چهل حدیث کرامت انسان

مشخصات کتاب

سرشناسه : میرحسینی،سیدعلی نقی، 1350 -

عنوان و نام پدیدآور : چهل حدیث کرامت انسان/علی‌نقی میرحسینی.

مشخصات نشر : قم: آستانه مقدسه قم،انتشارات زائر، 1387.

مشخصات ظاهری : 60 ص.؛ 12×16/5 س‌م.

فروست : چهل حدیث؛151.

آستانه مقدسه قم،انتشارات زائر؛22.

شابک : 6000 ریال: 978-964-180-064-0

یادداشت : کتابنامه: ص. 57- 60؛ همچنین به صورت زیرنویس.

موضوع : اربعینات -- قرن 14

موضوع : انسان (اسلام)

موضوع : احادیث شیعه -- قرن 14

شناسه افزوده : آستانه مقدسه قم. انتشارات زائر

رده بندی کنگره : BP143/9/م886چ9 1387

رده بندی دیویی : 297/218

شماره کتابشناسی ملی : 1919798

اشاره

چهل حدیث کرامت انسان

علی‌نقی میرحسینی

فهرست مطالب

مقدمه ناشر... 5

ملاک تقواست... 13

1 . ریشه کرامت... 14

2 . معیار کرامت... 15

3 . حقیقت کرامت... 16

4 . اهانت به مردم... 17

5 . شناخت ارزش خویش... 18

6 . کرامت در سایه عبودیت... 19

7 . دینداری و دینمداری... 20

8 . اسلام، دین کرامت آفرین... 21

9 . دوری از رذایل و هواهای نفس... 22

10 . وحدت و هماهنگی جامعه... 23

11 . ویژگی‌های انسان کریم... 25

12 . گشاده رویی... 26

13 . گذشت کریمانه... 27

14 . پرهیز از حَسَد... 28

15 . ذلت‌ناپذیری... 29

16 . راستگویی... 30

17 . شکیبایی... 31

18 . وفای به عهد... 32

19 . نادیده گرفتن خطاهای دیگران... 33

20 . حفظ زبان... 34

21 . قناعت... 35

22 . پرهیز از فحّاشی... 36

23 . صاف و سادگی... 37

24 . آبروداری... 38

25 . تحقیر دنیا... 39

26 . پاسخ نیک به بدی‌های دیگران... 40

27 . گناه‌گریزی... 41

28 . پرهیز از حرام... 42

29 . پرهیز از اختلاف و عداوت... 43

30 . رقابت در کسب کرامت... 44

31 . تکریم جنین... 45

32 . نوع دوستی... 47

33 . تکریم غیر مسلمان... 48

34 . تکریم مسلمان... 49

35 . کرامت زنان... 50

36 . تکریم کوچکترها... 51

37 . یتیم نوازی... 52

38 . تکریم عالم... 53

39 . اهمیت احترام مهمان... 54

40 . تکریم فقیر... 55

منابع و مآخذ... 57

مقدمه

کَلامُکُمْ نُورٌ

سخن شما اهل بیت، نور است.

زیارت جامعه کبیره

بر آستان احادیث اهل بیت ، عقل خضوع می‌کند دل خشوع می‌یابد و روح سیراب می‌شود . احادیث نورانی ائمه اطهار ، منشوری است که حکمت‌های

قدسی و معارف ناب الهی را بر دل‌ها و عقل‌ها می‌تاباند . گلشنی روح پرور و گنجینه‌ای گرانبها و سرمایه‌ای پایان‌ناپذیر است .

امام باقر علیه‌السلام فرمود :

شَرِّقا أوْ غَرِّبا ، فَلا تَجِدانِ علما صحیحا اِلاّ شیئا خَرَجَ مِنْ عِندنِا اهلِ البیت؛⁽¹⁾

به شرق و غرب جهان بروید ، هیچ دانش صحیحی نخواهید یافت ، مگر آن که از ما خاندان پیامبر صادر شده است .

همواره مدیون راویان ، محدّثان و عالمان گذشته شیعه‌ایم که با دقّت و درایت و مسئولیت‌شناسی ، سخنان نورانی پیشوایان معصوم را ثبت و ضبط کرده و به

عنوان «میراث اهل بیت» به نسل‌های بعدی سپرده‌اند .

احادیث اهل‌بیت علیهم‌السلام آنگونه که خودشان فرموده‌اند ، «نور» است .

مجموعه‌های حدیثی ، دانشکده‌های صامت امّا جاویدان امامان شیعه است که بشریّت را آموزش غیر حضوری می‌دهد و خرسندیم که ما میراث‌دار این

علوم و معارفیم . برای پیمودن راه صحیح زندگی و رهایی از حیرت‌ها و ضلالت‌ها و کج راهه‌ها ، نیازمند این احادیثیم که «چراغ راه» و هدایت‌گر اندیشه‌ها و صفابخش دل‌ها و جان‌ها است .

روایات پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و اهل بیت او ، هم در عرصه مباحث اعتقادی برای ما «حجّت» است ، هم در قلمرو

فقه و تبیین احکام شرع و حلال و حرام الهی سند و پشتوانه است ، هم در موضوعات اخلاقی ، تربیتی ، تهذیب نفس ، پند و موعظه ، سرشار از حکمت و بینش و هدایت است و اگر مردم با احادیث نورانی خاندان عصمت و طهارت آشنا شوند ، دل در گرو محبت و اطاعت آنان می‌نهند، همانگونه که حضرت رضا علیه‌السلام فرمود : اِنَّ النّاسَ لو عَلِموا مَحاسِنَ کلامِنا لاَتّبعونا؛⁽¹⁾

اگر مردم خوبی‌ها و زیبایی‌های سخن ما را بدانند ، از ما پیروی می‌کنند .

بر این اساس ، آموختن ، نوشتن ، بیان ، نشر ، شرح و

تبیین، حفظ و تعلّم احادیث اهل بیت ، کاری است ارزشمند و در راستای حفظ و گسترش فرهنگ اهل بیت علیهم‌السلام .

کتب حدیثی شیعه ، همچون دریایی عمیق و موّاج پر از گهرهای نفیس است . برای بهره‌گیری از ذخایر این اقیانوس ژرف و پرگهر ، باید به غوّاصی در دل آن پرداخت و لؤلؤ و مرجان‌هایی به دست آورد و به نسل امروز و مشتاقان عرضه کرد .

«چهل حدیث نویسی» ، یکی از گام‌های ارزشمند در نشر و تشریح احادیث عترت پاک نبوی است که عالمان از دیرباز به آن مبادرت می‌ورزیدند و جامعه را از معنویّت آثار اهل بیت بهره‌مند می‌ساختند . اینکه امامان فرموده‌اند : هر کس چهل حدیث از احادیث ما

را حفظ کند ، در روز قیامت فقیه و دین شناس برانگیخته می‌شود ، هم پشتوانه چنین حرکت علمی و فرهنگی است ، هم ما را به ضرورت حفظ احادیث آنان آگاه می‌کند . چه حفظ به معنای به حافظه سپردن باشد ، چه ثبت و ضبط و جلوگیری از فراموش شدن و از بین رفتن باشد و چه به معنای حفظ در عمل . به هر حال ، تشویقی است برای رویکرد به معارف اهل بیت که در کلمات نورانی آنان نهفته است .

امروز ، نیاز جامعه به آشنایی با فرهنگ ناب اهل بیت ، بیش از هر زمان احساس می‌شود . عطش و استقبال هم که مردم از خود نشان می‌دهند ، ضرورت ارائه و عرضه کلمات خاندان عصمت را در قالبی روان ،

سهل الوصول و متناسب با اقشار مختلف علاقه‌مند ، روشن‌تر نشان می‌دهد و به همین دلیل ، مراکز و مؤسّسات و اشخاصی به نشر «چهل حدیث» می‌پردازند .

آستانه مقدسه حضرت معصومه علیهاالسلام نیز به عنوان یک حرکت فرهنگی در راه نشر احادیث پیشوایان دین و ترویج معارف عترت ، اقدام به چاپ این سلسله از چهل حدیث‌های موضوعی کرده است . موضوعات ، ابتدا در کمیته‌ای تعیین ، سپس به محققان و مؤلفان سفارش داده شده تا به گردآوری و تدوین چهل حدیث پیرامون موضوعات برگزیده بپردازند . سعی شده است اغلب موضوعات ، اخلاقی ، تربیتی ، کاربردی و معارفی باشد . تا چه قبول افتد و چه در نظر آید .

امّا جزوه حاضر .....

انسان را «اشرف مخلوقات» می‌دانیم . این به خاطر کرامت‌های وجودی و ارزش هایی است که آفریدگار در وجود او به ودیعت نهاده که با شکوفا شدن آن‌ها به مقامی برتر از فرشته‌ها می‌رسد .

کرامت انسان یا ذاتی است که به تکوین و سرشت او برمی‌گردد ، یا اکتسابی است که با تلاش و خودسازی و عبادت و عمل صالح و اخلاص به دست می‌آورد . هر دو نوع کرامت ، او را به مقام صالحان می‌رساند و بهشت را نصیب او می‌گرداند .

کرامت انسان به چیست؟ چه کسانی باکرامت‌اند؟

انسان‌های کریم چه نشانه‌هایی دارند؟ چه کارها و صفاتی با کرامت انسان ناسازگار است؟ توجه به ارزش وجودی و کرامت نفس انسان ، چگونه او را از تباهی‌ها باز می‌دارد؟ از نگاه قرآن و روایات ، جایگاه والای انسان چیست؟

اینها و سؤالاتی از این قبیل ، در سخنان پیشوایان معصوم ما - که درود خدا بر آنان باد - مطرح شده و پاسخ آن‌ها نیز آمده است . انس با احادیث اهل بیت و کاوش در این گنجینه نورانی . ما را به جایگاه ارزشمند انسان آشنا می‌سازد و همین «خودشناسی» است که

هم گامی به سوی خداشناسی است ، هم راهی برای کمال بخشیدن به وجود خویش .

اثر حاضر که تلاش و پژوهش ستودنی برادر فاضل و

ارجمند آقای سید علی نقی میرحسینی است ، به این امور پرداخته و ما را با فرهنگ روایی در این زمینه آشنا می‌سازد . جا دارد که همین جا از ایشان تقدیر و تشکر شود.

امید است با توجّه به کرامت انسان و مقام خلیفة اللّهی او ، بکوشیم تا خود را از هرچه با ساحت والای انسان کریم ناسازگار است دور سازیم و در عرصه عبودیّت ، صلاح و اصلاح ، پیش گام گردیم .

انتشارات زائر / آستانه مقدسه

1388 ش

ملاک تقواست

«یَ-آأَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَ-کُم مِّن ذَکَرٍ وَ أُنثَی وَ جَعَلْنَ-کُمْ شُعُوبًا وَ قَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوآاْ إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَ--کُمْ»؛⁽¹⁾

ای مردم! شما را از مرد و زنی آفریدیم؛ و شما را گروه گروه و قبیله قبیله قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید؛ همانا بهترین شما نزد خداوند باتقواترین شماست.

1- ریشه کرامت

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

لاَکَرَمَ کَالتَّقوَی⁽¹⁾

در ضمن در بیشتر روایات به جای عبارت «لاکرامة»، «لاکرم» آمده است.

کرامتی بسان تقوا و پرواپیشگی نیست.

2- معیار کرامت

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

إذَا أَخَذْتَ نَفْسَکَ بِطَاعَةِ اللّهِ أَکْرَمْتَهَا وَ إنْ إبْتَذَلْتَهَا فِی مَعَاصِیهِ أَهَنْتَهَا؛⁽¹⁾

هنگامی که خود را در مسیر اطاعت خدا به کار گرفتی، خود را کریم نموده‌ای، و اگر خود را در مسیر گناه و تخلّف از دستورات الهی قرار دادی، به خود

اهانت کرده‌ای.

3- حقیقت کرامت

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَمْلِکْ عَلَیْکَ هَوَاکَ وَ شُحَّ بَنَفْسِکَ عَمَّا لایَحِلُّ لَکَ، فَإِنَّ الشُّحَّ بِالنَّفْسِ حَقِیقَةُ الْکَرَمِ؛⁽¹⁾

هوای نفس خود را نگه‌دار، و نسبت به خود، از آنچه حرام است، بخل بورز؛ زیرا دریغ ورزیدن بر جان

خویش (از بدی‌ها)، حقیقت کرامت و بزرگواری است.

4- اهانت به مردم

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم :

أَذَلُّ النّاسِ مَنْ أَهانَ النّاسَ؛⁽¹⁾

ذلیل‌ترین مردم کسی است که به مردم اهانت کند.

5- شناخت ارزش خویش

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَلْعَالِمُ مَنْ عَرَفَ قَدْرَهُ وَ کَفَی بِالْمَرْءِ جَهْلاً اَلاَّ یَعْرِفَ قَدْرَهُ؛⁽¹⁾

عالم و دانا کسی است که قدر خود را بشناسد و در نادانی انسان این بس که قدر و ارزش خویش را نداند.

6- کرامت در سایه عبودیت

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

إِنَّ اللّهَ قَدْ أَکْرَمَکُمْ بِدِینِهِ و خَلَقَکُمْ لِعِبادَتِهِ فَأَنْصِبُوا أَنْفُسَکُمْ فِی أَدَائِهَا؛⁽¹⁾

خداوند با دینش شما را تکریم کرده (به شما کرامت

داده) و شما را برای بندگی و عبادتش آفریده است. پس شما خود را برای ادای آن مهیا سازید.

7- دینداری و دینمداری

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم :

کَرَمُ الرَّجُلِ دِینُهُ؛⁽¹⁾

بزرگواری آدمی، به دین اوست.

8- اسلام، دین کرامت آفرین

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

اِنَّ اللّهَ تَعَالَی خَصَّکُمْ بِالأِسْلاَمِ واسْتَخْلَصَکُمْ لَهُ، و ذَلِکَ لاِءَنَّهُ اسْمُ سَلاَمَةٍ و جِمَاعُ کَرَامَةٍ؛⁽¹⁾

همانا خدای متعال شما را به اسلام اختصاص داد و برای اسلام برگزید، زیرا اسلام نامی از سلامت و فراهم

کننده کرامت جامعه می‌باشد.

9- دوری از رذایل و هواهای نفس

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

... أَکْرِمْ نَفْسَکْ عَنْ کُلِّ دَنِیَّةٍ وَ إِنْ سَاقَتْکَ إِلیَ الرَّغَائِبِ فَإنَّکَ لَنْ تَعْتَاضَ بِمَا تَبْذُلُ مِنْ نَفْسِکَ عِوَضاً وَ لا تَکُنْ عَبْدَ غَیْرِکَ وَ قَدْ جَعَلَکَ اللّهُ حُرّاً؛⁽¹⁾

...نفس خود را از هرگونه پستی بازدار، هرچند تو را

به اهدافت رساند، زیرا نمی‌توانی به اندازه آبرویی که از دست می‌دهی، بهایی به دست آوری، برده دیگری مباش که خدا تو را آزاد آفرید....

10- وحدت و هماهنگی جامعه

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

فَانْظُرُوا إِلی ما صَارُوا إِلَیْهِ فِی آخِرِ أُمُورِهِمْ، حِینَ وَقَعَتِ الفُرْقَةُ، وَ تَشَتَّتَتِ الأُلْفَةُ، وَاخْتَلَفَتِ الْکَلِمَةُ وَالأفْئِدَةُ، وَتَشَعَّبُوا مُخْتَلِفِینَ، و تَفَرَّقُوا مُتَحارِبِینَ، وَقَدْ خَلَعَ اللّهُ عَنْهُمْ لِباسَ کَرَامَتِهِ؛⁽¹⁾

پس به پایایان کار ملت‌های گذشته بنگرید! در آن هنگام که به تفرقه و پراکندگی روی آوردند و الفت و

دوستی آنان از بین رفت و سخن‌ها و دلهایشان گوناگون شد، از هم جدا و گروه گروه شدند و به جنگ با یکدیگر پرداختند؛ خداوند لباس کرامت خود را از تنشان بیرون آورد.

11- ویژگی‌های انسان کریم

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

ثَلاَثَةٌ تَدُلُّ عَلَی کَرَمِ الْمَرْءِ: حُسْنُ الْخُلُقِ وَ کَظْمُ الْغَیْظِ وَ غَضُّ الْطَرْفِ؛⁽¹⁾

سه چیز گواه ارجمندی انسان است: خوش‌خویی، غلبه بر خشم و چشم پوشی از خطاهای دیگران.

12- گشاده رویی

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَلْکَرَمُ حُسْنُ السَّجِیَّةِ وَ اجْتِنَابُ الدَّنِیَّةِ؛⁽¹⁾

رفتار خوش و دوری از کارهای پَست و فرومایه، از نشانه‌های کرامت است.

13- گذشت کریمانه

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَلْمُبَادَرَةُ اِلَی الْعَفْوِ مِنْ أَخْلاَقِ الْکِرَامِ⁽¹⁾، أَلْمُبَادَرَةُ اِلَی الإنْتَقَامِ مِنْ شِیَمِ اللِّئَامِ؛⁽²⁾

اقدام به عفو و بخشش از اخلاق کریمان و اقدام به

انتقام و کینه‌توزی از اخلاق لئیمان است.

14- پرهیز از حَسَد

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَلکَرَمُ بَرِئٌ مِنَ الْحَسَدِ؛⁽¹⁾

انسان کریم از حَسَد دور و بیزار است.

15- ذلت‌ناپذیری

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَلْکَرِیمُ یَأْبَی‌الْعَارَ وَ یُکْرِمُ الْجَارَ؛⁽¹⁾

کریم ننگ و عار را خوش ندارد و نمی‌پسندد و همسایه‌اش را اکرام و احترام می‌کند.

16- راستگویی

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

الصَّادِقُ عَلَی شَفَا مَنْجَاةٍ و کَرامَةٍ، والکَاذِبُ عَلَی شَرَفِ مَهْوَاةٍ وَ مَهَانَةٍ؛⁽¹⁾

انسان راستگو در راه نجات و بزرگواری است، و درغگو بر لب پرتگاه هلاکت و خواری است.

17- شکیبایی

(امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام اشعث بن قیس را در مرگ فرزندش این‌گونه تسلیت داد):

اِنْ صَبَرْتَ صَبْرَ الأَکَارِمِ وَ اِلاّ سَلَوتَ سُلُوَّ البَهَائِمِ؛⁽¹⁾

یا چون مردان بزرگوار صابر و شکیبا باش و یا چون چهارپایان بی‌تفاوت.

18- وفای به عهد

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مِنَ الکَرَمِ أَلوَفَاءُ بَالذِّمَمِ؛⁽¹⁾

از نشانه‌های کرامت انسان، وفای به عهدها است.

19- نادیده گرفتن خطاهای دیگران

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مِنْ أَشْرَفِ أَعْمَالِ الکَرِیمِ غَفْلَتُهُ عَمَّا یَعْلَمُ؛⁽¹⁾

خود را به غفلت و بی‌خبری نمایاندن از بهترین کارهای بزرگواران است.

20- حفظ زبان

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

اَلکَرَمُ مَلِکُ الْلِّسَانِ وَ بَذَلُ الإِحْسَانِ؛⁽¹⁾

انسان گرامی کسی است که حافظ و مالک زبان، صاحب بذل، بخشش و احسان باشد.

21- قناعت

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مِنْ أَکْرَمِ الخُلُقِ التَّحَلِّی بِالقَنَاعَةِ؛⁽¹⁾

از گرامی‌ترین ویژگی‌های افراد، قناعت پیشگی است.

22- پرهیز از فحّاشی

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مَا أَفْحَشَ کَرِیمٌ قَطُّ؛⁽¹⁾

انسان کریم هرگز کار زشت انجام نمی‌دهد و فحش نمی‌دهد.

23- صاف و سادگی

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَلْکَرِیمُ أَبْلَجُ، أَلْلَّئیمُ مُلَهْوَجٌ؛⁽¹⁾

انسان کریم روشن و آشکار است؛ ولی انسان فرومایه، پیچیده و پنهانکار.

24- آبروداری

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَلکَرَمُ اِیْثَارُ الْعِرْضِ عَلَی الْمَالِ⁽¹⁾، أَللُّوءْمُ اِیْثَارُ الْمَالِ عَلَی الرِّجَالِ؛⁽²⁾

کرم عبارت است از برگزیدن آبرو بر ثروت؛

فرومایگی عبارت است از برگزیدن ثروت بر مردم.

25- تحقیر دنیا

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مَنْ کَرُمَتْ نَفْسُهُ، صَغُرَتِ الدُّنیَا فِی‌عَیْنِهِ؛⁽¹⁾

هرکس کرامت نفس داشته باشد، دنیا در دیده‌اش کوچک است.

26- پاسخ نیک به بدی‌های دیگران

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

أَلْکَرِیمٌ مَنْ جَازَی اْلإِسَاءَةَ بِالإِحْسَانِ؛⁽¹⁾

انسان با کرامت، کسی است که بدی(های دیگران) را با نیکی پاسخ می‌دهد.

27- گناه‌گریزی

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

اَلْکَریمُ مَنْ تَجَنَّبَ المَحارِمَ و تَنَزَّهَ عَنِ العُیُوبِ؛⁽¹⁾

کریم کسی است که از حرام‌ها دوری گزیند و از عیب‌ها پاک و منزّه باشد.

28- پرهیز از حرام

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مَن أَحَبَّ المَکارِمَ اجْتَنَبَ المَحَارِمَ؛⁽¹⁾

هرکه مکارم و بزرگواری‌های اخلاق را دوست بدارد، از حرام‌ها دوری می‌نماید».

29- پرهیز از اختلاف و عداوت

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مَن کَرُمَت نَفْسُهُ قَلَّ شِقَاقُهُ وَ خِلافُهُ؛⁽¹⁾

هر که کرامت نفس داشته باشد، عداوت و مخالفت او با مردم اندک می‌شود.

30- رقابت در کسب کرامت

امام حسین علیه‌السلام :

نافِسُوا فِی‌المَکَارِمِ وَ سَارِعُوا فِی‌الْمَغَانِمِ؛⁽¹⁾

در تحصیل مکارم اخلاق و ارزش‌های متعالی رقابت کنید و در راه به دست آوردن گنجینه‌های پرارزش معنوی شتاب کنید.

31- تکریم جنین

اسحاق بن عمار می‌گوید: به امام کاظم علیه‌السلام عرض کردم:

المَرْأَةُ تَخافُ الحَبَلَ فَتَشْرَبُ الدَّواءَ فَتُلْقِی ما فِی بَطْنِها؟ قال: لا، فَقُلْتُ إِنَّمَا هِی نُطفةٌ. فقال: اِنَّ أَوّلَ ما یُخْلَقُ نُطْفَةٌ؛⁽¹⁾

زنی از بچه‌دارشدن می‌ترسد، آیا می‌تواند دوائی بیاشامد تا آنچه را که در شکم دارد، بیندازد؟ آن

حضرت فرمود: نه. (یعنی نباید سقط جنین کند). عرض کردم: هنوز در حال نطفه است (آیا باز هم جایز نیست)؟ امام فرمود: آغاز خلقت انسان نطفه است.

32- نوع دوستی

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم :

مَثَلُ المُؤمِنِ فِی تَوَادِّهِمْ وَ تَرَاحُمِهِم کَمَثَلِ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَکَی بَعْضُهُ تَدَاعَی سَائِرُهُ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّی؛⁽¹⁾

مَثَل مؤمنین در دوستی و رحمت به یکدیگر مَثَل یک اندام است که اگر عضوی از آن به درد آید اعضای

دیگر با تب و بی‌خوابی با آن عضو همدردی می‌کنند.

33- تکریم غیر مسلمان

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

إتَّقِ اللّهَ! وَ لا تُحَقِّر مُسلِماً وَ لا مُعَاهَداً وَ لا تَغْصِبَنَّ مَالاً وَ لاَ وَلَداً وَ لا دَابَّةً...؛⁽¹⁾

از خدا بترس! مسلمان و یا غیر مسلمان معاهد را تحقیر نکن و مال، فرزند، مرکب و... او را غصب نکن.

34- تکریم مسلمان

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم :

مَن أکرَمَ أخاهُ المُسلِمَ فَإِنَّمَا یُکْرِمُ اللّهَ عَزَّوجَلَّ؛⁽¹⁾

هرکس برادر مسلمان خود را تکریم نماید، در حقیقت خداوند - عزّوجلَ - را اکرام کرده است.

35- کرامت زنان

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم :

خَیرُکُمْ خَیرُکُم لاِءَهْلِهِ و أَنَا خَیرُکُم لاِءَهْلِهِ؛ مَا أکْرَمَ النِّسَاءَ الاّ کریمٌ، وَ لا أَهَانَهُنَّ الاّ لَئِیمٌ؛⁽¹⁾

بهترین شما، بهترین شما با خانواده است، و من بهترین شما با خانواده هستم؛ جز کریمان، زنان را تکریم نمی‌کنند و جز انسان‌های پست و فرومایه، زنان

را تحقیر نمی‌نمایند.

36- تکریم کوچکترها

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم :

لاتُحَقِّرَنَّ أَحَداً مِنَ المسلمینَ فَاِنَّ صَغِیرَهُم عِنْدَاللّهِ کَبِیرٌ؛⁽¹⁾

هرگز مسلمانی را تحقیر مکن؛ زیرا که کوچک آنان نزد خدا بزرگ است.

37- یتیم نوازی

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم :

وَ تَحَنَّنُوا عَلی أَیتَامِ النّاسِ یُتَحَنَّنْ عَلیَ أَیتَامِکُمْ ... وَ مَنْ أَکْرَمَ فِیهِ یتیماً أَکرَمَهُ اللّهُ یومَ یَلْقاهُ؛⁽¹⁾

به یتیمان مردم مهربانی کنید تا پس از شما با یتیمان شما مهربانی کنند. ... کسی که در آن (یعنی

ماه رمضان) یتیمی را گرامی دارد، خداوند در روز قیامت او را گرامی خواهد داشت.

38- تکریم عالم

امام امیر مؤمنان علی علیه‌السلام :

مَن وَقَّرَ عَالِماً فَقَدْ وَقَّرَ رَبَّهُ؛⁽¹⁾

هرکس عالمی را تکریم و احترام کند، خداوند را تکریم و احترام کرده است».

39- اهمیت احترام مهمان

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم :

مَنْ کَانَ یُؤْمِنُ بِاللّهِ وَالْیَومِ الآخِرِ فَلْیُکْرِم ضَیفَهُ؛⁽¹⁾

کسی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد، مهمانش را گرامی می‌دارد.

40- تکریم فقیر

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم :

مَنْ أَهَانَ فَقِیراً مُسْلِماً مِنْ أَجْلِ فَقْرِهِ وَاسْتَخَفَّ بِهِ فَقَدِ اسْتَخَفَّ بِحَقِّ اللّهِ... وَ مَنْ أَکْرَمَ فَقِیراً مُسْلِماً لَقِیَ اللّهَ یَومَ القِیامَةِ وَ هُوَ یَضْحَکُ اِلَیهِ...؛⁽¹⁾

کسی که فقیر مسلمانی را به خاطر فقرش توهین کند و او را سبک بشمارد، حق خداوند را سبک شمرده

است. ...؛ و کسی که فقیر مسلمانی را اکرام کند، روز قیامت، خدای متعال را در حالی ملاقات می‌کند که به سوی او متبسّم می کند است.

کتاب نامه

تحقیق : السید عبدالزهراء الحسینی الخطیب، قم، مؤسسه دارالکتاب، اوّل، 1410 ق.

مکتبة‌الداوری، 1397 ق.

انتشارات دارالذخائر، اوّل، 1410 ق.