قرآن و متولیان فرهنگی

مشخصات کتاب

سرشناسه : قرائتی، محسن، ۱۳۲۴ -

عنوان و نام پدیدآور : قرآن و متولیان فرهنگی/ محسن قرائتی.

مشخصات نشر : تهران: ستاد اقامه نماز، ۱۳۹۶.

مشخصات ظاهری : ۵۹ص؛ ۵/۹ × ۵/۱۹ س‌م.

شابک : ۱۸۰۰۰ریال: 978-964-537-178-2

وضعیت فهرست نویسی : فیپا

موضوع : تفاسیر شیعه -- قرن ۱۴

موضوع : Qur'an -- Shiite hermeneutics -- 20th century

موضوع : قرآن .برگزیده‌ها --ترجمه‌ها

موضوع : Qur'an .Selections --Translations

موضوع : قرآن-- بررسی و شناخت

موضوع : Qur'an -- Surveys

شناسه افزوده : ستاد اقامه نماز

رده بندی کنگره : BP۹۸/ق۳۵ق۴۵ ۱۳۹۶

رده بندی دیویی : ۲۹۷/۱۷۹

شماره کتابشناسی ملی : ۴۸۳۲۵۸۸

نکات 1 تا 20

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 1 تا 20

بسم الله الرحمن الرحیم

اصولی را می‌خواهم برای مسئولین فرهنگی بیان کنم که برگرفته از سرچشمه زلال فرهنگ، یعنی قرآن کریم است، به گونه‌ای که باور کنیم این اصول ساختگی و بافتنی نیست.

1.    از آیه:     «إِنَّکَ لا تَهْدی مَنْ أَحْبَبْت» (قصص/56)

استفاده می‌شود که: توفیق هدایت مردم از آن خداست.

و هم‌چنین از آیه:    «لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِی الْأَرْضِ جَمیعاً ما أَلَّفْتَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ» (انفال/63)

می‌فهمیم که بهترین نیروی انسانی (پیامبر خدا) اگر تمام امکانات مادی را در اختیار داشته باشد، تا اراده‌ی خدا نباشد، کارآیی ندارد. بنابراین نیروی انسانی و وجود امکانات لازم است، ولی کافی نیست و باید از خدا بخواهیم که ما را وسیله‌ی هدایت قرار دهد.

2.    از آیه:     «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقیمَ» (فاتحه/6)

می‌فهمیم: همه‌ی مسئولان فرهنگی در هر تصمیم و برنامه‌ریزی نیازمند هدایت الهی هستند.

3.    از آیاتی که می‌فرماید: «وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَری» (انعام/21) (انعام/93) (هود/18) (عنکبوت/68) (صف/7)

 می‌فهمیم: انحراف در مسائل فرهنگی مصداق بالاترین ظلم‌هاست.

4.    از آیه:     «اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَه» (انعام/124)

می‌فهمیم: برای سپردن مسئولیت فرهنگی، باید لیاقت و ظرفیت افراد مورد توجه قرار گیرد.

5.    از آیه:     «اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذی خَلَقَ» (علق/1)

می‌فهمیم: کار فرهنگی باید با نام خدا و برای خدا باشد.

6.    از آیه:     «فَاسْتَقِمْ کَما أُمِرْت» (هود/112)

می‌فهمیم: باید در کار فرهنگی پایدار و مقاوم باشیم و آن را به خاطر اهداف دیگر رها نکنیم. اگر می‌بینیم بعضی از بزرگان وصیت می‌کنند که در مدرسه و یا کتابخانه خود دفن شوند، برای آن است که بگویند عمرم را پای این مدرسه و کتابخانه دادم.

7.    از آیه:     «لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُون» (صف/2)

می‌فهمیم: مسئولین فرهنگی باید خود به آنچه می‌گویند و می‌نویسند عمل کنند. وگرنه عالم بی‌عمل، درختی بی‌ثمر خواهد بود.

8.    از آیه:     «رَبِّ اشْرَحْ لی صَدْری » (طه/25)

می‌فهمیم: کار فرهنگی نیاز به روح بزرگ دارد، زیرا اولین درخواست حضرت موسی از خداوند بعد از رسیدن به نبوت تقاضای سعه‌ی صدر بود.

9.    از آیه:     «لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِک» (آل‌عمران/159)

می‌فهمیم: کسانی که کار فرهنگی می‌کنند، باید از دلی نرم و خلقی عالی برخوردار باشند.

10.    از آیه:     «وَ ما أَنَا مِنَ الْمُتَکَلِّفین» (ص/86)

می‌فهمیم: مسئولان فرهنگی باید افرادی بی‌تکلف و بی توقع باشند.

11.    از آیه:     «وَ اخْفِضْ جَناحَکَ لِمَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنین» (شعراء/215)

می‌فهمیم: مسئولان فرهنگی باید نسبت به زیردستان خود متواضع باشند.

12.    از آیه:     «وَ قُلْ رَبِّ زِدْنی عِلْما» (طه/114)

می‌فهمیم: مسئولان فرهنگی باید دائماً در فکر رشد علمی باشند و خود را فارغ التحصیل ندانند.

13.    از آیه:     «إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَةِ الْقَدْر» (قدر/1)

می‌فهمیم: انتخاب زمان مناسب در کارهای فرهنگی مهم است، نزول قرآن در شب قدر بوده که به قول قرآن «لیلة مبارکه» و «خیرٌ من الف شهر» است. حضرت موسی نیز زمان مناظره با ساحران را روز عید «یوم الزینة» قرار داد تا مردم هم شاد باشند و هم بیدار!

14.    از آیه:     «وَ ثِیابَکَ فَطَهِّرْ» (مدثر/4)

می‌فهمیم: مسئولان فرهنگی باید از پاکیزگی و آراستگی لازم برخوردار باشد.

15.    از آیه:     «وَ إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ» (قلم/4) و آیه: «لَکُمْ فی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَة» (احزاب/21)

می‌فهمیم: کسی که در فکر ارشاد مردم است، باید از کمالات اخلاقی برخوردار باشد، تا برای دیگران الگو قرار گیرد.

16.    از آیه:     «وَ لَقَدْ یَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّکْر» (قمر/17،22، 32، 40)

می‌فهمیم: مباحث فرهنگی باید به نحوی روان و آسان القاء شود، که عوام بفهمد؛ «بَیانٌ لِلنَّاس» (آل‌عمران/138) و خواص بپسندد. «قَوْلاً سَدیدا» (نساء/9)

17.    از آیه:     «لَسْتَ عَلَیْهِمْ بِمُصَیْطِرٍ» (غاشیه/22) و آیه: «لا إِکْراهَ فِی الدِّین» (بقره/256)

می‌فهمیم: تغییر فرهنگ و فکر مردم باید با آزادی و انتخاب و آگاهانه و عاشقانه باشد، نه با زور و استبداد. این فرعون بود که به پیروان موسی می‌گفت: «چرا بدون اجازه من به او ایمان آوردید.» «آمَنْتُمْ بِهِ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَکُم» (اعراف/123)

18.    از آیه:     «مَحَبَّةً مِنِّی» (طه/39)

می‌فهمیم: محبوبیت واقعی از طرف خداست، نه آنکه با زرق و برق و دکور و ژست و تابلو و ساختمان و لباس و ماشین و ابزار مُدرن بدست بیاید.

19.    از آیه:     « ادْعُ إِلی سَبیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتی هِیَ أَحْسَن» (نحل/125)

می‌فهمیم: راه کار فرهنگی، بهره‌گیری از منطق و استدلال و موعظه و در مواردی جدال نیکو است.

20.    از آیه:     «فَقَدْ لَبِثْتُ فیکُمْ عُمُرا» (یونس/16)

می‌فهمیم: خوش سابقه بودن مسئول فرهنگی، در اثرگذاری کار او نقش مهمی دارد.

نکات 21 تا 40

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 21 تا 40

21.    از آیه:     «وَ تَاللَّهِ لَأَکیدَنَّ أَصْنامَکُم» (انبیاء/57) و آیه: «فَجَعَلَهُمْ جُذاذا» (انبیاء/58)

می‌فهمیم: استفاده می‌شود که رهبران فکری و فرهنگی باید از صلابت و قاطعیت ویژه‌ای برخوردار باشند.

22.    از آیه:     «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِی» (احزاب/56)

استفاده می‌شود: هرگاه خواستیم دستوری فرهنگی صادر کنیم، باید خود در عمل به آن پیشگام باشیم.

23.    از آیه:     «لا تَمُدَّنَّ عَیْنَیْکَ إِلی ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ» (حجر/88)

استفاده می‌شود: رهبران فکری و اخلاقی جامعه نباید چشم به امکانات و تجملات دیگران بدوزند.

24.    از آیه:     «قُلْ إِنْ أَدْری» (جن/25)

استفاده می‌شود: در مواردی که چیزی را نمی‌دانیم، با کمال شجاعت و صراحت اعلام کنیم که من این را نمی‌دانم.

25.    از آیه:     «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً» (انعام/90)

استفاده می‌شود: یکی از شرایط نفوذ کلام آن است که از مردم انتظار مالی نداشته باشیم. (اگر کمک کردند «الحمدلله» و اگر نکردند «الله اکبر») اگر هدف، امرار معاش و اشتغال شد، فرد درآمد خود را با درآمد دیگران مقایسه می‌کند و گرفتار پشیمانی و نارضایتی و تغییر کار می‌شود.

26.    از آیه:     «هُوَ أَفْصَحُ مِنِّی» (قصص/34)

استفاده می‌شود: هرگاه متوجه شدیم دیگری از ما موفق‌تر است، او را مطرح کنیم و از اقرار به فضل دیگران نترسیم.

27.     از آیه:     « اذْهَبا إِلی فِرْعَوْن» (طه/43)

استفاده می‌شود: در مواردی نباید به تنهایی اقدام کرد، بلکه باید اول همفکر و یار پیدا کرد و سپس حرکت کرد.

28.    از آیه:    «وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِیثَاقَ النَّبِیِّنَ لَمَا ءَاتَیْتُکُم مِّن کِتَابٍ وَ حِکْمَة...» (آل‌عمران/81)

که می‌فرماید: خداوند از انبیاء میثاق و پیمان گرفت که امروز به شما کتاب و حکمت دادم، ولی اگر بعداً پیامبری آمد، شما باید به او ایمان آورید و او را یاری کنید. استفاده می‌شود که هر مسئولی باید آمادگی روحی برای استعفاء خود و پذیرفتن دیگری را داشته باشد، گرچه در عمل چنین صحنه‌ای پیش نیاید. خداوند این میثاق شدید را گرفت و حتی پرسید آیا اقرار می‌کنید؟ «أَقْرَرْتُمْ» گفتند: بله! «قَالُواْ

أَقْرَرْنَا»

29.    از آیه:     «وَ لَمْ یَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً» (کهف/1)

می‌فهمیم:  در مسئولین فرهنگی نباید هیچگونه کژی و انحراف باشد.

30.    از آیه:     «لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ» (کافرون/2)

می‌فهمیم: باید در برابر دعوت به سازش با قاطعیت برخورد کنیم.

 

31.    از آیه:     «وَ صَلِّ عَلَیْهِمْ» (توبه/103)

می‌فهمیم: باید در کار فرهنگی، به افراد اهل پذیرش، آرامش و امید داد.

32.    از آیه:     «وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِکینَ اسْتَجارَکَ» (توبه/6)

می‌فهمیم: باید به مخالفان، فرصت تحقیق و مطالعه و بررسی بدهیم و علاوه بر مهلت، امنیت آنان را نیز تأمین کنیم.

33.    از آیه:     «حَریصٌ عَلَیْکُم» (توبه/128)

می‌فهمیم: سوز و شور، لازمه کار مسئول کار فرهنگی است.

34.    از آیه:     «وَ ما أَنَا بِطارِدِ الَّذینَ آمَنُوا» (هود/29)

استفاده می‌شود: در مسیر کار فرهنگی، نباید برای جلب افراد پرتوقع و اشراف، فقراء و محرومین را از خود دور کنیم.

35.    از آیه:     «وَ لا تَمْنُنْ تَسْتَکْثِر» (مدثر/6)

استفاده می‌شود: مسئول فرهنگی باید خود را از منت گذاردن و فزون طلبی دور کند.

36.    از آیه:     «قُلْ هاتُوا بُرْهانَکُمْ» (بقره/111)

می‌فهمیم: باید با مخاطبین، منطقی و استدلالی گفتگو کنیم.

37.    از آیه:     «فَسِیرُواْ فیِ الْأَرْض» (آل‌عمران/137)

استفاده می‌شود: باید از تجربه تاریخ بهره گیریم.

38.    از آیه:     «وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلاَّ خَلا فیها نَذیر» (فاطر/24)

استفاده می‌شود: تاریخ کار فرهنگی، برابر تاریخ زندگی بشر است.

39.    از آیه:     «وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعا إِلَی اللَّهِ» (فصلت/33)

استفاده می‌شود: دعوت به راه خدا بهترین کارها است.

40.    از آیه:     «وَ مَنْ أَحْیاها فَکَأَنَّما أَحْیَا النَّاسَ جَمیعاً» (مائده/32)

می‌فهمیم: که ارزش کار فرهنگی روی یک نفر، برابر است با حیات یک جامعه.

نکات 41 تا 60

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 41 تا 60

41.    از آیه:     «إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّب» (فاطر/10)

می‌فهمیم: اگر سخن ما پاک و دلنشین بود، به هدر نمی‌رود، بلکه ماندگار است.

42.    از آیه:     «کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّور» (ابراهیم/1)

استفاده می‌شود: که نتیجه کار فرهنگی باید نجات مردم از ظلمات به نور باشد.

43.    از آیه: «الَّذینَ یُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ یَخْشَوْنَهُ وَ لا یَخْشَوْنَ أَحَداً إِلاَّ اللَّهَ» (احزاب/39)

استفاده می‌شود: که شهامت و شجاعت شرط لازم برای پذیرش مسئولیت فرهنگی است.

44.    از آیه:     «الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْکُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فیکُمْ ضَعْفا» (انفال/66)

استفاده می‌شود: باید حالات روحی مردم را در نظر گرفت و دستوری فوق طاقت یا فهم و عقل آنان صادر نکرد.

45.    از آیه:     «هذا رَبِّی فَلَمَّا أَفَلَ قالَ لا أُحِبُّ الْآفِلینَ» (انعام/76)

استفاده می‌شود: در مواردی باید با مردم مماشات کرد و همراه شد تا زمینه پذیرش فراهم شود و سپس به طور قاطع اعلام موضع کرد.

46.    از آیه:     «وَ لِتَسْتَبینَ سَبیلُ الْمُجْرِمین» (انعام/55)

می‌فهمیم: باید راه کج اندیشان را برای مردم تبیین نمود.

47.    از آیه:     «وَ أَنْذِرْ عَشیرَتَکَ الْأَقْرَبین» (شعراء/214)

می‌فهمیم: کار فرهنگی را باید از نزدیکان شروع کرد.

48.    از آیه:     «زَوَّجْناکَها لِکَیْ لا یَکُونَ عَلَی الْمُؤْمِنینَ حَرَجٌ فی أَزْواجِ أَدْعِیائِهِمْ» (احزاب/37)

می‌فهمیم: شکستن خرافات یکی از وظایف کسانی است که کار فرهنگی می‌کنند.

49.    از آیه:     «وَ إِنْ هُمْ إِلاَّ یَظُنُّون» (بقره/78)

می‌فهمیم: نباید پایه فکر و عمل ما، حدس و گمان باشد.

50.    از آیه:     «أَتَعْلَمُونَ أَنَّ صالِحاً مُرْسَلٌ» (اعراف/75)

می‌فهمیم: مخافان با ایجاد شک و تردید در میان مردم وسوسه می‌کنند.

51.    از آیه:     «الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَه» (زمر/18)

می‌فهمیم: در امور فرهنگی باید انتخاب احسن کرد.

52.    از آیه:     «لَنُحَرِّقَنَّه» (طه/97)

می‌فهمیم: باید با مراکز انحراف خیز برخورد انقلابی کرد.

53.    از آیات:     «ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذینَ کَفَرُوا امْرَأَتَ نُوح» (تحریم/10) و «وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذینَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْن» (تحریم/11)

می‌فهمیم: در کار فرهنگی باید الگوهای مثبت و منفی را با هم مقایسه کرد.

54.    از آیه:     «وَ لَقَدْ وَصَّلْنا لَهُمُ الْقَوْل» (قصص/51)

می‌فهمیم: کار فرهنگی باید تداوم داشته باشد.

55.    از آیه:     «وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَی النَّاسِ عَلی مُکْث» (اسراء/106)

می‌فهمیم: کار فرهنگی باید تدریجی باشد.

56.    از آیه:     «خُذِ الْکِتابَ بِقُوَّةٍ» (مریم/12)

می‌فهمیم: در کار فرهنگی باید جدی و پیگیر بود.

57.    از آیات:    «حَقَّ تِلاوَتِه» (بقره/121)؛ «حَقَّ جِهادِهِ» (حج/78)؛ «حَقَّ تُقاتِه» (آل‌عمران/102)

می‌فهمیم: در انجام هر کاری نهایت درجه عنایت را داشته باشیم و اگر حق آن را نمی‌توانیم انجام دهیم، لااقل از آنچه در توان داریم کوتاهی نکنیم. «فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُم» (تغابن/16)

58.    از آیه:     «وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ» (توبه/60)

می‌فهمیم: برای کار فرهنگی روی مخالفان، باید ابتدا دل آنان را به دست آورد.

59.    از آیه:     «ما کانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا کَافَّةً» (توبه/122)

می‌فهمیم: در برنامه‌ریزی و مدیریت فرهنگی نباید تمام افراد را به یک سو سوق داد، بلکه باید «مِنْ کُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَة» را به کار بگیریم.

60.    از جمله:     «فَلَوْ لا نَفَر» (توبه/122)

می‌فهمیم: کارشناسان فرهنگی گاهی باید کوچ و هجرت کنند و نباید در مراکز علمی بمانند.

نکات 61 تا 80

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 61 تا 80

61.    از آیه:     «وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِم» (توبه/122)

می‌فهمیم: منطقه زادگاه، برای کار فرهنگی اولویت دارد.

62.    از آیه:     «لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّین» (توبه/122)

می‌فهمیم: شناخت مسئول فرهنگی از دین، باید عمیق باشد نه سطحی.

63.    از آیه:     «قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْلیکُم» (تحریم/6)

می‌فهمیم: خود مسئول فرهنگی و بستگان او در اولویت‌اند.

64.    از آیه:     «رَجَعُوا إِلَیْهِم» (توبه/122)

می‌فهمیم: نباید منتطر دعوت باشیم، بلکه ما باید به سراغ مردم برویم.

65.    از آیه:     «وَ الَّذی خَبُثَ لا یَخْرُجُ إِلاَّ نَکِدا» (اعراف/58)

می‌فهمیم: «زمین شوره سنبل برنیارد *** در او تخم عمل ضایع نگردان»

66.    از آیه:     «وَ لا تَسُبُّوا» (انعام/108)

می‌فهمیم: در فرهنگ ما ناسزا نیست، حتی نسبت به مخالفان

67.    از آیه:     «وَ إِذا نادَیْتُمْ إِلَی الصَّلاة» (مائده/58)

می‌فهمیم: در مواردی فریاد و هیاهو لازم است.

68.    از آیه:     «کَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْم» (احقاف/35)

می‌فهمیم: صبر و تحمل لازمه کار فرهنگی است.

69.    از آیه:     «تَعالَوْا إِلی کَلِمَة» (آل‌عمران/64)

می‌فهمیم: اگر به تمام اهداف خود دست نیافتیم، از تلاش برای رسیدن به بعضی از آن‌ها خودداری نکنیم.

70.    از آیه:     «سَواءٌ عَلَیْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُم» (بقره/6)

می‌فهمیم: انتظار هدایت همه مردم را نباید داشت.

71.    از آیه:     «فَاسْتَوی عَلی سُوقِه» (فتح/29)

می‌فهمیم: در امور فرهنگی باید روی پای خود بایستیم. مسئولین فرهنگی نباید مانند تاکسی باشند که هر مسافری با پیشنهاد هر مبلغی آن‌ها را به هر کوچه‌ای ببرد، باید همچون قطاری باشند که فقط روی خط خودش حرکت می‌کند و از مسیر خارج نمی‌شود.

72.    از آیات:     «یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُون» (اعراف/30) «یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلی شَیْ‌ء» (مجادله/18) «یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُون» (کهف/104)

می‌فهمیم: بسیاری از کارهای ما در دنیای خیال کار است و در واقع سرگرمی است.

 

73.    از آیه:     «عَامِلَةٌ نَّاصِبَة تَصْلیَ نَارًا حَامِیَة» (غاشیه/3و4)

می‌فهمیم: چه بسا تلاش‌ها و زحماتی که پایانش دوزخ است، زیرا گرفتار ریا و سمعه و عجب و غرور و منت می‌شود.

74.    از آیه:  «وَ کَیْفَ تَکْفُرُونَ وَ أَنْتُمْ تُتْلی عَلَیْکُمْ آیاتُ اللَّهِ وَ فیکُمْ رسوله» (آل‌عمران/101)

می‌فهمیم: راه نجات دو چیز است: مکتب(آیات الله)، رهبر (رسوله) (همان کتاب الله و عترتی) و ما باید در کار فرهنگی مزه مکتب را بچشیم و بچشانیم و نسبت به رهبران آسمانی عاشق شویم و عاشق کنیم.

75.    از آیه:     «أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُم» (کهف/110)،  «وَ یَمْشی فِی الْأَسْواقِ» (فرقان/7)، «رَسُولاً مِنْهُم» (بقره/129)، «فیهِمْ رَسُولا» (مؤمنون/32)

می‌فهمیم: زندگی و مسکن و مرکب مسئولین فرهنگی باید طبیعی باشد، نه سلطنتی و از اینکه ممکن است تحقیر شویم، نترسیم «وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشُونَ عَلَی الْأَرْضِ هَوْناً» (فرقان/63)

76.    از آیه:     «لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْط» (حدید/25)

می‌فهمیم: کارهای فرهنگی باید موجب حرکت و قیام جامعه شود، نه رکود و جمود. باید ثمره‌ی «أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمیزان» قیام مردم باشد. در سیمای دین قیام و حرکت نهفته است. نگاه کنید به این آیات:

که در همه‌ی اینها مسئله‌ی قیام و پایداری نهفته است.

77.    از آیه:     « لَیْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا ... وَ لکِنَّ الْبِر» (بقره/177)

و از روایت:    « لَیْسَ الْزّهد ... بل الْزّهد» و « لَیْسَ الْسّخی ... بل الْسّخی»

می‌فهمیم: مسئولین فرهنگی هم روی نقاط مثبت تأکید کنند و هم نقاط منفی را مطرح کنند.

78.    از آیه:     «سَیَقُولُ السُّفَهاءُ» (بقره/142)

می‌فهمیم: باید قبل از طرح شبهه از سوی مخالفان، ما جواب را آماده داشته باشیم.

79.    از آیه:     «فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ» (انعام/90)

می‌فهمیم: باید راه‌های حق طی شده اولیای خدا را پیروی کنیم و به اسم ابتکار، نوآوری، سنت‌های خوب دیگران را از بین نبریم.

80.    از آیه:     «وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لاِبْنِه» (لقمان/13)

می‌فهمیم: نقل کلام خوب از دیگران عیب نیست، خدای خالق از لقمان مخلوق مطلب نقل می‌کند.

نکات 81 تا 100

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 81 تا 100

81.    از آیه:     «وَ تَفَقَّدَ الطَّیْر» (نمل/20)

می‌فهمیم: باید از زیردستان تفقد و احوالپرسی کرد.

82.    از آیه:     «یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ» (آل‌عمران/164)

می‌فهمیم: در مسائل فرهنگی تزکیه بر تعلیم مقدم است.

83.    از آیه:     «تَوَفَّنی مُسْلِماً» (یوسف/101)

می‌فهمیم: حتی یوسف‌ها، باید نگران عاقبت کار خود باشند.

84.    از آیه:     «فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ فَنَبَذْتُها وَ کَذلِکَ سَوَّلَتْ لی نَفْسی» (طه/96)

می‌فهمیم: اگر هوای نفس با آثار رسول مخلوط شد، انسان را سامری می‌کند.

85.    از آیه:     «ما کانَ لِبَشَرٍ أَنْ یُؤْتِیَهُ اللَّهُ الْکِتابَ وَ الْحُکْمَ وَ النُّبُوَّةَ ثُمَّ یَقُولَ لِلنَّاسِ کُونُوا عِباداً لی» (آل‌عمران/79)

می‌فهمیم: مسئولان فرهنگی نباید کمالات خود را ابزاری برای استثمار دیگران قرار دهند و از آن سوء استفاده کنند.

86.    از آیه:     «کُونُوا رَبَّانِیِّینَ بِما کُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْکِتابَ وَ بِما کُنْتُمْ تَدْرُسُون» (آل‌عمران/79)

می‌فهمیم: راه ربانی شدن، علم دین و تعلیم و تدریس دائمی کتب آسمانی است. (نه تصوّف و چلّه نشینی)

87.    از آیه:     «وَ لَوْ أَنهَُّمْ أَقَامُواْ التَّوْرَئةَ وَ الْانجِیلَ وَ مَا أُنزِلَ إِلَیهِْم مِّن رَّبهِِّمْ لَأَکَلُواْ مِن فَوْقِهِمْ وَ مِن تحَْتِ أَرْجُلِهِم» (مائده/66)

می‌فهمیم: اقامه قرآن و کار فرهنگی واقعی، اقتصاد جامعه را نیز رونق می‌بخشد.

88.    از آیه:     «یَأَهْلَ الْکِتَابِ لَسْتُمْ عَلیَ شیَ‌ْءٍ حَتیَ تُقِیمُواْ التَّوْرَئةَ وَ الْانجِیلَ وَ مَا أُنزِلَ إِلَیْکُم مِّن رَّبِّکُمْ» (مائده/68)

می‌فهمیم: اگر نتیجه کار فرهنگی، اقامه‌ی قرآن نباشد، کارهای ما پوک و پوچ است.

89.    از آیه:     «أَدْعُوا إِلَی اللَّهِ عَلی بَصیرَةٍ» (یوسف/108)

می‌فهمیم: کار فرهنگی باید بر اساس بصیرت باشد.

90.    از آیه:     «آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَیْه» (بقره/285)

می‌فهمیم: مسئولین  فرهنگی باید خودشان به آنچه مردم را به آن دعوت می‌کنند، ایمان داشته باشند.

91.    از آیه:     «أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فی کُلِّ وادٍ یَهیمُون» (شعراء/225)

می‌فهمیم: نباید در هر وادی وارد شویم، بلکه باید راهی را بر اساس عقل و وحی انتخاب کنیم.

92.    از آیه:     «بَلْ کَذَّبُوا بِما لَمْ یُحیطُوا بِعِلْمِه» (یونس/39)

می‌فهمیم: اگر به چیزی علم نداریم آن را تکذیب نکنیم.

93.    از جمله:     «ائْتِ بِقُرْآنٍ غَیْرِ هذا» (یونس/15) و پاسخ پیامبر که فرمود:  «ما یَکُونُ لی أَنْ أُبَدِّلَهُ مِنْ تِلْقاءِ نَفْسی»

می‌فهمیم: رهبر فکری جامعه نباید تسلیم خواسته‌های نابجا شود.

94.    از آیه:      «تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذینَ لا یُریدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْض» (قصص/83)

می‌فهمیم: کسانی که به نحوی اراده برتری‌طلبی در زمین دارند در قیامت جایگاهی نخواهند داشت.

95.    از آیه:     «وَ قَتَلَ داوُدُ جالُوتَ وَ آتاهُ اللَّهُ الْمُلْکَ وَ الْحِکْمَةَ وَ عَلَّمَهُ مِمَّا یَشاءُ» (بقره/251)

می‌فهمیم: الطاف الهی حکیمانه به افراد داده می‌شود.

96.    از آیه:     «لَکُمْ دینُکُمْ وَ لِیَ دینِ» (کافرون/6)

می‌فهمیم: نباید در برابر درخواست‌های نابجای مخالفان سازش کنیم.

97.    از آیه:     «وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَ أَبْکی» (نجم/43)

می‌فهمیم: گریه و خنده هردو ابزار مجاز برای کار فرهنگی‌اند.

98.    از آیه:     «فَلْیَأْتُوا بِحَدیثٍ مِثْلِه» (طور/34)

می‌فهمیم: در صحنه فرهنگی گاهی باید مبارزه‌طلبی کرد.

99.    از آیه:     «وَ احْذَرْهُمْ أَنْ یَفْتِنُوکَ عَنْ بَعْضِ ما أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَیْک» (مائده/49)

می‌فهمیم: حتی شخص پیامبر باید مراقب نفوذ فرهنگی دشمن باشد.

100.    از آیه:     «إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا» (زخرف/22،23)

می‌فهمیم: به نام میراث فرهنگی نباید هر راهی که دیگران رفته‌اند پیمود.

نکات 101 تا 120

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 101 تا 120

101.    از آیه:     «یَقُولُونَ عَلَی اللَّهِ الْکَذِبَ وَ هُمْ یَعْلَمُون» (آل عمران/78)

می‌فهمیم: دشمنان با آگاهی و برنامه ضربه می‌زنند.

102.    از آیه:     «آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْض» (اعراف/96)

می‌فهمیم: سرمایه‌گذاری روی فکر و فرهنگ بازده اقتصادی دارد.

103.    از آیه:     «لا یَأْلُونَکُمْ خَبالا» (آل عمران/118)

می‌فهمیم: اولین تهاجم دشمن ضربه فکری است.

104.    از آیه:     «بِکُلِّ ساحِرٍ عَلیم» (اعراف /113)

می‌فهمیم: دشمن تمام نیروهای متخصص خود را از تمام نقاط جمع می‌کند تا ضربه سنگین تری وارد کند.

105.    از آیه:     «حَتَّی زُرْتُمُ الْمَقابِر» (تکاثر /2)

می‌فهمیم: خطر آمار زدگی به حدی است که گاهی مردگان را هم شمارش می‌کنند.

106.    از آیه:     «الْأَعْرابُ أَشَدُّ کُفْراً وَ نِفاقا» (توبه /97)

می‌فهمیم: افراد دور از فرهنگ، گاهی آلت دست کافران و منافقان قرار گرفته و از خود آنان بی‌منطق‌تر می‌شوند.

107.    از آیه:     «مُصَدِّقاً لِما مَعَکُم» (نساء /47)

می‌فهمیم: باید گفتار و عقائد خوب دیگران را بپذیریم و اقرار کنیم.

108.    از آیه:     «هؤُلاءِ بَناتی هُنَّ أَطْهَرُ لَکُم» (هود /78)

می‌فهمیم: در مبارزه با منکرات فرهنگی باید ابتدا راه‌های مجاز و حلال را گسترش دهیم.

109.    از آیه:     «فَلَمْ یَزِدْهُمْ دُعائی إِلاَّ فِراراً » (نوح /6)

می‌فهمیم: در بعضی افراد زمینه پذیرش وجود ندارد، بیش از تکلیف خود را خسته نکنیم.

110.    از آیه:     «بِلِسانِ قَوْمِه» (ابراهیم /4)

می‌فهمیم: باید با اخلاق و ادبیات مخاطب آشنا باشیم.

111.    از آیه:     «قالَ أَوْسَطُهُمْ أَ لَمْ أَقُلْ لَکُم» (قلم /28)

می‌فهمیم: برای ارشاد باید از همه فرصت‌ها بهره گرفت.

112.    از آیه:     «إِنْ تَکْفُرُوا أَنْتُمْ وَ مَنْ فِی الْأَرْضِ جَمیعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِیٌّ » (ابراهیم /8)

می‌فهمیم: دعوت نباید به تملق کشیده شود.

113.    از آیه:     «لَیْلاً وَ نَهاراً » (نوح /5)

استفاده می‌شود: کار فرهنگی باید دائمی باشد.

114.    از آیه:     «لا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ » (مائده/48،49)

می‌فهمیم: رهبران فکری نباید تابع هوس‌های دیگران باشند.

115.    از آیه:     «قالَ عِلْمُها عِنْدَ رَبِّی» (طه/52)

می‌فهمیم: از پاسخ دادن به سوال‌هایی که در جوابش امکان فتنه است باید دوری کرد.

116.    از آیه:     «فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّی» (عبس/6) و آیه‌ی:  « فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّی» (عبس/10)

می‌فهمیم: برخورد دوگانه با افراد سرشناس و گمنام جامعه ممنوع.

117.    از آیه:     «وَ مِنْ قَبْلِهِ کِتابُ مُوسی إِماماً وَ رَحْمَة» (احقاف/12)

می‌فهمیم: باید به پیش کسوتان و کار آنها ارج نهاد.

118.    از آیه:     «لا تَغْلُوا فی دینِکُمْ وَ لا تَقُولُوا عَلَی اللَّهِ إِلاَّ الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسیحُ عیسَی ابْنُ مَرْیَم» (نساء/171)

می‌فهمیم: از غلو و افراط در امور دینی باید جلوگیری کرد.

119.    از آیه:     «أَرْسَلْنا رُسُلَنا تَتْرا » (مومنون/44)

می‌فهمیم: کار فرهنگی باید پیوسته باشد.

120.    از آیه:     «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدیث» (الزمر/23)

می‌فهمیم: باید ارائه مکتب به نحو احسن باشد.

نکات 121 تا 140

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 121 تا 140

121.    از آیه:     «لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُکاری» (نساء/43)

می‌فهمیم: مبارزه با منکرات باید تدریجی باشد.

122.    از آیه:     «وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما أَکْبَر» (بقره/219)

می‌فهمیم: ابتدا باید بین منافع و مفاسد یک عادت فرهنگی را مقایسه کرد و سپس حکم نمود.

123.    از آیه:     «فَاقْرَؤُا ما تَیَسَّر» (مزمل/20)

می‌فهمیم: باید میزان آمادگی مخاطب را در نظر گرفت.

124.    از آیه:     «تَبَوَّءا لِقَوْمِکُما بِمِصْرَ بُیُوتاً » (یونس/87) و از آیه: «وَ إِذِ اسْتَسْقی مُوسی» (بقره/60)

استفاده می‌شود: اگر بتوانیم مشکلات مادی مردم را حل کنیم، بستری برای انجام کار فرهنگی خواهد بود.

125.    از آیه:     «فَإِذا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا » (احزاب/53)

معلوم می‌شود: کار فرهنگی باید با زمینه‌های میهمانی و پذیرایی باشد.

126.    از آیه:     «فَاقْصُصِ الْقَصَص» (اعراف/176)

می‌فهمیم: در کار فرهنگی باید از قصه و تاریخ استفاده کرد.

127.    از آیه:     «فَبَعَثَ اللَّهُ غُرابا» (مائده/31)

می‌فهمیم: می‌توان برای رشد و حرکت مردم از طبیعت و دنیای حیوانات نیز استفاده نمود.

128.    از آیه:     «لَیْسَ لَکَ مِنَ الْأَمْرِ شَیْ‌ء» (آل عمران/128)

می‌فهمیم: باید با صداقت بود و بیش از جایگاه و توان خود چیزی را ادعا نکرد.

129.    از آیه:     «ثُمَّ أَفیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفاضَ النَّاس» (بقره /199)

می‌فهمیم: از مردم جدا نشویم و راه و خط ویژه‌ای برای خودمان باز نکنیم.

130.    از آیه:     «یُریدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیُسْرَ » (بقره /185)

می‌فهمیم: خداوند دین را برای انسان آسان خواسته است.

131.    از آیه:     «فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَب» (شرح /7)

می‌فهمیم: در کار فرهنگی بازنشستگی نداریم.

132.    از آیه:     «ِ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّه» (توبه /33)، (فتح/28)، (صف/9)

می‌فهمیم: چشم انداز ما به تاریخ امیدبخش است.

133.    از آیه:     «فَأَسَرَّها یُوسُفُ فی نَفْسِه» (یوسف /77)

می‌فهمیم: گاهی باید تهمت را شنید و در دل پنهان کرد و به رو نیاورد.

134.    از آیه:     «أَخْرِجُوهُمْ مِنْ قَرْیَتِکُمْ » (اعراف /82)

می‌فهمیم: گاهی باید بار تبعید را هم چشید.

135.    از آیه:     «إِنَّکَ لَمَجْنُون» (حجر /6)

می‌فهمیم: باید تحقیر را هم شنید.

136.    از آیه:     «لَیْسَ بی ضَلالَة» (اعراف /61) «لَیْسَ بی سَفاهَة» (اعراف/67)

می‌فهمیم: پاسخ بی‌خردان را باید با متانت داد.

137.    از آیه:     «إِنَّهُ لَیْسَ مِنْ أَهْلِک» (هود /46)

می‌فهمیم: وابستگان اگر در خط حق نباشند باید طرد شوند.

138.    از آیه:     «یَتَعَلَّمُونَ ما یَضُرُّهُم» (بقره /102)

می‌فهمیم: شعار «دانستن هر چیز بهتر از ندانستن آن است» غلط است.

139.    از آیه:     «لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْیاء» (مائده /101)

می‌فهمیم: معارف و مباحث فکری طبقه‌بندی دارند و طرح هر موضوعی برای هر فردی در هر سنی جایز نیست.

140.    از آیه:     «وَ السَّلامُ عَلی مَنِ اتَّبَعَ الْهُدی» (طه /47)

می‌فهمیم: به افراد منحرف حتی سلام نباید بکنیم.

نکات 141 تا 160

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 141 تا 160

141.    از آیه:     «أَرْسِلْ مَعَنا بَنی إِسْرائیل» (شعرا /17)

می‌فهمیم: رهبر فکری باید به فکر نجات مردم از ظلم و ستم باشد.

142.    از آیه:     «لَیْسَ بِأَمانِیِّکُمْ وَ لا أَمانِیِّ أَهْلِ الْکِتاب» (نسا /123)

می‌فهمیم: باید در مقابل انتظارات بی‌جا مقاومت کرد.

143.    از آیه:     «وَ لَنْ تَرْضی عَنْکَ الْیَهُودُ وَ لاَ النَّصاری» (بقره /120)

می‌فهمیم: نباید در فکر راضی کردن همه باشیم.

144.    از آیه:     «هَلْ أَتَّبِعُکَ عَلی أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْداً» (کهف /66)

می‌فهمیم: باید به سراغ علمی برویم که در آن رشد باشد.

145.    از آیه:     «فَبُهِتَ الَّذی کَفَر» (بقره /258)

می‌فهمیم: منطق و استدلال باید به گونه‌ای قوی باشد که مخالف ضربه فنی شود.

146.    از آیه:     «قُولُوا قَوْلاً سَدیدا» (احزاب /70)

استفاده می‌شود: کار فرهنگی باید محکم و استوار باشد.

147.    از آیه:     «لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا» (بقره /104)

استفاده می‌شود: از کلماتی استفاده کنیم که دشمن آن را دستاویز قرار ندهد.

148.    از آیه:     «ن وَ الْقَلَمِ وَ ما یَسْطُرُون» (قلم /1)

می‌فهمیم: ابزار کار فرهنگی قداست دارد.

149.    از آیه:     «إِذْ حَضَرَ یَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قالَ لِبَنیه» (بقره /133)

می‌فهمیم: حتی در آستانه مرگ نباید از کار فرهنگی دست کشید.

150.    از آیه:     «یا صاحِبَیِ السِّجْنِ أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُون» (یوسف /39)

می‌فهمیم: برای کار فرهنگی باید با مخاطب محترمانه رفتار کرد.

151.    از آیه:     «وَ ما کُنَّا مُعَذِّبینَ حَتَّی نَبْعَثَ رَسُولا» (اسرا /15)

می‌فهمیم: بدون کار فرهنگی خداوند کسی را عذاب نمی‌کند.

152.    از آیه:     «قُمْ فَأَنْذِرْ » (مدثر /2)

می‌فهمیم: با گوشه‌گیری و انزوا کاری از پیش برده نمی‌شود.

153.    از آیه:     «قُمِ اللَّیْلَ إِلاَّ قَلیلاً » (مزمل /2)

می‌فهمیم: رهبران فکری باید مناجات‌های شبانه داشته باشند و از دو منبع قرآن و نماز انرژی بگیرند.

154.    از آیه:     «وَ ما کُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّینَ عَضُدا» (کهف /51)

می‌فهمیم: نباید در کار فرهنگی از هرکس کمک گرفت.

155.    از آیه:     «ما کانَ لِلْمُشْرِکینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّه» (توبه /17)

می‌فهمیم: در امور دینی نباید از افراد غیر دینی کمک مالی بگیریم.

156.    از آیه:     «دَعاکُمْ لِما یُحْییکُم» (انفال /24)

می‌فهمیم: حقیقت کار فرهنگی ایجاد یک حیات معنوی در مخاطب است نه انتقال علوم و اصطلاحات.

157.    از آیه:     «فَعَزَّزْنا بِثالِث» (یس /14)

می‌فهمیم: گاهی باید با اعزام نیروی تازه نفس، نیروهای قبلی را تقویت کرد.

158.    از آیه:     «أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوت» (نحل /36)

می‌فهمیم: محور کار فرهنگی دعوت به یکتاپرستی و مبارزه با طاغوت است.

159.    از آیه:     «وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ » (عصر /3)

می‌فهمیم: راه نجات از خسارت در کنار ایمان و عمل، کار فرهنگی است.

160.    از آیه:     «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهی» (عنکبوت /45)

می‌فهمیم: نماز از مهمترین عوامل کار فرهنگی است.

نکات 161 تا 180

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 161 تا 180

161.    از آیه:     «إِنْ أُریدُ إِلاَّ الْإِصْلاحَ مَا اسْتَطَعْت» (هود /88)

می‌فهمیم: کار فرهنگی زمان و مکان ندارد و تا آخرین رمق باید ان را ادامه داد.

162.    از آیه:     «یَقْتُلُونَ النَّبِیِّین» (آل عمران /21)، (بقره/61)

می‌فهمیم: انبیایی برای ارشاد، تا مرز شهادت پیش رفته‌اند.

163.    از آیه:     «لَیْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِب» (بقره/177)

می‌فهمیم: جامعه را باید از مباحث روزمره بی‌نتیجه بازداشت.

164.    از آیه:     «وَ ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْت» (انفال/17)

می‌فهمیم: ما ضامن وظیفه هستیم نه نتیجه.

165.    از آیه:     «کَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلیلَةٍ » (بقره/249)

می‌فهمیم: اگر خدا بخواهد کار به ظاهر کوچک، اثرات بزرگی خواهد گذاشت.

166.    از آیه:     «الْآنَ حَصْحَصَ الْحَق» (یوسف/51)

می‌فهمیم: در همین دنیا پرده‌ها کنار می‌رود و چهره‌های حق و باطل روشن می‌شود.

167.    از آیه:     «لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُکاری حَتَّی تَعْلَمُوا ما تَقُولُون» (نسا/43)

می‌فهمیم: باید انجام کار فرهنگی براساس آگاهی باشد.

168.    از آیه:   «مَنْ یَأْتِ مِنْکُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَیِّنَةٍ یُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَیْن» (احزاب/30)

استفاده می‌شود: حساب چهره‌های فرهنگی، دینی از حساب سایر افراد عادی جداست.

169.    از آیه:     «ادْفَعْ بِالَّتی هِیَ أَحْسَن» (فصلت/34)

می‌فهمیم: در کار فرهنگی باید تهاجم اخلاقی داشت.

170.    از آیه:     «إِنِّی لِعَمَلِکُمْ مِنَ الْقالین» (شعرا/168)

می‌فهمیم: باید با انحراف بد باشیم نه با منحرف.

171.    از آیه:     «عَزیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّم» (توبه/128)

می‌فهمیم: باید رنج و سختی مردم را ما لمس کنیم.

172.    از آیه:     «وَ مِنْهُمْ مَنْ یَلْمِزُکَ فِی الصَّدَقات» (توبه/58)

می‌فهمیم: دخالت در امور مالی حتی برای پیغمبر هم بستر نیش زبان می‌شود.

173.    از آیه:     «فَما آمَنَ لِمُوسی إِلاَّ ذُرِّیَّةٌ مِنْ قَوْمِه» (یونس/83)

می‌فهمیم: نسل نو برای کار فرهنگی آمادگی بیشتری دارند.

174.    از آیه:     «اجْعَلْ لَنا إِلهاً کَما لَهُمْ آلِهَةٌ » (اعراف/138)

می‌فهمیم: محیط در فکر و فرهنگ انسان اثر می‌کند.

175.    از آیه: «اذْکُرْ فِی الْکِتابِ مَرْیَم» (مریم/16) و آیه: «اذْکُرْ فِی الْکِتابِ إِبْراهیم» (مریم/41)

می‌فهمیم: یکی از راه‌های کار فرهنگی تجلیل از بزرگان است.

176.    از آیه:     «الَّذینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْض أَقامُوا الصَّلاةَ» (حج/41)

می‌فهمیم: وظیفه حکومت اسلامی کار فرهنگی است.

177.    از آیه:     «کَرَّمْنا» «فَضَّلْنا» «نَفَخْتُ فیهِ مِنْ رُوحی» (حجر/29 و ص/72) «أَحْسَنِ تَقْویمٍ» (تین/4) «إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلیفَة» (بقره/30)

می‌فهمیم: توجه به عظمت و جایگاه انسان انگیزه‌ای برای اثرپذیری و اثرگذاری است.

178.    از آیه:     «أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونی وَ أُمِّیَ إِلهَیْن» (مائده/116)

می‌فهمیم: در امور فرهنگی باید گاهی به در بگوییم تا دیوار بشنود.

179.    از آیه:     «فَلْیَعْبُدُواْ رَبَّ هَاذَا الْبَیْتِ الَّذِی أَطْعَمَهُم مِّن جُوع» (قریش/4)

می‌فهمیم: تأمین نیازهای جدی مردم بستری برای دعوت آنهاست.

180.    از آیه:     «تَبْتَغی مَرْضاتَ أَزْواجِک» (تحریم/1)

می‌فهمیم: رهبران فکری نباید تحت تأثیر خواسته‌های نابجای همسر خود قرار بگیرند.

نکات 181 تا 200

قرآن و متولیان فرهنگی » نکات 181 تا 200

181.    از آیه:     «وَ أَشْرِکْهُ فی أَمْری» (طه/32)

می‌فهمیم: برای بعضی امور فرهنگی باید به سراغ همکار برویم.

182.    از آیه:     «وَ مَنْ یَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِن» (طه/112)

می‌فهمیم: باید به انگیزه‌ها توجه شود.

183.    از آیه:     «وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَیُدْهِنُون» (قلم/9)

می‌فهمیم: دیگران علاقه‌مندند ما را به سازش بکشند.

184.    از آیه:     «آمَنُوا وَجْهَ النَّهارِ وَ اکْفُرُوا آخِرَه» (آل عمران/72)

می‌فهمیم: از تاکتیک‌های فرهنگی دشمن غافل نشویم.

185.    از آیه:        «وَ الَّذینَ آمَنُوا وَ لَمْ یُهاجِرُوا ما لَکُمْ مِنْ وَلایَتِهِمْ مِنْ شَیْ‌ءٍ » (انفال/72)

می‌فهمیم: نباید به محققین راکد و رفاه طلب بسنده کرد.

186.    از آیه:     «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکافِرینَ عَلَی الْمُؤْمِنینَ سَبیلا» (نساء/141)

می‌فهمیم: در مدیریت فرهنگی نباید نتیجه آن سلطه کفار شود.

187.    از آیه:      « وَ إِذا ذُکِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ ... إِذا ذُکِرَ الَّذینَ مِنْ دُونِهِ إِذا هُمْ یَسْتَبْشِرُون» (زمر/45)

می‌فهمیم: در کارهای فرهنگی نباید عناوین پرطمطراق امروزی و غربی، ما را از معارف ناب دینی بازدارد و به آن‌ها دل خوش کنیم.

188.    از آیه:      « َأَماتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَه» (بقره/259)

می‌فهمیم: رسیدن به یک حقیقت، آن قدر ارزش دارد که باید یک پیامبر صد سال بمیرد و زنده شود، تا نکته‌ای بفهمد.

189.    از آیه:      «أَحَطْتُ بِما لَمْ تُحِطْ بِه» (نمل/22)

می‌فهمیم: ممکن است پرنده‌ی کوچکی مطلب مهمی را بداند که سلیمان هم از آن بی‌خبر باشد!

190.    از آیه:      «أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنی وَ فُرادی» (سبأ/46)

می‌فهمیم: در قیام برای خدا، منتظر عده و عدة نباشیم.

191.    از آیه:      «وَ شاوِرْهُمْ فِی الْأَمْر» (آل‌عمران/159)

می‌فهمیم: بالاترین عقل‌ها و علم‌ها نیز باید مشورت بگیرد.

192.    از آیه:      «یس، وَ الْقُرْءَانِ الحَْکِیم» (یس/1و2)

می‌فهمیم: متون فرهنگی باید داراری استواری و استحکام بوده و از حکمت برخوردار باشد.

193.    از آیه:      «ما غَرَّکَ بِرَبِّکَ الْکَریم» (انفطار/6) و آیه « اقْرَأْ وَ رَبُّکَ الْأَکْرَمُ» (علق/3)

می‌فهمیم: خلقت انسان با صفت کریم الهی همراه است، ولی فرهنگ او با صفت اکرم.

194.    از جمله:      «مُکَلِّبین» (مائده/4)

می‌فهمیم: جایگاه آموزش تا آنجاست که اگر سگ هم آموزش دید، شکاری که بیاورد، حلال است.

195.    از آیه:      «کَلاَّ إِنَّ الْإِنْسانَ لَیَطْغی أَن رَّءَاهُ اسْتَغْنی» (علق/6 و7)

می‌فهمیم: انسان نباید هیچگاه خود را مستغنی ببیند وگرنه گرفتار طغیان می‌شود.

196.    از آیه:      «وَ زادَهُ بَسْطَةً فِی الْعِلْمِ» (بقره/247)

می‌فهمیم: داشتن علم و دانش شرط لازم و ضروری حاکمان جامعه الهی است.

197.    از آیه:      «وَ کَذلِکَ یَجْتَبیکَ رَبُّکَ وَ یُعَلِّمُکَ» (یوسف/6)

می‌فهمیم: بعضی علوم هدیه‌ی ویژه‌ی الهی است که البته به افراد ویژه داده می‌شود.

198.    از آیه:      «وَ إِذا قیلَ انْشُزُوا فَانْشُزُوا یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجات» (مجادله/11)

می‌فهمیم: صاحبان علم دارای درجاتی هستند که باید به احترام آن‌ها دیگران برپاخیزند.

199.    از آیه:      «کَلِمَةً طَیِّبَةً کَشَجَرَةٍ طَیِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِی السَّماءِ» (ابراهیم/24)

می‌فهمیم: برکات کار فرهنگی منحصر به زمان خاصی نیست و ثابت و ماندگار است.

200.    از تقدم:      «عَلَّمَ الْإِنْسان» (علق/5) بر «خَلَقَ الْإِنْسان»

می‌فهمیم: ارزش کار فرهنگی و آموزش مکتب و شریعت، بیش از کارهای غیرفرهنگی است.