم دوره ندیده بودند، با همفکری در شورایی که روزهای پنجشنبه در مدرسه با حضور همه همکاران برگزار می‌شد، اگر مورد و مشکلی در زمینه تدریس یا شرایط دانش‌آموز داشتند، با استفاده از تجربیات همکاران و تبادل نظر و کمک آقای اقارب پرست راه‌کارها ارائه می‌شد و تا هفته بعد آن موارد انجام می‌شد و میزان موفقیت را در جلسه بعد اعلام می‌کردند.

بسیار تأثیرگذار هست. آیت‌اللّه شمس آبادی که مؤسس ابابصیر بودند، بیشتر اوقات در هیئت امنا و هیئت مدیره ابابصیر حضور داشتند.

مثبت بود و همکاری خوبی می‌کردند. به همین جهت بنده حقوق بگیر آموزش و پرورش بودم تا بازنشسته شدم و بعضی از کارمندان بودند که حقوق بگیر آموزش و پرورش بودند. اعم از مدیر، معاون، راننده متأسفانه همکاری‌هایشان کم‌رنگ بود و حتی کارشکنی‌هایی هم یک توسط بعضی عوامل که آنجا بودند ایجاد می‌شد.

می‌توانست این کار را بکند. یک دوره مسئولین متأسفانه سلیقه‌ای عمل می‌کردند یعنی حتی ما باید توجیه‌شان می‌کردیم نابینا یعنی چه؟ برایشان چکار می‌کنیم، این‌قدر نسبت به مسائل نابیناها بی‌اطلاع بودند.

نه، ما سال 68، 67 که سازمان آموزش و پرورش استثنایی به وجود آمد قبلاً از آن ما جزو معاونت‌ها بودیم. خیلی استقبال می‌کردند و خوششان می‌آمد از کارهایی که در ابابصیر انجام شده بود.

من معتقدم که همکاری خوبی می‌کردند. مساعدت می‌کردند. بسترش را فراهم می‌کردند که ابابصیر توسعه پیدا کند.

قبل از انقلاب پر رنگ‌تر بود، بعد از انقلاب هم بود ولی قبل از انقلاب همکاری با موسسه ابابصیر بهتر بود.

در تظاهرات و راهپیمایی‌ها نابیناها را می‌بردیم شرکت می‌دادیم. یادم است قرار شد که آقای مهندس بازرگان رئیس دولت موقت معرفی شود. از ابابصیر به میدان امام رفتیم، نابیناها را هم برده بودیم. و آنها هم شرکت کردند.

من نظری ندارم.

می‌تواند عدم همکاری مسئولین مرتبط با آموزش و پرورش و آموزش عالی باشد. همکاری به آن صورت نکردند و تغییر مدیریت بوده، تغییراتی که در ابابصیر پیش آمد.

نخیر.

بسیار کار مثبتی بوده و اتفاقاً کار خوبی بوده است.

به نظر من بسیار تأثیرگذار بوده چون نتایج را می‌بینم. همین الآن هم یک سری از نابینایان که ارتباط دارم نه به خاطر اینکه من یک روز مدیر بودم. ارتباط با هم داریم. خیلی‌هایشان می‌گویند ما هرچه یاد گرفتیم از مسائل دینی و کارهای اجتماعی در ابابصیر یاد گرفتیم.

حتی روابط اجتماعی خودشان را، حتی می‌توانند ارتباط با مردم برقرار کنند. همین که در خیابان بتوانند حرکت کنند، جهت‌ها را پیدا کنند، همیشه لازم نباشد یکی همراهشان باشد.

نگاه می‌کردند دانش‌آموز توانایی دارد. می‌تواند گروه سرود کار کند. گروه سرود خیلی توانمندی داشتند. این دانش‌آموز توانمند است. می‌تواند در نمایش کار کند که کار خیلی سختی هم است چون در صحنه نمایش وقتی که طرف ببیند، تا ندیده می‌خواهد اجرا کند، فرق می‌کند تا به او بگویند این کار را بکن. وقتی غضبناک می‌شوی، این قیافه را بگیر. وقتی شاد می‌شود، این کار را بکن و کارهایی که بود، از توانایی‌هایشان استفاده می‌کرد، برایشان برنامه‌ریزی می‌کرد.

من معتقدم که هم آن وقت و هم حالا از هر دو روش استفاده می‌شد. یکی می‌توانست حفظ کند، از حافظه‌اش استفاده کند. آن هم که آمده به روز باشد برود و کارهای مختلف را یاد بگیرد. تشویقش می‌کردند و بسترش را برایش آماده می‌کردند که برود.

من نظر خاصی ندارم.

آماری دقیق ندارم اما می‌دانم در یک خانواده هستند، یک برادر خیلی رشد علمی پیدا می‌کند، دیگری در کار اقتصادی پیشرفت می‌کند، یکی هم عادی. داخلشان همه جور داشتیم.

اکثر آنها موفق بودند، و حداقل یک کاری برای خودشان دست و پا کردند.

آن علتش از خودش بوده است و توانایی هر کسی فرق می‌کند.

اغلب این طوری بود که با هم اردو می‌رفتیم، در اردوها همگی با هم به استخر می‌رفتیم. اینکه چون من مدیر بودم از آنها جدا باشم، اینطور نبود.

نه، ارتباطمان در اردو خیلی صمیمی بود.

تأیید صحبت‌های قبلی شما، ابابصیر برای اینکه علمش هم به روز باشد، یکی از کارهایی که ابابصیر می‌کردند، نقشه جغرافیا را برای دانش‌آموزان برجسته می‌کردند و در کلاس‌هایی که هم داشتیم، قطعاً همه دانش‌آموزان یکی نبودند. بعضی‌ها با یکی، دو بار گفتن متوجه می‌شدند و توضیح می‌دادند. بعضی‌ها را ده بار هم که می‌گفتی باز یاد نمی‌گرفتند. سؤالی بود. ما نقشه ایران را گذاشته بودیم و نشان می‌دادیم شمال ایران، کوه دماوند برجسته بود که نشان می‌دادیم که بدانند این شمال این طوری علامتش این است. به یک نابینا می‌گفتم کوه دماوند کجاست، می‌گفت پایین نقشه است و به این زودی متوجه نمی‌شد.

مربی‌هایی که معمولاً شب‌ها بودند و به آن‌ها اصطلاحاً سرپرست‌های شب می‌گفتیم، اینها دیگر به عنوان پدر بالا سر بچه‌ها بودند و روابط خوبی هم داشتند. خدا رحمت کند آقای دودانگه را که زمان زیادی هم در ابابصیر نبود و خیلی با بچه‌ها ارتباط برقرار می‌کرد. بنده زمان تصدی هم یا قبلش یا بعدش گاهی وقت‌ها شب‌ها می‌رفتم با بچه‌ها دعای کمیل می‌خواندم. یا شب‌های ماه رمضان دعای ابوحمزه با بچه‌ها می‌خواندیم.

هر کسی یک بُعدی داشته، حاج آقا اقارب پرست به لحاظ تخصصی که داشتند، به متون زبان مسلط بودند، جزء مؤسسین ابابصیر بودند، بیشتر وقت‌ها روزانه 8، 9 ساعت در مدرسه بودند و خیلی تأثیرگذار بودند ولی نمی‌شود زحمات آقای سعیدیان را نادیده گرفت. بعد از انقلاب آن جوّی که بر ابابصیر حاکم بود در این مرحله خودشان را وارد کرده بودند. موفقم هم بود. واقعاً برای ابابصیر وقت گذاشت. هر کس به نحوی خدمات خوبی کرد.

من این کار را انتخاب کردم و در آن فعالیت می‌کنم. می‌خواستم به هر نحوی بود به نابیناها و به قشر محرومی خدمت کرده باشم. یادم است یک دانش‌آموز داشتیم که در مدرسه کریستوفل بعد از انقلاب مشغول شده بود. می‌خواستیم کاری کنیم این دانش‌آموز به آنجا نرود. جوّی که ممکن بود روی او تأثیرگذار باشد. بنده با یکی از دوستان سوار یک جیپ شدیم و رفتیم طرف‌های میمه که ما روستا را پیدا کنیم، سراغ گرفتیم. یک نابینا دیگر پیدا کردیم. به خود شهر ونداده رفتیم و سراغ گرفتیم یک دانش‌آموز را معرفی کردند و به ابابصیر معرفی شد. متأسفانه بنا بر شرط خاص خودش خیلی هم پیشرفت نکرد. همه معلم‌ها روی او فعالیت کردند اما جالب اینکه وقتی به مدرسه آمده بود، مدت‌ها کفش پا نکرده بود. پا برهنه راه می‌رفت. چون خودش اصلاً کفش پا نکرده بود. کفش پا کردن مشکل بود. جوّ روستا به روحانیت و علما علاقه‌مند هستند. بنده یک عبا روی شانه انداختم. آنجا رفتم به عنوان یک آدم روحانی و مذهبی که رفتم صحبت کنم تا بتوانم در آنجا دانش‌آموزان را برای مدرسه جذب کنم.

حسین مظاهری

مدیر آموزشی ابابصیر در سال‌های1377-1383

توضیح: حسین مظاهری (متولد 1344 در اصفهان) به دلیل تربیت دینی، پشتکار و استفاده از تجارب دیگران توانست به سرعت مشکلات آن دوره ابابصیر را حل نماید و با اجرای طرح‌های جدید، ابابصیر را به موفقیت‌های مطلوب برساند. به طوری‌که دوره مدیریت آقای حسین مظاهری را دوره طلایی ابابصیر نامیده‌اند.

او در رشته ریاضی از دانشگاه کاشان کارشناسی دریافت کرد. در آموزش و پرورش اصفهان استخدام شد و از سال 1377 با ابابصیر در بخش آموزش همکاری داشت. مدیریت امور آموزشی ابابصیر را بر عهده گرفت.

در پی درخواست دفتر فرهنگ معلولین، زندگی شخصی و خودنوشت خودم و نیز مطالبی از برنامه‌ها و فعالیت‌های ابا‌بصیر در مدت مدیریتم تقدیم می‌کنم. هدف تکمیل اطلاعات برای کتابی درباره ابابصیر است. این مطالب شاید برای علاقه‌مندان خدمت به معلولین نیز مؤثر واقع گردد.

اینجانب حسین مظاهری تهرانی متولد 14 اردیبهشت 1344ش می‌باشم. تولد من مصادف با اول محرم همان سال بود که خیرات و برکات فراوانی برای من به همراه داشت. به همین دلیل نام مرا حسین گذاشتند. خانواده من مذهبی، علم دوست، اصیل و علاقه‌مند خدمت به مردم بودند. پدرم مرحوم حاج اکبر آقا مظاهری در خیریه‌های مختلف نقش به سزایی ایفا می‌نمودند و از افراد مؤثر جامعه به شمار می‌آمدند. مادرم در رشد معنوی و اجتماعی و علمی ما نیز نقش مهمی داشتند. دوران تحصیلم در مدارس خوب اصفهان سپری گردید. مدارسی که از لحاظ کادر آموزشی بسیار قوی و در تربیت دینی بسیار مؤثر بودند. دوران دبستانم را در دبستان مدرس واقع در خیابان مسجد سید اصفهان، مقطع راهنمایی و دبیرستان را در مدرسه حکیم سنایی در رشته ریاضی با اخذ دیپلم به اتمام رساندم که در زمان خود با مدیریت دکتر عبدالوهاب طالقانی از مدارس خوب و موفق به شمار می‌آمد. سپس وارد دانشگاه شدم و توانستم تا مقطع کارشناسی در رشته ریاضی جذب آموزش و پرورش شوم. در تمام مدت تحصیل در مسئولیت‌های مختلف فرهنگی نقش فعال داشتم و همواره بر تجربه‌های من می‌افزود. ورود من به آموزش و پرورش موقعیتی را فراهم آورد تا بتوانم به نسل جوان خدمت نمایم. همیشه سعی کردم ارتباط خوبی با دانش‌آموزان داشته باشم و تمام تلاشم را می‌کردم تا بتوانم در زندگی آنان اثرات اخلاقی، اجتماعی و دینی داشته باشم. در همان ایام توسط یکی از بزرگان، مبلغین، خیرین و علمای شهر اصفهان حضرت حجت الاسلام حاج آقا مهدی مظاهری دایی پدر و عموی مادرم تشویق شدم که با خیریه‌های مختلف ارتباط فرهنگی داشته باشم. فعالیت‌های من عمدتاً در امور فرهنگی، ارتباط با جوانان و پاسخ به سؤالات مذهبی، اخلاقی، مشاوره‌های درسی و خانوادگی بود. با توجه به این سابقه بنده بنا به پیشنهاد ایشان در سال 1377 با ابا‌بصیر آشنا شدم و

بنا بر شرایط خاص آن مرکز و هماهنگی و صلاحدید هیئت مدیره و مدیریت وقت آموزش و پرورش مدیریت مجتمع آموزشی ابابصیر به بنده پیشنهاد گردید و من ادامه خدمتم را از سال 77 تا سال 85 در آن مرکز سپری کردم. از سال 85 13تا 93 13 در آموزش و پرورش استثنایی در زمینه تدریس دروس ریاضی به نابینایان فعالیتم را ادامه دادم. در سال 1393 نیز به افتخار بازنشستگی نائل شدم. علت دعوت من به جهت مدیریت ابا‌بصیر این بود که هیئت مدیره و کادر آموزشی دچار مشکلات و معضلاتی شده بودند. از جمله اینکه رشد علمی مجموعه نیاز به یک اقدام جدی داشت. نیز ایجاد انگیزه در کادر آموزشی برای اینکه بتوانند با علاقه بیشتری خدمت کنند و اینکه خدمات بهتر و مدیریت شده‌ای به نابینایان داده شود و بین آموزش و پرورش استثنایی و هیئت مدیره ابا‌بصیر روابط گرم‌تری برقرار گردد که نتیجه آن خدمت بیشتر به دانش‌آموزان نابینا باشد. به هر جهت ابا‌بصیری که در سابقه خود موفقیت‌های چشمگیری داشت، چه قبل از انقلاب و چه بعد از انقلاب نیاز به یک تحول اساسی داشت. مرکزی که با حمایت روحانیت و متدینین شهر تأسیس شده بود و در دوران قبل از انقلاب توانسته بود به نابینایان خدمات شایانی ارائه دهد و آنها را با مبانی دینی آشنا نماید و زمینه ورود به دانشگاه و ادامه تحصیل را برایشان فراهم کند یا با آموزش مشاغل مختلف به آنها نابینایان را در اجتماع مطرح کند. طبیعی است که بعد از انقلاب به خاطر اینکه برخی از مسئولین ابا‌بصیر در نهاد‌های مختلف مسئولیت‌هایی گرفتند و در خدمت انقلاب و کشور عزیز‌مان بودند، ابا‌بصیر دچار یک رکود و افتی شود. این رکود همچنان تا سال 1377 که من به ابابصیر پیوستم، ادامه داشت اما علاقه‌ها به قوت خود باقی بود. به هر جهت عزیزانی که در مؤسسه آموزشی ابا‌بصیر خدمت می‌کردند اعم از علما، تجار و دانشگاهیانی که عضو هیئت امنا و هیئت مدیره بودند، به این نتیجه رسیدند که شاید کاری از عهده بنده بر‌آید و من بتوانم خدمت‌گزار خوبی باشم. به هر ترتیب این مدیریت شروع شد که مشکلات فراوانی را پیش روی خود داشت. برخی از مشکلات ابابصیر به صورتی بود که از لحاظ امکانات رفاهی، عمرانی و ورزشی نیاز به اقدامات اساسی داشت. از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره نمود: ایجاد یا گسترش فضای ورزشی، توسعه کارگاه و آزمایشگاه، ارتقاء کیفی خوابگاه‌ها، بهبود وضعیت سلف و غذاخوری، اجرای اردوها و مسافرت‌ها، ارتباط علمی با مراکز آموزش عالی، افتتاح و گسترش واحد مددکاری، اجرای کلاس‌های آموزش خانواده، جذب و به‌کارگیری وسایل کمک آموزشی مثل چاپگر بریل، تشکیل پرونده پزشکی برای روشندلان و پیگیری درمان‌های مورد نیاز و ایجاد دلگرمی برای کادر زحمتکش ابا‌بصیر.

در هر صورت به فضل الهی و عنایات امام زمان(عج) کار شروع شد و با همکاری جمعی از علاقه‌مندان موفقیت‌ها یکی پس از دیگری حاصل شد و همه این عزیزان مشمول این توفیقات گردیدند. من نیز این توفیق برایم فراهم گشت تا در دوران هشت سال خدمتم در این مرکز موفقیت‌های قابل توجهی کسب نمایم. این موفقیت‌ها به حدی رسید که بارها مورد تشویق مقامات وزارتی و مسئولان ادارات مختلف قرار گرفتیم. برای مثال در تشکیل کلاس‌های آموزش خانواده که در بین 5000 آموزشگاه در استان اصفهان رتبه خوبی را کسب نمودیم و از طرف مقام عالی وزارت تقدیر‌های متعددی اخذ کردیم. یکی دیگر از موفقیت‌ها جذب روشندلان شهرستانی بود چرا که متأسفانه پدران و مادرانی بودند که فرزندان نابینایشان را در منزل نگهداری می‌کردند و از ورود به

جامعه خودداری می‌نمودند. با تلاش‌های مستمر همکاران پای این خانواده‌ها به مدرسه باز شد و در کلاس‌های متعدد شرکت نمودند و ابا‌بصیر را باور کردند. حتی مشکلات خانوادگی‌شان را مطرح می‌کردند و با زحمات همکاران من و پشتیبانی هیئت مدیره برخی از مشکلاتشان مرتفع می‌شد. گواه این موفقیت‌ها هم خود خانواده‌ها هستند که هنوز هم با ما در تماس‌اند و از آن دوران با‌شکوه به نیکی یاد می‌کنند. در زمان مدیریت بنده بخش‌های فعال در مؤسسه عبارت بودند از: مدارس که شامل دبستان پسرانه، دبستان دخترانه، مدرسه راهنمایی پسرانه و مدرسه راهنمایی دخترانه، امور دانش‌آموزان تلفیقی، واحد مشاوره و مددکاری، گروه سمعی و بصری شامل کتابخانه، چاپ کتب و استودیوی ضبط، گروه مناسبت‌ها و برگزاری جشن‌ها، اعیاد و وفیات، واحد آموزش خانواده، واحد تربیت بدنی، امور اردوها و مسافرت‌ها، واحد جذب مشارکت‌ها، مهدکودک و امور نونهالان نابینا، واحد کامپیوتر و آی‌تی، واحد روابط بین‌الملل، واحد بهداشت و درمان، کارگاه‌ها و بخش حرفه‌آموزی، واحد فنی و تدارکات، امور ترابری و ایاب و ذهاب نابینایان، خوابگاه‌های شبانه‌روزی، روابط عمومی، امور مالی و حسابداری.

قطعاً اگر حمایت آموزش و پرورش استثنایی را نداشتیم، اگر وقت گذاری اعضای محترم هیئت مدیره ابا‌بصیر نمی‌بود و اگر تلاش کادر متخصص و مؤمن ابا‌بصیر را به همراه نداشتیم هرگز این موفقیت‌ها حاصل نمی‌شد. قطعاً یک نفر به تنهایی از عهده همه این کارها بر نمی‌آمد. ایجاد همدلی بین پرسنل باعث شد انگیزه خدمت بالا رود و توفیقات الهی هم شامل حال ما شود. از جمله توفیقات ابا‌بصیر چاپ و تولید کتب کمک درسی و غیر‌درسی بود که راهی جدید را برای ما هموار کرد تا بتوانیم با نابینایان سراسر کشور ارتباط برقرار نماییم. موفقیت دیگر ما روابط بین‌الملل و ارتباط با مراکز نابینایی جهانی بود که از این طریق با کشور‌های مختلف در تماس بودیم. ترجمه مقالات و توزیع آنها در بین مربیان جهت به روز کردن اطلاعات برای اینکه دانش‌آموزان از جدیدترین فن‌آوری‌ها و اطلاعات روز پیرامون نابینایان مطلع گردند از جمله فعالیت‌های این مرکز محسوب می‌شد. تأسیس لابراتوار زبان و تأسیس بخش آی‌تی و جذب بچه‌ها جهت آموزش رایانه از توفیقاتی بود که ما به آن نائل شدیم. یکی دیگر از موفقیت‌های ما ارتباط تنگاتنگ با دانشگاهیان و مراکز علمی بود. طوری که با حضور دانشجویان از دانشگاه‌های مختلف و طی کردن دوره‌های کار‌آموزی باعث شد ابا‌بصیر از نظر اجتماعی و علمی در جایگاه بالاتری قرار گیرد. حضور اساتید به همراه دانشجویانشان باعث شده بود تا ابا‌بصیر به یک مرکز علمی، آکادمیک و پژوهشی تبدیل گردد. برگزاری اردوها و مسافرت‌های تفریحی و زیارتی از دیگر فعالیت‌های ابا‌بصیر به شمار می‌آمد که این اردوها به ایجاد شور و نشاط خانواده‌ها کمک شایانی می‌نمود. طوری که این خانواده‌ها احساس می‌کردند مورد توجه قرار گرفته‌اند و راحت‌تر می‌توانستند با مشکلاتشان کنار بیایند. البته طبیعی است که در انجام خدمات فوق چالش‌هایی هم داشتیم. ناسازگاری برخی سلایق، عدم همکاری برخی نیرو‌های شاغل که باید با درایت با آنها مواجه می‌شدیم و آنها را توجیه می‌کردیم، و چنانچه نمی‌توانستیم آنها را جذب نماییم، با جایگزین کردن نیرو‌های متخصص به ادامه کار می‌پرداختیم. خدمات مذکور با تیم 120 نفر مدیریت می‌شد. این کادر اجرایی بایستی تمامی فعالیت‌ها را با نظارت عالی هیئت مدیره انجام می‌دادند. طوری که هر هفته در جلسات گزارشات و مشکلات مطرح و کارشناسی می‌شد و

راهنمایی‌های لازم صورت می‌پذیرفت. همچنین حضور مداوم در اداره آموزش و پرورش استثنایی و تبادل نظر با مسئولین وقت راه را برای ما هموارتر می‌نمود. وجود خوابگاه در ابا‌بصیر ارتباط ما را با سازمان بهزیستی گرم‌تر می‌کرد. طوری که تلفیقی از بهزیستی، آموزش و پرورش استثنایی و خیریه ابا‌بصیر فضای امنی برای نابینایان و خانواده‌هایشان فراهم می‌نمود. این توافق و همکاری در تاریخ ابا‌بصیر بی‌نظیر بود. تلاش مدیرانی که قبل از بنده در ابا‌بصیر خدمت کرده بودند را زمینه‌ساز موفقیت‌های فعلی می‌دانستم. در سال 85 به دلیل برخی تحرکات و اقداماتی که قابل ریشه‌یابی می‌باشد، از قبیل حسادت‌ها، تنگ نظری‌ها و دلایل احتمالی دیگر با تغییر در مدیریت کم‌کم هیئت مدیره انگیزه خود را برای ادامه فعالیت از دست داد. ولی همچنان از مدیر بعد از بنده حمایت لازم را نمود. اما برخی از پرسنل ابا‌بصیر به دلیل دوری راه خواستار انتقال این مرکز به داخل شهر بودند و نهایتاً مؤسسه آموزشی ابا‌بصیر ارتباط مستقیمش با آموزش و پرورش استثنایی قطع شد. اما کماکان تبادل نظر بین دو سازمان صورت می‌گرفت. آنچه که مهم است، قشر نابینا در میان اقشار مختلف استثنایی نزدیک‌ترین گروه به افراد عادی می‌باشند. اینها بسیار مستعد رشد و ترقی هستند. لذا لازم است که NGO‌های مختلفی برای ساماندهی امور نابینایان تشکیل شود و از تجارب پیشکسوتان عرصه خدمت به نابینایان بهره گرفته شود تا جامعه نابینایان به سمت جلو حرکت کنند. لذا به نظر می‌رسد اگر اختلاف نظرات برطرف شود و این ارتباطات ساماندهی و مدیریت گردد، منفعت بیشتری نصیب نابینایان خواهد شد. متأسفانه در حال حاضر نابینایان در جایگاه حقیقی خود حضور ندارند. لذا باید به این قشر توجه بیشتری شود. زیرا استعداد‌های خوبی در بین این عزیزان وجود دارد. آنچه مهم است مشکلات این قشر بسیار جدی است. در گذشته تمام ارگان‌ها در خدمت نابینایان بودند. در نتیجه ما دوران پر‌نشاطی را داشتیم. یعنی کسانی بودند که توانستند بین تمامی نهادها یک اتحاد و یک همکاری به وجود آورند و این رمز موفقیت ما بود. الآن هم به همدلی نیاز می‌باشد. بنده همچنان این توفیق را دارم که با ارائه نظرات و پیشنهادات خود به مراجعین خدمت خود را تداوم بخشم. امیدوارم بتوانم در فرصت‌های آینده جزئیات بیشتری از دوران هشت ساله خودم همراه با تجربه‌های موفق خدمتتان عرض نمایم.

در مؤسسه آموزشی ابا‌بصیر ساختار این‌گونه است که هیئت امنا و هیئت مدیره‌ای وجود دارد. هیئت مدیره توسط هیئت امنا انتخاب می‌شوند و در بین هیئت مدیره فردی به عنوان مدیرعامل انتخاب می‌گردد. از ابتدای ابا‌بصیر تاکنون مدیرعامل‌ها به شرح ذیل می‌باشند: مرحوم حاج آقا محمد بصیری، مرحوم حاج آقا احمد بصیری، حاج محمدعلی بصیری و در حال حاضر هم حاج آقا محمدحسین بصیری می‌باشند. همچنین مدیران آموزشی ابا‌بصیر که توسط سازمان آموزشی ابا‌بصیر و آموزش و پرورش استثنایی انتخاب می‌شدند. به گفته مهدی اقارب پرست آقای محمدحسین اقارب پرست مسئول شب ابابصیر بود، و بعد از حسین مظاهری، آقای محمدرضا دلیل در سال 1383 از طرف آموزش و پرورش استثنایی به عنوان مدیریت آموزشی ابابصیر انتخاب و تعیین شد.

محمدحسین بصیری

مدیرعامل، اسفند 1390 تا کنون

توضیح: ایشان پسر مرحوم محمد بصیری اصفهانی یکی از دوازده بنیانگذار ابابصیر است. آقای بصیری هم اکنون مدیریت مؤسسه ابابصیر را بر عهده دارد و تلاش بسیار می‌کند تا ابابصیر را به دوره طلایی گذشته بازگرداند. ایشان در تألیف کتاب حاضر همکاری شایسته داشته است.

در پی برگزاری و تشکیل اولین جلسه مجمع عمومی عادی مؤسسه آموزشی ابابصیر در زمستان سال 1390 در منزل مرحوم حاج رضا اخوان بی‌تقصیر (یکی از اعضای هیئت امنا ابابصیر)، هیئت مدیره جدید انتخاب شدند. در این جلسه محمدحسین بصیری سخن گفت و هیئت امنا را در خصوص ادامه فعالیت در امور نابینایی تشویق کرد و ضرورت ادامه کار در امور پیشین ابابصیر را یادآور شد، از این‌رو به رغم اینکه او فردی صنعتگر بود و در امور فرهنگی نابینایان تجربه قبلی نداشت، او را عنوان عضو هیئت مدیره و مدیرعامل ابابصیر انتخاب نمودند.

با این انتخاب دوره جدیدی در ابابصیر شروع شد، بصیری فرزند یکی از بنیانگذاران ابابصیر بود و علاقه ذاتی به ابابصیر داشت.

دوره فترت

همه کسانی که با فعالیت‌های ابابصیر آشنا هستند متوجه تحولات و فعالیت‌های سال‌های 90 تاکنون هستند. اما برای اینکه بدانیم این دوره چه ویژگی دارد لازم است نگاهی به سال‌های قبل از 1390 داشته باشیم. در سال 1383 آموزش و پرورش مدیری کم توان را به ابابصیر تحمیل کرد و با آمدن این مدیر، بسیاری از فعالیت‌ها تعطیل شد یا کاهش یافت، تا اینکه در سال 1385 بخش آموزش و تحصیلات ابابصیر کلاً تعطیل گردید و دوره فترت ابابصیر آغاز شد که تا سال 1390 تداوم داشت.

در سال 1385 که بنا به تصمیم سازمان آموزش و پرورش مدرسه ابابصیر تعطیل شد اعضای هیئت مدیره و هیئت امنا مؤسسه آموزشی ابابصیر مدتی در فکر این بودند که از امکانات موجود ابابصیر در امور خیر استفاده شود؛ از جمله پیشنهادهایی که ارائه می‌شد عبارت بود از: ایجاد سرای سالمندان؛ ایجاد خوابگاه دانشگاهی.

چند جلسه هیئت امنایی تشکیل داد و درباره خط‌مشی آینده ابابصیر بحث می‌شد. پیشنهاد محمدحسین این بود که ابابصیر مسائل فرهنگی را کنار بگذارد چون فرهنگ زیربنا است ولی در امور آموزش غیر تحصیلی نابینایی فعالیت نماید یعنی در خصوص آموزش‌های فوق برنامه مانند جهت‌یابی، مذهبی، قرآن، کتابخانه، اینترنت، سرود، تئاتر و حرفه‌آموزی و پایش سلامت محصلین فعالیت نماید. این تجربه در سال‌های قبل هم در ابابصیر بوده و موفق هم بوده است.

هیئت امنای ابابصیر پیشنهاد محمدحسین را پذیرفت و تصمیم گرفت که باز هم در امور فرهنگی نابینایی فعالیت کند و ارائه خدمات داشته باشد و چون که برای ادامه این کار به ساختمان مدرسه ابابصیر با توجه بعد مسافت و خارج شهر بودن آن نیاز مبرمی نبود، از این‌رو لذا فعالیت‌های مددکاری و فرهنگی ابابصیر در ساختمان دوم ابابصیر واقع در خیابان ابوذر داخل کوچه تاج از سر گرفته شد و مدرسه ابابصیر به دانشگاه غیرانتفاعی راغب اصفهانی اجاره داده شد. البته درآمد اجاره مدرسه ابابصیر به امور رفاهی و آموزش‌های غیر تحصیلی دانش آموختگان قبلی و محصلین آن زمان که در مدرسه‌های آموزش و پرورش تحصیل می‌کردند اختصاص یافت.

برای از سرگیری ارائه خدمات از طریق مکاتبه با مدیران مدارسی که محصلین قبلی ابابصیر در آنها مشغول تحصیل بودند ابابصیر توانست با پرداخت کمک هزینه ایاب و ذهاب و غیره اولین خدمت خود را از سال 1387 آغاز نماید.

اقدامات و فعالیت‌های جدید

اولین اقدام محمدحسین بصیری در روزهای آغازین فعالیت رسمی‌اش در ابابصیر به عنوان مدیرعامل این بود که آقای منصور ابراهیمی که فردی کارآمد و توانا در امور اجرایی و اداری، مالی بود را به عنوان مدیر اجرایی ابابصیر انتخاب و با تصویب هیئت مدیره استخدام نمود. سپس با افزایش تعداد مددجویان به فکر تجدید بنای ساختمان دوم ابابصیر در کوی تاج افتاد، تا با این کار بتواند مکانی در مرکز شهر برای ابابصیر فراهم نماید. محلی که شامل آن کتابخانه، سالن‌های اجتماعات، کلاس‌ها و کارگاه‌های حرفه‌آموزی باشد. لیکن به علت وقفی بودن ملک آن ساختمان و اینکه برای هر تغییر نیاز به مجوز متولی قانونی ملک و سازمان اوقاف داشت. به رغم پیگیری‌های متعدد دوساله و اخذ مجوز رایگان از شورای محترم شهر و شهرداری اصفهان، نتوانست با متولی ملک به توافق برسد. ولی خوشبختانه در سال 1391 توانست با گرفتن مجوز شرعی و قانونی (با پرداخت مبلغ 120 میلیون تومان به متولی) حق انتفاع ساختمان مذکور را به یک متقاضی شخصی بفروشد و ساختمان فعلی ابابصیر واقع در خیابان خیام کوی فرشادی مقابل بیمارستان سیدالشهدا (ع) را که شامل حدود چهارصد و پنجاه مترمربع زمین و بیش از هشتصد متر ساختمان در سه طبقه بود را برای ابابصیر خریداری نماید و سند رسمی آن را هم به نام مؤسسه آموزشی ابابصیر انتقال دهد. سپس با هزینه‌ای حدود چهارصد هزار تومان آن را برای نیازهای ابابصیر مناسب‌سازی و تکمیل نمود.

با افزایش متقاضیان دریافت خدمات ارتباطات (IT) این واحد را در ابابصیر ایجاد نمود. تا از این راه بتواند اطلاعات فردی و تحصیلی و سلامت و شغلی مددجویان ابابصیر را در آن جمع‌آوری نماید. و در برنامه‌ریزی‌ها و اخذ آمار از آنها بهره‌مند شود. نیز با تشکیل اتاق فکر با حضور و همکاری و هدایت و حمایت هیئت مدیره و پرسنل ابابصیر و دعوت از مسئولین و فعالان عرصه اقتصاد و صنعت و خیرین، اقداماتی جهت بهبود زندگی و فرهنگ نابینایان آغاز کرد. با این اقدامات، دوره جدید در ابابصیر آغاز شد. اقداماتی که متناسب با شرایط و اقتضائات روز است و بهتر می‌تواند نیازهای معلولان دارای نابینایی را برآورده نماید.

اقدامات کنونی: هم اکنون ابابصیر بالغ بر 900 نفر مددجو نابینا و کم بینا تحت پوشش دارد که خدمات زیر در قالب چهار کمیته به این مددجویان ارائه می‌گردد.

شرکت در نمایشگاه‌های صنایع دستی و صنایع خانگی، ایجاد بازارچه‌های یک روزه و دو روزه عرضه مستقیم محصولات نابینایان، دایر کرد غرفه دائمی در فروشگاه‌های بزرگ و عرض مستقیم محصولات نابینایان و خانواده آنها.

دیگر مدیران

مؤسسه ابابصیر دارای بخش‌های متعدد و متنوع بوده و اکنون ادامه دارد، مثل امور آموزشی، حرفه‌وفن، اشتغال، مالی، ارتباطات، شبانه، امور ورزشی، تغذیه و آشپزخانه طی پنجاه سال افراد متعدد در این بخش‌ها انجام وظیفه کرده‌اند. اما در مجموع اطلاعات هشت نفر را توانستیم به عنوان مدیر در این فصل معرفی کنیم. این به این معنا نیست که مدیران محدود به این هشت نفرند. از همه افرادی که در ابابصیر مسئولیت داشته و در بخشی انجام وظیفه نموده‌اند تمنا می‌نماییم اطلاعات خود را برای ما بفرستند. هدف این است که این خدمات و این فعالیت‌ها در تاریخ مفقود نشود و آیندگان باخبر شوند تا پژوهشگران و نویسندگان اگر می‌خواهند اظهارنظر کنند و مطلبی درباره ابابصیر بنویسند، اطلاعات مکفی در اختیارشان باشد.

در پایان لازم است از مدیرانی که در سرنوشت ابابصیر به عنوان مدیر مؤثرتر بوده‌اند یاد کنیم: 1- آقای مهدی اقارب پرست نخستین مدیر آموزشی ابابصیر است؛ که بنیان و شالوده آموزشی و فرهنگی ابابصیر را پی‌ریزی کرد. ایشان در بخش بنیانگذاران معرفی شده و در فصل هفتم هم گفت‌وگویی از ایشان آمده است.

درباره مهدی اقارب پرست هست که:

ایشان توسط هیئت مدیره به آموزش و پرورش معرفی شد و چون عضو پرسنل و استخدامی آن اداره بود، طی حکمی به عنوان مدیر آموزشی ابابصیر معرفی شد.

خوب است از محمدعلی بصیری هم یاد کنیم؛ او در اصفهان به سال 1328 متولد شد. از سال‌های نخست تأسیس ابابصیر، همکاری‌اش را آغاز کرد. و در پست‌های هیئت امناء و هیئت مدیره و مدیرعامل ابابصیر خدمت کرده است. او در سال‌های 80 تا 90 مدیرعامل بوده است.

نیز از سه تن از مدیران دوره جدید هم یاد می‌کنیم

سعید خاکی: او متولد 1358 در اصفهان است. کارمند شهرداری است و مدیر بازارهای روز شهرداری اصفهان (کوثر) می‌باشد. از سال 1394 با ابابصیر همکاری داشته و مدیریت کمیته اشتغال ابابصیر را بر عهده داشته است. نیز سعید نائل (متولد 1337 اصفهان) در مؤسسه ابابصیر صنایع دستی فعالیت می‌کند و از سال 1393 با ابابصیر همکاری داشته و در کمیته اشتغال فعالیت دارد.

عادل برزگر: او متولد 1356 در خرمشهر است. از کارمندان بهزیستی است و سال‌ها در سمت سرپرست مجتمع بهزیستی شهید نیکبخت اصفهان فعالیت داشته است.

از سال 1393 با ابابصیر همکاری داشته است. سرمربی تیم گلبال ابابصیر و دوم در پست مشاور برای راهنمایی مراجعین نابینا خدمت کرده است.

نوید پور ملاعباسی: او در 1363 در اصفهان متولد شد، دانش آموخته ابابصیر است. از سال 1373 دانش‌آموز ابابصیر شد. در رشته علوم اجتماعی فارغ التحصیل گردید. بعداً کارمند اداره کل ورزش و جوانان گردید.

همکاری خود را با ابابصیر در رشته ورزشی ادامه داد. سرپرست تیم گلبال ابابصیر از سال 1393 تاکنون بوده و خودش هم جزء بازیکنان است.

سال نمایی مدیران

برای اینکه وضعیت مدیران و مدیریت مؤسسه آموزشی ابابصیر را ترسیم کنیم و معلوم شود چه اطلاعاتی از کدام افراد به عنوان مدیر داریم و چه اطلاعاتی نداریم، شناسنامه مدیران را معرفی می‌کنیم:

محمد بصیری، مدیرعامل، 1348 تا [1355]

مهدی اقارب پرست، مدیر آموزشی، 1348 تا 1357

مصطفی یراقی، مدیر مالی، 1349 تا کنون

احمد بصیری، مدیرعامل 1356 تا؟

رضا طیب‌نیا، مدیر شبانه و مدیر حرفه‌وفن 1356 تا 1370

محمد سعیدی، مدیر آموزشی 1359 تا 1375

سید رضا ملاباشی، مدیر آموزشی 1372 تا 1376

محمدحسین اقارب پرست، مدیر شبانه، 1376 تا 1380

علیرضا سیفی معاونت آموزشی، 1378 تا 1382

حسین مظاهری، مدیر آموزشی، 1377 تا 1383

محمدعلی بصیری، مدیرعامل، 1380 تا 1390

محمدرضا دلیل، مدیر آموزشی، 1383 تا 1385

محمدحسین بصیری، مدیرعامل، 1390 تا کنون

یاوران افتخاری

اشاره

اشخاصی به عنوان مدیر رسمی ابابصیر نبوده‌اند ولی گاه مؤثرتر از یک مدیر رسمی نقش داشته‌اند. به عنوان نمونه محسن مظاهری فرزند ارشد حجت الاسلام والمسلمین مهدی مظاهری نقش مؤثر در ابابصیر داشت. ایشان به عنوان مشاوران و یاوران افتخاری معرفی خواهند شد.

محسن مظاهری

از اعضای هیئت امنای جدید (نسل دوم) ابابصیر بود. او فرزند حجت الاسلام شیخ مهدی مظاهری و در سال 1336 در اصفهان متولد و در 1394 درگذشت.

تحصیلات و استادان: تحصیلات ابتدایی را در دبستان مدرس، خیابان مسجد سید بازارچه علی قلی آقا گذراند. سپس در دبیرستان احمدیّه (حاج شیخ مهدی مظاهری جزو مؤسسین آن هستند)، در خیابان مسجد سید بازارچه بید آباد به تحصیلات مقطع متوسطه مشغول شد. ایشان پیش از پایان تحصیلات متوسطه، به حوزه علمیه پیوست و در مدرسه علمیه ذوالفقار⁽¹⁾و مدرسه علمیه صدر خواجو مشغول به تحصیل گردید.

از اساتید وی می‌توان از مرحوم حجت الاسلام حاج شیخ محمدحسن‌پور و حجت الاسلام حاج شیخ محمدحسن ایزدپناه نام برد. صرف میر، شرح تصریف، عوامل فی النحو و سیوطی را در نزد ایشان در مدرسه علمیه صدر خواجو تلمذ کرده است.⁽²⁾از مرحوم حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ غلامحسین رحیمی (امام جمعه فقید تفرش) نام برد و از بقیه استادان ایشان اطلاعی نداریم.⁽³⁾

فعالیت‌های دوران طلبگی: یکی از فعالیت‌های مؤسسه احمدیه در آن زمان، اعزام مبلّغ در ماه‌های رمضان و محرم و صفر به مناطق محروم و فاقد روحانی بود که مسئولیت آن نیز بر عهده آیت‌اللّه حاج شیخ محمدعلی ابراهیمی قرار داشت. حاج آقا محسن نیز که در آن زمان طلبه بود، ملبس به لباس روحانیت شده، به تبلیغ اعزام می‌شد. ایشان چندین بار با سایر مبلّغان به مناطق فاقد روحانی اعزام شده‌اند که تصویر آن هم موجود است.⁽⁴⁾

آیت‌اللّه ابراهیمی بیان داشتند که در یکی از سفرهای تبلیغی به بهبهان، مرحوم حاج آقا محسن هم ملبس به لباس روحانیت بود و به امور تبلیغی (وعظ، ارشاد و اقامه جماعت) اشتغال داشت.⁽⁵⁾

حاج آقا محسن دروس حوزه را تا قبل از شرح لمعه ادامه دادند⁽⁶⁾و سپس حوزه را ترک کردند.

ورود به بازار کار: حاج آقا محسن پس از ترک حوزه وارد «بازار بزرگ» شد و چند سالی در تیمچه ملک و سپس سرای هندوها به خرید و فروش لوازم خانگی مشغول شد. همچنین به صورت شبانه تحصیلات مقطع متوسطه را ادامه داد و موفق به اخذ دیپلم گردید.

وی پس از چند سالی بازار را ترک کرد و در خیابان امیرکبیر (شاهپور جدید) یک کارخانه استیل سازی تأسیس و راه‌اندازی کرد.

ساخت اولین ماشین چاپ: ایشان در سال 1364ش با کمک متخصصان موفق به ساخت اولین ماشین چاپ روتاری در ایران شد و از آن سال وارد صنعت نساجی گردید.⁽¹⁾وی همان طور که خود گفته، همیشه مورد لطف و عنایت خداوند متعال بوده است، به گونه‌ای که در زمان خود از احیاگران صنعت نساجی کشور گردید و هم اکنون بالغ بر 3 هزار پرسنل در کارخانه نساجی را اداره می‌کند.

تداوم تقوا و اخلاق: سیره آن مرحوم به گونه‌ای بود که حتی سال‌ها پس از ترک طلبگی و تا آخرین لحظه عمر خویش نیز هیچ‌گونه تغییر روشی نداشت و همان معنویات و تقوا و اخلاقی که در آن دوران طلبگی داشت تا آخر بر زندگی ایشان حاکم بود.⁽²⁾

بزرگ خیّر اصفهان: حاج آقا محسن به طریقی تحت تعلیم پدر عالمش بود و در تمام امور خیری که پدرشان تأسیس و راه‌اندازی کرده بودند سهیم بود. همیشه در امور خیری که پدر اراده می‌کردند اولین داوطلب کمک حاج آقا محسن بود و اولین گام‌های خیر را برمی‌داشت و تا آخر هم از تمام آن امور خیر هم به صورت مادی و مالی حمایت می‌کرد و هم فکری و عقلی. از جمله خدمات ایشان می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1- دارالقرآن الکریم

2- دانشگاه قرآن و عترت

3- انجمن خیریه مددکاری امام زمان(عج)

4- انجمن بیماران ام اس اصفهان

5- صندوق خیریّه و جهیزیه حضرت صاحب الزمان(عج)

6- ستاد دعای ابوحمزه ثمالی اصفهان

7- بازسازی مدرسه علمیه حضرت صاحب الأمر(عج)

8- خیریه امام علی(ع) نجف آباد

9- مجمع خیّرین مسجدساز

از جمله مساجدی که ایشان ساختند می‌توان به مساجد ذیل اشاره کرد:

وی در این خیریه برای تأمین لباس محرومین بشاگرد به خصوص طلاب و شیعیان مظلوم آنجا سعی وافر داشتند و گاه و بیگاه کمک شایان توجهی هم می‌کردند. می‌توان گفت: شاید هیچ مسجدی نباشد که از کمک‌های مالی آن مرحوم بی‌بهره باشد.

10- خیریه حضرت اباالفضل(ع)

این خیریه هم از کمک‌های ایشان بی‌بهره نبود. به عنوان نمونه، چند دستگاه دیالیز و تجهیزات وابسته به آن در بیمارستان حجتیه هدیه ایشان است.

11- هیئت‌های مذهبی

12- صندوق‌های قرض‌الحسنه

13- مجمع خیّرین مدرسه‌ساز

14- سازمان آموزشی ابابصیر

در ابابصیر، حاج شیخ مهدی مظاهری رئیس هیئت مدیره و حاج آقا محسن هم جزو هیئت امنا بودند. مرحوم محسن در امور نیکوکاری مثل تهیه وسایل ضروری برای نابینایان فعال بود و خدمات ماندگاری داشته است.

تلاش و پشتکار: حاج آقا محسن دارای تلاش و پرکار و جدّیت؛ نیز خیراندیشی و مهرورزی نسبت به مستمندان و فقرا بود. این بزرگ‌مرد، مردی پیگیر بود و برای به ثمر نشستن یک فکر و ایده مثبت و یک امر خیر از پا فرو نمی‌نشست تا آن را به انجام برساند؛ در جلسات هیئت مدیره و امنا چندین مرکز خیریه و مؤسسات فرهنگی که قبلاً اسامی بعضی از آنها ذکر شد، شرکت می‌کرد.

کارآفرین نمونه: مرحوم حاج آقا محسن همان طور که قبلاً بیان شد پس از ورود به صنعت نساجی کار خود را با اهتمام تمام و با توکل به خداوند متعال پیش برد، به گونه‌ای که موفق به دریافت تندیس کارآفرین نمونه، دیپلم افتخار به عنوان واحد نمونه سال 1382 استان اصفهان، توسط استاندار اصفهان، تندیس نشان طلایی، تندیس تولیدکننده برتر، تندیس صنعت سبز، نشان برتر کیفیت و ده‌ها تندیس و نشان دیگر اقتصادی شد.

وفات: ایشان در 28 تیرماه 1394 (یک‌شنبه دوم شوال 1436) در منزلش ندای حق را لبیک گفت. مردم در چند شهر مراسم باشکوهی برپا کردند و از این طریق از زحماتش تشکر نمودند.

فصل چهارم: دانش آموختگان

اشاره

این فصل را گشودیم تا چهره‌های موفق که در ابابصیر تحصیل کرده‌اند، معرفی شوند. برای گرفتن اطلاعات چنین افرادی، تماسهای مکرر گرفته شد ولی هر بار با بهانه‌های مختلف مواجه شدیم و تاکنون نتوانستهایم اطلاعات معتنابهی دریافت کنیم.

معرفی زندگی افراد موفق هم به نفع ابابصیر است چون در واقع نشان‌دهنده کارآیی مدیریت و نظام آموزشی ابابصیر است، هم خود افراد را به جهان معرفی می‌کند و زمینه‌های اشتغال، تدریس و تحصیل و ده‌ها فرصت دیگر برای افراد گشایش می‌یابد.

گاه بعضی حساسیت‌هایی را مطرح و فکر می‌کنند اگر دانش‌آموختگان ابابصیر معرفی شوند، دیگران درباره این افراد قضاوت‌های منفی خواهند داشت. در صورتی که تاکنون دیده نشده کسی چنین داوری‌هایی را مطرح کرده باشد. اگر چنین باشد، افرادی که در دانشگاه مسیحی‌های بیروت تحصیل کرده‌اند هم باید مشمول داوری منفی باشند، همچنین افرادی که در مراکز با مدیریت دارای گرایش خاص تحصیل کرده‌اند، در حالی که تاکنون حتی یک مورد مطلب منفی شنیده نشده است.

از همگان استدعا داریم بنای رفیع ابابصیر را به دست خود تخریب نکنند و با طرح حساسیت‌های بی‌جهت به فضاسازیهای منفی کمک ننمایند. سابقه ابابصیر آن‌چنان افتخار آمیز است که باید سر خود را بالا گرفته و با افتخار از گذشته خود دفاع کنند.

تاکنون افراد انگشت شماری از شاگردان ابابصیر به معرفی خود پرداختهاند. حجت الاسلام لطفعلی باقریان یکی از این افراد است. ایشان در کارش چنان موفق بوده که تحسین همگان را برانگیخته است.

نیز آقای یداللّه قربعلی در رشته تدریس و آموزگاری زبان انگلیسی، سابقه و کارنامه درخشانی داشته است. امید است دیگر شاگردان ابابصیر با ارسال زندگینامه و گزارشی از کارنامه فعالیت‌های خود، در تکمیل این فصل ما را یاری فرمایند.

فضل‌الله وطن‌خواه

فضل‌اللّه وطن‌خواه یکی از دانش آموختگان ابابصیر است. از ایشان خواهش شد که برای تکمیل کتابی که درباره ابابصیر در حال تدوین است و با همکاری ابابصیر در حال آماده شدن برای نشر است؛ به سؤالات جواب دهند.

آقای وطن‌خواه از یک شهر کوچک که قبلاً به نام سده یا همایون شهر بود و الآن به نام خمینی‌شهر، آمد، در یک خانواده روستایی بزرگ شده بود، حدود هشت سال تأخیر تحصیلی داشت و از 14 سالگی به ابابصیر آمد و درس را آغاز کرد. به رغم همه اینها مدارج علمی و اجتماعی را به سرعت پشت سر گذاشت و به پست اداری بسیار مهمی منصوب شد و بالاخره هم اکنون از بازنشستگان اداره آب و برق استان اصفهان است.

حال این پرسش مطرح است که چه علل و عواملی رشد و ارتقای وطن‌خواه مؤثر بوده و چگونه او خودش را به سرعت به جایگاه‌های اجتماعی و فرهنگی رساند؟

این گفت‌وگو تماماً به یافتن علل موفقیت او پرداخته است و درصدد هستیم از زبان خودش رمز و راز پیشرفتش را کشف کنیم و در اختیار دیگران قرار دهیم.

این مصاحبه توسط مهندس محمدحسین بصیری (مدیرعامل کنونی ابابصیر) در 19 مردادماه 1396 انجام شده است.

خلاصه زندگی‌نامه آقای وطن‌خواه این‌گونه است:

او در 1340 در خمین شهر اصفهان متولد شد. از 1353 تا 1360 در ابابصیر تحصیل کرد. پس از گذراندن متوسطه به دانشگاه اصفهان رشته جغرافیا راه یافت و مدرک کارشناسی گرفت. دارای این پست‌های مدیریتی بوده است: کارمند مخابرات، رئیس قسمت خدمات عمومی اداره برق استان اصفهان، کارشناس مسئول تدارکات همان اداره، مدیر روابط عمومی همان اداره، عضو هیئت مدیر کانون بازنشستگان همان اداره.

فضل‌اللّه وطن‌خواه متولد دوم آبان سال 1340 در شهرستان خمینی‌شهر هستم. در یک خانواده کشاورز بزرگ شدم. تا چهارده سالگی نمی‌دانستم مدرسه نابینایان وجود دارد. به وسیله یکی از معلمان خمینی‌شهر به نام آقای کبیری به ابابصیر و به آقای اقارب‌پرست معرفی شدم. از 22 اسفند سال 1353 در ابابصیر ثبت‌نام کردم. اما در 23 اسفند 57 در مقطع سوم راهنمایی یا دوم راهنمایی بودم که از ابابصیر به صورت مستقیم خارج شدم.

یعنی تا سال 57 در ابابصیر درس خواندم، ولی بعدش دیگر از ابابصیر رفتم، ولی از کلاس‌های تلفیقی و کتابخانه تا سال 69 استفاده می‌کردم.

خود ابابصیر من را به اداره برق به عنوان تلفنچی معرفی کرد.

نه ترک تحصیل نکردم. شبانه ادامه دادم و بعضی کلاس‌ها را به صورت متفرقه امتحان دادم و بالاتر می‌رفتم.

درست است. هر چند از چهارده سالگی تحصیل را شروع کردم ولی دوره ابتدایی را در دو سال و سه ماه گذراندم و تا سال 61 در ابابصیر و در نظام تحصیلی معمولی که به آن مستقیم می‌گفتند درس خواندم. ولی سال 61 ترک تحصیل کردم، به علت اینکه ازدواج کرده بودم. دوباره سال 65 ادامه دادم در سال 68 دیپلم گرفتم و 69 در رشته جغرافیا وارد دانشگاه اصفهان شدم و در طول هفت ترم فارغ التحصیل شدم. سال 73 به عنوان کارشناس روابط عمومی و پیگیری مراجعات مردمی، شغلم از تلفنچی ارتقاء پیدا کرد. سال 75 مهم‌ترین شغل برای یک نابینا به من پیشنهاد شد و من هم پذیرفتم. یعنی به عنوان رئیس اداره خدمات عمومی برق استان اصفهان انتخاب و منصوب شدم. اداره خدمات عمومی برق استان وسعت بسیار داشت یعنی 340 دستگاه ماشین در مرکز استان و در شهرستان‌ها داشت؛ هشتاد خانه سازمانی، سی تا چهل ساختمان اداری، مستخدم، نظافت، غذاخوری، فضای سبز، تأسیسات، تلفنخانه، دبیرخانه، ده‌ها بی‌سیم همه اینها زیرمجموعه‌اش بود و همه اینها به مدت پنج سال این مسئولیت من بود. البته هم زمان عضو کمیته‌های مختلف تخصصی هم بودم. از سال 78 تا دی‌ماه 81 هم زمان کارشناس مسئول تدارکات شرکت هم بودم. سال 80 از اداره خدمات رفتم و مهرماه 81 در سمت مدیر دفتر روابط عمومی شرکت منصوب شدم. تا سال 90 در این پست بودم. هم زمان از سال 65 تا 66 مشاور مدیرعامل در امور رسیدگی به شکایات هم بودم.

در زمانی که مهندس پیرپیران مدیرعامل توزیع برق استان بود. سال 90 بازنشسته شدم. بعد از بازنشستگی به عنوان مشاور روابط عمومی در برق شهرستان به صورت پروژه‌ای و ساعتی کار کردم. از سال 91 به عنوان عضو هیئت مؤسس کانون بازنشستگان توزیع برق اصفهان معرفی شدم، و سال 93

به عنوان عضو هیئت مدیره کانون بازنشستگان هم انتخاب شدم، حکم انتصاب من در کانون به امضای آقای دکتر عبدالرضا رحمانی فضلی است. این سابقه کاری من است.

اما در مورد زندگی شخصی‌ام، عید سال 60 با حمایت ابابصیر ازدواج کردم؛ صاحب سه فرزند شدم. الحمدلله هم موفق شدند؛ یکی پرستار است؛ دو فرزندم هم مهندس مکانیک هستند. یکی شغل آزاد دارد و دیگری کارشناس برق اصفهان است.

بله، بچه‌ها معلولیت ندارند.

خیر، معلولیت ندارد.

خواهر و برادرهای خودم معلولیت ندارند، ولی دخترخاله و پسرخاله‌ام نابینا هستند و در ابابصیر درس خوانده‌اند.

غیر از بحث شغلی، در دو بخش دیگر هم پیشرفت داشتم که به اختصار می‌گویم: بعد از اخذ لیسانس و نیز یکی دو سال قبل آن، 25 مقاله در زمینه ایمنی برق، روابط عمومی، مشاغل و اشتغال از نگاه علوم اسلامی و نیز درباره بهر‌ه‌وری از نگاه علوم اجتماعی نوشتم و ارائه کردم. موفقیت دوم من این بود که در چند مورد ابتکار داشتم یا کارم مقبول بود و لوح‌هایی به من اعطا شد. چند لوح را دکتر فرشچی‌ها اولین رئیس شهرک علمی تحقیقاتی اصفهان به من داده است.

بله، فکر کنم اسم کوچکشان عباس است. ایشان در کنفرانس توسعه کشاورزی که در دانشگاه اصفهان برگزار شد، یک لوح به من داد.

هفت هشت سال و شاید بشود گفت ده سال مربی پاره وقت در مرکز آموزش تخصصی صنعت آب و برق اصفهان، مرکز آموزشی که روبروی پالایشگاه است مربی بودم. بسیار علاقه داشتم و هنوز دلم می‌خواهد، تجربه‌هایی که با زحمت به دست آوردم به افرادی که مثل خودم هستند، انتقال دهم.

مربی علوم اداری؛ روابط عمومی و جامعه شناسی اداری در مقطع دیپلم و فوق دیپلم بودم.

نه آنهایی که جذب شده بودند و دوره‌های تکمیلی ضمن خدمت نیاز داشتند، معرفی می‌شدند و برای آنها کلاس می‌گذاشتیم.

من وقتی که وارد ابابصیر شدم یک بچه روستایی بودم. درست است که خمینی‌شهر یک شهر کوچک بود ولی زندگی ما یک زندگی روستایی بود. من همیشه در خاطراتم گفته‌ام، من دو تا مقطع خاطره‌ای از زندگی‌ام دارم. یکی سال 54 تا 57 و اندکی ادامه بدهم تا سال 60 است؛ و دوره از سال 69 تا 72 که دانشگاه اصفهان بودم. در سال 54 تا 57 کمی بینایی داشتم و ابابصیر به من اعتماد به نفس زیادی آموخت. این اعتماد به نفس از مطالعه و کلاس بود تا کارگاه تا نگهبانی و راهنمای ارباب رجوع که در کنار در ورودی می‌ایستادیم. با اینکه من بچه خوابگاه نبودم و شب به خانه می‌رفتم، ولی محیط زندگی‌مان را حتی نظافتش، حتی تمیز کردنش، حتی شیشه پاک کردنش، همه اینها را به ما یاد دادند. نه اینکه آن روز خدمتکار نداشتند، اتفاقاً داشتند، مستخدم هم داشتند به تعداد نیاز. حتی به ما شیوه پذیرایی کردن را یاد دادند. به من اعتماد به نفس را یاد دادند. به من گفتند برو سینی چای را از طبقه دوم، که بیست تا سی تا پله بود در ساختمان قائمیه، از آشپزخانه بگیر و بیاور و بگذار روی میز مدیر. من در این مسیر هم پله را داشتم، هم چای را داشتم یا شربت را داشتم، هم ممکن بود در این مسیر هم به نابینا برخورد کنم. و من یاد ندارم در این مسیر برخوردی صورت گرفته و چیزی ریخته شده و شکسته شده باشد. این خیلی مهم بود که به ما یاد دادند. یا یک بیماری پیش آمده بود در مدرسه، به من بچه‌های کوچک را می‌دادند می‌گفتند ببر مرکز بهداشت تست کن آزمایش بگیر و بیاور. این چیزهایی بود که در ابابصیر به ما اعتماد به نفس را یاد دادند و ما توانستیم روی پای خود بایستیم.

بچه‌های آن دوره، تقریباً می‌شود گفت که مجموعه بچه‌هایی که به این شکل در ابابصیر کلاس دیدند، همه موفق شدند چون راه درست زندگی را به آنها بر اساس آخرین تجارب موجود در جهان می‌آموختند.

قطعاً می‌تواند این باشد. این دو تا مقطع داشته. این دو تا مقطع به من خیلی کمک کرد و برای آینده ساخته شدم. مقطع اولش همین بود. یعنی من وارد ابابصیر که شدم خیلی چیزها یاد گرفتم.

ابابصیر یک کارگاه خیلی فعال و پویا داشت که تولید اقتصادی می‌کرد. من خاطرم هست که وقتی کارگاه تولیدات خاصی داشت. بچه‌ها هر جای مدرسه بودند به کارگاه می‌آمدند. در مجموعه ابابصیر چند دانش‌آموز ویژه بود که نقش رهبری داشتند و یکی از آن بچه‌ها من بودم. وقتی که شب عید می‌شد و حالا قرار بود ما بچه‌های شبانه‌روزی را تحویل بدهیم و کنترل کنیم، باز بچه‌های خاص می‌آمدند دم دفتر می‌آمدند در نگهبانی و بچه‌ها اینجا کار می‌کردند. وقتی پذیرایی خاصی داشتیم بچه‌هایی که توانمند شده بودند می‌آمدند در خدمت مدرسه. حتی ملافه کردن، هر کاری که بود مهیا بودند. من الآن در خانه‌مان لامپی بخواهم عوض کنم، سرپیچی بخواهم عوض کنم، حتی ساختمان‌هایی که خودم ناظر بودم سیم برق‌کشی‌اش را که چطور برق‌کشی اولیه انجام شده بود، این اگر عیبی پیدا می‌کرد، من خودم می‌توانستم بخصوص در خانه پدرم عیبش را پیدا کنم. حالا جاهایی که جدید هست و من مهندسی برقش را نمی‌دانم، نه. ولی ما آنجا یاد گرفتیم حتی چطوری انشعاب برق ببندیم، کلید ببندیم، پریز ببندیم. حتی من که الآن کامپیوتر دارم کار می‌کنم تایپ اولیه را آنجا یاد گرفتم با ماشین تحریر. من جا دارد اینجا یاد کنم از آقای طیب‌نیا یا آقای سیفی، جناب آقای ملاباشی، جناب آقای کوچک‌زاد که الآن روحانی شده‌اند، آقای خطاط‌ساز، مرحوم آقای لاری، اینها خیلی به ما یاد دادند. خدا حفظشان کند جناب آقای اقارب‌پرست، جناب آقای نیکایی نمی‌دانم زنده هستند یا نه ولی خیلی چیزها به ما یاد دادند انصافاً.

یکی از کارهای ابابصیر آن زمان این بود که در آن دنیای سنتی یک کتابخانه مجازی داشت. یعنی بسته‌های کتاب را ما به سراسر ایران می‌فرستادیم. و یکی از کارهای من و امثال من یعنی بچه‌هایی که یک مقدار بزرگسال بودند این بود که این بسته‌های پستی را صبح به صبح می‌بردیم پست خیابان مسجد سید نزدیک چهارراه وفایی تحویل می‌دادیم. ما به سراسر کشور بسته می‌فرستادیم؛ یا کارهای چاپخانه را می‌بردیم و تحویل می‌دادیم. پدر شما مرحوم بصیری را آنجا می‌دیدم.

جالب است بدانید در ساعت‌های غیر کلاس درس بیشتر از ساعت‌هایی که کلاس درس داشتیم، چیز یاد می‌گرفتیم. حتی تفریحاتمان باعث حرفه‌آموزی‌مان می‌شد. ما هفته‌ای دو یا سه بار استخر ناصری یا میر زمانی می‌رفتیم، و این استخرها به ما آموزش می‌داد، به ما فرهنگ زندگی یاد می‌داد، به ما شنا یاد می‌داد. خیلی از بچه‌ها در این استخرها شنا یاد گرفتند. حتی ما در این باغ‌ها که می‌رفتیم ما برگ‌ها را می‌شناختیم، درخت‌ها را می‌دیدیم، شاخه‌هایش را می‌شناختیم، کدام درخت چه شکلی دارد. من خیلی‌هایش را یادم رفته است.

آقای پروار ما را پیاده در بافت شهر سنتی اصفهان راه می‌برد و ما همه اصفهان را خوب می‌شناختیم. وقتی ازدواج کردم نقشه شهر اصفهان را در بخش سنتی‌اش از خانمم که بینا بود بیشتر می‌دانستم. و این خیلی مهم بود و ابابصیر اینها را به ما خوب یاد می‌داد. یعنی هر آنچه یک فرد برای زندگی در یک شهر نیاز داشت شامل مهارت‌ها، اطلاعات ضروری، چگونگی تعامل با مردم به ما یاد می‌دادند، آن هم با روش به روش و علمی.

بله، می‌شود این‌جوری گفت. وقتی من وارد اداره برق شدم در سال‌های اول، چون این کارها را در مدرسه انجام داده بودم خودم را تنها به تلفنچی بودن محدود نمی‌کردم. برای اداره برق تلفنی خرید می‌کردم، جرثقیل کرایه می‌کردم. و همه نیازها را تلفنی برطرف می‌کردم. جوری شد که مجموعه اداره برق وقتی من لیسانس گرفتم خیلی سختش نبود که به من پست کارشناسی بدهد. چون کارم را دیده بودند؛ به همین دلیل بود که بعد از اینکه من کارشناس شدم، مسئول خدمات عمومی شدم.

من وقتی که استخدام شدم زمان مدیرعاملی آقای شهیدی بود، زمانی هم که کارشناس شدم باز هم مدیرعامل مهندس شهیدی بود. خدا رحمتش کند.

و اما در بحث رشته تحصیلیم جغرافیا؛ شاید ناخواسته وارد رشته جغرافیا شدم. من رشته‌های مختلفی زده بودم، اما آخرین انتخابم دبیری جغرافیا در دانشسرای عالی یزد بود و همان جا قبول شدم. دو سه ترم من مهمان دانشگاه اصفهان شدم، بعد مکاتبات زیادی انجام شد. با دکتر مجتهدی که آن روز رئیس گروه جغرافیا و رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان بود صحبت کردم. واحدهای اولم من اصلاً چیزهای تخصصی جغرافیا را نگرفتم، فقط چیزهایی گرفتم که حالا می‌شد فقط بگذرانی. 36 یا 37 واحد که گذشت یک روز رفتم دفتر دکتر مجتهدی گفتم که شما رئیس دانشکده هستید، لطفاً بررسی کنید آیا من بروم گروه علوم اجتماعی. ایشان مهندس محبوب‌فر را که استاد گروه‌های فنی در دانشگاه اصفهان است، را خواست و گفت تنها درسی که داریم نقشه‌برداری است، و اگر شما تضمین کنید که این درس را ایشان مشکل ندارد، ایشان در گروه جغرافیا بماند. مهندس محبوب‌فر فرمود، من با شناختی که از ایشان در اداره برق دارم، می‌تواند در این رشته بمانند بالاخره ماندم.

نه. نقشه‌برداری و نقشه‌خوانی و نقشه‌های موضوعی در جغرافیای آن زمان هفت هشت واحد بود. ولی دو واحدش بود که خیلی بینایی می‌خواست. بقیه‌اش را می‌شد تئوری بگذرانی. با کمک بچه‌ها من آن را هم گذراندم. البته من نمره دلخواهم را نگرفتم، 15 یا 16 گرفتم، اما گذراندم. من اینجا جا دارد از آقای سمیعی و آقای هادیان که در دفتر مشاوره دانشگاه اصفهان بودند و نابینا هستند تشکر کنم. اینها خیلی به من در تهیه نوار کمک کردند. و هم از استادانم، دکتر شفقی، دکتر مجتهدی که خدا رحمتش کند، دکتر وارثی، دکتر کاویانی، اینها علاقه من را که می‌دیدند خیلی وقت می‌گذاشتند. نیز دانشجویان بسیار به من کمک کردند تا بتوانم منابع درسی‌ام را تأمین کنم. چون در آن زمان منابعی نداشتیم. منابع را صوتی می‌کردند، نقشه‌ها را می‌نشستند با این رولرهای خیاطی برای من می‌کشیدند. خیلی کار سختی بود.

ابابصیر سه چهار تا خط فکری خوب را دنبال کرده. اولاً به نابینا یاد داد که پاک زندگی کنند؛ و این خیلی مهم بود. یعنی من خاطرم هست که با چند تا از بچه‌ها در اتوبوس نشسته بودیم، ما خیلی سن و سال نداشتیم آن موقع‌ها، خانمی کنار ما نشسته بود، ما خودمان فاصله ایجاد می‌کردیم بین آن خانم و خودمان. شاید ما این تقدس و این شرایط را الآن نداریم. آن موقع این را یاد گرفته بودیم که باید پاک باشیم. پاک بودن را ضمانت موفقیت می‌دانستیم. می‌گفتیم اگر ما پاک باشیم خدا کمکمان می‌کند، و این‌جوری هم شد، واقعاً شد.

بحث دوم اینکه ارتباطات اجتماعی را خیلی رویش کار کردند. من کلاس چهارم پنجم که بودم، خدا رحمتش کند آقای حجازی که معلم ما بود، مرتب از دانشگاه‌ها و دانشسراها بازدیدکننده داشتیم، و این خیلی اثر داشت. حتی برنامه‌های رادیو و تلویزیون آن موقع هم خیلی‌ها ... در برنامه کودک و نوجوان صبح یکی از جمعه‌ها با من مصاحبه کردند. زمان شاه بود من مصاحبه کردم.

یا مثلاً در بحث اقتصادی، غلتک‌های خیلی مهمی که کارخانه‌ها نیاز داشتند، در ابابصیر با همان کارگاه سنتیش تولید می‌شد. و این خیلی مهم بود که کارخانه‌ها را رابط کرده بودند که از ابابصیر خرید بکنند. و این کار ما را هم توانمند کرد. ما اصلاً حس نمی‌کردیم که نابینا هستیم. یعنی در مجموعه خودمان که بودیم این‌قدر خودکفا بودیم که حس نمی‌کردیم نابینا هستیم. حالا شاید می‌رفتیم بیرون این حس ایجاد می‌شد. ولی در مجموعه که بودیم حس نمی‌شد. بخصوص وقتی که ابابصیر سه تا چهار تا ساختمان گرفت سال‌های 55 و 56، و یک مقدار از آن تمرکز درآمد و پراکنده شد، مثلاً در اردیبهشت بودیم، در آذر، کنار مدرسه ساختمان هدف در مسجد سید بودیم، خیلی رفت و آمد در شهر می‌کردیم. و این رفت و آمد خیلی ما را توانمند می‌کرد.

نه این مربوط به سال‌های آخر بود. من فقط برای کلاس‌های تلفیقی به ساختمان خیابان امام خمینی می‌آمدم. آن چهار سال اول و تا سال 60 همه‌اش در ساختمان قائمیه و در ساختمان کانون در خیابان اردیبهشت و در ساختمان در کوچه تاج در خیابان آذر و در خیابان مسجد سید هم پشت بیمه یک ساختمان داشتند پشت مسجد محمدیه بودیم. ما چون زیاد رفت و آمد می‌کردیم خیلی متکی به خود شدیم، و به راحتی در اداره تخصصی یا خیلی از بچه‌های دیگر آن موقع به عنوان تلفنچی یا کار دیگر پذیرفته شده و مشغول به کار شدیم.

خیلی از بچه‌ها آن موقع موفق‌تر از من در بحث دانشگاه بودند، ریاضی یا اقتصاد قبول شدند، اینها نشان می‌داد که در مدرسه، خیلی روی بچه‌ها کار شده بود. خیلی علاقمندانه کار شد و به نظر من در ارتقاء فرهنگی نابینایان خیلی مهم بود.

البته یک کار خیلی بزرگ نمی‌تواند اشتباهاتی نداشته باشد. ولی این دو تا بحث دارد. یکی اینکه آن آدم‌هایی که دنبال گرفتن این اشتباهات بودند، حداقل من نبودم. من در این فرصت‌ها سعی کردم

... ضمن اینکه وقت هم نداشتم. من بچه خوابگاه نبودم، بعد کلاسم هم که تمام می‌شد باید سریع می‌دویدم می‌رفتم با مینی‌بوس که به شب نخورم و بروم خمینی‌شهر. نمی‌شود در یک کار خیریه بزرگ اشتباه نباشد. قطعاً یک اشتباهاتی بوده. ولی کنار یک کار بزرگ این اشتباهات عددی نیست. من نگاهم به ابابصیر مثبت است.

مسأله بعدی بحث پزشکی است که در واقع ما از تمام بچه‌هایی که تحت پوشش هستند اسکن پزشکی داریم و پرونده برایشان تشکیل شده است. دیتابیس داریم و تمام اطلاعات فردیشان و پرونده پزشکی‌شان در این دیتابیس ضبط شده و هست. موضوع پایش را داریم، یعنی یک کسی امروز رفته پزشک و بهش گفته‌اند سه ماه دیگر بیا، سه ماه دیگر این را فراخوانش می‌کنیم و می‌گوییم بیا برو دنبال این قضیه. اگر قرار است ام‌آر‌آی کند پیگیری می‌کنیم، اگر قرار باشد عینک بخرد عینکش را پشتیبانی می‌کنیم، و اگر قرار است ... یک قسمت هم درمان است و اینها هزینه‌هایی که می‌روند می‌دهند اگر برایشان طاقت فرسا باشد یک حمایتی می‌کنیم که از بحران دربیایند. از طرفی دندان‌پزشکی هست که با چند تا خیریه صحبت کرده‌ایم، که خیریه‌ها با قیمت مناسب، یعنی بیست درصد خود خیریه از بازار پایین‌تر بوده، بیست درصد به ابابصیر تخفیف داده و بیست درصد هم خود ابابصیر کمک می‌کند که درواقع شصت درصد تخفیف می‌شود برای معالجه.

مسأله بعدی ما بخش فرهنگی است که این بخش فرهنگی درواقع اینها همان داستان قدیم است آموزش‌هایی است در روانشناسی از نظر شاد زیستن و ایجاد انگیزه، اردوهایی برایشان گذاشته می‌شود، اردوهای یک روزه اردو زیارتی قم و جمکران، اردوی مشهد سالی یک بار که اینها را داریم توسعه می‌دهیم که بیشترش کنیم.

بحث بعدی ورزش هستش که باشگاه ورزشی ابابصیر را مجدداً راه‌اندازی کردیم، تیم داریم که در مسابقات لیگ دسته یک لیگ دسته دو و لیگ برتر مسابقاتمان جاری و ساری است. کاپ‌ها و مدال‌هایی گرفته‌اند که الآن پشت سر من در ویترین هست.

بحث آخرمان بحث اشتغال است. همه اینها که گفته شد بحث درمان و فرهنگ و غیره باشد، ولی اگر فرد نتواند روی پای خود بایستد، لیسانس فوق‌لیسانس و پی‌اچ تی هم داشته باشد ولی نتواند کار ایجاد کند نتواند جایی استخدام شود، این مشکل دارد. ما علی‌رغم اینکه خیلی از بچه‌ها تحصیلات دانشگاهی دارند، دیپلم، فوق دیپلم، لیسانس و حتی فوق لیسانس، ولی آمدیم یک سری کارگاه‌ها و کمیته اشتغال ایجاد کردیم که در این کمیته اشتغال آموزش داده می‌شود بهشان در زمینه‌های مختلف که بتواند اشتغال ایجاد کند. مثلاً فرض کنید برای کارهای فردی کار ماساژ داریم. الآن ماساژ برای آرامش و رفع خستگی در استخرها و سالن‌های بدن‌سازی و اینها هست. هم برای آقایان و هم برای خانم‌ها دوره‌اش را گذاشته‌ایم. در بخش تولید محصولاتی مثل بافتنی لباس کلاه و ... هم

برایشان آموزش داده‌ایم و هم آموزش کیفی داده‌ایم. در بخش چرم‌سازی الآن کیف و چیزهای چرمی دارند درست می‌کنند آموزش می‌دهیم. در بخش زیورآلات و تجهیزات تزئینی و بدلیجات که اینها به صورت دستبند و گردنبند و ... هست این کارها را داریم بهشان آموزش می‌دهیم. در بخش حجم سازی مثل بافتنی‌هایی که آواژور و عروسک از آن در‌می‌آید و قابل ارائه است برای فروش. از طرف دیگر قالیبافی گبه بافی که قدیم هم بوده داریم برایشان.

کلاس‌های متعدد داریم افراد می‌آیند استفاده می‌کنند. ما خیلی داریم جاذبه ایجاد می‌کنیم. الآن یکی دو سال است که در زیرزمین کتابخانه را راه انداخته‌ایم. چهار تا کامپیوتر الآن پایین آماده کردیم وصل به اینترنت و با هدفون که مزاحمت نداشته باشد، با نرم‌افزارهایی که نیاز هست، برای کسانی که کارهای تحقیقی می‌خواهند بکنند، کسانی که کارهای اینترنتی می‌خواهند انجام بدهند بیایند استفاده بکنند بروند. کتابخانه هم جای نشستن و خواندن دارد و هم می‌توانند کتاب را با خودشان ببرند.

اول چند نمایشگاه برگزار کردیم، نمایشگاه‌هایی در سطح شهرستان، دیدیم استقبال خوبی شد، بچه‌ها هم استقبال خوبی کردند و خوشحال شدند که چیزهایشان فروخته شد. سپس آمدیم یک روز شهردار را دعوت کردیم اینجا. آقای جمال‌نژاد آمدند و از ایشان خواستیم که به ما غرفه بدهند در فروشگاه کوثر. ایشان هم دستورات لازم را داد. اما متأسفانه این کار عملیاتی نشد به خاطر منع قانونی که داشت که باید مواد خام خوراکی باشد. البته یکی از پیمانکارهایشان به نام آقای صادقی که دو تا از این فروشگاه‌ها را داشت، یک فروشگاه شخصی هم داشت در شاهین‌شهر که به ما یک غرفه آنجا داد. یک غرفه رفتیم آنجا زدیم، نفر استخدام کردیم و شروع کردیم از هشت نفر از بچه‌ها که شروع کردند به کار شدند تا پنجاه شصت نفر. الآن یک چیزی حدود هشتصد آیتم چیز تولید می‌کنند و در برای فروش اینجا گذاشته می‌شود. حالا بعضی‌ها را خود بچه‌های نابینا تولید می‌کنند و بعضی‌هایشان را با خانواده‌شان تولید می‌کنند. مثلاً میناکاری داریم که چیزهای میناکاری خیلی نفیس تولید می‌کنند، خاتم کاری داریم، جعبه قرآن، جعبه دستمال‌کاغذی، قاب عکس و چیزهای مختلف که از خاتم با کیفیت خیلی بالا گذاشته می‌شود، عروسک‌سازی، بدلیجات، گل مصنوعی را ما آنجا داریم عرضه می‌کنیم.

یک فروشگاه هم جدیداً در مبارکه راه‌اندازی کرده‌ایم، که یکی از فروشگاه‌های کوثر مهر در مبارکه است. دنبال این هستیم که این را توسعه بدهیم. این توسعه باید با زیرساخت‌هایش جلو برود. یعنی هم تنوع محصول خوبی داشته باشیم هم کیفیت بهتر و قیمت مناسب. ما از این خدماتی که می‌دهیم بابت این کار که هزینه خیلی بالایی هم دارد برای ابابصیر، بیست درصد کارمزد برمی‌داریم این بیست درصد هزینه‌هایی است که داریم می‌کنیم. چون این خدماتی است که به یک عده می‌دهیم و به همه نمی‌دهیم. این بیست درصد عددی نیست، اگر این را بدهد یک فروشگاه پشت ویترینش بگذارد پنجاه درصدش را می‌گیرد. ما درآمدزایی نمی‌خواهیم بکنیم، ما می‌خواهیم همین هزینه‌ای که کرده‌ایم جبران بشود. الآن حدود سی چهل میلیون تومان ابابصیر حمایت کرده که آنجا فروشگاه مدرن، سیستم کامپیوتری آنلاین و بارکدخوان دارند. یعنی همانجا حساب بانکی هست، حساب‌هایمان خیلی مشخص و مجهز هست.

توی تلگرام کانال داریم، سامانه پیامکی داریم. سایت اینترنتی‌مان را داریم ارتقاء می‌دهیم، که بتوانیم کتابخانه و اظهارنظرها و سطح دسترسی‌های مختلفی را تعریف کنیم. بحث کتابخانه گویا را داریم مجدداً راه‌اندازی می‌کنیم.

کلاس‌هایی را داریم اینجا مثل فن بیان، بچه‌هایی که از نظر روابط عمومی خیلی گوشه‌گیر بودند و خجالت می‌کشیدند الآن می‌توانند دکلمه اجرا می‌کنند، شعر می‌خوانند، مشاعره می‌کنند در جمع. مربی‌شان هم یکی از بچه‌های صدا و سیما هست به نام آقای وصال.

در این کارها از آقای باقریان که یکی از نابینایان روحانی است استفاده می‌کنیم. یک چند نفر دیگر از بچه‌های نابینا هم اینجا اشتغال دارند.

در پایان می‌توانم یک مصاحبه دیگر با شما به عنوان مصاحبه تکمیلی داشته باشم. و پیرامون این موضوع اگر دیدگاه‌هایی هست ما منعکس کنیم که به عنوان برگی در این کتاب بماند و در واقع برای آیندگان نشان بدهد که شماها چه آدم‌های قوی بودید، چقدر آدم‌های با اراده‌ای بودید، چه پتانسیل قوی داشتید علی‌رغم محدودیتی که داشتید. معلولیت را محدودیت ندیدید و کارهایی کردید که بعضاً آدم‌های معمولی هم نمی‌توانند انجام بدهند. وقتی من با شماها نشست و برخاست دارم چنان انرژی مثبتی برای من هستید که من خودم را کوچک می‌بینم در مقابل شما، به خاطر اینکه این همتی که شماها داشتید ما نداشتیم.

الآن ابابصیر جای معرفی دارد. بحث‌هایی که شما گفتید فکر می‌کنم معرفی نشده در عرصه رسانه و عرصه اجتماع. بیشتر باید معرفی شود. معرفی شدنش زمینه‌ای می‌شود که فرهنگ نابینا بیاید بالا، زمینه‌ای می‌شود که ارگان خیلی قدیمی دوباره با برند جدید و با به روز رسانی و روزآمدی جدید دوباره باز فعال بشود و کنار نابیناها باشد، و اینجا با یک رویکردهای خیلی مدرن‌تر.

لطفعلی باقریان دهقی

او در 3 آذرماه ۱۳۵۲ در شهرستان دهق، یکصد کیلومتری شمال غربی اصفهان متولد شد. از کودکی فاقد بینایی بود. چند تن از دیگر اعضای این خانواده نابینا هستند و لطفعلی باید از کودکی به کمک پدر می‌شتافت و در امور کشاورزی به او کمک می‌کرد.

در مدرسه ابابصیر ویژه نابینایان دوره ابتدایی را گذراند. سپس دوره راهنمایی و متوسطه را هم در دیگر مدارس طی کرد. نیز به دلیل علاقه زیاد به دروس حوزوی به حوزه اصفهان راه یافت. با اینکه در آن زمان کتاب گویا و کتاب بریل برای درس‌های حوزوی نبود اما با زحمت و پشتکار فراوان توانست دروس مقدماتی و سپس سطح عالی را گذرانده و به درس خارج برسد. چند سال است در درس خارج بزرگان حوزه اصفهان شرکت می‌کند. هم اکنون ملبس به لباس روحانیت و از افتخارات حوزه علمیه و جامعه روحانیت محسوب می‌شود. زیرا کارنامه مطلوبی دارد.

لطفعلی تمام انرژی و توانایی خود را روی تبلیغ آن هم در سطح کودکان و جوانان گذاشت. زیرا ضرورت این کار را احساس می‌کرد. برای اینکه به روش تبلیغ کارآمد و مؤثر دست یابد و بتواند از همه دستاوردهای مدرن و قدیمی در این حرفه استفاده کند، در دوره‌های آموزش مبلغ شرکت کرد و با سخت‌کوشی توانست شیوه‌ای جدید در تبلیغ را ابداع کند. به طوری که هم اکنون یکی از مبلغان نمونه کشور محسوب می‌شود. البته برای افزایش سطح دانش و آگاهی‌های خود در دوره‌های مختلف آموزشی که توسط دفتر تبلیغات اصفهان یا دیگر نهادهای فرهنگی برگزار می‌شد، شرکت کرد. حدود سی دوره آموزشی در موضوعات مسیحیت، رسانه، خطیب و سخنرانی، قرآن، علوم حدیث و غیره شرکت کرد و با اینکه امکانات خاص نابینایان وجود نداشت ولی با زحمت بسیار این دوره‌ها را گذراند.

سبک تبلیغی او ترکیب شیوه قدیم منبری‌ها و روش جدید رسانه‌ای است. اما برای اینکه تأثیر در مخاطب را به دست آورد، بیش از هزار ساعت در دوره‌های مشاوره‌ای، توجیهی و آموزشی روان‌شناسی شرکت کرد و توانست به مخاطب شناسی و روانشناسی مخاطبان مطلوبی دسترسی پیدا کند.

هم اکنون در ده سال اخیر برای کارمندان ادارات در استان‌های اصفهان و چهارمحال بختیاری کلاس‌های توجیهی داشته، نیز با مراکز صدا و سیما و شبکه‌های مختلف این دو استان و نیز شبکه مرکزی افق همکاری داشته است.

اما بیشترین وقت را برای تربیت مربی در دارالقرآن و مراکز علوم قرآنی؛ مراکز تربیت کودک و تربیت مربی برای کودکان، حضور در مدارس و دانشگاه‌ها و اداره جلسات عمومی به مناسب‌های مختلف و بالاخره همکاری با مراکز نابینایی مثل مرکز آموزشی ابابصیر داشته است.

لطفعلی در سال ۱۳۹۳ به عنوان «روشندل نمونه کشوری» در رشته تبلیغ؛ همچنین در همان سال به عنوان «کارشناس نمونه خانواده و کودک» شناخته و معرفی شد.

ایشان با عشق و علاقه خدادادی و تلاش‌های خستگی ناپذیر برای ترویج آموزه‌های معنوی دین و برای خدمت به کودکان و جوانان تلاش می‌کند. فهرست کامل فعالیت‌های ایشان همراه با آدرس‌ها در سایت دفتر فرهنگ معلولین موجود است.

موفقیت‌ها: به دلیل تلاش و کوشش گسترده و پشتکار توانست به موفقیت‌های قابل توجه برسد، برخی از این موفقیت‌ها اینگونه‌اند:

همکاری با مراکز و ارگان‌های علمی و فرهنگی:

افتخارات:

تبلیغ موفق: تخصص آقای باقریان در زمینه کلاس‌داری معارف اسلامی و تبلیغ رسانه‌ای معارف اسلامی است. جمعیت بسیار حاضر در جلسات ایشان بدون اینکه خسته شوند با علاقه تحت تأثیر سخنان ایشان می‌باشند.

روانشناسان توافق دارند سخنران و معلم از طریق چشم و نفوذ بینایی در مخاطبان، آنان را جذب خود می‌کند. اما ایشان از این ابزار محروم است ولی دارای استعداد خدادادی در سخن و گفتار و رفتار است و از این طریق مخاطبان را جذب می‌نماید.

اغلب در منطقه چهارمحال بختیاری و مرکز آن شهرکرد فعالیت دارد و اندکی هم در اصفهان. به نظر می‌رسد مسئولین تبلیغاتی و رسانه ملی در مرکز هنوز کارهای آقای باقریان را ندیده‌اند. اگر یک اثر ایشان را مشاهده کنند قطعاً برای او در مرکز برنامه می‌گذارند.

لطفعلی باقریان در تبلیغ و کلاس‌داری موفق بوده است و می‌تواند الگوی خوبی برای دیگر نابینایان باشد. ایشان روز ۲۵ تیرماه ۹۴ مهمان دفتر فرهنگ معلولین بودند. البته برای ضبط برنامه برای صدا و سیمای استان قم آمده بود ولی دعوت دفتر فرهنگ معلولین را هم پذیرفت و در خدمت ایشان بودیم. از این‌رو زمان را غنیمت شمرده و با توجه به تجارب ایشان و اینکه حدود دو دهه است که به تبلیغ مشغول است به گفتگو با او نشستیم. محور این گفتگو «تبلیغ، معلولان و فرهنگ‌سازی» است.

درست است اقشار نابینایان، ناشنوایان، معلولان حرکتی و حتی معلولان ذهنی نیاز به موعظه، تذکار، تعلیم احکام دین و یاد دادن آموزه‌های عقیدتی و تجربه‌آموزی از تاریخ اسلام دارند. این افراد بیش از افراد عادی، احتیاج به تبلیغ دارند. چون وضعیت خاص، مشکلات و موانع دارند. بالاخره به این دلایل نیاز به وعظ و تذکار بیشتر دارند. اما اینکه چرا تاکنون برنامه‌ریزی برای اینان صورت نگرفته، قابل تأمل است. کارگران و کارمندان هر سازمان و هر اداره، روستاها و خلاصه همه جا و همه اصناف جامعه، سامانه‌ها و برنامه‌هایی برای تبلیغ دارند، اما چرا تا کنون معلولان نداشته‌اند؟ پاسخ به این پرسش مشکل است و نیاز به تتبع و تحقیق دارد.

در مورد ناشنوایان وضع فرق می‌کند. کسی باید به سراغ آنها برود که زبان اشاره بداند. روحانی که این تبحر را داشته باشد بسیار کم است.

درست است که هر گروه از معلولان وضعیتی دارند و مشکلات هر دسته متفاوت است. آیا ناشنوایان وضعیت وخیم‌تری دارند. در زبان اشاره هم باید نمادهایی (حرکات دست و بدن) برای مفاهیم وضع شود و به تدریج بسامدی پیدا کند. اما در فرهنگ دینی و اسلامی حداکثر یکصد نماد وضع شده با اینکه حداقل باید دو هزار نماد داشته باشیم. از این‌رو با فقر نماد اشاره‌ای مواجه هستیم. پس از آن افرادی باید آموزش ببینند و سپس بروند و تبلیغ کنند.

علت اصلی همه مشکلات فکر کنم در قانون است. مثلاً اگر مجلس شورای اسلامی، فرهنگستان ادب فارسی را مأمور می‌کرد که همانطور که واژگان بینایی و معلولی را وضع می‌کند، به نیازهای فرهنگی معلولان در واژه‌سازی و نمادسازی هم توجه داشته باشد و گروهی در فرهنگستان مثلاً واژه بریلی (برجسته) برای نابینایان و واژه استاندارد اشاره‌ای (مصور) برای ناشنوایان تصویب کنند و آموزش و پرورش مأمور می‌شد تا کار آموزش معلولان را جدی بگیرد، بسیاری از مشکلات مرتفع می‌گردید.

به لحاظ شرعی، حداقل احکام و وظایف شرعی مردم بر عهده این نهاد است. حضرت آیت‌اللّه العظمی وحید خراسانی حدود یک سال است گروهی را برای آموزش زبان اشاره به طلاب راه‌اندازی کرده‌اند. موفقیت‌های خوبی هم داشته است. نیز جناب آقای سیدجواد شهرستانی به عنوان دفتر حضرت آیت‌اللّه العظمی سیستانی، رساله عملیه و مناسک حج را به صورت گویا و بریل عرضه کرده و در حال تدوین احکام نماز برای ناشنوایان است. این خبرها را داریم. اما باز کم است و نیاز به اقدامات گسترده‌تر هست.

این طرح خوب است ولی اول باید ممنوعیت پذیرش معلولان را برداشت. شورای عالی حوزه با ورود و پذیرش معلولان مخالف است. خود من دروس حوزه را خوانده و دروس جدید را هم طی کرده‌ام و در تبلیغ هم همه می‌گویند موفق هستی؛ یعنی با وجود معلولیت مشکلی در تحصیل و تبلیغ نداشته‌ام ولی نمی‌دانم آقایان به چه دلیلی چنین قانونی تصویب کرده‌اند؟

مردم از یک روحانی معلول که با سواد و متقی باشد، بهتر و زودتر می‌پذیرند. به ویژه چنین مبلغی از عمق قلب با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند.

خوب است، یک کتاب جامع شامل مصاحبه با مبلغان موفق، با مدیران مرتبط به معلولان مثل مسئولان فرهنگی بهزیستی بشود. این کتاب چند بخش مهم خواهد داشت: نیازهای معلولان با بررسی روانشناسی و جامعه‌شناختی معلولان در یک فصل معرفی شود؛ تجارب و تبحر مبلغان؛ یعنی در یک فصل به مبلغان بگوییم شما به چه دانش و هنری باید مجهز باشید مثلاً زبان اشاره بدانید؛ در یک فصل پروژه‌های موفق تبلیغاتی معرفی شود؛ در فصلی توصیه‌ها و تجارب مدیران درگیر با کارهای معلولان آورده شود. در مجموع کتاب جامع و راهنمای تبلیغاتی خواهد شد. اسم آن را هم راهنمای تبلیغ برای معلولان بگذارید.

بالاخره تبلیغ معلولان جنبه‌های گوناگون دارد، تبلیغ برای معلولان؛ تبلیغ خود معلولان یعنی مبلّغ معلول باشد؛ تبلیغ معلول برای معلولان و تبلیغ معلول برای مردم عادی از اهمّ جنبه‌های این پروژه است و باید در فرصت‌های دیگر به این جنبه‌ها بپردازیم.

یداللّه قربعلی

یداللّه قربعلی⁽¹⁾

یداللّه قربعلی نجف‌آبادی در اردیبهشت ۱۳۴۲ در یک خانواده ضعیف و کارگری در شهرستان نجف‌آباد دیده به جهان گشود. او از همان کودکی با مشکل ضعف بینایی بر اثر آب سیاه مواجه بود. این بیماری و معالجه نادرست و عدم شناخت آن او را در ده سالگی از نعمت بینایی به کلی محروم کرد.

از سال ۱۳۵۲ به آموزشگاه نابینایان ابابصیر اصفهان رفت و دوره ابتدایی را در آنجا گذرانید و سپس برای ادامه تحصیل به یکی از مدارس عادی راهنمایی شهر اصفهان رفت. دوره متوسطه را در اصفهان آغاز کرد ولی از سال سوم دبیرستان به زادگاهش بازگشت و تا پایان تحصیلات متوسطه در رشته اقتصاد در آنجا ماند.

در سال ۱۳۶۲ در رشته ادبیات دانشگاه اصفهان پذیرفته شد. همزمان به عنوان معلم حق‌التدریس در شهرستان نجف‌آباد نخستین کلاس ویژه نابینایان را راه‌اندازی نمود. سال بعد به استخدام رسمی آموزش و پرورش درآمد. در سال ۱۳۷۰ در دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد در رشته کارشناسی ارشد ادامه تحصیل داد.

او علاوه بر تدریس در آموزشگاه‌های نابینایی در مدارس عادی به تدریس ادبیات پرداخت. در کنار این فعالیت‌ها آموزش به جانبازان نابینای نجف‌آباد را نیز به عهده داشت. در سال ۱۳۸۷ به عنوان معلم نمونه کشوری برگزیده شد.

او علاوه بر آموزش نابینایان در خصوص آموزش خط بریل و کوتاه‌نویسی انگلیسی و فارسی فعالیت‌هایی داشت. در خصوص کوتاه‌نویسی انگلیسی کتاب آموزش کوتاه‌نویسی انگلیسی را به صورت خودآموز برای نوآموزان زبان انگلیسی تألیف نمود.

از دیگر فعالیت‌های او سرودن شعر است که با زبانی شیوا و تصویرسازی‌های خلاق شعرش را رونق و تحرک بخشیده است.

در خصوص دو مقوله آموزش خط بریل فارسی و انگلیسی پاره‌ای از تجربیاتش را می‌خوانیم:

اولین باری که اینجانب به فکر آموزش خط بریل افتادم در دوره متوسطه بود. وقتی کلاس سوم دبیرستان بودم شخص نابینایی به من مراجعه کرد تا از من بریل بیاموزد. چون تجربه اولم بود برای توفیق در آن مدتی اندیشیدم تا روشی جذاب و سریع را به کار برم. این دقت مرا واداشت تا در آن زمان هم در خصوص تقویت لامسه آن فرد ابتکاراتی داشته باشم و هم در خصوص نحوه کار و چگونگی آشنایی فرد با قالب خط بریل. گرچه پاره‌ای از آنچه من به کار بردم در آموزشگاه ابابصیر از معلمان باسابقه دیده بودم ولی استفاده از ساده‌ترین چیزها یکی از ملاک‌های من بود. مثلاً برای شناخت

نقطه‌ها از بسته‌های قرص که به صورت شش‌تایی درآورده بودم استفاده می‌کردم یا از دکمه‌هایی که بر روی پارچه به شکل نقاط بریل می‌دوختم استفاده می‌کردم.

در تابستان ۱۳۶۱ (که تازه سوم دبیرستان را تمام کرده بودم) برای شناسایی و آموزش نابینایان استان ایلام، به مدت یک ماه و به طور افتخاری به آن استان رفتم. در آنجا چند نابینای بزرگسال را شناسایی کردم و آموزش خط بریل را برای آنان نیز با همان ابتکارات آغاز نمودم. به موازات همین کلاس تعدادی از کارمندان بهزیستی استان را برای آموزش خط بریل به من معرفی کردند. آنان نیز با طرح ویژه‌ای تحت آموزش قرار گرفتند. من در این خصوص تابلویی بینایی فراهم آوردم که پس از معرفی شش نقطه بریل جدول الفبای بریل را به صورت بینایی در آن آوردم و داوطلبان را با سرعتی بسیار آموزش می‌دادم. البته افراد بینا پیش از آموزش خط بریل باید نسبت به محدودیت‌های عزیزان نابینا اشراف داشته باشند تا در فراگیری و نیز آموزش موفق باشند. کار من نیز پس از این آماده‌سازی ذهنی آموزش خط بود.

در سال ۱۳۶۲ آموزش جانبازان نجف‌آباد را آغاز کردم. افراد بزرگسال در آموزش بریل نسبت به خردسالان بسیار کندترند. من سعی می‌کردم با نمونه‌های عینی و نیز تهیه وسایل کمک آموزشی ساده ذهن آنان را برای این کار آماده نمایم، لامسه آنان را تقویت کنم و پس از آن وارد آموزش بریل شوم.

در مهرماه ۱۳۶۲ نخستین تجربه‌ام را با کودکان نابینا در آموزشگاه استثنایی نجف‌آباد آغاز کردم. برای آموزش بچه‌ها خیلی فکر می‌کردم، گاهی راه می‌افتادم و در مغازه‌های اسباب بازی فروشی دنبال اسباب بازی‌هایی می‌گشتم که بتواند مرا در این کار یاری دهد، چرا که کودکان کمتر با وسایل جدی رغبت به کار داشتند. تفاوت اساسی بزرگسالان با خردسالان در این بود که به دلیل درک بالای بزرگسالان توضیح مطالب آسان‌تر بود، اما خردسالان در تقویت لامسه مشکلات بسیار کمی داشتند. کلاس آمادگی نابینایان را با شش دانش‌آموز آغاز کردم و از اسباب بازی، وسایل دست‌ساز، خمیر، موم، حبوبات، پارچه، دکمه و… برای تقویت لامسه و آموزش بهره می‌گرفتم.

آموزش خط بریل به افراد بینا در مدارس عادی، دانشگاه‌ها، نمایشگاه‌های ویژه و… یکی دیگر از فعالیت‌های من بود که هنوز هم ادامه دارد. آموزش بریل به دانش‌آموزان دیر نابینا، بزرگسالان و دانش‌آموزان معمولی، از تجربیاتی است که کارنامه خدمات آموزشی من بدان مزین است.

از پر افتخارترین دوران کاری خود می‌توانم آموزش جانبازان نابینای سرفراز را یاد کنم. وقتی انسان با کسانی انس می‌گیرد که جانشان از شمیم شهادت طراوت گرفته است و گرچه در بین ما زندگی می‌کنند جانشان در اندیشه‌ای دیگر است، انسان واقعاً مشعوف و دلباخته می‌شود. به جاست یاد پولاد اراده‌ای را زنده کنم که هم نابینا بود و هم قطع نخاع. اراده‌ای داشت برتر از دماوند و استوارتر از البرز. وسعت نظرش را دریا اندک می‌نمود و پارسایی و تواضعش همه را خیره می‌داشت. او جانباز سرافراز حاج ناصر توبه‌ای‌ها که عاقبت این دنیای تنگ را برای رسیدن به وسعت جهانی در خور روح بلندش، به دنیا خواهان وانهاد و به خیل شهیدان پیوست.

من اعتقاد دارم هر گروهی هویت خود را با نمادی ثابت می‌کند و نماد هویت نابینایان دو چیز است: عصای سفید و خط بریل. از این طریق باید نابینایان شناخته شوند و همواره بتوانند این دو نماد هویت را در همه عرصه‌ها به کار برند. کسانی که گمان می‌کنند کتاب‌های گویا می‌تواند جای کتاب بریل را بگیرد سخت در اشتباه‌اند. هرگز نباید خط و تأثیر و هویت‌بخشی آن را از یاد برد.

از سال ۱۳۶۳ تا سال ۱۳۶۶ در یک گروه کاری کشوری برای تدوین کوتاه‌نویسی فارسی کار کردم. گرچه در این خصوص نیز به نتایج بسیار خوبی رسیدیم، اما چون هنوز فضای مناسبی در کشور برای این کار فراهم نشده بود، این طرح به سرانجام درستی نرسید. گرچه بعدها افرادی با الگو قرار دادن آن تلاش‌ها و تجربیات اقدام به تدوین طرحی دیگر نمودند، اما آن نیز نتوانست برای اجرا توفیق یابد.

اما در سال ۱۳۶۷ در آموزشگاه ابابصیر تدریس زبان انگلیسی دوره راهنمایی را بر عهده داشتم. در پایه سوم راهنمایی به فکر افتادم که این بچه‌ها سال دیگر باید به دبیرستان بروند، کتاب انگلیسی‌شان نیز کوتاه است. کلاسی هم در این خصوص برایشان گذاشته نمی‌شود، لذا به طور ساده پاره‌ای از علائم را به آنان در فرصت‌های خالی کلاس زبان به عنوان یک کار فوق برنامه می‌آموختم و سعی می‌کردم با تمرین و یافتن نمونه در واژگان و یا جملات متفاوت، حداقل دانش‌آموزان را با این شیوه کمی آشنا کنم. در اوایل دهه ۷۰ علائم را به طور دسته‌بندی و همراه با مثال برای آنان شروع کردم و چون نتیجه بسیار خوبی گرفتم، آن را گسترش دادم تا اینکه کتاب آموزش کوتاه‌نویسی انگلیسی از جمع‌آوری تمرین‌ها، دسته‌بندی‌ها و تجربیات چندین ساله حاصل شد.

کتاب دارای ۹ درس و یک مقدمه و یک پیوست است. در مقدمه ضرورت آموزش کوتاه‌نویسی و فواید آن بیان شده است. نحوه آموزش و زمان بندی کتاب نیز تشریح شده است. در درس اول علائم نشانه‌گذاری به طور مختصر توضیح داده شده است. از درس دوم آموزش نشانه‌ها آغاز گردیده است. هر درس شامل ۴ بخش است:

الف- معرفی نشانه‌ها، در این بخش تعدادی از نشانه‌ها معرفی و نیز نحوه کاربرد آن بیان گردیده است.

ب- بخش دوم نمونه‌هایی از متن است که به هر دو صورت کوتاه و بلند آورده شده، هدف مقایسه و به ذهن سپردن بهتر این نشانه‌ها بوده است.

پ- بخش سوم تمرین کوتاه‌نویسی است. نوآموز با توجه به آموخته‌های خود در دو بخش پیشین سعی می‌کند عبارات و متن‌های ارائه شده را به صورت کوتاه بنویسد.

ت- در چهارمین بخش هر درس عبارات و متن‌هایی به طور کوتاه آورده شده است. نوآموز باید با استفاده از آموخته‌های خود، آن را به صورت بلند بنویسد.

درس‌ها به صورت پلکانی به هم مربوط می‌شوند و فراگیری درس بعد بدون یادگیری درس قبل نتیجه مطلوبی ندارد.

در درس نهم نیز فقط تمرین خواندن کوتاه‌نویسی است. متن‌هایی از کتاب انگلیسی سوم راهنمایی، به صورت کوتاه نوشته شده، فراگیر باید با استفاده از علائم و نشانه‌ها این متن‌ها را به دقت بخواند و به طور بلند بنویسد. پیوست پایانی کتاب، جدولی شامل سه ستون است.

ستون اول عبارت یا واژه‌ای است که قرار است کوتاه شده آن معرفی گردد. ستون دوم شکل کوتاه عبارت یا واژه ستون یک است. در ستون سوم معنی واژه‌های مستقل آمده است. در این ستون در برابر نیم‌واژه‌هایی که دارای معنای مستقل نیستند، محل کاربرد آن در واژه آمده است. برای مشخص شدن توضیح نیم‌واژه‌ها توضیح مربوطه در پرانتز آورده شده است.⁽¹⁾

مهدی منصوری

مهدی منصوری⁽¹⁾

توضیح: حاج آقا مهدی منصوری از اولین دانش‌آموختگان مؤسسه ابابصیر و یکی از بهترین مداحان اصفهان و ایران می‌باشد. مصاحبه‌ای با ایشان درباره فعالیت‌ها و تحولاتی که در زندگی داشته انجام داده‌ایم که در ادامه آمده است.

بنده مهدی منصوری متولد سال 1342 در اصفهان هستم. مادرم نیمه بینا بود؛ به همین خاطر من هم نیمه بینا هستم و دو تا از فرزندان و دو تا از خواهرانم هم و دو تا از دامادهای ما یعنی شوهر خواهرانم و یکی از فرزندان خواهرم هم مشکل بینایی دارند. اینها را می‌گویم تا معلولین عزیز ما احساس نکنند کسی که خداوند از او نعمت چشم را گرفته واقعاً از همه چیز محروم است. خداوند نعمت دیگری را به او داده است. در سال 1348 مدرسه‌ای در اصفهان به نام مدرسه ابابصیر تأسیس شد. البته قبل از آن یعنی حدود 30-20 سال قبل از آن مدرسه‌ای بود به نام کریستوفل تشکیل شد. آن موقع نابینایان برای درس خواندن به آنجا می‌رفتند و چون هزینه تحصیل را هم آلمانی‌ها می‌دادند آنها مجبور می‌شدند که مسیحی بشوند. خیلی از عزیزان ما به آن مدرسه رفتند به خاطر اینکه فقر مادی داشتند و مدرسه دیگر هم نبود، غیر از تهران که آن هم محدود بود. نیز مثل امروز اطلاعات رسانه‌ای توسعه یافته نبود و نمی‌توانستند اطلاعات پیدا کنند. خیلی از روشندلان از سراسر کشور به مدرسه کریستوفل می‌آمدند و در آنجا درس می‌خوانند و مجبور هم می‌شدند که مسیحی بشوند. سال 1348 به همت آیت‌اللّه شمس آبادی که در رژیم گذشته به شهادت رسید و حاج آقا مهدی مظاهری و آقای اقارب پرست و آقای علوی و بسیاری از عزیزان و بزرگواران خیّر، مدرسه‌ای به نام ابابصیر و ویژه نابینایان و رقیب مدرسه کریستوفل تأسیس شد. نه تنها رقیب بلکه فرهنگ اسلام را در آنجا ترویج و گسترش می‌دادند. مدرسه به نام امام زمان علیه السلام بود. چون زمان شاه و دولت آن زمان بودجه در اختیار این مدرسه قرار نمی‌داد و از امکانات مادی برخوردار نبود؛ از این‌رو مردم مشارکت کرده و از علما و مراجع اجازه می‌گرفتند وجوهات خودشان برای اداره این مدرسه می‌دادند. نه تنها در آنجا خط بریل به عنوان یک نیاز پایه روشندلان و درس‌های متعارف برقرار بود، بلکه آموزش فرهنگ اسلام و قرآن و اهل بیت علیهم السلام و بالأخص امام زمان علیه السلام وجود داشت.

اولین شاگردی که وارد مدرسه ابابصیر شد بنده بودم در موقعی که آیت‌اللّه شمس آبادی برای افتتاح مدرسه آمده بودند. یادم می‌آید که دستی بر سرم کشیدند، بعد هم یک توپ را به من جایزه دادند. هیچ کسی به غیر از من آنجا نبود و خیلی از عزیزان زحمت کشیدند که چگونه نابینایان را جذب کنند مخصوصاً دوست داشتند آنهایی هم که به کریستوفل رفته بودند آنها را هم جذب کنند و الحمدلله موفق شدند. ما در آنجا مراسمات مذهبی زیادی اجرا می‌کردیم و گروه سرود و قرآن داشتیم. دانش‌آموزانی مثل آقای مرحوم حبیب اللّه مالکی که خدایش رحمت کند ایشان صدای بسیار زیبایی

داشت؛ مخصوصاً در قرآن و مناجات خوانی؛ صدایش در دنیا واقعاً کم نظیر بود و همیشه دعای سحر او پخش می‌شد و اهل آبادان بود. با کمک دوستان و از جمله آقای وجدانی و همسر بزرگوار ایشان خانم حسن شاهی و آقای اقارب پرست و آقای طیب نیا و آقای علوی و دیگر عزیزان و چند نفر از روشندلان این مدرسه پا گرفت و مقطع ابتدایی شروع شد و تا کلاس پنجم می‌خواندیم و چون امکانات نداشتیم و هم اینکه می‌خواستند فرد نابینا با محیط بیرون آشنا بشود که احساس کمبود نکند و برایش این باور ایجاد بشود که محرومیت از بینایی شکل مسئولیت انسان را تغییر می‌دهد امّا نقش فعال انسان را در جامعه نفی نمی‌کند، آنها را به مدرسه عادی فرستادند. ما از کلاس اول راهنمایی به مدارس عادی می‌رفتیم و خیلی برای دانش‌آموزان بینا تعجب بود که ما آن زمان بیشتر با حس لامسه یا به قول خودمان سامعه فقط گوش می‌دادیم چون امکانات خط بریل هم محدود بود و مثل زمان حال نبود که پرینت بگیرند و در دسترس همه قرار بگیرد.

خیلی سخت می‌شد کتاب‌ها را تهیه کرد. عزیزی داشتیم به نام حاج آقا یوسفعلی لاوی که به تازگی فوت کرده است. ایشان هم در مدرسه کریستوفل بودند. وقتی ابابصیر تأسیس شد اولین کسانی که به آنجا آمدند و بسیار برای نابینایان زحمت کشیدند مخصوصاً در چاپ کتاب‌های مذهبی مثل قرآن، ادعیه و احادیث و روایت و کتاب‌های تاریخی و حتی بعضی از کتب‌های درسی را ایشان با دستگاه ماشین پرکینز تایپ می‌کردند و خلاصه اینکه ما مدرسه راهنمایی‌مان را در مدارس عادی خواندیم. بعد هم دبیرستان رفتیم. و این مدرسه دوران بسیار خوبی و ارزشمندی برای ما بود و ابتدا که با خط بریل آشنا شدیم توانستیم درس بخوانیم و خانواده ما احساس نکردند که چون خدا به آنها فرزند نابینا داده اینها دیگر از همه چیز محروم هستند. این مدرسه باعث شد ما در درس خواندن تشویق بشویم و پدر و مادرمان به عنوان افرادی که فرزند معلول دارند یک وقت خدای ناکرده، ناراحت نشوند. و به لطف خدا در این مدرسه بودیم تا زمانی که دستگاه‌های پیشرفته آمد و با عنایات امام زمان و با کمک عزیزانمان مثل آقای وجدانی و همسر بزرگوارشان تحولات عجیبی در خط بریل برای نابینایان به وجود آوردند. قبل از انقلاب من یادم هست که به اسم شهبانو به قول خودمان همسر شاه برای ما یک سری قرآن چاپ می‌کردند ولی بیشتر از کشور مصر و عربستان و اردن می‌آمد. البته عربستان اواخر کار بریل را آغاز کرد. و مصر و اردن خط بریل را زودتر شروع کردند. ولی بعداً خودمان هم انجام دادیم و افراد نخبه زیادی از ابابصیر بیرون آمد. کسانی که نابینا هستند ولی استاد دانشگاه و مهندس کامپیوتر و حافظان قرآن هستند. الآن یکی از خواهران بنده که روشندل و حافظ قرآن است و شوهر خواهرم هم از مدرسه ابابصیر فارغ‌التحصیل شد، و مهندس کامپیوتر است.

خلاصه اینکه در این مدرسه ماندیم تا زمانی که انقلاب شد و بعد از انقلاب هم، مدرسه به رشد فکری ما همت داشت و ما را با اهل بیت و امام زمان آشنا می‌کردند. من صدای مطلوبی داشتم و سرود می‌خواندم.

مشوقم پدر و مادرم و مخصوصاً پدربزرگم بودند. پدربزرگم خادم مسجد بود و منزل ما در میدان شهدا که آن روزها معروف به میدان پهلوی اول خیابان ابن سینا کوچه دروازه نو بود و پدربزرگم خادم مسجد حاج ابوطالب بود و در آن مسجد مُکَبّر بودم و اذان و اقامه می‌گفتم، بعد کم کم تشویقم کردند مداحی را شروع کردم و در هیئت‌ها می‌رفتم، در مدرسه ابابصیر سرود می‌خواندیم و فعالیت داشتیم.

اما بعد از انقلاب و شروع جنگ، توفیق پیدا کردم که به جبهه بروم و خدمت رزمندگان باشم با اینکه معلولیت بینایی داشتم. آنجا توفیق پیدا کردم و در کارهای تبلیغاتی بودیم. روشندلان دیگری در جبهه داشتیم. فردی به نام شهید محبی داشتیم که ایشان در منطقه کردستان به شهادت رسیدند و عزیزی دیگر به نام آقای روشی با اینکه روشندل بود مسئول مخابرات و قرارگاه حمزه سیدالشهدا بود که الآن بازنشست شده است.

عدم بینایی نتوانست ما را دچار مشکل کند و موجب توقف نشده است. مثلاً کارهای عادی که دیگران انجام می‌دهند برای ما هم ممکن است. مقداری محدودیت داشت ولی عوض آن محدودیت، خداوند نعمت‌های بزرگ‌تری به ما داده است و در نهایت به نفع ماست: «عَسَی أَن تَکْرَهُواْ شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ». به لطف خدا بعد از جنگ هم مراسماتی که الآن هست و پخش‌های زنده و دعای ندبه را اجرا می‌کنیم.

نه اتفاقاً پدرم یک کارگر ساده بود و موقعی که با مادرم ازدواج کردند البته یک ازدواج ناموفق داشت و بعد از مدّتی به دلیل مسائلی از هم جدا شدند. خودش از خدا خواسته بود که همسری به او بدهد که اگر نابینا هم باشد ولی از لحاظ ایمانی خوب باشد. بعد از آن مادرم با اینکه نیمه بینا هستند ولی ایشان هم چون پدربزرگم آدم متدینی بود، آن موقع ایشان را به کلاس‌های مختلف می‌فرستد و در آن موقع خیلی از قرآن را حفظ شد و زیارت عاشورا، دعا کمیل و امین اللّه که مادرم حفظ کرد. خود مادرم در تشویق من هم نقش مؤثری داشت. خودش با اینکه نیمه بینا هست و از خط نمی‌تواند استفاده کند باز هم توانسته به دلیل حافظه خیلی خوبش اینها را حفظ کند. برای من هم درس خوبی بود و حافظه ایشان به نوعی به ما ارث رسیده است.

خانم حسن شاهی حُسن‌های زیادی داشت. اولاً خیلی مهربان بود؛ ثانیاً اصلاً بین افراد روشندل با بچه‌های خودش هیچ فرقی نمی‌گذاشت و همانطور که علاقه به فرزندان خودش داشت، همه روشندلان را به عنوان فرزند خودش نگاه می‌کرد. حُسن سوم ایشان این بود که این‌قدر آن بزرگوار مهربان و متدین بود که جاذبه عجیبی داشتند. بالاخره بچه‌ها کوچک بودند و مخصوصاً دختران که احساس می‌کردند که نابینایی برای آنها مشکل بزرگی است. با رفتار و برخورد و سعه صدری که ایشان داشتند تحت تأثیر قرار می‌دادند و به نوعی مادر بودند برای تمام روشندلان و بچه‌ها احساس نمی‌کردند که از خانواده خود جدا شده‌اند. ما یک مدرسه کریستوفل داشتیم و یک مدرسه ابابصیر که

معمولاً از نابینایان شهرهای دیگر هم به اصفهان می‌آمدند و جمع کردن فرهنگ‌های مختلف در یک جا خیلی سخت است. و کسی را می‌خواهد که روانشناس باشد و ایشان به نوعی روانشناس بود که می‌توانست تمام سلیقه‌های مختلف را با همدیگر جمع کند. از همه اینها بالاتر اخلاص ایشان بود چون حضرت زهرا علیه السلام می‌فرمایند: تو اگر اخلاص داشته باشی، بهترین مصلحت‌ها را برای تو مشخص می‌کند. و مهر و محبت را در دل مردم می‌اندازد و کارهایت را هم آسان می‌کند. به نظر من معلمی برای خانم حسن شاهی شغل نبود، عشق بود و چون عشق بود، موفق بود. بالاخره اینکه شیراز زادگاه خودش را رها کند و به شهر غریب بیاید. و 20-10 سال آنجا بماند و مشکلاتی که آن روزها بود. خود ایشان بعضی وقت‌ها به عنوان یک تایپیست می‌نشست و تایپ می‌کرد با اینکه مسئول بود. یعنی به نظرم به نوعی آچار فرانسه بودند. بهترین خاطره من همین است. کسی از ایشان ناراحت نمی‌شد. و اگر کسی هم اشتباهی می‌کرد، با برخورد خیلی خوب و صحیح ایشان متنبه می‌شد. و همه هم به خاطر رفتار و اخلاق ایشان بود. و الگو بودند.

نه ندارم.

من یک دایی به نام حاج آقا تقی طراح که خیاط بود، داشتم که اکنون فوت شده و خانه ایشان نزدیک مدرسه ابابصیر هم آن نزدیکی‌ها بوده و مدرسه را دیده بودند و با آقای مظاهری آشنا بودند و آقای مهدی مظاهری به ایشان گفته بود برو پسر خواهرت را به مدرسه ابابصیر بیاور.

یک مصاحبه‌ای 4-5 سال پیش بچه‌های کارخانه اِسنوا و آقای دیانی که داماد ایشان است آمدند گرفتند. به نظر من حاج آقا مهدی مظاهری یک روحانی برجسته همه کاره بود ولی واقعاً اهل عمل بود. و فقط علمی نبود. و آن زمان که بهائیت در اصفهان کار می‌کردند، مبارزه با بهائیت انجام می‌داد. در کارهای قرآنی قبل از انقلاب خیلی فعالیت داشت. در کارهای نماز خیلی فعال بود و ابابصیر هم یکی از کارهای ایشان بود. به نظر من آقای مظاهری شاید توانسته چندین هزار نفر را که الآن اسطوره شده‌اند در کشور ما تربیت شده همان نیمه شب‌ها است که قرآن می‌فرماید: «بِالأسحارِ هُمْ یَسْتغْفِرونَ». در دل شب هر چه را بخواهی بهت می‌دهم. به نظر من یکی از بهترین برکات آقای

مظاهری برای خود ما اصلاً ابوحمزه را ایشان برای ما ترویج کرد که بعد خدا لیاقت داد و رفتیم حفظ شدیم و علاقه‌مند شدیم و حالا حرم امام هر سال پخش مستقیم داشتیم. به نظرم آقای مظاهری خیلی کار کرد.

یادم هست که ایشان در مدرسه ابابصیر دستی بر سر ما کشید و به ما گفت خدا موفقت کند و برای من که خیلی اثر داشت. همین که ما راه را شناختیم و خدای نکرده، منحرف نشدیم. و اول انقلاب هم ما دانش‌آموز و نوجوان بودیم و گروه‌های مختلف بودند و یک مقدار حکومت هنوز تثبیت نشده بود و همین که ما در آن دار و دسته‌های که بود نرفتیم جای شکر دارد.

خیر، برای خیلی سال‌های قبل است و آنها می‌خواستند فرهنگ خودشان را در اینجا ترویج دهند چون کشور ما مستعمره بود و قبل از انقلاب و یکی از ابزارهای استعمار این است که اول کارهای فرهنگی انجام دهند و در زمان شاه هم دولت اهمیتی به این موضوع‌ها نمی‌داد. اینها آمدند تا فرهنگ خودشان را هم القا بکنند. در ضمن به ما بگویند غرب خیلی بهتر از شرق است یعنی غرب را به خیابان آبشار اصفهان آوردند. این هم به نظر من خودش یک نوع استعمار زدگی بود.

تعدادی از آنها را با پول و تعدادی را هم که صداهای خوبی داشتند به آنها ساز و تار آموزش می‌دادند. و از همه راه‌ها برای جذب آنها استفاده می‌کردند. الحمداللّه به لطف خدا و عنایت ویژه‌ای که به ما شیعیان کرده این است که اهل بیت ما خُزَّان العلم هستند و چون علم آنها علمی است که به روز است و مقطعی نیست و به قول خودمان اینطور نیست که چند صباحی کاربرد داشته بلکه همیشه کاربرد دارد، این توانست بر آن فرهنگ غالب شود. با اینکه آنها امکانات داشتند. و فرهنگ شیعه ما توانست با آنکه هیچی نداشتیم غیر از معارف اهل بیت علیهم السلام آن فرهنگ بر آنها غالب شد و این خیلی مهم است.

به نظر من با آقای اقارب پرست که از قدیمی‌ها است. یک نفر مسیحی شد و به عنوان کشیش به هندوستان رفت، اسمش محمدی بود. اگر این‌گونه افراد پیدا شوند خوب است.

یک مدت در دانشگاه آزاد رشته علوم سیاسی را خواندم ولی وقتی جنگ شد دیگر آن را رها کردم و سپس در سپاه واحد فرهنگی استخدام شدم و الآن هم بازنشسته سپاه هستم.

آنها از نخبگان استفاده می‌کردند مثلاً خانم حسن شاهی، آقای وجدانی، آقای سیفی و آقای طیب‌نیا و آقای رومی‌زاده که خداوند رحمتش کند و معلم بود و آقای لک که معلم بود و آقای میر معصومی بودند. ابابصیر غیر از معارف اهل بیت علیهم السلام بالاخره به روش‌های روز هم آن زمان کار می‌کردند و آقای اقارب پرست و حاج آقا حسین اقارب پرست همین که وزیر دفاع بود حاج حسن شهیدشان اینها خیلی زحمت کشیدند و بالاخره اینها وابسته بودند و افرادی عالم و یک سری هم تجار بودند و در هیئت مدیره آنها هم آقایان به نام بصیری، گلبیدی و مظاهری اینها خودشان نخبه بودند با توجه به شرایط آن زمان کاری بهتر از این نمی‌توانستند انجام دهند. بعد دولت هم چوب لای چرخ می‌گذاشت چون نمی‌خواستند روی دستشان بلند شوند و هم فرهنگ اهل بیت علیهم السلام نشر پیدا بکند. وقتی آن زمان خواستند رقص یاد دانش‌آموزان بدهند و دیدند یک مدرسه آمده است این کار را می‌کند برایشان ثقیل بود.

آقای پرورش یکی از افراد مؤثر در شکل‌گیری مؤسسه ابابصیر است. شعر مهدی بیا را ایشان گفته است و قبل از پیروزی انقلاب با استقبال مواجه شد و نوارش در کل ایران پخش شد. او نمی‌خواست در ابابصیر رسماً مسئولیت داشته باشد بلکه می‌خواست در حاشیه و پشت صحنه باشد. ولی بدون مساعدت‌ها و ایشان ابابصیر در بعضی زمینه‌ها نمی‌توانست کاری انجام دهد. به نظر من امور فرهنگی ابابصیر دست ایشان بود. ما را باغ می‌برد، چقدر شوخی می‌کرد. از آن طرف کلاس می‌گذاشت، شاعر بود. تا قبل از انقلاب قبل از اینکه وزیر آموزش و پرورش بشود واقعاً زحمت کشید.

کلاس و تدریس رسمی نداشت ولی برای معلم‌ها جلسات توجیهی می‌گذاشت.

چند تا خاطره برای شما بگویم که قشنگ هست. این خاطره که می‌خواهم بگویم برای امام خمینی گفتم و ایشان را خندانم. البته آقای امام جمارانی تعریف کرد. سال 64 خدا لیاقت داد رفتم مکه، وقتی رفتم مدینه صاحب‌خانه ما هم نابینا بود. او به من گفت خط بریل کار می‌کند و پرسید: می‌خواهید بروید مدرسه نابیناها را ببینید. سال 64 من 22 ساله بودم. پاسخ مثبت دادم ولی گفت: اول باید با امنیت هماهنگ کنیم چون عربستان سعودی کاملاً امنیتی است. زمان جنگ هم هر وقت ما عملیاتمان پیروز می‌شد، برخورد سعودی‌ها با ما خوب می‌شد. اما خدای ناکرده اگر شکست داشتیم، بد برخورد می‌کردند. سال 64 اوج قدرت ما بود. خلاصه وعده کردیم و چهارشنبه یک ماشین به هتل آمد، بنده همراه صاحب‌خانه رفتیم مدرسه نابینایان. به محض ورود دیدم صد نفر نابینا را جمع کرده‌اند. به بازدید مدرسه پرداختیم از جمله به کتابخانه رفتیم و می‌گفت این قرآن‌هایی است که ما چاپ کردیم. من هم گفتم خوب ما هم اینها را داریم. هر چی گفت من هم گفتیم داریم. بعد گفتم می‌خواهید یک مسابقه بگذاریم. یک مسابقه گذاشتیم، سوره حمد را با پرکینز نوشتن با اینکه آنها اعراب‌گذاری نمی‌کردند به لطف خدا با تندنویسی بنده اول شدم. بعد نشستیم غذا بخوریم، سؤال کردند که در ایران چه کار می‌کنید؟ گفتم من بسیجی‌ام. گفت: بسیجی، گفتم: آره، گفتند: جبهه هم می‌روید؟ گفتم: آره، گفتند: چه کار می‌کنی آنجا؟ گفتم:برای رزمندگان می‌خوانیم. اینها خیال کردند ما ترانه می‌خوانیم. گفتند: می‌شود یک مقدار برای ما بخوانی؟ گفتم: باشد، حالا اینها چند نفرشان پروفسور و چند نفر استاد ادبیات و واقعاً مغز بودند. اینها را جمع کرده بودند. گفتند: یک مقدار برای ما بخوان. من قسمتی از دعای عرفه را خواندم و دعای ابوحمزه آن قسمتش که می‌گوید «الهی و عزّتک و جلالک لو قرنتنی فی الاصفاد، و منعتنی سیبک من بین الاشهاد، و دللت علی فضایحی عیون العباد» همه‌اش هم از لحاظ وزن و ردیف و قافیه واقعاً در اوج‌اند. هم از لحاظ عرفانی. می‌خواهی من را جهنم ببری، گردنم زنجیر کنی، آبرویم ببری، میان من و خوبان جدایی بیندازی، در جهنم هم امیدم را از تو قطع نمی‌کنم.

وقتی شروع به خواندن کردم، دیدم اینها که اهل تسنن و وهابی بودند مثل زن شوهر مرده گریه می‌کنند. این یک قسمت که تمام شد، اینها گفتند احسنت و آفرین. پس پرسیدند: این جملات از چه کسی بود؟ گفتم: اولش که خواندم از امام حسین(ع) بود که در کربلا شهید شد. دومی از امام سجاد علیه السلام است که در مدینه و در بقیع دفن است. دیدیم یک نابینا بلند شد که معلوم بود شجاع و جسور بود، شعر خواند. بعد گفتند می‌خواهیم به تو جایزه بدهیم. به خاطر دو تا چیز چون امروز ما خیلی متحول شدیم. رئیس مدرسه بلند شد و شروع به تعریف کرد که این جملات چقدر زیبا بود.

نمی‌دانم، مدینه یک مدرسه بیشتر برای نابینایان نداشت. مدیر مدرسه گفت چقدر زیبا از لحاظ عرفانی از لحاظ اخلاقی، ادبی همه‌اش تعریف کرد. ما در عمرمان تا حالا گریه نکرده بودیم. ولی امروز

برای ما خیلی روز خوبی بود. ما می‌خواهیم به تو یک جایزه بدهیم، چی بدهیم که بتوانیم به قول خودمان حقت را اداء کنیم. حالا ما 22 سالمان، حقوقمان ماهی دو هزار و دویست است یک بسیجی. یک توسل تو دلم به حضرت زهرا(س) پیدا کردم. گفتم یا زهرا من نمی‌دانم چی بگویم، خودت سر زبانم بینداز که از اینها چی بخواهیم تا هم آبروی ایران نبرد و هم اینها چیزی نتوانند بگویند. یک مرتبه در ذهنم آمد گفتم: شما نباید به من جایزه بدهید. شما اگر بخواهید جایزه بدهید، باید به امام حسین(ع) و امام سجاد(ع) جایزه بدهید. ولی اگر می‌خواهید به من جایزه بدهید، یک خواهش از شما دارم. گفتند: بفرمایید. گفتم: اگر می‌شود زحمت بکشید یک کتابی، حدیثی، روایتی از عمر بن خطاب برایم بخوانید. خدا شاهد است این صد نفر آدم مات و متحیر شدند. رئیس مدرسه گفت که عمر خیلی مطالب دارند منتها ما حافظه‌مان مثل شما ایرانی‌ها قوی نیست.

بعداً که رفتم پیش آقای امام جمارانی که در آن زمان متولی امور حج و نماینده امام بود، این قضیه را تعریف کردم. امام جمارانی هم یک پولی داد. گفت: این دو هزار سعودی را بگیر، برو یک ماشین پرکینز تهیه کن. البته در آن موقع با این پول نتوانستم پرکینز بخرم. بعد از برگشت از حج وقتی خدمت امام برای دادن گزارش رفته بود، امام به ایشان گفته بود: چه خاطره‌ای داری؟ این خاطره را تعریف کرده بود. امام خندیده بود. بعد امام گفته بودند اگر تبلیغی برای شیعه است، به این صورت باید باشد.

یک خاطره دیگر هم راجع شیعه است. سال 81 رئیس جمهور وقت آقای خاتمی بود. ما با او رفیق بودیم. برای سپاه صد هزار سهمیه برای حج گرفتیم. ایشان نوشت که پاسداران خارج از نوبت به حج بروند و هر کس 50 هزار تومان می‌داد و می‌رفت. من شدم مسئول این کار برای سپاه و همیشه مکه بودم. خلاصه مریض شدم، ریه‌هایم مشکل پیدا کرد دیگر نمی‌توانستم بخوانم. مثلاً می‌خواستم بگویم بسم‌اللّه الرحمن الرحیم، سه تا نفس می‌کشیدم. یک رفیق داشتیم عربستان، به من گفت آقای منصوری من برای شما یک دکتر سراغ دارم. پنج تا تخصص دارد. در گوش و حلق و بینی و ریه و نیز در زمینه الهیات و معارف تخصص دارد. یک هواپیما خصوصی هم دارد. اصلیتش مصری است. هفته‌ای دو بار در دانشگاه الازهر تدریس می‌کند. نوبت‌دهی آن 7، 8 ماهه است. بالاخره رفتیم پیش این دکتر، پنجاه بیمار در صف بودند. تا ما رفتیم داخل سلام و احوال‌پرسی کردیم. نشستیم پشت دستگاه، گفت: چه مشکلی داری؟ گفتم: ریه‌هام مشکل دارد. وقتی می‌خواهم بخوانم سه تا نفس می‌کشم. گفت: قرآن می‌خوانی؟ گفتم: قرآن هم می‌خوانم. بیشتر دعا می‌خوانم. گفت: مگر تو شیعه هستی؟ گفتم: الحمدلله خدا را صد هزار مرتبه شکر شیعه هستم. این پزشک، سه مرتبه (نعوذ باللّه) شیعه‌های امیرالمؤمنین(ع) را لعن کرد. از صندلی بلند شدم گفتم: آقای دکتر دست شما درد نکند. خیلی ممنون، دیگر مزاحمتان نمی‌شوم. گفت: مگر مریض نیستی؟ گفتم: آقای دکتر خیلی تعریف شما را شنیدم به من گفتند شما پنج تا تخصص طبی دارید. در الهیات و معارف استاد هستید. اینطور برخورد می‌کنید. حضرت علی علیه السلام پسرخاله من نیست، امام حسین علیه السلام پسر عموی من نیست، ما با عمر هم هیچ دشمنی شخصی نداریم. اگر امام حسین علیه السلام را دوست داریم، به خاطر خدا دوست داریم. اگر با کسی هم بد هستیم، به خاطر خدا بد هستیم. به قول امام

هادی علیه «السلام: إلَی اللّه تَدْعُون وَ عَلَیهِ تَدُلُّونَ وَ بِهِ تُؤمِنُونَ» کاری ندارد. اگر شیعه اشتباه است، تو بیا من را هدایتم کن. واللّه سنی می‌شوم. و من هم با تو حرف می‌زنم. تو می‌خواهی شیعه بشو، می‌خواهی نشو. چون مکتب و مذهب ما تقلیدی و تحمیلی نیست بلکه تحقیقی هست. گفت: سنی می‌شی؟ گفتم: واللّه اگر من را هدایتم کنی و قانعم کنی، سنی می‌شوم. اومد بیرون به مریض‌ها گفت: آقایون من شرمنده‌ام. می‌دانم شما 5-6 ماه در نوبت بودید اما شما مریض جسمی هستید اما این مریض روحی است. من می‌خواهم این را آدمش کنم. شما اجازه می‌دهید؟ یک مقدار طول می‌کشد. بقیه شروع به کف زدن کردند و گفتند: تو این را آدمش کن، ما می‌رویم 6 ماه دیگر می‌آییم. من از کار خودش استفاده کردم. گفتم: آقای دکتر چند تا تخصص در طب داری؟ گفت: 3 الی 4 تخصص مثل حلق، ریه و بینی دارم. گفتم: الهیات و معارف هم که داری. گفت: بله، گفتم: می‌خواهی من یک قسمت از دعای عرفه را برایت از امام حسین علیه السلام بخوانم. اگر ما غیر از قرآن هیچی نداشتیم و در معارف اهل بیت علیهم السلام تنها همین دعای عرفه را داشتیم، چیزی کم نداشتیم. چون همه مسائل ما در دنیا و آخرت در این دعای عرفه هست. خندید و گفت: در این دعای عرفه مگر چه دارد؟ گفتم: مطالب و نکات ادبی، روانشناسی، تاریخی، زیست شناسی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، اخلاقی، خودشناسی، خداشناسی و نیز طب دارد. گفت: چقدر اغراق می‌کنی؟ طب چیکار به دعای عرفه دارد؟ طب هنوز 50 سال نیست که وارد آن شده‌ایم. گفتم آقای دکتر دعوا که نداریم. یک قسمت از دعای عرفه که پیرامون اعضا و جوارح بدن است برای او خواندم. که چرا چشم من اینطور هست، گوشم، پیشانی‌ام اینگونه است. تا این را خواندم، شروع کرد به گریه کردن و به سرش زدن و می‌گفت: وای به حال من. من گفتم: یا امام حسین. من را بازداشت نکنند؟ او را بوسیدم و مریضی‌ام را هم نگفتم، گفتم: وقت بقیه را نگیرم و گفتم می‌روم و چند روز دیگر می‌آیم. به قول اهل بیت علیهم السلام یک روش تبلیغی این است: خیر کلام قَلَّ و دلّ. رفتم چند روز بعد برگشتم. از بعثه چند کتاب مثل نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه و صحیفه فاطمیه برایش آوردم. بالاخره او شیعه شد. گفت: آقای منصوری من تا حالا 15-10 تا مقاله راجع به جنین شناسی بر اساس دعای عرفه امام حسین علیه السلام برای پروفسور هاروارد در دانشگاه کالیفرنیا نوشتم و این دکتر گفته است که آقای دکتر احمد کپی گذرنامه این امام حسین که می‌گویی را برای ما بفرست که از ایشان دعوت کنیم بیاید آمریکا و تز خودش را در دانشگاه ارائه بدهد. بعد به او گفته ایشان 1400 سال قبل در کربلا شهید شده است. پروفسور هاروارد گفته 1400 سال قبل طب شیعه اینقدر قوی بوده است. بعد گفت: آقای منصوری تو را به خدا به این مداحان و روحانیون بگویید شما که این همه معارف دارید، چرا می‌آیید شیعه را بد معرفی می‌کنید. قمه زدن که در کربلا نشان داده می‌شود، وجهه را خراب می‌کند. چون در آمریکا می‌آیند و این کار را مقایسه می‌کنند. شبکه‌های آمریکا نمی‌آیند دعای کمیل یا عرفه شیعه را نشان بدهد. بعد گفت: من باید تو را ببرم مصر. گفتم: به ما ویزا نمی‌دهند. گفت: من برات می‌گیرم. از عربستان برای ما ویزا گرفت و با هواپیمای شخصی خودش ما را به دانشگاه الازهر مصر برد.

وزیر در زمان حسنی مبارک، محمد البلتاجی بود. نیز یکصد نفر را جمع کرد. گفت برای اینها بخوان. فقط گفت که نگو من شیعه شدم.

این کار حوزه قم که اشتباه است. مگر امر به معروف از روشندلان ساقط است که به آنها اجازه نمی‌دهند در حوزه علمیه تحصیل کنند؟!

در این مورد می‌توانید با آقایان حاج حسن فقیه امامی، حاج مهدی فقیه امامی، حاج حسین فقیه امامی، آیت‌اللّه حسین مظاهری، حاج آقا حجت ابطحی، آیت‌اللّه ناصری و آقای ایمانی صحبت کنید. البته با توجه به مشکلات اقتصادی، کسی کمتر پول در این زمینه‌ها خرج می‌کند. خیلی سخت می‌توان پول برای کارهای فرهنگی جمع کرد. با توجه به اینکه اولویت با فرهنگ است. وقتی فرهنگ درست باشد حتی اگر نان نداشته باشد و سرکار هم نرود، نمی‌آید دزدی کند. همانطور که آمریکا، الآن به این نتیجه رسیده که اگر ما بخواهیم مثلاً 100 دلار خرج کنیم، 99 دلار را برای کارهای تبلیغی و فرهنگی و تنها یک دلار را برای کارهای دیگر خرج می‌کنیم. چون وقتی فرهنگ خراب باشد، همه چیز خراب می‌شود.

اصل این کار، خیلی خوب است. بالاخره کار را باید از نقطه‌ای آغاز کرد. وقتی کار آغاز شود، به تدریج حامی پیدا می‌کند. شما و اساتید روی یک جا متمرکز می‌شوید. در نتیجه کار بهتر انجام می‌شود. اولاً این کار شما تشویقی برای دیگران هم هست و چون روشندلان حافظه خیلی خوبی دارند، خیلی بهتر می‌توانند کارها را انجام دهند.

حسین علی موحدزاده

حسین علی موحدزاده متولد 28 خرداد 1342. از سال 1351 وارد سازمان آموزشی ابابصیر اصفهان شد. از کلاس اول تا پنجم را در 4 سال خواند. سال دوم راهنمایی بود که انقلاب شد. از اول سال 59 او را همراه دیگر دانش‌آموزان به مدرسه کریستوفل که از آلمان‌ها گرفته بودند بردند. ابتدا با دانش‌آموزان کریستوفل غریبه و بیگانه بودند چون در دو فرهنگ متضاد رشد کرده بودند. اما خیلی زود با بسیاری از آنها دوست و مأنوس شدند. موحدزاده درباره زندگی‌نامه خود می‌گوید:«سال 61 برای ادامه تحصیلم به زادگاهم شهرضا رفتم دوران دبیرستان را آنجا گذراندم. اواخر 62 به استخدام راه‌آهن درآمدم و در سال 63 هم در دانشگاه طباطبایی تهران در علوم اجتماعی قبول شدم و در نتیجه به تهران منتقل شدم و همزمان هم درس می‌خواندم و هم کار می‌کردم. سال 68 هم ازدواج کرده و هم اکنون دارای دو فرزند به نام‌های یاسین و یاسمن هستم و فعلاً هم از کار بازنشسته شده، منتظر که کی از دنیا هم بازنشسته شوم. باقی بقای همه شما دوستان و پسران و دختران گل و نازنینم».⁽¹⁾

یوسفعلی لاوی

در اطلاعیه درگذشت او آمده است: آقای یوسفعلی لاوی از همنوعان نابینا دیروز پنجشنبه سوم دی ماه ۱۳۹۴ در سن ۸۴ سالگی درگذشت.

آقای لاوی پس از اتمام تحصیلات در سازمان آموزشی ابابصیر اصفهان در چاپخانه مشغول بود و کتاب‌های زیادی را به بریل تبدیل نموده که شاید کمتر کسی باشد که در اصفهان و در ابابصیر درس خوانده باشد، و ایشان را نشناسد.

فردی بسیار خوش‌مشرب و مهربان بود. او ابتدا به کریستوفل برای تحصیل ولی بعد به ابابصیر رفت. پس از خواندن دوره ابتدایی و راهنمایی همانجا مشغول به کار شد؛ حتی زمانی هم که بازنشسته شد، باز در ابابصیر ماند و با تعطیلی چاپخانه در بخش تلفنخانه به خدمت پرداخت.

او در سال‌های اخیر مبتلا به آلزایمر بود و سرانجام صبح پنجشنبه 3 دی ماه 1394 در سن ۸۴ سالگی بدرود حیات گفت.⁽¹⁾

مراسم یادبودی برای این عزیز سفر کرده روز یکشنبه ۶دی ماه از طرف خانواده‌اش در مسجد المهدی واقع در خیابان کاوه خیابان جابر انصاری برگزار می‌گردید. با اینکه می‌بایست بیش از این به تجلیل خدماتش و سپاسگزاری از خدماتش می‌پرداختند.

آقای مصطفی یراقی از بنیانگذاران مؤسسه ابابصیر می‌گوید: آقای لاوی در مدرسه کریستوفل تحصیل می‌کرد و در شرف غسل تعمید و پذیرفتن دین مسیحیت بود. اما مسئولین ابابصیر او را دعوت می‌کنند و او در مؤسسه ابابصیر مشغول تحصیل و بعداً کار می‌شود.⁽²⁾

عباس چراغی

آقای عباس چراغی روشندل و قرآن پژوه در سطح بین‌المللی است. درباره زندگی‌نامه خود می‌گوید: «اینجانب عباس چراغی متولد روستای سرخ ده از توابع شهرستان قم، متولد یکم شهریورماه 1351 هستم. اما شناسنامه‌ام را، به تاریخ 1350 گرفته‌اند. چون ولادت من مصادف بود با جنگ و آشوب‌های آن زمان دو سال دیر به مدرسه رفتم. به خاطر همین، مدیریت مدرسه گفت که شناسنامه‌اش را یک سال زودتر بگیرید. به خاطر همین شناسنامه‌ام 1350 است؛ ولی خودم متولد 1351 هستم. دیپلم علوم انسانی دارم و در تهران مدرسه شهید محبی تا دیپلم تحصیل کرده‌ام. زمانی که می‌خواستم تحصیل کنم، قم مدرسه استثنایی نداشت. بعد رفتیم اصفهان، با راهنمایی یکی از دوستانمان، دوره ابتدایی را اصفهان خواندم. بعد می‌خواستم اصفهان همانجا بمانم. منتها رئیس مدرسه گفت: آن مدرسه‌ای که شما می‌خواهید بروید محیط فرهنگی و اجتماعی‌اش زیاد مناسب نیست. بعد ما تهران آمدیم. چهار سال در مدرسه ابابصیر بودم، چون 2 سال دیر رفتم مدرسه، اول و دوم ابتدایی را جهشی خواندم. از سال 62 تا 65 ابابصیر بودم. خاطره‌هایی از تحصیل در ابابصیر دارم که برای نمونه خدمتتان عرض می‌کنم: کلاس چهارم ابتدایی بودم. با یکی از بچه‌های اهل میبد یزد (آقای فلاح که ایشان هم حافظ کل است)، داشتیم گلبال بازی می‌کردیم. شب بود، فلاح توپ را زد. توپ‌های گلبال نابینایان معمولاً زنگوله‌دار هستند که فرد نابینا زمانی که دنبال توپ می‌رود. متوجه می‌شود که توپ به کدام طرف می‌رود. توپ گل شد. من رفتم توپ را بیاورم، حواسم نبود. سرم خورد به شوفاژ، اول متوجه خونریزی نشدم، بعد دیدم که سرم یک مقداری خیس است. گفتم شوفاژ حتماً نشتی داشته. یک دفعه دیدم کم کم وسط سرم داغ شده است. بالاخره به مدیریت مراجعه کردم و همان شب من را به درمانگاه بردند و پانسمان کردند. این خاطره‌ای بود که از آن سال‌ها در ذهنم باقی مانده است. خاطره دیگری دارم که متأسفانه آن هم خاطره بدی است. در کلاس چهارم ابتدایی داشتیم ورزش می‌کردیم. یکی از بچه‌ها که هیکلی و از بچه‌های تهران بود و آنجا درس می‌خواند، من را به عنوان شوخی بغل کرد و روی دست بلند کرد ولی نتوانست تعادلش را حفظ کند. یک‌دفعه با سر روی زمین سقوط کردم. سرم پاره شد. من را به بیمارستان بردند و سه تا بخیه خورد. البته خاطره‌های خوب و شیرین هم دارم ولی این دو خاطره تلخ در ذهنم مانده است».

نوید پور ملاعباسی

او در سال 1362 در اصفهان متولد شد. وقتی به سال مدرسه رفتن شد، در ابابصیر ثبت نام نمود. دوره ابتدایی و راهنمایی را در ابابصیر گذراند و در دبیرستان عادی به روش تلفیقی در رشته علوم اجتماعی تحصیل کرد. پس از فراغت از تحصیلات دانشگاهی به اداره ورزش و جوانان پیوست و کارمند آنجا شد.

از سال 1393 تا کنون با ابابصیر همکاری داشته و سرپرستی تیم گلبال ابابصیر را بر عهده داشته و نیز خودش هم در این تیم بازی می‌کرده است.

سمیه باقرپور

توضیح: ایشان از دانش آموختگان ابابصیر و از کارکنان کنونی ابابصیر می‌باشد. این گفت‌وگو در مؤسسه ابابصیر اصفهان به تاریخ 6 مهر 1396 توسط آقای محمدحسین بصیری انجام شده است.

خانم باقرپور نیمه بینای شدید و تقریباً نابینا هستند، و در گذشته دانش آموخته و الآن در خدمت مؤسسه ابابصیر هستند و به خدمات فرهنگی اشتغال دارد.

من سمیه باقرپور متولد 1362 هستم. من متولد خمینی‌شهر هستم، صادره از خمینی‌شهر، ساکن روستای ولاشان از توابع درچه هستم.

ما چهار تا فرزندیم و پدر و مادر. تنها معلول خانواده هم من هستم، و آن سه نفر خدا را شکر سالم هستند.

نابینایی نه، ولی یکی از اقواممان ایشان معلول جسمی حرکتی هستند. تنها من این مشکل را دارم. من از همان بچگی دچار این مشکل بودم، درواقع چشمم آب مروارید داشت، بعد هم تبدیل به آب سیاه شد، و می‌شود گفت که تقریباً از همان سه ماهگی یا شش ماهگی، بعد تا شش ماهگی که اولین عمل روی چشمم انجام شد این مشکل برای من بود.

خب خانواده‌ام نسبت به نابینایی خیلی کم اطلاع داشتند تا زمانی که قرار بود من بروم مدرسه. من وقتی می‌خواستم بروم مدرسه، من را بردند مدرسه عادی ثبت‌نام کنند، خودشان خیلی دنبال این بودند که یک مدرسه‌ای را پیدا بکنند که مخصوص نابینایان باشد.

آن موقع بینایی داشتم، در حدی بود که بتوانم بخوانم و بنویسم، ولی چون می‌گفتند که چشمم دچار فشار چشم است، اذیت نشود و حالا یک مقدار دیدی که دارم از دست ندهم، حتماً باید با خط بریل درس بخوانم.

بعد یک سری تحقیقات انجام دادند، از آموزش و پرورش پرسیده بودند تا مدرسه ابابصیر را بهشان معرفی کرده بودند. من و یکی از هم‌محلی‌هایمان به نام خانم قنبری را که ایشان هم همین مشکل را داشتند، خانواده‌ام با خانواده ایشان هماهنگی کردند و هردوی ما را بردند مدرسه ابابصیر.

سال 1369 بود فکر می‌کنم. از سال 1369 تا سال 1375 من مدرسه ابابصیر درس می‌خواندم.

آن موقع فکر کنم سال اولی که ما رفتیم آقای مرحوم سعیدیان بودند، بعد حاج‌آقا ملاباشی آمدند. قسمت دخترانه هم سرکار خانم صدری بودند.

من تا سال 1375 توی مدرسه ابابصیر بودم، تا کلاس پنجم دبستان. چون یک خورده شرایط رفت و آمد برایم سخت بود، و با توجه به اینکه از نظر کارهای شخصی خودم خیلی خوب بودم و توانایی این را داشتم که خودم کارهای شخصیم را انجام بدهم، مدرسه ابابصیر تشخیص داد که من می‌توانم بین بچه‌های عادی درس بخوانم. با توجه به اینکه می‌توانستم بین بچه‌های عادی درس بخوانم ولی با همان خط بریل، من تلفیق شدم و به مدرسه عادی آمدم.

مدرسه توحید توی خود روستای ولاشان. ولی به من دبیر رابط دادند. سال اولی که به من دبیر رابط دادند آقای امینی بودند، که هفته‌ای یکبار می‌آمدند سر من و کارهای درسیم را پیگیری می‌کردند.

آن موقع‌ها ضبط صوت من نمی‌بردم سر کلاس، ولی یک سری کتاب‌ها را خود مؤسسه ابابصیر به من داده بودند، یک سری نوارهای درسی بود. من هم از کتاب‌هایی که خود مؤسسه داده بود و از نوارهای درسی استفاده می‌کردم، و اگر هم معلم جزوه می‌گفت، جزوه‌های بچه‌ها را من می‌گرفتم می‌آوردم خانه، از خانواده کمک می‌گرفتم، آنها برایم می‌خواندند و من به بریل برمی‌گرداندم.

تا پایان دبیرستان. بعد پیش دانشگاهی هم به همین صورت بود تا دانشگاه. دانشگاه با توجه به اینکه من رشته مددکاری قبول شده بودم.

دانشگاه آزاد خمینی‌شهر. با توجه به اینکه خود دانشگاه هم می‌گفت اولین نفری هستی از نابینایان در ایران که رشته مددکاری را می‌خوانی، هیچ‌کدام از کتاب‌های رشته مددکاری نه نوار شده بود و نه بریل شده بود. من توی یک شرایط فوق‌العاده سختی قرار گرفته بودم. یکی دو بار هم حتی استادهایم به من پیشنهاد دادند که می‌توانی بروی تغییر رشته بدهی و رشته مشاوره بخوانی.

هم کتاب‌هایش به‌صورت گویا است، و هم اینکه برایتان راحت‌تر است. ولی من خودم چون به رشته مددکاری علاقه داشتم هیچ موقع به این فکر نیفتادم که بخواهم بروم تغییر رشته بدهم. تصمیمی که خودم گرفتم این بود که من هم مثل بچه‌های عادی بروم کتاب‌هایی که اساتید معرفی می‌کنند را خریداری بکنم بیاورم خانه، خانواده برایم صوتش بکنند، ازش استفاده بکنم. جزوه‌هایی هم که اساتید سر کلاس می‌گفتند، یا دوستان دانشگاه می‌خواندند برایم صوت می‌کردند، یا اینکه می‌آوردم منزل.

رشته مددکاری رشته‌ای بود که کارهای عملی و کارهای تحقیقاتی‌اش فوق‌العاده زیاد بود.

سال 83 وارد دانشگاه شدم و سال 86 فارغ‌التحصیل شدم.

کارهای تحقیقاتی‌اش فوق‌العاده زیاد بود. خودم مطالبم را پیدا می‌کردم و می‌دادم به اقوام برایم به بینایی برمی‌گرداندند.

آن موقع کامپیوتر خیلی کمتر روی بورس بود، ولی خب من باز می‌آمدم خود مؤسسه ابابصیر برای کامپیوتر. آن موقع بله از کامپیوتر می‌توانستم استفاده کنم، حتی مطالبی که پیدا می‌کردم، از اینترنت خودم پیدا می‌کردم. خود مؤسسه ابابصیر کلاس کامپیوتر که می‌آمدم آن موقع فکر می‌کنم خانم کیانی بودند. مربی کامپیوترشان با کمک ایشان مطالبی که حالا باید برای کارهای تحقیقاتی دانشگاهم پیدا می‌کردم، پیدا می‌کردم و می‌بردم خانه برایم برمی‌گرداندند به‌صورت بینایی و تحویل اساتیدم می‌دادم.

من شاید پدر و مادرم تا پنجم دبستان خوانده باشند، ولی آن موقع خواهرم دبیرستانی بود، یک مقدار می‌توانست کمکم کند. ولی من دو تا عمه‌هایم بودند،

بله، من بچه اول هستم.

دو تا عمه‌هایم بودند، آن موقع هردویشان مجرد بودند و تحصیل کرده رشته مشاوره بودند، همیشه از آنها کمک می‌گرفتم توی کارهای تحقیقاتیم و کارهای درسیم.

فارغ‌التحصیل که شدم، رشته مددکاری رشته‌ای بود که باید طرح می‌گذراندیم. وقتی برای گذراندن طرح رفتم بهزیستی، بهزیستی موافقت نکرد با گذراندن طرح. خودم خیلی پیگیری کردم، رفتم و آمدم تا یک روزی با خود رئیس بهزیستی وقت، آن وقت ایشان آقای محمدزاده بودند، یک

ملاقات شخصی گرفتم رفتم باهاشون صحبت کردم گفتم که شرایط من به این صورت است، و گفتم من حتماً توانسته‌ام که مددکاری خوانده‌ام، و می‌توانم طرحم را هم بگذرانم، ولی خب توی جایی باشد که نیاز به خواندن و نوشتن نباشد. یا اگر هم قرار است من جایی کار بکنم کسی کنارم قرار بگیرد که خواندن و نوشتن را ایشان انجام دهد و کارهای بقیه را من انجام دهم. ایشان با 123 یا اورژانس اجتماعی موافقت کردند که من طرحم را آنجا بگذرانم. دو سالی هم که من توی اورژانس اجتماعی کار می‌کردم، چون اورژانس اجتماعی یک بخشی از بهزیستی است که کلاً زیر نظر دفتر آسیب‌های اجتماعی بهزیستی کل کشور کار می‌کند، سال به سال می‌آیند یک رقابتی بین اورژانس‌های اجتماعی کل کشور قرار می‌دهند، آن دو سالی که من به‌عنوان پاسخگوی خطشان بودم، شهر اصفهان رتبه اول را آورد.

اورژانس اجتماعی خدماتش مربوط می‌شد به کودک آزاری، همسر آزاری، سالمند آزاری، معلول آزاری، و طلاق و بچه‌های بی‌سرپرست و بد سرپرست و بچه‌های خیابانی. خیلی از اوقات خانمی یا آقایی تماس می‌گرفت که همسایه‌مان فوق‌العاده بچه‌اش را کتک می‌زند، آگاهی داشت به خط 123، تماس می‌گرفت و خط 123 پیگیر می‌شد که ببیند حالا دلیل که کتک می‌خورد چه است. یا حالا یک آقایی یا خانمی مورد اذیت و آزار همسرش قرار می‌گرفت، یا حتی سالمند همین‌طور مورد اذیت و آزار فرزندان و اطرافیانش قرار می‌گرفت. کسانی که می‌خواستند از هم جدا بشوند نیاز به مشاوره داشتند، می‌آمدند توی اورژانس اجتماعی خدمات می‌گرفتند. دختران فراری بودند که توی جامعه ما یک سری دخترها هستند که از خانه فرار می‌کنند و دچار آسیب‌های اجتماعی می‌شوند، 110 یا پلیس امنیت اخلاقی آنها را می‌گرفت و در خود بازداشتگاه‌ها نگه نمی‌داشت، منتقلشان می‌کرد به خوابگاه اورژانس اجتماعی. یا کودکان کار بودند که یک سری از خانواده‌ها بودند که شغلشان تکدیگری بود و می‌آمدند بچه‌ها را برای این شغل تربیت می‌کردند، که این خلاف قانون ایران است و سعی می‌کردند اورژانس اجتماعی خیلی با این موضوع مبارزه کند و اجازه ندهند که خانواده‌ها حداقل فرزندانشان را درگیر این کار کنند.

اورژانس اجتماعی فکر می‌کنم نقش خیلی مهمی توی آسیب‌های اجتماعی داشت، حداقل هم برای کودکان کار و هم برای کودک آزاری. خیلی از موارد بودند که بچه‌ها مورد اذیت و آزار خانواده قرار می‌گرفتند، با مشاوره‌هایی که داده می‌شد، این اذیت و آزار کمتر می‌شد، یا اینکه اگر شرایط برایشان فراهم می‌شد که بچه‌ها داخل خانه بمانند، با مشاوره‌هایی که انجام می‌شد داخل منزل می‌ماندند، و اگر شرایط برایشان فراهم نمی‌شد مراحل قانونیش انجام می‌شد، و به بهزیستی یا مراکز مربوطه سپرده می‌شدند. همسر آزاری هم همین‌طور بود، اگر برایشان شرایط فراهم می‌شد، طبق مشاوره‌هایی که به آنها داده می‌شد سعی می‌کردند یک سازشی بینشان برقرار بشود و بتوانند به‌خوبی در کنار هم زندگی کنند، و اگر هم نمی‌توانستند در کنار هم زندگی کنند کارهای حقوقی‌شان طبق مراحل قانونی‌ای که انجام می‌شد وکیل خود اورژانس پیگیری می‌کرد و کمکشان می‌کردند برای

گرفتن طلاق، یا حالا موارد دیگر سالمند آزاری همین‌طور، اگر شرایط برایشان فراهم بود که داخل منازل زندگی بکنند شرایط را برایشان فراهم می‌کردند، یا اگر برایشان فراهم نمی‌شد به خانه سالمندان سپرده می‌شدند.

من پاسخگوی خط 123 بودم. درواقع به قول خود مدیرمان می‌گفتند که نماینده مؤسسه اول پاسخگوی خط است.

دقیقاً. هرکسی که می‌خواست با اورژانس اجتماعی ارتباط برقرار بکند باید از فیلتر پاسخگوی خط باید می‌گذشت. اگر کارش مربوط به اورژانس اجتماعی بود راهنمایی‌های لازم انجام می‌شد، و اگر هم مربوط به ارگان دیگری می‌شد ارجاع داده می‌شد به ارگان مربوطه.

بله.

بله.

بله.

از 15/1/1388 وارد آن ارگان شدم تا 15/1/1390

بعد از آن دو سال هم مهدکودک کار کردم،

مهدکودک پرستش در روستای ولاشان کار می‌کردم.

آنجا هم به‌عنوان مددکار بودم.

یک سری بچه‌ها هستند که یک سری موارد را دارند، مثل بیش‌فعالی، مثل خانواده‌های نابسامان، یک سری‌هایشان هستند که ازنظر ذهنی مشکل دارند، یک سری‌هایشان بودند که ازنظر دید مشکل داشتند، یک سریشان بودند که اصلاً هیچ علاقه‌ای به درس نداشتند، یک سریشان مشکل رفتاری داشتند، که این وظیفه مددکار بود که این را شناسایی بکند و پیگیر اموراتشان باشد. حالا من می‌گویم مثلاً از نظر رفتاری، مواردی بودند که یک سری بچه‌ها بودند که هویت خودشان را قبول نداشتند. دختر بود که می‌گفت من پسر هستم، یا پسر بود می‌گفت من دختر هستم. در سن شش سالگی اگر این برطرف نشود این می‌ماند.

بله، این دو سال که من در مهدکودک بودم شاید بالغ بر بیست تا از بچه‌ها این‌طوری بودند.

بله در مباحث روانشناسی خوانده بودیم که بچه‌ها دچار اختلال شخصیت هستند و جنسیت خودشان را قبول ندارند. بیشترش هم برگرفته از رفتار خانواده‌هاست.

تقریباً فکر می‌کنم دو سال هم بیکار بودم، بعد هم الآن هم که نزدیک دو سال است که در خدمت شما هستم.

از سال 94.

سال 94 که وارد مؤسسه ابابصیر شدم درواقع به‌عنوان مسئول کتابخانه مشغول شدم. خب یک کتابخانه‌ای بود که عزیزان زحمت کشیده بودند مرتب کرده بودند، و کتاب‌هایی که از قبل داخل خود آموزشگاه ابابصیر بود به اینجا منتقل شده بود، یک سری دسته‌بندی‌ها انجام شده بود، از یک سری فیلترها گذشته بود. ولی باید بررسی بیشتری رویش انجام می‌شد و حالا طبق بحثی که بود قرار بود که کدبندی بشود و کدینگ بین‌المللی بخورد کتابخانه مؤسسه. چون می‌خواستند که کتابخانه مؤسسه هم از لحاظ روندی جزو کتابخانه‌های بین‌المللی باشد.

ما الآن هزار و چهار عنوان کتاب بریل داریم، حدود دو هزار عنوان کتاب بینایی داریم و حدود شش‌هزار عنوان کتاب گویا داریم. ما شش کامپیوتر داریم، که یکی از کامپیوترها در اختیار خود آقای شریفی است که کارهای امورات کتابخانه را انجام می‌دهند. یکی از کامپیوترها دست من است که حالا جدیداً کارهای متفرقه بچه‌ها را برای آنها انجام می‌دهیم، مثل تایپ کردن و پرینت گرفتن. و چهار تا کامپیوتر هم داریم که به اینترنت متصل است و هرکدام از بچه‌ها که بخواهند می‌توانند بروند از این کامپیوترها استفاده کنند، چه برای کار تحقیقاتی‌شان و چه برای کارهای دیگرشان.

ایشان مسئول بخش آی‌تی کتابخانه هستند.

قطعاً ابابصیر در زندگی من نقش فوق‌العاده مثبتی داشت. چه بسا اگر ابابصیر نبود و خط بریل را به من آموزش نمی‌داد شاید من الآن یک آدم بی‌سواد بودم مثل خیلی از آدم‌های بی‌سواد جامعه. و اصلاً شاید به مقطع راهنمایی هم نمی‌رسیدم. اگر الآن من اینجا هستم و تا مقطع لیسانس رفته‌ام، فقط به خاطر حمایت‌های خود آموزشگاه ابابصیر بود. اول به خاطر آموزش خط بریل، و دوم در اختیار قرار دادن کتاب‌ها و نوارهای درسی. خیلی از بچه‌ها هستند که الآن شاید در مقطع دکترا درس می‌خوانند یا در مقطع ارشد دارند درس می‌خوانند مدیون خود آموزشگاه ابابصیر هستند.

نه، من روزانه بودم.

بله.

قطعاً این را نمی‌شود کتمان کرد، یک سری مسائل و مشکلات خود را داشت، ولی خیلی راضی بودند یک سری از دوستانی که من با آنها بودم، مخصوصاً بچه‌هایی که از شهرستان‌ها می‌آمدند که این امکان برایشان وجود نداشت که هر روز بروند و بیایند، یا مثل ما روزانه باشند، آنجا خیلی برایشان جای امنی بود و دقیقاً احساس می‌کردند که داخل خانواده خودشان دارند زندگی می‌کنند. آنها ظهر

پنجشنبه می‌رفتند و صبح شنبه می‌آمدند، و یک سری‌هایشان که برایشان امکانش نبود پنجشنبه و جمعه را هم می‌ماندند همانجا و مثلاً ماهی یک بار یا دو ماه یکبار می‌رفتند به خانواده‌شان سر می‌زدند و برمی‌گشتند.

من مجرد هستم.

من بخش مددکار الآن دارم کار می‌کنم.

بیشتر الآن بحث کلاس‌های فوق برنامه است. بیشترین مراجعه‌هایی که حالا به من مراجعه می‌کنند کلاس‌های فوق برنامه است که از شنبه تا پنجشنبه ما کلاس‌های فوق برنامه داریم و سعی می‌کنم که با همکاری خانم داوودی یک‌جوری کلاس‌ها را در کنار ایشان اداره کنیم و اینکه بیشتر به‌عنوان مشاور در کنار بچه‌ها باشم و مواردی را که مطرح می‌کنند را پیگیری کنم.

سعی می‌کنم که استفاده بکنم. خب بالاخره چون رشته مددکاری خوانده‌ام و با ارگان‌های مربوط به توانبخشی معلولین آشنا هستم. اگر کمکی خواستند که از دست خود مؤسسه ابابصیر بربیاید سعی می‌کنم که به خود مؤسسه ارجاع داده بشود و توسط خودمان پیگیری شود، و اگر هم مربوط به مؤسسه نیست به ارگان مربوطه ارجاع داده بشود.

بُعد معنوی در درجه اول نماز خواندن بود که خیلی تأکید وافر بر نماز اول وقت داشتند. خود من بشخصه این در ذهنم عادت شده که نماز اول وقت را خیلی باید به آن پایبند باشیم. قرآن خواندن بود، دعا خواندن بود، شرکت کردن در مراسم‌های مذهبی بود. این را هم نمی‌توانم کتمان کنم که خانواده من یک خانواده مذهبی هستند.

من یک مدتی حفظ قرآن می‌رفتم، ولی خب بعد دنباله‌اش رها شد.

بله. زمانی که ما وارد ابابصیر شدیم، کلاس‌های درسی‌شان از ساعت هشت صبح شروع می‌شد تا ساعت یک بعدازظهر، و از ساعت یک بعدازظهر تا ساعت سه و نیم آموزش‌های متفرقه داشتند، که حفظ قرآن هم جزء آموزش‌ها بود.

بله.

بله، الآن هم هستند.

آن موقع فکر می‌کنم خود ابابصیر هر کسی که استعدادش را داشت کمکش می‌کردند تا به حفظ کل برسد.

نه، اجبار نبود.

بله.

من بیشترین خاطراتم مربوط به زمانی بود که تلفیقی بودم و دبیر رابطی که شش سال با من کار می‌کرد خانم {موقتیان} بود که من فوق‌العاده به ایشان مدیون هستم در زمان تحصیلم. ایشان خیلی به من کمک می‌کردند. جا دارد از ایشان یاد کنم، و ان‌شاءالله هر جا که هستند موفق باشند. من از زمان اول راهنمایی تلفیقی شده بودم، و با زبان عربی و زبان انگلیسی خیلی آشنا نبودم، مخصوصاً زبان انگلیسی. ایشان خیلی کمکم کردند که زبان انگلیسی را یاد گرفتم. من نمی‌گویم حالا به‌صورت کامل، ولی خب در حد خود آموزشگاه یاد گرفتم و خط بریل را در حیطه زبان انگلیسی ایشان به من یاد دادند.

نه، چون کار نکرده‌ام دیگر فراموشم شده.

بله.

ترجمه نه.

یک موردی هست که خیلی، مخصوصاً الآن که جدیداً در بخش مددکاری دارم کار می‌کنم با بچه‌های شهرستانی دارم تماس می‌گیرم، خیلی بر این تأکید دارند که اگر می‌شد مثل قدیم یک خوابگاهی یک جا برای بچه‌ها تهیه می‌شد که حداقل بچه‌ها بتوانند از آن استفاده بکنند فکر می‌کنم خیلی مناسب بود برای بچه‌ها. همین که بچه‌های شهرستانی باز راغب می‌شدند که بیایند به سمت ابابصیر و هم اینکه فکر می‌کنم برای خود مؤسسه هم بهتر بود.

شنبه‌ها ما کلاس بافت عروسک را داریم. یکشنبه‌ها کلاس آشپزی را داریم. دوشنبه‌ها بافت با قلاب را داریم و در کنارش هم کلاس‌های روانشناسی‌مان برگزار می‌شود. سه‌شنبه‌ها کلاس آموزش تربیت مربی جهت‌یابی را داریم و کلاس فن بیان را داریم. چهارشنبه‌ها کلاس ساخت بدلیجات را داریم. پنجشنبه‌ها هم کلاس بافت داریم.

آشپزی برای فرد نابینا و بینا هیچ تفاوتی ندارد. فقط شرط در پیمانه کردن مواد است، که بچه‌ها فکر می‌کنند که برایشان یک مقدار مشکل باشد، که با پیمانه‌هایی که هست می‌توانند استفاده بکنند و آشپزی را انجام بدهند. شاید بیشترین موردی که بین بچه‌های نابینا شایع است ترس از آشپزی است. اگر این ترس از آشپزی ریخته شود قطعاً می‌توانند مثل افراد عادی باشند.

اصلاً مشکلی نیست. الآن بچه‌هایی که دارند اینجا کار می‌کنند، بیست تا فکر کنم کارآموز داشته باشند، حدود دوازده نفرشان نابینای مطلق هستند، و به راحتی دارند کار می‌کنند.

بله. شیرینی‌پزی، کیک پزی، دسر، می‌شود گفت درواقع مجموعه‌ای که کلاً مربوط به آشپزی می‌شود، چه کیک، دسر، شیرینی و سفره‌آرایی داخل کلاس انجام می‌شود.

بله، کلاس‌های آشپزی، بافت با قلاب، عروسک بافی و بدلیجات مخصوص خانم‌ها است.

فن بیان را اکثراً بچه‌های تحصیل کرده دارند از آن استفاده می‌کنند. فن بیان اشتباه گرفته می‌شود با فن سخنوری. احساس می‌کنیم وقتی می‌گوییم فن بیان، می‌خواهیم برویم روی بیانمان کار بکنیم که بیانمان قوی‌تر بشود، در حالی که این اشتباه است، این فن سخنوری محسوب می‌شود. فن بیان کار کردن روی صدا است، و آماده کردن صدا برای فن سخنوری. یعنی هر متنی را متناسب با خود متن، آنجور که باید خوانده بشود بتوان خواند.

صحبت هم همین‌طور. از کدام لحن استفاده بکند، چه جوری تغییر فرکانس بدهد، متناسب با صحبتی که دارد انجام می‌دهد، چه جوری از شدت استفاده بکند، چه جوری از تُن صدایش استفاده بکند، یا ممکن است که از رزوناتور داخل سر استفاده بکند، یک حالت جیغ جیغو صدایش محسوب می‌شود، بعد اگر بیاید از رزوناتورهای پایین استفاده بکند یک حالت بم و قشنگ استفاده می‌شود.

بدن انسان مثل یک ساز می‌ماند. ساز تشکیل شده از سیم‌های ساز، و وسیله‌ای که کوکش می‌کنند و کاسه ساز. بدن انسان هم کاسه ساز محسوب می‌شود. چه سازی خوب نواخته می‌شود، زمانی که کاسه ساز مناسب باشد. کاری به سیم و آن آلاتی که آن را کوکش می‌کند ندارد. زمانی از آن خوب استفاده می‌کنیم که از چوب خوب یا حالا ارتفاع خوب

منظور این است که آن کاسه را چطور از آن استفاده کنیم.

دقیقاً. هشت رزوناتور داریم. رزوناتور شکم، بالای ناف، سینه، داخل گلو، داخل دهان و داخل سر، هشت رزوناتور می‌شود که متناسب با نوع صحبتی که ما داریم انجام می‌دهیم و نوع خوانش و نوع شعر یا قرائت قرآن از آن بهره می‌گیریم که برای شنونده جذاب باشد.

دقیقاً.

جناب آقای وصال هستند که خودشان گوینده رادیو اصفهان هستند و مدرس فن بیان در باشگاه گویندگان خود صداوسیما و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و مؤسسه جام جم که تخصصی روی صدا کار می‌کنند.

من چون مسئول ضبط کلاس‌های مؤسسه هم هستم باید سر کلاس‌ها حضور داشته باشم. بله، دوره اول خودم هم به‌عنوان کارمند بودم و هم به‌عنوان فراگیر. ولی الآن به‌عنوان مسئول ضبط کلاس‌ها حضور می‌یابم.

بدلیجات چیزهای تزئینی است که ما استفاده می‌کنیم. مثل دستبند، گوشواره، گردنبند، گیره روسری، پابند، گیره سر، تِل، ریسه‌های تزئینی برای روی موی سر برای خانم‌ها، و برای آقایان هم دستبند و گردنبند.

چون طلا نیستند.

نه، همه خانم هستند در این کلاس، و مربی‌شان هم سرکار خانم شیروانی هستند که خودشان چندین سال است که در این زمینه تخصص دارند.

یک نابینا چشمش سر انگشتان دستش است. وقتی با انگشتان دستش لمس می‌کند، به همان خوبی و یا حتی شاید بهتر از یک آدم بینا کار می‌کند.

دقیقاً. رنگ‌بندی‌ها شاید گاهی اوقات برایشان مشکل پیش بیاید که یک تعداد از بچه‌ها هستند که با لمس متوجه می‌شوند که چه رنگی است.

خودشان برای خودشان یک کدهایی گذاشته‌اند. می‌گویند برای مثال رنگ سفید نرم‌تر است، جسمی که رنگ قرمز دارد خشن‌تر است، رنگ آبی ملایم‌تر است. با آن کدهایی که خودشان برای خودشان تعیین کرده‌اند متوجه می‌شوند که این چه رنگی است.

دقیقاً همین‌طور است.

من متأسفانه نه. چون افراد نیمه بینا یک مقدار به چشمشان متکی هستند.

یک سری از بچه‌ها هستند که باز از همین حس استفاده می‌کنند، ولی یک سری‌هایشان هم هستند که از مربی کمک می‌گیرند، رنگ‌های مختلف را داخل پاکت‌ها قرار می‌دهند و رویش می‌نویسند که چه رنگی است.

ایشان آمده تفسیر سوره‌ها و معنی سوره‌ها را خوانده‌اند، و برداشتی که از آن سوره داشتند را داخل رنگ‌ها و نقاشی‌ها آورده‌اند. سوره یاسین بیشتر درباره زندگی و دنیای آخرت برایمان می‌گوید. برداشتی که ایشان از سوره یاسین داشتند آمده‌اند در این قالب کشیده‌اند.

قطعاً مثل همین می‌کشد. چون برداشتش نسبت به سوره یاسین همین بوده. تا آخر هم که به ایشان بگویید همین را برای سوره یاسین می‌کشند.

من فکر کنم خانم حاج کرمی بودند.

اتاق مشاوره اتاقی است که حاج‌آقا باقریان که خودشان در زمینه روانشناسی یک فرد خبره هستند. ایشان روحانی هستند، ولی هزار ساعت تقریباً کارگاه روانشناسی گذرانده‌اند، و دائم هم دارند کتاب‌های روانشناسی مطالعه می‌کنند، کارگاه‌های روانشناسی را می‌گذرانند، و کاملاً به علم روانشناسی مسلط هستند، و حتی می‌شود گفت که مباحث جدیدی که الآن در علم روانشناسی مطرح است مثل روانشناسی اکت (act)، ایشان کاملاً مسلط هستند، و می‌توانند خدمات ارائه بکنند به بچه‌ها.

اتاق مشاوره اتاقی است که مددجوها مراجعه می‌کنند به خود مؤسسه، و چون می‌بینند که بیرون قیمت ساعت‌های مشاوره گران است، می‌آیند از خدمات ایشان استفاده می‌کنند. و وقتی هم که اینجا مراجعه می‌کنند خیلی راضی از درب مؤسسه می‌روند بیرون. چون ایشان فوق‌العاده به کارشان مسلط هستند.

بله، مختلف است. خانواده، شغلی، کار، روابط اجتماعی.

درمان مبتنی بر پذیرش فارسیش است.

در مسیرش درواقع حرکت کند، نه که به‌صورت اجبار قبول کند.

فصل پنجم: مربی و استادان

اشاره

بزرگانی در ابابصیر به تعلیم و تربیت فرزندان نابینا مشغول بوده‌اند، که هر یک از آنان به دلیل کارنامه مفصلی که دارند نیاز به کتاب مستقل دارند. خدمات، فعالیت‌ها و افکار آنان قابل توجه است و لازم است برای هر یک کتابی تدوین و عرضه شود، همچنین مراسمی برای تشکر و تقدیر از آنان برپا شود. بسیاری از آنان خود نابینا بودند و مشکلات و مصائب این جامعه و دانش‌آموزان را به خوبی متوجه می‌شدند.

پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، اهتمام برای تکریم مربیان و معلمان معلولان بیشتر بود. برای نمونه، کتاب و مقالات بسیار درباره باغچه‌بان تألیف و عرضه شد ولی پس از انقلاب شاید به دلیل بروز مشکلاتی مثل جنگ تحمیلی و دشمنی‌ها با نظام جمهوری اسلامی، از این قشر غفلت شده است.

امیداست با آوردن نام و خاطره تعدادی از مربیان و معلمان ابابصیر در این فصل، راه برای اقدام دیگران باز گردد.

متأسفانه اطلاعات دقیق و گسترده از همه معلمان نابینا در درست نیست حتی آمار و فهرست آنان را هم گویا در اختیار ندارند. ریاست و مدیریت ابابصیر لازم بوده هیچ برگی را دور نمی‌ریخت و همه مدارک را بایگانی می‌کرد. به هر حال به دلیل عدم دسترسی به منابع و فقدان مآخذ، فقط اندکی از مربی و استادان در این فصل معرفی می‌شوند. اگر درباره معلمی، اطلاعاتی دارید، دریغ نفرمایید و ارسال کنید.

نصراللّه رضایی

مهندس نصراللّه رضایی در سال ۱۳۳۰ در اصفهان متولد گردید. ایشان در سال ۱۳۴۹ دیپلم خود را در رشته ریاضی از دبیرستان سعدی اصفهان دریافت نمود. در همان سال در دانشگاه صنعتی شریف در رشته مهندسی مکانیک پذیرفته شد؛ ولی به دلیل علاقه وافر به ریاضیات و رایانه و همچنین بروز مشکلاتی در بینایی خود، در سال ۱۳۵۰ تغیر رشته داده و در دانشکده ریاضی و علوم کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف ادامه تحصیل داد. او پس از فارغ التحصیل شدن از این رشته و گذراندن دروسی از فوق لیسانس کامپیوتر در سال ۱۳۵۴ در آموزش و پرورش شهرستان اردستان اصفهان به کار مشغول شد و یک سال بعد به آموزش و پرورش اصفهان منتقل گردید. اولین کتاب خود را به نام زبان آموزشیMINA در بهمن ماه سال ۱۳۵۴ به رشته تحریر درآورد. این کتاب تا سال ۱۳۵۷در دانشگاه صنعتی شریف تدریس می‌شد و پس از آن با تغییراتی تجدید چاپ و در مؤسسه عالی بانکداری تدریس گردید.

دومین کتاب این نابینای موفق در سال ۱۳۶۸ با عنوان شناخت کامپیوتر و کمودور ۶۴ توسط مرکز تحقیقات معلمان استان اصفهان منتشر گردید. او اولین کلاس‌های آموزشی رایانه برای معلمان اصفهان را در مرکز تحقیقات معلمان این شهر در سال ۱۳۶۸ برقرار نمود.

بارها از ایشان شنیده شده که همواره در اندیشه آموزش رایانه به نابینایان بوده‌اند و در این راه در سال ۱۳۷۳ در مجتمع آموزشی ابابصیر وابسته به آموزش و پرورش استثنایی مشغول به تدریس رایانه گردید.

دانش آموزان نابینا از آموزش رایانه استقبال شدیدی نمودند به طوری که تعدادی از آنها در رشته کامپیوتر در هنرستان مشغول به تحصیل شدند و حتی پس از فراغت از دوره هنرستان از اولین دانش آموزان نابینایی بودند که در رشته کامپیوتر به دانشگاه راه یافتند و خوشبختانه پس از فراغت از تحصیل مشغول به کار شدند و به این ترتیب راه برای ادامه تحصیل نابینایان در رشته کامپیوتر در دانشگاه هموار گردید؛ بنابراین تعداد بیشتری از نابینایان به این رشته گرایش پیدا کردند.

مهندس رضایی در سال ۱۳۷۸ نرم‌افزار صفحه خوان JAWS (job Access With Speech) را از اینترنت Download نموده و کتاب مبانی کامپیوتر و خودآموز JAWS را بر اساس این صفحه خوان تهیه و در اختیار نابینایان قرار داد.

ایشان همچنین زبان ویژه کامپیوتر و آموزش‌های ICDL را با همکاری خانه ریاضیات اصفهان و بنیاد دانش و هنر تهیه نموده و در اختیار نابینایان کل کشور قرار داده است.

مهندس رضایی در سال ۱۳۸۴ کتاب خودآموز Windows xp پیشرفته برای نابینایان، در سال ۱۳۸۶ خودآموز اینترنت برای نابینایان و در سال ۱۳۸۷ خودآموز Excel برای نابینایان را منتشر کرده‌اند.

مباحث هر سه این کتاب‌ها توسط مؤلف نابینای آنها، نصراللّه رضایی، به صورت عملی ارائه شده است. عبارات انگلیسی که همراه صحبت‌ها می‌شنوید، خروجی برنامه صفحه خوان JAWS است، که نوشته‌ها را به گفتار تبدیل می‌کند و از این راه تمام تعاملاتی که بینایان به کمک بینایی با سیستم دارند، برای نابینایان به صورت صوتی عنوان می‌شود.

در تهیه کتب فوق دکتر محسن صدیقی مشکنانی عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی اصفهان با ایشان همکاری نموده‌اند.

مهندس رضایی انجمنی به نام انجمن علمی فرهنگی موج نور را با همکاری سازمان‌ها، افراد مرتبط با نابینایان و اساتید دانشگاه اصفهان و دانشگاه صنعتی اصفهان در محل خانه ریاضیات اصفهان تشکیل داده که هدف از آن سازماندهی آموزش رایانه و علوم به نابینایان در سراسر کشور می‌باشد.

ایشان کلاس‌های متعددی برای آموزش رایانه به نابینایان در شهرهای اصفهان، تهران، مشهد، تبریز و… برقرار نموده که در این کلاس‌ها با استفاده از رایانه عادی و صفحه خوان JAWS به صورت عملی و تئوری، رایانه در سطوح مختلف به نابینایان تدریس می‌گردد.

مهندس رضایی هم اکنون نیز مشغول تدریس در کلاس‌های آموزش رایانه به نابینایان در خانه ریاضیات اصفهان و مجتمع نابینایان بهزیستی اصفهان می‌باشد. همچنین ایشان در سمینارهای متعدد داخلی و خارجی و بین‌المللی شرکت کرده است.⁽¹⁾

سید مرتضی نیکزاد

سید مرتضی نیکزاد روشندل و مدیر بنیاد فرهنگی قرآنی روشندلان اصفهان و عضو هیئت مدیره اتحادیه تشکل‌های قرآن و عترت کشور است. سید مرتضی در ابابصیر تحصیل کرد و پس از گذراندن ابتدایی و راهنمایی در ابابصیر، به دبیرستان و رشته ریاضی رفت. دبیرستان را مجبور بود در مدارس عادی بخواند ولی مساعد و منشی از ابابصیر می‌گرفت. درباره زندگی‌نامه خود می‌گوید: «در سال 1332 در اصفهان متولد شدم و تحصیلاتم یک مقدار در اصفهان و مابقی در تهران بودم و حدود 10 سالی در تهران ساکن بودم. در مجموعه‌هایی که مربوط به نابینایان بود آنجا درس خوانده و ادامه تحصیل دادم. سپس دوران دانشگاه را در اصفهان سپری کردم و در اینجا ساکن شدم و از هیاهو و سر و صداهای تهران خودم را نجات دادم و به زادگاه خود برگشتم و دانشگاه را هم در رشته علوم تربیتی گرایش کودکان استثنایی در دانشگاه اصفهان ادامه تحصیل دادم».

بعضی از دانش آموزان قدیم ابابصیر گفته‌اند آقای نیکزاد در سمت مربی پرورشی در ابابصیر فعالیت داشته است. همچنین ایشان تاریخ شکل‌گیری و فعالیت‌های بنیاد فرهنگی قرآنی روشندلان را این‌گونه توضیح می‌دهد: «باید به عقب برگردیم و ببینیم چی شد که این بنیاد شکل گرفت. قبل از این در تشکل‌ها و NGOهای مختلف نابینایان فعالیت داشتم و عضو هیئت مدیره و یا عضو عادی آنها بودم و با آنها ارتباط داشتم چه در زمانی که در تهران بودم و چه بعد از برگشت به اصفهان. زمانی در محله‌ای به نام منطقه زینبیه اصفهان که پایین شهر اصفهان است زندگی می‌کردیم. در آن محله فرزندان من یکی پس از دیگری داشتند بزرگ می‌شدند و سن و سال کودکی را پشت سر گذاشته بودند و غیر از آن بچه‌های محل را می‌دیدم وقتی بزرگ می‌شوند امکانات لازم فرهنگی آن‌طور که باید و شاید برای آنها فراهم نشده است. و در کوچه پس کوچه‌ها دائم به دنبال سرگرمی‌های عادی کوچه‌ها بودند و مکانی برای آنها که در آن کارهای فرهنگی بشود را ندارند تا اینکه بچه‌های خودم را در یکی از مراکز قرآنی که از منزل ما هم دور بود آنجا ثبت نام در کلاس قرآن کردم و دائماً با کمک مادرشان آنها را به آنجا می‌بردیم اما همیشه این دغدغه‌ام بود چرا در محله ما که پایین شهر است یک مرکز فرهنگی مناسبی نیست. بعضاً جست و گریخته بود ولی آنچنان فعال نبود و اینکه در مسجد محل که برای نماز به آنجا می‌رفتیم کم کم با صحبت و مشورتی که با بعضی‌ها شد شروع به راه‌اندازی یک جلسه قرآن کردیم و با مسئولین و هیئت امنای مسجد صحبتی مبنی بر اینکه ما هفته‌ای یک جلسه بعد از نماز برای بچه‌ها داشته باشیم و آنان را جمع کنیم و به آنها آموزش قرآن بدهیم. مسئولین هم قبول کردند. این مسجد چندین سال فعالیت‌های آن ادامه داشت و نوجوانان آن هم یکی پس از دیگری بزرگ می‌شدند و خودشان در حدی قرار می‌گرفتند که می‌توانستند کاری را به آنها سپرد تا اینکه ما از آن محله هجرت کردیم. آن افرادی که تربیت شدند و پرورش یافتند، مسئولیت و ادامه کار

به آنها سپرده شد. رسیدیم به فصل سوم و به وجود آمدن این مؤسسه‌ای که الآن در ارتباط با آن کار می‌کنید.

در عرصه‌های مختلف قرآنی جاهای مختلفی بودم مثل کانون مسجد المهدی، مرکز قرآنی ثامن‌الائمه و این باعث شد که با مؤسسات مختلف قرآنی در سطح شهر و کشور ارتباط برقرار کنم و با اساتید و مدرسین آشنا بشوم. و با نهادهای مختلفی که کارهای قرآنی می‌کنند آشنا شوم و همیشه در این فکر بودم که چرا ما این‌قدر مؤسسات مختلف قرآنی در کشور داریم، چرا برای نابینایان یک مؤسسه تخصصی قرآنی نداریم. همه اقشار مختلف جامعه و مؤسسه قرآن دارند روی همین حساب به این فکر افتادم من که خود این شرایط را دارم، الآن نیمه بینا هستم، به این سمت و سو بیایم و مرکزی را برای قرآن نابینایان راه‌اندازی کنم.

بنیاد فرهنگی قرآنی روشندلان پس از مشورت با علما، اساتید و افراد صاحب نظر در سال 1382 تأسیس گردید و فعالیت‌های خود را آغاز نمود. این بنیاد قرآنی قصد دارد به نیازهای فطری و معنوی خواهران و برادران روشندل پاسخ داده، پلی برای ارتباط و انس هر چه بیشتر، آسان‌تر و سریع‌تر این عزیزان با کتاب پرنور حضرت قدوس باشد. اهداف تشکیل بنیاد فرهنگی _ قرآنی روشندلان:

محسن سعیدیان

آقای محسن سعیدیان از مربیان و دبیران فعال در ابابصیر بوده است. اکنون متن مصاحبه‌ای که آقای مهندس بصیری با ایشان داشته را می‌آوریم.

من سال 73 فارغ التحصیل شیمی دانشگاه دولتی کاشان شدم. آن زمان استخدام واقعاً سخت بود، بورسیه‌ها را نمی‌گرفتند و همه باید می‌رفتیم مناطق محروم. پدرم در ابابصیر بود و چند بار در تهران و از طریق دوستانش تلاش شد ولی مقدر بود که به ابابصیر بیاییم خدمت کنیم.

ابتدا استخدام سازمان استثنائی شدم، در صورتی که باید می‌رفتم مناطق محروم، چون بورسیه آموزش و پرورش عادی بودم. اما پدرم تلاش کرد که به ابابصیر بیایم. من هیچ دوره نابینایی ندیده بودم. ولی با مسائل نابینایان آشنا بودم. مسئول تقسیم نیروها هم می‌گفت زحمتی که پدر شما برای ابابصیر کشیده، شما ناخودآگاه یک کارشناس ابابصیر و نابیناها هستید. به همین خاطر من شما را در ابابصیر استخدام می‌کنم.

دقیقاً سال 74 کارم را در ابابصیر شروع کردم. زمستان 73 توانستم پذیرش بگیرم، یعنی رتبه استخدامی بگیرم. هم‌زمان در تابستان 73 که پدرم دنبال امور ابابصیر بود، من هم با ایشان به ادارات برای کار خودم می‌رفتم. در آن تابستان گرمای شدید در تهران من دنبال کار خودم بودم، و پدرم هم برای گرفتن اتوبوس برای ابابصیر از این طرف شهر به آن طرف شهر و از پیش این به پیش آن می‌رفت تا بتواند اتوبوس را رایگان بگیرد. بحث سر این بود که حداقل یک میلیونش را بدهند، و آخر هم موفق شدند که اتوبوس را کامل رایگان بگیرند. در آن گرما من گرسنه بودم و خیلی عطش داشتم. ایشان به من گفت بیا برویم آبمیوه بخریم. گفتم بیا یک رستوران برویم. ایشان گفتند نه، یک ساندویچ می‌خوریم. گفتم بابا شما که این‌جوری نبودید، اصفهانی نبودی؛ ما را ببر رستوران. گفت من امروز مأموریت ابابصیر هستم، و غیر از ساندویچ هیچ چیز نمی‌خورم. شما اگر ناراحت هستی برو خانه خاله در شمران. خلاصه ما یک ساندویچ تُن ماهی خوردیم در آن گرما، و خیلی هم ناراحت شدم و کلی غرغر کردم. فردای آن روز که من در سازمان استثنائی کار داشتم با پدرم آمدیم، ظهر به رستوران شیک رفتیم؛ گفتم شاید دلش برای من سوخته؛ گفتم چه شد امروز به این رستوران آمدیم؟ ایشان گفت من دیروز مأموریت ابابصیر بودم، ولی امروز دنبال کار تو آمده‌ام و خرجم با خودم است.

آن موقع ابابصیر یک پیکان استیشن داشت. ایشان هم آن موقع یک تویوتا داشت، ولی وقتی دنبال کار ابابصیر می‌رفت با این استیشن می‌رفت. خواهر سومی من که به دنیا می‌خواست بیاید، ماشین پدرم خراب بود. مادرم دردش گرفت، باید او را به بیمارستان می‌بردیم. بابا گفت ماشین که خراب است. گفتم استیشن که کنار در خانه است. گفت نه. گفتم چرا نه؟ فکر کردم به خاطر اینکه

تکان دارد، گفتم چاره‌ای نیست با همان استیشن می‌رویم. گفت نه، و ایشان رفت ماشین همسایه‌مان را قرض گرفت. ایشان در وضع حمل مادرم از ماشین ابابصیر استفاده نکرد، من خودم شاهد این قضیه بودم و شوکه شده بودم.

من تا دو سال بعد از فوت پدرم که ابابصیر برپا بود؛ یعنی تا سال 84 در ابابصیر بودم.

من همه چیز به غیر از عربی تدریس می‌کردم. هر چه که به برنامه می‌خورد خصوصاً زبان و علوم. خدمت اصلیم که اگر خدا توفیق بدهد و بچه‌ها دوست داشتند، خواندن کتاب‌های نابیناها بود. چون بلد بودم هم انگلیسی‌ها را هم فیزیک و شیمی و همه کتاب‌هایی که به هر حال فرمول‌هایی داشت. ابابصیر استودیوی مجهزی در زمان مدیریت آقای ملک‌زاده داشت، حتی برای دانشجوها، کتاب‌ها از تهران نمی‌آمد، و من کتاب‌ها را ضبط می‌کردم.

هر وقت یک موقعیتی می‌شد که مثلاً من بتوانم یک خدمتی بکنم، ایشان خیلی تشویق می‌کرد. خیلی دلش می‌خواست که من دنباله‌رو ایشان باشم. همیشه به من می‌گفت که یک برکتی در این کار است. من خیلی بلندپرواز بودم. قبلاً یک زبان می‌خواندم، الآن سه تا زبان را دارم تدریس می‌کنم، و زبان چهارمم که آلمانی است را دارم می‌خوانم. ولی ایشان همیشه نصیحت می‌کرد می‌گفت یک عشقی و یک برکتی در این کار است که هنوز مزه‌اش را نچشیده‌ای. واقعاً هم ما شانس‌های زیادی در زندگی می‌آوردیم. ایشان موقعیت‌های خطرناکی برایشان پیش می‌آمد. یک دفعه ایشان در جاده تبریز با تریلی تصادف کردند ولی کاملاً سالم ماند. فکر می‌کنم هنوز هم همه ما که در زندگی‌مان داریم شانس می‌آوریم و خدا به ما رو کرده به دلیل اخلاص ایشان بود. با فروش خانه ایشان به دلیل برکتی که داشت، همه ما صاحب خانه شدیم، در صورتی که ارزش خانه ایشان در ظاهر این‌قدرها نبود. تنها بازمانده از ایشان این خانه بود. یک ماشین بود که اسقاط شد و یک خانه.

ایشان وضعیت محل کارشان در ابابصیر اگر تشریف آورده باشید، تمام صندلی‌های محل کار ایشان پاره بود، یعنی اتاق مدیریت ایشان. همسایه‌مان یک آقایی بود که می‌خواست مبلمان خانه‌اش را بفروشد. من گفتم این را برای ابابصیر بخر. گفت باشه. این مبلمان که آن زمان صد هزار تومان دویست هزار تومان می‌ارزید، این همسایه‌مان گفت که سمساری می‌خواهد بردارد پانزده هزار تومان، شما به همین قیمت بردار. این‌قدر این مبلمان شیک بود که من هنوز یادم است. پدرم گفت که من برای بچه‌های نابینا می‌خواهم، اگر هدیه می‌کنید به ابابصیر هدیه کنید. و آخر هم نگرفتند. و آن آقا هم توفیق هدیه کردن این را نداشت.

با کارکنان ابابصیر و بچه‌های ابابصیر این‌قدر ایشان مدیریتش در برخوردها مدیریتش در مشکلاتی که پیش می‌آمد خوب بود که واقعاً درس بود. بدون اینکه ایشان با کسی تندی بکند، مشکلات را حل می‌کرد و هیچکس از کارش ناراضی نبود.

دقیقاً، من نوشته‌ام صفت‌هایشان را، تقوا، تهذیب و آرامش.

من دبیری شیمی استخدام شدم. آن موقع که ما برای تحصیل پدرم برای فوق لیسانس به تهران رفتیم، من رفتم به یک مدرسه عجیب و غریبی به نام مدرسه فردای بهتر. آن مدرسه الآن محل دانشگاه آزاد واحد شمال تهران است. درست در بیست متری کاخ شاه.

ابتدایی. من متولد سال 47 هستم. سال 55 وارد مدرسه فردای بهتر شدم. یک مدرسه فوق‌العاده‌ای بود. ظهر که آمدم برگردم خانه دیدم نمی‌گذارند، و من گریه کردم گفتم گرسنه‌ام است. گفتند اینجا ناهار می‌دهند. ناهارم را دادند، و بعدازظهر عیناً درس‌هایی را که صبح می‌خواندیم به زبان انگلیسی، یعنی ریاضی به زبان انگلیسی، علوم به زبان انگلیسی و از آنجا پایه زبان من به لطف خدا پایه‌ریزی شد و علاقه‌مند شدم. انقلاب شد و آمدیم اصفهان، اما در اصفهان از این مدارس خبری نبود. بعد شد تا زمان جنگ که من رشته دبیری شیمی خواندم.

در تهران پدرم برای کمک خرجش تدریس خصوصی می‌کرد. چون تأمین اجاره خانه و دیگر مخارج زیاد بود. من خیلی به ایشان وابسته بودم و من سعی کردم که در زبانم خیلی پیشرفت کنم که ایشان خیلی راضی باشد از من. و خیلی علاقه‌مند شدم به واسطه همان مدرسه. دیگر ماند تا دوره لیسانس که شیمی خواندم، آن زمان هم مد نبود که، اصلاً بچه‌ها تابستان‌ها می‌رفتند کار، یعنی تابستان‌ها همه بچه‌هایشان را می‌گذاشتند کار، ایشان لطف کرد من تابستان زبانم را اصفهان در مؤسسات ادامه دادم.

بعد که دانشگاه شیمی تمام شد چون واقعاً به زبان علاقه داشتم دانشگاه اصفهان رفتم و رشته زبان خواندم. و بعد به خاطر اینکه دوست داشتم من همیشه خودم پیشرفت کنم و دیدم که زبان بازار دارد، دبیرهای زبان زیاد می‌شوند، بعد دوباره از ابتدا لیسانس ادبیات فرانسه خواندم، داشتم لیسانس فرانسه می‌خواندم که پدرم فوت کرد، با هم دانشگاه آزاد می‌رفتیم، فوق لیسانس هم ادبیات فرانسه خواندم.

بله، هر دو. یعنی من در حقیقت هم لیسانس شیمی خوانده‌ام، هم لیسانس زبان انگلیسی، هم لیسانس فرانسه و هم فوق‌لیسانس فرانسه.

انگلیسی را من از دانشگاه کاشان که شیمی می‌خواندم منتقل شدم به زبان انگلیسی دانشگاه اصفهان. یعنی تغییر رشته دادم. آمدم اصفهان دو سال زبان خواندم، که خیلی از واحدهایم هم قبول شد،. بعد سال آخر کمیسیون موارد خاص من را برگرداند کاشان، بعد گفتند که حالا به خاطر اینکه ما شرایطش را نداشتیم، و نمره‌ای که تراز می‌کردند در کارنامه دانشگاه کاشان، آن موقع زبان انگلیسی نداشته که تراز کند، خلاصه به هر حال ما را برگرداندند به کاشان و من معادل شیمی گرفتم. ولی زبان را هم دانشگاه اصفهان خوانده‌ام بدون مدرک. پس من تنها مدرکی که ندارم زبان دانشگاه اصفهان است.

بله. من بعد از فرانسه ایتالیایی خواندم به‌صورت خصوصی، که الآن تدریس هم می‌کنم زبان ایتالیایی را. زبان آلمانی هم، یک خیّری هست مثل شما، که ایشان از اعضای سپاه است، و ایشان واقعاً دارد خدمت می‌کند. این شخص در آن منطقه‌ای که دفتر کار من هست و مدرس زبان فرانسه هستم، ایشان بازنشسته سپاه است، قبلاً در بیمارستان صدوقی بوده و الآن فقط کارش این است که به دخترهایی که دم بخت هستند و جوان‌هایی که می‌خواهند ازدواج کنند، همه کارش خدمت کردن و پول جور کردن و این کارهاست. ایشان یک بیمارستان دارد می‌سازد نزدیک سپاهان شهر که تمام تجهیزاتش از آلمان می‌آید. و ایشان وقتی متوجه شد من زبان بلد هستم، پرسید آلمانی بلد هستی؟ گفتم نه. ایشان گفتند اگر آلمانی بلد بودی من مرتب با خودم می‌بردمت آلمان که این دستگاه‌ها را خریداری بکنیم. و ایشان جرقه آلمانی را زد و ما از دو ماه پیش آلمانی را هم شروع کردیم.

من یک چیز مهم در ذهنم بود برایتان بگویم، پدرم یک دید مثبتی به تمام مخاطب‌هایش و کسانی که با او کار می‌کردند داشت. بارها اتفاق می‌افتاد که یک کارمند می‌آمد از کارمند دیگر شکایت می‌کرد، و ایشان بنا را بر پاک بودن و بی‌تقصیر بودن و بی‌منظور بودن آن طرف می‌گذاشت. حتی مثلاً ما یک مزاحم تلفنی که داشتیم که می‌خواستیم شکایت بکنیم، ایشان خیلی راحت به ما گفت فکر کنید مثلاً این یک عقده‌ای دارد یک ناراحتی دارد، و اصلاً به دید یک کسی که بخواهد مثلاً ایشان را اذیت کند، یا از کسی شکایت کند نگاه نکرد. این‌قدر ایشان نسبت به بقیه دید مثبت داشت که اگر آن طرف هم واقعاً مثبت نبود و نیت بدی داشت، با این برخورد، ناخودآگاه مثبت می‌شد. یعنی در نهایت امر من آن مزاحم تلفنی یادم نمی‌رود که آخر ایشان مثبت شد و عذرخواهی کرد. و در کارکنان ابابصیر هم همین‌طور بود. به جای اینکه ایشان جبهه بگیرد و محکوم کند، بنا را بر این می‌گذاشت که ایشان حالا شاید یک اشتباهی کرد و ما باید گذشت داشته باشیم.

محمود وجدانی‌نژاد

محمود وجدانی اصالتاً شیرازی است و در سال 1328 در شیراز متولد شد. در کودکی بر اثر ویروس خاص نابینا شده است. اکنون 67 سال از عمرش می‌گذرد. از کودکی قرآن کریم را نزد عمه‌اش آموخت. وقتی به سن و سال رفتن به دبستان رسید هیچ مدرسه‌ای او را نپذیرفت و گفتند امکانات برای آموزش نابینایان نداریم. محمود وقتی بچه‌های هم سن و سال و همبازی‌های خود را می‌دید که به مدرسه می‌روند و جنب و جوش دارند ولی او مجبور است در خانه بماند ناراحت و غمگین می‌شد. چند سال بعد او را به حوزه علمیه شیراز بُردند و شروع به فراگیری دروس طلاب از ابتدا کرد. ابتدا امثله و شرح امثله، بعد صرف میر و هدایه را خواند. بالاخره کتاب جامع المقدمات و پس از آن کتاب مشکل سیوطی را خواند. سپس فقه و اصول فقه را شروع کرد. ولی چون کتب طلاب نه بریل داشت و نه گویایی، از این‌رو برایش مشکل بود و نتوانست ادامه دهد. اما ادبیات عرب را در حدّ عالی آموخته بود. تا اینکه برادرش محمدحسن که از او بزرگ‌تر بود و در کسوت معلمی در شیراز مشغول بود، شروع کرد به او درس دادن و چون هوش خوبی داشت، سریع یاد می‌گرفت و ظرف یک سال تا ششم ابتدایی را نزد برادرش یاد گرفت. آنگاه کلاس ششم را به روش جهشی امتحان داد و قبول شد.

پس از دریافت مدرک ششم ابتدایی، متوسطه را در شش سال طی کرد. در ادامه در کنکور شرکت کرد و نفر دوم کنکور در رشته ادبیات شد. پنج سال هم دانشگاه را گذراند و در سال 1358 لیسانس زبان و ادبیات عرب را دریافت کرد.

در واقع هجده ساله بود که کلاس اول ابتدایی را شروع کرد، نوزده ساله بود که ششم ابتدایی دریافت نمود و وارد دوره متوسطه شد و از شروع ابتدایی تا اتمام دانشگاه و دریافت لیسانس دوازده سال طول کشید و سی‌ساله بود که لیسانس دریافت کرد. البته در جریان انقلاب یک یا دو سال دانشگاه‌ها تعطیل بودند. لذا باید گفت حدود ده سال از اول ابتدایی تا دریافت فوق لیسانس را طی کرده است. با توجه به اینکه چند سال از عمرش را در حوزه گذراند، از این‌رو نسبت به همسالان خودش خیلی عقب نیفتاد.

آموزش و پرورش: محمود وجدانی در سال 1352 در کنکور سراسری شرکت کرد و حائز رتبه دوم در کنکور سراسری شد. پس از اخذ لیسانس ادبیات عرب از دانشگاه اصفهان در سال 1358، درخواست اشتغال در اداره آموزش و پرورش اصفهان داد و سال 1359 پذیرفته شد. چون نابینا بود پرونده‌اش باید در گزینش وزارت آموزش و پرورش مطرح می‌شد. از این‌رو مدتی طول کشید تا جواب آمد و دایره گزینش هم حکم پذیرش دادند و او به عنوان معلم از سال 1359 کارش را آغاز کرد.

در دوره دانشجویی یعنی سال 57 ازدواج کرد و سال 59 یعنی همزمان با استخدام بچه‌دار شد. نیز قبلاً خط بریل را در مدرسه شوریده شیراز نزد استاد عبداللّه معطری یاد گرفته بود و می‌توانست از منابع استفاده کند.

ایشان از سال 58 تدریس را آغاز کرد و اکثراً در مؤسسه آموزشی ابابصیر اصفهان تدریس می‌کرده است؛ کارش تا سال 86 ادامه یافت و در این سال، بازنشسته شد. یعنی سی سال به شغل شریف معلمی مشغول بوده است.

دیگر فعالیت‌ها و موفقیت‌ها: آقای محمود وجدانی صدای پرمایه خوبی دارد و حافظه‌اش هم خوب است، لذا از جوانی پیش منبری داشته و با بیان احادیث و حکایات آموزنده یا اشعار مؤثر دینی و نیز ذکر مصیبت و روضه اهل(ع) بیت به ارشاد خلق خدا مشغول بوده است. روضه‌خوانی‌ها و صحبت‌هایش متأسفانه ضبط نشده و به دست ما نرسیده است. ولی نقل قول‌ها حاکی است که جذابیت داشته و مردم استقبال می‌کرده‌اند. اما وقتی به کسوت معلمی وارد شد و شروع به تدریس نمود، همه وقت و توانایی خود را مصروف تعلیم و تربیت نابینایان نمود. به همین دلیل کلاس‌داری او گرم و جذاب بوده و کسی در کلاس احساس کسالت و خستگی نمی‌کرده است. ایشان برای دانش‌آموزان خاطره، حکایت، فکاهیات می‌گفته و گاه با صدای خوش برایشان شعر می‌خوانده است. شاگردان مؤثری تربیت کرده به طوری که هر کدام در سمت و در جایی مشغول به کار هستند.

محمدحسن وجدانی‌نژاد

بنده محمدحسن وجدانی‌نژاد شیرازی متولد 20 اردیبهشت 1322 در شیراز هستم. تحصیلات ابتدایی را در دبستان‌های شیراز گذراندم و زیر نظر معلم‌هایی با کرامت، دانشمند، علاقه‌مند به اسلام و عاشق طریق اهل بیت علیهم السلام تربیت یافتم. از زلال معرفت آنان به خصوص آقای سید اسداللّه حسام‌زاده حجازی بهره بردم و هم اکنون که این اتو بیوگرافی را می‌نویسم، ایشان در قید حیات است. حدوداً ده ساله بودم که در کلاس چهارم ابتدایی در سال 1332 افتخار داشتم از مکتب پر فیض‌اش بهره بردم و به این تلمذ افتخار می‌کنم. بعد از دوره ابتدایی، در دبیرستان‌های شیراز به تحصیل اشتغال داشتم و موفق به دریافت دیپلم ریاضی شدم. در سال 1341 وارد مرکز تربیت معلم شیراز شدم و از سال 1342 لباس معلمی بر تن نموده و مصمم به خدمت به کودکان این آب و خاک شدم. الگوهای بسیار خوبی از دوران دبستان و دبیرستان در پیش‌رو داشتم. رویه و روش آقای حجازی را می‌خواستم تقلید کنم هر چند بسیار دشوار بود. چون ایشان با محاسن اخلاقی و صفات حسنه مثل تقوا و محبت به شاگردان، گذشت و کظم غیظ، ایجاد الفت عملاً به بچه‌ها و ما یاد می‌داد چگونه رفتار کنیم. هر چند آموزشِ روش‌های عملی معصومین(ع) به خصوص مولا علی ابن ابیطالب(ع) را نتوانستم به شاگردانم بیاموزم، ولی در عوض روش دیگری را به کار بستم و بیشتر به جنبه‌های پرورش ذهنی و افزایش مطالب علمی مثل علوم تجربی، ریاضی و ادبیات اهتمام ورزیدم. به طوری که دانش‌آموزانم بین بقیه دانش‌آموزان از شاگردان کوشا و موفق بودند و بنا به گزارش‌های واصله، مدارج علمی را گذرانده و به تحصیلات عالیه دست یازیده‌اند. در سال 1342 که نهضت حضرت امام خمینی(ره) آغاز شد بنده در کنار شخصی به نام جناب آقای علی‌اکبر مکارم که از طرفداران بسیار سخت‌کوش و بی‌ترس و از مبلغان گمنام امام بود، قرار گرفتم و عملاً به یک جریان سیاسی پیوستم. پس از چند سال یعنی در سال 1344 مورد ضرب و شتم عوامل ساواک و شهربانی قرار گرفتم و همراه آقای مکارم از فیروزآباد فارس به صورت تبعید به شیراز انتقال یافتم. بنا بر تقاضای خودم و صلاحدید ساواک و شهربانی به مدرسه‌ای در شیراز که در آن زمان دو یا سه دانش‌آموز نابینا داشت انتقال یافتم. نظر به اینکه بنده دارای برادری به نام محمود وجدانی بودم که تا سن 12 سالگی درس رسمی آموزش و پرورش نخوانده بود، قبل از ورود به این دبستان برای کمک به برادر نابینایم حروف الفبای بریل را از تنها معلم این مدرسه به نام آقای عبداللّه معطری⁽¹⁾

که هم اکنون در قید حیات‌اند فرا گرفتم. به همین واسطه اولین کلاس تلفیقی کشور را با این دانش‌آموز نابینا در فیروزآباد در دبستان بابک تأسیس کردم و برادرم را در این کلاس شرکت دادم و به صورت دانش‌آموز بزرگسال که به نام داوطلب نامیده می‌شد در داوطلبین ششم ابتدایی شرکت دادم و او موفق به دریافت گواهینامه ششم ابتدایی ظرف مدت یک

سال شد. یعنی تمام دوره ابتدایی خود را ظرف مدت یک سال به پایان رسانید. من چون در این کار موفقیت چشم‌گیری به دست آورده بودم تقاضای ورود به آموزشگاه نابینایان کردم. ساواک و شهربانی هم به خاطر اینکه نابینایان به خصوص دو یا سه نابینای کلاس ابتدایی را لایق انجام کارهای تبلیغاتی و معرفی امام نمی‌دیدند، از این‌رو با انتقال من چندان موافق نبودند. لازم به ذکر است، در آن زمان هم کسی نسبت به امام شناخت چندانی نداشت در صورتی که ساواک نسبت به ایشان حساسیت فوق‌العاده داشت و طرفداران ایشان را سخت مورد حمله‌های ناجوانمردانه قرار می‌داد. آقای علی‌اکبر مکارم که در آن زمان و مکان مبارزی تنها بود، همواره مورد آزار ساواک بود.

بنده با توجه به فعالیت‌های انقلابی و مخفیانه‌ای که داشتم در مدت زمان کوتاهی که حدود دو سال شد تسلط کامل به حروف الفبای بریل پیدا کردم که از آن جمله الفبای فارسی، الفبای انگلیسی، الفبای عربی و الفبای علوم و ریاضی بود و ظرف این مدت که تقریباً دو سال بود موفق به نوشتن اولین جلد قرآن کریم در کشور شدم. چون قبل از آن چند قرآنی که مورد نیاز نابینایان بود از کشور اردن وارد ایران می‌شد. طولی نکشید که بنده توانستم تعدادی نابینا که دوره ابتدایی را به اتمام رسانیده بودند در مدرسه که به نام مدرسه شوریده شیرازی بود از جمله برادر نابینای خودم را با آموزش علوم و زبان انگلیسی و ریاضی و ادبیات آشنا نمودم که مدت کوتاهی طول کشید که آن دانش‌آموزان از جمله برادرم دوره دبیرستان را به اتمام رسانیدند. بنده هم ظرف مدت دو سال حدود 160 جلد کتاب با خط بریل اعم از کتب ریاضی، جغرافیا، زبان انگلیسی، ادبیات، قرآن و عربی نوشتم. گزارش آن را آقای اصغر سعادت که در آن زمان رئیس مدرسه بود به مدیرکل آموزش و پرورش استان داد و مدیرکل آن زمان مراتب را به نظر وزیر آموزش و پرورش وقت رسانید و مراتب از طرف وزیر آموزش و پرورش به دفتر تازه تأسیس کودکان و دانش‌آموزان استثنایی ابلاغ گردید و بنا بر دستور وزیر آموزش و پرورش عده‌ای از معلمین استثنایی شهرهای مختلف از جمله شیراز جهت فراگیری روش‌های آموزشی بورس‌هایی اعطا شد و از آن جمله از شیراز بنده در رشته نابینایان و آقای جمشید پیلتن در رشته ناشنوایان و مرحوم آقای علیرضا صفاییان در رشته کودکان عقب مانده ذهنی بودیم و دیگران از شهرهای دیگر که از این گروه دوست دانشمندم آقای دکتر سید مهدی صادقی‌نژاد را می‌توان نام برد که در قید حیات‌اند. در رشته نابینایان کلاً در سطح کشور پنج نفر انتخاب شده بودند که به جز بنده آقای سید مهدی صادقی‌نژاد و مرحوم آقای محمدرضا نامنی (نابینا) آقای احمد دانش (نابینا) و خانم مریم یوسفی که همگی به آمریکا مأموریت یافتیم و درMillersvill state college برای مدت شش ماه در آن کالج به مشاهده روش‌های آموزشی و پرورشی نابینایان آمریکا و زیر نظر اساتید این رشته دوره‌ای گذراندیم و بنده در این اثناء به کسب لیسانس ریاضی از دانشگاه شیراز نائل گشتم. پس از بازگشت از آمریکا و اتمام تحصیلاتم از دانشگاه شیراز به اصفهان و آموزشگاه نابینایان ابابصیر انتقال یافتم و این دوره یک فصل جدید از دوران معلمی مرا تشکیل می‌دهد.

ابابصیر مؤسسه‌ای صد درصد مذهبی با رعایت کلیه اصول اسلامی بود؛ به خصوص برای نابینایان و نجات نابینایان از دست تبلیغات میسیونرهای آلمانی تأسیس شده بود. روش آنها این‌گونه بود که کودکان نابینا را از سطح استان اصفهان و حتی کشور جمع‌آوری و در مدرسه اسکان و امکانات می‌دادند. عکس‌های این کودکان را به هنگام گدایی یا لباس‌های مندرس، سپس با وضع خوب و لباس‌های شیک در اروپا منتشر می‌کردند و به این روش کسب درآمد می‌نمودند. نیز خردسال‌ها را به جرگه میسیونری مسیحیت می‌بردند و با آموزش از آنان مبلغ مسیحی می‌ساختند. سازمانی به نام مدرسه نابینایان کریستوفل (پسرانه) و مدرسه نور آیین (دخترانه) داشتند حتی بچه‌ها را به آلمان ارسال می‌کردند و از قبل آنها کسب درآمد می‌کردند و مقداری را هم صرف نابینایان می‌کردند. در مقابل آیین مسیحیت و کتبی مانند کتاب عهد جدید و عهد عتیق را با داستان‌های اناجیل از داستان ساختگی کشتی گرفتن خدا با حضرت یعقوب و زمین خوردن خدا گرفته و داستان اهانت‌آمیز به ساحت مقدس حضرت عیسی ابن مریم(س) و یوسف نجار را به بچه‌ها به عنوان شریعت مسیحیت تلقین می‌کردند. در این زمینه جمعی از متدینین اصفهان با اتکاء به حضرت آیت‌اللّه شمس آبادی اقدام به تأسیس این مؤسسه نموده بودند. بنده به خاطر تحصیل همسرم مرحومه مهرانگیز حسن شاهی در دانشگاه اصفهان خود را از شیراز به اصفهان انتقال دادم و در ابابصیر مشغول شدم.

مهرانگیز حسن‌شاهی

بهار شیراز، هوای دلنشین دارد ولی تابستان آن بسیار گرم است. در 9 مردادماه سال 1325 فرزندان دو قلوی دختر در یکی از محله‌های جنوب شیراز متولد شدند. پدرشان غلامحسین حسن شاهی از طایفه حسن شاهی‌های ارسنجان بود که دست تقدیر روزگار او را به شیراز آورده و در جنوب شیراز ساکن کرده بود.

ارسنجان در 85 کیلومتری شمال شرقی شیراز و سر راه سعادت شهر به سروستان و در سمت مرودشت قرار دارد. دارای اقلیمی معتدل و از نظر بارش باران خشک است. مردمی سخت‌کوش و خونگرم دارد. همین ویژگی‌ها را در کودک نو رسیده که بعداً شخصیت خودجوش خواهد شد می‌بینیم.

پدر این دوقلو غلامحسین حسن شاهی با یکی از دختران حسن شاهی به نام رحمت حسن شاهی ازدواج کرده بود. شاید طایفه حسن شاهی‌ها ازدواج با غیر خودی را ناپسند می‌دانستند یا به هر حال ازدواج درون طایفه را به دلیل داشتن شناخت بیشتر موفقیت‌آمیزتر می‌دانستند.

رحمت و غلامحسین در مردادماه صاحب دوقلوی دختری شده و بر سر نام آنها تأملات و گفت‌وگوهایی داشتند تا بالاخره تصمیم می‌گیرند یکی را شورانگیز و دیگری را مهرانگیز بنامند. شورانگیز را شوربختانه مثل بسیاری از چند قلوها که فقط یک قُل می‌ماند، چندی زنده نبود و فوت کرد. مهرانگیز در بین چند خواهر و برادر، دنیای شیرین کودکی را تجربه می‌کرد و وقتی به چهار سالگی رسید، فراگیری قرآن و متون دینی را برایش تجویز کردند. پدرش فردی مؤمن و معتقد و مادرش شغل معلمی داشت و رسماً کارمند آموزش و پرورش بود. از این‌رو تجاربی که سال‌ها اندوخته بود، در مورد بچه‌های خودش به کار گرفت و در پرورش فکری و اخلاقی و آموزش خواندن و نوشتن و به ویژه مهارت‌های زندگی به کار بست.

خانواده حسن شاهی در محله قوام در جنوب شیراز اقامت داشتند و این محله دارای جوهره مذهبی بود. مهرانگیز در کودکی با مسجد و نهاد دین آشنا شد. او در همین محله به دبستان پا گذاشت.

تحصیلات ابتدایی تا دانشگاه: خوشبختانه در دبستان معلم‌های خوبی داشت و مادرش هم فوق برنامه و در خانه به او رسیدگی می‌کرد. تا اینکه دوره دبستان را با موفقیت طی کرد و به دوره متوسط قدم نهاد. دوره دبیرستان هم به نحو مطلوب و با پشتکار گذراند. پس از دریافت دیپلم به دلیل فرهنگی بودن مادرش، گویا تدریس و معلمی در ذات این خانواده رسوخ یافته بود. و مهرانگیز هم تصمیم گرفت شغل مادرش را ادامه دهد. از این‌رو در مرکز تربیت معلم شیراز ثبت‌نام کرد و در امتحان ورودی آن قبول شد. حدود دو سال دوره تربیت معلم را پشت سر گذاشت و رسماً استخدام اداره آموزش و پرورش شیراز شد و از مهرماه 1345 در دبستان‌های عادی تدریس را آغاز کرد. سپس به تدریس نابینایان علاقه‌مند شد و در مدرسه شوریده شیرازی به نابینایان درس می‌داد. در همین مدرسه با همکارش محمدحسن وجدانی‌نژاد آشنا شد و در سال 1350 به ازدواج آنها منجر شد. دو سال بعد

یعنی در سال 1352 در کنکور شرکت کرد و در دانشگاه اصفهان رشته ادبیات قبول شد و مجبور شد با همسرش به اصفهان کوچ کند.

همسر خدمتگزار: مرحومه مهرانگیز حسن شاهی حدود پنج سال بود که در مدرسه شوریده ویژه نابینایان در سمت معلمی مشغول بود، چندی پیش از ایشان آقای محمدحسن وجدانی‌نژاد در همین مدرسه مشغول به تدریس و معلّمی شده بود. همکاری مهرانگیز و محمدحسن آن هم چند سال موجب شده بود از یکدیگر شناخت کامل به دست آورند و در سال 1352 ازدواج آنان عملی گردد. برای شناخت بهتر زندگی مشترک آنان، اکنون به اختصار همسرش را معرفی می‌کنیم.

محمدحسن در 1322 در شیراز متولد شد. دوره ابتدایی و متوسطه را در شیراز گذراند و پس از دریافت دیپلم ریاضی در سال 1341 به تربیت معلم راه یافت. در سال 1342 به کسوت معلمی وارد شد و تدریس را آغاز نمود. محل خدمت او ابتدا در فیروزآباد بود ولی به دلیل فعالیت‌های سیاسی و حمایت از نهضت امام خمینی در سال 1344 به شیراز منتقل شد و چندی بعد کارش را در مدرسه شوریده آغاز کرد.

محمدحسن و مهرانگیز در مدرسه شوریده راهی را آغاز کردند که چند دهه ادامه یافت. و توانستند فعالیت‌های گسترده‌ای برای نابینایان در شیراز، اصفهان و تهران داشته باشند. محمدحسن وجدانی در کنار تدریس در مدرسه شوریده، کار آماده‌سازی کتب بریل را هم انجام می‌داد و در کارنامه‌اش آمده که 160 جلد بریل آماده‌سازی کرده است. پس از آن در اصفهان در کنار تدریس در مدرسه نابینایان ابابصیر، اقدامات دیگر هم برای این قشر داشت. در اصفهان به ریاست آموزش و پرورش شهرهای برخوار و بعداً فریدن شهر هم رسید. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران به دستور وزیر آموزش و پرورش به تهران منتقل شد و به عنوان کارشناس امور نابینایی در وزارت آموزش و پرورش مشغول گردید، همزمان تدریس و کارهای آموزشی هم داشت. پس از بازنشستگی به شیراز کوچ کرد و فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی را تاکنون ادامه داده است. آقای وجدانی یکی از فعالین مبتکر و دارای چندین طرح و پروژه ابتکاری برای نابینایان ایران است. زندگی او جداگانه در حال تألیف و انتشار است.⁽¹⁾

زندگی ساده ولی پرتلاش: محمدحسن وجدانی‌نژاد شیرازی که امروز به استاد و پیشکسوت و محقق و نویسنده در زمینه امور نابینایان شهرت دارد، در اوج جوانی در آموزشگاه نابینایان شوریده شیرازی با خانم مهرانگیز حسن شاهی آشنا شد و زندگی عاشقانه‌ای را با او آْغاز کرد. زندگی آنان تا پایان عمر ساده و بی‌آلایش ولی پر برکت بود. ثمره این عشق الهی دو فرزند به نام‌های لیلا متولد دوم خرداد 1351 کارشناس ارشد امور تربیتی و دانشجوی دکترای امور تربیتی و روح اللّه متولد پنجم فروردین 1359 مهندس عمران و عضو سازمان مهندسی کشور بزرگ ایران و کشور استرالیا است. زندگی‌نامه آنها آنقدر زیبا است که همه دوست دارند درباره این دو و نحوه آشنایی آقای وجدانی و خانم

حسن شاهی جویا شوند. چون چنین زندگی‌هایی خالی از لطف نیست و از شاگردان آن مرحومه تا بقیه شیفته شنیدن خاطرات این زندگی نمونه‌اند.

وقتی خبرنگار مجله توان نامه از استاد وجدانی پرسید: دوست داریم خاطره آشنایی خود را با مرحومه سرکار حاجیه خانم مهرانگیز حسن شاهی بشنویم. ممکن است هرچه در دل دارید، بر زبان آورید؟؛ استاد این‌گونه جواب گفت: بنده خود را قابل نمی‌دانم که وقت مجله توان‌نامه و سایت دفتر فرهنگ معلولین را با خاطراتی که ممکن است خوانندگان را خسته کند تصدیع نمایم ولی خاطره‌ای در ذهن دارم که بیانش کم لطف نیست. بنده با عنوان معلم ریاضی و علوم در آموزشگاه نابینایان شوریده شیرازی کار می‌کردم و مست می خدمت به نابینایان بودم به طوری که شب‌ها تا دیر وقت، روی کاغذهای بروشور داروخانه‌ها، کتاب بریل برای فردای مدرسه می‌نوشتم. توضیح اینکه در آن زمان بودجه‌ای برای خرید و تهیه کاغذ مخصوص نابینایان وجود نداشت و بهترین کاغذها، بروشور داروخانه‌ها بود چون ضخیم بود و نوشته‌های انگلیسی روی آن را نابینایان نمی‌دیدند ولی می‌توانستیم با خط برجسته بریل روی آن علامت‌های بریل را حک کنیم. این بروشورها کاغذهای باطله و رایگان بود که داروخانه‌ها آنها را در اختیار ما می‌گذاشتند. خانه ما برق نداشت؛ چون خانواده فقیری داشتیم توان نداشت مخارج برق‌کشی و کنتور برق را تهیه کند. شب‌ها با نور چراغ نفتی به نوشتن کتاب‌های بریل تا پاسی از شب مشغول بودم و روز خسته و کوفته از کار شبانه و نوشتن کتب بریل وارد مدرسه می‌شدم و امید داشتم که کارم مثمر ثمر واقع شود و دانش‌آموزان نابینا که در پایه دبیرستان در آموزشگاه درس می‌خواندند از مطالب درسی من استفاده شایان ببرند و تنها امیدم همین بود. امیدم به درگاه پروردگار بود و هیچ امید دیگری از آموزش و پرورش و مدرسه نداشتم. وقتی به مدرسه می‌آمدم تنها چیزی که مرا تسلی و آرامش می‌داد رفتارهای خانم حسن شاهی بود. وقتی محبت و ایثار او را نسبت به بچه‌های نابینا می‌دیدم آرامش پیدا می‌کردم. این خانم جوان با شور و اشتیاق به راهنمایی کودکان نابینا از نظر لباس پوشیدن؛ غذا خوردن؛ کارهای شخصی؛ کفش پوشیدن؛ نظافت کردن و حتی رفتن دستشویی و راهنمایی برای نظافت می‌پرداخت. همه این کارها را بدون کوچک‌ترین ناراحتی و با علاقه انجام می‌داد. بعضی اوقات به تعویض لباس‌های کودکان و تهیه لباس‌های نو به جای لباس‌های مندرس و پاره و وصله پینه با مخارج شخصی می‌پرداخت.

دست و پا و صورت آنها را می‌شست؛ و همه این کارها را به آنان آموزش می‌داد؛ کودکانی که هم اکنون استاد دانشگاه و دکترا در رشته‌های مورد علاقه‌شان هستند، می‌دانند که او وقت خود را با عشق و علاقه صرف می‌کرد. من با خود می‌گفتم ای حسن آقا اگر می‌خواهی خدمت یاد بگیری از این خانم یاد بگیر تا هیچ‌وقت خستگی‌های کار شبانه و عدم همکاری و عدم تقدیر مسئولین و عدم دید نابینایان که حتی از دیدن خدمات تو هم محروم‌اند تو را خسته نکند و همیشه سر زنده مثل این خانم باشی. این مشاهدات و این عشق به من می‌گفت: اگر عشق می‌خواهی، کدام عشق برتر و بالاتر از عشق به کودکان وطن به خصوص کودکان بی‌پناه نابینا. بالاخره با این افکار از خانم حسن

شاهی

خواستگاری و تقاضای ازدواج کردم. البته با سختی موافقت او را جذب کردم. یادش به خیر و راهش پر آوازه باد.⁽¹⁾

به هر حال زندگی ما خیلی بی‌آلایش بود، حتی حقوقی که می‌گرفتیم بیشتر به فکر مصرف آن برای بچه‌های نابینا بودیم یعنی آنان را جزء خانواده خود می‌دانستیم. به همین دلیل با اینکه هر دو در بیشتر سال‌ها عالی‌ترین سمت‌ها را داشتیم و به اصطلاح ریاست داشتیم ولی از دنیا چیزی جز یک خانه محقر نداریم. البته فراوان اموالی مثل تربیت یافتگان خانم حسن شاهی و آثار علمی و ابتکاراتی که به میراث تاریخ گذاشته‌اند داریم.⁽²⁾

مرحومه حسن شاهی در سخت‌ترین شرایط کارش را شروع کرد یعنی اوج کارهایش در دوره انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی علیه ایران بود. این دو رخداد بسیار مهم از سال 1357 تا 1367 یعنی یک دهه از مهم‌ترین و پرالتهاب‌ترین دوره‌های تاریخ ایران است. کسانی که واقعاً از خود گذشته بودند و به فکر زندگی شخصی خود نبودند در این دوره خوب درخشیدند. البته معدود افراد فرصت‌طلب هم بودند که از این شرایط سوءاستفاده کردند و به پر کردن جیب و افزایش دارایی‌های خود پرداختند.

خانم حسن شاهی در شرایط سخت کمبودها، مدیریت مدارسی را بر عهده داشت. ایشان با قناعت زندگی می‌کرد و مدیریت او هم با قناعت بوده است. وقتی به تهران منتقل شد و در واقع آموزش و پرورش به او مأموریت داد و مدیریت آموزشگاه دخترانه نابینایان را عهده‌دار شد، حقوقش در اصفهان پرداخت می‌شد، هیچ حق مأموریت و اضافه کار یا حق سفر برای او در نظر نگرفته بودند ولی او بدون اعتراض در تهران کارش را ادامه داد و شبانه‌روز کار می‌کرد.

خانم حسن شاهی در سال 1325 متولد، در سال 1345 مشغول تدریس و آموزش، و بالاخره در سال 1375 از آموزش و پرورش بازنشسته می‌شود. یعنی سی سال از بهترین سال‌های عمرش را به پرورش، تربیت و آموختن به کودکان و جوانان ایران زمین گذراند. بیست ساله بود لباس آموزگاری را بر تن کرد و پنجاه ساله بود از این شغل کناره‌گیری کرد. اما از سال 75 تا 93 یعنی هیجده سال تا زمان فوتش را باز از پا ننشست و به امور فرهنگی و اجتماعی اشتغال داشت.

لطفعلی باقریان دهقی

ایشان پس از فراغت از تحصیل در ابابصیر به تدریس پرداخت و هنوز مشغول است. اما برای زندگی‌نامه و فعالیت‌های ایشان نگاه کنید به فصل چهارم (دانش آموختگان)

یداللّه قربعلی

ایشان در ادبیات انگلیسی و فارسی سال‌ها دبیر آموزش و پرورش بوده، همچنین در ابابصیر تدریس می‌کرده است. اما چون قبلاً در ابابصیر تحصیل می‌کرده، از این‌رو برای زندگی‌نامه و فعالیت‌های ایشان نگاه کنید به فصل چهارم (دانش آموختگان)

معین وصال

متولد 1368 اصفهان - فارغ التحصیل کارشناسی حرفه‌ای گویندگی و دوبله از دانشکده خبر خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران - تهران؛ بازیگر تئاتر - گوینده و گزارشگر رادیو - فعالیت تئاتری خودم را از سال 1387 آغاز کردم و فعالیت رادیویی خود را از سال 1388.

همکاری خود را با مؤسسه ابابصیر از سال 1395 در زمینه دوره‌های آموزشی فن بیان و گویندگی آغاز کردم.

محبوبه سالم

متولد 1358 اصفهان است تحصیلات فوق دیپلم مدیریت جهانگردی دارد دارای تخصص کیک‌پزی، آشپزی و انواع شیرینی، دسر از سازمان فنی حرفه‌ای اصفهان است. آغاز همکاری با ابابصیر از سال 1395 در حوزه آموزش آشپزی، کیک پزی و شیرینی و دسر است.

محمدرضا کربکندی

متولد 1330 اصفهان از سال 1352 وارد تیم فوتبال ذوب آهن اصفهان و در سال 1978 میلادی وارد تیم ملی کشور شده و در مسابقات جام جهانی در آرژانتین شرکت نموده است. از سال 1360 کار مربی‌گری را با تیم‌های مختلف آغاز نموده‌اند و از سال 1359 وارد سازمان تربیت بدنی شده و چندسالی رئیس اداره تربیت بدنی خوراسگان و 12 سان رئیس اداره تربیت بدنی شاهین شهر

بوده‌اند و سپس معاون ورزش اداره کل تربیت بدنی استان اصفهان شده‌اند. 5 سال آخر خدمت هم از سازمان تربیت بدنی به شهرداری اصفهان منتقل شده و مسئول بخش ورزشی شهرداری اصفهان بوده‌اند. آقای کربکندی از سال 1393 همکاری

خود را با ابابصیر آغاز نموده و به عنوان مشاور عالی در امور ورزشی ابابصیر خدمات شایانی به جامعه نابینایی ارائه نموده‌اند.

سید رضا ملاباشی

متولد 1328 اصفهان - آغاز همکاری رسمی با ابابصیر از سال 1349 - آغاز همکاری رسمی و اداری از سال 1354- تاریخ بازنشستگی سال 1380

مسئولیت‌ها: آموزگار مقطع دبستان مدیریت مجتمع شامل پیش‌دبستانی، دبستان، راهنمایی و دبیرستان به صورت تلفیقی - سایر خدمات از سال 1372 تا 1376 مسئولیت کتابخانه و چاپخانه بریل ابابصیر را عهده‌دار بوده‌اند. زندگی‌نامه مفصل او در فصل‌های قبل آمده است.

علیرضا سیفی اصفهانی

متولد 1331 در اصفهان - آغاز همکاری رسمی با ابابصیر از سال 1349 - آغاز همکاری رسمی و اداری از سال 1354 - تاریخ بازنشستگی 1382

مسئولیت‌ها: آموزگار مقطع دبستان ابابصیر، معاونت آموزشی مقطع دبستان و راهنمایی ابابصیر از سال 1378 تا 1382

سایر خدمات: همکاری در کتابخانه و چاپخانه بریل و کتابخانه گویا، همکاری در امور حسابداری، انبار، بازرسی از آشپزخانه و کلیه امور شبانه روزی. زندگی‌نامه کامل او را قبلاً آورده‌ام.

رضا طیب‌نیا

متولد 1327 در اصفهان - آغاز همکاری رسمی با ابابصیر به عنوان آموزگار رسمی از سال 1360 - تاریخ بازنشستگی سال 1376

مسئولیت‌ها:حرفه‌آموزی و اشتغال - مسئول واحد شبانه‌روزی و کاریابی - ازدواج - معرفی اعضاء جهت سایر خدمات کار در تاریک خانه رادیولوژی‌ها - تأمین مسکن تأمین جهیزیه و لوازم زندگی. زندگی‌نامه کامل ایشان را قبلاً آورده‌ام.

مهدی خطاط ساز

متولد 1334 اصفهان - تحصیلات فوق دیپلم رشته ریاضی - آغاز همکاری از سال 1355 دبیر مقطع راهنمایی و دبیرستان

سایر همکاری‌ها: برگزاری مسابقات فرهنگی، کلاس آموزشی قرآن و حدیث، خواندن کتب برای ضبط صوتی، کتاب نویسی و امور خوابگاه - همکاری در امور فرهنگی ادامه همکاری تا سال 1387 در امور فرهنگی - همچنین شرکت در امور فرهنگی از قبیل جشن‌ها و اردوهای زیارتی مشهد مقدس تا سال 1396 - تاریخ بازنشستگی سال 1386.

مهدی اقارب پرست

متولد 1315 اصفهان - عضو هیئت مؤسس، عضو هیئت امنا و عضو هیئت مدیره ابابصیر - دارای مدرک کارشناسی زبان انگلیسی از دانشگاه اصفهان و کارشناسی ارشد کودکان استثنایی از دانشگاه بیرمنگام انگلستان - اولین مدیر آموزشی از طرف اداره آموزش و پرورش استثنایی در ابابصیر از سال 1348 الی 1357

سایر خدمات: عضو هیئت مدیره فعلی ابابصیر، مدرس کلاس جهت‌یابی. زندگی‌نامه کامل ایشان را در فصل‌های قبلی آورده‌ام.

فردوس آقایی

توضیح: خانم فردوس آقایی یکی از معلمان سابق ابابصیر است که در کارش موفقیت خوبی داشت و دانش‌آموزان از شیوه درسی و روش ارتباط با بچه‌ها راضی بودند. از این‌رو دارای تجارب خوبی است و درصدد هستیم این تجارب در این مصاحبه ذکر شود. این مصاحبه در بیستم مهرماه 1396 در محل مؤسسه ابابصیر و توسط محمدحسین بصیری انجام شده است.

با عرض سلام و تشکر از این مصاحبه بنده فردوس آقایی متولد 1336 هستم. زمانی که بنده از تربیت معلم فارغ‌التحصیل شدم وارد ابابصیر شدم. قبلاً هیچ آشنایی با ابابصیر نداشتم، ولی وقتی وارد شدم دیدم که یک محیط کاملاً مذهبی و خیلی خوب است لذا این باعث شد که من در طول خدمت سی ساله خودم را به هیچ جای دیگر انتقال ندهم و همیشه در ابابصیر باشم.

من از مدیران و مسئولان ابابصیر تجربه‌های خیلی زیادی آموختم. مثلاً از لحاظ مذهبی بخواهم حساب بکنم، پندهایی می‌دادند که من هنوز در زندگی‌ام این پندها را اجرا می‌کنم و برای من خیلی خوب بوده و هیچ مشکلی هم تا حالا پیدا نکرده‌ام.

رشته‌ام کودکان استثنایی بود.

تربیت معلم تهران.

بله اصفهانی هستم.

ابابصیر در سال 57 از ما یک آزمون گرفتند و من در آزمون قبول شدم، بعد توسط آقای اقارب مصاحبه شدیم. یازده نفر بودیم که سه نفر می‌خواستند بگیرند، من نفر دوم بودم. بعد از آن ما رفتیم، یک سال هم تهران بودیم. تازه انقلاب پیروز شده بود که من در سال 58 وارد ابابصیر شدم و در سال 85 هم بازنشسته شدم.

وقتی که بازنشسته شدم خیلی برایم سخت بود، دوست نداشتم بروم خانه بنشینم لذا باز هم در قسمت اداری ابابصیر ادامه دادم. سپس با تغییراتی که در ابابصیر ایجاد شد، ما آمدیم دفتر ابابصیر که در خیابان آذر و چند سالی هم آنجا هفته‌ای سه روز کار می‌کردم.

من وقتی که وارد ابابصیر شدم اول معلم قسمت ابتدایی بودم. ولی بعد از ده سال که کار کردم، از من آزمونی برای فوق دیپلم گرفتند در امتحان فوق دیپلم قبول شدم. تابستان‌ها که کلاس‌ها تمام می‌شد می‌رفتیم تهران برای خواندن فوق دیپلم. وقتی درسم تمام شد آمدم و در قسمت راهنمایی مشغول شدم که هفته‌ای یکی دو روزش را در ابابصیر بودم، و بقیه‌اش را به عنوان معلم تلفیقی در مدارس عادی بودم.

در این سی سال من خیلی تجربه آموخته‌ام، مخصوصاً از مرحوم آقای سعیدیان و آقای ملاباشی و آقای مظاهری که واقعاً مدیون ایشان هستم.

در ده سال دوم که معلم تلفیقی راهنمایی بودم، آقای مظاهری تشریف آوردند ابابصیر، تقریباً یک سال قبل از آن یک روز از من خواستند که بروم اداره وقتی رفتم گفتند که ما می‌خواهیم یک سری تغییرات در ابابصیر بدهیم و شما مدیر قسمت دخترانه بشوید. من خیلی پافشاری کردم و مسأله مشکلات بچه را مطرح کردم، ولی گفتند نه، ما چند سال پیش هم به شما گفتیم و شما گفتید بچه‌ها کوچک هستند.

در هر حال در زمان مدیریت آقای ملاباشی من مدیر قسمت دخترانه شدم، در زمان مدیریت آقای ملاباشی آن تغییرات داده شد، در سال 75 که آقای مظاهری آمدند، من رفتم کلاس گرفتم ولی آقای مظاهری از من خواهش کردند که بمانم. من هم قبول کردم و تا سال 85 کارکردم، و خیلی هم راضی بودم. در سال 85 بازنشسته شدم. و همان‌گونه که قبلاً گفتم بعد از بازنشستگی در قسمت اداری ابابصیر ادامه دادم، و بس از تغییراتی که در ابابصیر به وجود آمد من در دفتر ابابصیر واقع در خیابان ابوذر به کارم ادامه دادم.

سال‌های اول ما تا ظهر کلاس داشتیم، و هفته‌ای یکی دو روز هم کلاس‌های فوق برنامه در بخش آموزش قرآن، توانبخشی و بهداشت داشتیم. که بعد از نهار شروع می‌شد و تا ساعت سه و نیم ادامه

داشت و من هم در بعضی از کلاس‌ها حضور داشتم، و با بچه‌ها کار می‌کردم. اتفاقاً کار خیلی جالبی بود و بچه‌ها هم خیلی دوست داشتند.

خانم دامادزاده چند سالی بود که معلم عادی بودند ولی متأسفانه نابینا شده بودند، وقتی به ابابصیر آمدند کارهای خیلی جالبی در بخش توانبخشی انجام دادند و ما خیلی کار از ایشان یاد می‌گرفتیم. مثلاً ایشان به ما یاد می‌دادند که چطوری با بچه‌های نابینا کار بکنیم.

در سال‌های آخر که من معلم تلفیقی مقطع راهنمایی شده بودم ولی. وقتی که من مدیر دخترانه بودم، آقای خطاط ساز هم مدیر شبانه بخش پسرانه ابابصیر بودند.

بچه‌های روزانه ساعت یک تعطیل وی شدند و می‌رفتند منزل، ولی بچه‌های شبانه‌روزی ناهارشان را که می‌خوردند، یک استراحت کوتاهی می‌کردند، بعداً برنامه‌های مختلفی از جمله. آموزش قرآن، ورزش، حرفه و فن، کلاس‌های بهداشت و توانبخشی و غیره شروع می‌شد و برای معلمین هم برنامه‌ریزی کرده بودند، که باید چه کاری انجام بدهد. هفته‌ای یک روز هم بچه‌ها را به پارک، موزه و غیره برای گردش و تفریح می‌بردند

یک موزه‌ای در نزدیک میدان نقش جهان بود که یک اسکلت دایناسور داشت، بچه‌ها از این دایناسور خیلی خوششان می‌آمد. چون وصف دایناسور را شنیده بودند ولی قیافه‌اش را ندیده بودند. لذا وقتی که این اسکلت را لمسش می‌کردند خیلی خوششان می‌آمد.

در قسمت شبانه‌روزی شب‌ها مسئول جداگانه‌ای داشت. و سرپرست‌هایی که می‌گرفتم سعی می‌کردم افرادی باشند که با بچه‌ها راحت باشند. لذا با آنها مصاحبه می‌کردم و اگر ایرادی در کار از آنها می‌دیدم بهشان تذکر می‌دادم و چنانچه مشکلشان حاد بود زود عوضش می‌کردیم. چون بچه‌ها شب تا صبح را با این سرپرست‌ها سپری می‌کردند. یادم هست یک روز پدر و مادر یک از بچه‌ای که اهل اطراف فریدن بودند آمدند در ابابصیر و شروع کردن به گریه کردن. آقای مظاهری پرسیدند چرا گریه می‌کنید؟ آنها گفتند بچه ما غیر از نابینائی معلول جسمی حرکتی هم هست و طبعی نمی‌تواند اینجا بماند و درس بخواند. آقای مظاهری گفتند نگران نباشید، من دخترتان را اینجا نگه می‌دارم. و با هزینه ابابصیر یک مادر یار مخصوص این بچه استخدام کردند. و اتفاقاً این بچه از شاگردهای خیلی خوب و باهوش ابابصیر بود و دیپلمش را هم گرفت. آقای مظاهری برای بچه‌ها خیلی کار کردند. نه اینکه بگویم بقیه کار نمی‌کردند، منظورم این است که آقای مظاهری روی این‌گونه بچه‌ها خیلی کار می‌کردند.

بله، جدا بود. برنامه‌هایشان هم جدا بود.

اتاق به اتاق بود. و یک اتاق جدا برای مطالعه داشتند. چون با ضبط صوت باید درس می‌خواندند می‌رفتند در اتاق مطالعه که یک سری اتاقک‌های کوچکی داشت آنجا می‌نشستند درس‌هایشان را گوش می‌کردند که با صدای ضبطشان مزاحم بقیه نباشند.

بله، هم گوش می‌کردند و هم با خط بریل می‌خواندند.

بله.

در دوره تربیت معلم جزء آموزش‌هایمان بود.

من در بیست سال اول اصلاً چیزی نمی‌دانستم چون هیچ جایی نمی‌رفتم. ولی ده سالی که مدیر و معاون بودم، همه جا سرکشی می‌کردم. و در کتابخانه هم می‌رفتم و می‌دیدم که چطوری کار می‌کنند و سؤالاتم را می‌پرسیدم، و بچه‌ها را هم با کتابخانه آشنا می‌کردم و بچه‌ها می‌رفتند کتاب می‌گرفتند. همان‌طور که می‌دانید کتابخانه ابابصیر خیلی فعال بود.

من نقشی نداشتم، فقط می‌رفتم و سر می‌زدم. چند تا از آقایان آنجا بودند، بعد اینها چند نفر را گرفته بودند، تا کتاب‌ها را بخوانند و صدایشان را ضبط کنند و نوارش صوتی‌اش را برای تکثیر به چاپخانه ابابصیر بیاورند. یک دستگاهی هم داشتند که مخصوص تکثیر نوار بود. نوارها را با آن تکثیر می‌کردند و می‌دادند به بچه‌ها. من یادم است اول سال که می‌شد اینجا خیلی شلوغ بود. چون سال تحصیلی جدید شروع شده بود و بچه‌ها نوارهای درسی‌شان را می‌آمدند می‌گرفتند. بعضی وقت‌ها هم ممکن بود در نوبت باشند، چون یک دستگاه تکثیر بیشتر نبود. بعد یک سری از کتاب‌های درسی هم برایشان از مدرسه خزائلی تهران می‌آمد.

کتاب معمولی. همه درس‌ها در کتاب نبود، چون کتاب‌های نابینایی خیلی بزرگ بود، همه درس‌ها را نداشت، و بیشتر درس‌ها به صورت نوار بود. ابابصیر نوار تکثیر می‌کرد به تهران هم می‌فرستادند. بعد یک دستگاهی خریدند و یک سری کتاب‌های بریل باهاش چاپ کردند.

من یادم است که سالی که من وارد مدرسه ابابصیر شدم حدود بیست تا دانش‌آموز داشتیم، شاید هم کمتر بود. (اول در یک ساختمان کوچک در دروازه دولت بودیم و بعد از یک هفته رفتیم در ساختمان هیئت قائمیه). بعد از شش ماه که در قائمیه بودیم، گفتند دارند برای ابابصیر یک ساختمان جدید می‌سازند که همان مدرسه اصلی ابابصیر بود. اول شبانه‌روزی نبود و فقط مخصوص دانش‌آموزان شهر اصفهان بود. بعد که رفتیم به ساختمان جدید ابابصیر آنجا خوابگاه داشتیم و از شهرهای خیلی دور هم می‌آمدند و هرسال هم تعدادشان زیاد می‌شد. بچه‌هایی که در مدارس راهنمایی و دبیرستان درس می‌خواندند و خوابگاهشان در ابابصیر بود تعدادشان این اواخر خیلی زیاد شده بود. شاید به 150 نفر می‌رسید.

شاید 150 تا در خود ابابصیر بودند، یک سری‌ها تلفیقی بودند، با تلفیقی‌ها به دویست سیصد نفر می‌رسید.

این آمار برای سال 85 است.

محیط ابابصیر خیلی در زندگی من اثر داشت. من یک پسری دارم به اسم امیر، مذهبی بودن این پسرم را از ابابصیر می‌دانم. دخترم هم همین‌طور. ابابصیر خیلی روی من اثر مثبت گذاشت، من هیچ وقت هم حاضر نبودم از ابابصیر بیایم بیرون. ما سه نفر بودیم با هم آمدیم. آن دو تا رفتند سر رشته‌های دیگر، و نتوانستند اینجا بمانند، ولی من ماندم. من یک آدم سیاسی هم هستم، ولی اینجا عاری از هر نوع سیاست بود. محیطش واقعاً سالم بود. هیچ وقت نمی‌توانم فراموش کنم که اینجا چه بود و از لحاظ مذهبی چه خدمت‌هایی می‌کردند. بعضی‌ها شاید برایشان مهم نباشد، ولی برای من خیلی خوب بود و نتیجه‌اش را هم دیدم.

ببینید، بچه‌های نابینای آن موقع را با بچه‌های نابینای الآن مقایسه کنید، بچه‌هایی که در ابابصیر بودند واقعاً از لحاظ حجاب و از لحاظ افکار خیلی بچه‌های خوبی بودند. من بچه‌هایی که الآن در مدارس هستند را می‌بینم وای چه قیافه‌هایی! و این خودش خیلی مشخص می‌کند که. البته آن موقع بچه‌ها هم شاد بودند و هم پوشیده، ولی الآن، این‌طوری نیستند. من یک دانش‌آموزی داشتم چهار سال پیش، کلاس دوم بود. کاری به حجابش ندارم، آمد از مشروب با من حرف زد. ابابصیر این بچه‌ها را به این چیزها آگاه می‌کرد. همان فوق برنامه‌ها که بعدازظهر برای بچه‌ها می‌گذاشتند این کلاس‌ها خیلی بچه‌ها را آگاه می‌کرد. بچه‌های قبل خیلی بهتر از حالا بودند.

سال‌هایی که من بودم به حدود چهل نفر می‌رسیدند.

بله، البته با تلفیقی‌ها.

تعداد کادر آموزشی و غیر آموزشی به 110 نفر می‌رسید. من اسم 110 نفر را شنیده‌ام.یک سال قرار شد همه کارکنان را ببریم مشهد. وقتی آمار گرفتیم 110 نفر بودند.

بله، خیلی خاطره دارم.

من در همان سالی که مدیر شده بودم آقای مظاهری آمدند گفتند که می‌خواهیم بچه‌ها را ببریم مشهد.

وقتی که بچه‌ها امتحان‌هایشان را می‌دادند، از اول تیر تا اواسط مرداد یک سری کلاس‌های فوق برنامه می‌گذاشتند. این کلاس‌ها حتی شبانه‌روزی هم بود که از جاهای دیگر هم می‌آمدند و چقدر هم استقبال می‌کردند. در این کلاس‌ها کارهای هنری مثل گبه هم آموزش می‌دادند. آقای مهندس قاضی عسگر مسئول گبه و سفالگری بود که بچه‌ها چیزهای خیلی جالبی می‌ساختند. بعد در آخر می‌آمدیم بچه‌هایی که امتیازشان بالاتر بود را انتخاب می‌کردیم برای مشهد. بعضی وقت‌ها یادم است تا سه تا اتوبوس هم می‌بردیم مشهد. سال اول بود که به من گفتند شما هم بروید من گفتم نه، من نمی‌توانم. آقای مظاهری گفتند که اگر به خاطر دخترتان است، دخترتان را هم بیاورید. گفتم که نه، من نمی‌خواهم که از لحاظ بودجه مشکلی باشد. گفتند نه، نگران نباشید. یادم است که تابستان هم من کار می‌کردم، گفتم پس من هیچ هزینه‌ای نمی‌گیرم، بگذارید دخترم را بیاورم. بچه‌ها خیلی با دختر من ارتباط خوبی برقرار کرده بودند. در آن موقع دخترم هفت سالش بود و اول دبستان بود.

یک روز دخترم به من گفت که چرا تو می‌روی دست اینها را می‌گیری، بیا دست من را بگیر. گفتم نیاز نیست که من دست تو را بگیرم. بعداً به جایی رسیده بود که خودش می‌رفت بچه‌ها را انتخاب می‌کرد و دستشان را می‌گرفت. الآن هم هنوز با آنها ارتباط دارد.

بچه‌ها را به شهر بازی می‌بردیم. شهر بازی برای بچه‌ها خیلی جالب بود. خیلی هم راهش دور بود (وکیل‌آباد بود) در آنجا بچه‌ها تمام این بازی‌ها را تجربه می‌کردند. همه‌اش هم با بلیط بود و ما برایشان بلیط می‌خریدیم.

بعد یکی از بچه‌ها که شمالی بود رفته بود روی یکی از این سرسره‌ها که خیلی بزرگ بود و در بالای سرسره گیرکرده بود. یکی از مردها که رفتند کمکش کند گفته بود که دست به من نزن، تو نامحرم هستی. و این برای آنها خیلی جالب بود.

بله، در مقطع راهنمایی بود. زمانی که می‌رفتیم مشهد، یکی از خادم‌ها که با ابابصیر آشنا بود. می‌گفت وقتی خواستند درهای حرم را برای نظافت ببندند به شما خبر می‌دهیم. یکبار که رفته بودیم پدیده خورشید گرفتگی اتفاق افتاد و آمدند درهای حرم را بستند. بعد که باز کردند ما رفتیم داخل حرم به بچه‌ها یک حال عجیبی دست داده بود. بچه‌ها به ضریح حضرت چسبیده بودند و دیگر جدا نمی‌شدند. وقتی که آمدند گفتند دیگر باید بروید بیرون، چون جمعیت زیاد بود بچه‌ها پراکنده شدند. ما را آوردند داخل یکی از رواق‌های حرم، خادم‌ها آمدند گفتند نگران نباشید، ما تمام بچه‌ها را جمع می‌کنیم می‌آوریم اینجا. حدوداً چهل نفر دختر بودند، و پسرها هم جدا با مربیان خودشان بودند. گفتند شما بایستید نماز آیات بخوانید تا ما بچه‌ها را بیاوریم. ما تا نماز را خواندیم، تمام بچه‌هایی که جا مانده بودند را آوردند و تحویل ما دادند، و این برایم خیلی جالب بود. گفتم واقعاً امام رضا ع خیلی کمک کردند چون می‌گفتند در حرم وقتی یک بچه که گم می‌شود چند ساعت طول می‌کشد تا پیدا شود، ولی این بچه‌ها را خیلی زود پیدا کردند.

با اتوبوس.

بله، در راه هم آقای خطاط ساز مسابقه می‌گذاشتند و جایزه می‌دادند، و این سؤالات مسابقات اطلاعاتی بود که برای ما و بچه‌ها خیلی جالب بود.

بله سال‌های اول می‌بردیمشان دریا، ولی سال‌های آخر هر چه می‌خواستیم برویم طوفانی و بارانی بود و نمی‌شد بچه‌ها به دریا بروند.

بله، در آن قسمتی از ساحل که برای خانم‌ها چادر می‌زدند می‌رفتند. خیلی هم خوششان می‌آمد. بعضی‌هایشان تا آن زمان دریا ندیده بودند، برایشان خیلی جالب بود.

دخترها بیشتر بودند.

تقریباً مساوی بود، اما دخترها تعدادشان کمی بیشتر بود. من یادم است سرکشی که می‌رفتم در خوابگاه پسرها کمتر بودند.

علوم انسانی بیشتر می‌رفتند. و در مقطع دانشگاه به رشته‌های ادبیات و فلسفه و سایر رشته‌های علوم انسانی و زبان می‌رفتند.

از شهرکرد زیاد بود، از کهکیلویه و بویراحمد و از لرستان هم داشتیم.

از مشهد داشتیم، ولی شمال را یادم نمی‌آید.

بله از هرمزگان داشتیم.

اتفاقاً یک دانش‌آموزی از استان خوزستان داشتیم که پدرش مربی پرورشی بود و این بچه اولشان بود. یک روز دیدم مادر و پدر این بچه آمده‌اند گریه کردند و گفتند که یک دختری داریم که این معلول جسمی حرکتی است و نابینا هم هست. من گفتم خانم این که گریه ندارد، شما بیایید بچه‌های اینجا را ببینید، توجه کنید که چطوری درس می‌خوانند و هیچ مشکلی هم ندارند. خودشان را به اصفهان منتقل کردند، گفتند که ما بچه‌مان را چه جوری بیاوریم اینجا و ببریم؟ چون آقای مظاهری روی این

موضوع‌ها خیلی پافشاری می‌کرد. من گفتم بروید پیش آقای مظاهری. آقای مظاهری به آنها گفته بودند هیچ مشکلی نیست، شما بچه‌تان را ثبت نام بکنید، و ماهم برای این بچه یک مادر یار استخدام می‌نماییم.

نه، این یکی دیگر است. پدرش مربی پرورشی بود که بعد از یک مدت هم آمد ابابصیر و آنجا مشغول به کار شد. و هزینه مادر یارش را هم خودش می‌داد. این بچه دست‌هایش طوری بود که حتی با قلم تافل نمی‌توانست کار کند. لذا ما از همان اول کار یک ماشین پرکینز بهش دادیم و گفتیم با ماشین کار کن. این دانش‌آموز پیشرفت کرد و شد شاگرد اول کلاس. تا زمانی که من بودم به کلاس پنجم رسید و هیچ مشکلی هم نداشت. و آن پدر و مادری که آن‌طوری ناراحت بودند، دیگر شاد بودند و حتی مادرش بعضی وقت‌ها می‌آم آنجا و با بچه‌ها به صورت افتخاری کار می‌کرد، چون بریل را یاد گرفته بود. بعد از اینکه مدرسه ابابصیر تعطیل شد رفتند تلفیقی. چند وقت پیش که سراغش را گرفتم گفتند که دارد دیپلم می‌گیرد.

من راهنمایی کار می‌کردم.

همان‌طور که می‌دانید تلفیقی یک درس نیست. بلکه کتاب‌های همه دروس را باید به بریل برمی‌گرداندیم.

دبیرستان هم کم و بیش به خط بریل برمی‌گرداندیم. مثلاً آن موقع بچه‌ها نوار کم داشتند، من کتاب را می‌گرفتم و می‌بردم خانه و برایشان می‌خواندم و ضبط می‌کردم و یا با ماشین پرکینز برایشان می‌نوشتم.

بعضی درس‌ها را بهشان کمک می‌دادیم. من سعی می‌کردم بیشتر دوره راهنمایی را تلفیقی بگیرم. مثلاً راهنمایی را در ریاضی اگر ایرادی چیزی داشتند برایشان می‌گفتم. چون هفته‌ای چهار ساعت به نابیناها درس می‌دادند، و نیمه بیناها را دو ساعت. خیلی از آنها صدای معلم را در کلاس ضبط می‌کردند

الآن که داشتم می‌آمدم خانم مینا جهانیان را دیدم. این هم از دانش‌آموزانی بود که من دبیر تلفیقیش بودم. آن موقع منزل آنها نزدیک منزل ما بود. و نوار و کتاب خیلی کم بود، سال 72. من تمام درس‌های ایشان را در خانه برایش می‌نوشتم، یا ضبط می‌کردم. دخترم همیشه می‌گفت مامان امشب تق‌تق نمی‌کنی؟ باور کنید این کارها را من از ته دل انجام می‌دادم. نه به خاطر اینکه باید انجام می‌دادم، چون دوست داشتم این کار را انجام بدهم.

یادم هست که سال‌های اول کارم، یک دانش‌آموزی داشتم به نام نفیسه بخت افروز. این دانش‌آموز پنج سال در آمادگی مانده بود و نتوانسته بود که خط بریل را یاد بگیرد، چون لمسش ضعیف بود. یک روز آمد به من گفت خانم آقایی، من این خط را هنوز یاد نگرفته‌ام و همین‌طور در پایه اول مانده‌ام. من گفتم خدایا چه کار کنم که این خط درشت باشد. آمدم از این فیلم‌های رادیولوژی استفاده کردم. رفتم از قسمتی که وسایل کمک آموزشی بود یک تافل فلزی پیدا کردم، که دو ردیف خط داشت. آمدم یک قلم برداشتم، و با این تافل کارکردم، و با آن قلم روی فیلم‌های رادیولوژی می‌نوشتم. با این روش لمس این دانش‌آموز راه افتاد. حتی نشستم کتاب اول را با همین فیلم‌ها برایش نوشتم. این دانش‌آموز خدا را شکر حالا مثل اینکه در دانشگاه رشته روانشناسی می‌خواند.

در ابابصیر یک لوگو شش خانه‌ای داشتیم که داخلش قطعات چوبی بود. ما اولش با این قطعات چوبی بچه‌ها را آشنا می‌کردیم و بعد با خط بریل.

بله.

من امروز از قسمت‌های مختلف ابابصیر بازدید کردم و دیدم که کارهایتان خیلی جالب است. من با خودم گفتم ای کاش می‌توانستم اینجا باشم و باز هم خدمت کنم. ولی باور کنید دیگر از نظر جسمی نمی‌توانم. چون بیماری قند دارم و دیگر برایم مقدور نیست و افسوس می‌خورم که چرا الآن نمی‌توانم بیایم با این بچه‌ها باشم. برنامه‌هایتان واقعاً عالی و متنوع است. و خیلی به امور مختلف بچه‌ها رسیدگی می‌کنید و سرگرمشان کرده‌اید.

دیگر مربی‌ها و استادان

ده‌ها معلم و مربی نخبه و دلسوز در ابابصیر بوده‌اند و صدها دانش‌آموز نابینا توسط آنان پرورش یافته‌اند. اما متأسفانه نتوانستیم با بسیاری از آنان تماس داشته باشیم.

بعضی از شاگردان ابابصیر بعداً در مقام مربی و معلم انجام وظیفه کردند، مثل آقایان لطفعلی باقریان و یداللّه قربعلی. لازم است تجارب اینان جداگانه بررسی شود. امیدواریم هر شخصی در ابابصیر خدمتی داشته یا به نحوی مرتبط بوده، زندگی‌نامه و اطلاعات خود را برای ما بفرستد تا در این کتاب منتشر کنیم. ابابصیر جزء افتخارات ایرانیان و شیعیان است و هر چه بیشتر تکمیل شود، ارزش تاریخی و علمی آن افزایش می‌یابد.

فصل ششم: ابابصیر در سال‌های جدید

اشاره

ابابصیر در سال‌های جدید جان تازه گرفته است. به ساختمان جدید منتقل شده، ساختمانی در وسط شهر اصفهان یعنی بین خیام و صائب و در محلی زیبا و سرسبز. مدیریت آن فعال‌تر شد و شرایط جدید اجتماعی و مقتضیات جامعه معلولان همه دست به دست هم داده و وضعیت جدید برای ابابصیر رقم زده است.

مهم‌ترین ویژگی این دوره از فعالیت‌ها این است که ابابصیر به یک مؤسسه نیکوکاری تأثیرگذار نزدیک شده است. قبلاً در حد یک مرکز آموزشی و تا حدی مثل یک مجتمع آموزشی عمل می‌کرد.

این فصل گزارشی است از فعالیت‌های ابابصیر در سال‌های اخیر؛ به ویژه سال‌های 1393 تاکنون. گزارش این فصل بر پایه اطلاعاتی است که در رسانه‌های عمومی منتشر شده یا از مدیریت محترم ابابصیر دریافت کردیم.

چند روز قبل گزارشی از مؤسسه کریستوفل مطالعه می‌کردم، بسیار اعجاب‌آور بود. در فصل دهم به آن می‌پردازم ولی الآن اجمالی از آن را تقدیم می‌کنم: مؤسسه کریستوفل به منظور زیر پوشش گرفتن معلولین به ویژه نابینایان و آموزش و پرورش آنان بر اساس سنتی که قبول دارند حدود نود سال قبل تأسیس شده است. تا کنون صدها مدرسه در ایران و دیگر کشورها دایر کرده، سرمایه نقدی آن ده‌ها میلیون دلار است و سرمایه‌های غیر منقول مثل زمین و ساختمان هم فراوان دارد. یعنی مؤسسه‌ای که از صفر شروع کرده و پس از نه دهه، هزاران نابینا و معلول را علاقه‌مند به مسیحیت کرده یا حداقل سواد دار کرده، توسعه آن با هیچ مؤسسه‌ای در ایران قابل مقایسه نیست. یعنی آنان با تدبیر و مدیریت عاقلانه روز به روز رشد کردند ولی مراکزی مثل ابابصیر روز به روز عقب نشینی کردند و ضعیف‌تر شدند.

البته مدیریت ابابصیر را نمی‌توان مقصر شناخت بلکه افرادی که چنین شرایط و جوی را به وجود آوردند باید وجدانشان معذب باشد. متأسفانه در ایران یک مرکز، یک تشکل وقتی جان می‌گیرد و شروع به پیشرفت می‌کند، عوامل مختلف آن را به زمین می‌کوبند، از این‌رو عمر همه مراکز کوتاه است و همه مراکز کوچک‌اند با اینکه شرط نخست برای توسعه یک کشور این است که با تجمیع امکانات مادی و فکری، مراکز بزرگ ایجاد شود. در ژاپن بیش از یکصد مرکز با بیش از دویست سال عمر هست، در ایران چند مرکز با پنجاه سال عمر پیدا می‌شود؟

ابابصیر باید تبدیل به دانشگاه می‌شد، ایران و همه کشورهای منطقه را زیر پوشش می گرفت و برای کشور سرمایه‌های بسیاری را جذب می‌کرد. چه کسانی مانع شدند؟ این افراد باید شجاعت داشته باشند و در معرض افکار عمومی، اقدامات خود را نقد کنند.

برنامه‌های فعلی

در حال حاضر با ایجاد تغییراتی در خط و مشی مؤسسه آموزشی ابابصیر فعالیت‌های آموزش تحصیلی این مؤسسه تعطیل گردیده و در محل ساختمان شماره 2 خود واقع در اصفهان خیابان مطهری غربی فعالیت‌های زیر در چهار کارگروه به شرح زیر انجام می‌پذیرد:

الف: کارگروه مددکاری: این گروه با هدف مساعدت فکری، مالی و عملی به افراد تحت پوشش تشکیل شده و دارای این فعالیت‌ها است:

ب: کارگروه فرهنگی: این گروه به منظور ارتقای سطح دانش و تفکر نابینایان راه‌اندازی شده و دارای این فعالیت‌ها است:

ج: کارگروه پزشکی

د: کارگروه اشتغال

آمار فعالیت‌های سال 94

در نیمه نخست سال 95 گزارشی از فعالیت‌های ابابصیر توسط مدیریت آن منتشر شد و اعلام نمود در 46 زمینه فعالیت‌های حمایتی خدماتی و نیز فعالیت فرهنگی داشته است.

فعالیت‌ها عمدتاً در این زمینه‌ها است:

تأمین نیازهای پزشکی و دارویی

تأمین نیازهای مالی

برگزاری کلاس‌های مهارت آموزشی مثل قالیبافی

برگزاری کلاس‌های فرهنگی و اعتقادی

تأمین نیازهای ضروری غذایی و پوشاکی

برگزاری تورها و سفرهای زیارتی و تفریحی

برگزاری مسابقات ورزشی

جدول این فعالیت‌ها به شرح زیر است:

نوع حمایت

تعداد (نفر)

توضیحات

1

توزیع 3 مرحله ارزاق (سبد کالا)

2400

تعداد 580 نفر مددجویان اصفهان و 220 نفر شهرکرد (3

دوره)

2

پرداخت عیدی نقدی (به مناسبت عید نوروز) به مددجویان

580

3

اعزام مددجویان به چشم پزشکی و تشکیل پرونده پزشکی

199

بیمارستان فوق تخصصی فیض - رایگان

4

اعزام مددجویان به مشاور تغذیه

9 نفر

خانم پیمان نیا - رایگان

5

اعزام مددجویان به دندانپزشکی

42 نفر

خیریه جوادالائمه(ع) با 20% حمایت ابابصیر

6

پرداخت هزینه‌های دارویی و پزشکی

23 نفر

با حمایت 100% ابابصیر

7

تهیه و اهداء عینک طبی و آفتابی برای مددجویان

28 نفر

خیریه مکتب الحسین(ع) - 50% تخفیف

8

پرداخت وام به مددجویان جهت اشتغال، کمک هزینه زندگی...

42 نفر

9

تهیه و اهداء جهیزیه به مددجویان

4 نفر

10

پرداخت هزینه رهن منزل

2 نفر

11

پرداخت اقساط وام مددجویانی که توانایی باز پرداخت وام

را نداشتند

2 نفر

12

پرداخت کمک هزینه مالی بلاعوض سالیانه (آموزشی و امور

زندگی)

6 نفر

13

پرداخت کمک هزینه ازدواج

3 نفر

14

تهیه و اهداء دستگاه ضبط دیجیتال برای مددجویان در حال

تحصیل

1 دستگاه

15

تهیه و اهداء لوازم مورد نیاز منزل از قبیل بخاری گازی و

جارو برقی

5 نفر

16

برگزاری یک دوره کلاس روخوانی قرآن (ویژه بانوان)

28 نفر

در ماه مبارک رمضان

17

برگزاری یک دوره کلاس قرآن و بهداشت (ویژه آقایان)

9 نفر

در ماه مبارک رمضان

با اهداء افطاری و هدیه

18

برگزاری دو دوره آموزش گلیم فرش (ویژه بانوان)

8 نفر

هزینه مربی، هزینه ایاب و ذهاب مددجویان و مواد لازم

تعداد 17 جلسه

19

برگزاری دو دوره آموزش کارآفرینی و شاد زیستن ویژه

بانوان و آقایان

23 نفر

20

برگزاری کلاس کنار آمدن با مشکلات زندگی ویژه خانواده‌ها

5 نفر

4 جلسه - حجت الاسلام حاج آقا باقریان

21

برگزاری کلاس ایمنی و آتش نشانی ویژه خانم‌ها و آقایان

8 نفر

آقای رجبی - یک دوره رایگان

22

برگزاری کلاس ورزشی نرمش و تمرکز ویژه آقایان

5 نفر

آقای ملکیان - یک دوره رایگان

23

برگزاری مشاوره تلفنی و حضوری به مددجویان - حجت الاسلام

باقریان

48 نفر

چهارده جلسه

24

برگزاری دو دوره آموزش قلاب بافی (ویژه بانوان) خانم

مهاجر

23 نفر

تعداد 47 جلسه

25

برگزاری یک دوره آموزش میل بافی (ویژه بانوان)

8 نفر

خانم بارانی - رایگان

26

برگزاری دو دوره کلاس مهارت زندگی 1 (ویژه بانوان)

20 نفر

خانم اعظم پور - رایگان

27

اعزام به سفر زیارتی مشهد مقدس با اولویت استضعاف و عدم

تشرف

5 +20 سرپرست و مربی

با تقبل هزینه توسط بانی و حمایت ابابصیر

28

برگزاری تور 1 روزه تفریحی ورزشی (باغ بانوان خمینی‌شهر)

ویژه بانوان مورخ 30/01/94

56 نفر

یک مرحله

29

برگزاری تور 1 روزه تفریحی ورزشی (باغ آقای اخوان مقدم)

ویژه بانوان و آقایان مورخ 20/08/94

45 نفر

یک مرحله

30

اعزام به تورهای یک روزه جمکران چهارده سفر

130 نفر

طی 14 سفر با حمایت مالی خیرین و ابابصیر

31

تحقیقات، شناسایی مددجویان جدید جهت عضویت

43 مورد

با هزینه جاری مؤسسه

32

بازدیدهای دوره‌ای از منازل مددجویان

12 مورد

به منظور تأیید و تعیین رتبه نیازمندی با هزینه جاری

مؤسسه

32

بازدیدهای دوره‌ای از منازل مددجویان

12 مورد

به منظور تأیید و تعیین رتبه نیازمندی با هزینه جاری

مؤسسه

33

پرداخت کمک هزینه سرویس ایاب و ذهاب دانش‌آموزان نابینا

مدرسه شهید عابدی

10 نفر

34

پرداخت هزینه‌های تیم گلبال به منظور شرکت در مسابقات

قهرمانی و دوستانه کشوری

دو دوره مسابقه قهرمانی و 4 دوره مسابقه دوستانه

35

برگزاری جشن نیمه شعبان با حضور مددجویان در دفتر مؤسسه

150 نفر

36

برگزاری جشن اعیاد قربان و غدیر و روز عصای سفید در محل

دانشگاه راغب

600 نفر

37

برگزاری غرفه در نمایشگاه قرآن و عترت

تیرماه 94

38

برگزاری غرفه در نمایشگاه فروش پاییزه

شهریور 94

39

برگزاری غرفه در نمایشگاه مشاغل خانگی

اسفند 94

40

برگزاری غرفه صنایع دستی در کوثر خیابان همدانیان

اسفند 94

41

پرداخت حقوق، مزایا، پاداش و سنوات خدمت پرسنل مؤسسه

ابابصیر

12 ماه

42

سایر هزینه‌های جاری اداری شامل: قبوض، ملزومات اداری، شارژ

پنل پیامکی، پذیرایی و باغبانی

12 ماه

43

خرید مبلمان اداری جهت دفتر جلسات

یک ست

44

تغییرات و تکمیل ساختمان دفتر ابابصیر شامل کتابخانه و

دفتر جلسات، نظافت کلی ساختمان، خرید ملزومات شوفاژ و اسپیلیت، آتش نشانی، کاغذ

دیواری، سیستم صوتی، کابینت، در و پنجره

45

تبلیغات شامل چاپ بروشور، قبض، سربرگ، ساخت تندیس، خودکار

هدیه

46

هزینه ایاب و ذهاب اداری کرایه ماشین، پیک موتوری، آژانس

12 ماه

ملاحظه: همانطور که از این فهرست پیدا است ابابصیر تقریباً در همه زمینه‌های عمومی نابینایان فعالیت داشته است. البته در زمینه‌های تخصصی ورود نداشته است. از نظر آسیب شناسی ورود هر مؤسسه به عرصه‌های مختلف موجب پراکنده کاری و عدم تمرکز می‌گردد و پیامدهای منفی بسیار به همراه خواهد داشت. درست مثل اینکه یک نفر از هر چیز و از هر غذا یک قاشق بخورد، این‌رویه موجب بیماری او می‌گردد.

در جهان مدرن اثبات شده نهادهایی موفق‌اند که در یک زمینه ورود داشته باشند و نیروها و انرژی‌ها را در جهت خاص متمرکز نمایند. این‌گونه تمرکزها موجب تعمیق، ابداع و نوآوری خواهد شد.

هم اکنون نهادهای مردمی معلولین از نظر نوع فعالیت دارای این طبقه‌بندی می‌باشند:

هر یک از این چهار روش خود دارای انواعی است. تجربه نشان داده مراکزی که در هر چهار خط‌مشی فعالیت داشته‌اند، در تداوم با مشکل مواجه شده و یا در نوآوری و خلاقیت کم آورده‌اند.

گسترش ارتباطات

مدیریت ابابصیر در سال‌های اخیر روابط خود را توسعه داده، با دیگر مؤسسات وارد گفت‌وگو و هم‌اندیشی شده است. سفرهایی به تهران، قزوین و قم داشته‌اند.

در سفر قم، مهمان دفتر فرهنگ معلولین بودند و بحث‌های راهبردی تبیین شد. گزارش این جلسه تقدیم می‌گردد:

روز چهارشنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۴ آقای مهندس حسین بصیری مدیرعامل به همراه آقایان ابراهیمی و اعظم پور ساعت ۱۵ به دفتر فرهنگ معلولین تشریف آوردند. درباره فعالیت‌های کنونی و همکاری در پروژه‌های فرهنگی آینده بحث شد. همچنین از کتاب “تاریخچه مؤسسه آموزشی ابابصیر (ویژه نابینایان، تأسیس ۱۳۴۸)” که طی یک سال تحقیق و گردآوری اسناد و مدارک توسط آقای محمد نوری و دفتر فرهنگ معلولین تألیف و نهایی شده است، رونمایی شد و قرار شد به زودی متن کتاب برای علاقه‌مندان و پژوهشگران رایگان بر روی وب سایت منتشر شود.

در پایان جلسه آقای بصیری تندیس ابابصیر را، به منظور تقدیر از نیم دهه پژوهش و تألیف در حوزه نابینایان به دفتر فرهنگ معلولین اهداء نمود.

برگزاری همایش‌ها

اشاره

یکی از اقدامات ابابصیر، برگزاری نشست‌ها و جلسات است. هدف مدیریت ابابصیر این است که اولاً مسئولین استانی و شهری را دعوت کند؛ تا در جریان امور ابابصیر قرار گیرند. دوم اینکه از نظریات و آراء شخصیت‌ها استفاده کند و به اصطلاح هم‌اندیشی نماید. اهمّ این نشست‌ها به شرح زیر است.

همایش روز جهانی عصای سپید

روز جمعه ۱۷ مهرماه ۱۳۹۴ مؤسسه آموزشی ابابصیر همایش بزرگی در محل ساختمان خیابان امام خمینی برپا کرد و از همه دانش‌آموزان قدیمی و همکارانش در طول سال دعوت نمود و در ادامه یک جلسه با مسئولین و مدیران مراکز نیز داشت. تصاویر این همایش در ادامه تقدیم می‌گردد:

همایش انتخابات هیئت امنا مؤسسه ابابصیر (23 تیر 1395)

این موضوع بهانه‌ای است که مسئولین و مدیران ارشد اصفهان دعوت شوند؛ نیز نخبگان و ریش سفیدان حضور داشته باشند و به طرح مشکلات، موانع و پیشرفت‌ها می‌پردازند. در جلسه تیرماه 95 از دفتر فرهنگ معلولین دعوت شد و قرار شد گزارشی از پیشرفت پروژه کتاب ابابصیر بدهیم. هم اکنون به معرفی اهمّ سخنرانی‌ها و گزارش‌ها می‌پردازم.

محمدحسین بصیری: در دهه 40، علمای زمان افرادی را تعیین کردند که به عنوان مبلغ بروند در کلیسا کار کنند و در مجالس مسیحیت شرکت کنند ببینند چه نقشه‌هایی دارند که بتوانند نقشه‌های آنها را خنثی کنند و بعد از مدتی دست آنها رو بشود و به این جمع‌بندی می‌رسند که باید یک مرکزی درست بکنند که این مرکز بتواند به این عزیزان خدمات بدهند که حداقل این اطلاعات از دست نرود و شروع کردند به تأسیس مؤسسه ابابصیر با 5-4 محصل که اولین محصل آن آقای منصوری هستند که یکی از مداحان معروف کشور می‌باشند و در ایام ماه رمضان در شب‌های احیا مراسم‌های ایشان در تهران و سایر شهرها برگزار می‌شود. ابابصیر از آنجا شروع می‌شود که مجوزی از دفتر آموزش کودکان استثنایی در تهران در محل فعلی انجمن قائمیه واقع در خیابان مسجد سید و با 5-4 محصل که هر کدام هم در یک رده‌ای بودند و جناب آقای اقارب پرست که اینجا هم حضور دارند به عنوان مؤسس و عضو هیئت مؤسس هم هستند، آن موقع دبیر و جزء کادر آموزش و پرورش هم بودند و مدرک لیسانس زبان انگلیسی داشتند و همچنین تحصیلات معنوی و مذهبی هم داشتند. به عنوان مدیر مجتمع انتخاب می‌شوند و مدیر آموزشی ابابصیر می‌شوند. اولین مدیری که خیلی کار کرد. ما باید ده‌ها جلسه بگذاریم و از روی کتاب بخوانیم و ثبت کنیم که چقدر خدمات ایشان زیاد

می‌باشد. در این فرآیند بعد از مدتی که تعداد محصل‌ها بیشتر می‌شود، الآن زمینی که در خیابان گاز است که در خدمت آقای دکتر آذربایجانی هستم. در دانشگاه راغب آنجا کم کم تأسیس می‌شود. آن زمین 20 هزار متر بوده که نصف آن خریداری می‌شود و نصف آن هم هدیه می‌شود. خدا رحمت کند آن افرادی که این حرکت را کردند و با کمک‌های مردمی و کمک‌های مذهبی زیر نظر آیت‌اللّه العظمی شمس‌آبادی و مرحوم آیت‌اللّه خادمی و بزرگان دیگری آرام آرام کار شکل می‌گیرد و از وجوهات مذهبی و از وجوهات سهم امام حمایت می‌کنند. تا این مرکز راه بیافتد مرکز کم کم توسعه پیدا کرد و غیر از شهر اصفهان حومه اصفهان و استان‌های مجاور و جنوب ایران را پوشش می‌داد و بعد از آن یک دوره تکمیلی برای ارتقای سطح علمی مدیر در انگلستان گذاشتند که یک سال آقای اقارب پرست تشریف بردند و این دوره‌ها را گذراندند برگشتند و جمعیت یابی و آن چیزهایی که نیاز و لازمه زندگی یک نابینا است را آنجا آموزش دیدند و پایان‌نامه‌اش را بر اساس همین تنظیم کردند و بعد اینجا تشریف آورند و به توانایی‌های قبلی ایشان افزوده شده و توانسته‌اند این مجتمع را سال‌های سال مدیریت کنند و به رشد روز افزون آن در این کتاب اشاره شده است. به هر حال این تاریخچه به این شکل تکمیل می‌شود که سال‌های سال این مؤسسه به رشد و پیشرفت می‌رسد طوری که یک محصل را چه در بخش دختران و یا پسران رشد و پیشرفت می‌دادند، طوری که به مدرسه معمولی می‌رفت و کلاس‌هایی را در آنجا تکمیل می‌کرد. معلم هم به در منزلشان می‌رفت و آنها را پوشش می‌داد. الحمدلله از درون جامعه نابینایی ستاره‌های بسیاری به دست آمده که خوشحالم در این جلسه دو نفر از عزیزانمان تشریف دارند. که در ادامه از آنها خواهش می‌کنیم در حد چند دقیقه‌ای از وجود آنها استفاده شود. یکی از آنها در امور معنوی و در حوزه روحانیت هستند و شخص دیگری در رشته علمی مهندس کامپیوتر از دانشگاه شریف هستند و در حال حاضر هم مربی و مرکزی را اداره می‌کنند که خودشان وقتی تشریف آوردند توضیح خواهند داد. افتخار داریم در خدمتشان هستیم. در این گرفتاری‌ها و این بلاهایی که سر راهشان بوده الحمداللّه چنین نگین‌های گرانبهایی به وجود آمده. بالای 400-300 نفر از مددجویان و محصلین ما تحصیلات دانشگاهی از لیسانس به بالا دارند. طبق آمار و ارقامی که داریم حتی دکترا مثل حقوق، مشاوره، علوم تربیتی دارند. در مصاحبه‌هایی که برای تکمیل کردن کتاب آقای نوری می‌گرفتم با نکته‌های جالبی مواجه می‌شدیم. از جمله به بچه‌ها در آن زمان آموزش سیم کشی و برق کاری ساختمان را آموزش می‌دادند و بعد از آن داریم افرادی را که ساختمان ساز شدند یعنی کار بساز و بفروش انجام می‌دهند و با یک کارشناس ازدواج کرده است. افرادی بودند که در حوزه استخدامی در رده‌های بالای روابط عمومی و برق و ارتباطات بودند. الآن کسانی را داریم که وکیل پایه یک هستند و به اتفاق فرد امین در محل‌ها حاضر می‌شوند. فرد امین مطالب را برای آنها می‌خواند و آنها نظراتشان را بر اساس مأخوذاتی که دارند بیان می‌کنند. ابابصیر به این شکل رشد کرده و بزرگ شده است. سال 85 بحث آموزش مؤسسه بنا بر تصمیمات در کشور به آموزش و پرورش برگشت. یک دوره مختصری بلاتکلیف بودیم و بعد از آن خدماتی که در آن موقع

انجام می‌شد ولی در واقع خدمات دوّم و در سایه بود. آنها را ما Bold کردیم و مجدداً ابابصیر را احیا کردیم و از اعضایی که بودند دعوت کردیم و تشریف آوردند و توانستیم آمار و ارقام از آنها بگیریم. و یک Data Base تهیه و آنها را ثبت نام کردیم بر اساس محل سکونت، سن، نوع جنسیت، رشته تحصیلی، و نوع معلولیت و همه اینها را ما در Data Base داریم و اگر بخواهیم آمار بگیریم خیلی سریع می‌توانیم به آماری که نیاز داریم دست پیدا کنیم. در این شرایط که ما به این صورت جلو رفتیم بحث مددکاری مطرح است که از گذشته تا حالا بعضی از آنها به دوره میانسالی و بعضی‌ها هم به دوره ازدواج رسیده‌اند. دوستانی که الآن اینجا بودند تحصیلاتشان تمام شده و به بحث ازدواج رسیده‌اند و بحث اشتغال را دارند و بعضاً تحصیلاتی دارند ولی نتوانستند به جایی برسند. اینها باعث شده که دچار افسردگی شوند و به احساس پوچی برسند. ما سعی کردیم با ایجاد کار آنها را به خودباوری برسانیم. ما بخش‌های مختلفی مثل آموزش بافتنی، گلیم بافی، قالی بافی و غیره داریم، همچنین بخش ورزشی برای ایجاد تحرک در بین نابینایان را داریم. بخش‌های پزشکی و کتابخانه هم فعال هستند. به هر حال این خدمات در ابابصیر می‌باشد.

نصراللّه رضایی: خدمت دوستان سلام عرض می‌کنم. من برایم خیلی مشکل است در حضور دوستان مثل حاج آقا اقارب و آقای یراقی صحبت کنم و غافلگیر شدم. من در سال 1349 دانشگاه صنعتی شریف در رشته مهندسی مکانیک قبول شدم، بعداً یک شب رفتم دکتر گفتند شما مشکل R.P داری و نابینا می‌شوی. ولی نمی‌دانم چطوری بود که خدا کمک کرد و هیچ شوکه نشدم. فردا صبح رفتم گفتم حالا که من نابینا می‌شوم باید به نابینایان خدمت کنم. تغییر رشته دادم، به رشته مهندسی کامپیوتر رفتم، سپس تا مقطع لیسانس و فوق لیسانس را ادامه دادم. چون از همان ابتدا قصدم این بود که بیایم کودکان استثنایی ولی ابتدا به مدرسه عادی رفتم. بیست سال آنجا بودم ریاضی و کامپیوتر درس می‌دادم. 10 الی 15 سال کامپیوتر خیلی رایج شد و من هم شروع به آموزش کامپیوتر به معلمین بینا کردم و اولین کتابم را آن سال‌ها با عنوان شناخت کامپیوتر و کمودور64 نوشتم و چون دیدم همانطور که کامپیوتر را می‌شود به فرد بینا درس داد، پس به فرد نابینا هم می‌شود. وارد مدرسه ابابصیر شدم، با استقبال خیلی خوب بچه‌ها روبرو شدم. اینجا خیلی خوب است که یاد آقای سعیدیان که خداوند روحش را شاد کند یادی از ایشان بکنیم و با ایشان در میان گذاشتم. یادم است که در سال 73 اولین کامپیوتر کمودور بود که 19 هزار تومان خریدیم و ما کار را شروع کردیم و با نوار صوتی هم ابتدا گویا کردیم و این اولین کامپیوتر نابینایی بود که در ایران و از مدرسه ابابصیر شروع شد. سپس دانش‌آموزان ما آقای حاتمی و آقای شهاب اولین کسانی بودند که با همکاری بی‌دریغ ابابصیر این دو نفر کامپیوتر را یاد گرفتند و در ایران اولین نابینایانی بودند که کامپیوتر را یاد گرفتند. سپس وارد دانشگاه شدند. در حال حاضر آقای حاتمی در حصا کار می‌کند و آقای شهاب هم در آلمان مشغول به کار هستند. در سال 78 با راهنمایی آقای فیضی در بازدیدی که از مدرسه داشتند به من گفتند بیا این کارها را تبدیل به کتاب کنید. اولین کتابم را در سال 78 نوشتم، کم کم به چند جا

دعوت شدم از جمله آی سی پُرتوپلاین ژاپن سخنرانی داشتم، همچنین در تونس، سازمان ملل و سوریه و باز در سال گذشته در هلند سخنرانی داشتم. خیلی استقبال شد و روش‌هایی که ما برای آموزش کامپیوتر ارائه می‌دهیم شاید برای اولین بار ثبت شد. و اینجا هم باید یاد کنم از آقای دکتر صدیقی که خیلی با ما همکاری کردند و ما با آقای دکتر صدیقی از زمانی آشنا شدیم که همراه تیمی برای بازدید از مدرسه ابابصیر آمده بودند. البته از قبل هم از دوستان ما بودند. برای اینکه این کار نهادینه بشود در سال 84 که بازنشسته شدم انجمنی به نام علمی فرهنگی موج نور که مکان آن چهار راه فرایبورگ محل خانه ریاضیات است. در اینجا شروع کردم به آماده کردن کتاب‌های مختلف که حدود 56 کتاب را آماده کردیم. خوشبختانه یکی از آنها قرآن است، قرآنی که افراد نابینا می‌توانند خیلی راحت از آن استفاده کنند. چون کشف الآیات و search دارد و با استفاده از این قرآن راحت می‌توانند با آن به هر آیه‌ای دسترسی پیدا بکنند و مورد بعدی نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه و موارد دیگر است، البته روند کار ما بیشتر آموزش کامپیوتر و فناوری اطلاعات و موبایل است و کارهای جدیدی که انجام داده‌ایم مسیریابی برای نابینایان است. علاوه بر اینکه فرد نابینا با عصا می‌تواند در خیابان رفت و آمد کند ما به او یاد داده‌ایم که چگونه از GPS استفاده کند و محلش را توسط نرم‌افزارهای مختلف به هر کجا که می‌خواهد برود و محلش را پیدا کند. آموزش کلاس‌های مختلفی را داریم. کلاس‌های جهت‌یابی، آموزش مهارت‌های شخصی و همه آموزش‌های ما مبتنی بر کار است. یکی از کارهایی که تازه موفق شده‌ایم بعد از چند سال آن را به نتیجه برسانیم کاری به نام Discovering hands است و کار به این صورت است که افراد نابینا با استفاده از لمس سرطان سینه را پیدا می‌کنند. این طرح را زمانی که آلمان بودم گرفتند و آمدیم اینجا در دانشکده پزشکی و دانشکده پزشکی بعد از کارهای بسیار زیادی که کردیم طرح را قبول کردند. الآن ما 5 نفر را انتخاب کردیم که یک دوره یک ساله را ببینند و بروند در مطب دکترهایی که متخصص سرطان هستند و قبل از اینکه دکتر بیمار را ببیند فرد نابینا به مدّت 30 دقیقه کاوش می‌کند و می‌تواند سرطان را پیدا کند.

باز در مورد مناسب سازی خیابان‌ها و گذاشتن موزاییک مخصوص در پیاده‌روها و گویا کردن و غیره ما فعالیت داشتیم. و آخرین حرف هم یکی با دوستان انجمن‌ها و خیریه‌های دیگر ما باید کارهایی را انجام بدهیم که موازی هم نباشد مثل یک تیم فوتبال هر کدام یک کاری را انجام بدهیم. و به نوعی باشد که همدیگر را تکمیل بکنیم. بعضی وقت‌ها می‌بینیم که بین انجمن‌های مختلف که یکی از آنها هم ابابصیر می‌باشد. می‌آیند و تضاد ایجاد می‌کنند عوض اینکه همدیگر را تقویت کنند. عذرخواهی می‌کنم از اینکه وقتتان را گرفتم.

لطفعلی باقریان: عرض سلام و ادب دارم محضر همه بزرگواران. خجالت می‌کشم که بخواهم در حضور شما بزرگواران خودم را معرفی کنم. اما نمی‌دانم این قصه را برای شما گفته‌ام یا نه. حقیقتاً تا سن 14 سالگی نمی‌دانستیم که مدرسه‌ای برای نابینایان هست و ما به شغل پیامبری مشغول بودیم و گله نام بودیم و گوسفند این طرف و آن طرف می‌بردیم. بالاخره یکی از معلمان به نام آقای زمانی ما را

تهدید و دعوا کرد و فکر می‌کرد من یک آدم لاابالی هستم و به من گفت چرا نمی‌روی درس بخوانی و وقتی فهمید که نابینا هستم بسیار ناراحت شد. ابابصیر را به ما معرفی کرد و ما عید در سن 14 سالگی به ابابصیر آمدیم و در 14 سالگی پیش دبستانی ابابصیر را شروع به خواندن کردیم.

به خصوص اینکه آن موقع پیش دبستانی نبود. خدا رحمت کند آقای سعیدیان را و کسانی را که بر گردن ما حق دارند. ما در حدود سه ماه یعنی از زمان عید تا خردادماه کلاس آمادگی و اول دبستان را به لطف خداوند به اتمام رساندیم و یادم هست که املاء را نمره 19 گرفتم و کلمه امام خمینی را به صورت امام خومینی نوشته بودم و برایش یک واو گذاشته بودم. و حقیقتاً ابابصیر ما را حمایت کرد تا اینکه الآن توفیق پیدا کردیم و در سال‌های گذشته و عذرخواهی می‌کنم که این الفاظ را به کار می‌برم به عنوان مُبلّغ نمونه کشور در شبکه 3 سیما معرفی شدیم و خانواده ما به عنوان خانواده نمونه کشور در شبکه 2 معرفی شد. باز شبکه افق یک برنامه‌ای از ما داشت. شبکه‌های استانی هم که برنامه‌های مختصری از ما داشت. صدای اصفهان با ما مصاحبه‌ای را انجام داد. بچه‌هایمان در کشور به لطف پروردگار نفر اول شدند. و چندین مرتبه فرزندانمان در استان رتبه‌های برتر قرآنی را آوردند. فقط من می‌خواهم یک جمله را محضر شما عزیزان تقدیم کنم که مَنْ قَتَلَ نَفْسَا بِغَیرِ نَفْسٍ اَو فَسادٍ فی الارضِ فَکانّما قَتَلَ النّاسَ جَمیعا. اگر کسی یک نفر را هدایت کند، کل عالم را هدایت کرده که امام صادق اینطور معنی می‌فرمایند: اگر کسی یک نفر را زنده کند، مثل اینکه همه را زنده کرده است. تشکر بی‌نهایت می‌کنم از بزرگوارانی که نابینایان را حمایت می‌کنند. الآن کارهای خیلی قشنگی در این مؤسسه دارد صورت می‌گیرد که حاج آقای بصیری فرمودند. بحث آتش‌نشانی، بحث حفاظات، بحث کلاس‌ها و بحث مهارت‌های شخصی. اما یک چیز جای آن در ابابصیر خالی است. من به شما می‌گویم و شما به هیئت مدیره تکلیف کنید. من در جلسات آموزش هم به آنها گفتم. ببینید ما الآن کارگاهی به نام کارگاه ازدواج برای نابینایان نداشته‌ایم.

مهارت‌های تربیت فرزند مخصوص نابینایان نه افراد عادی خیلی کم داشتیم. فکر می‌کنم علاوه بر کمک‌های مادی که شما بزرگواران دارید اگر ما بتوانیم نابینا را به او احترام بگذاریم و به او شخصیت و اُبهت بدهیم خیلی پیشرفت می‌کند، یک جمله به شما بگویم. ببینید چقدر نابینایان ورشکست می‌شوند. الآن یکی از تلاش‌هایی که آقای بصیری می‌کردند قبول کردند ما در محضرشان مشاوره بدهیم و هفته‌ای یک بار در محضرشان هستم. حداقل ما روزی 5 نفر را ما در اینجا ملاقات می‌کنیم. اما یک جمله بگویم. نابینا آمده اینجا و یک بررسی مختصر از او کردم، دیدم هفته‌ای 30 ساعت دارد وقتش تلف می‌شود. یعنی هفته‌ای 30 ساعت برای زمانش برنامه‌ای ندارد و زمانی که مثل طلا می‌ماند. حالا شما این هفته 30 ساعت را ضرب کنید ببینید سالی چند ساعت می‌شود. حدوداً 1500 ساعت دارد وقت یک فرد نابینا هدر می‌رود. کی باید این زمان را بخرد و آن را مدیریت کند؟ شما بزرگوارانی که حمایتگر هستید باید حمایتگر زمان ما هم باشید که ما بتوانیم مانند افراد بینا پیشرفت کنیم. دوستانی که دوست دارند با فعالیت‌های خودشان که در

زمینه ما انجام می‌دهند آشنا بشوند کلمه جابر زمانه را لقبی که شبکه 3 به ما داد در اینترنت جستجو کنید. با گوشه‌ای از فعالیت‌های این حقیر آشنا می‌شوید. که ثوابش برای آن عزیزانی است که ما را زنده کردند. که از همین جا برای آنهایی که نیستند طلب مغفرت می‌کنم و آنهایی هم که هستند برایشان آرزوی موفقیت دارم.

محمد نوری: جناب آقای سید جواد شهرستانی به دفتر فرهنگ معلولین امر کردند که با مراکز شهرهای مختلف تعامل و همفکری داشته باشیم. در اصفهان خدمت آقای اقارب پرست و بقیه آقایان رسیدیم. کتاب بسیار مهمی در اصفهان است چون ما شیراز، اهواز، تهران و شهرهای دیگر را کتابش را کار کردیم ولی اصفهان و ابابصیر چیز دیگری است. یعنی اولین و مهم‌ترین کار در اصفهان یعنی جریان مذهبی و جریان روحانی، اولین سد سازی را در مقابل مسیحیت، وهابیت و بهائیت انجام داد و بزرگ‌ترین کار عظیم ابابصیر شد. نمی‌دانم شاید شما تو گود هستید و راجع به ابابصیر آن جور که ما از دور می‌بینیم شما نبینید. مثلاً من لبنان بودم، یک کشیشی به من می‌گفت که فرد معروفی هم هست مسئول اساقفه شرق است به اسم مارتین مکدرموت همان که کتابی درباره شیخ مفید نوشته و احمد آرام به فارسی ترجمه کرده، به من گفت: ابابصیر را می‌شناسی، گفتم: بله تا حدی می‌شناسم. گفت: اینها آدم‌های عجیبی هستند و خودشان کارهای خودشان را می‌دانند؟ گفتم: بالاخره می‌دانند، گفت: نه اینطور که من خبر دارم و اسنادی که در دست ما است اینها راجع به کار خودشان اطلاعات کافی و وافی ندارم چون هیچ کتابی و مقاله‌ای درباره ابابصیر تا حالا تألیف نشده است. بالاخره ما کارهایمان را که از چند سال پیش شروع کردیم هدفمان این بود که اثباتی کار کنیم. و کارها و گزارش‌ها را ثبت و ضبط می‌کنیم. اما این کتابی که درباره ابابصیر است فصول مختلفی دارد و دارای هشت فصل است. مثلاً دانش آموختگان فارغ التحصیل از ابابصیر یک فصل است، سپس به تک تک زندگی نامه آنها پرداخته شده است. تمام هیئت امنا و هیئت مؤسس زندگی نامه آنها را به روش علمی خدمات آنان را تک تک جمع‌آوری و در کتاب آورده‌ایم. ولی در این کتاب ما تمام مراکز اسناد ایران و دنیا را آورده‌ایم.

ما خیلی سند از ابابصیر کم داریم. مقصر هم شما بودید. چرا کارهایتان را سند نکرده‌اید. شما می‌توانستید کل کارهایتان را به صورت اسناد حتی اسناد مالی و فیش حقوقی را به مرکز اسناد ایران بدهید. الآن دانش‌آموزی را که به آنجا می‌رود search می‌کند این اسناد در اختیارش قرار بگیرد ولی این کار صورت نگرفته است.

ما آمدیم از شخصیت‌ها شروع کردیم. از خود شما لطف کنید با ما همکاری کنید که این کتاب آبرودار و خوبی بشود. تا حالا حدود هفتصد صفحه تایپ شده و اگر هم بشود می‌خواهیم دو جلدش بکنیم. خود حاج آقا شهرستانی اصرار زیادی دارند. هر هفته که خدمتشان می‌روم، سراغ این کتاب را می‌گیرند شما کوچک‌ترین سند یا خاطره‌ای دارید بنویسید و تحویل آقای بصیری بدهید که در این کتاب ثبت و ضبط شود. ببخشید من مصدع اوقات شدم و امیدوارم کتاب خوبی درآید.

محمدحسین بصیری: خیلی متشکریم از جناب آقای نوری که توضیحات مبسوط دادند. کار بزرگی دارد انجام می‌شود و الآن خودم شاهدم که باید حرف ایشان را تأیید بکنم. واقعاً الآن مستندات پیدا کردن از آن زمان سخت است. ابابصیر یک حالت فروپاشی شده است. با تعطیل شدن مدرسه این اسناد هم از بین رفتند. بعضی از کتاب‌ها و جزوه‌های خیلی ارزشمندی ما داشتیم که گاهی لابه‌لای یک سری از کتاب‌ها پیدا نشد و در واقع مثل یک سونامی که آمد و همه چیز را با خود بُرد، ما آسیب‌های جدّی دیدیم. امیدوارم هستم با همت عزیزان و حمایت‌هایی که دارند می‌کنند.

شکل اداری ابابصیر به این صورت است که باید چند نفری اعضا انتخاب شوند ولی ما به تمام اعضا نیاز داریم. ما نه تنها هیئت مدیره نیاز داریم بلکه به هواداران ابابصیر هم نیاز داریم. ما به آقای مهندس فولادگر نیاز داریم. به دوستانی که حتی یک بار به ابابصیر آمده‌اند هم نیاز داریم. ابابصیر صفت شخصی و ملک شخصی کسی نیست. ابابصیر بستری را فراهم کرده که بتوانیم خدماتی را به عزیزانی که از ناحیه چشم دچار مشکل هستند ارائه نماییم. ما از همه دوستان خواهش می‌کنیم ما را یاری کنند.

گزارش دفتر فرهنگ معلولین از حضور در همایش ابابصیر⁽¹⁾: روز 23 تیر ماه 1395 جهت شرکت در همایش انتخابات هیئت امنای ابابصیر عازم اصفهان شدیم. عصر حدود ساعت 6 به اصفهان رسیدیم و به سوی مؤسسه ابابصیر واقع در خیابان خیام نزدیک رودخانه و روبروی بیمارستان سیدالشهدا رفتیم. آقایان مهندس ابراهیمی و محمدحسین بصیری مدیرعامل کنونی ابابصیر را به هنگام ورود به سالن دیدیم. همچنین حجت الاسلام مهدی مظاهری را دیدیم که به سمت آسانسور می‌رفت تا محل را ترک کند. پدرم با ایشان خویشاوندی سببی دارد و مرحوم عمویم مشهور به حاج غلام چون برادر خانمش، باجناق آقای مظاهری بود، ارتباطی خانوادگی برقرار بود.

آقای مظاهری الآن ویلچر نشین شده و پس از داغ فرزندش آقا محسن معلوم است تکیده‌تر شده است. وقت را غنیمت شمرده و یک بسته از کارهای دفتر فرهنگ معلولین را به حاج آقا مظاهری هدیه کردم و به ایشان عرض شد در کارهایی که مشغول تألیف هستیم از شما فقط یک زندگی نامه مختصر داریم و نیاز است از جنابعالی به عنوان اول روحانی که در زمینه معلولین وارد شد و با تلاش و کوشش بسیار خدمات بی‌نظیری بر جای نهاد، گزارش مفصل‌تر بیاوریم. ایشان به همراهش اشاره‌ای کرد و او گفت با آقا حسین (فرزند حاج آقا) تماس بگیرید.

لازم به ذکر است وقتی کلیسا به جذب نابینایان و دیگر معلولان اقدام و مدارس و مراکزی در چند شهر دایر نمود، یعنی سال‌های قبل از 1300ش، جریان‌های مذهبی و روحانیت متوجه خطر نشده بودند و سال‌ها گذشت تا اینکه در سال 1347 مرحوم شهید بهشتی (اولین رئیس قوه قضائیه پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و شهید در جریان انفجار حزب جمهوری اسلامی) به هنگامی که به عنوان نماینده حوزه علمیه در مرکز امام علی(ع) شهر هامبورگ آلمان بود، عکسی از مجله اشپیگل

برای روحانیون بزرگ اصفهان می‌فرستد و آنان را متوجه خطری می‌کند که چند دهه در اصفهان تثبیت شده است. سران مدرسه شبانه روزی نابینایان کریستوفل گزارش مصوری در اشپیگل منتشر کرده و نوشته بودند مسلمانان مسجد رفتن و گدایی را در نابینایان ترویج می‌کنند و عکسی آورده که نابینایان لب در ورودی مسجد شاه (امام کنونی) گدایی می‌کنند. اما مسیحیت و کلیسا و مدرسه کریستوفل به نابینایان تحصیل و مهارت می‌آموزند تا در آینده خوشبخت باشند.

پس از آن حجت الاسلام مهدی مظاهری، آیت‌اللّه آل رسول (معروف به شمس آبادی) و حجت الاسلام حسین منصور زاده و ده تن دیگر از فرهنگیان و بازاریان اصفهان تصمیم می‌گیرند مرکز آموزشی تأسیس کرده و بچه‌های نابینای مسلمان را در این مرکز جذب و به آموزش دروس مدرسه‌ای و نیز دروس اسلامی بپردازند. بالاخره در سال 1348 مؤسسه آموزشی ابابصیر در خیابان مسجد سید (محمدرضا شاه سابق) در ساختمان معروف به قائمیه شروع به کار می‌کند. آنگاه موفق می‌شود در 26 اسفند 1352 در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت کنند و برای آن مجوز ثبتی بگیرند. اما در سال‌های اخیر قرار می‌شود هر دو سال مجمع عمومی تشکیل و هیئت مدیره و مدیرعامل را انتخاب کند و نیروی انتظامی صلاحیت اینان را تأیید و مجوز دو ساله بدهد. آخرین مجوز را در 8 آبان 1393 صادر کرده است.

آقای مظاهری و دو پسر ایشان مرحوم محسن مظاهری و حجت الاسلام حسین مظاهری در جریان ابابصیر و جهت هماهنگی و ایجاد ارتباطات فعالیت داشته‌اند.

به هر حال آقای مظاهری جزء معدود انگشت شمار روحانی‌هایی است که مقاومت در برابر کلیسا در عرصه معلولین و نابینایان را ایجاد کرد و از جذب بیشتر بچه‌های مسلمان به مسیحیت ممانعت نمود و تا کنون یعنی حدود نیم قرن است در عرصه معلولین، ایجاد سایت‌های خدمات‌رسانی برای معلولین و ایجاد مراکز آموزشی و پژوهشی برای آنها فعالیت دارد. روحانیون همراه ایشان همگی به رحمت خدا رفته‌اند و ایشان مانده، بقیه السیف و بازمانده نسل جریان‌ساز در برابر اقدامات کلیسا است. متأسفانه تا کنون این‌گونه شخصیت‌ها از این حیث بررسی نشده و هیچ مقاله، کتاب یا پایان‌نامه‌ای درباره آنها تألیف و عرضه نشده است. حتی درباره آقای مظاهری هم تألیف جامع و عالمانه وجود ندارد.

اولین بار دفتر فرهنگ معلولین در سال 1393 درصدد برآمد کتابی درباره ایشان تألیف کند. پس از تلاش بسیار بعضی اطلاعات و اسناد جمع‌آوری شد ولی یک سال و بارها به منزل ایشان و نیز با اقوام ایشان تماس گرفته شد ولی نتوانستیم از ایشان وقت بگیریم. شاید به دلیل بیماری ایشان بوده است و نهایتاً تألیف این کتاب مانده است با اینکه با یک مصاحبه یک ساعته این کتاب به سامان می‌رسید.

برنامه‌های این همایش: مدیریت ابابصیر درصدد برآمده بود با دعوت همه مشاهیری که در عرصه معلولین و ابابصیر فعال بوده یا مدیران ارشد شهری، انتخاب هیئت مدیره را در منظر و مرآی آنان برگزار کند. وقتی رسیدیم برنامه رأی‌گیری به اتمام رسیده بود و بخش دوم که شامل معرفی اهم برنامه‌های ابابصیر و تبیین تاریخچه آن بود شروع شده بود.

محمدحسین بصیری اصفهانی فرزند محمد بصیری (از بنیانگذاران و اولین مدیرعامل) و مدیرعامل کنونی درباره تاریخچه تأسیس و سیر تحولات بعدی تا کنون به اجمال نکاتی را گفت. از

افت و خیزها، از دوران طلایی ابابصیر و دوره‌ای که رقبا موجب تضعیف آن شدند و تعطیلی بخش آموزشی در سال‌های 1385 به بعد گزارش داد و گفت: در سال‌های اخیر و هم اکنون خدمات‌رسانی فعال داریم و برنامه‌های آموزشی مذهبی و مهارت آموزی هم داریم.

ایشان درباره کتابی که در دفتر فرهنگ معلولین درباره ابابصیر در دست تألیف است گفت و از مدیران دفتر نام برد و تقدیر و تشکر کرد.

با شنیدن سخنان آقای بصیری حس عجیبی به من دست داد و به این فکر افتادم که در بلاد کفر مدرسه‌های کوچکی که چند صد سال قبل تأسیس شده، همواره رو به گسترش بوده و به تدریج تبدیل به مراکز بزرگ و دانشگاه‌های بسیار بزرگ شده است اما در ایران به ندرت جایی را پیدا می‌کنیم که قدمت یک قرنی داشته باشد.

معمولاً هر جایی شروع به رشد و توسعه نمود می‌گوییم گاو نه من شیرده است و باید به قصاب و سلاخ سپرده شود. مراکز باید در ضعف بمانند و قوی و سمین نشوند یا به قول این ضرب المثل «نه من شیر ندهند» و یا اگر توسعه یافتند، شروع به تخریب و تضعیف می‌کنیم و بالاخره به تعطیلی و نابودی کشانده می‌شوند.

ابابصیر هم از این قاعده مستثنی نبود؛ وقتی دوره طلایی آن شروع شد و تأسیس دانشگاه، تأسیس پژوهشگاه و تأسیس مراکز بزرگ خدماتی را در دستور داشت و درصدد برداشتن گام‌های بلند بود، از سر به زمین کوبیده شد و به بهانه‌های واهی شروع به جوسازی علیه آن شد تا جایی که بخش آموزشی آن را کلاً تعطیل کردند و بخش‌های دیگر هم نیم‌بند ادامه یافت ولی لنگان لنگان. این قضاوت حمل بر این نشود که ابابصیر هیچ عیب و نقصی نداشت. همه انسان‌ها (غیر از معصومین(ع)) و همه مراکز قطعاً اشکالاتی و نواقصی دارند. اما ما جوری تربیت نشده‌ایم که با گفت‌وگو و تذکر عیوب در خفا درصدد حلّ مشکلات باشیم، بلکه با دیدن یک مشکل درصدد بزرگ کردن آن برآمده و با راه انداختن جنجال، به جای حلّ مشکلات به بحران آفرینی می‌پردازیم و نهایتاً با ایجاد بحران و آشوب و هدر دادن سرمایه‌های انسانی و مادی موجبات تعطیلی و نابودی آن سازمان را فراهم می‌آوریم.

این شیوه که هزاران بار در تاریخ معاصر شاهد آن بوده‌ایم، بالمآل موجب ضرر و زیان برای عموم مردم شده و دود آن به چشم همگان رفته است. تصور بفرمایید اگر ابابصیر توسعه یافته و دانشگاه ایجاد کرده بود، نابینایان با تحصیل در یک دانشگاه تخصصی می‌توانستند در بسیاری از مراکز علمی داخل و خارج مشغول شوند. نابینایان خارج از کشور بیایند در این دانشگاه تحصیل کنند و به رونق اشتغال و بازار کار کمک کنند. زیرا در خاورمیانه چنین دانشگاهی هنوز وجود ندارد. صدها فایده و منفعت عمومی از بین رفت و دستاوردهای بزرگ دیگر که طی چند دهه کسب کرده بود، همگی نابود شد و به هدر رفت.

با خودم فکر می‌کردم چرا کسی برای این جمع بی‌نظیر روند مشکلات و حوادث را از همین زاویه تجزیه و تحلیل نمی‌کند... این افکار از محیط و اطراف دورم کرده بود که متوجه شدم کنارم آقای مهندس رضایی نشسته و آقای بصیری می‌گوید: خوب است از تجارب آقای مهندس رضایی استفاده کنیم. آقای رضایی پشت تربیون رفته و می‌گوید: اولین نابینایی که در دانشگاه شریف به رشته

کامپیوتر رفت من بودم و تلاش کردم این رشته را در بین نابینایان گسترش دهم و تا کنون دستاوردها و تجارب مهم به دست آمده است. در کشورهایی مثل ژاپن، هلند، آمریکا و فرانسه دعوت شدم و سخنرانی کردم. و این تجارب را گفتم.

اینجا هم افکاری به سراغم آمد؛ با خود فکر می‌کردم چرا ژاپنی‌ها و فرانسوی‌ها یک نخبه نابینا را شناسایی و دعوت به سخنرانی می‌کنند اما ایشان از طرف مراکز دولتی در شهرهای ایران دعوت نشده است؛ چرا تا حالا آقای رضایی معرفی نشده و درباره او مقاله یا کتابی عرضه نشده؟ به چه دلیل درباره کارنامه او برای مردم و نابینایان گزارشی منتشر نشده است؟!

چند ماه قبل آقای رضایی در مسیر اصفهان به تهران جهت عزیمت به فرانسه و بلژیک، یک روز مهمان ما در قم بود و درباره بسیاری از مسائل صحبت شد و قرار گذاشتیم زندگی نامه ایشان را منتشر کنیم. این تصمیم امشب برایم جدی‌تر مطرح گردید. چون ایشان از معدود نخبگان امور کامپیوتری نابینایان است.

پس از آقای رضایی، آقای باقریان روحانی معمم و نابینا و از دانش آموختگان ابابصیر و نیز مربی و معلم در ابابصیر پشت تربیون رفت و درباره برنامه‌های آموزش مذهب در ابابصیر گزارش داد. چون ایشان مسئول کمیته آموزش است. به ویژه درباره اشکالات گفت. یکی از اشکالات مهم وقت کشی و هدر دادن وقت نابینایان است. او تأکید کرد باید جوری برنامه‌ریزی کنیم که در حداقل زمان، حداکثر مطالب و مهارت‌ها را به آنها یاد بدهیم.

پس از آقای باقریان، آقای بصیری پشت تربیون رفت و از محمد نوری جهت سخنرانی دعوت کرد. پشت تربیون رفتم. تا کنون این همه آدم‌های خدوم و فعال در امور معلولین را یکجا ندیده بودم. غیر از روحانیون، آقایان ملاباشی، اقارب پرست، علوی، سیف، دکتر بصیری، مهندس بصیری، مهندس فولادگر، مهندس ابراهیمی و ده‌ها نفر دیگر حضور داشتند. بنده چند نکته را به اجمال گفتم:

اهمیت ابابصیر و ضرورت تألیف کتاب درباره ابابصیر: ابابصیر اولین مرکزی است که نیروهای مذهبی در زمینه تعلیم و تربیت نابینایان تأسیس کردند. این تجربه بی‌نظیر تاریخی نقطه عطفی در تاریخ ایران، تاریخ تشیع و نیز تاریخ معلولین است. این مرکز دایر شد تا مانع رشد جریان کلیسا در معلولین گردد.

در رقابت با کلیسا با اینکه کلیسا چند قرن تجربه داشت ولی جریان مذهبی توانست به سرعت خود را با ضوابط جهانی وفق دهد و به آخرین روش‌های علمی مجهز گردد. آنچنان ابابصیر از نظر علمی پیشرفته بود که اولین بورس و اعزام به انگلستان به آقای اقارب پرست از ابابصیر اختصاص یافت.

سران و بنیانگذاران و دست اندرکاران ابابصیر شاید متوجه نباشند چه اقدام بزرگ و مهم و ماندگار و ریشه‌دار و تأثیرگذاری تأسیس کرده‌اند. ولی ما که از بیرون نگاه کنیم متوجه بسیاری از ابعاد این اقدام می‌شویم.

اما متأسفانه باید گفت اصحاب ابابصیر در ثبوت و تأسیس خوب کار کردند ولی در مقام اثبات و بسط علمی بسیار ضعیف کار کرده‌اند. زیرا مقاله، پایان نامه، مصاحبه، فیلم و کتاب درباره ابابصیر بسیار اندک است. دفتر فرهنگ معلولین از بدو پیدایش درصدد برآمد کارهای انجام شده را ویترینی،

اثباتی و گزارشی کند و به جهان معرفی نماید. از مهم‌ترین آنها ابابصیر است. یک جلد کتاب درباره ابابصیر تألیف شد و جهت تکمیل به مدیریت ابابصیر تحویل شده است. از همه کسانی که نکته‌ای، خاطره‌ای، شعری و مطلبی دارند ارسال کنند یا به آقای بصیری بدهند تا در این کتاب بیاوریم.

پس از سخنرانی جلسه به پایان رسید و سریع به سراغ شخصیت‌ها برای طرح‌ها رفتم. نزد مهندس فولادگر نماینده اصفهان در مجلس رفتم و به ایشان عرض کردم: پدر شما با اینکه از چهره‌های اصلی ابابصیر است ولی هیچ نامی از او نیست. شما باید زمینه سازی کنید تا ما گزارشی و مصاحبه‌ای از ایشان داشته باشیم. گفت: فردا خبر می‌دهم. با آقای رضایی قرار گذاشتیم فردا ساعت 30/9 مذاکره داشته باشیم و با آقای باقریان و بصیری همین امشب قرار گذاشتیم.

تهیه گزارش از ابابصیر: آقای بهمن کاظمی و آقای علی نوری و من به سراغ بخش‌های ساختمان ابابصیر رفتیم تا گزارش مکتوب آماده کنیم. ابتدا به سراغ کتابخانه، سپس سالن چاپ بریل و استودیو رفتیم. آقای بصیری هم آمد و شروع به پرسیدن سؤالات و عکس و فیلم برداری شد.

کتابخانه جالبی دارند. از این نظر که رده دیویی را برای معلولین گسترش داده و رده‌ها را علاوه بر بینایی به روش بریل هم پشت جلد کتب آورده‌اند. به طوری که هر نابینایی می‌تواند کتاب مورد نظر خود را به سرعت پیدا کند. اما هنوز کتابخانه سامان ندارد و به هم ریخته است.

لازم است رده‌های گسترش یافته در زمینه معلولین برای رده‌بندی دیگر کتابخانه‌ها به صورت کتاب منتشر شود. در نهایت قرار شد با کتابدار ابابصیر صحبت شود و در این زمینه ما کاری انجام دهیم. از استودیو و قسمت چاپ بریل نیز بازدید شد.